\NormalFont\ShortTitle{EFƐZI}

{\MTB Sɛwɛ ŋa Pɔli wìla torogo

\par }{\MT EFƐZI

\par }{\MTB ca tagafɛnnɛ pe yeri

\par }{\IMT Sɛwɛ wi nawa sɛnrɛ

\par }{\IP Sanga ŋa ni Pɔli wìla pye naga sɛwɛ ŋa wi yɔnlɔgi Efɛzi ca tagafɛnnɛ pe kan, kìla yala wi yɛn kaso. Efɛzi ca ko kìla pye Azi tara ti ni fuun cagbɔgɔ ye. Nala pe maa ki tara ti yinri Turiki tara. Legilizi ŋa wìla pye wa ki ca ki ni, Pɔli wo wìla wi tɛgɛ wa. Wìla yɛlɛ taanri pye wa ki ca ki ni ma legilizi wi gbegele maa tɛgɛ. Legilizi wìla kaa gbɔgɔ, fɔ a tagafɛnnɛ pèle yɛgɛ ta wa kanŋgara na cara ti ni. Ki yɛn kaselege fɔ Efɛzi ca legilizi wo wìla pye legiliziye sanmbala pe yɛkelewe, ɛɛn fɔ sɛwɛ ŋa Pɔli wìla torogo, wìla pye kanŋgara na legiliziye pe ni fuun pe woo fun. Ko kì ti laga ki sɛwɛ ŋa wi ni, pɔli wii leele mɛrɛ yeri mbe pe shari.

\par }{\IP Ki sɛwɛ ŋa wi mbe ya kɔn mbe yiri kɔnsara shyɛn. Wa sɛwɛ wi kɔnsaga koŋgbanŋga (1.1–3.21) ki ni, Pɔli wi yɛn na Yɛnŋɛlɛ li gbogo, nali shari duwaw ŋa fuun li yɛn na kaan we yeri Zhezu Kirisi wi fanŋga na wi kala na; katugu mbele pè taga Kirisi wi na, Zhufuye konaa mbele pe woro Zhufuye pe ni, Zhezu wì pe ni fuun pe pinlɛ ma pe pye Yɛnŋɛlɛ li piile kpoyi. Ko leele kpoyi poro pe maa yinri Legilizi we. Pɔli wi yɛn na yɛnri pe kan, jaŋgo pe Yinnɛkpoyi li ta, pe ya pe Kirisi wi ndanlawa pi kɔrɔ jɛn.

\par }{\IP Wa sɛwɛ wi kɔnsaga shyɛn wogo (4.1–6.24) ki ni, Pɔli wi yɛn naga yɛnri tagafɛnnɛ pe yeri pe tangalɔmɔ pi pye jɛmbɛ, pi Yɛnŋɛlɛ li ndanla.

\par }{\IP Wa sɛwɛ wi kɔsaga (6.10-18) yeri, Pɔli wi yɛn na tagafɛnnɛ pe nawa tuun ma yo fɔ pe Yɛnŋɛlɛ li maliŋgbɔnyaara ti lɛ, jaŋgo pe ya pe yere pe Sɔtanla wi wamawelewe pi sige.

\par }{\IOT Sɛwɛ wi yɛn ma kɔɔnlɔ yɛgɛ ŋga na

\par }{\IO Sɛwɛ wi lɛsaga sɛnrɛ konaa sharaga
{\IOR{1.1-2}}

\par }{\IO Shɔwɔ pi ma ta Zhezu Kirisi wo ni
{\IOR{1.3–3.20}}

\par }{\IO Tagafɛnnɛ gbogolomɔ pi yinwege ki daga mbe pye yɛgɛ ŋga na
{\IOR{4.1–6.24}}



\par }\ChapOne{1}{\SH Pɔli wìla sɛwɛ wi torogo leele \newline  mbele yeri pe sharaga ye
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mi Pɔli ŋa Zhezu Kirisi wi
pitunŋɔ ma yala Yɛnŋɛlɛ li nandanwa kala li ni, muwi mila ki sɛwɛ ŋa wi torogi yoro mbele
Yɛnŋɛlɛ li leele kpoyi wa Efɛzi ca ye kan. Yoro mbele ye yɛn tagawa ni wa ye gbogolomɔ pi ni Zhezu Kirisi wi ni we.

\VS{2}We To Yɛnŋɛlɛ lo naa
we Fɔ Zhezu Kirisi wi ni, pe yinmɛ naa yɛyinŋge kan ye yeri!


\par }{\MS SHƆWƆ PI MA TA \newline  ZHEZU KIRISI WO NI

\par }{\MR 1.3–3.20

\par }{\SH Yarijɛndɛ nda Yɛnŋɛlɛ lì kan \newline  we yeri ma we ta \newline  Zhezu Kirisi wi ni
\par }
{\PP \VS{3}Ye ti waa Yɛnŋɛlɛ li sɔnni, lo na li yɛn we Fɔ Zhezu Kirisi wi To we! Lo lì duwaw we na wa we gbogolomɔ pi ni Zhezu Kirisi wi ni, ma si Yinnɛkpoyi li duwaw wi ni fuun wi kan we yeri wa naayeri lara ti na.

\VS{4}Katugu sanga ŋa ni Yɛnŋɛlɛ li fa dunruya wi da, làa we wɔ makɔ we pye li woolo wa we gbogolomɔ pi ni Kirisi wi ni, jaŋgo we pye
kpoyi, jɛrɛgisaga fu li yɛgɛ na.

\VS{5}Yɛnŋɛlɛ li ndanlawa pi kala na, làa ki kɔn maga tɛgɛ faa, mbe we pye li piile Zhezu Kirisi wi fanŋga na, ma yala li nandanwa kala li ni.

\VS{6}Ki kala na, ye ti waa Yɛnŋɛlɛ li sɔnni, li yinmɛ gbɔgɔwɔ mba lì kan we yeri waga pi kala na, wa we gbogolomɔ pi ni li Pinambyɔ ŋa wìli ndanla jɛŋgɛ wi ni.


\par }{\PP \VS{7}Katugu
Kirisi wi kunwɔ pì we go shɔ, a we kapere ti kala yaga we na, ma yala Yɛnŋɛlɛ li yinmɛ mba pi se jɛn mbe kɔ pi ni.

\VS{8}Lìgi yinmɛ pi kan we yeri maa lɛgɛ, ma we kan kajɛnmɛ naa tijinliwɛ pi ni fuun ni.

\VS{9}Lìgi kan, a wèli nandanwa kala na li yɛn ma lara li jɛn, na làa yere ki yerewe faa mbeli pye mbeli yɔn fili Kirisi wi fanŋga na we.

\VS{10}Na wagati wiga kaa yɛɛ yɔn fili Yɛnŋɛlɛ ligi pye, pa li yaa ka yaara nda fuun ti wa naayeri, naa nda fuun ti yɛn laga tara na ti gbogolo nuŋgba, to nuŋgba mbe pye ti go na, wo wi yɛn Kirisi we.


\par }{\PP \VS{11}Wa we gbogolomɔ pi ni Kirisi wi ni, wè we tasaga ta wa shɔwɔ pi ni fun, katugu Yɛnŋɛlɛ làa we wɔ faa, ma yala li kakɔnndɛgɛlɛ li ni. A lì si yaara ti ni fuun ti gbegele paa yɛgɛ ŋga na làa yere ki yerewe mbege pye konaa naga jaa we.

\VS{12}Yɛnŋɛlɛ lì ko pye ma, jaŋgo waa li gbɔgɔwɔ pi sɔnni, woro mbele wè keli ma we jigi wi taga Kirisi wi na we.


\par }{\PP \VS{13}Yoro fun, naa yè kaselege sɛnrɛ ti logo, Sɛntanra nda tì shɔwɔ pi kan ye yeri we, a yè si taga Kirisi wi na. Kona, a Yɛnŋɛlɛ lì si tɛgɛrɛ tɛgɛ ye na li yɛɛ mɛgɛ ki na, mɛɛ Yinnɛkpoyi li kan ye yeri, na làa li
yɔn fɔlɔ kɔn we.

\VS{14}Yinnɛkpoyi lo li yɛn we kɔrɔgɔ yaraga koŋgbanŋga, mbege naga fɔ we yaa ka shɔwɔ pi ta, po Yɛnŋɛlɛ làa yɔn fɔlɔ kɔn mbe kan li woolo pe yeri paa kɔrɔgɔ yɛn. Li yɛn na jigi kaan we yeri fɔ we yaa kaga kɔrɔgɔ ki ta, na liga ka we go shɔ pew we. Ki kala na, waa Yɛnŋɛlɛ li gbɔgɔwɔ pi sɔnni.


\par }{\SH Pɔli wi yɛnrɛwɛ we
\par }
{\PP \VS{15}Ki kala na, tagawa mba yè taga we Fɔ Zhezu wi na, naa ndanlawa mba pi yɛn ye ni Yɛnŋɛlɛ li leele kpoyi pe ni fuun pe kan, malɛ mùu sɛnrɛ logo,

\VS{16}mii Yɛnŋɛlɛ li sharaga ki yaga ye kala na. Mi maa nawa tuun ye na wa na yɛnrɛwɛ pi ni;

\VS{17}jaŋgo we Fɔ Zhezu Kirisi wi Yɛnŋɛlɛ le, lo na li yɛn To, ma gbɔgɔ, li Yinnɛ li kan ye yeri, na li maa tijinliwɛ kaan we, mbaa li kagala ke nari ye na, ye ta ye li jɛn.

\VS{18}Mi yɛn na Yɛnŋɛlɛ li yɛnri fɔ li ye kotoro ti yɛngɛ ye na yeli yanwa pi yan, jaŋgo Yɛnŋɛlɛ lì ye yeri jigi tagasaga ŋga na, yege jɛn, mbele pè pye li woolo, kɔrɔgɔ tiyɔngɔ ŋga lì tɛgɛ pe kan, yege jɛn.

\VS{19}Mi yɛn na yɛnri fɔ li yawa gbɔɔ mba pi se jɛn mbe kɔ, yoo jɛn. Po lì tɛgɛ mbaa woro mbele tagafɛnnɛ we sari. Ki yawa jate po Yɛnŋɛlɛ lì pye yɛrɛ ma naga fanŋga ni,

\VS{20}naa lì Kirisi wi yɛn maa yirige wa kunwɔ pi ni, ma saa wi tɛgɛ wa li yɛɛ kalige kɛɛ ki na, wa naayeri lara ti na we.

\VS{21}Wi wa ma cɛn tegere ti ni fuun, naa yawa pi ni fuun, naa fanŋga ki ni fuun, naa wunluwɔ pi ni fuun pi go na, naa mɛrɛ nda fuun pe mbe ya yeri ti go na, ki dunruya ŋa wi mɛrɛ to nuŋgba ma, ɛɛn fɔ, mbe pinlɛ dunruya ŋa wila paan wi woro ti ni fun.

\VS{22}{\QT{Yɛnŋɛlɛ li yaara ti ni fuun ti tirige mari tɛgɛ wi nɔgɔ,}}\XREF{†}{{\XO 1:22 }{\XO{1.22:
}}{\XT{Yuuro 8.7}}} ma suu kan
Legilizi wi yeri, wi pye To kagala ke ni fuun ni.

\VS{23}Legilizi wi yɛn
Kirisi wi wire. Wi yɛn wa Legilizi wi ni maa yin, wo ŋa wì yereŋge ki ni fuun ki yin we.




\par }\Chap{2}{\SH Wè wɔ wa kunwɔ pi ni \newline  ma yinwege ta
\par }
{\PP \VerseOne{1}Faa, yàa ku yinnɛ lo na ye kajɔgɔrɔ naa ye kapere ti kala na.

\VS{2}Ki sanga wi ni, yàa pye na tanri na yala ki dunruya ŋa wi tangalɔmɔ po ni, na yinŋgele ŋgele yawa yɛn ke ni wa naayeri ke To wi sɛnrɛ ti nuru. Ko yinnɛ lo laa tunŋgo piin yiŋgɔ wa mbele pè je Yɛnŋɛlɛ li na pe kotoro na.

\VS{3}Woro fun, wàa pye paa pe yɛn, na tanri na yala we wire ti jogo kagala ke ni, na we wire to naa we jatere wi nandanwa kagala ke piin. We sewe po na, wàa daga Yɛnŋɛlɛ li naŋgbanwa pi ni paa sanmbala pe yɛn.


\par }{\PP \VS{4}Ɛɛn fɔ, Yɛnŋɛlɛ li yinriwɛ taga kì gbɔgɔ fɔ jɛŋgɛ, we yɛn ma li ndanla ndanlawa gbembe mba ni pi kala na,

\VS{5}woro mbele wàa ku yinnɛ lo na we kajɔgɔrɔ ti kala na, lì yinwege kan naa we yeri
Kirisi wi ni. Yɛnŋɛlɛ li yinmɛ po fanŋga na yè shɔ.

\VS{6}Naa wè gbogolo Zhezu Kirisi wi ni, Yɛnŋɛlɛ lì we yɛn ma we yirige wi ni ja, ma we kan waa wunluwɔ piin wi ni ja wa naayeri lara ti na.

\VS{7}Lì ko pye ma, jaŋgo mbe ta mbeli yinmɛ mba pi se jɛn mbe kɔ pi naga leele pe na wagati ŋa fuun wila paan wi ni, li kajɛŋgɛ ŋga lì pye we kan wa we gbogolomɔ pi ni Zhezu Kirisi wi ni ki kala na.

\VS{8}Yɛnŋɛlɛ li yinmɛ po fanŋga na yè shɔ ye tagawa pi kala na. Ko si yiri yoro yeri, Yɛnŋɛlɛ lo yarikanga yi.

\VS{9}Ye kapyere to tulugo si ma, jaŋgo lere kpɛ ka kaa yɛɛ gbɔgɔ.

\VS{10}Katugu Yɛnŋɛlɛ lo lì we gbegele. Lì we da wa we gbogolomɔ pi ni Zhezu Kirisi wi ni, jaŋgo waa kapyere jɛndɛ piin, làa ti gbegele mari tɛgɛ faa, jaŋgo waa taanri ti na.


\par }{\SH Mbe pye nuŋgba Zhezu Kirisi wi ni
\par }
{\PP \VS{11}Yoro mbele ye woro
Zhufuye piseele, Zhufuye pe maa ye yinri mbele pee
kɛnrɛkɛnrɛ, nɛɛ pe yɛɛ yinri mbele pè kɛnrɛkɛnrɛ, ma yala ŋga leele pè pye pe wire ti na ki ni, faa yàa pye yɛgɛ ŋga na, ye yɛɛ nawa to ki na.

\VS{12}Ki sanga wi ni, yàa pye ma lali Kirisi wi ni. Yàa pye nambanmbala, ye sila pye Yɛnŋɛlɛ li woolo mbele lì wɔ pe ni.
Yɔn finliwɛyɔn fɔgɔlɔ ŋgele Yɛnŋɛlɛ làa kɔn li woolo pe yeri, ye tawa sila pye wa ke ni. Yàa pye na ye yinwege ki piin laga dunruya wi ni jigi tagasaga fu naa Yɛnŋɛlɛ fu.

\VS{13}Ɛɛn fɔ koni, wa ye gbogolomɔ pi ni Zhezu Kirisi wi ni, yoro mbele yàa pye ma lali, yè pan tɔɔn Yɛnŋɛlɛ li tanla Zhezu wi kunwɔ pi fanŋga na.

\VS{14}Katugu Kirisi wo wì pan yɛyinŋge ki ni we kan, ma si Zhufuye poro naa mbele pe woro Zhufuye pe pye leele nuŋgba. Wo wùu yɛɛ kan ma mbogo ŋga kìla pe kɔn pe yɛɛ na, ma pe pye juguye ki ya.

\VS{15}Wì Zhufuye
lasiri wo naa wi ŋgasegele ke jan wi kunwɔ pi fanŋga na, ma sigi cɛngɛlɛ shyɛn leele pe pye lere fɔnŋɔ nuŋgba wi yɛɛ ni, ma yɛyinŋge le pe sɔgɔwɔ.

\VS{16}Kirisi wi kunwɔ wa
tiparaga ki na pi fanŋga na, wì panraga ki kɔ, ma sigi cɛngɛlɛ shyɛn ke gbogolo ma ke pye wire nuŋgba, mɛɛ tanwa le poro naa Yɛnŋɛlɛ pe sɔgɔwɔ pi ni.

\VS{17}{\QT{Wì pan ma yɛyinŋge Sɛntanra ti yari yoro mbele yàa pye ma lali, konaa yoro mbele yàa pye ma yɔngɔ ye kan.}}\XREF{†}{{\XO 2:17 }{\XO{2.17:
}}{\XT{Eza 57.19}}}

\VS{18}Ko kì ti Kirisi wi fanŋga na, Zhufuye poro naa mbele pe woro Zhufuye, we ni fuun, we mbe ya pan we to Yɛnŋɛlɛ li tanla Yinnɛkpoyi nuŋgba li sagawa pi na.


\par }{\PP \VS{19}Ki kala na, yoro mbele ye woro Zhufuye, ye woro nambanmbala, nakoma tara ta woolo. Ɛɛn fɔ yiŋgɔ, yè pye tara nuŋgba woolo Yɛnŋɛlɛ li woolo pe ni, ma pye Yɛnŋɛlɛ li go woolo.

\VS{20}Yoro fun, ye yɛn ma kan go nɔgɔ ŋga na, ko ki yɛn
pitunmbolo poro naa
Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ pe sɛnrɛ re. Zhezu Kirisi jate wo wi yɛn go yɛnlɛ li sinndɛlɛgɛ koŋgbanŋga ye.

\VS{21}Wo wi ti go ki ni fuun ki yɛn na ki yɛɛ yinri jɛŋgɛ na gbogo mbe pye
shɛrigo gbɔgɔkpoyiwe Fɔ wi kan.

\VS{22}Yoro fun, wa ye gbogolomɔ pi ni wi ni, ye yɛn ma ye yɛɛ yigi jɛŋgɛ, yoro naa sanmbala pe ni, mbe pye go ŋga Yɛnŋɛlɛ li yaa la cɛɛn wa Yinnɛkpoyi li fanŋga na.




\par }\Chap{3}{\SH Tunŋgo ŋga kì kan Pɔli wi yeri \newline  wi pye wa mbele pe woro \newline  Zhufuye pe sɔgɔwɔ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ko kì ti mi Pɔli, mi ŋa mi yɛn laga kaso Zhezu Kirisi wi mɛgɛ ni, yoro cɛngɛlɛ sanŋgala woolo ye yɔnwɔ pi kala na, mila Yɛnŋɛlɛ li yɛnri ye kan.

\VS{2}Yɛnŋɛlɛ li yinmɛ pi kala na, tunŋgo ŋga lì kan na yeri mbe pye ye kan, mì taga ki na ma yo yège logo.

\VS{3}Yɛnŋɛlɛ lìli ŋgundo jɛnmɛ pi pye maa naga na na, paa yɛgɛ ŋga na mìgi yɔnlɔgɔ makɔ sɛnrɛ jɛnri ni we.

\VS{4}Na ye kaa ti kara, pa ye mbe ya mbege jɛn fɔ ŋgundo ŋa wi yɛn na para Zhezu Kirisi wi sɛnrɛ na, mùu jɛnmɛ pi ta.

\VS{5}Wagati ŋa fuun wì toro wi ni, Yɛnŋɛlɛ li sila ki ŋgundo wi naga leele pe na. Ɛɛn fɔ, yiŋgɔ lùu naga li
pitunmbolo naa
li yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛkpoyi pe na Yinnɛkpoyi lo fanŋga na.

\VS{6}Ki ŋgundo wi ŋa fɔ: Sɛntanra ti fanŋga na, cɛngɛlɛ sanŋgala woolo pè pye kɔrɔgɔ lifɛnnɛ yɛɛnlɛ Zhufuye pe ni, ma pye wire nuŋgba pe ni, ma pe tasaga ta wa
yɔn fɔlɔ nuŋgba na Yɛnŋɛlɛ làa kɔn li ni, Zhezu Kirisi wi fanŋga na.


\par }{\PP \VS{7}Mì pye ki Sɛntanra ti tunmbyee Yɛnŋɛlɛ li yinmɛ yarikanga ŋga lì kan na yeri ki fanŋga na. Lìgi kan na yeri ma yala li yawa tunŋgo pyelɔmɔ po ni.

\VS{8}Muwi mi yɛn Yɛnŋɛlɛ woolo pe ni fuun puŋgofɔ we. Ma si yala, Yɛnŋɛlɛ lì kajɛŋgɛ pye mala kan, mbaa
Kirisi wi yarijɛndɛ nda ti se jɛn mbe kɔ ti Sɛntanra ti yari cɛngɛlɛ sanŋgala ke kan,

\VS{9}mbe ki ŋgundo wi tunŋgo pyelɔmɔ pi yirige funwa na. Yɛnŋɛlɛ na yaara ti ni fuun ti Dafɔ, làa ki ŋgundo wi lara maga lɛ wa faa;

\VS{10}jaŋgo yiŋgɔ ni, fanŋga fɛnnɛ, naa yawa fɛnnɛ mbele pe yɛn wa naayeri lara ti na, pe ta pe Yɛnŋɛlɛ li tijinliwɛ pi jɛn yɛgɛ ki ni fuun ki na
Legilizi wi fanŋga na.

\VS{11}Yɛnŋɛlɛ lìgi pye ma, ma yala li kakɔnndɛgɛlɛ na li yɛn kɔsaga fu li ni, lo na lì pye
we Fɔ Zhezu Kirisi wi fanŋga na we.

\VS{12}Wa we gbogolomɔ pi ni wi ni, naa we tagawa mba wè taga wi na pi kala na, we ma kotogo ta ma ya na fulo Yɛnŋɛlɛ li tanla jigi ni.

\VS{13}Ki kala na, mi yɛn na ye yɛnri fɔ jɔlɔgɔ ŋga mi yɛn na jɔlɔ ye yɔnlɔ, kiga ka ye sunndo kɔn, ki yaa gbɔgɔwɔ kan ye yeri.


\par }{\SH Kirisi wi ndanlawa we
\par }
{\PP \VS{14}Ko kala kì ti mi yɛn na kanŋguuro kanni we To Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ.

\VS{15}Lo na naayeri wo naa tara na sege woolo pe ni fuun pe maa pe mɛgɛ ki taa na yinrigi wa li yeri we.

\VS{16}Mi yɛn na Yɛnŋɛlɛ li yɛnri, ma yala li gbɔgɔwɔ mba pi se jɛn mbe kɔ pi ni, fɔ li ye kan ye fanŋga ta wa ye nawa Yinnɛkpoyi li fanŋga na, yawa ni.

\VS{17}Fɔ Kirisi wi cɛn wa ye kotogo na ye tagawa pi fanŋga na, ye ta ye ndire kan ye yere jɛŋgɛ wa ndanlawa pi ni,

\VS{18}yoro naa Yɛnŋɛlɛ li leele kpoyi pe ni fuun pe ni, ye ya yege kɔrɔ jɛn yɛgɛ ŋga na Kirisi wi ndanlawa pì gbɔgɔ, ma tɔnlɔ, ma yagara konaa ma jugo.

\VS{19}Ee, ye mbe ya mbege ndanlawa pi jɛn, po mba pì gbɔgɔ ma wɛ jɛnmɛ pi ni fuun pi na we, jaŋgo ye pye ye yin Yɛnŋɛlɛ li cɛnlɔmɔ pi ni fuun pi ni.


\par }{\PP \VS{20}Yɛnŋɛlɛ na li mbe ya kala li ni fuun li pye mbe wɛ we yɛnrɛwɛ naa we jatere wi na fɔ jɛŋgɛ, mbe yala yawa mba pi yɛn na tunŋgo piin wa we nawa pi ni,

\VS{21}gbɔgɔwɔ mbe pye li woo wa Legilizi wi ni Zhezu Kirisi wi fanŋga na, wagati wi ni fuun fɔ sanga pyew!
Anmiina.




\par }{\MS TAGAFƐNNƐ GBOGOLOMƆ PI YINWEGE KI DAGA MBE PYE YƐGƐ ŊGA NA

\par }\Chap{4}{\MR 4–6

\par }{\SH Wire ti yɛn nuŋgba
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ki kala na, mi yɛn na ye yɛnri, mi ŋa mi yɛn kasopyɔ, katugu mi yɛn na tunŋgo piin
we Fɔ wi kan, fɔ Yɛnŋɛlɛ lì ye yeri yerege ŋga na, yaa tanri yaa yala ki ni.

\VS{2}Ye yɛɛ tirige pilige pyew, ye pye kapitanra ni, yaa kala kunni ye yɛɛ ni. Yaa ye yɛɛ kagala kunni ye yɛɛ ni ndanlawa ni.

\VS{3}Ye bala ye koro ye yɛɛ ni wa nuŋgbama mba Yinnɛkpoyi lì kan ye yeri pi ni, yɛyinŋge ŋga kì ye pɔ ye yɛɛ na ki fanŋga na.

\VS{4}Wire nuŋgba ti yɛn wa, naa Yinnɛkpoyi nuŋgba ni, paa yɛgɛ ŋga na jigi tagasaga nuŋgba yɛn wa we, ko mɛgɛ ni Yɛnŋɛlɛ lì ye yeri.

\VS{5}We Fɔ nuŋgba wi yɛn wa, naa tagawa nuŋgba, naa
batɛmu nuŋgba.

\VS{6}Yɛnŋɛlɛ nuŋgba li yɛn wa, we ni fuun To wowi. Li yɛn leele pe ni fuun pe go na, li yɛn pe sɔgɔwɔ, ma pye pe ni.

\VS{7}We ni fuun nuŋgba nuŋgba, yinmɛ pì kan we yeri ma yala yarikanga ŋga
Kirisi wì taanla ma kan ko ni.

\VS{8}Ki yɛn paa yɛgɛ ŋga na Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛ wi yɛn naga yuun ma yo fɔ:

\par }{\Q {\QT{Naa wì lugu ma kari wa naayeri, wì pele yigi kasopiile ma kari pe ni.}}

\par }{\Q {\QT{A wì si yarikanra kan leele pe yeri.}}\XREF{†}{{\XO 4:8 }{\XO{4.8:
}}{\XT{Yuuro 68.19}}}


\par }{\MM \VS{9}Ŋga kì yo ma yo fɔ: «Wì kari wa naayeri,» ko kɔrɔ wo yɛn mɛlɛ? Ko kɔrɔ wo yɛn fɔ wì tigi ma kari gbɛn wa tara ti nɔgɔ\FTNT{†}{{\FR 4:9 }{\FR{4.9:
}}{\FT{Ki sɛnrɛ nda ti kɔrɔ wi mbe ya pye fɔ wì tigi laga tara ti ni leele pe kɔrɔgɔ.}}} ki na.

\VS{10}Ŋa wì tigi, wo nuŋgba wo wì kari wa naayeri wi ni fuun wi go na, jaŋgo mbe ta mbe yereŋge ki ni fuun ki yin.

\VS{11}Wo wì yarikanra kan leele pe yeri pe yɛ pe yɛ: Wì pele kan pe pye
pitunmbolo, ma pele kan pe pye
Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ, ma pele kan pe pye Sɛntanra ti yofɛnnɛ, ma pele kan pe pye pasitɛriye naa nagafɛnnɛ.

\VS{12}Wì ko pye ma, ma ta ma mbele pè pye
Yɛnŋɛlɛ li leele kpoyi pe gbegele paa Yɛnŋɛlɛ tunŋgo ki piin, ka mbe ta kila tari
Legilizi ŋa wi yɛn
Kirisi wi wire ti na.

\VS{13}Ki pyewe pi na ma, we ni fuun we yaa pye nuŋgba wa tagawa pi ni, mbe Yɛnŋɛlɛ li Pinambyɔ wi jɛn, mbe pye leele mbele pè lɛ wa tagawa pi ni poro pele, mbe yɔn fili mbe pye paa yɛgɛ ŋga na Kirisi wi yɛn ma yɔn fili we.

\VS{14}Pa kona we se pye paa piile yɛn, nambara fɛnnɛ pe nagawa cɛnlɛ pyew pila we lee pila kee we ni kɛɛ ki ni fuun ki na paa yɛgɛ ŋga na tifɛlɛgɛ ki maa kɔgɔje tɔnmɔ pi kɔɔn naa waa lagapyew. Ki woolo pe maa pe tijinliwɛ pee pi lee na leele pe fanla pi ni na pe punŋgu.

\VS{15}Ɛɛn fɔ, na we kaa kaselege ki yuun ndanlawa ni, pa we yaa la kee yɛgɛ kala li ni fuun li ni Kirisi wi ni, wo wi yɛn wire ti go ye.

\VS{16}Wo fanŋga na wire ti lara ti ni fuun ti yɛn ma ti yɛɛ yigi, ma pye nuŋgba. Wire ti lombondo ti yɛn mari yɛɛ yigi sogosara sogosara to fanŋga na, paa yɛgɛ ŋga na ki daga we. Kiga pye ma, wire ti laga nuŋgba nuŋgba pyew ki kaa tunŋgo piin paa yɛgɛ ŋga na ki daga mbaa piin, pa ti ni fuun ti yaa la gbogo mbaa kee yɛgɛ ndanlawa ni.


\par }{\SH Yinwefɔnŋgɔ Kirisi wi ni
\par }
{\PP \VS{17}Ki kala na, ŋga mi yɛn na yuun naga finligi we Fɔ wi mɛgɛ ki na ki ŋga, fɔ yaga kaa tanri naa paa yɛgɛ ŋga na
mbele pee shɛri pe maa tanri pe jatere wara ti na.

\VS{18}Pe tijinliwɛ pi yɛn ma wɔ pe na. Pe tasaga woro wa yinwege ŋga Yɛnŋɛlɛ laa kaan ki ni, katugu pe yɛn kambajɛnmbɛlɛ, a pe kotoro tì ŋgban pe na fɔ jɛŋgɛ.

\VS{19}Fɛrɛ taga ki ni fuun kì kɔ pe yɛgɛ na. Pè pe yɛɛ kan jajara naa nanjara ti yeri, na
fyɔngɔ kapyere cɛnlɛ pyew ti piin na gbinri ti na.


\par }{\PP \VS{20}Ɛɛn fɔ, yoro wo na, anmɛ ma pè Kirisi wi kala li naga ye na.

\VS{21}Pòo sɛnrɛ yo, a yèri logo jate, a pè ye naga kaselege ŋga ki yɛn Zhezu wi ni ki ni, maga ta ye yɛn
keretiyɛnye.

\VS{22}Ki kala na, ye daga mbe ye faa tangalɔmɔ pi yaga, po mba pìla pye na ye jogo lɛɛ wi nari we. Ki pyelɔmɔ lɛɛ pi jogo kagala ke ma lere wi fanla maa jɔgɔ.

\VS{23}Ki daga ye ye yinŋgele koro naa ye kotoro ti yaga ti kanŋga fɔnndɔ ye na.

\VS{24}Ye jogo fɔnŋɔ wi lɛ, wo ŋa Yɛnŋɛlɛ lì gbegele paa li yɛɛ yɛn, wo ŋa wi maa wi yɛɛ nari sinŋɛ, ma pye kpoyi na yinrigi wa kaselege ki ni we.


\par }{\PP \VS{25}Ki kala na, ye yagbogowo pi yaga!
{\QT{Ye ni fuun nuŋgba nuŋgba yaa kaselege yuun ye lewee yɛɛnlɛ pe kan;}}\XREF{†}{{\XO 4:25 }{\XO{4.25:
}}{\XT{Zaka 8.16}}} katugu we yɛn wire nuŋgba ti lara ta.

\VS{26}Na yaga nawa ŋgban, yaga ka kapege pye. Yaga si ka ti yɔnlɔ ki sa kɔ ki ye naŋgbanwa pi ta ye ni.

\VS{27}Yaga ka yesaga kpɛ kan Sɔtanla wi yeri.

\VS{28}Ŋa wìla pye na yuun, wuu yuro ti yaga. Ɛɛn fɔ, wi bala wila tunŋgo piin wi kɛyɛn yi ni wila wi yɔn suro ti taa kaselege na, wi ya wila fyɔnwɔ fɛnnɛ pe sari.

\VS{29}Sɛnpere kpɛ ka ka yiri wa ye yɔn, fɔ sɛnjɛndɛ, nda ti mbe ya sanmbala pe saga paa kee yɛgɛ wa tagawa pi ni, mbe sagawa kan ti logofɛnnɛ pe yeri.

\VS{30}Yaga ka ti Yɛnŋɛlɛ li Yinnɛkpoyi li yɛgɛ san. Lo li yɛn tɛgɛrɛ nda Yɛnŋɛlɛ lì tɛgɛ ye na, ye go shɔgɔ pilige ki yɛgɛ.

\VS{31}Ye nazorowo, naa kotoŋgbanga, naa naŋgbanwa, naa kendige, naa tɛgɛlɛ naa nambewe pi cɛnlɛ pyew pi yaga ye yɛɛ sɔgɔwɔ.

\VS{32}Yaa kajɛŋgɛ piin ye yɛɛ kan, yaa ye yɛɛ yinriwɛ taa yaa ye yɛɛ kala yari, paa yɛgɛ ŋga na Yɛnŋɛlɛ lì ye kapere ti kala yaga ye na ma ye ta Kirisi wi ni we.




\par }\Chap{5}{\SH Yaa tanri wa yanwa pi ni
\par }
{\PP \VerseOne{1}Pa yè kaa pye piile mbele pe yɛn ma Yɛnŋɛlɛ li ndanla, ki kala na, yaa ki ŋgbanga yaa piin paa li yɛn.

\VS{2}Yaa ye yinwege ki piin ndanlawa ni, paa yɛgɛ ŋga na we yɛn ma
Kirisi wi ndanla, a wùu yɛɛ kan
{\QT{we kala na, ma pye paa yarikanga naa
saraga yɛn, ŋga ki nuwɔ pì tanla, a ki kala lì Yɛnŋɛlɛ li ndanla.}}\XREF{†}{{\XO 5:2 }{\XO{5.2:
}}{\XT{Ɛki 29.18; Levi 1.9}}}


\par }{\PP \VS{3}Ye yɛn Yɛnŋɛlɛ li leele
kpoyi, ki woro ma yala kɛɛnrɛ limɛ, naa
fyɔngɔ kapyere ti cɛnlɛ pyew, naa yɛgɛ mbatinwɛ ti mɛrɛ mbaa yinri ye sɔgɔwɔ.

\VS{4}Ki woro ma yala yaa fɛrɛmbandawa sɛnrɛ yuun, naa go fu sɛnrɛ konaa jiire sɛnrɛ ni. Ɛɛn fɔ, sanni ye saa to yuun ma, yaa Yɛnŋɛlɛ li shari.

\VS{5}Yege jɛn ye filige ki na fun fɔ: Kɛɛnrɛ lifɔ, naa fyɔngɔ kapyere pyefɔ, naa yɛgɛ mbatinwɛ fɔ (katugu mbe pye yɛgɛ mbatinwɛ fɔ ki yɛn paa sɛngɛ sunmɔ pa yɛn), wo wa se ka cɛnsaga ta wa Kirisi wo naa Yɛnŋɛlɛ li ni
pe wunluwɔ pi ni.


\par }{\PP \VS{6}Yaga ka ti lere wa mbe ye fanla mbe ye puŋgo sɛnwara ta ni; katugu ko kala kì ti Yɛnŋɛlɛ li naŋgbanwa pi yaa to mbele pè je mbaa nuru li yeri pe na.

\VS{7}Ki kala na, yaga ka gbogolo pe ni yaraga ka na.

\VS{8}Faa yàa pye wa wɔwɔ pi ni, ɛɛn fɔ, koni, ye yɛn wa yanwa pi ni wa ye gbogolomɔ pi ni
we Fɔ wi ni. Ki kala na, ye pye paa yanwa piile yɛn;

\VS{9}katugu yanwa pi maga kan kajɛŋgɛ, naa kasinŋge, konaa kaselege ki cɛnlɛ pyew ki maa piin.

\VS{10}Yaa ki ŋgbanga yaa ŋga ki we Fɔ wi ndanla ki jɛnni yaa ki woo ki yɛɛ ni.

\VS{11}Mbele pe maa tɔnli fu kapyere nda ti yɛn wɔwɔ woro ti piin, yaga ka gbogolo pe ni. Ɛɛn fɔ, yege naga pe na fɔ kapyere nda paa piin ti woro ma yɔn.

\VS{12}Ki leele, kagala ŋgele pe maa piin wa larawa, ke yowo pi yɛn fɛrɛ ni.

\VS{13}Na ki kagala ke ni fuun kaga yiri funwa na wagati ŋa ni, ke kɔrɔ wi ma jɛn ma filige fɔ jɛŋgɛ;

\VS{14}katugu ŋga fuun ka yiri funwa na, ko ma pye paa yanwa yɛn. Ko kì ti ki yo ma yo fɔ:

\par }{\Q Yɛn, mboro ŋa maa wɔnlɔ we;

\par }{\Q yiri ma wɔ wa kuulo pe sɔgɔwɔ;

\par }{\Q pa Kirisi wi yaa yanwa yirige ma kan.


\par }{\MM \VS{15}Ye ye yɛɛ yigi jɛŋgɛ, ye ye tangalɔmɔ pi jɛn. Yaga kaa tanri paa tijinliwɛ fu fɛnnɛ yɛn, ɛɛn fɔ, yaa tanri paa tijinliwɛ fɛnnɛ yɛn.

\VS{16}Yaga wagati jɛnŋɛ ŋa fuun ta, ye tunŋgo jɛŋgɛ pye wi ni, katugu we yɛn na we yinwege ki piin ki piliye yan ni yɛɛn, yi yɛn ma pe.

\VS{17}Ki kala na, yaga ka pye tijinliwɛ fu fɛnnɛ, ɛɛn fɔ, ye Yɛnŋɛlɛ li nandanwa kala li jɛn.


\par }{\PP \VS{18}Yaga kaa tinni sinmɛ ni, ki ma lere kan wi maa kafaara piin. Ɛɛn fɔ, ye ti Yinnɛkpoyi li ye yin.

\VS{19}Yaa para ye yɛɛ ni, yaa ki piin Yɛnŋɛlɛ gbɔgɔyuuro sɛwɛ wi yuuro ni, naa Yɛnŋɛlɛ li sɔnmɔ yuuro ni konaa Yɛnŋɛlɛ konɔ tangala yuuro ni. Yaa yuuro shoo yaa Yɛnŋɛlɛ li sɔnni ye kotogo ki ni fuun ni.

\VS{20}Yaa we To Yɛnŋɛlɛ li shari pilige pyew kala li ni fuun li kala na, we Fɔ Zhezu Kirisi wi mɛgɛ ki na.


\par }{\SH Tagafɛnnɛ nambala \newline  naa pe jɛɛlɛ kala
\par }
{\PP \VS{21}Naa ye kaa na fyɛ Kirisi wi yɛgɛ, yaa ye yɛɛ sɛnrɛ nuru.


\par }{\PP \VS{22}Yoro jɛɛlɛ wele, yaa ye pɛnɛ pe sɛnrɛ ti nuru, paa yɛgɛ ŋga na ye yɛn na we Fɔ wi sɛnrɛ ti nuru we;

\VS{23}katugu naŋa wi yɛn wi jɔ wi to, paa yɛgɛ ŋga na Kirisi wi yɛn
Legilizi wi To we. Kirisi wo jate wi yɛn Legilizi ŋa wi yɛn wi wire ti Shɔfɔ.

\VS{24}Yɛgɛ ŋga na Legilizi wi yɛn na Kirisi wi sɛnrɛ ti nuru, jɛɛlɛ paa pe pɛnɛ pe sɛnrɛ ti nuru ma fun kala li ni fuun ni.


\par }{\PP \VS{25}Yoro nambala wele, ye jɛɛlɛ pe daga mbe ye ndanla paa yɛgɛ ŋga na Legilizi wi yɛn ma Kirisi wi ndanla, a wùu yɛɛ kan ma ku wi kala na we.

\VS{26}Kirisi wì ko pye ma, jaŋgo mbe Legilizi wi pye kpoyi tɔnmɔ\FTNT{†}{{\FR 5:26 }{\FR{5.26:
{\QT{Tɔnmɔ wologo}} ŋga sɛnrɛ tì yo laga ki laga ŋga ki ni, ki mbe ya pye batɛmu ŋa wi ma pye wo.}}} wologo konaa Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ ti fanŋga na, wi pye Yɛnŋɛlɛ li woo;

\VS{27}katugu wìla pye na jaa mbe Legilizi wi tɛgɛ wa wi tiyɔnwɔ pi ni fuun pi ni wi yɛɛ kan. Wi pye kpoyi, fyɔngɔ fu, naa jɛrɛgisaga fu, wiga ka yɔnfi yɔnfi, nakoma mbe pye ki yaara nda tì naga ti cɛnlɛ la ni.

\VS{28}Ki kala na, nambala wele, pe jɛɛlɛ pe daga mbe pe ndanla paa yɛgɛ ŋga na pe wire ti yɛn ma pe ndanla we. Ŋa fuun wi jɔ yɛn maa ndanla, wo yɛn maa yɛɛ ndanla.

\VS{29}Lere wo wa fa wi yɛɛ wire ti panra fyew, ɛɛn fɔ, wi maa ti baro mari yingiwɛ jɛn, paa yɛgɛ ŋga na Kirisi wi maa ki nuŋgba ki piin Legilizi wi kan we;

\VS{30}katugu we yɛn wi wire ti lara ta.

\VS{31}Ki yɛn paa yɛgɛ ŋga na Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛ wi yɛn naga yuun ma yo fɔ: «{\QT{Ko kì ti naŋa wi yaa ka laga wi to naa wi nɔ pe na, mbe si mara wi jɔ wi na. Kona, pe shyɛn pe yaa pye wire nuŋgba.»}}\XREF{†}{{\XO 5:31 }{\XO{5.31:
}}{\XT{Zhenɛ 2.24}}}

\VS{32}Ki wogo ŋga ki yɛn kaselege ŋga ki yɛn ma lara, ma pye kagbɔgɔ, ma naga laga ki sɛnrɛ nda ti ni. Mi wo yeri, ki yɛn na para Kirisi wo naa Legilizi wo sɛnrɛ na.

\VS{33}Yɛgɛ o yɛgɛ, ki daga naŋa nuŋgba nuŋgba pyew, wi jɔ wuu ndanla, jɛlɛ nuŋgba nuŋgba pyew wila wi pɔlɔ wi gbogo.




\par }\Chap{6}{\SH Piile naa pe sevɛnnɛ sɛnrɛ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yoro piile wele, yaa ye sevɛnnɛ pe sɛnrɛ ti nuru, naa yè pye nuŋgba
we Fɔ wi ni we, katugu ki wogo ki yɛn ma sin.

\VS{2}«{\QT{Maa ma to naa ma nɔ pe gbogo}}» ko ki yɛn ŋgasegele ke koŋgbanna, na Yɛnŋɛlɛ lì
yɔn fɔlɔ kɔn ma taga li na.

\VS{3}Ki yɔn fɔlɔ li na fɔ: «{\QT{Jaŋgo ma pye fɛrɛwɛ na, ma yinwetɔnlɔgɔ ta laga tara ti na.»}}\XREF{†}{{\XO 6:3 }{\XO{6.3:
}}{\XT{Ɛki 20.12; Dete 5.16}}}


\par }{\PP \VS{4}Yoro teele wele, yaga kaa ye piile pe nawa pi ŋgbanni. Ɛɛn fɔ, yaa pe gbegele, yaa pe koro yaa pe yɛrɛgi yaa yala we Fɔ wi korowo pi ni.


\par }{\SH Kulolo naa pe tafɛnnɛ sɛnrɛ
\par }
{\PP \VS{5}Yoro kulolo wele, ye tafɛnnɛ mbele laga tara ti ni ye go na, yaa pe sɛnrɛ ti nuru fyɛrɛ ni, yaa seri, yaa ki piin kotojɛŋgɛ ni ma mbe yo fɔ ye yɛn na tunŋgo piin
Kirisi wo kan.

\VS{6}Yaga kaa ki piin pe yɛgɛ na ma, na pe kaa ye wele, ye kala lo mbe ta li pe ndanla. Ɛɛn fɔ, yaa Yɛnŋɛlɛ li nandanwa kala lo piin ye kotogo ki ni fuun ni, paa Kirisi wi tunmbyeele yɛn.

\VS{7}Yaa ye kulowo tunŋgo ki piin pe kan nandanwa ni, ndɛɛ yaa tunŋgo piin we Fɔ wo kan, ye woro naga piin leele kan.

\VS{8}Yege jɛn ye yo fɔ lere nuŋgba nuŋgba pyew, wi yɛn kulo o, wi yɛn lesee o, wi yaa ka tɔnli ta we Fɔ wi yeri mbe yala kajɛŋgɛ ŋga wi yaa pye ko ni.


\par }{\PP \VS{9}Yoro kulolo tafɛnnɛ wele, yaa tanri ki tangalɔmɔ pi na ma fun ye kulolo pe ni. Ye kaa sɛnŋgbanra yuun pe na. Yege jɛn ye yo fɔ yoro naa ye kulolo pe ni, ye Tafɔ wi yɛn nuŋgba, wi yɛn wa yɛnŋɛlɛ na. Wila lere wɔ lere ni.


\par }{\SH Tagafɛnnɛ pe maliŋgbɔnyaara re
\par }
{\PP \VS{10}Ko ki ni fuun puŋgo na, yaa fanŋga nii ye yɛɛ ni wa we gbogolomɔ pi ni we Fɔ wi ni, naa wi yawa gbɔɔ pi fanŋga na.

\VS{11}Maliŋgbɔnyaara nda Yɛnŋɛlɛ lì kan ye yeri, ye ti ni fuun ti lɛ, jaŋgo ye ya ye yere jɛŋgɛ ye Sɔtanla wi tijinliwɛ pee pi sige.

\VS{12}Katugu we woro na wiin sɛnwee piile poro ni, ɛɛn fɔ, waa wiin yinnɛ tipegele ŋgele yawa yɛn ke ni wa naayeri lara ti na koro ni, naa ŋgele ke yɛn teele, naa fanŋga fɛnnɛ, naa ki wɔwɔ dunruya ŋa wi go na cɛnfɛnnɛ pe ni.

\VS{13}Ki kala na, ye Yɛnŋɛlɛ li maliŋgbɔnyaara ti ni fuun ti lɛ, jaŋgo na pilipege kiga gbɔn, ye ya ye malaga ki gbɔn ye mbɛnfɔ wi ni. Na yaga ya pe ni fuun pe ni mbe kɔ, ye ya ye koro yeresaga.


\par }{\PP \VS{14}Ki kala na, ye gbɛgɛlɛ ye yere: Ye kaselege ki lɛ ki pye paa ye kurusijara yɛn, ŋa yè pɔ wa ye sɛnnɛ. Ye kasinŋge ki lɛ yege le paa ye malaga gbɔnderege yɛn.

\VS{15}Balawa mba pe ma lɛ na yɛyinŋge Sɛntanra ti yari, ye po lɛ pi pye paa sawira yɛn ye tɔɔrɔ ti na.

\VS{16}Ye tagawa pi lɛ suyi paa
tugurɔn sigeyaraga yɛn. Po pi yaa ye kan ye ya ye
Tipee wi kasɔn wangala ke figi.

\VS{17}Ye shɔwɔ pi pye paa ye malaga gbɔnnjala yɛn. Ye Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ ti lɛ, ti pye paa ye tokobi yɛn, ŋa Yinnɛkpoyi lì kan ye yeri we.

\VS{18}Yaa Yɛnŋɛlɛ li yɛnri sanga pyew Yinnɛkpoyi li fanŋga na, yaa yɛnri yɛnrɛwɛ gbɔɔ pi cɛnlɛ pyew pi ni. Ye koro yɛnmbɛlɛ, yaa yɛnri papaga ni. Yaa Yɛnŋɛlɛ li yɛnri li leele
kpoyi pe ni fuun pe kan.

\VS{19}Yaa yɛnri na kan fun, jaŋgo na mi kaa para sanga ŋa ni, Yɛnŋɛlɛ li sɛnjɛndɛ kan na yeri, mbe kotogo ta mbaa ŋgundo Sɛntanra ti yuun mbaa ti finligi.

\VS{20}Ki Sɛntanra to kala na mi yɛn
pitunŋɔ gbɔɔ, ali maga ta mi yɛn laga kaso yiŋgɔ. Ki kala na, yaa Yɛnŋɛlɛ li yɛnri mbe kotogo ta mbaa para, paa yɛgɛ ŋga na mi daga mbaa ki piin we.


\par }{\SH Sharaga puŋgo wogo
\par }
{\PP \VS{21}We sefɔ Tishiki ŋa wi we ndanla, wo ŋa wi yɛn we Fɔ wi tunmbyee ŋa wi yɛn tagawa ni, wo wi yaa sanla sɛnrɛ ti ni fuun ti yo mbe ye kan, ye ta yanla kala li jɛn.

\VS{22}Mùu tun wa ye yeri ki kala na lo mɛgɛ ni, ye ta ye we kala li jɛn, konaa wi kotogo kan ye yeri.


\par }{\PP \VS{23}We To Yɛnŋɛlɛ lo naa we Fɔ Zhezu Kirisi wi ni, pe yɛyinŋge, naa ndanlawa, naa tagawa kan sefɛnnɛ pe ni fuun pe yeri!

\VS{24}We Fɔ Zhezu Kirisi wi yɛn ma mbele fuun ndanla ndanlawa mbakɔɔ ni, Yɛnŋɛlɛ sa yinmɛ kan pe ni fuun pe yeri!

\par }