\NormalFont\ShortTitle{GALASI}

{\MTB Sɛwɛ ŋa Pɔli wìla torogo

\par }{\MT GALASI

\par }{\MTB tara tagafɛnnɛ pe yeri

\par }{\IMT Sɛwɛ wi nawa sɛnrɛ

\par }{\IP Pɔli wìla legiliziye lɛgɛrɛ tɛgɛ wa Galasi tara ti cara lɛgɛrɛ ni. Nala pe maa Galasi tara ti yinri Turiki tara. Ɛɛn fɔ, naa Pɔli wìla kaa yiri wa ki tara ti ni, a wì sigi logo ma yo fɔ Zhufuye pèle yɛgɛ la kari wa ma saa na nagawa pa yɛgɛ kaan wa. Pàa pye naga yuun ma yo fɔ Pɔli wi woro Zhezu wi pitunŋɔ jɛnŋɛ, wi woro na tanri na yala Moyisi lasiri wi ni konaa Zhufuye kalɛgɛlɛ ke ni. Wa pe nagawa sɛnrɛ ti ni, pàa pye naga yuun yɛrɛ fɔ ki daga ma kɛnrɛkɛnrɛ mbe si jɛn mbe shɔ. A pɔli wì si para mboo yɛɛ shɔ, ma para fun fanŋga ni sɛnpere nda pàa yo wi kanŋgɔlɔ ti wogo na, konaa Zhezu Sɛntanra nda wìla yari ti wogo na.

\par }{\IP Wa sɛwɛ wi go nuŋgba mbe gbɔn shyɛn (1–2), ŋga Pɔli wì jɛn konaa ma yan, a kila ki nari ma yo wi yɛn kaselege Zhezu Kirisi wi pitunŋɔ, ko wi yɛn na para ki sɛnrɛ na.

\par }{\IP Wa sɛwɛ wi go taanri mbe gbɔn tijɛrɛ (3–4), Pɔli wi yɛn naga nari pege jɛn fɔ Moyisi lasiri wila ya mbe lere shɔ, ɛɛn fɔ, mbe taga we Fɔ Zhezu Kirisi wi na ko ki ma lere shɔ.

\par }{\IP Wa sɛwɛ wi go kaŋgurugo mbe gbɔn kɔgɔlɔni (5–6), Pɔli wi yɛn naga yuun wi sefɛnnɛ tagafɛnnɛ pe kan fɔ paga kaa ki Zhufuye pe sɛnrɛ ti nuru. Ɛɛn fɔ pe koro pe yere ŋgbanga wa tagawa mba pè taga Zhezu Kirisi wi na pi ni. Pɔli wìla pe pye ma yo pe pe yɛɛ yaga Yinnɛkpoyi laa pe yɛgɛ sinni mbe ti paa kajɛŋgɛ piin.

\par }{\IP Wa sɛwɛ wi kɔsaga, mbele pe yɛn na leele pe ŋgbanga paa kɛnrɛkɛnrɛ wi piin, Pɔli wi yɛn na pe piin ma yo pe pe yɛɛ yingiwɛ jɛn.

\par }{\IOT Sɛwɛ wi yɛn ma kɔɔnlɔ yɛgɛ ŋga na

\par }{\IO Sɛwɛ wi lɛsaga sɛnrɛ konaa sharaga
{\IOR{1.1-10}}

\par }{\IO Yawa mba pì kan Pɔli wi yeri mbege ta wi yɛn pitunŋɔ
{\IOR{1.11–2.21}}

\par }{\IO Sɛntanra nda ti yɛn na para Yɛnŋɛlɛ li yinmɛ pi wogo na
{\IOR{3.1–4.31}}

\par }{\IO Tagafɛnnɛ pe lesewe konaa tangalɔmɔ jɛmbɛ Yinnɛkpoyi li fanŋga na
{\IOR{5.1–6.18}}



\par }\ChapOne{1}{\SH Pɔli wìla sɛwɛ wi torogo leele \newline  mbele yeri pe sharaga ye
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mi Pɔli, mi yɛn
pitunŋɔ, ɛɛn fɔ, leele ma panla tun. Mi si woro pitunŋɔ lere fanŋga na, fɔ Zhezu Kirisi wo fanŋga na, naa Yɛnŋɛlɛ na li yɛn To li ni, lo làa Zhezu wi yɛn maa yirige wa kunwɔ pi ni.

\VS{2}Sefɛnnɛ mbele pe yɛn laga na ni, mi naa poro ni, waa ki sɛwɛ ŋa wi torogi Galasi tara
legiliziye pe kan.

\VS{3}We To Yɛnŋɛlɛ lo naa
we Fɔ Zhezu Kirisi wi ni, pe yinmɛ naa yɛyinŋge kan ye yeri.

\VS{4}Kirisi wùu yɛɛ kan ma ku we kapere ti kala na, jaŋgo mbe we go shɔ ki nala dunruya pee ŋa wi kɛɛ. Ko pye ma, ma yala we To Yɛnŋɛlɛ li nandanwa kala lo ni.

\VS{5}Ye pan waa Yɛnŋɛlɛ li gbogo sanga pyew!
Anmiina.


\par }{\SH Sɛntanra ti yɛn nuŋgba pe
\par }
{\PP \VS{6}Kìlan pari fɔ jɛŋgɛ, naa yaa puŋgo nii fyaw Yɛnŋɛlɛ li ni we, lo na lì ye yeri Zhezu Kirisi wi yinmɛ pi fanŋga na, a yè sɔngɔrɔ na tari sɛntanra ta yɛgɛ na we.

\VS{7}Kaselege ko na Sɛntanra ta yɛgɛ woro wa naa nda mì yo ye kan to puŋgo na. Ɛɛn fɔ, mi yɛn naga yuun ma, katugu leele pele yɛn wa na ye jatere wi pinri ye na, naga jaa mbe Kirisi wi Sɛntanra ti wa mberi kanŋga.

\VS{8}Ɛɛn fɔ, na lere wa ka Sɛntanra ta yɛgɛ yo mbe ye kan, tiga yiri ti yɛ nda wàa keli ma yo ye kan ti ni, ali na kaa pye woro wawi, nakoma
mɛrɛgɛ wo wa wì yiri wa yɛnŋɛlɛ na ma pan mari yo, Yɛnŋɛlɛ ligi fɔ wi daŋga!

\VS{9}Wè keli maga yo ye kan yɛgɛ ŋga na, mi yaa sɔngɔrɔ mbege yo ma naa yiŋgɔ, fɔ na lere wa ka Sɛntanra ta yo mbe ye kan, tiga yiri ti yɛ nda yàa keli ma logo ti ni, Yɛnŋɛlɛ ligi fɔ wi daŋga!


\par }{\PP \VS{10}Nda mila yuun yiŋgɔ, pe yo mila ki jaa na kala lo mbe leele poro ndanla wi le? Ayoo, ɛɛn fɔ, mila jaa na kala li Yɛnŋɛlɛ lo ndanla. Leele pe kandanlaga ko ma mila jaa mbaa piin. Ki pye leele pe kandanlaga ko mila jaa mbaa piin bere, mi se jɛn na pye Kirisi wi tunmbyee.


\par }{\MS YAWA MBA PI KAN PƆLI \newline  WI YERI MBEGE TA \newline  WI YƐN PITUNŊƆ

\par }{\MR 1.11–2.21

\par }{\SH Pɔli wì pye yɛgɛ ŋga na mɛɛ pye \newline  pitunŋɔ, wila ki yɛgɛ yuun
\par }
{\PP \VS{11}Sefɛnnɛ, mi yɛn naga yuun ye kan fɔ Sɛntanra nda mì yari ye kan, tii yiri lere yeri;

\VS{12}katugu mi siri ta lere yeri. Lere si ma wìlan naga ti ni. Ɛɛn fɔ, Zhezu Kirisi wo wìri naga na na.


\par }{\PP \VS{13}Faa mìla pye na tanri yɛgɛ ŋga na
Zhufuye shɛrɛgɛ konɔ li na, yège logo. Ki wagati wi ni, mìla pye na Yɛnŋɛlɛ li Legilizi wi jɔlɔ fɔ jɛŋgɛ, naa jaa mboo jɔgɔ.

\VS{14}Wa na Zhufuye sɛrɛ woolo pe ni, mìla pye na kee yɛgɛ Zhufuye shɛrɛgɛ konɔ li ni ma wɛ pe lɛgɛrɛ na; katugu pa na jatere wi ni fuun wìla pye we tɛlɛye pe kalɛgɛlɛ koro na.

\VS{15}Ɛɛn fɔ, Yɛnŋɛlɛ làa na wɔ yɛrɛ na pe fanla se, mala yeri li yinmɛ pi fanŋga na, mbaa tunŋgo piin li kan.

\VS{16}Kìla li ndanla, a lì sili Pinambyɔ wi naga na na, jaŋgo Sɛntanra nda ti yɛn na para wi kanŋgɔlɔ, mbaa ti yari leele mbele pe woro Zhufuye pe kan. Na làa wi naga na na, mi sila kari le ki yɔngɔlɔ nuŋgba ke ni mbe sa lere yewe wilan yɛgɛ naga.

\VS{17}Leele mbele pàa keli ma pye Zhezu wi
pitunmbolo na yɛgɛ, mi sila kari wa Zheruzalɛmu pe kɔrɔgɔ mbe sa pe yewe. Ɛɛn fɔ, mìla kari le ki yɔngɔlɔ nuŋgba ke ni wa Larabuye tara. Ko puŋgo na, a mì si sɔngɔrɔ wa Damasi.

\VS{18}Naa yɛlɛ taanri la kaa toro, a mì si kari wa Zheruzalɛmu, mi naa Pyɛri wi ni we sa we yɛɛ jɛn. A mì si pilige kɛ ma yiri kaŋgurugo pye wa wi ni.

\VS{19}Ɛɛn fɔ, mi sila pitunmbolo wa yɛgɛ yan naa, ndɛɛ we Fɔ wi nɔsepyɔ lenaŋa Zhaki wo nuŋgba.

\VS{20}Ŋga mila yɔnlɔgi ye kan laga sɛwɛ ŋa wi ni, ki yɛn kaselege, mila ki yuun Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ na fɔ mi woro na finlɛlɛ.


\par }{\PP \VS{21}Kona, a mì si kari wa Siri naa Silisi tara lara ti ni.

\VS{22}Ki wagati wi ni, Kirisi wi legiliziye woolo mbele pàa pye wa Zhude tara pe sila na jɛn.

\VS{23}Pàa pye naga nuru leele pe yeri wi cɛ ma yo fɔ: Faa naŋa ŋa wìla pye na we jɔlɔ, wo wì kanŋga koni na Sɛntanra ti yuun leele pe kan tagawa pi wogo ki na, po mba wìla pye na ŋgbeli mboo jɔgɔ we.

\VS{24}A pe nɛɛ Yɛnŋɛlɛ li gbogo na kala na.




\par }\Chap{2}{\SH Pɔli naa pitunmbolo sanmbala pe ni
\par }
{\PP \VerseOne{1}Naa yɛlɛ kɛ ma yiri tijɛrɛ la kaa toro, a mì si sɔngɔrɔ naa wa Zheruzalɛmu, mi naa Barinabasi wi ni. Mìla Tite wi lɛ ma kari wi ni fun.

\VS{2}Mìla kari, katugu Yɛnŋɛlɛ làa ki naga na na ma yo ki daga mbe kari. Sɛntanra nda mila yari mbele pe woro
Zhufuye pe kan, a mì si saa ti yɛgɛ yo tagafɛnnɛ yɛkeele poro cɛ kan finliwɛ pa na; katugu mi sila pye na jaa na tunŋgo ŋga mìla pye, naa ŋga mila piin bere ki kɔ waga.

\VS{3}Na tangayɛnlɛ Tite ŋa wìla pye Girɛsi tara fɛnnɛ woo, pe sila wi jori mbe yo wi
kɛnrɛkɛnrɛ wi pye Zhufuye woo.

\VS{4}Konaa ki ni fuun, yagboyoolo pèle la pe yɛɛ pye ma yo pe yɛn sefɛnnɛ, ma ye we sɔgɔwɔ na jaa mboo kɛnrɛkɛnrɛ. Ki leele pàa ye we sɔgɔwɔ larawa, lesewe mba wè ta wa we gbogolomɔ pi ni Zhezu Kirisi wi ni, mbe ta mboo wele mboo jɛn, nɛɛ ki jaa mbe we le wa kulowo pi ni.

\VS{5}Ɛɛn fɔ, we sila yɛnlɛ mbe logo pe yeri wagati jɛnri ni, jaŋgo Sɛntanra nda ti yɛn kaselege sɛnrɛ, ti koro ye sɔgɔwɔ paa yɛgɛ ŋga na ti yɛn we.


\par }{\PP \VS{6}Mbele pàa pye na jate paa yɛkeele yɛn, pàa pye mɛgbɔgɔ fɛnnɛ yɛgɛ ŋga na, ko sila pye yaraga ka na yɛgɛ na, katugu Yɛnŋɛlɛ laa lere wɔ lere ni. Ki yɛkeele pe sila yaraga ka taga wa na kajɛnmɛ pi na.

\VS{7}Ɛɛn fɔ, pàa ki jɛn ma yo Yɛnŋɛlɛ làa Sɛntanra ti kan na yeri mbaa ti yari mbele pe woro Zhufuye pe kan, paa yɛgɛ ŋga na tì kan Pyɛri wi yeri wi saa ti yari Zhufuye pe kan we.

\VS{8}Yɛnŋɛlɛ na làa tunŋgo pye wa Pyɛri wi nawa maa pye
pitunŋɔ wa Zhufuye pe yeri, lo nuŋgba lo làa tunŋgo pye wa na nawa mala pye pitunŋɔ wa mbele pe woro Zhufuye pe yeri.

\VS{9}Zhaki, naa Pyɛri, naa Zhan, poro mbele pàa pye na jate paa teele yɛn, naa pàa kaa ki jɛn ma yo Yɛnŋɛlɛ làa ki tunŋgo ki kan na yeri, a pè si kɛyɛn le mi naa Barinabasi we kɛɛ. A ko ki naga ma yo wè pye nuŋgba. A pè yɛnlɛ ma yo we saa Sɛntanra ti yari leele mbele pe woro Zhufuye pe kan. Poro yaa saa ti yari Zhufuye pe kan.

\VS{10}A pè si we yɛnri kala nuŋgba ni ma yo tagafɛnnɛ mbele pe yɛn fyɔnwɔ fɛnnɛ, waa pe sari. A mì si bala nɛɛ pe sari.


\par }{\SH Pɔli wila sɛnŋgbanra yo Pyɛri \newline  wi na wa Antiyɔshi ca
\par }
{\PP \VS{11}Ko puŋgo na, naa Pyɛri wìla kaa pan wa Antiyɔshi, mìla sɛnŋgbanra yo wi na tagafɛnnɛ pe ni fuun pe yɛgɛ na, katugu ŋga wìla pye ki sila sin.

\VS{12}Zhaki wìla leele mbele tun, sanga ŋa ni pe fa pan, Pyɛri wìla pye na nii sefɛnnɛ mbele pe woro Zhufuye pe ni. Naa pitunmbolo pàa kaa pan, a wì si laga pe na, wi woro na nii pe ni, katugu wìla pye na fyɛ ki leele mbele pè kɛnrɛkɛnrɛ pe yɛgɛ.

\VS{13}Kì kaa pye ma, sefɛnnɛ sanmbala mbele pe yɛn Zhufuye, a pè pinlɛ Pyɛri wi ni na wi kopiire nuŋgba ti piin, fɔ ma Barinabasi fun wi puŋgo pe kopiire ti ni.

\VS{14}Naa mìla kaa ki yan pe woro ma sin, pe si woro na tanri na yala Sɛntanra nda ti yɛn kaselege sɛnrɛ ti ni, a mì sigi yo Pyɛri wi kan tagafɛnnɛ pe ni fuun pe yɛgɛ na, ma yo fɔ: «Pyɛri, mboro ŋa ma yɛn Zhufuye woo, mɔ̀ɔ yinwege ki pye laga, na tanri paa mbele pe woro Zhufuye pe yɛn, mɛɛ si tanga paa Zhufuye woo yɛn. Mɛlɛ mɛɛ tagafɛnnɛ mbele pe woro Zhufuye pe jori paa tanri paa Zhufuye pe yɛn?»


\par }{\SH Zhufuye poro naa mbele \newline  pe woro Zhufuye pe yɛn na shoo \newline  tagawa po fanŋga na
\par }
{\PP \VS{15}Woro wo na, we yɛn Zhufuye piseele. We woro kapere pyefɛnnɛ paa tara sannda ti woolo pe yɛn.

\VS{16}Konaa ki ni fuun, wège jɛn ma yo lere wi ma pye lesinŋɛ Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ na, naa wì taga Zhezu Kirisi wi na ko kala na. Ɛɛn fɔ, wìla pye lesinŋɛ, naa wila tanri na yala Moyisi
lasiri wi ni ko kala na. Ko kì ti woro fun, wè taga Zhezu Kirisi wi na, jaŋgo we ta we pye lesinmbele Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ na, naa wè taga
Kirisi wi na ki kala na, kiga ka pye lasiri ŋa waa tanri wi na wo kala na, katugu lere se pye lesinŋɛ Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ na, naa wì tanga ŋga lasiri wì yo ki na ko kala na.

\VS{17}Ɛɛn fɔ, na kaa pye we yɛn naga lagajaa mbe pye lesinmbele Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ na Zhezu wi fanŋga na, kona, woro fun pè we yan kapege pyefɛnnɛ paa mbele pe woro Zhufuye pe yɛn. Ko mbe ya mbege naga mbe yo Kirisi wi yɛn na kotogo kaan we yeri waa kapere piin le? Ayoo, ki woro ma.

\VS{18}Kagala ŋgele mìla je ke na, na mi ka sɔngɔrɔ mbaa ke gbegele naa fɔnŋgɔ, kona, mila na yɛɛ nari fɔ mi yɛn lasiri wi jɔgɔfɔ;

\VS{19}katugu lasiri wi kala na, mi yɛn ndɛɛ mi ku\FTNT{†}{{\FR 2:19 }{\FR{2.19:
}}{\FT{Lasiri wi kala na, Pɔli wi yɛn ndɛɛ wi ku, katugu ŋga lasiri wì yo maa piin, na ma woro naga piin, ma daga mbe ku win;
}}{\XT{Dete 27.26}}{\FT{.}}}. Lasiri wo jate wìlan kan mì ku. Ko pye ma, jaŋgo mbe ta mbaa na yinwege ki piin Yɛnŋɛlɛ li kan. Mi yɛn ndɛɛ pànla kan wa
tiparaga ki na Kirisi wi ni.

\VS{20}Kì pye ma, mi ma mi yɛn yinwege na naa, ɛɛn fɔ, Kirisi wo wi yɛn yinwege na wa na ni. Yinwege ŋga mi yɛn na piin laga tara ti na yiŋgɔ, mi yɛn naga piin tagawa mba mì taga Yɛnŋɛlɛ li Pinambyɔ wi na po fanŋga na, mi yɛn maa ndanla, a wùu yɛɛ kan kunwɔ pi yeri na kala na.

\VS{21}Mi woro na jege Yɛnŋɛlɛ li yinmɛ pi na; katugu na kaa pye lere wi ma pye lesinŋɛ Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ na, naa wila tanri lasiri wi na ko kala na, kona Kirisi wì ku jaga.




\par }{\MS SƐNTANRA NDA TI YƐN \newline  NA PARA YƐNŊƐLƐ LI YINMƐ \newline  PI WOGO NA

\par }\Chap{3}{\MR 3–4

\par }{\SH Moyisi lasiri wo naa tagawa kala
\par }
{\PP \VerseOne{1}E, yoro Galasi tara fɛnnɛ ye yɛn lembire! Zhezu Kirisi wì ku wa
tiparaga ki na, a pège yo maga filige ye kan, ambɔ wì ye fanla, a yè si laga wi na?

\VS{2}Mi yaa ye yewe kala nuŋgba ni: Naa yaa tanri
lasiri wi na, ko kì ti ye Yɛnŋɛlɛ li Yinnɛkpoyi li ta lee naa yè Sɛntanra ti logo ma taga ti na, ko kì ti ye li ta?

\VS{3}Mɛlɛ ye si pye lembire ma? Yàa ki peli na tanri Yɛnŋɛlɛ li Yinnɛkpoyi lo fanŋga na, yiŋgɔ yaa jaa mbege yɔn fili ye yɛɛ fanŋga na wi le? Ayoo dɛ.

\VS{4}Kagbɔgɔlɔ ŋgele yè ta, ye ke ta ke yiri waga wi le? Ayoo, ke se ya yiri waga.

\VS{5}Na Yɛnŋɛlɛ li kaa Yinnɛkpoyi li kaan ye yeri, mbaa kafɔnŋgɔlɔ piin wa ye sɔgɔwɔ, li maa ki piin, katugu yaa tanri lasiri wi na ko kala na wi lee, nakoma Sɛntanra nda ye ma logo ma taga ti na ko kala li?


\par }{\PP \VS{6}Ye wele, Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛ wi yɛn na Abirahamu wi sɛnrɛ yuun ma yo fɔ: «{\QT{Wìla taga Yɛnŋɛlɛ li na, wi tagawa pi kala na, a Yɛnŋɛlɛ li nɛɛ wi jate paa lesinŋɛ yɛn.»}}\XREF{†}{{\XO 3:6 }{\XO{3.6:
}}{\XT{Zhenɛ 15.6}}}

\VS{7}Ki kala na, ki daga yege jɛn ye yo fɔ mbele pè taga Yɛnŋɛlɛ li na, poro pe yɛn Abirahamu wi setirige piile jɛmbɛlɛ wele.

\VS{8}Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛ wìla keli maga yo ma yo leele mbele pe woro
Zhufuye, Yɛnŋɛlɛ li yaa kaa pe jate lesinmbele li yɛɛ yɛgɛ na pe tagawa po kala na. Ko kì ti Yɛnŋɛlɛ làa ki sɛntanra nda ti yo faa ma Abirahamu wi kan ma yo fɔ: «{\QT{Cɛngɛlɛ woolo pe ni fuun pe yaa ka duwaw ta ma kala na.»}}\XREF{†}{{\XO 3:8 }{\XO{3.8:
}}{\XT{Zhenɛ 12.3}}}

\VS{9}Yɛgɛ ŋga na Abirahamu wìla taga Yɛnŋɛlɛ li na, a lì duwaw wi na, mbele fuun ka taga li na, pa li yaa duwaw pe na ma fun.


\par }{\PP \VS{10}Mbele fuun pè pe wogo ki kan nuŋgba lasiri wi kapyere to na, poro yɛn wa daŋga ki ni; katugu ki yɛn ma yɔnlɔgɔ wa Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛ wi ni ma yo fɔ: «{\QT{Lere ŋa fuun wi woro na tanri na yala ŋga fuun ki yɛn ma yɔnlɔgɔ wa lasiri wi ni ki ni, daŋga yɛn ki fɔ wi wogo.»}}\XREF{†}{{\XO 3:10 }{\XO{3.10:
}}{\XT{Dete 27.26}}}

\VS{11}Ki si yɛn ma filige naa jɛŋgɛ fɔ lere se ya pye lesinŋɛ Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ na, naa wila tanri lasiri wi na ko kala na. Ko ki tì Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛ wi yɛn naga yuun ma yo fɔ: «{\QT{Lesinŋɛ wi yaa ka yinwege ta wi tagawa pi fanŋga na.»}}\XREF{†}{{\XO 3:11 }{\XO{3.11:
}}{\XT{Aba 2.4}}}

\VS{12}Ɛɛn fɔ, lasiri wi gbɔgɔkala li yɛn li yɛ tagawa pi ni, katugu ki yɛn ma yɔnlɔgɔ wa Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛ wi ni ma yo fɔ: «{\QT{Lere ŋa kaa tanri mbaa yala lasiri wi ŋgasegele ke ni, wi yaa yinwege ta ke fanŋga na.»}}\XREF{†}{{\XO 3:12 }{\XO{3.12:
}}{\XT{Levi 18.5}}}


\par }{\PP \VS{13}Daŋga ŋga kìla to we na Yɛnŋɛlɛ li lasiri jɔgɔwɔ pi kala na,
Kirisi wì we go shɔ ki ni, a wì daŋga we yɔnlɔ, ma yala ŋga Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛ wi yɛn na yuun ki ni, fɔ: «{\QT{Lere ŋa fuun pè to tige na, ki fɔ wì daŋga.»}}\XREF{†}{{\XO 3:13 }{\XO{3.13:
}}{\XT{Dete 21.23}}}

\VS{14}Ko la pye ma, jaŋgo Yɛnŋɛlɛ làa
yɔn fɔlɔ na kɔn mbe duwaw ŋa kan Abirahamu wi yeri, poo kan fun mbele pe woro Zhufuye pe yeri Zhezu Kirisi wi fanŋga na, konaa Yɛnŋɛlɛ làa Yinnɛkpoyi yɔn fɔlɔ na kɔn, we li ta we tagawa pi fanŋga na.


\par }{\SH Moyisi lasiri wo naa yɔn fɔlɔ kala
\par }
{\PP \VS{15}Sefɛnnɛ, mi yɛn naga sɛnrɛ nda ti yuun na yala sɛnwee piile pe kapyege lɔmɔ po ni: Na lere wa ka yɔn fɔlɔ la kɔn, na li yɛn ma sin, lere se ya mbege yɔn fɔlɔ li kanŋga naa fyew, nakoma mbe yaraga ka taga li na naa.

\VS{16}Yɛnŋɛlɛ wogo pa ki yɛn ma fun. Làa yɔn fɔlɔ kɔn Abirahamu naa wi setirige pyɔ wa yeri. Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛ wi sigi yo mbe yo fɔ: «{\QT{Naa wi setirige piile pe yeri,»}}\XREF{†}{{\XO 3:16 }{\XO{3.16:
}}{\XT{Zhenɛ 12.7; 17.7}}} ndɛɛ wi yɛn na para lelɛgɛrɛ sɛnrɛ na. Ɛɛn fɔ, wìgi yo ma yo fɔ: «Naa wi setirige pyɔ», maga naga ma yo lere nuŋgba wi. Wo wi yɛn Kirisi we.

\VS{17}Sɛnrɛ nda mila yuun ti kɔrɔ wi ŋa: Yɛnŋɛlɛ làa keli ma yɔn fɔlɔ kɔn, na li yɛn ma sin. Naa yɛlɛ cɛnmɛ tijɛrɛ naa nafa ma yiri kɛ (430) la kaa toro, a lì si lasiri wi kan. Ki kala na, ki lasiri wi se ya mbe yɔn fɔlɔ li kanŋga, mbe ŋga Yɛnŋɛlɛ làa yo ki sa.

\VS{18}Katugu yarikanga ŋga Yɛnŋɛlɛ laa kaan paa kɔrɔgɔ yɛn, ki pye lere kaa tanri lasiri wi na ko wi jɛn naga ta, kona, ki se jɛn naa taa yɔn fɔlɔ lo kala na. Ma si yala, yɔn fɔlɔ na Yɛnŋɛlɛ làa kɔn lo kala na làa li yinmɛ pi kan Abirahamu wi yeri.


\par }{\PP \VS{19}Lasiri wi kango ko yɛn kikiin? Yɛnŋɛlɛ làa wi kan maa taga wa yɔn fɔlɔ li na, mbege naga leele pe na, pe ta pe lasiri wi jɔgɔwɔ mba paa piin pi jɛn. Lasiri wila daga mbe koro wa fɔ yɔn fɔlɔ làa kɔn Abirahamu wi setirige pyɔ ŋa yeri wi sa pan. Yɛnŋɛlɛ làa lasiri wi kan
mɛrɛgɛye pèle yeri, a pè pan maa kan lere wa yeri, a wì pye kasuluwo maa kan leele pe yeri.

\VS{20}Ye wele, ndɛɛ ki pye lere nuŋgba kala li, pe saa kasuluwo le ki kala li ni, ma si yala, Yɛnŋɛlɛ lo nuŋgba làa yɔn fɔlɔ lo kɔn.


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ li lasiri \newline  wi kayɔngɔ ki ŋga
\par }
{\PP \VS{21}Kì pye ma, ki yɛn naga nari ma yo lasiri wi yɛn na wiin Yɛnŋɛlɛ li yɔn fɔgɔlɔ ke ni wi le? Ayoo dɛ. Ɛɛn fɔ, ki pye Yɛnŋɛlɛ li lasiri wa kan, ŋa wi mbe ja ya mbaa yinwege kaan leele pe yeri, anmɛ li jɛn naa leele pe jate lesinmbele li yɛɛ yɛgɛ na lasiri wo fanŋga na.

\VS{22}Ɛɛn fɔ, ki woro ma. Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛ wi yɛn naga yuun fɔ:
Dunruya woolo pe ni fuun pe yɛn wa kapege ki fanŋga ki ni. Ko pye ma, jaŋgo yarikanga ŋga Yɛnŋɛlɛ lì yɔn fɔlɔ kɔn, ki kan mbele paa tari Zhezu Kirisi wi na pe yeri pe tagawa pi kala na.


\par }{\PP \VS{23}Sanga ŋa ni tagawa wagati wi fa pan, lasiri wo wìla we pye kasopiile fɔ mbe sa gbɔn Yɛnŋɛlɛ li sa tagawa konɔ li naga we na.

\VS{24}Kì pye ma, lasiri wo wìla pye we welefɔ na we yɛgɛ sinni fɔ Kirisi wi sa pan we taga wi na, we pye lesinmbele Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ na.

\VS{25}Yiŋgɔ ki tagawa wagati wì kaa gbɔn, we woro ki welefɔ wi kɛɛ naa.


\par }{\PP \VS{26}Katugu tagawa po fanŋga na ye yɛn Yɛnŋɛlɛ li piile, ma pye gbogolomɔ nuŋgba ni Zhezu Kirisi wi ni.

\VS{27}Ye ni fuun yè
batize ma pye nuŋgba Kirisi wi ni. A yè si tangalɔmɔ fɔnmbɔ pi lɛ na tanri pi na, mba pi yɛn Kirisi wi ni we.

\VS{28}Ki kala na, Zhufuye poro naa mbele pe woro Zhufuye wa si wɔ wa ni. Kulolo poro naa leseele wa si wɔ wa ni, nambala naa jɛɛlɛ wa si wɔ wa ni. Ɛɛn fɔ, yè gbogolo ma pye nuŋgba Zhezu Kirisi wi ni.

\VS{29}Kì kaa pye ye yɛn Kirisi wi woolo, ye yɛn fun Abirahamu wi setirige piile. Yaraga ŋga Yɛnŋɛlɛ làa ki yɔn fɔlɔ kɔn mbe kan paa kɔrɔgɔ yɛn, ye yaa ki ta.




\par }\Chap{4}{\PP \VerseOne{1}Sɛnrɛ nda mila yuun ti kɔrɔ wi ŋa: Pyɔ ŋa wi yaa kaa to kɔrɔgɔ ki li, mboo ta wi yɛn pyɔ jɛɛ bere, wo naa kulo ni wa si wɔ wa ni. Ali maga ta wo wi yɛn yaraga ki ni fuun ki go na.

\VS{2}Mboo ta wa wi puwɛn pi ni, leele pele pe maa wele wi na, naa kagala ke yɛgɛ woo fɔ wi ma saa gbɔn wi to wì wagati ŋa kɔn wi na\FTNT{†}{{\FR 4:2 }{\FR{4.2:
}}{\FT{Wi to wì wagati ŋa kɔn, wo wi yɛn wagati ŋa pe maa ki jate ma yo pyɔ wì gbɔn lere, mbe ya mbe yere wi yɛɛ go kagala ke ni.}}}.

\VS{3}Woro fun pa wàa pye ma. Sanga ŋa ni we yɛn paa piile yɛn, wàa pye wa dunruya kalɛgɛlɛ ke kulowo pi ni.

\VS{4}Ɛɛn fɔ, Yɛnŋɛlɛ làa sanga ŋa kɔn, naa wì kaa gbɔn, a lì sili Pinambyɔ wi torogo laga dunruya wi ni; a jɛlɛ wì se, a wì
lasiri wi yigi na tanri wi na,

\VS{5}jaŋgo mbele pàa pye na tanri lasiri wi na, mbe pe go shɔ we ta we pye Yɛnŋɛlɛ li piile.


\par }{\PP \VS{6}Naa we yɛn Yɛnŋɛlɛ li piile, ki kala na, Yɛnŋɛlɛ lìli Pinambyɔ wi Yinnɛ li torogo mali le wa we kotoro na. Ki Yinnɛ li ma we kan we maa Yɛnŋɛlɛ li yinri fɔ:
Baba, na To!

\VS{7}Ki kala na, ma woro kulo naa, ma yɛn li pinambyɔ. Pa mà si kaa pye li pinambyɔ, kɔrɔgɔ ŋga lì tɛgɛ li piile pe kan, li yaa kaga kan ma yeri fun.


\par }{\SH Pɔli wi jatere wila lɛgɛ wi na \newline  Galasi tara tagafɛnnɛ pe kala na
\par }
{\PP \VS{8}Faa ye sila Yɛnŋɛlɛ li jɛn, yàa pye yarisunndo nda kulolo, ti woro Yɛnŋɛlɛ jɛnnɛ.

\VS{9}Ɛɛn fɔ, yiŋgɔ yè Yɛnŋɛlɛ li jɛn, nakosima, Yɛnŋɛlɛ lì ye jɛn yiŋgɔ, yiŋgi na ye si sɔngɔrɔ ki kalɛgɛlɛ ŋgele ke yɛn waga, ma pye fanŋga fu ke kɔrɔgɔ? Mɛlɛ ye nɛɛ jaa mbe pye ke kulolo naa?

\VS{10}Ye maa piliye, naa yeyɛn, naa wagati, naa yɛgɛlɛ kele jate kagbɔgɔ ma wɛ.

\VS{11}Mila fyɛ ye kala na, fɔ kiga ka pye mì tunŋgo pye ye kan ki yiri waga.


\par }{\PP \VS{12}Sefɛnnɛ, mila ye yɛnri fɔ ye kanŋga paa na yɛn, paa yɛgɛ ŋga na mìlan yɛɛ pye paa ye yɛn we\FTNT{†}{{\FR 4:12 }{\FR{4.12:
}}{\FT{Pɔli wùu yɛɛ pye paa pe yɛn, ko kɔrɔ wo yɛn fɔ wùu yɛɛ yala pe ni, wi woro naa yɛɛ jate Zhufuye woo mbaa wi yɛɛ mbɔnrɔgi pe na.}}}. Yee tipege kpɛ pye na na.

\VS{13}Yège jɛn ma yo na mìla pan ma Sɛntanra ti yo ye kan ki koŋgbanŋga ki na, mi sila pye ŋgbaan.

\VS{14}Na yama pìla ye jori jɛŋgɛ, konaa ki ni fuun, ye sila na tifaga, mbanla wa kɛɛ puŋgo na. Ɛɛn fɔ, yàa na yigi jɛŋgɛ paa Yɛnŋɛlɛ li
mɛrɛgɛ yɛn, nakoma paa Zhezu Kirisi wi yɛn.

\VS{15}Ki wagati wi ni, nayinmɛ la pye ye yeri fɔ jɛŋgɛ. Mɛlɛ koni nayinmɛ si woro ye ni? Mbe ya mbege wogo ŋga ki yo fɔ, nayinmɛ mba yàa ta pi kala na, ki pye ki mbaa ya pye, anmɛ ye mbaa ye yɛngɛlɛ ke wɔ mbe ke kan na yeri.

\VS{16}Naa mì kaselege ki yo ma ye kan, ko kì ti mì kanŋga ma ye mbɛn kɛ?


\par }{\PP \VS{17}Ki leele mbele paa jaa mbe Sɛntanra ti jɔgɔ, pe yɛn ma bala na ye jaa, ɛɛn fɔ, paa ki piin jatere ŋa ni wi woro ma yɔn. Paa jaa mbe ye laga we na, jaŋgo ye bala ye taga pe na.

\VS{18}Ki yɛn ma yɔn lere wi bala kajɛŋgɛ ki na sanga pyew. Ɛɛn fɔ, wiga kaa ki piin na mi ka pye wa ye sɔgɔwɔ ko cɛ.

\VS{19}Yoro mbele ye yɛn paa na piile yɛn, ki yɛn nala yaa naa jɛŋgɛ ye kala na, paa yɛgɛ ŋga na jɛlɛ kaa jaa mbe se wi maa jɔlɔ we, fɔ ye saa tanri
Kirisi wi tangalɔmɔ pi na.

\VS{20}Mila ki jaa jate mbanla yɛɛ yan wa ye sɔgɔwɔ yiŋgɔ, jaŋgo mbe ta mbanla sɛnrɛ yolɔmɔ pi kanŋga, katugu na jatere wì piri na na ye kala na.


\par }{\SH Agari naa Sara pe kala
\par }
{\PP \VS{21}Yoro mbele yaa jaa mbaa tanri lasiri wi na mbe ta mbe shɔ, lasiri wi yɛn na ŋga yuun ye woro naga nuru wi le?

\VS{22}Katugu ki yɛn ma yɔnlɔgɔ wa Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛ wi ni ma yo fɔ: Pinambiile shyɛn la pye Abirahamu wi yeri. Wìla nuŋgba se wi kulojɔ Agari wi na, ma sanŋa wi se wi jɔ Sara ŋa wi yɛn lesee wi na.

\VS{23}Kulojɔ wìla wi pinambyɔ wi se ma yala sɛnwee fanŋga ko ni, ɛɛn fɔ, jɛlɛ ŋa wi yɛn lesee wìla wi pinambyɔ wi se ma yala Yɛnŋɛlɛ làa
yɔn fɔlɔ na kɔn lo ni.

\VS{24}Ki sɛnrɛ ti yɛn na kɔrɔ fɔnŋɔ yuun: Ki jɛɛlɛ shyɛn pe yɛn paa Yɛnŋɛlɛ li
yɔn finliwɛ cɛngɛlɛ shyɛn yɛn. Yɔn finliwɛ nuŋgba yɛn paa kulojɔ Agari wi yɛn, po la ta wa
Sinayi\FTNT{†}{{\FR 4:24 }{\FR{4.24:
}}{\FT{Pa Yɛnŋɛlɛ làa li lasiri wi kan Moyisi wi yeri wa Sinayi yanwiga ki na;
}}{\XT{Ɛki 19.1-19; 20.1-17}}{\FT{.}}} yanwiga ki na. Wo maa wi piile pe siin wa kulowo pi ni.

\VS{25}Agari wo yɛn paa Sinayi yanwiga ki yɛn wa Larabuye tara. Wi yɛn ma taanla nala pilige Zheruzalɛmu wi ni. Ki ca ki yɛn wa lasiri wi kulowo pi ni, naa ki woolo pe ni.


\par }{\PP \VS{26}Ɛɛn fɔ, Zheruzalɛmu ŋa wa yɛnŋɛlɛ na wo wi yɛn jɛlɛ ŋa wi yɛn lesee we. Wo wi yɛn we nɔ we.

\VS{27}Wo sɛnrɛ ti yɛn ma yɔnlɔgɔ wa Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛ wi ni, ma yo fɔ:

\par }{\Q {\QT{Mboro ŋa jambasee, ta yɔgɔri, mboro ŋa ma fa pyɔ se mbe yan!}}

\par }{\Q {\QT{Mboro ŋa selara fɔɔn ya, ta jɔrɔgi nayinmɛ ni!}}

\par }{\Q {\QT{Katugu jɛlɛ ŋa pè wa, wi piile pe yaa ka lɛgɛ mbe wɛ jɛlɛ ŋa wi yɛn wi pɔlɔ wi yeri wi woolo pe na.}}\FTNT{†}{{\FR 4:27 }{\FR{4.27:
}}{\FT{Ki vɛrise ŋa wi yɛn na para Zheruzalɛmu ŋa wa yɛnŋɛlɛ na wo sɛnrɛ na, wi piile poro pe yɛn mbele pè taga Kirisi wi na we. Zheruzalɛmu ŋa laga tara na wo piile poro pe yɛn ma taanla leele mbele paa jaa mbaa tanri lasiri wi na pe yɛɛ fanŋga;
}}{\XT{Eza 54.1}}{\FT{.}}}


\par }{\PP \VS{28}Yoro wo na, sefɛnnɛ, ye yɛn piile mbele pè se ma yala Yɛnŋɛlɛ làa yɔn fɔlɔ na kɔn li ni, paa Sara wi pinambyɔ Izaki wi yɛn fun.

\VS{29}Faa pinambyɔ ŋa pàa se ma yala sɛnwee fanŋga ki ni, wìla pye na pinambyɔ ŋa wìla se ma yala Yɛnŋɛlɛ li Yinnɛkpoyi li fanŋga ki ni wi jɔlɔ. Pa ki yɛn ma ali ma pan ma gbɔn nala.

\VS{30}Ɛɛn fɔ, Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛ wi yɛn na yuun mɛlɛ? Wi yɛn naga yuun ma yo fɔ: «{\QT{Kulojɔ wi purɔ wo naa wi pinambyɔ wi ni, katugu kulojɔ wi pinambyɔ wi se pinlɛ mbe kɔrɔgɔ ki li ja jɛlɛ ŋa wi yɛn lesee wi Pinambyɔ wi ni.»}}\XREF{†}{{\XO 4:30 }{\XO{4.30:
}}{\XT{Zhenɛ 21.10}}}

\VS{31}Kì pye ma, sefɛnnɛ, we woro kulojɔ wi piile. Ɛɛn fɔ, we yɛn jɛlɛ ŋa wi yɛn lesee wo piile.




\par }{\MS TAGAFƐNNƐ PE LESEWE KONAA TANGALƆMƆ JƐMBƐ YINNƐKPOYI LI FANŊGA NA

\par }\Chap{5}{\MR 5–6

\par }{\SH Yaga ka ye lesewe pi jɔgɔ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kirisi wì we wɔ wa kulowo pi ni we ta we pye leseele kaselege na. Ki kala na, ye koro ye yere jɛŋgɛ wa ki lesewe pi ni. Yaga ka ye yɛɛ kan pe ye pye kulolo naa.


\par }{\PP \VS{2}Yaa nuru! Mi Pɔli mi yɛn naga yuun ye kan fɔ: «Na yaga ye yɛɛ kan paga ye
kɛnrɛkɛnrɛ\FTNT{†}{{\FR 5:2 }{\FR{5.2:
}}{\FT{Mbe kɛnrɛkɛnrɛ ko kɔrɔ wo yɛn mbe pye lesinŋɛ Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ na.}}}, kona, Kirisi wi se ya yaraga ka yɔn ye kan naa.»

\VS{3}Mi yaa sɔngɔrɔ mbege yo naa fɔ: Lere ŋa fuun kaa yɛɛ kan poo kɛnrɛkɛnrɛ, wi daga mbaa tanri
lasiri wi ni fuun wi na.

\VS{4}Yoro mbele fuun yaa jaa mbaa tanri lasiri wi na mbe ta mbe pye lesinmbele Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ na, yè laga Kirisi wi na ma wɔ wa Yɛnŋɛlɛ li yinmɛ pi ni.

\VS{5}Woro wo na, we jigi wi yɛn ki na ma yo Yɛnŋɛlɛ li yaa ka we pye lesinmbele li yɛɛ yɛgɛ na, naa wè taga Zhezu wi na we. Ko jigi wo we yɛn na singi Yinnɛkpoyi li fanŋga na.

\VS{6}Katugu na waga pye nuŋgba Zhezu Kirisi wi ni, we kɛnrɛkɛnrɛ o, wee kɛnrɛkɛnrɛ o, ko ka woro kagbɔgɔ. Ŋga kì wɛ ki ni fuun na, ko ki yɛn tagawa mba pi maa tunŋgo piin ndanlawa ni.

\VS{7}Yàa pye na tanri konɔ jɛnnɛ li na. Ambɔ wì ye yɛgɛ kɔn, a yè si kaselege konɔ li yaga?

\VS{8}Ŋga pàa yo ye kan ma ye jatere wi kanŋga, ki sila yiri wa Yɛnŋɛlɛ na li yɛn na ye yinri lo yeri.

\VS{9}Yɛgɛ ŋga na pe maa ki yuun ma yo fɔ: «Leve jɛnri wi ma buru muwɛ mba pì gbɔn pi ni fuun pi fɛ maa yirige,» pa kì pye ma fun.

\VS{10}Ma si yala,
we Fɔ wì jigi kan na yeri ye kala na. Mì taga ki na ma yo ye jatere wi se yiri wi yɛ na woo wi ni. Ɛɛn fɔ, ŋa wila ye jatere wi pinri ye na, wi yɛn yɛgɛ o yɛgɛ, Yɛnŋɛlɛ li yaa kaa le jɔlɔgɔ.


\par }{\PP \VS{11}Sefɛnnɛ, mi wo na, ndɛɛ ki pye mi yɛn na Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ ti yuun ma yo kɛnrɛkɛnrɛ wi daga mbaa piin, pe jɛn naa na jɔlɔ mɛlɛ naa? Ki pye pa mila ki yari ma, Kirisi wi kunwɔ wa
tiparaga ki na, ki sɛnrɛ nda mila yuun ti se jɛn naa leele mbɛngɛ.

\VS{12}Mbele paa ye jatere wi pinri ye na, mì pye naga jaa paa kee pe kapyere ti ni yɛgɛ, fɔ pe sa pe yɛɛ
san.


\par }{\PP \VS{13}Yoro wo na, sefɛnnɛ, Yɛnŋɛlɛ lì ye yeri ye pye leseele. Ɛɛn fɔ, yaga ka ki lesewe pi lɛ mbe yo ye yaa la tanri mbaa yala ye wire ti jogo kagala koro ni. Ŋga ki wa, ye daga mbe ye yɛɛ ndanla mbaa tunŋgo piin ye yɛɛ kan.

\VS{14}Katugu lasiri wi ni fuun wi go ko ki yɛn ki ŋgasele na le fɔ: «{\QT{Ma lewee yɛnlɛ wi daga mbɔɔn ndanla paa yɛgɛ ŋga na mɔɔ yɛɛ ndanla we.»}}\XREF{†}{{\XO 5:14 }{\XO{5.14:
}}{\XT{Levi 19.18}}}

\VS{15}Ɛɛn fɔ, na ye kaa ye yɛɛ nɔɔri mbaa ye yɛɛ kaa paa yanyaara ti yɛn, ye yɛɛ yingiwɛ jɛn, yaga ka ye yɛɛ ka mbe ye yɛɛ kɔ.


\par }{\SH We wire ti jogo kagala \newline  koro ka kaa we yɛgɛ sinni \newline  fɔ Yinnɛkpoyi lo
\par }
{\PP \VS{16}Ye wele, sɛnrɛ nda ti yɛn na yeri mbe yo ye kan ti nda fɔ: Ye Yinnɛkpoyi li yaga laa ye yɛgɛ sinni! Pa kona ye se la wire ti jogo kagala ke piin.

\VS{17}Katugu kagala ŋgele ke la yɛn sɛnwee wi wire ti na, koro yɛn ma Yinnɛkpoyi lo mbɛn. Kagala ŋgele ke Yinnɛkpoyi lo ndanla, koro yɛn ma sɛnwee wi wire to mbɛn. Ti yɛn na wiin ti yɛɛ ni, jaŋgo kala na yaa jaa mbaa piin, yaga kaa li piin.

\VS{18}Ɛɛn fɔ, na Yinnɛkpoyi li kaa ye yɛgɛ sinni, pa lasiri wi se fanŋga ta ye na.


\par }{\PP \VS{19}Kagala ŋgele sɛnwee wi wire ti maa jaa mbaa piin, ke yɛn ma jɛn. Ke ŋgele: «Kɛɛnrɛ limɛ, naa
fyɔngɔ kapyere, naa kalikalawa,

\VS{20}naa sɛngɛ sunmɔ, naa lekara, naa mbɛnwɛ, naa maara, naa yenjara, naa naŋgbanwa, naa kashara, naa mbe leele kɔn pe yɛɛ na pe yɔn ki pye ki yɛ ki yɛ,

\VS{21}naa mbaa yɛgɛ yinrigi leele yaara na, naa sinwɔgɔ, naa kafaara, naa kapyere ta yɛgɛ ni paa ki woro nda ti cɛnlɛ li yɛn.» Mi yɛn na ye yɛrɛgi paa yɛgɛ ŋga na mìla ki pye faa we, ma yo fɔ: Mbele paa ki kagala ke piin, pe se ka ye wa
Yɛnŋɛlɛ li wunluwɔ pi ni fyew.


\par }{\PP \VS{22}Ɛɛn fɔ, ŋga ki maa yinrigi wa Yinnɛkpoyi li yeri koyi ŋga: Ndanlawa, naa nayinmɛ, naa yɛyinŋge, naa mbe kala kun yɛɛ ni, naa kapitanra, naa kajɛŋgɛ pyege, naa tagawa,

\VS{23}naa kotoyinŋge, naa yɛɛ yingiwɛ jɛngɛ. Lasiri wi woro na wiin ki kagala ŋgele lo la ni.

\VS{24}Leele mbele pe yɛn Zhezu Kirisi wi woolo, pè puŋgo le wire ti nandanwa naa ti jogo kagala ke ni. A ki cɛn ndɛɛ pè ke kan wa tiparaga ki na ma ke gbo.


\par }{\PP \VS{25}Yinnɛkpoyi lì yinwege kan we yeri. Ki kala na, ki daga laa we yɛgɛ sinni.

\VS{26}Waga kaa we yɛɛ gbogo, waga si kaa we yɛɛ nawa ŋgbanni, nakoma mbaa yɛgɛ yinrigi we yɛɛ yaara na.




\par }\Chap{6}{\SH Waa we yɛɛ go kagala ke lee \newline  we yɛɛ ni
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sefɛnnɛ, na paga lere wa yigi wi yɛn na kapege ka piin, yoro mbele Yinnɛkpoyi li yɛn na ye yɛgɛ sinni, yoo saga ye pan wi ni wa kozinnɛ li ni naa. Ɛɛn fɔ, yege pye kotoyinŋge ni. Mboro fun, mɔɔ yɛɛ yigi, jaŋgo Sɔtanla wiga kɔɔn fanla ma to wa kapege ki ni.

\VS{2}Yaa ye yɛɛ sari ye yɛɛ go kagala ke na. Pa ye yaa Kirisi wi
lasiri wi tanga mboo yɔn fili yɛɛn we.

\VS{3}Na lere ŋa kaa ki jate wi yɛn yaraga, mbe sigi ta wi woro yaraga, kona, wila wi yɛɛ fanla.

\VS{4}Lere nuŋgba nuŋgba pyew wi daga mboo tangalɔmɔ pi taanla mbe wele. Na wi kaa yan jɛmbɛ, pa wi yaa la wi yɛɛ gbogo wi tangalɔmɔ pi kala na, pa ki se pye sanmbala poro kala na.

\VS{5}Katugu lere nuŋgba nuŋgba pyew wi yaa kaa yɛɛ go kala li yɛgɛ yo.


\par }{\PP \VS{6}Lere ŋa pe yɛn na nari Sɛntanra ti ni, yarijɛndɛ nda fuun wila taa, wi daga mbaa wi nagafɔ wi tasaga woo wa ti ni mbaa ki kaan wi yeri.


\par }{\PP \VS{7}Yaga kaa ye yɛɛ fanla, lere na la tɛgɛ Yɛnŋɛlɛ na. Lere wiga yaraga ŋga lugu, ko wi ma kaa kɔw.

\VS{8}Na wi kaa wi wire ti nandanwa kala li piin ndɛɛ wi yɛn na yariluguro nuru ti kanŋgɔlɔ, wi yaa ka wire ti fɔngɔwɔ pi ta\FTNT{†}{{\FR 6:8 }{\FR{6.8:
}}{\FT{Mbe wire ti fɔngɔwɔ pi ta, ko kɔrɔ wo yɛn mbe laga Yɛnŋɛlɛ li na pew.}}}. Na wiga sila Yinnɛkpoyi li nandanwa kala li piin ndɛɛ wi yɛn na yariluguro nuru li kanŋgɔlɔ, wi yaa ka yinwege mbakɔgɔ ki ta Yinnɛkpoyi li yeri.

\VS{9}Yaga ka ti we te kajɛŋgɛ pyege ki ni; katugu na wee te mbaa ki piin, pa we yaa kaga tɔnli wi ta, na ki wagati wiga ka gbɔn we.

\VS{10}Ki kala na, na waga wagati jɛnŋɛ ŋa ta, waa kajɛŋgɛ piin lere pyew wi kan, tagafɛnnɛ poro wogo ko mbe wɛ.


\par }{\SH Pɔli wi yɛrɛwɛ sɛnrɛ puŋgo woro \newline  naa wi sharaga
\par }
{\PP \VS{11}Yege sɛwɛ yɔɔnrɔ nda ti wele paa tì tugbɔlɔ! Mi kpaw mìri yɔnlɔgɔ na yɛ maa torogo ye kan.

\VS{12}Leele mbele paa jaa mbe pe yɛɛ kala li pye li leele pe ndanla wire kapyere ti wogo na, poro paa jaa mbe ye jori ye
kɛnrɛkɛnrɛ. Pe maa ko piin ma, jaŋgo paga ka pe jɔlɔ
Kirisi wi
tiparaga sɛnrɛ yowo pi kala na.

\VS{13}Mbele jate pè kɛnrɛkɛnrɛ, paa la tanri lasiri wi na. Ɛɛn fɔ, paa jaa ye kɛnrɛkɛnrɛ, jaŋgo pe ta paa pe yɛɛ gbogo tɛgɛrɛ nda pè tɛgɛ ye na ti kala na.

\VS{14}Mi wo na, mi woro na jaa mbaa na yɛɛ gbogo kala la na, na
we Fɔ Zhezu Kirisi wi tiparaga wogo ko ma. Ki tiparaga ki fanŋga na, dunruya yaara ti yɛn ndɛɛ ti ku mi wo yeri, a mi fun mì ku ti yeri.

\VS{15}Ma kɛnrɛkɛnrɛ o, mɛɛ kɛnrɛkɛnrɛ o, ko ka woro yaraga. Ŋga kì wɛ ki ni fuun na, ko ki yɛn: Ma kanŋga lere fɔnŋgɔ.

\VS{16}Mbele fuun paa tanri ko konɔ lo na, mila ki yuun pe kan fɔ: Yɛnŋɛlɛ li yɛyinŋge kan pe yeri, li kagbaraga pye pe kan, poro naa Yɛnŋɛlɛ li woolo pe ni fuun pe ni!

\VS{17}Mbege lɛ nala wo na, lere ka kanla jɔlɔ naa; katugu sagbantitɛrɛ nda ti yɛn na wire ti na, tila ki nari ma yo mi yɛn Zhezu wi kulo.


\par }{\PP \VS{18}Sefɛnnɛ, we Fɔ Zhezu Kirisi wi yinmɛ kan ye ni fuun ye yeri!
Anmiina.

\par }