\NormalFont\ShortTitle{KITI KƆNFƐNNƐ}

{\MT KITI KƆNFƐNNƐ

\par }{\MTB sɛwɛ

\par }{\IMT Sɛwɛ wi nawa sɛnrɛ

\par }{\IP Kiti kɔnfɛnnɛ sɛwɛ wi yɛn na para ŋga kìla pye Izirayɛli woolo pe yeŋgɔlɔ wa Kana tara ti ni mari ta ko wogo na. Cɛngɛlɛ ke ni fuun kàa pye ma cɛncɛn wa tara nda kàa ta ta ti ni. Ɛɛn fɔ wunluwɔ sila pye wa gbɛn mbaa pe yɛgɛ sinni. Wagati lɛgɛrɛ na Izirayɛli woolo pe ma kaa laga Yɛnŋɛlɛ li na, na yarisunndo gbogo. Kona Yɛnŋɛlɛ li mɛɛ ti cɛngɛlɛ kele yɛgɛ woolo ma pan ma to Izirayɛli woolo pe na ma ya pe ni. Na paga ka pe kapere ti jɛn mberi yaga, mbe Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri li pe saga, Yɛnŋɛlɛ li mɛɛ «Kiti kɔnfɛnnɛ» torogo jaŋgo mbeli woolo pe shɔ. Ki kiti kɔnfɛnnɛ pàa pye lere kɛ ma yiri shyɛn: Otiniyɛli, naa Ehudi, naa Shamiyari, naa Debora, naa Zhedewɔn, naa Tola, naa Yayiiri, naa Zhefite, naa Ibisan, naa Elɔn, naa Abidɔn konaa Samisɔn.

\par }{\IP Ki «kiti kɔnfɛnnɛ» pe sila pye paa nala pilige woolo pe yɛn. Pàa pye kagala yɛgɛ wɔfɛnnɛ nakoma leele shɔfɛnnɛ, na cɛnlɛ nuŋgba nakoma cɛngɛlɛ lɛgɛrɛ yɛgɛ sinni. Wa kiti kɔnfɛnnɛ sɛwɛ wi ni, kala nuŋgba pe mali sɛnrɛ ti yo yosaga lɛgɛrɛ na. Izirayɛli woolo pe ma kaa je mbe logo Yɛnŋɛlɛ li yeri mbe saa yarisunndo gbogo. Pe kapere ti kala na, Yɛnŋɛlɛ li ma ti pe juguye pe ma pan ma to pe na. Leele pe mɛɛ gbele ma Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri li pe saga, li mɛɛ shɔfɔ torogo pe kan. Leele pe ma Yɛnŋɛlɛ li jɛn wagati jɛnri ni, ko puŋgo na pe mɛɛ sɔngɔrɔ na pe yarisunndo ti gbogo. Kona malaga ma to pe na wagati wa ni, pe ma yɛyinŋge ta wagati wa ni. Ki wagati wìla pye maara wagati, ma pye kaŋgbanga mbe ya gbɔn pe na. Ki wagati wi ni, wunluwɔ sila pye wa Izirayɛli tara ti ni. Pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pàa pye na tanri pe nandanwa kala lo na (Kiti 21.25).

\par }{\IOT Sɛwɛ wi yɛn ma kɔɔnlɔ yɛgɛ ŋga na

\par }{\IO Izirayɛli woolo pàa Kana tara ti walaga nuŋgba shɔ
{\IOR{1.1–2.5}}

\par }{\IO Yɛnŋɛlɛ làa kiti kɔnfɛnnɛ torogo Izirayɛli woolo pe kan
{\IOR{2.1–3.6}}

\par }{\IOB Otiniyɛli, naa Ehudi konaa Shamigari
{\IOR{3.7-31}}

\par }{\IOB Debora, naa Baraki konaa Yayɛli
{\IOR{4–5}}

\par }{\IOB Zhedewɔn
{\IOR{6–8}}

\par }{\IOB Abimelɛki
{\IOR{9.1-57}}

\par }{\IOB Tola, naa Yayiiri konaa Zhefite
{\IOR{10.1–12.7}}

\par }{\IOB Ibisamu, naa Elɔn konaa Abidɔn
{\IOR{12.8-15}}

\par }{\IOB Samisɔn
{\IOR{13–16}}

\par }{\IO Dan cɛnlɛ woolo konaa pe Yɛnŋɛlɛ gbɔgɔsaga
{\IOR{17–18}}

\par }{\IO Izirayɛli woolo sanmbala Pàa malaga gbɔn Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pe ni
{\IOR{19–21}}



\par }{\MS IZIRAYƐLI WOOLO PAA KANA TARA TI SHƆ

\par }\ChapOne{1}{\MR 1.1–2.5

\par }{\SH Izirayɛli woolo pe cɛngɛ \newline  wa Kana tara
\par }
{\PP \VerseOne{1}Zhozuwe wi kuŋgɔlɔ, a
Izirayɛli woolo pè si Yawe Yɛnŋɛlɛ li yewe ma yo fɔ: «We ni, cɛnlɛ liliin li daga mbe keli sa to Kana tara fɛnnɛ pe na?»


\par }{\PP \VS{2}A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si pe pye fɔ: «Zhuda cɛnlɛ loli. Ye wele, mi yɛn na Kana tara ti nii pe kɛɛ.»


\par }{\PP \VS{3}Kona, Zhuda cɛnlɛ woolo pè si Zhuda wi nɔsepyɔ Simeyɔn wi cɛnlɛ woolo pe pye fɔ: «Ye pan we kɔrɔgɔ wa tara laga ŋga kì kan we yeri ki ni, we sa malaga gbɔn Kana tara fɛnnɛ pe ni wege shɔ. Ko puŋgo na, we yaa kari wa ye woro ti ni sa ye saga.» A Simeyɔn cɛnlɛ woolo pè si taga Zhuda cɛnlɛ woolo pe na.

\VS{4}A pè si yiri ma kari sa malaga ki gbɔn. A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si Kana tara fɛnnɛ, naa Perɛzi cɛnlɛ woolo\XREF{†}{{\XO 1:4 }{\XO{1.4:
}}{\XT{Zhenɛ 13.7; 34.30; Zhozu 17.15}}} pe le pe kɛɛ. Pàa lere waga kɛ (10 000) wo gbo wa Bezɛki ca.

\VS{5}Pàa wunlunaŋa Adoni Bezɛki wi yan wa ki ca ki ni ma to wi na. Pàa malaga gbɔn Kana tara fɛnnɛ naa Perɛzi cɛnlɛ woolo pe ni ma ya pe ni.

\VS{6}Adoni Bezɛki wìla fe; ɛɛn fɔ, a pè si taga wi na ma saa wi yigi, mɛɛ wi kɛyɛn yombɛgbɔrɔ naa wi tɔɔrɔ yombɛgbɔrɔ ti kɔɔnlɔ.

\VS{7}Kona, a Adoni Bezɛki wì sho fɔ: «Wunlumbolo nafa taanri ma yiri kɛ mbele pe kɛyɛn yombɛgbɔrɔ naa pe tɔɔrɔ yombɛgbɔrɔ tìla pye ma kɔɔnlɔ pe na, yaakara nda tìla pye na yinrigi wa na tabali wi na na tuun tara, to pàa pye na kaa. Ŋga mìla pye, ko Yɛnŋɛlɛ lì sɔngɔrɔ na na.» A pè si kari wi ni wa Zheruzalɛmu ca; pa wìla saa ku wa.


\par }{\PP \VS{8}Zhuda cɛnlɛ woolo pàa saa to Zheruzalɛmu ca woolo pe na ma ca ki shɔ, ma leele pe gbo tokobi ni, mɛɛ ca ki sogo.

\VS{9}Ko puŋgo na, Kana tara fɛnnɛ mbele pàa pye ma cɛn wa yanwira tara ti ni, naa
Negɛvu tara ti ni konaa wa yanwira tigiwɛn tara ti ni, a Zhuda cɛnlɛ woolo pè si kari mbe sa malaga gbɔn pe ni.

\VS{10}Kana tara fɛnnɛ mbele pàa pye ma cɛn wa Eburɔn ca, Zhuda cɛnlɛ woolo pàa saa to pe na. Faa pàa pye na Eburɔn ca ki yinri Kiriyati Ariba. Pàa malaga gbɔn ma ya Sheshayi sege woolo, naa Ahima sege woolo konaa Talimayi sege woolo pe ni.


\par }{\PP \VS{11}Pè kaa yiri lema, a pè si saa to Debiri ca woolo pe na. Faa pàa pye naga yinri Kiriyati Sefɛri\XREF{†}{{\XO 1:11 }{\XO{1.11:
}}{\XT{Zhozu 15.15-19}}}.

\VS{12}A Kalɛbu wì sho fɔ: «Lere ŋa ka ya mbe malaga gbɔn Kiriyati Sefɛri ca woolo pe ni mbege shɔ, mi yaa na sumborombyɔ Akisa wi kan ki fɔ wi yeri wi jɔ.»

\VS{13}Kì kaa pye ma, Kalɛbu wi jɔnlɔ Kenazi wi pinambyɔ Otiniyɛli, a wì si kari ma saa ca ki shɔ. A Kalɛbu wì suu sumborombyɔ Akisa wi kan wi yeri wi jɔ.

\VS{14}Puŋgo na, sumboro wìla kaa gbɔn wa wi pɔlɔ Otiniyɛli wi tanla, a wì sigi yo wi kan ma yo wi tara laga ka yɛnri wi to Kalɛbu wi yeri. Kona, a Akisa wì si yew ma yiri wa wi sofile wi na ma tigi. A Kalɛbu wì suu yewe ma yo fɔ: «Yiŋgi maa jaa.»


\par }{\PP \VS{15}A wì suu to wi yɔn sogo ma yo fɔ: «Mila ma yɛnri, ma kajɛŋgɛ pye na kan, ma puluyo ya kan na yeri, katugu tara laga ŋga mà kan na yeri wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ ki na, tɔnmɔ woro wa ki ni.» A Kalɛbu wì si tara ti gona puluyo naa ti nɔgɔna puluyo yi kan wi yeri\XREF{†}{{\XO 1:15 }{\XO{1.15:
}}{\XT{Zhozu 15.19}}}.


\par }{\PP \VS{16}Moyisi wi nafɔ lenaŋa wìla pye Keni cɛnlɛ woolo wo wa. Wi setirige piile pè si yiri wa Zheriko ca, ko ŋga pe yinri sɛngɛndire ca ye, poro naa Zhuda cɛnlɛ woolo pe ni, ma saa cɛn wa Zhuda tara
gbinri lara ti ni, wa ki leele pe sɔgɔwɔ, ma wa Aradi ca ki yɔnlɔparawa kalige kɛɛ yeri.


\par }{\PP \VS{17}A Zhuda cɛnlɛ woolo pè si pinlɛ wi nɔsepyɔ Simeyɔn wi cɛnlɛ woolo pe ni, a pè saa malaga gbɔn Kana tara fɛnnɛ mbele pàa pye ma cɛn wa Zefati ca pe ni. Pàa leele pe gbo pew, ma ca ki ni fuun ki tɔngɔ maga tɛgɛ ki yɛ Yawe Yɛnŋɛlɛ li kan. A pè sigi mɛgɛ taga naga yinri Ɔrima\FTNT{†}{{\FR 1:17 }{\FR{1.17:
}}{\FT{Eburuye sɛnrɛ ti ni Ɔrima mɛgɛ ki kɔrɔ wowi ŋa mbege tɔngɔ pew.}}}.

\VS{18}Zhuda cɛnlɛ woolo pàa Gaza, naa Asikalɔn konaa Ekirɔn cara\FTNT{†}{{\FR 1:18 }{\FR{1.18:
}}{\FT{Gaza, naa Asikalɔn konaa Ekirɔn cara tìla pye wa Mediterane kɔgɔje yɔn ki na, wa funwa laga falafala ki ni (}}{\XT{Zhozu 13.3}}{\FT{).}}} ti shɔ mari ta konaa ti kanŋgara na tara ti ni.

\VS{19}Yawe Yɛnŋɛlɛ lo jate làa pye pe ni. Kì pye ma, pàa ya ma yanwira tara ti shɔ. Ɛɛn fɔ, pe sila ya mbe leele mbele pàa pye ma cɛn wa funwa laga falafala ki ni pe purɔ, katugu malaga gbɔnwotoroye tugurɔn woolo la pye pe yeri.

\VS{20}Pàa Eburɔn ca ki kan Kalɛbu wi yeri paa yɛgɛ ŋga na Moyisi wìla ki yo we. A Kalɛbu wì si Anaki setirige piile taanri pe purɔ\XREF{†}{{\XO 1:20 }{\XO{1.20:
}}{\XT{Nɔmbu 14.24; Dete 1.36; Zhozu 14.9-14}}}.


\par }{\PP \VS{21}Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pe sila ya mbe Zhebusi cɛnlɛ woolo pe purɔ, poro mbele pàa pye ma cɛn wa Zheruzalɛmu ca we. Pe yɛn ma cɛn wa Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pe sɔgɔwɔ ali ma pan ma gbɔn nala.


\par }{\PP \VS{22}A Zhozɛfu setirige piile pè si kari ma saa to Betɛli ca ki na ma malaga gbɔn ki woolo pe ni. Yawe Yɛnŋɛlɛ làa pye pe ni.

\VS{23}Pàa keli ma leele tun, a pè saa Betɛli ca kagala ke yewe ma ke jɛn. Faa pàa pye naga yinri Luzi.

\VS{24}Kagala yewefɛnnɛ pe gbɔnsaga wa, a pè si naŋa wa yan wila yinrigi wa ca ki ni, a pè suu pye fɔ: «We mbe ya ye wa ca ki ni laga ŋga na, ki naga we na, pa we yaa kajɛŋgɛ pye ma kan.»

\VS{25}Pe mbe ya ye wa ca ki ni laga ŋga na, a naŋa wì sigi naga pe na. Kì pye ma, a Zhozɛfu setirige piile pè si ca woolo pe ni fuun pe gbo tokobi ni. Ɛɛn fɔ, pàa ko naŋa wo naa wi go woolo pe ni fuun pe yaga, a pè kari.

\VS{26}A ki naŋa wì si kari ma saa cɛn wa Hɛti cɛnlɛ woolo pe tara, ma ca ka kan wa maga mɛgɛ taga naga yinri Luzi. Ko mɛgɛ ko ki yɛn ki na ali ma pan ma gbɔn nala\XREF{†}{{\XO 1:26 }{\XO{1.26:
}}{\XT{Zhozu 16.2}}}.


\par }{\PP \VS{27}Manase cɛnlɛ woolo pe sila ya mbe Bɛti Sheyan ca woolo pe purɔ, naa Taanaki ca woolo, naa Dɔri ca woolo, naa Yibileyamu ca woolo, naa Megido ca woolo konaa ti kanŋgara kapire woolo pe ni. Ki kala na, ki Kana tara fɛnnɛ pàa yere ki yerewe mbe koro mbe cɛn wa ki tara laga ki ni.

\VS{28}Naa Izirayɛli woolo pàa kaa fanŋga ta ma wɛ Kana tara fɛnnɛ pe na, pe sila pe purɔ. Ɛɛn fɔ pàa pe le kulowo tunndo ni.


\par }{\PP \VS{29}Efirayimu cɛnlɛ woolo pe sila ya mbe Gezɛri ca woolo pe purɔ. Ki Kana tara fɛnnɛ pàa koro ma cɛn wa Efirayimu cɛnlɛ woolo pe sɔgɔwɔ.


\par }{\PP \VS{30}Zabulɔn cɛnlɛ woolo pe sila ya mbe Kitirɔn ca woolo konaa Nahalɔli ca woolo pe purɔ. Ki Kana tara fɛnnɛ pàa koro ma cɛn wa Zabulɔn cɛnlɛ woolo pe sɔgɔwɔ, a Zabulɔn cɛnlɛ woolo pè pe le kulowo tunndo ni.


\par }{\PP \VS{31}Asɛri cɛnlɛ woolo pe sila ya mbe Ako ca woolo pe purɔ, naa Sidɔn ca woolo, naa Alabu ca woolo, naa Akizibu ca woolo, naa Eliba ca woolo, naa Afiki ca woolo konaa Erehɔbu ca woolo pe ni.

\VS{32}Kì pye ma, Asɛri cɛnlɛ woolo pàa cɛn wa ki tara ti ni wa ki Kana tara fɛnnɛ pe sɔgɔwɔ, katugu pe sila pe purɔ.


\par }{\PP \VS{33}Nɛfitali cɛnlɛ woolo pe sila ya mbe Bɛti Shɛmɛshi ca woolo poro naa Bɛti Anati ca woolo pe purɔ. Ɛɛn fɔ, pàa cɛn wa ki Kana tara fɛnnɛ mbele pàa pye wa tara ti ni faa pe sɔgɔwɔ. Pàa ki cara shyɛn ti woolo pe le kulowo tunndo ni.


\par }{\PP \VS{34}Amɔri cɛnlɛ woolo pàa Dan cɛnlɛ woolo pe wɔnrɔgɔ, a pè lugu ma kari wa yanwira ti na; pe sila pe yaga pe tigi wa gbunlundɛgɛ laga ki ni.

\VS{35}Amɔri cɛnlɛ woolo pàa koro ma cɛn wa Hari Herɛzi ca, naa Ayalɔn ca konaa Shaalibimu ca ki ni. Ɛɛn fɔ, a Zhozɛfu setirige piile pè si kaa fanŋga ta pe na, mɛɛ pe le kulowo tunndo ni.

\VS{36}Amɔri cɛnlɛ woolo pe tara kɔnlɔ làa yiri wa Akirabimu tinndi wi na, ma saa gbɔn wa Sela ca, mɛɛ toro ma kari wa yɛgɛ.




\par }\Chap{2}{\SH Yɛnŋɛlɛ li mɛrɛgɛ wìla para \newline  Izirayɛli woolo pe ni
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yawe Yɛnŋɛlɛ li
mɛrɛgɛ wìla yiri wa Giligali ca ma kari wa Bokimu ca ma saa ki yo
Izirayɛli woolo pe kan fɔ: «Mì ye yirige wa Ezhipiti tara ma pan ye ni laga tara nda mìla
yɔn fɔlɔ kɔn ma wugu mbe kan ye tɛlɛye pe yeri ti ni. Mìla ki yo ma yo mi sanla
yɔn finliwɛ pi jɔgɔ ye ni fyew;

\VS{2}fɔ yoro fun, yaga ka yɔn finliwɛ le ki tara woolo pe ni, fɔ ye pe
saara wɔsara ti jaanri. Ɛɛn fɔ, ye sila logo na yeri. Yiŋgi na yàa si ko pye ma\XREF{†}{{\XO 2:2 }{\XO{2.2:
}}{\XT{Ɛki 34.12-13; Dete 7.2-5}}}?

\VS{3}Kì pye ma, mi se tara woolo pe purɔ mbe pe yirige wa ye yɛgɛ, ɛɛn fɔ pe yaa pye ye maliwiinle, pe yarisunndo ti yaa pye paa pɛnɛ yɛn mbe ye yigi.»

\VS{4}Naa Yawe Yɛnŋɛlɛ li mɛrɛgɛ wìla kaa ki sɛnrɛ ti yo Izirayɛli woolo pe kan ma kɔ, a leele pe ni fuun pe nɛɛ gbele ŋgbanga.

\VS{5}A pè sigi laga ki mɛgɛ taga naga yinri Bokimu\FTNT{†}{{\FR 2:5 }{\FR{2.5:
}}{\FT{Maga logo Eburu sɛnrɛ ti ni Bokimu, ko kɔrɔ wo ŋa gbelefɛnnɛ.}}}. Pàa
saara wɔ wa Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri wa ki laga ki na.


\par }{\MS YƐNŊƐLƐ LAA KITI KƆNFƐNNƐ TOROGO IZIRAYƐLI WOOLO PE KAN

\par }{\MR 2.6–16.31

\par }{\SH Zhozuwe wi kunwɔ sɛnrɛ
\par }
{\PP \VS{6}Naa Zhozuwe wìla kaa Izirayɛli woolo pe yaga ma yo paa kee, tara lara nda tìla kan pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pe yeri kɔrɔgɔ, a pè si sɔngɔrɔ ma saa cɛn wa ti ni mberi ta.

\VS{7}Izirayɛli woolo pàa tunŋgo pye Yawe Yɛnŋɛlɛ li kan Zhozuwe yinwege piliye yi ni fuun yi ni konaa wi kuŋgɔlɔ,
lelɛɛlɛ pe yinwege piliye yi ni fuun yi ni, poro mbele pàa Yawe Yɛnŋɛlɛ li tunmbyege ki yan Izirayɛli woolo pe kan we.

\VS{8}Nuni pinambyɔ Zhozuwe, Yawe Yɛnŋɛlɛ li tunmbyee we, wìla ta yɛlɛ cɛnmɛ ma yiri kɛ (110) mɛɛ ku.

\VS{9}Pàa wi le wa tara laga ŋga kìla kan wi yeri kɔrɔgɔ ki ni, wa Timinati Herɛzi ca, wa Efirayimu yanwira tara ti ni, ma wa wa Gaashi yanwiga ki yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeri\XREF{†}{{\XO 2:9 }{\XO{2.6-9:
}}{\XT{Zhozu 24.29-31}}}.


\par }{\SH Kiti kɔnfɛnnɛ pe kagala
\par }
{\PP \VS{10}Ko puŋgo na, a Zhozuwe wi wagati woolo pe ni fuun pè si kaa ku ma taga pe tɛlɛye pe na. A wagati wa fɔnŋɔ woolo si yiri. Poro sila Yawe Yɛnŋɛlɛ li jɛn, pe sila si kagala ŋgele làa pye Izirayɛli woolo pe kan ke jɛn.

\VS{11}Kona, Izirayɛli woolo pe nɛɛ ŋga ki yɛn kapege Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ na ki piin. Pàa pye na yarisunndo nda pe yinri
Baali\FTNT{†}{{\FR 2:11 }{\FR{2.11:
}}{\FT{Eburu sɛnrɛ ti ni Baali kɔrɔ wowi ŋa tafɔ. Baali wo wìla pye Kana tara fɛnnɛ naa Fenesi tara fɛnnɛ pe yarisunŋgo gbɔgɔ ye. Pàa pye na jɛɛlɛ kala naa nambala kala piin wa ki gbɔgɔwɔ pi ni.}}} ti gbogo.

\VS{12}Yawe Yɛnŋɛlɛ, pe tɛlɛye Yɛnŋɛlɛ le, lo na làa pe yirige wa Ezhipiti tara, pàa je li na ma taga yarisunndo ta yɛgɛ na, cɛngɛlɛ ŋgele ke yɛn ma pe maga ke yarisunndo re, nari gbogo, na fɔli ti yɛgɛ sɔgɔwɔ, ma Yawe Yɛnŋɛlɛ li nawa pi ŋgban.

\VS{13}Pa pàa je Yawe Yɛnŋɛlɛ li na yɛɛn, na yarisunndo Baali naa
Asitarite\FTNT{†}{{\FR 2:13 }{\FR{2.13:
{\QT{Asitarite:}} Yarisunŋgo jɛlɛgɛ kayi ŋga kìla pye na jɛɛlɛ kala naa nambala kala li la waa leele pe na konaa na jɛɛlɛ pe piin sevɛnnɛ.}}} ti gbogo.


\par }{\PP \VS{14}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa nawa ŋgban Izirayɛli woolo pe ni. Làa pe le mbele pe maa leele yaara koli pe kɛɛ, a poro pe kɛɛ yaara ti ni fuun ti koli. Làa pe le pe mbɛnfɛnnɛ mbele pàa pye ma pe maga pe kɛɛ, maga kan pe sila ya yere mbe pe sige.

\VS{15}Sanga o sanga pe kaa kee malaga gbɔnsaga, Yawe Yɛnŋɛlɛ li ma yiri pe kɔrɔgɔ mbe tipege pye pe na, paa yɛgɛ ŋga na làa ki yo konaa ma wugu ki na pe kan we. Kì pye ma, jɔlɔgɔ gbɔgɔ la to pe na fɔ jɛŋgɛ.


\par }{\PP \VS{16}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si kiti kɔnfɛnnɛ\FTNT{†}{{\FR 2:16 }{\FR{2.16:
}}{\FT{Kiti kɔnfɛnnɛ mbele sɛnrɛ ti yo namɛna poro la pye leele mbele Yɛnŋɛlɛ làa yirige ma pe tɛgɛ teele Izirayɛli woolo pe go na, paa pe yɛgɛ sinni konaa paa pe shoo pe juguye pe kɛɛ.}}} yirige pe kan, a poro si pe shɔ mbele pe maa leele kɛɛ yaara koli pe kɛɛ.

\VS{17}Konaa ki ni fuun, Izirayɛli woolo pe sila logo ki kiti kɔnfɛnnɛ pe yeri, ɛɛn fɔ pàa pye na tunŋgo piin yarisunndo ta yɛgɛ kan, na fɔli ti yɛgɛ sɔgɔwɔ nari gbogo. Pe tɛlɛye pàa pye na tanri konɔ na na, ma Yawe Yɛnŋɛlɛ li ŋgasegele ke lɛ na tanri ke na, pàa kɛ ma wɔ wa li ni fyaw. Pe sila tanga ma.

\VS{18}Kìla pye, Yawe Yɛnŋɛlɛ li ka kiti kɔnfɔ wa yirige pe kan sanga o sanga, li ma pye ki kiti kɔnfɔ wi ni, mbaa pe shoo pe mbɛnfɛnnɛ pe kɛɛ ki kiti kɔnfɔ wi yinwege piliye yi ni fuun yi ni. Na Yawe Yɛnŋɛlɛ li ka pe yan paa jɔlɔ, ma jori pe mbɛnfɛnnɛ pe kɛɛ sanga ŋa ni, li ma pe yinriwɛ ta.

\VS{19}Ko puŋgo na, na ko kiti kɔnfɔ wo ka ku, pe ma sɔngɔrɔ naa ma pe yɛɛ tɛgɛ
fyɔngɔ ni ma wɛ pe tɛlɛye pe na, ma taga yarisunndo ta yɛgɛ na, na tunŋgo piin ti kan, na fɔli ti yɛgɛ sɔgɔwɔ nari gbogo. Pe sila yɛnlɛ mbe pe kapyere tijangara ti yaga nakoma mbe pe kotoŋgbanga tangalɔmɔ pi yaga.


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ làa Izirayɛli woolo \newline  pe wa ma wele
\par }
{\PP \VS{20}Kì pye ma, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si nawa ŋgban Izirayɛli woolo pe ni, ma sho fɔ: «Ki cɛnlɛ na lìlan yɔn finliwɛ mba mìla le pe tɛlɛye pe ni pi jɔgɔ. Pee logo na yeri.

\VS{21}Ki kala na, Zhozuwe wì ku ma cɛngɛlɛ ŋgele yaga wa tara ti ni mbapurɔwɔ, mi se la kpɛ purɔ mbeli yirige wa pe yɛgɛ.

\VS{22}Poro mi yaa tɛgɛ mbe Izirayɛli woolo pe wa mbe wele, mbege jɛn na kaa pye pe yaa tanga na konɔ li na konaa mbe logo na yeri, paa yɛgɛ ŋga na pe tɛlɛye pàa ki pye we, nakosima na kaa pye pe sege pye ma.»


\par }{\PP \VS{23}Kì pye ma, cɛngɛlɛ ŋgele Yawe Yɛnŋɛlɛ li sila le Zhozuwe wi kɛɛ, a lì si ke yaga, a kè cɛn wa tara ti ni; li sila fyɛɛlɛ mbe ke purɔ.




\par }\Chap{3}{\PP \VerseOne{1}Malaga ŋga kìla gbɔn ma Kana tara ti shɔ,
Izirayɛli woolo mbele pe sila ka gbɔn, Yawe Yɛnŋɛlɛ làa ki cɛngɛlɛ ke yaga wa tara ti ni, mbe ke tɛgɛ mbe pe wa mbe wele.

\VS{2}Làa pye na jaa Izirayɛli woolo mbele pè yiri puŋgo na, poro mbele pe fa malaga gbɔn faa, pe yaraga ŋga pe yinri malaga ki jɛn pege gbɔngɔ ki fɔrɔgɔ.

\VS{3}Ki cɛngɛlɛ koro la wɛlɛ: Filisiti tara fɛnnɛ pe wunluwɔ kaŋgurugo, naa Kana tara fɛnnɛ pe ni fuun, naa Sidɔn ca fɛnnɛ konaa Hɛvi cɛnlɛ woolo pe ni, poro mbele pàa pye ma cɛn wa Liban tara yanwira ti na, maga lɛ wa Baali Ɛrimɔ yanwiga ki na, fɔ ma saa gbɔn wa Lebo Hamati ca ki na\XREF{†}{{\XO 3:3 }{\XO{3.3:
}}{\XT{Zhozu 13.3-5}}}.


\par }{\PP \VS{4}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa ki cɛngɛlɛ ke tɛgɛ ma Izirayɛli woolo pe wa ma wele, mbe ta mbege jɛn na kaa pye pe yaa la tanri li ŋgasegele ke na, koro ŋgele làa kan Moyisi wi yeri wi ke yo pe tɛlɛye pe kan we.

\VS{5}Kì pye ma, a Izirayɛli woolo pè si cɛn wa Kana tara fɛnnɛ pe sɔgɔwɔ, naa Hɛti cɛnlɛ woolo, naa Amɔri cɛnlɛ woolo, naa Perɛzi cɛnlɛ woolo, naa Hɛvi cɛnlɛ woolo konaa Zhebusi cɛnlɛ woolo pe sɔgɔwɔ.

\VS{6}Pàa pye naga cɛngɛlɛ ke sumborombiile pe pori pe jɛɛlɛ, poro fun, a pàa pe yɛɛra sumborombiile pe kaan ki cɛngɛlɛ ke pinambiile pe yeri, a paa pe pori pe jɛɛlɛ. Pàa pye na ke yarisunndo ti gbogo.


\par }{\SH Kiti kɔnfɔ Otiniyɛli wi kala
\par }
{\PP \VS{7}Izirayɛli woolo pàa kapege pye Yawe Yɛnŋɛlɛ li na, ma fɛgɛ Yawe Yɛnŋɛlɛ, pe Yɛnŋɛlɛ li na, ma saa na yarisunndo
Baali naa
Ashera\FTNT{†}{{\FR 3:7 }{\FR{3.7:
{\QT{Ashera:}} Kana tara fɛnnɛ yarisunŋgo jɛlɛgɛ kayi ŋga pàa pye na jate ma yo ki yɛn yarisunŋgo Baali ko jɔ. Pàa ki mɛgɛ ki taga yarisunŋgo sunsaga na, ŋga pàa tire sanri wa ki ni nakoma tiyala pe yarisunndo sunmɔ pi mɛgɛ ni (Kiti 6.25, 28; Mishe 5.13). Ki Kana tara yarisunŋgo pàa pye naga jate ma yo kìla pye na jɛɛlɛ kala naa nambala kala li la waa leele pe na, na jɛɛlɛ pe piin sevɛnnɛ. Pele maa ki jate ma yo konaa yarisunŋgo Baali ki ni, yaraga nuŋgba yi.}}} ti gbogo.

\VS{8}A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si nawa ŋgban Izirayɛli woolo pe ni, mɛɛ pe le Mezopotami tara wunlunaŋa Kushan Irishatayimu wi kɛɛ. Pàa tunŋgo pye wi kan fɔ ma saa gbɔn yɛlɛ kɔlɔtaanri.

\VS{9}Kona, a Izirayɛli woolo pè si gbele ma Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri li pe saga. A lì si go shɔfɔ yirige pe kan, a wì pe shɔ. Pàa pye naa yinri Otiniyɛli. Otiniyɛli wìla pye Kalɛbu wi jɔnlɔ lenaŋa Kenazi wo pinambyɔ\XREF{†}{{\XO 3:9 }{\XO{3.9:
}}{\XT{Zhozu 15.17; Kiti 1.13-15}}}.

\VS{10}Yawe Yɛnŋɛlɛ li yinnɛ làa tigi wi na. Wìla pye na Izirayɛli woolo pe kagala ke yɛgɛ woo. Wìla pye na kee ma saa na malaga gbɔɔn. Yawe Yɛnŋɛlɛ làa Mezopotami tara wunlunaŋa Kushan Irishatayimu wi le wi kɛɛ. A lì ti a wì ya ki wunlunaŋa wi ni.

\VS{11}Ko puŋgo na, a tara tì si yɛyinŋge ta fɔ ma saa gbɔn yɛlɛ nafa shyɛn, a Kenazi pinambyɔ Otiniyɛli wì si kaa ku.


\par }{\SH Kiti kɔnfɔ Ehudi wi kala
\par }
{\PP \VS{12}Izirayɛli woolo pàa nuru naa ma kapege pye Yawe Yɛnŋɛlɛ li na. Kì pye ma, a lì si fanŋga kan Mowabu tara wunlunaŋa Egilɔn wi yeri, maa yirige maa wa Izirayɛli woolo pe na; katugu pàa kapege pye Yawe Yɛnŋɛlɛ li na.

\VS{13}Kona, a Egilɔn wì si Amɔ\FTNT{†}{{\FR 3:13 }{\FR{3.13:
}}{\FT{Amɔ cɛnlɛ woolo pàa pye Lɔti setirige piile (}}{\XT{Zhenɛ 19.38}}{\FT{), Amalɛki setirige piile pàa pye Ezawu setirige piile (Zhenɛ 36); ki cɛngɛlɛ kàa pye ma cɛn wa tara ti yɔnlɔparawa kalige kɛɛ yeri.}}} cɛnlɛ woolo naa Amalɛki\XREF{†}{{\XO 3:13 }{\XO{3.13:
}}{\XT{Kiti 1.16}}} cɛnlɛ woolo pe gbogolo, a pè kari ma saa to Izirayɛli woolo pe na ma ya pe ni, mɛɛ Zheriko ca, sɛngɛndire ca ye, ki shɔ pe yeri.

\VS{14}Izirayɛli woolo pàa koro ma go sogo Mowabu tara wunlunaŋa Egilɔn wi kan fɔ ma saa gbɔn yɛlɛ kɛ ma yiri kɔlɔtaanri.


\par }{\PP \VS{15}Kona, a pè si gbele ma Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri li pe saga. A lì si go shɔfɔ yirige pe kan, pàa pye naa yinri Ehudi. Gera pinambyɔ lawi, ma yiri wa Bɛnzhamɛ cɛnlɛ li ni. Ehudi wìla pye kamɛŋgɛ fɔ. Izirayɛli woolo pàa wi tun wi sa yarikanra kan Mowabu tara wunlunaŋa Egilɔn wi yeri.

\VS{16}A Ehudi wì si tokobi yɛgɛ shyɛn woo gbegele wi yɛɛ kan. Wi titɔnlɔwɔ pìla pye na kee mɛtɛrɛ kɔngɔ yeri. A wì suu pɔ wa wi sɛnnɛ li na, maa sin wi kalige jegbɔlɔ li ni, wa wi yaripɔrɔ ti nɔgɔ.

\VS{17}A wì si kari ma saa yarikanra ti kan Mowabu tara wunlunaŋa Egilɔn wi yeri, wo la pye witigbɔgɔfɔ fɔ jɛŋgɛ.

\VS{18}Naa wìla kaa yarikanra ti kan wi yeri ma kɔ, a wì si mbele pàa ti tugo pe yaga, a pè sɔngɔrɔ.

\VS{19}Ɛɛn fɔ, naa Ehudi wìla ka saa gbɔn wa sinndɛɛrɛ nda pè tɛ yarisunndo ti na, wa Giligali ca ki tanla, a wì si sɔngɔrɔ ma saa wunlunaŋa wi pye fɔ: «Wele, wunlunaŋa, tunŋgo yɛn na yeri mbe yo ma kan, ŋgundo wogo yi.»

\par }{\PP A wunlunaŋa wì sho fɔ: «Yere gbɛn.» Mbele fuun pàa pye wa wi ni, a pè si yiri.

\VS{20}A Ehudi wì si fulo wa wi tanla ma yala wìla pye ma cɛn wa wi yumbyɔ ŋa wi maa tifɛnɛ waa wi ni. Pàa wi gbegele wo nuŋgba kan, wa wi birigo ki go na. A wì sho fɔ: «Yɛnŋɛlɛ lì tunŋgo kan na yeri mbe yo ma kan.» A wunlunaŋa wì si yiri wa wi jɔngɔ ki na ma yere. 
\VS{21}A Ehudi wì suu kamɛŋgɛ ki tɛgɛ ma tokobi wi tile maa wɔ wa wi kalige jegbɔlɔ li na, mɛɛ wunlunaŋa wì sun wi ni wa wi lara ti na, a wì ye wi ni.

\VS{22}Tokobi wìla ye ma kɔ wi ni ma pinlɛ kombogo ki ni yɛrɛ. A yanlaga kì si yiri ma pan ma tokobi wi tɔn, katugu Ehudi wi sila tokobi wi tile mboo wɔ wa wunlunaŋa wi lara ti ni, wi numaga kìla yiri wa wi puŋgo na.

\VS{23}Ko puŋgo na, a Ehudi wì si yiri wa ndɔgɔrɔ ma naayeri yumbyɔ kɔɔrɔ ti tɔnndɔ mɛɛ ti sɔgɔ.

\VS{24}Naa Ehudi wìla kaa yiri, a wunlunaŋa wi tunmbyeele pè si pan ma wele, mɛɛ ki yan fɔ naayeri yumbyɔ kɔɔrɔ tìla pye ma sɔgɔ. A pè sigi jate ndɛɛ wunlunaŋa wi yɛn na koŋgaraga piin wa wi yumbyɔ ŋa wi maa tifɛnɛ waa wi ni.

\VS{25}A pè si yere ma sige fɔ ma saa te, wunlunaŋa wi woro mbe naayeri yumbyɔ kɔɔrɔ ti yɛngɛlɛ. Kì pye ma, a pè si lakile wi lɛ ma kɔɔrɔ ti yɛngɛlɛ pe yɛ, pe mbe wele, mɛɛ pe tafɔ wi yan wì to ma sanga le tara ma ku.


\par }{\PP \VS{26}Ma pe ta pàa pye ma yere na singi, a Ehudi wì si fe ma kari, ma saa sinndɛɛrɛ nda pàa tɛ yarisunndo ti toro, mɛɛ fe ma kari wa Seyira ca ki yeri.

\VS{27}Naa wìla ka saa gbɔn wa sanga ŋa ni, a wì si mbanlaga win wa Efirayimu tara yanwira ti ni ma leele pe yeri. A Izirayɛli woolo pè si tigi ma yiri wa yanwira ti na, a wì si keli pe yɛgɛ.

\VS{28}A wì si pe pye fɔ: «Ye taga na puŋgo na, katugu Yawe Yɛnŋɛlɛ lì ye mbɛnfɛnnɛ pe le ye kɛɛ, Mowabu cɛnlɛ woolo wele.»

\par }{\PP A pè si taga wi puŋgo na, ma saa Zhuridɛn gbaan wi kɔnsaga ki shɔ, mbe konɔ li kɔn Mowabu cɛnlɛ woolo pe na. Pe sila ti lere kpɛ mbe gbaan wi kɔn.

\VS{29}Ki pilige ki ni pàa nambala waga kɛ (10 000) si poro gbo Mowabu cɛnlɛ woolo pe ni, pàa pye ma tugbɔlɔ konaa ma pye kotogo ni. Wa kpɛ sila fe mbe shɔ.

\VS{30}Maga lɛ lema, a Mowabu cɛnlɛ woolo pè si go sogo ma Izirayɛli woolo pe kan. A tara tì si koro yɛyinŋge na fɔ ma saa gbɔn yɛlɛ nafa tijɛrɛ.


\par }{\SH Kiti kɔnfɔ Shamigari wi kala
\par }
{\PP \VS{31}Ehudi kuŋgɔlɔ, a Anati pinambyɔ Shamigari wì si yiri. Wìla lere cɛnmɛ kɔgɔlɔni (600) wo gbo Filisiti tara fɛnnɛ pe ni nɛrɛ kɔnrigbɛgɛ\FTNT{†}{{\FR 3:31 }{\FR{3.31:
}}{\FT{Kìla pye tugurɔn wanga ma pye wa nɛrɛ kɔnrigbɛgɛ ki numaga ki na. Ko pe ma tɛgɛ na nɛrɛ ti wɔnrɔgi ki ni ma ti ti maa kee wa laga ŋga paa jaa tila kee.}}} ni. Wo fun wìla Izirayɛli woolo pe shɔ.




\par }\Chap{4}{\SH Debora naa Baraki pe kala
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ehudi wi kuŋgɔlɔ, a
Izirayɛli woolo pè si kapege pye Yawe Yɛnŋɛlɛ li na naa.

\VS{2}Kona Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si pe le Kana tara fɛnnɛ wunlunaŋa wa kɛɛ, ŋa pàa pye na yinri Yabini. Pa wìla pye ma cɛn wunluwɔ pi na wa Hazɔri\XREF{†}{{\XO 4:2 }{\XO{4.2:
}}{\XT{Zhozu 11.1}}} ca. Wi maliŋgbɔɔnlɔ to pàa pye naa yinri Sisera, wo la pye ma cɛn wa Aroshɛti Goyimu ca.

\VS{3}Malaga gbɔnwotoroye tugurɔn woolo cɛnmɛ kɔlɔjɛrɛ (900) la pye Yabini wi yeri. Wìla Izirayɛli woolo pe jɔlɔ jɛŋgɛ, fɔ ma saa gbɔn yɛlɛ nafa. Kì pye ma, a pè si gbele ma Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri li pe saga.


\par }{\PP \VS{4}Ki wagati wi ni, Lapidɔti jɔ Debora ŋa wìla pye Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ, wo wìla pye kiti kɔnfɔ wa Izirayɛli tara.

\VS{5}Wìla pye ma cɛn sɛngɛndige ka nɔgɔ, a pe kaa naga yinri Debora sɛngɛndige, wa Arama ca naa Betɛli ca sɔgɔwɔ pi ni, wa Efirayimu yanwira tara ti ni. Izirayɛli woolo pàa pye na kee wi kɔrɔgɔ ma saa na pe kagala ke yɛgɛ woo.

\VS{6}Pilige ka, a Debora wì si lere tun, a pè saa Abinowamu pinambyɔ Baraki\XREF{†}{{\XO 4:6 }{\XO{4.6:
}}{\XT{Ebu 11.32}}} wi yeri wi kan wa Kedɛshi ca\XREF{†}{{\XO 4:6 }{\XO{4.6:
}}{\XT{Zhozu 12.22; 19.37; 21.32}}}, wa Nɛfitafi tara. A wì suu pye fɔ: «Yawe Yɛnŋɛlɛ, Izirayɛli woolo Yɛnŋɛlɛ lì yo ma ŋga pye ki ŋga: ‹Kari ma sa nambala waga kɛ (10 000) wɔ wa Nɛfitali cɛnlɛ naa Zabulɔn cɛnlɛ li ni, ma kari pe ni wa Tabɔri yanwiga ki na.

\VS{7}Mi yaa kari Yabini wi maliŋgbɔɔnlɔ to, naa wi malaga gbɔnwotoroye konaa wi maliŋgbɔɔnlɔ pe ni wa Kishɔn Sisera lafogo ki ni, mbe sa pe le ma kɛɛ.› »


\par }{\PP \VS{8}A Baraki wì si Debora wi yɔn sogo ma yo fɔ: «Na maga pinlɛ na ni, pa mi yaa kari; na mɛɛ pinlɛ na ni, mi se kari.»

\VS{9}Kì pye ma, a Debora wì sho fɔ: «Mi yaa pinlɛ ma ni. Ɛɛn fɔ, ki malaga ŋga ye yaa sa gbɔn mbe ya ki ni, ki gbɔgɔwɔ ma soo ta; katugu Yawe Yɛnŋɛlɛ li yaa Sisera wi le jɛlɛ kɛɛ.» A Debora wì si yiri ma pinlɛ Baraki wi ni, ma kari wa Kedɛshi ca.

\VS{10}A Baraki wì si Zabulɔn cɛnlɛ woolo naa Nɛfitali cɛnlɛ woolo pe yeri ma pe gbogolo wa Kedɛshi ca. A nambala waga kɛ (10 000) si pinlɛ wi ni. Debora wìla pinlɛ wi ni fun ma kari.


\par }{\PP \VS{11}Ki wagati wi ni, Keni cɛnlɛ woolo naŋa Hebɛri wìla laga Keni cɛnlɛ woolo sanmbala pe na, poro mbele pàa pye Moyisi wi nafɔ lenaŋa Obabu\XREF{†}{{\XO 4:11 }{\XO{4.11:
}}{\XT{Nɔmbu 10.29-32}}} wi setirige piile wele. Wìla saa wi
paraga go ki kan ma cɛn wa Kedɛshi ca ki tanla, wa Zaananimu yanwira tigbɔgɔ ki tanla.


\par }{\PP \VS{12}Ko sanga wo ni, a pè si saa ki yo Sisera wi kan fɔ Abinowamu pinambyɔ Baraki wì lugu wa Tabɔri yanwiga ki na.

\VS{13}A Sisera wì suu malaga gbɔnwotoroye tugurɔn woolo pe cɛnmɛ kɔlɔjɛrɛ (900) pe gbogolo naa wi maliŋgbɔɔnlɔ pe ni fuun pe ni, wa Arɔshɛti Goyimu ca, mɛɛ yiri le ma kari pe ni wa Kishɔn lafogo ki yeri.


\par }{\PP \VS{14}Kona, a Debora wì si Baraki wi pye fɔ: «Yiri. Nala Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn na Sisera wi nii ma kɛɛ. Lo jate li yaa pye ma yɛgɛ.» A Baraki wì si yiri wa Tabɔri yanwiga ki na ma tigi, mɛɛ keli wi nambala waga kɛ (10 000) pe yɛgɛ.

\VS{15}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si Sisera wi purɔ tokobi ni Baraki wi yɛgɛ, ma pinlɛ wi maliŋgbɔɔnlɔ pe ni fuun pe ni. Sisera wo jate wì si tigi ma yiri wa wi malaga gbɔnwotoro wi ni, ma fe ma kari tɔɔrɔ na.

\VS{16}Baraki wìla taga malaga gbɔnwotoroye poro naa maliŋgbɔɔnlɔ pe puŋgo na, fɔ ma saa gbɔn wa Aroshɛti Goyimu ca ki na. Pàa Sisera wi maliŋgbɔɔnlɔ pe ni fuun pe gbo, ali nuŋgba wo sila shɔ pe ni.


\par }{\PP \VS{17}Sisera wìla fe tɔɔrɔ na fɔ ma saa gbɔn wa Keni cɛnlɛ woolo naŋa Hebɛri wi jɔ Yayɛli wi paraga go ki na; katugu yɛyinŋge la pye Hazɔri ca wunlunaŋa Yabini wo naa Hebɛri sege woolo pe sɔgɔwɔ.

\VS{18}A Yayɛli wì si yiri ma Sisera wi fili, mɛɛ wi pye fɔ: «Pan ma ye lagamɛ, na tafɔ, ye laga na go; maga ka fyɛ.» Kona, a Sisera wì si taga wi na ma ye wa wi paraga go ki ni. A Yayɛli wì si paritɔnŋgɔ tɛgɛ maa tɔn.

\VS{19}A Sisera wì si Yayɛli wi pye fɔ: «Ki yaga ma tɔnmɔ jɛnri kan na yeri mbe wɔ.» A wì si sɛlɛgɛ kasha ki yɛngɛ, nɔnɔ la pye wa ki ni, ma wa kan wi yeri, a wì wɔ, mɛɛ wi tɔn naa paraga ki ni.

\VS{20}A Sisera wì suu pye fɔ: «Sa cɛn wa paraga go ki yeyɔngɔ ki na. Na lere ka pan mbɔɔn yewe mbe yo fɔ: ‹Lere yɛn wa paraga go ki ni le?› Maa pye fɔ: ‹Ayoo.› »


\par }{\PP \VS{21}Ko puŋgo na, a wì si wɔnlɔ pyaw, katugu wìla te fɔ jɛŋgɛ. Kona, a Hebɛri jɔ Yayɛli wì si paraga go ki kankanŋgala la lɛ naa marito ni, ma fulo wa wi tanla yɔɔrɔ, mɛɛ li kan wi nuŋgbonɔgɔ ki na, fɔ a lùu go ki furu ma kan wa tara ti na. A Sisera wì si ku.

\VS{22}Ko pe yɛn le ki na, a Baraki wì si kɔn ma yiri, wo ŋa wìla pye na Sisera wi puro we. A Yayɛli wì si yiri ma saa wi fili, mɛɛ wi pye fɔ: «Ta paan, mi yaa naŋa ŋa maa lagajaa wi naga ma na.» A Baraki wì si ye wa paraga go ki ni, mɛɛ Sisera wi yan le tara wì ku; pòo go ki furu go kankanŋgala ni.


\par }{\PP \VS{23}Pa Yawe Yɛnŋɛlɛ làa fɛrɛ wa Kana tara wunlunaŋa Yabini wi na yɛɛn Izirayɛli woolo pe yɛgɛ sɔgɔwɔ.

\VS{24}Izirayɛli woolo pàa ki kan wi Kana tara wunlunaŋa Yabini wi na, fɔ ma ka saa wi ta maa gbo.




\par }\Chap{5}{\SH Yurugo ŋga Debora wìla kɔ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ki pilige nuŋgba ki ni, a Debora wo naa Abinowamu pinambyɔ Baraki wi ni, pè sigi yurugo ŋga ki kɔ ma yo fɔ:


\par }{\Q \VS{2}Yaa Yawe Yɛnŋɛlɛ li sɔnni.

\par }{\Q Teele pèle keli leele pe yɛgɛ wa
Izirayɛli tara.

\par }{\Q Leele pè pe yɛɛ kan mbe malaga gbɔn.


\par }{\Q \VS{3}Yoro wunlumbolo yaa nuru na yeri.

\par }{\Q Yoro mbele ye yɛn teele, ye nuŋgbolo jan yaa nuru.

\par }{\Q Mi yaa yurugo kɔ Yawe Yɛnŋɛlɛ li kan;

\par }{\Q mi yaa yurugo kɔ mbe Yawe Yɛnŋɛlɛ, Izirayɛli woolo Yɛnŋɛlɛ li gbɔgɔ.


\par }{\Q \VS{4}E, Yawe Yɛnŋɛlɛ, màa yiri wa Edɔmu tara ma pan sanga ŋa ni,

\par }{\Q màa yiri wa Seyiri yanwira ti na ma tigi sanga ŋa ni,

\par }{\Q tara tìla pye na tigile.

\par }{\Q Tɔnmɔ la tigi ma yiri wa naayeri,

\par }{\Q kambaara tìla tisagbɔgɔ pan.


\par }{\Q \VS{5}Yanwira tìla tigile\XREF{†}{{\XO 5:5 }{\XO{5.5:
}}{\XT{Yuuro 68.8-9}}} Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ.

\par }{\Q Sinayi yanwiga fun kìla yɛgɛyɛgɛ Yawe Yɛnŋɛlɛ, Izirayɛli woolo Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Anati pinambyɔ Shamigari wi wagati wi ni,

\par }{\Q Yayɛli wagati wi ni, koŋgolo kàa koro waga.

\par }{\Q Tangafɛnnɛ pàa pye na toro koŋgɛŋgɛlɛ ni.


\par }{\Q \VS{7}Pàa yiri wa Izirayɛli tara cara ti ni mari yaga waga;

\par }{\Q pàa yiri wa ti ni,

\par }{\Q fɔ mi Debora mì kaa yiri sanga ŋa ni,

\par }{\Q fɔ mì kaa yiri ma pye paa Izirayɛli woolo pe nɔ yɛn.


\par }{\Q \VS{8}Izirayɛli woolo pàa yarisunndo fɔnndɔ wele ma wɔ.

\par }{\Q Le ki yɔngɔlɔ nuŋgba ke ni, a malaga kì si to pe na.

\par }{\Q Izirayɛli tara maliŋgbɔɔnlɔ pàa pye nambala waga nafa shyɛn (40 000).

\par }{\Q Ɛɛn fɔ
tugurɔn sigeyaraga nuŋgba sila yan wa pe yeri,

\par }{\Q njanraga kpɛ sila pye pe yeri.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Na jatere wi yɛn Izirayɛli woolo teele pe na,

\par }{\Q poro mbele pè pe yɛɛ kan wa leele pe sɔgɔwɔ, mbe malaga ki gbɔn.

\par }{\Q Yaa Yawe Yɛnŋɛlɛ li sɔnni!


\par }{\Q \VS{10}Yoro mbele fuun yè lugu ma cɛncɛn sofilele jɛɛlɛ fiile fiile na,

\par }{\Q yoro mbele ye yɛn ma cɛn tara fuuro sɔnŋgbanga woro na,

\par }{\Q yoro mbele ye yɛn tangala na wa koŋgolo ke ni\FTNT{†}{{\FR 5:10 }{\FR{5.10:
}}{\FT{Kìla pye penjagbɔrɔ fɛnnɛ poro pàa pye na nuru sofilele fiile fiile pe na konaa na cɛɛn fuuro sɔnŋgbanga woro ti na. Fyɔnwɔ fɛnnɛ poro la pye na tanri tara.}}},

\par }{\Q yaa jatere piin ki na.


\par }{\Q \VS{11}Mbele pe wa puluyo yi tanla na tɔnmɔ pi yɛɛlɛ,

\par }{\Q yaa pe yurukɔgɔ ki nuru.

\par }{\Q Pe yɛn na Yawe Yɛnŋɛlɛ li kajɛŋgɛ pyege ki koo yurugo,

\par }{\Q konaa Izirayɛli woolo teele pe yawa mba ta wa malaga ki ni pi ni.

\par }{\Q Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ li gbogolomɔ woolo pè si yiri ma kari wa ca ki mbogo yeyɔnrɔ ti na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Yɛn ma yiri, yɛn ma yiri Debora;

\par }{\Q yɛn, yɛn ma yiri ma yurugo le, malaga gbɔnyurugo.

\par }{\Q Mboro Abinowamu pinambyɔ Baraki,

\par }{\Q yiri ma kari leele mbele mà yigi kasopiile pe ni.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Ye wele, leele jɛnri mbele pàa koro go na,

\par }{\Q pàa tigi ma saa gbogolo wa teele fanŋga woolo pe tanla.

\par }{\Q Yawe Yɛnŋɛlɛ li woolo pàa pan ma gbogolo na tanla wa cew tafɛnnɛ pe sɔgɔwɔ.


\par }{\Q \VS{14}Mbele pàa ya Amalɛki setirige piile pe ni,

\par }{\Q pàa yiri wa Efirayimu tara.

\par }{\Q A Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pè si taga pe na,

\par }{\Q ma pinlɛ pe ŋgbeleye yi ni.

\par }{\Q Teele la yiri wa Makiri\FTNT{†}{{\FR 5:14 }{\FR{5.14:
}}{\FT{Makiri wìla pye Manase wi pinambyɔ koŋgbanŋa. Manase cɛnlɛ li walaga woolo pàa pye wa Zhuridɛn gbaan wi kɛɛ sanŋga ki na.}}} sege ki ni ma pan.

\par }{\Q Maliŋgbɔɔnlɔ teele la yiri wa Zabulɔn cɛnlɛ li ni ma pan.


\par }{\Q \VS{15}Isakari cɛnlɛ woolo teele pàa saa taga Debora wi na.

\par }{\Q Isakari cɛnlɛ woolo pe ni fuun pàa taga Baraki wi puŋgo na, ma kari wa funwa laga falafala ki na.

\par }{\Q Ɛɛn fɔ, Urubɛn cɛnlɛ li seye woolo poro la koro na kendige woo pe yɛɛ ni.


\par }{\Q \VS{16}Yiŋgi na yè si koro wa yaayoro jasaala pe nawa na yaayoro ti gbelege ki nuru?

\par }{\Q Ee, Urubɛn cɛnlɛ li seye woolo pàa kendige gbɔgɔ wɔ pe yɛɛ ni.


\par }{\Q \VS{17}Galaadi tara woolo pàa koro wa Zhuridɛn gbaan wi kɛɛ ŋga na.

\par }{\Q Dan cɛnlɛ woolo pe sila yiri wa pe tɔnmɔkɔɔrɔ ti tanla.

\par }{\Q Asɛri cɛnlɛ woolo pàa koro wa kɔgɔje wi yɔn ki na,

\par }{\Q ma cɛn wa kɔgɔje wi yɔn ki na,

\par }{\Q ma cɛn wa pe tɔnmɔkɔɔrɔ yeresara nda ti yɛn yɛyinŋge na ti tanla.


\par }{\Q \VS{18}Zabulɔn cɛnlɛ woolo pe yɛn leele mbele pe ma pe yɛɛ kan kunwɔ pi yeri, wa malaga gbɔnsaga.

\par }{\Q Nɛfitali cɛnlɛ woolo ko nuŋgba ko pè pye fun.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Wunlumbolo mbele we mbɛnfɛnnɛ, pèle la pan ma to we na malaga ni;

\par }{\Q ee, Kana tara fɛnnɛ wunlumbolo pàa malaga gbɔn we ni wa Taanaki ca, wa Megido ca tɔnmɔ laga ki tanla.

\par }{\Q Ɛɛn fɔ, pe sila yaara ta mbe koli mbe kari ti ni, nakoma warifuwe.


\par }{\Q \VS{20}Naayeri wɔnŋgɔlɔ jate kàa malaga gbɔn.

\par }{\Q Ma ke ta wa ke torokoŋgolo ke ni, kàa malaga gbɔn Sisera wi ni.


\par }{\Q \VS{21}Kishɔn lafogo kì pe li,

\par }{\Q ko ŋga kìla pye wa maga lɛ wa faa, Kishɔn lafogo ye.

\par }{\Q Ye pan waa tanri fanŋga ni.


\par }{\Q \VS{22}Kona, a shɔnye pè si fe ma toro,

\par }{\Q a pe yenjoro tìla tara ti suun fɔ jɛŋgɛ.

\par }{\Q Pàa fe ma kari maliŋgbɔɔnlɔ teele pe ni.


\par }{\Q \VS{23}A Yawe Yɛnŋɛlɛ li
mɛrɛgɛ wì sho fɔ:

\par }{\Q Ye Merozi\FTNT{†}{{\FR 5:23 }{\FR{5.23:
}}{\FT{Merɔzi ca kìla pye Nɛfitali cɛnlɛ woolo poro wogo. Nɛfitali cɛnlɛ woolo pe cara sannda pyew tìla saa malaga ki gbɔn kaawɔ Merɔzi ca woolo poro pe sila kari wa.}}} ca ki daŋga, yege daŋga, yege daŋga.

\par }{\Q Katugu ca woolo pe sila pan mbe Yawe Yɛnŋɛlɛ li saga.

\par }{\Q Pe sila pan pe maliŋgbɔɔnlɔ wɛlimbɛlɛ pe ni mbeli saga.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}Keni cɛnlɛ woolo naŋa Hebɛri, Yɛnŋɛlɛ sa duwaw wi jɔ Yayɛli wi na mbe wɛ jɛɛlɛ pe ni fuun pe na.

\par }{\Q Yɛnŋɛlɛ sa duwaw wi na mbe wɛ jɛɛlɛ mbele pe maa cɛɛn
paara yinrɛ nɔgɔ pe na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Sisera wìla wi yɛnri tɔnmɔ ni,

\par }{\Q a wì si nɔnɔ kan wi yeri, a wì wɔ.

\par }{\Q Wìla nɔnɔ nara kan wi yeri legbɔɔlɔ wɔjɛnnɛ ni, a wì wɔ.


\par }{\Q \VS{26}Ko puŋgo na, a wì si go kankanŋgala lɛ,

\par }{\Q ma tunmbyeele marito lɛ wi kalige ki ni,

\par }{\Q mɛɛ li kan wa Sisera wi go ki na maga furu.

\par }{\Q Wìla wi nuŋgbonɔgɔ ki ya maga furu wi na.


\par }{\Q \VS{27}A Sisera wì si to ŋgbanga ma kanŋguuro kan Yayɛli wi jegele, ma wɔ ma to fɔ ma sanga tara ti na.

\par }{\Q Wìla to ŋgbanga ma kanŋguuro kan wi jegele ma wɔ ma to.

\par }{\Q Wìla to ŋgbanga ma kanŋguuro kan laga ŋga na,

\par }{\Q wìla to le ma ku.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}A Sisera wi nɔ wì si pan ma wele wa fenɛtiri wi ni.

\par }{\Q Wìla pye na jɔrɔgi wa fenɛtiri wi mɛrɛ wegele ke ni na yuun fɔ:

\par }{\Q «Yiŋgi na wi wotoro wi nɛɛ mɔni wa wi woro mbe kɔn mbe yiri?

\par }{\Q Yiŋgi na wi wotoroye pe si woro na tinmɛ gbɔɔ yinrigi na paan?»


\par }{\Q \VS{29}Jɛɛlɛ tijinliwɛ fɛnnɛ mbele pàa pye wa wi ni, pàa wi yɔn sogo ma sɛnrɛ nda yo,

\par }{\Q to wìla pye na sɔngɔrɔ ti na, na yuun fɔ:


\par }{\Q \VS{30}Kaselege ko na, pè yaara ta ma koli.

\par }{\Q To pe wa na yɛɛlɛ pe yɛɛ na.

\par }{\Q Maliŋgbɔɔnlɔ pe ni fuun pe yaa ta sumbonɔ nuŋgba nuŋgba nakoma shyɛnzhyɛn.

\par }{\Q Sisera wo yaa yaripɔrɔ nda ti yɛn yɔɔnrɔ ni to ta,

\par }{\Q yaripɔrɔ nda ti yɛn yɔɔnrɔ ni, a pèri sɔgɔ.

\par }{\Q Yaripɔgɔ nuŋgba, nakoma shyɛn nda ti yɛn yɔɔnrɔ ni, a pèri sɔgɔ,

\par }{\Q to yaa pye cew tafɔ wo woro.


\par }{\Q \VS{31}Ee, Yawe Yɛnŋɛlɛ, ma ti ma mbɛnfɛnnɛ pe ni fuun pè ku ki kulɔmɔ mba pi na.

\par }{\Q Ɛɛn fɔ ma yɛn ma mbele ndanla, pe pye paa yɔnlɔ ki yɛn,

\par }{\Q na ki ka yiri ki fanŋga ki ni la yɛngɛlɛ we.

\par }{\PP Ko puŋgo na, a tara tì si koro yɛyinŋge na fɔ ma saa gbɔn yɛlɛ nafa shyɛn.




\par }\Chap{6}{\SH Madiyan tara fɛnnɛ pàa pye \newline  na Izirayɛli woolo pe jɔlɔ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Izirayɛli woolo pàa kapege pye Yawe Yɛnŋɛlɛ li na naa. Kì pye ma, a lì si pe le Madiyan\XREF{†}{{\XO 6:1 }{\XO{6.1:
}}{\XT{Zhenɛ 25.2; Ɛki 2.15-22; 18.1-11; Nɔmbu 10.29-32; 22.4; 25.6-18; Kiti 2.11-15}}} tara fɛnnɛ pe kɛɛ ma saa gbɔn yɛlɛ kɔlɔshyɛn.

\VS{2}Madiyan tara fɛnnɛ pàa pye na Izirayɛli woolo pe jɔlɔ fɔ jɛŋgɛ, fɔ a pe saa na pe yɛɛ shɔsaga jaa na lara wa waliwere, naa yanwira were konaa yanwira sɔgɔwɔ pi ni.

\VS{3}Kìla pye, na Izirayɛli woolo paga pe yariluguro ti lugu sanga ŋa ni, Madiyan tara fɛnnɛ, naa Amalɛki setirige piile konaa leele mbele wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri pe ma yiri ma saa to pe na malaga ni.

\VS{4}Pe ma saa pe maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga ki kan wa Izirayɛli woolo pe tara ti ni. Pe ma pe kɛɛrɛ yaara ti jɔgɔ pe yeri fɔ ma saa gbɔn wa Gaza ca ki tanla. Pe ma pe yarilire, naa pe simbaala, naa pe nɛrɛ konaa pe sofilele pe ni fuun pe yigi.

\VS{5}Katugu pe ma pan lɛgɛrɛ paa
gbatɔ yɛn, poro naa pe yaayoro ŋgbeleye konaa pe
paara yinrɛ ti ni. Pe ma pan ma lɛgɛ poro naa pe yɔngɔmɛye, ma tara ti tɔn ma yaara ti jɔgɔ.

\VS{6}Madiyan tara fɛnnɛ pàa Izirayɛli woolo pe fanŋga ki kɔ pe na. A pè si gbele ma Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri li pe saga.


\par }{\PP \VS{7}Naa Izirayɛli woolo pàa kaa Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛnri li pe shɔ Madiyan tara fɛnnɛ pe kɛɛ,

\VS{8}a lì si
Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ wa torogo pe kan, ma pe pye fɔ: «Yawe Yɛnŋɛlɛ, Izirayɛli woolo Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ: ‹Muwi mìla ye yirige wa Ezhipiti tara, to nda yàa pye wa ti ni kulolo we.

\VS{9}Mìla ye shɔ Ezhipiti tara fɛnnɛ pe kɛɛ konaa mbele fuun pàa pye na ye jɔlɔ pe kɛɛ. Mìla pe purɔ wa ye yɛgɛ ma pe tara ti kan ye yeri.

\VS{10}Mìla ki yo ye kan fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ, ye Yɛnŋɛlɛ le; fɔ Amɔri cɛnlɛ woolo mbele ye yɛn ma cɛn wa pe tara ti ni, yaga kaa pe yarisunndo ti gbogo. Ɛɛn fɔ, ye sila logo na yeri.› »


\par }{\SH Naŋa ŋa pàa pye na yinri \newline  Zhedewɔn wi kala
\par }
{\PP \VS{11}Ko puŋgo na, Yawe Yɛnŋɛlɛ li
mɛrɛgɛ wì si pan ma cɛn wa
terebɛnti tige ŋga kìla pye wa Ofira ca ki nɔgɔ, wa naŋa ŋa pàa pye na yinri Zhowasi wi tara laga ki ni. Zhowasi wìla pye Abiyezɛri sege woo wo wa. Wi pinambyɔ Zhedewɔn wìla saa lara Madiyan tara fɛnnɛ pe na wa
ɛrɛzɛn pire ti tɔnmɔ wɔsaga ki ni na
bile wi suun.

\VS{12}A Yawe Yɛnŋɛlɛ li mɛrɛgɛ wì si pan maa yɛɛ naga wi na maa pye fɔ: «Maliŋgbɔɔn wɛlɛwɛ, Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn ma ni.»

\VS{13}A Zhedewɔn wì suu pye fɔ: «Ayi, na tafɔ, na kaa pye Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn we ni, yiŋgi na ki jɔlɔgɔ kagala ŋgele ke nɛɛ we taa? Kafɔnŋgɔlɔ ŋgele fuun we tɛlɛye pàa ke sɛnrɛ yo we kan maga naga fɔ Yawe Yɛnŋɛlɛ làa we yirige wa Ezhipiti tara ke yɛn se yeri? Kaselege ko na, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì we wa, ma we le Madiyan tara fɛnnɛ pe kɛɛ.»


\par }{\PP \VS{14}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si kanŋga ma yɛgɛ wa wi yeri, mɛɛ wi pye fɔ: «Fanŋga ŋga ki yɛn ma ni, ta kee ki ni ma sa Izirayɛli woolo pe shɔ Madiyan tara fɛnnɛ pe yeri. Muwi mɔ̀ɔ tun.»

\VS{15}Ɛɛn fɔ, a Zhedewɔn wì suu yɔn sogo ma yo fɔ: «E, na tafɔ, mi yaa Izirayɛli woolo pe shɔ yiŋgi yaraga ni san? Na sege woolo poro fanŋga ko kì kologo ma wɛ wa Manase cɛnlɛ seye sannya yi na. Muwi mi yɛn na to wi go woolo pe ni fuun pe pyɔ jɛɛ.»


\par }{\PP \VS{16}A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì suu pye fɔ: «Mi yaa pye ma ni, ki kala na, ma yaa ka ya Madiyan tara fɛnnɛ pe ni paa lere nuŋgba yɛn.»

\VS{17}A Zhedewɔn wì sili yɔn sogo ma yo fɔ: «Na ki ka pye maa jaa mbe kajɛŋgɛ pye na kan, mi yɛn nɔɔ yɛnri, ma kacɛn wa pye, ŋa wi yaa ki naga fɔ mboro ma yɛn na para na ni.

\VS{18}Maga ka yiri na mbe kari yɛgɛ, fɔ mbe sa sɔngɔrɔ mbe pan yarikanga ŋga mi yɛn na woo ma yeri
saraga ki ni.»

\par }{\PP A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Mi yaa ma sige na fɔ ma sa sɔngɔrɔ ma pan.»


\par }{\PP \VS{19}Kona, a Zhedewɔn wì si sɔngɔrɔ wa wi go ma saa sikapige ka gbo maga gbegele konaa
leve fu buru ni, wìla wo gbegele muwɛ culo nafa ma yiri kɛ ni. A wì si kara ti le kanja pige ka ni, mɛɛ tunwɔ po le cɔlɔ la ni, mɛɛ kari ti ni fuun ti ni Yɛnŋɛlɛ li mɛrɛgɛ wi kan wa terebɛnti tige ki nɔgɔ.

\VS{20}A Yɛnŋɛlɛ li mɛrɛgɛ wì suu pye fɔ: «Kara to naa leve fu buru wi ni ti lɛ mari tɛgɛ wa walaga ŋga ki na, mɛɛ tunwɔ pi wo wa ti na.» A Zhedewɔn wì sigi pye ma.

\VS{21}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ li mɛrɛgɛ wì si kanŋgala na làa pye wi kɛɛ li numala li jiri kara to naa leve fu buru wi na. A kasɔn si janri ma yiri wa walaga ki ni ma kara to naa buru wi sogo. Ko pyeŋgɔlɔ, a mɛrɛgɛ wì si kɔ le saw.


\par }{\PP \VS{22}Ki sanga wi ni, a Zhedewɔn wì sigi jɛn ma yo Yawe Yɛnŋɛlɛ li mɛrɛgɛ wo lawi. A wì si gbele ma yo fɔ: «Jɔlɔgɔ yɛn na wogo
na Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ; katugu mì Yawe Yɛnŋɛlɛ li mɛrɛgɛ wi yan yɛnlɛ ni gbɔgɔyi.»


\par }{\PP \VS{23}Ɛɛn fɔ, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì suu pye fɔ: «Yɛyinŋge mbe pye ma wogo, maga ka fyɛ, ma se ku.»

\VS{24}A Zhedewɔn wì si
saraga wɔsaga kan le ki laga ki na maga mɛgɛ taga naga yinri: «Yawe Yɛnŋɛlɛ li maa yɛyinŋge kaan.» Ki saraga wɔsaga ki yɛn wa Ofira ca ali ma pan ma gbɔn nala. Ofira ca kìla pye Abiyezɛri sege woolo poro ca.


\par }{\PP \VS{25}Ki yembinɛ nuŋgba li ni, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si Zhedewɔn wi pye fɔ: «Ma to wi napɔlɔ yirifɔnŋɔ wi yigi, naa shyɛnwoo ŋa wì ta yɛlɛ kɔlɔshyɛn wi ni. Saraga wɔsaga ŋga ma to wì kan yarisunŋgo
Baali ki kan, maga jaanri; yarisunŋgo
Ashera ki tiyala na le saraga wɔsaga ki tanla, ma li kɔɔnlɔ.

\VS{26}Ko puŋgo na, ma saraga wɔsaga jɛŋgɛ ka kan wa ki walaga ŋga ki go na mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ, ma Yɛnŋɛlɛ na kan. Ma napɔlɔ shyɛnwoo wi lɛ, maa pye
saraga sogowogo. Yarisunŋgo tiyala na mà kɔɔnlɔ, lo li yaa pye kanŋgirɛ mbe saraga ki sogo.»

\VS{27}A Zhedewɔn wì suu tunmbyeele nambala kɛ lɛ, ma saa ŋga Yawe Yɛnŋɛlɛ làa yo wi kan ki pye. Ɛɛn fɔ, wi to go woolo naa ca woolo pe kala na, wìla fyɛ wii yɛnlɛ mbege pye yɔnlɔ na. Ki kala na, wìla ki pye yembinɛ.


\par }{\PP \VS{28}Ki goto pinliwɛ pi ni, ca woolo pè si yiri maga yan fɔ pè Baali saraga wɔsaga ki jaanri, ma Ashera tiyala fun li kɔɔnlɔ, ma napɔlɔ shyɛnwoo wi wɔ saraga sogowogo wa saraga wɔsaga ŋga pàa kan fɔnŋgɔ ki na.

\VS{29}A pe nɛɛ pe yɛɛ yewe na yuun fɔ: «Ambɔ wìgi kala na li pye?» Ma pe ta pàa pye na yewe jɛŋgɛ ki wogo ki na mbege jɛn, a pè si pe pye fɔ: «Zhowasi pinambyɔ Zhedewɔn wo wìgi kala li pye.»

\VS{30}Kona, a ca woolo pè si Zhowasi wi pye fɔ: «Ma pinambyɔ wi yirige laga we kan we ta woo gbo, katugu wì Baali saraga wɔsaga ki jaanri, ma Ashera tiyala na làa pye le ki tanla li kɔɔnlɔ.»

\VS{31}Mbele fuun pàa pye ma yere wa Zhowasi wi tanla, a wì si pe pye fɔ: «Yoro ye daga mbe Baali wi saga wi le? Yoro ye daga mbe Baali wi malaga ki gbɔn wi kan wi le? Lere ŋa fuun ka yere Baali kala li yerewe, wo daga mbe gbo sanni goto pinliwɛ ni. Na kaa pye Baali wi yɛn yarisunŋgo, wuu yɛɛ kayaŋga ki wɔ, katugu pòo saraga wɔsaga ki jaanri.»

\VS{32}Maga lɛ le ki pilige ki na, a pè si Zhedewɔn wi mɛgɛ taga naa yinri Yerubaali, ko kɔrɔ wo yɛn fɔ: «Baali wuu yɛɛ kayaŋga wɔ,» katugu Zhedewɔn wìla wi saraga wɔsaga ki jaanri.


\par }{\SH Zhedewɔn wìla Yɛnŋɛlɛ li yɛnri \newline  li kacɛn wa pye li naga wi na
\par }
{\PP \VS{33}Kona, Madiyan tara fɛnnɛ pe ni fuun, naa Amalɛki setirige piile konaa leele mbele wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri pe ni, pè si pe yɛɛ gbogolo ma Zhuridɛn gbaan wi kɔn ma yiri, mɛɛ saa pe maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga ki kan ma cɛn wa Zhizireyɛli gbunlundɛgɛ ki ni.

\VS{34}Yawe Yɛnŋɛlɛ li yinnɛ lì si tigi ma ye Zhedewɔn wi ni. A wì si yiri ma mbanlaga ki win ma Abiyezɛri cɛnlɛ woolo pe yeri. A pè si gbogolo ma taga wi na.

\VS{35}A Zhedewɔn wì si leele tun Manase tara ti lagapyew ki ni pe sa ki cɛnlɛ woolo pe yeri. A poro si gbogolo ma taga wi na. Wìla leele tun fun Asɛri cɛnlɛ woolo, naa Zabulɔn cɛnlɛ woolo konaa Nɛfitali cɛnlɛ woolo pe yeri; a poro fun pè pan ma taga wi na.


\par }{\PP \VS{36}A Zhedewɔn wì si Yɛnŋɛlɛ li pye fɔ: «Na ki ka pye muwi ma yaa tɛgɛ mbe Izirayɛli woolo pe shɔ paa yɛgɛ ŋga na màga yo,

\VS{37}wele, mi yaa simbasɛnɛ sire wolo li jan wa bile wi sunsaga, na fɔɔngɔ ki ka wo lo nuŋgba na mbeli yinŋgi, a tara ti koro tawara mali maga mali fili, pa mi yaa ki jɛn muwi ma yaa tɛgɛ mbe Izirayɛli woolo pe shɔ paa yɛgɛ ŋga na màga yo we.»

\VS{38}A kì si pye ma cɛ. Ki goto pinliwɛ pi ni, a Zhedewɔn wì si yiri faa ma saa simbasɛnɛ sire wolo li lɛ mali yiwi. A fɔɔngɔ tɔnmɔ pì jɛnɛ nuŋgba yin.


\par }{\PP \VS{39}Kona, a Zhedewɔn wì si Yɛnŋɛlɛ li pye naa fɔ: «Maga ka nawa ŋgban na ni, mi yaa ma yɛnri naa kala nuŋgba ni. Ki yaga ma wamawelege puŋgo wogo pye naa simbasɛnɛ sire wolo li ni. Koni simbasɛnɛ sire wolo lo nuŋgba mbe koro wala, ɛɛn fɔ fɔɔngɔ ki tara ti yinŋgi kili maga.»

\VS{40}Ki yembinɛ li ni, a Yɛnŋɛlɛ lì si ŋga wìla yɛnri ki pye. Simbasɛnɛ sire wolo lo nuŋgba lìla koro wala; ɛɛn fɔ fɔɔngɔ kìla wo ma tara ti yinŋgi mali maga.




\par }\Chap{7}{\SH Zhedewɔn wìla ya \newline  Madiyan tara fɛnnɛ pe ni
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ki goto pinliwɛ pi ni Yerubaali wo ŋa pe yinri Zhedewɔn wì si yiri wo naa wi woolo pe ni fuun pe ni, ma kari ma saa pe maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga ki kan ma cɛn wa Arɔdi ca pulugo ki tanla. Madiyan tara fɛnnɛ poro la pe maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga ki kan ma cɛn wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeri, wa More tinndi wi yeri, wa gbunlundɛgɛ ki ni.

\VS{2}A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si Zhedewɔn wi pye fɔ: «Ma woolo pè lɛgɛ ma toro, mi se ya Madiyan tara fɛnnɛ pe le ma kɛɛ, nakoma
Izirayɛli woolo pe yaa la pe yɛɛ gbogo mbaa ki jate fɔ pe yɛɛ fanŋga ko kì pe shɔ.

\VS{3}Koni ki sɛnrɛ nda ti yo leele pe kan ma pe pye fɔ: ‹Ye ni, lere ŋa fuun wi yɛn na fyɛ konaa na seri, wo mbe sɔngɔrɔ wi yiri laga Galaadi tara yanwiga ki na wila kee.› Kì pye ma, a lere waga nafa ma yiri shyɛn (22 000) wò si sɔngɔrɔ maliŋgbɔɔnlɔ pe ni, a pè si koro lere waga kɛ (10 000).»


\par }{\PP \VS{4}Ɛɛn fɔ, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si Zhedewɔn wi pye naa fɔ: «Leele pè lɛgɛ bere ma toro. Tigi pe ni wa lafogo ki yɔn na, mi yaa pe cɔnri wa ki laga ki na. Mbele mi yaa yo pe pinlɛ ma ni poro yaa pinlɛ ma ni. Ɛɛn fɔ mbele mi yaa yo paga ka pinlɛ ma ni, poro se pinlɛ ma ni.»

\VS{5}A Zhedewɔn wì si tigi leele pe ni wa lafogo ki yɔn na. Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì suu pye fɔ: «Mbele fuun pe yaa la tɔnmɔ pi laala la woo paa pyɔn yɛn, ma pe tɛgɛ pe yɛ. Mbele fuun pe yaa kanŋguuro kan mbaa woo, ma pe tɛgɛ pe yɛ.»

\VS{6}Leele mbele pàa tɔnmɔ pi ko kɛɛ ni maa laala, poro la pye lere cɛnmɛ taanri (300); ɛɛn fɔ leele sanmbala poro la kanŋguuro kan ma wɔ.

\VS{7}A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si Zhedewɔn wi pye fɔ: «Ki nambala cɛnmɛ taanri (300) mbele pè tɔnmɔ pi koko pe kɛyɛn yi ni maa laala pe ŋgayinŋgele ke ni, poro mi yaa tɛgɛ mbe ye shɔ Madiyan tara fɛnnɛ pe kɛɛ, mbe ti ye ya pe ni. Leele sanmbala poro na, pe sɔngɔrɔ paa kee pe yinrɛ.»

\VS{8}A nambala cɛnmɛ taanri (300) wele pè si sanmbala pe yaakara naa pe mbaanra ti lɛ. Ko puŋgo na, a Zhedewɔn wì si Izirayɛli woolo sanmbala pe yaga ma yo pe sɔngɔrɔ paa kee. Nambala cɛnmɛ taanri (300) poro pàa koro wi ni. Madiyan tara fɛnnɛ pe
paara yinrɛ cɛnsaga kìla pye wa gbunlundɛgɛ ki ni wa Zhedewɔn wogo ki nɔgɔ.


\par }{\PP \VS{9}Ki yembinɛ li ni, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si Zhedewɔn wi pye fɔ: «Yiri ma kari wa Madiyan tara fɛnnɛ pe maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga ki ni, katugu mì pe le ma kɛɛ.

\VS{10}Na kaa pye maa fyɛ mbe kari wa, kari gbɛn mboro naa ma tunmbyee Pura wi ni wa pe maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga ki ni.

\VS{11}Ma sa sɛnrɛ nda paa yuun wa ti logo. Ko puŋgo na, ma yaa kotogo ta mbe sa to pe maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga ki na.» Kona, a Zhedewɔn wì si kari wi tunmbyee Pura wi ni fɔ ma saa gbɔn wa pe maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga ki yɔn na.

\VS{12}Madiyan tara fɛnnɛ, naa Amalɛki setirige piile konaa leele mbele wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri, pàa pye ma jaraga wa gbunlundɛgɛ ki ni ma lɛgɛ paa
gbatɔ yɛn. Pe yɔngɔmɛye pàa lɛgɛ paa kɔgɔje yɔn taambugɔ ki yɛn, ŋga lere se ya jiri.


\par }{\PP \VS{13}Naa Zhedewɔn wìla kaa gbɔn wa, a wì si saa yala naŋa wa yɛn naa wɔɔnrɔ yuun wi nimbye wa kan na yuun fɔ: «Wele, mì wɔɔnrɔ wɔnlɔ ma buru ŋa pè gbegele
ɔrizhi ni wa yan wila koŋgi na toro laga Madiyan tara fɛnnɛ pe maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga ki nawa; naa wì ka saa gbɔn wa
paraga go ki na, a wì sigi gbɔn maga jan, maga wa maga kanŋga, fɔ a kì koro le tara.»

\VS{14}A wi nimbye wì sho fɔ: «Ma wɔɔnrɔ ti woro na kala la yɛgɛ nari, kaawɔ Izirayɛli woolo naŋa Zhowasi wi pinambyɔ Zhedewɔn wi tokobi wo. Yɛnŋɛlɛ lì Madiyan tara fɛnnɛ poro naa pe maliŋgbɔɔnlɔ pe ni fuun pe le wi kɛɛ.»


\par }{\PP \VS{15}Naa Zhedewɔn wìla kaa wɔɔnrɔ ti logo naa ti kɔrɔ wi ni, a wì si fɔli maa yɛgɛ ki jiile wa tara ma Yɛnŋɛlɛ li gbɔgɔ. Ko puŋgo na, a wì si sɔngɔrɔ wa Izirayɛli woolo pe maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga mɛɛ yo fɔ: «Ye yiri ye ni fuun, katugu Yawe Yɛnŋɛlɛ lì Madiyan tara fɛnnɛ pe maliŋgbɔɔnlɔ pe le ye kɛɛ.»


\par }{\PP \VS{16}A Zhedewɔn wì si nambala cɛnmɛ taanri (300) pe walagi tɛgɛsaga taanri, mɛɛ mbaanra nuŋgba nuŋgba kankan pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pe yeri, naa cɔgɔlɔ nuŋgba nuŋgba ni, kàa pye waga. Pàa yangambɔgɔlɔ kasɔnrɔ mu ma lele wa ke ni.

\VS{17}Ko puŋgo na, a wì si pe pye fɔ: «Yaa na wele, mi ka kala na pye, yege pye ma fun cɛ. Na mi ka kari sa gbɔn wa pe maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga ki yɔn na sanga ŋa ni, yaa piin paa na yɛn.

\VS{18}Na mi ka ka mbanlaga ki win sanga ŋa ni mbe pinlɛ mbele pe yɛn na ni pe ni, yoro mbele fuun ye yɛn wa pe maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga ki kɛyɛn yi ni fuun yi na, yoro fun ye ye mbaanra ti win, ye jɔrɔgɔ ŋgbanga ye yo fɔ: ‹We yɛn na malaga ki gbɔɔn Yawe Yɛnŋɛlɛ lo kala na konaa Zhedewɔn kala na.› »


\par }{\PP \VS{19}Sanni yige ki sa lɛ, Zhedewɔn wo naa leele cɛnmɛ taanri (300) mbele pàa pye wi ni pè si gbɔn wa Madiyan tara fɛnnɛ pe maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga ki na. Kìla yala cɛnsaga ki kɔrɔsifɛnnɛ pè tigi, a pèle yɛgɛ cɛn wa pe yɔnlɔ. A pè si mbaanra ti win mɛɛ cɔgɔlɔ ŋgele kàa pye pe kɛɛ ke yaari.

\VS{20}Ki leele tɛgɛsaga taanri pàa pe mbaanra ti win ma pe cɔgɔlɔ ke yaari. Pàa yangambɔgɔlɔ kasɔnrɔ ti yigi pe kamɛndɛ ti ni, ma mbaanra ti yigi pe kalire ti ni nari wiin. Kona, a pe nɛɛ jɔrɔgi na yuun fɔ: «Ye ye tokobiye pe lɛ ye malaga ki gbɔn Yawe Yɛnŋɛlɛ li kala na konaa Zhedewɔn wi kala na.»

\VS{21}Pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pàa koro wa pe yeresaga ma cɛnsaga ki maga. A Madiyan tara fɛnnɛ pe nɛɛ fee, na gbele, na fee mbe shɔ.

\VS{22}Nambala cɛnmɛ taanri (300) pàa pe mbaanra ti win. A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si ti a Madiyan tara fɛnnɛ pè pe tokobiye pe lɛ na pe yɛɛ kuun wa maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga ki ni. Kì kaa ŋgban, a pè si fe fɔ ma saa gbɔn wa Bɛti Shita ca ki na, wa Zerera ca ki yeri, fɔ ma saa gbɔn wa Abɛli Mehola ca ki yɔn na, wa Tabati ca ki tanla.

\VS{23}Ki pye ma, a Izirayɛli woolo pè si pe yɛɛ gbogolo. Poro wɛlɛ Nɛfitali cɛnlɛ woolo, naa Asɛri cɛnlɛ woolo konaa Manase cɛnlɛ woolo pe ni fuun; a pè si yiri ma taga Madiyan tara fɛnnɛ pe na na pe puro.


\par }{\PP \VS{24}A Zhedewɔn wì si leele tun wa Efirayimu yanwira tara ti ni fuun ti ni ma yo pe saga yo nambala pe kan, fɔ pe pan pe konɔ li kɔn Madiyan tara fɛnnɛ pe na pe tɔnmɔ lara ti shɔ pe yeri, fɔ sa gbɔn wa Bɛti Bara ca ki na konaa Zhuridɛn gbaan wi kɔnsara ti na. A Efirayimu cɛnlɛ woolo pè si pe yɛɛ gbogolo mɛɛ kari ma saa tɔnmɔ lara ti ni fuun ti shɔ, fɔ ma saa gbɔn wa Bɛti Bara ca konaa Zhuridɛn gbaan wi kɔnsara ti na.

\VS{25}Pàa Madiyan tara fɛnnɛ teele shyɛn yigi, pàa pye na nuŋgba yinri Orɛbu na sanŋa wi yinri Zɛɛbu. Pàa Orɛbu wi gbo wa Orɛbu walaga ki na, ma Zɛɛbu wi gbo wa Zɛɛbu wi
ɛrɛzɛn pire ti tɔnmɔ wɔsaga ki na. Pàa Madiyan tara fɛnnɛ pe purɔ mɛɛ saa Orɛbu naa Zɛɛbu pe yinrɛ ti kan Zhedewɔn wi yeri, wo la pye wa Zhuridɛn gbaan wi kɛɛ ŋga na, wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri.




\par }\Chap{8}{\SH Efirayimu cɛnlɛ woolo \newline  pàa nawa ŋgban Zhedewɔn wi ni
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona, a Efirayimu cɛnlɛ woolo pè si Zhedewɔn wi pye fɔ: «Yiŋgi na, a mà sigi kala na li pye we na yɛɛn? Màa kari ma saa to Madiyan tara fɛnnɛ pe na sanga ŋa ni, yiŋgi na ma sila si we yeri?» Pàa sɛnŋgbanra yo wi na fɔ jɛŋgɛ.


\par }{\PP \VS{2}Ɛɛn fɔ, a Zhedewɔn wì si pe yɔn sogo ma yo fɔ: «Yiŋgi mì pye ki ya ki taanla ye wogo ki ni? Efirayimu cɛnlɛ woolo pe
ɛrɛzɛn pire puŋgo woro ti cɔmɔ po si mbɔnrɔ Abiyezɛri sege woolo pe ɛrɛzɛn pire nda fuun tì cɔ to na wi le\FTNT{†}{{\FR 8:2 }{\FR{8.2:
}}{\FT{Ki yomiyɛlɛ na li yɛn naga nari ma yo Efirayimu cɛnlɛ woolo pè yiri ma ŋga pye jɛnri ma teele shyɛn pe yigi ko mbɔnrɔ cew ŋa Abiyezɛri sege woolo pè ta wo na.}}}?

\VS{3}Konaa ki ni fuun, yoro wɛlɛ Yɛnŋɛlɛ lì Madiyan tara fɛnnɛ teele Orɛbu naa Zɛɛbu pe le ye kɛɛ. Yiŋgi mì pye ŋga ki mbe ya taanla ye wogo ki ni?» Kì pye ma, sɛnrɛ nda wìla yo, a tì si pe kotogo ki sogo pe na.


\par }{\SH Zhedewɔn wìla ya \newline  Madiyan tara fɛnnɛ pe ni \newline  ki shyɛn wogo na.
\par }
{\PP \VS{4}Zhedewɔn wo naa nambala cɛnmɛ taanri (300) mbele pàa pye wi ni, pè si gbɔn wa Zhuridɛn gbaan wi na maa kɔn ma yiri. Ali mbege ta pàa te, pàa pye pe mbɛnfɛnnɛ pe puŋgo na, na pe puro bere.

\VS{5}Naa pàa ka saa gbɔn wa Sukɔti ca, a Zhedewɔn wì si ca woolo pe pye fɔ: «Mila ye yɛnri, ye buru kan nambala mbele pe yɛn na ni pe yeri; katugu pe yɛn ma te, mi si yɛn na Madiyan tara fɛnnɛ wunlumbolo Zeba naa Salimuna pe puro\XREF{†}{{\XO 8:5 }{\XO{8.5:
}}{\XT{Zhenɛ 33.17}}}.»


\par }{\PP \VS{6}Ɛɛn fɔ, a Sukɔti ca teele pè suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Mɛlɛ wee yaakara kan ma woolo pe yeri? Zeba naa Salimuna ma poro ta ma pe yigi makɔ wi le?»


\par }{\PP \VS{7}A Zhedewɔn wì sho fɔ: «Ko si ŋgban. Na Yawe Yɛnŋɛlɛ liga ka Zeba naa Salimuna pe le na kɛɛ, mi yaa ye gbɔn
gbinri wurufire naa wuuro ni mbe ye wire ti kɔɔnlɔ ye na.»

\VS{8}Zhedewɔn wì kaa yiri le ma, a wì si kari wa Penuwɛli ca maga sɛnrɛ nuŋgba ti yo ki ca woolo pe kan. A ca woolo pè suu yɔn sogo paa yɛgɛ ŋga na Sukɔti ca woolo pàa ki pye we\XREF{†}{{\XO 8:8 }{\XO{8.8:
}}{\XT{Zhenɛ 32.30-31}}}.

\VS{9}A Zhedewɔn wì sigi yo fun Penuwɛli ca nambala pe kan fɔ: «Na mì ka sa ya malaga ki ni mbe sɔngɔrɔ mbe pan yinŋge, mi yaa ye ca sanŋgazo wi jaanri.»


\par }{\PP \VS{10}Zeba, naa Salimuna konaa pe maliŋgbɔɔnlɔ pe ni, pàa pye wa Karikɔri ca. Pàa saa koro nambala waga kɛ ma yiri kaŋgurugo (15 000). Maliŋgbɔɔnlɔ mbele fuun pàa koro ma pye yɔnlɔ yirisaga tara kɛɛ woolo poro la wɛlɛ yɛɛn; katugu pàa maliŋgbɔɔnlɔ waga cɛnmɛ naa nafa (120 000) poro gbo pe ni.

\VS{11}Mbele pàa pye na cɛɛn wa
paara yinrɛ ti ni wa Noba naa Yogbeya cara ti yɔnlɔ yirisaga yeri, a Zhedewɔn wì si toro wa pe konɔ li ni. Wìla saa to pe juguye pe na ma yala pàa pye naga jate kaŋgbanga se ya gbɔn pe na.

\VS{12}Madiyan tara fɛnnɛ wunlumbolo shyɛn Zeba naa Salimuna pè si fe. Ɛɛn fɔ Zhedewɔn wìla taga pe na ma pe purɔ ma saa pe shyɛn pe yigi, mɛɛ ti a maliŋgbɔɔnlɔ pè gbɔn ma jaraga.


\par }{\PP \VS{13}Naa malaga kìla kaa kɔ, a Zhowasi pinambyɔ Zhedewɔn wì si sɔngɔrɔ ma toro wa Herɛzi tinndi kologo ki ni.

\VS{14}Kona, a wì si Sukɔti ca lefɔnŋɔ wa yigi maa yewe. A wì si ca ki teele naa ki
lelɛɛlɛ pe mɛrɛ ti yɔnlɔgɔ wi kan. Pàa pye lere nafa taanri ma yiri kɛ ma yiri kɔlɔshyɛn.

\VS{15}A Zhedewɔn wì si kari ma saa Sukɔti ca woolo pe pye fɔ: «Yàa na tɛgɛlɛ yɛgɛ ŋga na ye nawa to ki na. Yàa yo fɔ: ‹Ma Zeba naa Salimuna poro yigi ma kɔ wi le, jaŋgo wee jori we yaakara kan ma woolo mbele pè te pe yeri?› Ye wele, pe mbele mì pan pe ni.»

\VS{16}Kona, a wì si Sukɔti ca lelɛɛlɛ pe yigi ma ti a pè pe gbɔn gbinri wurufire naa wuuro ni.

\VS{17}A wì si Penuwɛli ca sanŋgazo wi jaanri fun ma ca ki nambala pe gbo.


\par }{\PP \VS{18}Ko puŋgo na, a wì si Zeba naa Salimuna pe yewe ma yo fɔ: «Leele mbele yàa gbo wa Tabɔri yanwiga ki na, pàa pye mɛlɛ?»

\par }{\PP A pè suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Pàa pye mɔɔ lɛ. Pe yɛgɛ cɛnwɛ pìla pye paa wunluwɔ piile yɛn.»


\par }{\PP \VS{19}A Zhedewɔn wì si pe pye fɔ: «Na nɔsepiile la wɛlɛ, na yɛɛra nɔ wo pinambiile. Mì wugu Yawe Yɛnŋɛlɛ na yinwege wolo li na fɔ: ‹Ndɛɛ ki pye yaa pe yaga ye sila pe gbo, mi se jɛn na ye gbo fun.› »

\VS{20}A wì suu pinambyɔ koŋgbanŋa Yetɛri wi pye fɔ: «Yiri ma pe gbo.» Ɛɛn fɔ, lefɔnŋɔ wi sila wi tokobi wi kɔw. Ma jɛn wìla pye na fyɛ, katugu wìla pye pyɔ jɛɛ bere.


\par }{\PP \VS{21}A Zeba naa Salimuna pè si Zhedewɔn wi pye fɔ: «Yiri ma we gbo ma yɛ, katugu naŋa ŋa fanŋga yɛn wi ni, wo tunŋgo yi.» Kona, a Zhedewɔn wì si Zeba naa Salimuna pe gbo, mɛɛ fereyaara nda tìla pye wa pe yɔngɔmɛye pe yɔɔrɔ kiiri kiiri ti wɔwɔ pe na.


\par }{\SH Zhedewɔn wìla je ma yo \newline  wi se pye wunluwɔ
\par }
{\PP \VS{22}Ko puŋgo na, a
Izirayɛli woolo pè si Zhedewɔn wi pye fɔ: «Cɛn we go na, puŋgo na ma pinambyɔ wi cɛn we go na konaa ma pishyɛnwoolo pe ni, katugu mà we shɔ Madiyan tara fɛnnɛ pe kɛɛ.»


\par }{\PP \VS{23}A Zhedewɔn wì si pe pye fɔ: «Mi se cɛn ye go na, na pinambyɔ fun wi se cɛn ye go na. Ɛɛn fɔ Yawe Yɛnŋɛlɛ lo li yaa cɛn ye go na.»


\par }{\PP \VS{24}Ko puŋgo na, a wì si pe pye fɔ: «Mi yaa yaraga ka yɛnri ye yeri: Ye ni fuun nuŋgba nuŋgba ye tɛ nuŋgbogolo nuŋgba nuŋgba lagala wa yaara nda yè koli ti na ye ke kan na yeri.» Tɛ nuŋgbogolo la pye pe mbɛnfɛnnɛ pe yeri, katugu Ishimayɛli setirige piile la wɛlɛ\FTNT{†}{{\FR 8:24 }{\FR{8.24:
}}{\FT{Ishimayɛli setirige piile pàa pye Madiyan tara fɛnnɛ.
}}{\XT{Zhenɛ 25.1-2; 37.25-28; 39.1}}{\FT{.}}}.

\VS{25}A pè suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Kì we ndanla we ke kan ma yeri.» A pè si derigbɔgɔ ka jan maga sanga. A pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pè si nuŋgbogolo nuŋgba nuŋgba lagala yaara nda pè koli ti na ma ke wa wa derigbɔgɔ ŋga pàa jan ma sanga ki na.

\VS{26}Tɛ nuŋgbogolo ŋgele Zhedewɔn wìla yɛnri ke nuguwɔ pìla pye na kee culo nafa yeri. Wìla yɔlɔgɔ tɛ yɔngɔwɔ woo ta fun, naa nuŋgbogolo manda woro ni, naa Madiyan tara fɛnnɛ wunlumbolo pe kondoro derigbɔrɔ ti ni, ma pinlɛ fereyaara nda tìla pye wa pe yɔngɔmɛye pe yɔɔrɔ ti ni.

\VS{27}A Zhedewɔn wì sigi tɛ wi lɛ ma
efɔdi wa gbegele maa yerege wa Ofira ca ki ni, wi yɛɛra ca ye. Izirayɛli woolo pàa pye na kee wa na fɔli ki efɔdi wi yɛgɛ sɔgɔwɔ naa gbogo, fɔ a wì ka saa pye paa pɛnɛ yɛn Zhedewɔn naa wi go woolo pe na\FTNT{†}{{\FR 8:27 }{\FR{8.27:
}}{\FT{Efɔdi wo na, wi ma pye saraga wɔfɛnnɛ to wo yaripɔgɔ. Ɛɛn fɔ laga ki laga ki ni, ki yɛn ndɛɛ efɔdi ŋa sɛnrɛ tì yo wo la pye yaraga ka ŋga ki sila pye yaripɔgɔ. Pàa ki tɛgɛ na Yɛnŋɛlɛ li yewe ki ni mbe ta mbaa li nandanwa kala li jɛnni.}}}.


\par }{\PP \VS{28}Maga lɛ lema, a Madiyan tara fɛnnɛ pè si go sogo Izirayɛli woolo pe kan. Pe sila ya mbe fanŋga ta naa fyew. A tara tì si koro yɛyinŋge na Zhedewɔn yinwege piliye yi ni, fɔ ma saa gbɔn yɛlɛ nafa shyɛn.


\par }{\SH Zhedewɔn wi kunwɔ we
\par }
{\PP \VS{29}Zhowasi pinambyɔ Yerubaali, Zhedewɔn we, a wì si sɔngɔrɔ ma saa cɛn wa wi go.

\VS{30}Zhedewɔn wìla se pinambiile nafa taanri ma yiri kɛ, katugu wi jɛɛlɛ pàa pye ma lɛgɛ.

\VS{31}Wi cɛnfɔ ŋa wìla pye wa Sishɛmu ca, wìla pinambyɔ se wi kan fun; a wùu mɛgɛ taga naa yinri Abimelɛki.

\VS{32}Zhowasi pinambyɔ Zhedewɔn wi lelɛwɛ pìla yɔn fɔ jɛŋgɛ; ko puŋgo na, a wì si ku. A pè suu le wa wi to Zhowasi wi fanga ki ni wa Ofira ca, ko ŋga kìla pye Abiyezɛri sege woolo pe ca ye.


\par }{\PP \VS{33}Zhedewɔn wi kuŋgɔlɔ, a Izirayɛli woolo pè sigi lɛ naa na yarisunŋgo
Baali ki gbogo, ma yarisunŋgo Baali Beriti ki pye pe yarisunŋgo\XREF{†}{{\XO 8:33 }{\XO{8.33:
}}{\XT{Kiti 9.4}}}.

\VS{34}Izirayɛli woolo pàa fɛgɛ Yawe Yɛnŋɛlɛ, pe Yɛnŋɛlɛ li na, lo na làa pe shɔ pe juguye mbele pàa pe maga pe kɛɛ we.

\VS{35}Zhedewɔn, Yerubaali we, wìla kajɛŋgɛ ŋga fuun pye Izirayɛli woolo pe kan, konaa ki ni fuun, pe sila kajɛŋgɛ kpɛ pye Zhedewɔn wi go woolo pe kan.




\par }\Chap{9}{\SH Naŋa ŋa pàa pye na yinri \newline  Abimelɛki wi kala
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yerubaali wi pinambyɔ Abimelɛki wìla kari wa Sishɛmu ca ma saa para wi lɛɛlɛ pe ni fuun pe ni, poro mbele pe yɛn wi nɔ go woolo wele, ma yo fɔ:

\VS{2}«Mi yɛn na ye yɛnri, ye sa Sishɛmu ca
lelɛɛlɛ pe yewe fɔ: ‹Yaa jaa Yerubaali pinambiile nafa taanri ma yiri kɛ poro mbe cɛn ye go na lee nakoma yaa jaa naŋa nuŋgba mbe cɛn ye go na? Kikiin ki mbɔnrɔ ye yeri? Ye nawa to ki na fɔ mi naa yoro ni we yɛn kasanwa nuŋgba.› »

\VS{3}A wi lɛɛlɛ pè si saa ki sɛnrɛ ti ni fuun ti yo Sishɛmu ca lelɛɛlɛ pe kan, ma Abimelɛki wi mɛtanga yeri pe kan. A poro si yɛnlɛ ki sɛnrɛ ti na mbe taga wi na, katugu pàa yo fɔ pe sege woo wo wawi.

\VS{4}A pè si warifuwe pyɔ nafa taanri ma yiri kɛ lɛ wa yarisunŋgo Baali Beriti ki gbɔgɔgo ki ni mari kan Abimelɛki wi yeri. A Abimelɛki wì sigi penjara ti lɛ ma lejagala naa nuŋgboŋgbanla fɛnnɛ pele sara ma pe taga wi yɛɛ na.

\VS{5}Ko puŋgo na, a wì si kari wa Ofira ca, wa wi to go, ma saa wi to seyɛɛnlɛ, Yerubaali wi pinambiile nafa taanri ma yiri kɛ wele pe gbo waliŋguŋgo nuŋgba na. Kaawɔ Yerubaali wi pinambyɔ puŋgofɔ Yotamu wo wìla ta ma shɔ, katugu wìla fe ma lara.

\VS{6}Kona, a Sishɛmu ca lelɛɛlɛ pe ni fuun naa Bɛti Milo ca woolo pe ni pè si pe yɛɛ gbogolo mɛɛ kari wa Sishɛmu ca tigbɔgɔ ki nɔgɔ, wa sinndɛlɛgɛ ŋga pàa yerege ki tanla\XREF{†}{{\XO 9:6 }{\XO{9.6:
}}{\XT{Zhozu 24.26}}} mbe Abimelɛki wi tɛgɛ wunluwɔ pi na.


\par }{\SH Yomiyɛlɛ na Yotamu wìla wa
\par }
{\PP \VS{7}Ŋga kìla pye, naa pàa kaa ki yo Yotamu wi kan, a wì si saa lugu wa Garizimu yanwiga ki na mɛɛ para ŋgbanga ma yo fɔ: «Yoro Sishɛmu ca woolo wele, ye logo na yeri, na kaa pye yaa jaa Yɛnŋɛlɛ li logo ye yeri.

\VS{8}Pilige ka, a tire tì si yɔn wa nuŋgba ma yo ti yaa wunluwɔ tɛgɛ ti yɛɛ go na. A tì si saa ki yo oliviye tige ki kan fɔ: ‹Pan ma cɛn we go na wunluwɔ.›

\VS{9}A oliviye tige kì siri yɔn sogo ma yo fɔ: ‹Sinmɛ mba pi maa yinrigi na ni, po mba pe ma tɛgɛ na Yɛnŋɛlɛ li gbogo konaa leele pe ni, yaa ki jate mi yaa po yaga wa mbe pan mbaa figefige tire sannda ti go na mbe yo mi yaa pye ti wunluwɔ wi le?›

\VS{10}Kì pye ma, a tire tì si saa ki yo
figiye tige ki kan fɔ: ‹Ta paan, ma pan ma cɛn we go na wunluwɔ.›

\VS{11}A figiye tige kì si tire ti yɔn sogo ma yo fɔ: ‹Tanwa mba pi yɛn na ni konaa pire tanra nda mi maa sɛni, yaa ki jate mi yaa ko yaga wa mbe pan mbaa figefige tire sannda ti go na mbe yo mi yaa pye ti wunluwɔ wi le?›

\VS{12}Kona, a tire tì si saa ki yo
ɛrɛzɛn tirige ki kan fɔ: ‹Ta paan, ma pan ma cɛn we go na wunluwɔ.›

\VS{13}A ɛrɛzɛn tirige kì si tire ti yɔn sogo ma yo fɔ: ‹Ɛrɛzɛn pire tɔnmɔ mba mi maa kaan, pi maa nayinmɛ kaan Yɛnŋɛlɛ lo naa leele pe yeri, yaa ki jate mi yaa ko yaga wa mbe pan mbaa figefige tire sannda ti go na mbe yo mi yaa pye ti wunluwɔ wi le?›

\VS{14}Kì kaa pye ma, a tire ti ni fuun tì si saa ki yo wuuro yuguyugu wi kan fɔ: ‹Ta paan, ma pan ma cɛn we go na, ma pye we wunluwɔ.›

\VS{15}A wuuro yuguyugu wì si pe yɔn sogo ma yo fɔ: ‹Na kaa pye kaselege yaa jaa mbanla tɛgɛ wunluwɔ ye go na, ye pan ye cɛn laga na yinmɛ pi ni. Na yaga je, kasɔn yaa janri mbe yiri laga na ni, fɔ yɛrɛ mbe sa
sɛdiri tire nda wa Liban tara ti sogo.› »


\par }{\PP \VS{16}«Koni mi yɛn na ye yewe fɔ naa yè kaa Abimelɛki wi tɛgɛ maa pye ye wunluwɔ, yège yan ki wogo yege pye nawa jatere jɛnŋɛ naa kaselege ni le? Ŋga yè pye Yerubaali naa wi go woolo pe na, yege yan ki yɛn ma yɔn le? Kajɛŋgɛ ŋga wì pye ye kan, yège jɛn wi na le?

\VS{17}Na to wì malaga gbɔn ye kan, maa yɛɛ go ki pɛrɛ ye kala na, ma ye shɔ Madiyan tara fɛnnɛ pe kɛɛ.

\VS{18}Ɛɛn fɔ, kooŋga nala, yè yiri ma to na to wi go woolo pe na, ma wi pinambiile nambala nafa taanri ma yiri kɛ pe gbo yɔnlɔ nuŋgba waliŋguŋgo nuŋgba na. A yè suu kulojɔ wi pinambyɔ Abimelɛki wo tɛgɛ Sishɛmu ca wunluwɔ, katugu wi yɛn ye lere.

\VS{19}Ɛɛn fɔ, na kiga pye nala ŋga yè pye Yerubaali naa wi go woolo pe na, yège pye nawa jatere jɛnŋɛ naa kaselege ni, kona Yɛnŋɛlɛ li ti Abimelɛki wi nayinmɛ kan ye yeri, yoro fun ye nayinmɛ kan wi yeri.

\VS{20}Nakosima fyew, kasɔn mbe yiri wa Abimelɛki wi ni ki Sishɛmu ca naa Bɛti Milo ca woolo pe ni fuun pe sogo; konaa kasɔn mbe yiri fun wa Sishɛmu ca naa Bɛti Milo ca woolo pe ni ki Abimelɛki wi sogo.»

\VS{21}Ko puŋgo, a Yotamu wì si fe ma saa lara wa Beera ca, ma lali wi nɔsepyɔ lenaŋa Abimelɛki wi ni.


\par }{\SH Sishɛmu ca fɛnnɛ \newline  pàa yiri ma je Abimelɛki wi na
\par }
{\PP \VS{22}Abimelɛki wìla cɛn
Izirayɛli tara ti go na wunluwɔ ma saa gbɔn yɛlɛ taanri.

\VS{23}Ko puŋgo na, a Yɛnŋɛlɛ lì si yɔn mbafinliwɛ le Abimelɛki naa Sishɛmu ca lelɛɛlɛ pe sɔgɔwɔ. A pè si yiri ma je Abimelɛki wi na, na jaa mboo nɛgɛnɛgɛ mboo gbo.

\VS{24}Ko la pye ma, jaŋgo legbogo kala na pàa pye li fɔgɔ mbe tɔn pe ni fuun pe na. Ki fɔgɔ mbe tɔn Abimelɛki wi na, katugu wìla wi to seyɛnlɛ, Yerubaali pinambiile nafa taanri ma yiri kɛ pe gbo. Ki fɔgɔ mbe tɔn Sishɛmu ca fɛnnɛ pe na fun, katugu pàa Abimelɛki wi saga, a wì pe gbo.

\VS{25}A Sishɛmu ca lelɛɛlɛ pè si saa beŋganri pyefɛnnɛ pele lara wa konɔ, tinndiye pe na, wa ca ki tanla. Pàa pye na tuun tangafɛnnɛ mbele pàa pye na toro le pe tanla pe na, na pe tuguro ti shoo pe yeri. A leele pèle si saa ki yo Abimelɛki wi kan.

\VS{26}Ki wagati wi ni, a Ebɛdi pinambyɔ Gali wo naa wi sefɛnnɛ pe ni, pè si kari wa Sishɛmu ca. A Sishɛmu ca nambala pè sigi lɛ na tari wi na.

\VS{27}Ɛrɛzɛn pire cɔsanga wa ni, a Sishɛmu ca fɛnnɛ pè si yiri ma kari wa pe ɛrɛzɛn kɛɛrɛ ti ni, ma saa ɛrɛzɛn pire ta cɔ, mari tɔnmɔ wɔ mari pye duvɛn; kona, a pè si yɔgɔri fɔ jɛŋgɛ. Pàa ye wa pe yarisunŋgo go ki ni, ma li konaa ma wɔ, mɛɛ daŋga sɛnrɛ yo ma wa Abimelɛki wi na.

\VS{28}A Ebɛdi pinambyɔ Gali wì si pe pye fɔ: «Abimelɛki wi yɛn ambɔ fɔ wo mbe si pan wi cɛn Sishɛmu ca ki go na? Yiŋgi na we si Abimelɛki wi yaga wi cɛn we go na mbe sigi ta Yerubaali pinambyɔ wo wawi? Zebuli wo ma Abimelɛki wì tɛgɛ ca ki go na le? Yoro wo na, Amɔri ŋa wi yɛn Sishɛmu ca ki kanfɔ, wi setirige piile poro pe daga mbe cɛn ye go na. Ɛɛn fɔ, ki mɛgɛ woro Abimelɛki wi yeri we go sogo woo kan\XREF{†}{{\XO 9:28 }{\XO{9.28:
}}{\XT{Zhenɛ 33.19}}}.

\VS{29}E, ndɛɛ ki pye ca ki tegere pèri kan mi yeri, mi jɛn na Abimelɛki wi purɔ mboo laga wa fanŋga ki na, kona mbe suu pye fɔ: ‹Abimelɛki, ma maliŋgbɔɔnlɔ pe gbogolo ma pan ma to na na.› »


\par }{\PP \VS{30}Naa cafɔ Zebuli wìla kaa sɛnrɛ nda Ebɛdi pinambyɔ Gali wìla yo ti logo, a wì si nawa ŋgban fɔ jɛŋgɛ.

\VS{31}A wì si leele tun larawa ma yo pe saga yo Abimelɛki wi kan fɔ: «Wele, Ebɛdi pinambyɔ Gali wo naa wi sefɛnnɛ pe ni pè pan wa Sishɛmu ca. Pe yɛn na ca woolo pe sunnu na pe waa ma na.

\VS{32}Ki kala na, nala yembinɛ na li ni, mboro naa ma maliŋgbɔɔnlɔ pe ni ye yiri ye kari ye sa lara ye pe sige wa yan.

\VS{33}Goto pinliwɛ ni, yɔnlɔ ki yirisanga ni, ye yiri ye to ca ki na fyɛlɛgɛ na. Na Gali naa wi woolo mbele pe yɛn wi ni paga yiri ma kɔrɔgɔ malaga ni, ma mbe ya ŋga pye, ma ko pye pe na.»


\par }{\PP \VS{34}Ki yembinɛ li ni, a Abimelɛki naa leele mbele fuun pàa pye wi ni pè si yiri ma pe yɛɛ walagi walisaga tijɛrɛ, mɛɛ saa lara wa Sishɛmu ca ki puŋgo na maga maga.

\VS{35}Naa Ebɛdi pinambyɔ Gali wìla kaa yiri wa ca nawa ma pan ma yere wa ca ki mbogo yeyɔngɔ ki tanla sanga ŋa ni, a Abimelɛki naa leele mbele pàa pye wi ni pè si yiri wa pe larasaga ki ni na paan.

\VS{36}A Gali wì si pe yan paa paan mɛɛ Zebuli wi pye fɔ: «Wele, na yɛgɛ yɛn leele pele na paa yinrigi wa yanwira ti go na, na tinri.»

\par }{\PP A Zebuli wì suu pye fɔ: «Yanwira ti yinmɛ po maa yaan ndɛɛ leele wɛlɛ.»


\par }{\PP \VS{37}Ɛɛn fɔ, a Gali wì suu pye naa fɔ: «Wele, kaselege ko na, leele pe yɛn na yinrigi wa tara ti nandogomɔ tinndi laga ki na, na tinri, pele yɛgɛ mbele pè yiri wa jɛlɛfɛnnɛ pe tigbɔgɔ konɔ li ni na paan.»


\par }{\PP \VS{38}Kona, a Zebuli wì sho fɔ: «Ma yɔn tangawa sɛnrɛ nda màa pye na yuun tì koro se? Mboro ma màa pye na yuun fɔ: ‹Abimelɛki wo yɛn ambɔ fɔ we suu yaga wi cɛn we go na?› Leele mbele màa pye na tifaga, poro wɛlɛ yɛɛn we. Koni, yiri ma sa to pe na!»


\par }{\PP \VS{39}Kona, a Gali wì si yiri ma keli Sishɛmu ca woolo pe yɛgɛ ma saa to Abimelɛki wi na malaga ni.

\VS{40}A Abimelɛki wì si taga Gali wi puŋgo na naa puro, a wì si fe Abimelɛki wi yɛgɛ. Pàa Sishɛmu ca maliŋgbɔɔnlɔ pe lɛgɛrɛ gbo sanni pe sa gbɔn wa ca ki mbogo yeyɔngɔ ki na.

\VS{41}Kona, a Abimelɛki wì si saa cɛn wa Aruma ca. A Zebuli fun wì si Gali naa wi sefɛnnɛ pe purɔ ma yo paga ka sɔngɔrɔ mbe sa cɛn wa Sishɛmu ca naa.


\par }{\PP \VS{42}Ki goto, Sishɛmu ca fɛnnɛ pàa yiri ma kari wa kɛɛrɛ ti ni, a lere wà si saa ki yo Abimelɛki wi kan.

\VS{43}A wì suu maliŋgbɔɔnlɔ pe walagi walisaga taanri, mɛɛ saa pe lara wa yan ki ni. Naa pàa kaa ca woolo pe yan paa yinrigi wa ca ki ni sanga ŋa ni, a pè si yiri wa pe larasaga ki ni pe kɔrɔgɔ mɛɛ to pe na.

\VS{44}Abimelɛki wo naa walisaga ŋga ki woolo pàa pye wi ni, a poro si fe ma saa yere wa ca ki mbogo yeyɔngɔ ki na maga shɔ. A walisara shyɛn sannda ti woolo pè si saa to leele pe na wa kɛɛrɛ ti ni na pe kuun.

\VS{45}Abimelɛki wìla malaga ki gbɔn Sishɛmu ca fɛnnɛ pe ni fɔ ma saa yɔnlɔ ki kɔ. Wìla ca ki shɔ maga ta, ma ca woolo pe gbo, ma ca ki ya pew, mɛɛ kɔ wo ca ki lagapyew ki na\FTNT{†}{{\FR 9:45 }{\FR{9.45:
}}{\FT{Kɔ ŋa pàa wo ca ki lagapyew, ko la pye naga nari fɔ leele se ka ya cɛn wa ki ni naa, ɛɛn fɔ ki yaa koro waga.}}}.


\par }{\PP \VS{46}Sishɛmu ca sanŋgazo titɔnlɔwɔ ŋa pe yinri Migidali Sishɛmu, mbele pàa pye wa wi ni, naa pàa kaa ki wogo ki logo, a pe ni fuun pè si kari ma saa ye wa pe yarisunŋgo Beriti ki go ki ni, wa go ki nɔgɔna yumbyɔ wi ni.

\VS{47}A lere wà si saa ki yo Abimelɛki wi kan ma yo Migidali Sishɛmu woolo pe ni fuun pè saa pe yɛɛ gbogolo wa.

\VS{48}A Abimelɛki wì si lugu wa Zalimɔ yanwiga ki na wo naa leele mbele fuun pàa pye wi ni pe ni. A wì si gbɔnlɔgɔ lɛ ma tige njege ka kɔn maga taga pajogo na, mɛɛ mbele pàa pye wi ni pe pye fɔ: «Ŋga mì pye yège yan kɛ? Yoro fun ye fyɛɛlɛ yege kala nuŋgba li pye ma.»

\VS{49}A pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pè si tige njere nuŋgba nuŋgba kɔɔnlɔ ma taga Abimelɛki wi na. A pè si saa ti gbogolo wa yumbyɔ wi na mɛɛ kasɔn le wi ni maa sogo ma pinlɛ leele mbele fuun pàa pye wa wi nawa pe ni. Pa Migidali Sishɛmu woolo pe ni fuun pàa ku yɛɛn. Pe mbaa lere waga kele (1 000) yɔn ko tin, nambala naa jɛɛlɛ wele.


\par }{\SH Abimelɛki wi kunwɔ we
\par }
{\PP \VS{50}Ko puŋgo na, a Abimelɛki wì si yiri ma kari wa Tebɛzi ca, ma saa maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga kan wa ca ki tanla maga yɔn tɔn, mɛɛ ki shɔ maga ta.

\VS{51}Ɛɛn fɔ, sanŋgazo titɔnlɔwɔ wà la pye wa ca ki nandogomɔ, ŋa wìla pye fanŋga ni. A ca woolo pe ni fuun, nambala naa jɛɛlɛ, pè si fe ma saa lara wa wi ni, ma kɔɔrɔ ti sɔgɔ pe yɛɛ na, mɛɛ lugu ma saa cɛn wa wi naayeri.

\VS{52}A Abimelɛki wì si pan ma gbɔn fɔ le sanŋgazo wi na, ma to wi na, mɛɛ fulo wa wi yeyɔngɔ ki tanla mbe kasɔn le wi ni.

\VS{53}Ɛɛn fɔ, a jɛlɛ wà si tira sinndɛlɛgɛ wa wi go ki na maga ya wi na.

\VS{54}A Abimelɛki wì si lefɔnŋɔ ŋa wìla pye naa maliŋgbɔnyaara ti tungu wi yeri fyɛlɛgɛ na ma yo fɔ: «Ma tokobi wi kɔw mala gbo, jaŋgo paga ka yo fɔ jɛlɛ wìlan gbo.»

\par }{\PP A lefɔnŋɔ wì suu sun wi tokobi wi ni, a wì si ku.

\VS{55}Naa Izirayɛli woolo pàa kaa ki yan Abimelɛki wì ku, a pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pè si sɔngɔrɔ ma kari pe yinrɛ.

\VS{56}Kì pye ma, kapyege ŋga Abimelɛki wìla pye wi to wi na, maa to seyɛɛnlɛ nafa taanri ma yiri kɛ pe gbo, pa Yɛnŋɛlɛ làa ki fɔgɔ ki tɔn wi na yɛɛn.

\VS{57}Sishɛmu ca fɛnnɛ pàa kapege ŋga fuun pye, Yɛnŋɛlɛ làa ki fɔgɔ ki tɔn pe na fun. Yerubaali pinambyɔ Yotamu wìla daŋga sɛnrɛ nda yo ma wa pe na, pa tìla ti yɛɛ yɔn fili yɛɛn.




\par }\Chap{10}{\SH Kiti kɔnfɛnnɛ Tola naa Yayiiri \newline  pe kala
\par }
{\PP \VerseOne{1}Abimelɛki wi kuŋgɔlɔ, Puwa pinambyɔ Tola ŋa wìla pye Dodo wi pishyɛnwoo wì si yiri ma
Izirayɛli woolo pe shɔ. Tola wìla pye Isakari cɛnlɛ woo wo wa. Wìla pye ma cɛn wa Shamiri ca, wa Efirayimu yanwira tara ti ni.

\VS{2}Wìla pye Izirayɛli woolo pe kiti kɔnfɔ ma saa gbɔn fɔ yɛlɛ nafa ma yiri taanri. Ko puŋgo na, a wì si ku, a pòo le wa Shamiri ca.


\par }{\PP \VS{3}Tola kuŋgɔlɔ, a Galaadi tara fɛnnɛ naŋa Yayiiri wì si yiri, mɛɛ cɛn tegere ti na wa Izirayɛli tara fɔ ma saa gbɔn yɛlɛ nafa ma yiri shyɛn.

\VS{4}Pinambiile nafa ma yiri kɛ pàa pye wi yeri. Pàa pye na nuru sofilele nafa ma yiri kɛ na. Kapire nafa ma yiri kɛ la pye pe yeri wa Galaadi tara. Ali ma pan ma gbɔn nala pe maa ti yinri Yayiiri kapire.

\VS{5}A Yayiiri wì si kaa ku, a pòo le wa Kamɔ ca.


\par }{\SH Amɔ cɛnlɛ woolo pàa yiri \newline  ma to Izirayɛli woolo pe na
\par }
{\PP \VS{6}Ko puŋgo na, a Izirayɛli woolo pè sigi lɛ na kapege piin naa Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ na. Pàa pye na yarisunndo
Baali naa
Asitarite ti gbogo, ma pinlɛ Siri tara fɛnnɛ yarisunndo ti ni, naa Sidɔn ca fɛnnɛ woro, naa Mowabu cɛnlɛ woolo woro, naa Amɔ cɛnlɛ woolo pe woro to naa Filisiti tara fɛnnɛ woro ti ni. Pàa je Yawe Yɛnŋɛlɛ li na, pe sila pye na tunŋgo piin li kan naa.

\VS{7}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si nawa ŋgban Izirayɛli woolo pe ni, mɛɛ pe le Filisiti tara fɛnnɛ naa Amɔ cɛnlɛ woolo pe kɛɛ.

\VS{8}Maga lɛ le ko yɛlɛ lo na, a pè si Izirayɛli woolo pe yɛgɛ wɛri ma pe jɔlɔ. Izirayɛli woolo mbele pàa pye ma cɛn wa Zhuridɛn gbaan wi yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri, wa Amɔri cɛnlɛ woolo pe tara, wa Galaadi tara, pàa pe jɔlɔ fɔ ma saa gbɔn yɛlɛ kɛ ma yiri kɔlɔtaanri.

\VS{9}Amɔ cɛnlɛ woolo pàa Zhuridɛn gbaan wi kɔn ma yiri fun ma saa to Zhuda cɛnlɛ woolo, naa Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo konaa Efirayimu cɛnlɛ woolo pe na. Izirayɛli woolo pàa jɔlɔ fɔ jɛŋgɛ.


\par }{\PP \VS{10}Kona, a Izirayɛli woolo pè si gbele ma Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri li pe saga. Pàa yo fɔ: «Wè kapege pye ma na Yawe Yɛnŋɛlɛ; katugu wè je mboro ŋa ma yɛn we Yɛnŋɛlɛ ma na, ma saa na tunŋgo piin yarisunndo Baali ti kan.»

\VS{11}A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si pe yɔn sogo ma yo fɔ: «Mi ma mìla ye shɔ Ezhipiti tara fɛnnɛ naa Amɔri cɛnlɛ woolo, naa Amɔ cɛnlɛ woolo konaa Filisiti tara fɛnnɛ pe kɛɛ le?

\VS{12}Sanga ŋa ni Sidɔn ca fɛnnɛ, naa Amalɛki setirige piile konaa Mawɔn\FTNT{†}{{\FR 10:12 }{\FR{10.12:
}}{\FT{Mbe yala Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛ ŋa wi yɛn Girɛki sɛnrɛ ni wi ni, Mawɔn mɛgɛ ŋga kì yeri laga ki laga ŋga ki ni ki yaa pye Madiyan tara fɛnnɛ poro sɛnrɛ ti yɛn na yuun. Ma jɛn ki woro ma yɔnlɔgɔ Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛ wi laga ka kpɛ ni ma yo Mawɔn ca woolo pàa pye Izirayɛli woolo pe juguye.}}} ca woolo pàa pye na ye jɔlɔ, a yè gbele mala yeri mbe ye saga, mi sila ye shɔ pe kɛɛ le\XREF{†}{{\XO 10:12 }{\XO{10.12:
}}{\XT{Zhozu 15.55; 1 Sami 25.2}}}?

\VS{13}Ɛɛn fɔ yoro yè je mi na ma saa na yarisunndo ta yɛgɛ gbogo. Ki kala na, mi se ye shɔ naa.

\VS{14}Yarisunndo nda yè wɔ, ye kari ye sari yeri ti ye saga, ti ye shɔ ye jɔlɔgɔ sanga ŋa wi ni.»


\par }{\PP \VS{15}A Izirayɛli woolo pè si Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɔn sogo ma yo fɔ: «Wè kapege pye ma na. Ŋga kɔ̀ɔn ndanla, ma ko pye we na. Ɛɛn fɔ, ma yɛɛ yaga, ma we shɔ nala.»


\par }{\PP \VS{16}Kona, a pè si yarisunndo nda tìla pye wa pe sɔgɔwɔ ti yirige mari wa, ma sɔngɔrɔ naa na tunŋgo piin Yawe Yɛnŋɛlɛ li kan. Kì pye ma, jɔlɔgɔ ŋga Izirayɛli woolo pàa pye na jɔlɔ kii ya kun Yawe Yɛnŋɛlɛ li ni naa mbe kari yɛgɛ.


\par }{\PP \VS{17}Kona, a Amɔ cɛnlɛ woolo pè si pan ma pe yɛɛ gbogolo ma pe maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga ki kan wa Galaadi tara. A Izirayɛli woolo pè si pe yɛɛ gbogolo fun ma saa pe maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga ki kan wa Mizipa ca\XREF{†}{{\XO 10:17 }{\XO{10.17:
}}{\XT{Zhenɛ 31.49}}}.

\VS{18}Izirayɛli woolo mbele pàa pye wa Galaadi tara poro naa pe teele pe ni pe nɛɛ pe yɛɛ yewe na yuun fɔ: «Ambɔ wi yaa keli sa to Amɔ cɛnlɛ woolo pe na? Ko fɔ wo wi yaa cɛn Galaadi tara woolo pe ni fuun pe go na.»




\par }\Chap{11}{\SH Kiti kɔnfɔ Zhɛfite wi kala
\par }
{\PP \VerseOne{1}Galaadi tara fɛnnɛ naŋa wà la pye wa, ŋa wìla pye malaga gbɔnfɔ wɛlɛwɛ. Pàa pye naa yinri Zhɛfite, naa to wi yinri Galaadi. Galaadi wìla Zhɛfite wi se nanjaa wa na.

\VS{2}Galaadi wi japɔrɔwɔ wìla pinambiile se wi kan fun. Naa pàa kaa yiri ma lɛ, a pè si Zhɛfite wi purɔ maa pye fɔ: «Ma se ya kɔrɔgɔ li laga we to go ki ni, katugu ma yɛn jɛlɛ wa yɛgɛ pinambyɔ.»


\par }{\PP \VS{3}Kì pye ma, a Zhɛfite wì si fe ma lali wi to seyɛɛnlɛ pe ni, ma saa cɛn wa Tɔbu tara. A lejagala pèle si saa taga wi na, a paa yanri ja.


\par }{\PP \VS{4}Ki kagala ke puŋgo na, a Amɔ cɛnlɛ woolo pè si yiri na malaga gbɔɔn
Izirayɛli woolo pe ni.

\VS{5}Naa Amɔ cɛnlɛ woolo pàa ka saa to Izirayɛli woolo pe na sanga ŋa ni, a Galaadi tara
lelɛɛlɛ pè si kari ma saa Zhɛfite wi lagaja wa Tɔbu tara.

\VS{6}A pè suu pye fɔ: «Pan ma pye we maliŋgbɔɔnlɔ to, ma keli we yɛgɛ we sa malaga gbɔn Amɔ cɛnlɛ woolo pe ni.»


\par }{\PP \VS{7}Ɛɛn fɔ, a Zhɛfite wì si Galaadi tara lelɛɛlɛ pe pye fɔ: «Yàa na panra, mala purɔ mala wɔ wa na to go ki ni. Yiŋgi na, ye kaa na jɔlɔ koni, a yè si pan na kɔrɔgɔ?»


\par }{\PP \VS{8}A Galaadi tara lelɛɛlɛ pè suu pye fɔ: «Ko kì si ti wè pan ma kɔrɔgɔ koni, jaŋgo ma pinlɛ we ni mbe sa malaga gbɔn Amɔ cɛnlɛ woolo pe ni; pa ma yaa cɛn we ni fuun we go na, woro Galaadi tara fɛnnɛ we ni fuun we go na.»


\par }{\PP \VS{9}A Zhɛfite wì si Galaadi tara lelɛɛlɛ pe pye fɔ: «Na yaga na lɛ mbe kari na ni mbe sa malaga ki gbɔn Amɔ cɛnlɛ woolo pe ni, na Yawe Yɛnŋɛlɛ li ka pe le na kɛɛ, pa kona muwi mi yaa cɛn ye go na dɛ?»


\par }{\PP \VS{10}Kona, a Galaadi tara lelɛɛlɛ pè si Zhɛfite wi pye fɔ: «Yawe Yɛnŋɛlɛ li pye we sɛrɛfɔ, ŋga mà yo na we sigi pye we.»


\par }{\PP \VS{11}Kì pye ma, a Zhɛfite wì si pinlɛ Galaadi tara lelɛɛlɛ pe ni ma kari. A leele pè suu tɛgɛ pe to konaa pe maliŋgbɔɔnlɔ to. Sɛnrɛ nda pàa yo ma yere ti na, a Zhɛfite wì si ti ni fuun ti yo Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ na, wa Mizipa ca.


\par }{\SH Tunŋgo ŋga Zhɛfite wìla torogo \newline  wa Amɔ cɛnlɛ woolo pe yeri
\par }
{\PP \VS{12}Kona, a Zhɛfite wì si pitunmbolo torogo wa Amɔ cɛnlɛ woolo pe wunlunaŋa wi yeri ma yo fɔ: «Yiŋgi kì ye mi naa mboro we sɔgɔwɔ, a mà si pan mbe to na tara woolo pe na malaga ni?»


\par }{\PP \VS{13}A Amɔ cɛnlɛ woolo pe wunlunaŋa wì si Zhɛfite wi pitunmbolo pe pye fɔ: «Ko pan ma, katugu naa Izirayɛli woolo pàa yiri wa Ezhipiti tara, pàa na tara ti shɔ, maga lɛ wa Arinɔ lafogo ki na fɔ ma saa gbɔn wa Yabɔki lafogo ki na, konaa ma saa gbɔn wa Zhuridɛn gbaan wi na. Koni ki tara laga ki kan na yeri yɛyinŋge na.»


\par }{\PP \VS{14}A Zhɛfite wì si pitunmbolo pele torogo naa fɔnŋgɔ wa Amɔ cɛnlɛ woolo pe wunlunaŋa wi yeri,

\VS{15}a pè saa wi pye ma yo fɔ: «Zhɛfite wì yo fɔ: ‹Izirayɛli woolo pe sila Mowabu cɛnlɛ woolo pe tara ti shɔ, pe sila si Amɔ cɛnlɛ woolo pe tara ti shɔ.›

\VS{16}Katugu na Izirayɛli woolo pàa yiri wa Ezhipiti tara,
gbinri wo pàa pari ma toro fɔ ma saa gbɔn wa Kɔgɔje yɛɛn wi na konaa ma saa gbɔn wa Kadɛshi ca ki na.

\VS{17}Kona, a pè si pitunmbolo torogo wa Edɔmu tara wunlunaŋa wi yeri maa pye fɔ: ‹Ma yɛɛ yaga wɔɔn tara ti pari we toro.› Ɛɛn fɔ, a wì si je. A pè si pitunmbolo torogo wa Mowabu tara wunlunaŋa wi yeri fun maa yɛnri. A wo fun wì je. A Izirayɛli woolo pè si koro wa Kadɛshi ca\XREF{†}{{\XO 11:17 }{\XO{11.17:
}}{\XT{Nɔmbu 20.14-21}}}.

\VS{18}Ko puŋgo na, a pè si gbinri konɔ li lɛ ma Edɔmu tara naa Mowabu tara ti sɔlɔgɔ ma kari ma saa yiri wa Mowabu tara ti yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri, mɛɛ pe
paara yinrɛ ti kankan ma cɛn wa Arinɔ lafogo ki kɛɛ ŋga na. Pe sila ye wa Mowabu tara ti ni; katugu Arinɔ lafogo ko ki yɛn Mowabu tara ti kɔnlɔ le\XREF{†}{{\XO 11:18 }{\XO{11.18:
}}{\XT{Nɔmbu 21.4}}}.

\VS{19}Kona, a Izirayɛli woolo pè si pitunmbolo torogo wa Amɔri cɛnlɛ woolo pe wunlunaŋa Sihɔn wi yeri, wo la pye ma cɛn wa Ɛshibɔn ca, maa pye fɔ: ‹Ma yɛɛ yaga, wɔɔn tara ti pari we toro, we sa gbɔn wa laga ŋga waa kee.›

\VS{20}Ɛɛn fɔ, wunlunaŋa Sihɔn wì sila taga Izirayɛli woolo pe na, ki kala na, wi sila yɛnlɛ poo tara ti pari pe toro. A wì suu woolo pe ni fuun pe gbogolo ma saa maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga kan ma cɛn wa Yaza ca, mɛɛ to Izirayɛli woolo pe na malaga ni.

\VS{21}Ɛɛn fɔ, a Yawe Yɛnŋɛlɛ, Izirayɛli woolo Yɛnŋɛlɛ lì si Sihɔn naa wi maliŋgbɔɔnlɔ pe ni fuun pe le Izirayɛli woolo pe kɛɛ, a pè ya pe ni. Amɔri cɛnlɛ woolo pàa pye ma cɛn tara ti laga ŋga fuun ni, Izirayɛli woolo pàa ki shɔ maga ta.

\VS{22}Pàa Amɔri cɛnlɛ woolo pe tara ti ni fuun ti shɔ mari ta, maga lɛ wa Arinɔ lafogo ki na fɔ ma saa gbɔn wa Yabɔki lafogo ki na, konaa maga lɛ wa gbinri wi na fɔ ma saa gbɔn wa Zhuridɛn gbaan wi na\XREF{†}{{\XO 11:22 }{\XO{11.22:
}}{\XT{Nɔmbu 21.21-24}}}.

\VS{23}Koni, naa Yawe Yɛnŋɛlɛ, Izirayɛli woolo Yɛnŋɛlɛ lì kaa Amɔri cɛnlɛ woolo pe purɔ ma pe tara ti kan Izirayɛli woolo pe yeri, mɛlɛ mboro wo nɛɛ jaa mberi shɔ pe yeri?

\VS{24}Ma yarisunŋgo Kemɔshi kì tara nda fuun kan ma yeri ti pye ma woro, ma siri ta ma woro le? Yawe Yɛnŋɛlɛ, we Yɛnŋɛlɛ lo fun lì tara nda fuun kan we yeri, we seri ta fun ti pye we woro le?

\VS{25}Ma yɛn naga jate ma mbɔnrɔ Zipɔri pinambyɔ
Balaki ŋa wìla pye Mowabu tara wunlunaŋa wi na wi le? Wi sila yɛnlɛ mbe kendige wɔ Izirayɛli woolo pe ni, wi sila si malaga gbɔn pe ni\XREF{†}{{\XO 11:25 }{\XO{11.25:
}}{\XT{Nɔmbu 22.1-6}}}.

\VS{26}Wele, naa Izirayɛli woolo pè pan ma cɛn wa Ɛshibɔn ca, naa wa Aroyɛri ca, naa ti kanŋgara na cara ti ni, konaa cara nda fuun ti yɛn wa Arinɔ lafogo ki yɔn na ti ni, yɛlɛ yɛn ki yɛlɛ cɛnmɛ taanri (300). Yiŋgi na ki wagati wi ni, ye sila siri shɔ pe yeri?

\VS{27}Mi wo na, mi si kala la kpɛ jɔgɔ ma na, ɛɛn fɔ mboro maa kapege piin na na, ma pan na malaga gbɔɔn na ni. Yawe Yɛnŋɛlɛ na li yɛn kiti kɔnfɔ, li kiti kɔn Izirayɛli setirige piile poro naa Amɔ cɛnlɛ woolo pe sɔgɔwɔ.»


\par }{\PP \VS{28}Ɛɛn fɔ, Amɔ cɛnlɛ woolo pe wunlunaŋa wi sila sɛnrɛ nda Zhɛfite wìla yo wi kan ti jate.


\par }{\SH Zhɛfite wìla yɔn fɔlɔ kɔn \newline  Yɛnŋɛlɛ li yeri
\par }
{\PP \VS{29}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ li yinnɛ lì si tigi ma ye Zhɛfite wi ni. A wì si Galaadi tara naa Manase tara ti pari ma toro; ko puŋgo na, a wì si kari wa Mizipe ca, wa Galaadi tara, mɛɛ yiri le mbe sa to Amɔ cɛnlɛ woolo pe na.

\VS{30}A Zhɛfite wì si
yɔn fɔlɔ kɔn Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri ma yo fɔ: «Na maga Amɔ cɛnlɛ woolo pe le na kɛɛ,

\VS{31}na mi ka ya pe ni mbe yiri wa pe yeri mbe pan yinŋge, yaraga yɛnwege ŋga fuun ka keli mbe yiri wa na go mbe pan mbanla fili, mi yaa ki tɛgɛ ki yɛ ma kan, mbege wɔ
saraga sogowogo ma yeri.»

\VS{32}A Zhɛfite wì si kari ma saa to Amɔ cɛnlɛ woolo pe na, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si pe le wi kɛɛ.

\VS{33}A wì si pe gbo fɔ jɛŋgɛ, ma ca nafa ko shɔ pe yeri, maga lɛ wa Aroyɛri ca ki na fɔ ma saa gbɔn wa Miniti ca ki na, fɔ ma saa gbɔn Abɛli Keramimu ca ki na. A Amɔ cɛnlɛ woolo pè si go sogo ma Izirayɛli woolo pe kan.


\par }{\PP \VS{34}Malaga ki kɔŋgɔlɔ, a Zhɛfite wì si sɔngɔrɔ ma kari wa pe yeri wa Mizipa ca. Wi mbe wele, mɛɛ wi sumborombyɔ wi yan wila yoo pimbigile ke magala li na, na paan mboo fili. Wo nuŋgba wìla pye wi yeri wi pyɔ. Pinambyɔ sila pye wi yeri, sumborombyɔ wa yɛgɛ sila pye wi yeri naa.

\VS{35}Naa Zhɛfite wìla kaa wi yan sanga ŋa ni, jatere piriwɛn pi kala na, a wì suu yɛɛra yaripɔrɔ ti walagi, ma sho fɔ: «E, na sumborombyɔ, mà kayaŋga le na ni. Mboro ma yɛn na jɔlɔgɔ gbɔgɔ ki go ye. Katugu mì yɔn fɔlɔ kɔn Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri, mi se ya mbe yɔn sɔngɔrɔ naa\XREF{†}{{\XO 11:35 }{\XO{11.35:
}}{\XT{Nɔmbu 30.3}}}.»


\par }{\PP \VS{36}A wi sumborombyɔ wì suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Na to, na kaa pye mà yɔn kan Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri, ŋga mà yo li kan, maga pye ma na na; katugu lì ti a mà kayaŋga wɔ ma mbɛnfɛnnɛ, Amɔ cɛnlɛ woolo pe ni.»

\VS{37}A wì suu to wi pye naa fɔ: «Mi yɛn na yaraga nuŋgba yɛnri ma yeri. Maga yaga, ma yeyɛn shyɛn kan na yeri. Mi naa na nimbiile pe ni we yaa kari saa yanri wa yanwira ti na mbaa gbele wa; katugu mi yaa ku na mi fa naŋa kala jɛn.»

\VS{38}A Zhɛfite wì suu pye fɔ: «Ta kee.» A wì suu yaga, a wì kari ma saa yeŋge shyɛn ki pye. A wo naa wi nimbiile pe ni pè si kari wa yanwira ti na, ma saa na gbele wa wi naŋa kala mbajɛnwɛ pi kala na.

\VS{39}Naa yeyɛn shyɛn yìla kaa tin, a wì si sɔngɔrɔ wa wi to wi yeri. A wi to wì suu tɛgɛ ma yɔn fɔlɔ na wìla lɛ li tɔn. Wìla ku maga ta wi fa naŋa kala jɛn.

\par }{\PP Maga lɛ le ko na, a ki kala lì si koro Izirayɛli woolo pe kalɛgɛ.

\VS{40}Yɛlɛ pyew, Izirayɛli tara sumbonɔ pe ma kari ma saa gbele Galaadi tara fɛnnɛ naŋa Zhɛfite wi sumborombyɔ wi kala na fɔ ma saa gbɔn piliye tijɛrɛ.




\par }\Chap{12}{\SH Zhɛfite naa Efirayimu \newline  cɛnlɛ woolo pe malaga kala
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona, a Efirayimu cɛnlɛ woolo pè si pe yɛɛ gbogolo ma kari wa Zafɔn ca\XREF{†}{{\XO 12:1 }{\XO{12.1:
}}{\XT{Zhozu 13.27}}}, ma saa Zhɛfite wi pye fɔ: «Yiŋgi na, mà si kari ma saa malaga gbɔn Amɔ cɛnlɛ woolo pe ni, mɛɛ si we yeri we pinlɛ ma ni? We yaa ma go ki sogo mbɔɔn pinlɛ mbɔɔn sogo go ki ni.»

\VS{2}A Zhɛfite wì si pe yɔn sogo ma yo fɔ: «Mi naa na woolo pe ni wàa pye malaga gbɔngɔ na Amɔ cɛnlɛ woolo pe ni, na mìla ye yeri ye pan yanla saga, ye sila pan mbe we saga.

\VS{3}Naa mìla kaa ki yan ye woro na paan mbanla saga, a mì silan yɛɛ go ki pɛrɛ ma kari ma saa to Amɔ cɛnlɛ woolo pe na na nuŋgba. A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si pe le na kɛɛ. Yiŋgi na, a yè si pan mbe to na na nala, mbe malaga gbɔn na ni?»


\par }{\PP \VS{4}Ko puŋgo na, a Zhɛfite wì si Galaadi tara nambala pe ni fuun pe gbogolo ma saa malaga gbɔn Efirayimu cɛnlɛ woolo pe ni, ma ya pe ni. Ma si yala Efirayimu cɛnlɛ woolo pàa pye na Galaadi tara fɛnnɛ pe piin fɔ: «Ye yɛn Efirayimu cɛnlɛ woolo mbele pè fe ma wɔ laga we ni, ma saa cɛn wa Manase cɛnlɛ woolo pe sɔgɔwɔ.»

\VS{5}Galaadi tara fɛnnɛ pàa saa Zhuridɛn gbaan wi kɔnsaga ki shɔ maga ta, ma konɔ li kɔn Efirayimu cɛnlɛ woolo pe na. Na Efirayimu cɛnlɛ woo wa ka fe mbe pan mbe gbɔn le ki laga ki na, pe maa yewe ma yo fɔ: «Ma yɛn Efirayimu cɛnlɛ woo le?» Na wiga pe yɔn sogo mbe yo fɔ: «Ayoo»;

\VS{6}kona pe mɛɛ wi pye ma yo wigi yo fɔ: «Shibolɛti\FTNT{†}{{\FR 12:6 }{\FR{12.6:
}}{\FT{Eburuye sɛnrɛ ti ni Shibolɛti kɔrɔ wowi ŋa lafogo.}}}.» Wi mɛɛ yo fɔ: «Sibolɛti», katugu wi saa ya mbege sɛnpyɔ wi yo wi yowo pi yɔn paa pe yɛn. Pe mɛɛ wi yigi maa gbo wa Zhuridɛn gbaan wi kɔnsaga ki ni. Ki wogo ki na pàa lere waga nafa shyɛn ma yiri shyɛn (42 000) wo gbo Efirayimu cɛnlɛ woolo pe ni.


\par }{\PP \VS{7}Galaadi tara fɛnnɛ naŋa Zhɛfite wìla pye kiti kɔnfɔ wa
Izirayɛli tara fɔ ma saa gbɔn yɛlɛ kɔgɔlɔni. Ko puŋgo na, a wì si ku, a pòo le wa Galaadi tara ca ka ni.


\par }{\SH Kiti kɔnfɛnnɛ Ibizan, \newline  naa Elɔn konaa Abidɔn pe kala
\par }
{\PP \VS{8}Zhɛfite wi kuŋgɔlɔ, a Betilɛɛmu ca fɛnnɛ naŋa Ibizan wì si pye kiti kɔnfɔ wa Izirayɛli tara.

\VS{9}Pinambiile nafa ma yiri kɛ naa sumborombiile nafa ma yiri kɛ pàa pye wi yeri. Wìla cɛngɛlɛ kele yɛgɛ sumbonɔ pɔri wi pinambiile pe kan, ma wi sumborombiile pe kan cɛngɛlɛ kele yɛgɛ pinambiile yeri, a pè pe pɔri pe jɛɛlɛ. Wìla Izirayɛli woolo pe yɛgɛ sin fɔ ma saa gbɔn yɛlɛ kɔlɔshyɛn.

\VS{10}Ko puŋgo na, a Ibizan wì si ku, a pòo le wa Betilɛɛmu ca.


\par }{\PP \VS{11}Abizan wi kuŋgɔlɔ, a Zabulɔn cɛnlɛ woolo naŋa Elɔn wì si pye kiti kɔnfɔ wa Izirayɛli tara fɔ ma saa gbɔn yɛlɛ kɛ.

\VS{12}Ko puŋgo na, a Elɔn wì si ku, a pòo le wa Ayalɔn ca, wa Zabulɔn cɛnlɛ woolo pe tara.


\par }{\PP \VS{13}Wo puŋgo na, Piratɔn ca fɛnnɛ naŋa Ilɛli wi pinambyɔ Abidɔn wì si pye kiti kɔnfɔ wa Izirayɛli tara.

\VS{14}Pinambiile nafa shyɛn naa pishyɛnwoolo nambala nafa ma yiri kɛ pàa pye wi yeri. Sofile nuŋgba nuŋgba la pye pe ni fuun pe yeri, a paa nuru pe na. Wìla Izirayɛli tara ti yɛgɛ sin fɔ ma saa gbɔn yɛlɛ kɔlɔtaanri.

\VS{15}Naa Piratɔn ca fɛnnɛ naŋa Ilɛli wi pinambyɔ Abidɔn wìla kaa ku, a pè suu le wa Piratɔn ca, wa Efirayimu tara, wa Amalɛki setirige piile pe yanwiga ki na.




\par }\Chap{13}{\SH Kiti kɔnfɔ Samisɔn wi kala
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona
Izirayɛli woolo pè sigi lɛ naa na kapege piin Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ na. A lì si pe le Filisiti tara fɛnnɛ pe kɛɛ fɔ ma saa gbɔn yɛlɛ nafa shyɛn.


\par }{\PP \VS{2}Ki sanga wi ni, naŋa wà la pye wa Zoreya ca ki ni, ma yiri wa Dan setirige ki ni, pàa pye naa yinri Manowa. Wi jɔ wìla pye jambasee, pyɔ sila pye pe yeri.

\VS{3}Pilige ka, a Yawe Yɛnŋɛlɛ li
mɛrɛgɛ wì suu yɛɛ naga ki jɛlɛ wi na maa pye fɔ: «Ma yɛn jambasee, ma fa pyɔ ta gbɛn. Ɛɛn fɔ, ma yaa kugbɔ lɛ mbe pinambyɔ se.

\VS{4}Mbege lɛ yiŋgɔ, ma yɛɛ yingiwɛ jɛn. Maga ka duvɛn nakoma sinmɛ wɛlɛwɛ pa yɛgɛ wɔ. Yaraga ŋga ki yɛn
fyɔngɔ ni Yɛnŋɛlɛ yɛgɛ na, maga ka ka ka;

\VS{5}katugu ma yaa kugbɔ lɛ mbe pinambyɔ se. Ki pinambyɔ wi yaa pye
naziriwoo\FTNT{†}{{\FR 13:5 }{\FR{13.5:
}}{\FT{Naziriwoo wo wi yɛn lere ŋa wi maa yɛɛ laga leele sanmbala pe na, mbe yɔn fɔlɔ kɔn Yɛnŋɛlɛ yeri, mbaa tunŋgo piin li kan.}}} mbe tɛgɛ wi yɛ Yɛnŋɛlɛ li kan, mbege lɛ le wi sepilige ki na. Yunŋguluwo si daga mbe ye wa wi go. Wo wi yaa kaga lɛ mbaa Izirayɛli woolo pe shoo Filisiti tara fɛnnɛ pe kɛɛ.»


\par }{\PP \VS{6}A jɛlɛ wì si saa ki yo wi pɔlɔ wi kan fɔ: «Yɛnŋɛlɛ lere wa wì yɛɛ naga na na, wi cɛnlɔmɔ pi yɛn paa Yɛnŋɛlɛ li mɛrɛgɛ yɛn. Maga wi yan wi yɛn fyɛrɛ ni. Mi suu yewe wi yirisaga ki ni. Wi suu mɛgɛ ki naga na na.

\VS{7}Ɛɛn fɔ, wìgi yo na kan ma yo mi yaa kugbɔ lɛ mbe pinambyɔ se, fɔ mii daga mbe duvɛn wɔ nakoma mbe sinmɛ wɛlɛwɛ pa yɛgɛ wɔ; konaa mi ka ka yaraga ŋga ki yɛn fyɔngɔ ni ka ka, katugu pyɔ wi yaa ka pye mbe tɛgɛ wi yɛ Yɛnŋɛlɛ kan, mbege lɛ le wi sepilige ki na fɔ sa gbɔn wi kupilige ki na.»


\par }{\PP \VS{8}Kona, a Manowa wì si Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛnri ma yo fɔ: «Yawe Yɛnŋɛlɛ, lere ŋa mà keli ma torogo laga we yeri, mila ma yɛnri maa torogo laga naa we yeri, pyɔ ŋa wi yaa se, wi pan wi we naga ŋga we daga mbe pye wi wogo na ki ni.»


\par }{\PP \VS{9}A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si Manowa wi yɛnrɛwɛ pi logo maa kala li yɔn. A Yɛnŋɛlɛ li mɛrɛgɛ wì si kaa sɔngɔrɔ ma pan wa jɛlɛ wi tanla naa, maa ta wìla pye ma cɛn wa kɛrɛ. Manowa wi sila pye wa jɛlɛ wi ni.

\VS{10}A wì si fe ma saa ki yo wi pɔlɔ wi kan fɔ: «Wele, naŋa ŋa wìla pan na kɔrɔgɔ kokopilige, wì sɔngɔrɔ ma pan na kɔrɔgɔ naa.»


\par }{\PP \VS{11}Le ki yɔngɔlɔ nuŋgba ke ni, a Manowa wì si yiri ma taga wi jɔ wi na ma saa gbɔn wa naŋa wi tanla, ma suu yewe ma yo fɔ: «Mboro ma yɛn naŋa ŋa wìla para na jɔ wi ni le?»

\par }{\PP A wì suu pye fɔ: «Ee, muwi.»


\par }{\PP \VS{12}A Manowa wì suu pye fɔ: «Koni, na ma sɛnrɛ ti ka kari yɛɛ yɔn fili sanga ŋa ni, yiŋgi we daga mbaa piin pyɔ wi kanŋgɔlɔ? Wo yɛrɛ wi daga mbaa yiŋgi piin?»


\par }{\PP \VS{13}A Yawe Yɛnŋɛlɛ li mɛrɛgɛ wì si Manowa wi yɔn sogo ma yo fɔ: «Yaara nda fuun mì naganaga ma jɔ wi na, wi daga mboo yɛɛ yigi ti ni.

\VS{14}Yaraga ŋga fuun ki ma yiri wa
ɛrɛzɛn wi ni, wii daga mbe ka ka. Wi ka ka duvɛn nakoma sinmɛ wɛlɛwɛ pa yɛgɛ wɔ. Yaraga ŋga fuun ki yɛn fyɔngɔ ni wiga ka ka ka. Sɛnrɛ nda fuun mì yo wi kan wiri yigi jɛŋgɛ wila tanri ti na.»


\par }{\PP \VS{15}Kona, a Manowa wì si Yawe Yɛnŋɛlɛ li mɛrɛgɛ wi pye fɔ: «Ki yaga ma we sige jɛnri, we yaa sa sikapige gbo mbege sɔgɔ ma kan.»

\VS{16}A Yawe Yɛnŋɛlɛ li mɛrɛgɛ wì suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Ali na ma ka yo mbe koro laga, yaakara nda ma yaa kan na yeri, mi se ta ka. Ɛɛn fɔ, na ma mbe yɛnlɛ, ma
saraga sogowogo wɔ maga kan Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri.» Manowa wi sila ki jɛn mbe yo Yawe Yɛnŋɛlɛ lo mɛrɛgɛ lawi.


\par }{\PP \VS{17}A wì si Yawe Yɛnŋɛlɛ li mɛrɛgɛ wi yewe ma yo fɔ: «Pe maa ma yinri mɛlɛ, jaŋgo sɛnrɛ nda mà yo, na ti ka ka ti yɛɛ yɔn fili, we ta wɔɔn gbɔgɔ?»


\par }{\PP \VS{18}A Yawe Yɛnŋɛlɛ li mɛrɛgɛ wì suu pye fɔ: «Yiŋgi na, a ma nɛɛ na mɛgɛ ko yewe? Ki yɛn Kafɔnnɔ mɛgɛ.»


\par }{\PP \VS{19}Kona, a Manowa wì si sikapige ka yigi konaa ma muwɛ
saraga taga ki na, mari pye saraga sogowogo maga wɔ Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri wa walaga ki na. Ma Manowa wo naa wi jɔ wi ni pe ta pàa pye nari wele, a kafɔnnɔ là si pye.

\VS{20}Saraga kìla pye na sori kasɔn ŋga ni, naa kasɔn yinnɛ laa kaa na yinrigi wa
saraga wɔsaga ki na na kee wa naayeri, a Yawe Yɛnŋɛlɛ li mɛrɛgɛ wì si yiri wa ki kasɔn yinnɛ li ni ma kari wa naayeri. Naa Manowa naa wi jɔ wi ni pàa kaa ko yan ma, a pè si to ma pe yɛrɛ ti jiile wa tara.

\VS{21}Yawe Yɛnŋɛlɛ li mɛrɛgɛ wi sila wi yɛɛ naga naa Manowa wo naa wi jɔ pe na. Kona, a Manowa wì si jɛn maga jɛn ma yo Yawe Yɛnŋɛlɛ lo mɛrɛgɛ lawi.

\VS{22}A wì suu jɔ wi pye fɔ: «Kaselege ko na, we yaa ku, katugu wè Yɛnŋɛlɛ li yan.»


\par }{\PP \VS{23}Ɛɛn fɔ, a wi jɔ wì sho fɔ: «Ndɛɛ ki pye Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn na jaa mbe we gbo, li se jɛn na yɛnlɛ we saraga sogowogo naa we muwɛ saraga ki na; li se jɛn naga kagala ŋgele ke ni fuun ke naga we na; li se jɛn na ki sɛnrɛ nda ti ni fuun ti yo we kan nala.»


\par }{\PP \VS{24}A wi jɔ wì si kaa pinambyɔ se maa mɛgɛ taga naa yinri Samisɔn. A pyɔ wì si yiri ma lɛ, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si duwaw wi na.

\VS{25}A Yawe Yɛnŋɛlɛ li yinnɛ lì sigi lɛ na tunŋgo piin wa wi kotogo na, maa ta wa Mahane Dan ca, wa Zoreya naa Ɛshitawɔli cara ti sɔgɔwɔ pi ni.




\par }\Chap{14}{\SH Samisɔn wìla Filisiti \newline  tara fɛnnɛ jɔ wa pɔri
\par }
{\PP \VerseOne{1}Pilige ka, a Samisɔn wì si kari wa Timina ca, mɛɛ saa Filisiti tara fɛnnɛ sumboro wa yan wa; a wi yɛgɛ si yiri sumboro wi na.

\VS{2}Naa wìla kaa sɔngɔrɔ ma pan pe ca, a wì sigi yo wi to naa wi nɔ pe kan fɔ: «Mì jɛlɛ wa yan wa Timina ca, wa Filisiti tara fɛnnɛ jɛɛlɛ pe sɔgɔwɔ. Mi yɛn na jaa ye saa yɛnri na kan.»


\par }{\PP \VS{3}A wi to naa wi nɔ pè suu pye fɔ: «Sumboro wa woro laga ma cɛnlɛ woolo pe sumborombiile pe sɔgɔwɔ wi le, nakoma laga we cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ wi le, fɔ ma kari ma sa jɛlɛ lagaja wa Filisiti tara fɛnnɛ mbele pee
kɛnrɛkɛnrɛ poro yeri?»

\par }{\PP Ɛɛn fɔ, a Samisɔn wì suu to wi yɔn sogo ma yo fɔ: «Ko sumboro wo wìlan ndanla, saa yɛnri na kan.»

\VS{4}Wi to naa wi nɔ wi ni, pe sila ki jɛn mbe yo pa ki kala lì yiri wa Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri; katugu làa pye na jaa malaga mbe yiri Samisɔn naa Filisiti tara fɛnnɛ pe sɔgɔwɔ. Mà jɛn ki sanga wi ni, Filisiti tara fɛnnɛ pàa pye ma cɛn
Izirayɛli woolo pe go na.


\par }{\PP \VS{5}A Samisɔn naa wi to konaa wi nɔ wi ni, pè si kari wa Timina ca. Naa pàa ka saa gbɔn wa Timina ca
ɛrɛzɛn kɛɛrɛ ti na, a jara yirifɔnŋɔ wà si fo ma yiri na kuunru nɛɛ paan Samisɔn wi kɔrɔgɔ.

\VS{6}A Yawe Yɛnŋɛlɛ li yinnɛ lì si ye Samisɔn wi ni, ma yala yarigbɔngɔ sila pye wi kɛɛ. A wì si jara wi yigi maa wali shyɛn paa yɛgɛ ŋga na pe ma sikapige wali shyɛn we. Ɛɛn fɔ, wi sila ki wogo ki yo wi to naa wi nɔ pe kan.

\VS{7}Ko puŋgo na, a wì si kari ma saa yo sumboro wi ni. Sumboro wìla pye maa ndanla fɔ jɛŋgɛ.


\par }{\PP \VS{8}Naa wagati wà la kaa toro, a wì si sɔngɔrɔ ma kari wa mbe sa sumboro wi jayire pye. Wi karisaga, a wì si kɛ mbe kari sa jara kugo ki wele, mɛɛ saa sɛnrɛgɛ yan kì ye wa ki kugo ki ni ma tunwɔ le.

\VS{9}A wì si ka wɔ maga yigi kɛɛ naga kaa na tanri na kee. Naa wìla ka saa wi to naa wi nɔ pe yigi, a wì si ka kan pe yeri, a pège ka. Ɛɛn fɔ, wi sila ki yo pe kan mbe yo wìgi wɔ jara kugo ni.


\par }{\PP \VS{10}A Samisɔn wi to wì si kari wa jɛlɛ wi woolo pe yeri jayire wogo ki na. A Samisɔn wì si jayire sɔgɔlɔ gbɔlɔ li sɔgɔ ma yala lefɔnmbɔlɔ pe kalɛgɛ ki ni.

\VS{11}Naa Filisiti tara fɛnnɛ pàa kaa wi yan, a pè si lefɔnmbɔlɔ nafa ma yiri kɛ wɔ ma pe pinlɛ wi ni, pe pye wi nimbiile.

\VS{12}A Samisɔn wì si lefɔnmbɔlɔ pe pye fɔ: «Mi yaa nandalenɛ la wa ye kan, na yaga li kɔrɔ wi jɛn mboo yo na kan sanni jayire limɛ piliye kɔlɔshyɛn yi sa kɔ, pa mi yaa ye kan derigbɔrɔ gbɔrɔ nafa ma yiri kɛ konaa bunduye nafa ma yiri kɛ ni.

\VS{13}Ɛɛn fɔ, na yee ya mbeli kɔrɔ wi jɛn mboo yo na kan, pa yoro ye yaa mi kan derigbɔrɔ gbɔrɔ nafa ma yiri kɛ naa bunduye nafa ma yiri kɛ pe ni.» A pè suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Ma nandalenɛ li wa, we yɛn na nuru ma yeri.»


\par }{\PP \VS{14}Kona, a Samisɔn wì si pe pye fɔ:

\par }{\Q «Ŋga pe maa kaa kà yiri wa ŋa wi maa kaa wi ni;

\par }{\Q ŋga kì tanla kà yiri wa ŋa wì ŋgban wi ni.»

\par }{\MM Maga yigi ma saa gbɔn piliye taanri lefɔnmbɔlɔ pe sila ya mbeli kɔrɔ wi yo.

\VS{15}Ki pilige kɔlɔshyɛn wogo ki na, a pè si saa Samisɔn wi jɔ wi pye fɔ: «Ma pɔlɔ wi nɛgɛ maa yewe nandalenɛ li kɔrɔ wi ni ma pan maa yo we kan, nakoma we yaa ma sogo mboro naa ma go woolo pe ni. Yè we yeri mbe pan mbe we kɛɛ yaara ti shɔ we yeri wi kɛ?»

\VS{16}Kona, a Samisɔn jɔ wi nɛɛ gbele mɛɛ saa wi pɔlɔ wi pye fɔ: «Mi woro mɔɔ ndanla, mi yɛn mɔɔ mbɛn. Mà nandalenɛ wa na sefɛnnɛ pe kan, mɛɛ sili kɔrɔ wi yo na kan.»

\par }{\PP A Samisɔn wì suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Wele, mi sili kɔrɔ wi yo yɛrɛ na to naa na nɔ pe kan, mɛlɛ mbe suu yo mboro kan?»

\VS{17}Jɛlɛ wìla koro na gbele Samisɔn wi puŋgo na fɔ ma saa jayire limɛ piliye kɔlɔshyɛn yi kɔ. Pilige kɔlɔshyɛn wogo ki na, a wì sili kɔrɔ wi yo wi kan, katugu jɛlɛ wi gbeere tìla pye naa tege. A wì si fyɛɛlɛ ma saa ki yo wi sefɛnnɛ pe kan.

\VS{18}Pilige kɔlɔshyɛn wogo ki na sanni yɔnlɔ ki sa to, a ca lefɔnmbɔlɔ pè si saa Samisɔn wi pye fɔ:

\par }{\Q «Yiŋgi ki yɛn ma tanla ma wɛ sɛnrɛgɛ na?

\par }{\Q Yiŋgi ki yɛn ma ŋgban ma wɛ jara na?»

\par }{\PP A Samisɔn wì si pe pye fɔ:

\par }{\Q «Ndɛɛ ki pye ye falinɛrɛ capige ye si jaga pɔ na nasumboro wi na mbege tile,

\par }{\Q ye se jɛn nala nandalenɛ li kɔrɔ wi jɛn.»


\par }{\PP \VS{19}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ li yinnɛ lì si ye Samisɔn wi ni, a wì si yiri ma kari wa Asikalɔn ca ki ni, ma saa nambala nafa ma yiri kɛ gbo, ma pe yaripɔrɔ ti lɛ, ma pan ma ki bunduye pe kan mbele pàa nandalenɛ li kɔrɔ wi yo pe yeri. Wi nawa pìla ŋgban fɔ jɛŋgɛ, a wì si sɔngɔrɔ ma kari pe ca.

\VS{20}Lefɔnŋɔ ŋa wìla pye wi wɔnlɔ jayire ti nɔgɔ, a pè suu jɔ wi kan wo yeri.




\par }\Chap{15}{\SH Samisɔn wìla kayaŋga wɔ \newline  Filisiti tara fɛnnɛ pe ni
\par }
{\PP \VerseOne{1}Naa wagati wà la kaa toro,
bile kɔnsanga wa ni, a Samisɔn wì si kari saa jɔ wi shari. Wìla sikapige\XREF{†}{{\XO 15:1 }{\XO{15.1:
}}{\XT{Zhenɛ 38.17}}} yigi ma kari ki ni wi kan. A wì sho fɔ: «Mi yɛn na jaa mbe ye na jɔ wi kɔrɔgɔ wa wi wɔnlɔgo.» Ɛɛn fɔ, wi jɔ to wi sila yɛnlɛ wi ye wa.


\par }{\PP \VS{2}Wi nafɔ wìla wi pye fɔ: «Mìla ki jate ma yo wɔ̀ɔn mbɛn, kì kaa pye ma, a mì suu kan ma wɔnlɔ wi yeri. Wi jɔnlɔ sumboro wo si yɔn ma wɛ wo yɛrɛ jate wo na wi le? Wo lɛ njɔfɔ wi yɔnlɔ.»


\par }{\PP \VS{3}A Samisɔn wì sho fɔ: «Koni kapege ŋga mi yaa pye Filisiti tara fɛnnɛ pe na, lere se ya mbanla jɛrɛgi ki wogo ki na.»


\par }{\PP \VS{4}Kona, a Samisɔn wì si kari ma saa kombokara cɛnmɛ taanri (300) yigi mari pɔpɔ ti yɛɛ na shyɛnzhyɛn wa ti nara ti na, mɛɛ sɛngɛmbanra wara ja mari nuŋgba nuŋgba pɔpɔ nara shyɛnzhyɛn ti sɔgɔwɔ pi ni.

\VS{5}A wì si kasɔn le sɛngɛmbanra ti ni mɛɛ kombokara ti wa wa Filisiti tara fɛnnɛ pe bile kɛɛrɛ ti ni. A kasɔn kì si bile pɔgɔlɔ koro naa bile ŋa wìla pye yere na wi sogo fɔ ma saa ye
ɛrɛzɛn kɛɛrɛ naa oliviye tire kɛɛrɛ ti ni mari sogo.

\VS{6}A Filisiti tara fɛnnɛ pè si yewe ma yo fɔ: «Ambɔ wi ko kala na lo pye?»

\par }{\PP A pè si pe pye fɔ: «Timina ca fɛnnɛ naŋa wi nafɔ Samisɔn wowi, katugu wi nafɔ wùu jɔ wi shɔ wi yeri maa kan lefɔnŋɔ ŋa wìla pye wi wɔnlɔ wi yeri.» Kona, a Filisiti tara fɛnnɛ pè si kari ma saa jɛlɛ wo naa wi to wi ni pe sogo.


\par }{\PP \VS{7}A Samisɔn wì si pe pye fɔ: «Kì kaa pye pa yège pye yɛɛn, mi sanla wogo ki yaga, fɔ ndɛɛ mbege kayaŋga wɔ ye ni.»

\VS{8}A wì si to pe na malaga ni ma pe gbɔn jɛŋgɛ ma pe lɛgɛrɛ gbo. Ko puŋgo na, a wì si kari ma saa cɛn wa Etamu\XREF{†}{{\XO 15:8 }{\XO{15.8:
}}{\XT{2 Kuro 11.6}}} ca waliwege ki ni.


\par }{\SH Samisɔn wìla malaga gbɔn \newline  Filisiti tara fɛnnɛ pe ni naa
\par }
{\PP \VS{9}Kona, a Filisiti tara fɛnnɛ pè si yiri ma saa pe maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga ki kan wa Zhuda cɛnlɛ woolo pe tara mɛɛ jaraga ma saa gbɔn wa Lehi ca ki na.

\VS{10}A Zhuda cɛnlɛ woolo pè si pe yewe ma yo fɔ: «Yiŋgi na, a yè si pan mbe to we na malaga ni?»

\par }{\PP A pè sho fɔ: «Wè pan mbe Samisɔn yigi mboo pɔ mboo jɔlɔ paa yɛgɛ ŋga na wì we jɔlɔ we.»

\VS{11}Naa Zhuda cɛnlɛ woolo pàa kaa ki logo ma, a nambala waga taanri (3 000) si kari Samisɔn wi kɔrɔgɔ wa Etamu ca waliwege ki ni, ma saa wi pye fɔ: «Ma sigi jɛn mbe yo Filisiti tara fɛnnɛ pe yɛn ma cɛn we go na wi le? Yiŋgi na, a mà si kala kɔn ma wa we na?»

\par }{\PP A wì si pe yɔn sogo ma yo fɔ: «Pànla jɔlɔ yɛgɛ ŋga na, pa mì pe jɔlɔ ma fun.»


\par }{\PP \VS{12}A pè sho fɔ: «Wè pan laga mbɔɔn pɔ mbe sɔɔn le Filisiti tara fɛnnɛ pe kɛɛ.»

\par }{\PP A Samisɔn wì si pe pye fɔ: «Ye wugu yanla kan fɔ yoro jate ye sanla gbo.»


\par }{\PP \VS{13}A pè suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Ayoo, we woro na jaa mbɔɔn gbo. We yɛn na jaa mbɔɔn pɔ sɔɔn le pe kɛɛ ko cɛ.» Kona, a pè suu pɔ maŋgala fɔnŋgɔlɔ shyɛn ni, mɛɛ yiri wi ni wa waliwege ki ni.

\VS{14}Naa Samisɔn wìla ka saa gbɔn wa Lehi ca, a Filisiti tara fɛnnɛ pè si pan maa fili nɛɛ jɔrɔgi, na yɔgɔri. Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ li yinnɛ lì si ye Samisɔn wi ni. Pàa wi kɛyɛn yi pɔ maŋgala ŋgele ni, a kè si kanŋga ma pye paa
lɛn jese ma kaa sogo we. A kè si kɔɔnlɔ ma wɔ wa wi kɛyɛn yi na.

\VS{15}A wì si wele mɛɛ sofile tugbila kajelege ka yan, kìla pye tipirige. A wì sigi lɛ mɛɛ ki tɛgɛ ma nambala waga kele (1 000) gbo ki ni.

\VS{16}Kona, a Samisɔn wì sho fɔ:

\par }{\Q «Gboolo gbogolosaga nuŋgba ŋga, gboolo gbogolosaga shyɛn ŋga.

\par }{\Q Mì pe gbo sofile tugbila kajelege nuŋgba ni.

\par }{\Q Mì sofile tugbila kajelege nuŋgba tɛgɛ ma lere waga kele (1 000) gbo ki ni.»


\par }{\PP \VS{17}Ki sɛnrɛ ti yoŋgɔlɔ, a Samisɔn wì si sofile tugbila kajelege ki wa wa yɛgɛ. A pè sigi laga ki mɛgɛ taga naga yinri Aramati Lehi\FTNT{†}{{\FR 15:17 }{\FR{15.17:
}}{\FT{Eburuye sɛnrɛ ti ni Aramati Lehi kɔrɔ wowi ŋa fɔ: Tugbila kajelege tinndi.}}}.

\VS{18}Maga ta wɔgɔ kìla Samisɔn wi yigi fɔ jɛŋgɛ, a wì si Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛnri ma yo fɔ: «Mboro màga yawa gbɔɔ mba pì kan mi ŋa ma tunmbyee na yeri. Koni ma yaa ti mbe ku wɔgɔ ki kɛɛ, mbanla yɛɛ le ki leele mbele pee
kɛnrɛkɛnrɛ pe kɛɛ wi le?»

\VS{19}Kona, walaga ŋga kìla pye wege ni wa Lehi ca, a Yɛnŋɛlɛ lì sigi wali. A tɔnmɔ si janri ma yiri wa ki ni, a Samisɔn wì si wɔ mɛɛ yiri ma fanŋga ta naa. A pè sigi pulugo ki mɛgɛ taga naga yinri Ɛni Akore\FTNT{†}{{\FR 15:19 }{\FR{15.19:
}}{\FT{Eburuye sɛnrɛ ti ni, maga logo Ɛni Akore ko kɔrɔ wo yɛn fɔ: Ŋa wi maa yɛnri wi pulugo.}}}. Ki pulugo ki yɛn wa Lehi ca ali ma pan gbɔn nala.


\par }{\PP \VS{20}Samisɔn wìla pye kiti kɔnfɔ wa
Izirayɛli tara fɔ ma saa gbɔn yɛlɛ nafa, ma yala Filisiti tara fɛnnɛ pàa pye fanŋga ki na sanga ŋa ni wi ni.




\par }\Chap{16}{\SH Samisɔn wìla kari wa Gaza ca
\par }
{\PP \VerseOne{1}Pilige ka, a Samisɔn wì si kari wa Gaza ca mɛɛ saa nanjaa wa yan. A wì si kari sa sinlɛ wi ni.

\VS{2}A pè sigi yo Gaza ca woolo pe kan fɔ: «Samisɔn wi yɛn laga ca ki ni.» Kì pye ma, a pè si yere ma ca ki maga, ma lara, ma ca ki yeyɔngɔ ki sige yembinɛ li ni fuun li ni. Ɛɛn fɔ pàa yere pe sila kala la pye ki yembinɛ li ni. Pàa pye na pe yɛɛ piin ma yo na laga ki ka laga ko pe yaa wi gbo.

\VS{3}Ɛɛn fɔ Samisɔn wìla sinlɛ fɔ ma saa gbɔn yinndɛgɛ ki na. Yinndɛgɛ ki na, a wì si yiri ma saa gbɔn ca ki yeyɔngɔ ki na, mɛɛ kɔrɔ piile pe yigi ma pinlɛ kanŋgara na tire shyɛn ti ni, naa gbaserege ki ni mari tilele mari kɔlɔgi, mɛɛ ti ni fuun ti lɛ mari taga pajogo na ma saa ti wa wa yanwiga ŋga ki yɛn wa Eburɔn ca yɛsinmɛ pi na ki go na.


\par }{\SH Samisɔn naa jɛlɛ ŋa pàa pye \newline  na yinri Delila pe kala
\par }
{\PP \VS{4}Ko puŋgo na, a Samisɔn wì si jɛlɛ wa yan, a wi kala lì suu ndanla. Pàa pye naa yinri Delila, wìla pye ma cɛn ca ka ni wa Sorɛki gbunlundɛgɛ ki ni.

\VS{5}A Filisiti tara fɛnnɛ teele pè si kari ma saa Delila wi pye fɔ: «Samisɔn wi nɛgɛnɛgɛ, fanŋga gbɔgɔ ŋga ki yɛn wi ni, maga yirisaga ki jɛn, konaa we mbe ya mboo yigi mboo pɔ yɛgɛ ŋga na wiga ka ya yaraga pye we. Pa we ni fuun nuŋgba nuŋgba we yaa ma kan warifuwe pyɔ waga keleŋgele naa cɛnmɛ cɛnmɛ (1 100) ni.»


\par }{\PP \VS{6}Kona, a Delila wì si Samisɔn wi yewe ma yo fɔ: «Mi yɛn nɔɔ yɛnri, ma fanŋga gbɔgɔ ki maa yinrigi laga ŋga na maga yo na kan. Yiŋgi pe mbe ya tɛgɛ mbɔɔn pɔ sɔɔn fanŋga ki kɔ?»


\par }{\PP \VS{7}A Samisɔn wì suu pye fɔ: «Na paga na pɔ maŋgala tipiŋgele kɔlɔshyɛn ni, ŋgele ke fa waga gbɛn, kona pa na fanŋga ki yaa kɔ, mi yaa pye paa leele sanmbala pe yɛn.»


\par }{\PP \VS{8}A Filisiti tara fɛnnɛ teele pè si saa maŋgala tipiŋgele kɔlɔshyɛn kan Delila wi yeri, ke sila waga. A wì si Samisɔn wi pɔ ke ni.

\VS{9}Kìla yala nambala pèle la pye ma lara wa Delila wi kɔrɔgɔ, wa yumbyɔ wi ni. A wì si fo ma gbele ma yo fɔ: «Samisɔn, Filisiti tara fɛnnɛ pè pan mbe to ma na.» A wì si maŋgala ke kɔɔnlɔ paa yɛgɛ ŋga na
lɛn jese ma kaa sogo we. Kì pye ma, pe sila wi fanŋga ki tasaga ki jɛn.


\par }{\PP \VS{10}Kona, a Delila wì si Samisɔn wi pye fɔ: «Wele, maa tɛgɛ na na, nala fanla. Koni mila ma yɛnri pe mbe ya mbɔɔn pɔ yaraga ŋga ni, ki yo na kan.»


\par }{\PP \VS{11}A Samisɔn wì suu pye fɔ: «Na paga na pɔ maŋgala fɔnŋgɔlɔ ni, ŋgele pe fa tɛgɛ mbe yaraga pɔ ke ni gbɛn, kona na fanŋga ki yaa kɔ, pa mi yaa pye paa leele sanmbala pe yɛn.»


\par }{\PP \VS{12}Kona, a Delila wì si maŋgala fɔnŋgɔlɔ lɛ maa pɔ ke ni, mɛɛ wi pye fɔ: «Samisɔn, Filisiti tara fɛnnɛ pè pan mbe to ma na.» Kìla yala leele pèle la pye ma lara wa yumbyɔ wi ni, wa go. Ɛɛn fɔ, a Samisɔn wì sigi maŋgala ke kɔɔnlɔ ma ke wɔ wa wi kɛɛ ki na, paa lɛn jese yɛn.


\par }{\PP \VS{13}A Delila wì si Samisɔn wi pye fɔ: «Ali ma pan ma gbɔn yiŋgɔ, ma yɛn na tɛgɛ na na, nala fanla. Koni ki yo na kan. Yiŋgi pe mbe ya tɛgɛ mbɔɔn pɔ?»

\par }{\PP A Samisɔn wì suu pye fɔ: «Na maga na go njegele kɔlɔshyɛn ke pinlɛ mbe ke ti wa gbɛrɛ niri wi ni, pa na fanŋga ki yaa kɔ, pa mi yaa pye paa leele sanmbala pe yɛn.»

\VS{14}Kona, a Delila wì si Samisɔn wi pye a wì wɔnlɔ, mɛɛ wi go njegele kɔlɔshyɛn ke ti wa gbɛrɛ niri wi ni, mɛɛ ke yigi baŋgɔlɔma ni. Ko pyeŋgɔlɔ, a wì si gbele ma yo fɔ: «Samisɔn, Filisiti tara fɛnnɛ pè pan mbe to ma na.» A wì si yɛn ma yiri wa wi wɔnlɔwɔ pi na, mɛɛ niri wi kɔw ma pinlɛ baŋgɔlɔma wi ni\FTNT{†}{{\FR 16:14 }{\FR{16.13-14:
}}{\FT{Vɛrise kɛ ma yiri taanri wi sɛnrɛ puŋgo woro to naa vɛrise kɛ ma yiri tijɛrɛ wi lɛsaga sɛnrɛ ti woro wa Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛ lɛɛ ŋa wi yɛn Eburuye sɛnrɛ ni wi ni; ɛɛn fɔ pa ti yɛn wa Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛ ŋa pè kanŋga Girɛki sɛnrɛ ni wi ni.}}}.


\par }{\PP \VS{15}Kona, a Delila wì suu pye fɔ: «Ma mbe ya mbege yo mɛlɛ fɔ na kala li yɛn mɔɔ ndanla, mbe sigi ta ma woro nɔɔ nawa sɛnrɛ ti yuun na kan. Mà tɛgɛ na na fɔ ma saa gbɔn yɔnlɔ taanri, mà je ma yo ma sɔɔn fanŋga gbɔgɔ ki yirisaga ki naga na na.»

\VS{16}Delila wìla pye naa tege yewige ki ni pilige pyew. Wìla yanra wi na ki kala li ni, fɔ a kì ka saa cɛn ndɛɛ Samisɔn wi mbe ku. Wii ya mbege kun wi yɛɛ ni naa.

\VS{17}Kì pye ma, a Samisɔn wì suu nawa sɛnrɛ ti ni fuun ti yo wi kan ma yo fɔ: «Yunŋguluwo fa ye wa na go ki ni mbe yan fyew, katugu mi yɛn
naziriwoo ma tɛgɛ na yɛ Yɛnŋɛlɛ li kan, maga lɛ wa na sepilige ki na. Na paga na go ki kulu, pa na fanŋga ki yaa wɔ na ni, mi yaa pye fanŋga fu, mbe pye paa leele sanmbala pe yɛn.»

\VS{18}Naa Delila wìla kaa ki jɛn ma yo wùu nawa sɛnrɛ ti ni fuun ti yo wi kan, a wì si ti a pè saa ki yo Filisiti tara fɛnnɛ teele pe kan ma yo fɔ: «Ye pan laga, katugu koni wogo ko na, wùu nawa sɛnrɛ ti ni fuun ti yo na kan.» Kì pye ma, a pè si kari wa wi yeri penjara nda pàa yo pe yaa kan wi yeri ti ni.

\VS{19}A Delila wì si Samisɔn wi pye, a wì wɔnlɔ wa wi tɔɔrɔ ti na. A wì si naŋa wa yeri, a wì pan maa go njegele kɔlɔshyɛn ke kulu. A Delila wì sigi lɛ na fanŋga taa wi na, katugu wi fanŋga kìla wɔ wi ni.

\VS{20}Kona, a Delila wì sho fɔ: «Samisɔn, Filisiti tara fɛnnɛ pè pan mbe to ma na.» A wì si yɛn ma yiri wa wɔnlɔwɔ pi na, ma sho fɔ: «Mi yaa na yɛɛ wɔ kala paa yɛgɛ ŋga na kagala koŋgbanŋgala kè toro we.» Ɛɛn fɔ, wi sila ki jɛn mbe yo Yawe Yɛnŋɛlɛ làa laga wi puŋgo na.

\VS{21}A Filisiti tara fɛnnɛ pè suu yigi maa yɛngɛlɛ ke yaari\FTNT{†}{{\FR 16:21 }{\FR{16.21:
}}{\FT{Mbe yɛngɛlɛ ke yaari pàa pye naga piin leele mbele pe ma yigi malaga poro na (}}{\XT{1 Sami 11.2; 2 Wunlu 25.7}}{\FT{).}}} wi na. Ko puŋgo na, a pè si kari wi ni wa Gaza ca, mɛɛ wi pɔ tuguyɛnrɛ yɔngɔwɔ shyɛn ni. Tira sinndɛlɛgɛ ŋga pe maa sunrugu na tire ki na, a pè suu wa, a wìla yarilire tire ki na wa kaso go ki ni.


\par }{\SH Samisɔn wìla kayaŋga wɔ \newline  Filisiti tara fɛnnɛ pe ni mɛɛ ku
\par }
{\PP \VS{22}Samisɔn wi go ki kuluŋgɔlɔ, sanni jɛnri, a wi yinzire ti nɛɛ yinrigi.

\VS{23}A Filisiti tara fɛnnɛ teele pè si kaa pe yɛɛ gbogolo mbe
saraga gbɔgɔ wɔ pe yarisunŋgo Dagɔn ki yeri mbe yɔgɔri. Pàa pye na yuun fɔ:

\par }{\Q «We yarisunŋgo ki we mbɛnfɔ Samisɔn wi le we kɛɛ.»


\par }{\MM \VS{24}Naa leele pàa kaa wi yan, a pe nɛɛ pe yarisunŋgo ki sɔnni na yuun fɔ:

\par }{\Q «We yarisunŋgo kì we mbɛnfɔ wi le we kɛɛ,

\par }{\Q wo ŋa wìla pye na we tara woolo pe jogo, ma lelɛgɛrɛ gbo we ni we.»


\par }{\PP \VS{25}Ma pe ta pàa pye na yɔgɔri, a pè si kaa yo fɔ: «Ye sa Samisɔn wi yeri wa wi pan wila we piin waa tɛgɛ.» A pè si saa wi yirige wa kaso go ki ni, a wì pan na pe piin paa tɛgɛ. Pàa wi yerege wa go ki tiyagala ke sɔgɔwɔ.

\VS{26}A Samisɔn wì si lefɔnŋɔ ŋa wìla pye wi kanŋgala li yigifɔ wi pye fɔ: «Kari na ni mbe sa jiri tiyagala ŋgele ke yuŋgbɔgɔ ki tɔgɔ ke na, jaŋgo mbe jiige ke na.»

\VS{27}Ma si yala go kìla pye ma yin nambala naa jɛɛlɛ pe ni. Filisiti tara fɛnnɛ teele pe ni fuun pàa pye wa. Nambala naa jɛɛlɛ pe ni, lere waga taanri (3 000) wìla pye ma cɛn wa birigo ki naayeri na Samisɔn wi wele, a wila pe piin paa tɛgɛ.


\par }{\PP \VS{28}Kona, a Samisɔn wì si Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛnri ma yo fɔ: «We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, ki yaga ma jatere pye na na. E, Yɛnŋɛlɛ, fanŋga kan na yeri naa kansaga nuŋgba, ki yɔnlɔ na li na jaŋgo mbe kayaŋga wɔ Filisiti tara fɛnnɛ pe ni na yɛngɛlɛ shyɛn ŋgele pè yaari ke kala na.»

\VS{29}A Samisɔn wì si jiri nandogomɔ tiyagala shyɛn ŋgele kàa go ki yerege ke na, ma kɛyɛn kan ke na ma gbɔw jɛnri, mɛɛ wi kalige ki taga nuŋgba na ma kamɛŋgɛ ki taga sanna li na.

\VS{30}A wì sho fɔ: «Mbe pinlɛ mbe ku Filisiti tara fɛnnɛ pe ni fuun pe ni ja.» Kona, a wì si tiyagala ke wɔnrɔgɔ wi fanŋga ki ni fuun ki ni. A go kì si to Filisiti tara fɛnnɛ teele pe na, konaa janwa ŋa fuun wìla pye wa go ki ni pe na. Ki pyelɔmɔ pi na ma, leele mbele Samisɔn wìla gbo wi kusanga wi ni, poro la lɛgɛ ma wɛ wìla pye yinwege na sanga ŋa ni ma mbele gbo poro na.

\VS{31}Kona, a wi sefɛnnɛ naa wi sege woolo pe ni fuun pè si pan maa gboo wi lɛ ma kari wi ni. A pè si saa wi le wa wi to Manowa wi fanga ki ni, wa Zoreya ca naa Ɛshitawɔli ca sɔgɔwɔ pi ni. Samisɔn wìla pye kiti kɔnfɔ wa
Izirayɛli tara fɔ ma saa gbɔn yɛlɛ nafa.




\par }{\MS DAN CƐNLƐ WOOLO KONAA PE YƐNŊƐLƐ GBƆGƆSAGA

\par }\Chap{17}{\MR 17–18

\par }{\SH Naŋa ŋa pàa pye na yinri Mika \newline  wi yarisunŋgo sunzaga kala
\par }
{\PP \VerseOne{1}Naŋa wà la pye ma cɛn wa Efirayimu yanwira tara ti ni, pàa pye naa yinri Mika.

\VS{2}Pilige ka, a wì suu nɔ wi pye fɔ: «Nɔ, ma warifuwe pyɔ waga kele naa cɛnmɛ (1 100) ŋa pàa yu ma yeri, a mà yoo wi daŋga na yɛgɛ na we, wele, ki penjara ti yɛn laga na yeri. Muwi mìla ti lɛ.» Kona, a wi nɔ wì sho fɔ: «Na pinambyɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ li duwaw ma na!»

\VS{3}A Mika wì sigi warifuwe pyɔ waga kele naa cɛnmɛ (1 100) wi kan wi nɔ wi yeri. A wi nɔ wì sho fɔ: «Na pinambyɔ, mìgi kɔn maga tɛgɛ mbege penjara ti tɛgɛ ti yɛ Yawe Yɛnŋɛlɛ li kan ma kala na, jaŋgo ti tɛgɛ ti yaraga yanlɛgɛ ka gbegele yarisunŋgo, ŋga pe warifuwe yan maga gbegele. Ki kala na ti nda, mi yɛn nari sɔngɔri ma na.»

\VS{4}Ɛɛn fɔ, a Mika wì si penjara ti sɔngɔrɔ naa wi nɔ wi na. A wi nɔ wì si warifuwe pyɔ cɛnmɛ shyɛn wɔ wa ti ni mari kan tugurɔn yanfɔ wa yeri. A wo siri yan ma yaraga yanlɛgɛ ka gbegele yarisunŋgo. A pè si saa ki yerege wa Mika wi go.


\par }{\PP \VS{5}Ma si yala ki Mika we, Yɛnŋɛlɛ gbɔgɔsaga kà la pye wa wi go. A wì si
efɔdi wa gbegele, konaa go yarisunndo ni, mɛɛ wi pinambyɔ wa tɛgɛ, a wì pye wi
saraga wɔfɔ.

\VS{6}Ki wagati wi ni, wunluwɔ sila pye
Izirayɛli tara ti go na. Lere nuŋgba nuŋgba pyew wìla pye na tanri na yala wi nandanwa kala lo ni.


\par }{\PP \VS{7}Lefɔnŋɔ wà la pye ma cɛn wa Betilɛɛmu ca, wa Zhuda tara, ma yiri wa Zhuda cɛnlɛ li ni.
Levi setirige pyɔ lawi.

\VS{8}A ki naŋa wì si yiri wa Betilɛɛmu ca, wa Zhuda tara mbe kari sa cɛnsaga lagaja laga ka ni. Maa ta wa konɔ wila kee, a wì si saa gbɔn wa Efirayimu yanwira tara ti ni konaa ma saa gbɔn fɔ wa Mika go ki na.

\VS{9}A Mika wì suu yewe ma yo fɔ: «Mà yiri se yeri?» A wì suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Mi yɛn Levi setirige pyɔ, ma yiri wa Betilɛɛmu ca, wa Zhuda tara. Mi yɛn na cɛnsaga lagajaa na toro.»


\par }{\PP \VS{10}A Mika wì suu pye fɔ: «Koro laga na yeri, ma pye paa na to yɛn, ma pye na
saraga wɔfɔ. Mi yaa lɔɔn kaan warifuwe pyɔ kɛ kɛ ni yɛlɛ pyew, naa yaripɔrɔ konaa yaakara ni.»

\par }{\PP Kì kaa pye ma, a Levi setirige pyɔ wì si ye wa Mika wi go.


\par }{\PP \VS{11}A wì si yɛnlɛ mbe koro wa Mika wi ni. A wì suu yigi jɛŋgɛ paa wi pinambyɔ yɛn.

\VS{12}A Mika wì suu tɛgɛ
saraga wɔgɔtunŋgo ki na, a wì pye wi saraga wɔfɔ. A wì si koro wa Mika wi go.

\VS{13}A Mika wì sho fɔ: «Koni mìgi jɛn ma yo Yawe Yɛnŋɛlɛ li yaa kajɛŋgɛ pye na kan, katugu mì Levi setirige pyɔ wa ta, a wì pye na saraga wɔfɔ.»




\par }\Chap{18}{\SH Dan cɛnlɛ woolo pàa pye \newline  na cɛnsaga lagajaa mbe cɛn
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ki wagati wi ni, wunluwɔ sila pye wa
Izirayɛli tara. Dan cɛnlɛ woolo pàa pye na cɛnsaga jaa mbe cɛn, katugu maga lɛ wa fɔ ma pan ma gbɔn ki wagati wi na, poro sila kɔrɔgɔ ta wa Izirayɛli cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ.

\VS{2}Kona, a Dan cɛnlɛ woolo pè si nambala kaŋgurugo wɔ pe yɛɛ sɔgɔwɔ, mbele pàa pye lewɛlimbɛlɛ, ma yiri wa Zoreya ca konaa Ɛshitawɔli ca. Pàa pe tun ma yo pe sa tara ti yanri peri wele peri jɛn, ma pe pye fɔ: «Ye sa tara ti yanri yeri wele yeri jɛn.» A pè si kari ma saa gbɔn wa Efirayimu yanwira tara ti ni, wa Mika go ki tanla, mɛɛ wɔnlɔ le.

\VS{3}Ma pe ta wa Mika go ki tanla, a pè si
Levi setirige pyɔ wi jɛn wi sɛnpaara to na. A Pè si kari wi kɔrɔgɔ mɛɛ saa wi yewe fɔ: «Ambɔ wì pan ma ni lagamɛ? Yiŋgi maa piin laga? Yiŋgi na, a mà si koro laga?»


\par }{\PP \VS{4}A wì si pe yɔn sogo ma yo fɔ: «Ŋga naa ŋga ko Mika wi maa piin na kan. Wi maa na sara, a mì pye wi
saraga wɔfɔ.»


\par }{\PP \VS{5}Kona, a pè suu pye fɔ: «Kì kaa pye ma, Yɛnŋɛlɛ li yewe we kan we ta wege jɛn na kaa pye kondangala na we yɛn li na li yaa tanla we na?»


\par }{\PP \VS{6}A saraga wɔfɔ wì si pe pye fɔ: «Yaa kee yɛyinŋge na fasi, Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn ye ni wa ye kondangala li ni.»


\par }{\PP \VS{7}A ki nambala kaŋgurugo pè si yiri ma konɔ li lɛ ma saa gbɔn wa Layishi\XREF{†}{{\XO 18:7 }{\XO{18.7:
}}{\XT{Zhozu 19.47}}} ca. A pè si saa ca woolo pe yan pe yɛn ma cɛn wa yɛyinŋge na ma yala Sidɔn ca fɛnnɛ pe cɛnlɔmɔ pi ni; pàa pye ma cɛn pɔw ma kɛɛ kan ma taga pe yɛɛ na. Lere sila pye na pe jɔlɔ, lere kpɛ sila pye pe go na mbaa kaŋgbanga tari pe na. Pàa pye ma lali Sidɔn ca fɛnnɛ pe ni. Pe sila pye na kanuŋgbaŋga piin cɛnlɛ la kpɛ ni.

\VS{8}A Nambala kaŋgurugo pè si sɔngɔrɔ ma pan wa Zoreya naa Ɛshitawɔli cara ti ni pe sefɛnnɛ pe kɔrɔgɔ. A poro si pe yewe ma yo fɔ: «Ye ka yo we kan.»


\par }{\PP \VS{9}A pè si pe sefɛnnɛ pe yɔn sogo ma yo fɔ: «Yoo kari we sa to Layishi ca woolo pe na; katugu wè tara ti wele mari yan ti yɛn ma yɔn fɔ jɛŋgɛ. Ki cɛn mɛlɛ ye si pyeri? Yaga kaa mɔlɔ. Ye yiri ye konɔ li lɛ we saga tara ti shɔ.

\VS{10}Na yaga sa gbɔn wa, ye yaa sa leele pe yan pè kɛɛ kan ma taga pe yɛɛ na. Pe tara tì gbɔgɔ, a Yɛnŋɛlɛ lìri le ye kɛɛ. Yarilire nda fuun ti ma fi wa tara ti na ta yaa ta wa ki tara ti ni.»


\par }{\SH Dan cɛnlɛ woolo \newline  pàa yarisunŋgo ka yu \newline  konaa ki saraga wɔfɔ wi ni
\par }
{\PP \VS{11}Kona, a Dan setirige woolo nambala cɛnmɛ kɔgɔlɔni (600) si maliŋgbɔnyaara lɛ ma yiri wa Zoreya naa Ɛshitawɔli cara ti ni ma kari.

\VS{12}A pè si saa pe
paara yinrɛ ti kankan wa Kiriyati Yeyarimu ca ki tanla, wa Zhuda tara, wa ca ki yɔnlɔ tosaga kɛɛ yeri. Ko kala ki ti pe maa ki laga ki yinri Mahane Dan\FTNT{†}{{\FR 18:12 }{\FR{18.12:
}}{\FT{Eburuye sɛnrɛ ti ni, maga logo Mahane Dan, ko kɔrɔ wo ŋa Dan cɛnsaga.}}}\XREF{†}{{\XO 18:12 }{\XO{18.12:
}}{\XT{1 Sami 6.21; 7.1; 2 Sami 6.2}}} ali ma pan ma gbɔn nala.

\VS{13}Pè kaa yiri lema, a pè si toro wa Efirayimu yanwira tara ti ni ma saa gbɔn wa Mika go ki na.


\par }{\PP \VS{14}Kona, nambala kaŋgurugo mbele pàa saa Layishi ca tara ti yanri mari wele, a pè si pe pinlɛyɛɛnlɛ pe pye fɔ: «Yège jɛn ma yo
efɔdi, naa go yarisunndo konaa yaraga yanlɛgɛ ŋga pè tugurɔn yan maga gbegele yarisunŋgo ta yɛn laga ki yinrɛ nda ka ni kɛ? Koni ŋga ye daga mbe pye, yège jɛn.»

\VS{15}Kona, a pè si kɛ ma kari wa Mika go, mɛɛ saa ye wa Levi setirige woolo lefɔnŋɔ wi go maa shari maa yewe na kaa pye wi yɛn ŋgbaan.

\VS{16}Ko sanga wo ni, Dan cɛnlɛ woolo cɛnmɛ kɔgɔlɔni (600) mbele pàa maliŋgbɔnyaara ti lɛ pàa pye ma yere wa yeyɔngɔ ki na.

\VS{17}Ɛɛn fɔ, nambala kaŋgurugo mbele pàa saa tara ti yanri mari wele, pè si ye wa go ma yaraga yanlɛgɛ ki lɛ, naa efɔdi wi ni, naa go yarisunndo konaa yaraga yanlɛgɛ ŋga pàa tugurɔn yan maga gbegele yarisunŋgo ki ni. Saraga wɔfɔ wìla pye ma yere le yeyɔngɔ ki na le nambala cɛnmɛ kɔgɔlɔni (600) pe tanla, maliŋgbɔnyaara ti ni pe kɛɛ.


\par }{\PP \VS{18}Naa saraga wɔfɔ wìla kaa ki yan nambala kaŋgurugo pè ye wa Mika wi go ma saa yaraga yanlɛgɛ ki lɛ, naa efɔdi wi ni, naa go yarisunndo konaa yaraga yanlɛgɛ ŋga pàa tugurɔn yan maga gbegele yarisunŋgo ki ni, a wì si pe yewe ma yo fɔ: «Yiŋgi yaa piin yɛɛn?»

\VS{19}A pè suu pye fɔ: «Pyeri, maga ka para, ma pinlɛ we ni. Ma pye paa we to\XREF{†}{{\XO 18:19 }{\XO{18.19:
}}{\XT{Kiti 17.10}}} konaa we saraga wɔfɔ yɛn. Ma pye lere nuŋgba go woolo saraga wɔfɔ konaa ma pye Izirayɛli cɛnlɛ nuŋgba woolo nakoma sege nuŋgba woolo saraga wɔfɔ, kikiin ki yaa mbɔnrɔ ma yeri?»

\VS{20}Ki sɛnrɛ tìla saraga wɔfɔ wi nawa pi yinŋgi fɔ jɛŋgɛ. A wì si efɔdi wi lɛ, naa go yarisunndo to naa yaraga yanlɛgɛ ki ni, mɛɛ pinlɛ ki leele pe ni ma kari.


\par }{\PP \VS{21}A pè si yiri le nɛɛ kee. Pàa piile, naa yaayoro to naa yarijɛndɛ ti kelegi pe yɛɛ yɛgɛ.

\VS{22}Naa pàa kaa lali jɛŋgɛ Mika go ki ni sanga ŋa ni, a wi cɛnyɛɛnlɛ pè si pe yɛɛ gbogolo ma taga Dan cɛnlɛ woolo pe na, na pe puro.

\VS{23}Naa pàa ka saa yɔngɔ pe ni, a pè si jɔrɔgɔ ma Dan cɛnlɛ woolo pe yeri, a pè si sɔngɔrɔ ma pan ma Mika wi yewe ma yo fɔ: «Yiŋgi kì ye ma ni, a mà sigi janwa ŋa wi lɛ ma pan we kɔrɔgɔ?»


\par }{\PP \VS{24}A wì si pe yɔn sogo ma yo fɔ: «Yarisunndo nda mì gbegele na yɛɛ kan, yèri lɛ na kee ti ni ma pinlɛ na saraga wɔfɔ wi ni. Yaraga si koro na yeri naa; a yè si yɛnlɛ nala yewe na yuun fɔ: ‹Yiŋgi kì ye ma ni?› »


\par }{\PP \VS{25}A Dan cɛnlɛ woolo pè sho fɔ: «Maga ka we nuŋgbolo li wɛri we na ma sɛnrɛ ti ni, jaŋgo we woolo pele ka ka nawa ŋgban, mbe to mboro naa ma go woolo ye na mbe ye gbo.»

\VS{26}Ko puŋgo na, a Dan cɛnlɛ woolo pè si konɔ li lɛ nɛɛ kee. Naa Mika wìla kaa ki yan pe fanŋga kì wɛ wi wogo ki na, a wì si sɔngɔrɔ ma kari wi go.


\par }{\PP \VS{27}Dan cɛnlɛ woolo pa pàa yaara nda Mika wìla gbegele ti lɛ yɛɛn, konaa wi saraga wɔfɔ wi ni.

\par }{\SH Dan cɛnlɛ woolo pàa saa cɛn \newline  wa Layishi ca
\par }
{\PP Ko puŋgo na, a Dan cɛnlɛ woolo pè si saa to Layishi ca ki na, ma si yala ca woolo pàa pye ma cɛn yɛyinŋge na konaa ma kɛɛ kan ma taga pe yɛɛ na. A pè si ca woolo pe gbo ma ca ki sogo.

\VS{28}Lere kpɛ sila ta mbe kari sa Layishi ca woolo pe saga, katugu pàa pye ma lali Sidɔn ca woolo pe ni. Pe sila pye na kanuŋgbaŋga piin leele pele yɛgɛ ni. Layishi ca kìla pye wa Bɛti Erehɔbu ca gbunlundɛgɛ ki ni. A Dan cɛnlɛ woolo pè si ca ki kan naa fɔnŋgɔ mɛɛ cɛn wa ki ni.

\VS{29}A pè si pe tɛlɛ wi mɛgɛ ki taga ca ki na naga yinri Dan. Dan wìla pye Izirayɛli wo pinambyɔ. Ɛɛn fɔ faa, pàa pye na ca ki yinri Layishi.

\VS{30}A pè si Mika wi yaraga yanlɛgɛ ki yerege pe yɛɛ kan, mɛɛ Gɛrishɔmu pinambyɔ Zhonatan wi tɛgɛ Dan cɛnlɛ woolo pe saraga wɔfɔ; wo la pye Manase\FTNT{†}{{\FR 18:30 }{\FR{18.30:
}}{\FT{Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛɛlɛ pele ni mɛgɛ ŋga kì yeri laga ki laga ŋga ki na ma yo Manase ki yɛn ma yɔnlɔgɔ wa pe ni ma yo Moyisi.}}} wi pishyɛnwoo. Zhonatan naa wi setirige piile pe ni, pàa pye naga tunŋgo ki piin fɔ ma saa gbɔn wagati ŋa pàa kaa ki tara woolo pe koli ma kari pe ni wa kulowo pi ni wi na.

\VS{31}Yɛnŋɛlɛ li
cɛnsaga paraga go kìla pye wa Silo ca\XREF{†}{{\XO 18:31 }{\XO{18.31:
}}{\XT{Zhozu 18.1}}} wagati ŋa fuun ni, pàa Mika yaraga yanlɛgɛ ki yerege pe yɛɛ kan ki wagati wi ni fuun wi ni.




\par }{\MS IZIRAYƐLI WOOLO SANMBALA PE MALAGA GBƆNGƆ BƐNZHAMƐ CƐNLƐ WOOLO PE NI

\par }\Chap{19}{\MR 19–21

\par }{\SH Kapege ŋga Gibeya ca woolo pàa pye
\par }
{\PP \VerseOne{1}Wagati ŋa ni wunluwɔ fa cɛn
Izirayɛli tara ti go na,
Levi setirige piile naŋa wà la pye ma cɛn wa Efirayimu yanwira tara ti laga ŋga kì lali ki ni. A wì si Betilɛɛmu ca fɛnnɛ jɔ wa lɛ maa tɛgɛ, ma yiri wa Zhuda tara.

\VS{2}Ɛɛn fɔ, a jɛlɛ wi nɛɛ nanjara piin, mɛɛ yiri wa wi pɔlɔ wi go ma kari wa wi to go, wa Betilɛɛmu ca, wa Zhuda tara. A wì si koro wa fɔ ma saa gbɔn yeŋge tijɛrɛ.

\VS{3}A wi pɔlɔ wì si kaa kari wa wi yeri mbe sa para wi ni mboo jatere wi kanŋga wi na, wi ta wi sɔngɔrɔ wa wi go. Wìla kari wi tunmbyee nuŋgba ni konaa sofilele shyɛn ni. A jɛlɛ wì si ye wi pɔlɔ wi ni wa wi to go. Naa tofɔ wìla kaa wi pɔlɔ wi yan, a wì suu fili yɔgɔrimɔ ni.

\VS{4}A wi nafɔ, jɛlɛ wi to we, wì suu yaga wa wi yɛɛ yeri, a wì koro wa ma saa gbɔn piliye taanri. Pàa pye na nii, na woo, na wɔnlɔ wa.


\par }{\PP \VS{5}Pilige tijɛrɛ wogo ki na, a pè si yiri faa pinliwɛ pi ni, a Levi setirige woolo naŋa wì suu yɛɛ gbɛgɛlɛ mbaa kee. Ki sanga wi ni, a wi nafɔ wì suu pye fɔ: «Yaraga ka ka gbɛn ma fanŋga ta, ko puŋgo na ma sila kee.»


\par }{\PP \VS{6}A pe leele shyɛn pè si cɛn ma pinlɛ ma li konaa ma wɔ. Ko puŋgo na, a jɛlɛ wi to wì suu pɔlɔ wi pye fɔ: «Koro laga, ma nala yembinɛ lo pye laga, ma yɔgɔri naa.»


\par }{\PP \VS{7}Jɛlɛ wi pɔlɔ wìla yiri mbaa kee; ɛɛn fɔ, a wi nafɔ wì suu yɛnri ŋgbanga ma yo wi wɔnlɔ. A wì si yɛnlɛ maga yembinɛ li pye wa.

\VS{8}Pilige kaŋgurugo wogo ki na, a wì si yiri faa pinliwɛ pi ni ma yo wi yaa la kee. A wi nafɔ wì sho naa fɔ: «Mi yɛn nɔɔ yɛnri, ma ka gbɛn, yɔnlɔ ki ka ka sogo mɛɛ la kee.» Kona, a pe shyɛn pè si pinlɛ ma li.


\par }{\PP \VS{9}Naa naŋa wìla kaa yiri mbaa kee wi jɔ naa wi tunmbyee wi ni, a wi nafɔ wì suu pye fɔ: «Wele, yɔnlɔ kì kɔ makɔ, yembinɛ lì gbɛrɛ wɔ, ye koro laga ye wɔnlɔ, yɔnlɔ kì to makɔ. Ye wɔnlɔ laga naa, ma yɔgɔri. Goto ye yiri faa yaa kee, maa kee ma ca.»

\VS{10}Ɛɛn fɔ, jɛlɛ wi pɔlɔ wi sila yɛnlɛ mbe wɔnlɔ wa naa. A wì si yiri na kee wo naa wi cɛnfɔ wi ni, naa wi sofilele shyɛn pe ni, pe jɔnrɔ ti ni pe na. A wì si saa gbɔn wa Zhebusi ca ki yɛgɛ, ko ki yɛn Zheruzalɛmu ca ye.

\VS{11}Naa pàa ka saa yɔngɔ Zhebusi ca ki ni sanga ŋa ni, kìla yala yɔnlɔ kì kɔ makɔ. A tunmbyee wì suu tafɔ wi pye fɔ: «Ki yaga we kɛ we kari wa Zhebusi cɛnlɛ woolo pe ca ŋga ki ni, we sa wɔnlɔ wa.»


\par }{\PP \VS{12}A wi tafɔ wì suu pye fɔ: «Ayoo, we se ye ca ka yɛgɛ ni, ŋga Izirayɛli woolo woro wa ki ni. We toro we kari fɔ wa Gibeya ca.»

\VS{13}A wì suu tunmbyee wi pye naa fɔ: «Pan we bala we gbɔn wa Gibeya ca nakoma wa Arama ca, we sa wɔnlɔ ki cara ka nuŋgba ni.»

\VS{14}Kona, a pè si konɔ li lɛ nɛɛ kee. Naa pàa ka saa yɔngɔ Gibeya ca ki ni sanga ŋa ni, a kì si yala yɔnlɔ kì to. Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo poro ca layi.

\VS{15}Kona, a pè si kɛ ma kari wa Gibeya ca sa wɔnlɔ wa.

\par }{\PP Pàa ye wa ca ma saa cɛn wa katogo. Ɛɛn fɔ, lere kpɛ sila yɛnlɛ mbe pe yaara wɔ wa wi go.

\VS{16}Pe mbe wele, a pè si naŋa lelɛɛ wa yan wì yiri kɛrɛ ma ye yɔnlɔkɔgɔ ki ni. Ki naŋa wìla pye Efirayimu yanwira tara woolo wo wa, ma cɛn wa Gibeya ca. Ma si yala ki laga ki woolo pàa pye Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo.

\VS{17}A wì suu yɛgɛ ki yirige mɛɛ nambanŋa wi yan wì cɛn wa katogo. A wì si saa yewe ma yo fɔ: «Ma yiri se? Maa kee se?»

\VS{18}A Levi setirige woolo naŋa wì suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Wè yiri wa Betilɛɛmu ca, wa Zhuda tara na kee wa Efirayimu yanwira tara ti laga ŋga kì lali ki ni. Pa pànla se wa. Mìla kari wa Betilɛɛmu, wa Zhuda tara, koni mi yɛn na sɔngɔri na kee wa Yawe Yɛnŋɛlɛ li go\FTNT{†}{{\FR 19:18 }{\FR{19.18:
}}{\FT{Kiti kɔnfɛnnɛ pe sanga wi ni, Yɛnŋɛlɛ li cɛnsaga paraga go kìla pye wa Silo ca (}}{\XT{Kiti 18.31; Zhozu 18.1}}{\FT{).}}}. Ɛɛn fɔ, lere si yɛnlɛ mbanla yaara wɔ wa wi go.

\VS{19}Ma si yala, yan naa sofilele yan yɛn we yeri, Yaakara yɛn we yeri fun, mi naa na jɔ konaa na tunmbyee lefɔnŋɔ wi ni. Yaraga ko ka kpɛ kala woro we na.»

\VS{20}Kona, a naŋa lelɛɛ wì suu pye fɔ: «Yɛyinŋge ki pye ma ni! Maga jori yaraga ŋga fuun kala, mi yaa ki kan ma yeri. Kii daga ma wɔnlɔ laga katogo.»

\VS{21}A wì si kari pe ni ma saa pe yaara wɔ wa wi go. A wì si sofile yan kan sofilele pe yeri. A nambala pe pe yɛɛ tɔɔrɔ ti jogo\FTNT{†}{{\FR 19:21 }{\FR{19.21:
}}{\FT{Gbanŋgban wo naa yɔnlɔ tufunwɔ pi kala na, kìla pye wa Izirayɛli tara, nambanŋa ka tugu lere wa na, pe maa tɔɔrɔ ti jogo ma gbanŋgban wi laga ti na, mbege naga fɔ poo yaara wɔ jɛŋgɛ (}}{\XT{Zhenɛ 18.4; 24.32; 43.24; Luki 7.44; Zhan 13.5-14}}{\FT{).}}} mɛɛ li ma wɔ.

\VS{22}Ma pe ta paa nii na baro waa, a ca ki nambala pèle si pan, lejagala pele, ma pan ma go ki maga, nɛɛ kɔrɔ ki gbɔɔn ŋgbanga, a pè si naŋa lelɛɛ, gofɔ we, wi pye fɔ: «Naŋa ŋa wì tugu laga ma go, wi yirige laga we kan we jɛɛlɛ kala pye wi ni\XREF{†}{{\XO 19:22 }{\XO{19.22:
}}{\XT{Zhenɛ 19.1-8}}}.»

\VS{23}A gofɔ wì si yiri wa funwa na pe kɔrɔgɔ mɛɛ pe pye fɔ: «Na wɛnnɛ, mi yɛn na ye yɛnri, yaga ka kapege pye; katugu ki naŋa ŋa wi yɛn na nambanŋa. Yaga ka ki fɛrɛ gbɔrɔ kala na li pye.

\VS{24}Ye wele, na sumborombyɔ wi yɛn laga, wi fa naŋa kala jɛn konaa ki naŋa wi cɛnfɔ wi ni. Mi yaa pe yirige ye kan wa funwa na, ye poro lɛ ye pe jɔgɔ, ŋga ka ye ndanla yege pye pe na. Ɛɛn fɔ, yaga kaga fɛrɛ gbɔrɔ kala na li pye naŋa ŋa wi na.»

\VS{25}Ɛɛn fɔ, ki leele pe sila yɛnlɛ mbe logo naŋa lelɛɛ wi yeri. Kona, a Levi setirige woolo naŋa wì suu cɛnfɔ wi yirige pe kan wa funwa na. A pè suu yigi ma sinlɛ wi ni maa jɔlɔ ki yembinɛ li ni fuun li ni. Naa laga kila kaa na lari, a pè suu yaga ma yo wila kee.


\par }{\PP \VS{26}Lalaaga yɛgɛ ki ni, a ki jɛlɛ wì si pan ma to wa wi pɔlɔ wi kafɔ naŋa wi go yɔn ki na, mɛɛ koro le fɔ ma saa laga ki laga.

\VS{27}Ki pinliwɛ pi ni, a wi pɔlɔ wì si yiri ma go ki yɛngɛ mbe yiri mbaa kee. Wi mbe wele, a wì suu cɛnfɔ wi yan wì sinlɛ ma sanga, maa kɛyɛn yi taga wa yeyɔngɔ shɔn wi na.

\VS{28}A wì suu pye fɔ: «Yiri we kari.» Ɛɛn fɔ jɛlɛ wi sila wi yɔn sogo sɛnrɛ ta kpɛ ni. A wi pɔlɔ wì suu gboo wi lɛ maa taga wi sofile wi na mɛɛ kari wi ca.

\VS{29}Naa wìla ka saa gbɔn wa wi go, a wì si gbenɛ lɛ, maa jɔ gboo wi lɛ maa kɔɔnlɔ, a wì yiri kayinŋgele tɛgɛsaga kɛ ma yiri shyɛn. A wì si ke torogo nuŋgba nuŋgba Izirayɛli tara ti lagapyew ki ni.

\VS{30}Mbele fuun pàa ki wogo ki yan, pàa pye na yuun fɔ: «We fa ŋga ki cɛnlɛ la yan, maga lɛ Izirayɛli woolo pè yiri wa Ezhipiti tara fɔ ma pan ma gbɔn nala. Ki daga yege kala li yigi jɛŋgɛ, mbe ye yɛɛ yewe, mbe ka yo ki sɛnrɛ ti ni.»




\par }\Chap{20}{\SH Izirayɛli cɛngɛlɛ sanŋgala \newline  kàa yɔn wa nuŋgba \newline  mbe malaga gbɔn \newline  Bɛnzhamɛ cɛnlɛ li ni
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona, a
Izirayɛli woolo pe ni fuun pè si pe yɛɛ gbogolo paa lere nuŋgba yɛn wa Mizipa ca Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ. Pàa yiri tara ti lagapyew ki ni ma pan, maga lɛ wa Dan ca ki na, wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeri ma saa gbɔn wa Bɛrisheba ca ki na, wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ ki yeri, konaa ma saa gbɔn wa Galaadi tara ti na wa yɔnlɔ yirisaga yeri\XREF{†}{{\XO 20:1 }{\XO{20.1:
}}{\XT{1 Sami 7.5-14; 10.17}}}.

\VS{2}Izirayɛli woolo pe ni fuun pe teele, poro naa Izirayɛli cɛngɛlɛ ke ni fuun ke teele pe ni, pàa pan Yɛnŋɛlɛ li woolo pe finliwɛ pi na. Maliŋgbɔɔnlɔ mbele pàa pye tɔɔrɔ na, pàa pye nambala waga cɛnmɛ tijɛrɛ (400 000), pàa pye tokobi jɛnfɛnnɛ.

\VS{3}A Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pè sigi logo ma yo Izirayɛli woolo sanmbala pàa kari wa Mizipa ca.

\par }{\PP Ma Izirayɛli woolo pe ta wa ki finliwɛ pi na, a pè si yewe ma yo fɔ: «Ki kapege kì pye yɛgɛ ŋga na, pege yɛgɛ yo we kan.»

\VS{4}Kona, Levi setirige woolo naŋa ŋa pàa wi jɔ wi gbo wì si pe pye fɔ: «Mìla pan ma gbɔn wa Gibeya ca, wa Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pe tara mi naa na cɛnfɔ wi ni mbe wɔnlɔ le.

\VS{5}A ca woolo pè si yiri na kɔrɔgɔ. Yembinɛ li ni, mìla pye go ŋga ni, a pè si pan maga maga na jaa mbanla gbo. A pè silan jɔ wi yigi fanŋga ma sinlɛ wi ni, maa jɔlɔ fɔ ma saa wi gbo.

\VS{6}Kì pye ma, a mì suu gboo wi lɛ maa kɔɔnlɔ kayinŋgele kayinŋgele, maga kara ti torogo Izirayɛli woolo pe tara nda fuun pè ta kɔrɔgɔ ti lagapyew ki ni; katugu kalikalawa naa fɛrɛ gbɔrɔ kala pye laga Izirayɛli tara.

\VS{7}Yoro Izirayɛli woolo, ye ni fuun ye mbele yè gbogolo na, ye ye yɛɛ yan, ye ka kɔn ye tɛgɛ ki kala na li na.»


\par }{\PP \VS{8}Kona, a leele pe ni fuun pè si yɔn wa nuŋgba ma yiri, mɛɛ yo fɔ: «We ni, lere kpɛ se sɔngɔrɔ mbe kari wi ca, lere kpɛ se sɔngɔrɔ mbe kari wi go.

\VS{9}Yiŋgɔ ŋga we yaa pye Gibeya ca ki na ki ŋga: ‹We yaa pɛtɛ gbɔn mbe mbele pe yaa sa to ca ki na pe jɛn.

\VS{10}Izirayɛli cɛngɛlɛ ke ni fuun ke ni, cɛnlɛ na woolo ka pye lere cɛnmɛ we yaa lere kɛ wɔ wa pe ni, cɛnlɛ na woolo ka pye lere waga kele (1 000) we yaa lere cɛnmɛ wɔ wa pe ni, cɛnlɛ na woolo ka pye lere waga kɛ (10 000) we yaa lere waga kele (1 000) wɔ wa pe ni. We yaa poro torogo pe sa yaakara ja maliŋgbɔɔnlɔ sanmbala pe kan. Na paga ka sɔngɔrɔ mbe pan yaakara ti ni, we yaa sa to Gibeya ca woolo pe na wa Bɛnzhamɛ tara, mbe fɛrɛ kala na pè pye laga Izirayɛli tara li fɔgɔ tɔn pe na.› »

\VS{11}Kì kaa pye ma, a Izirayɛli woolo pe ni fuun pè si pe yɛɛ gbogolo ma yɔn wa nuŋgba mbe sa to Gibeya ca ki na.


\par }{\PP \VS{12}A Izirayɛli cɛngɛlɛ sanŋgala kè si keli ma pitunmbolo torogo wa Bɛnzhamɛ cɛnlɛ li seye woolo pe ni fuun pe yeri pe sa pe yewe fɔ: «Kì pye mɛlɛ, a ki kapege tijaanga ŋga kì si ya ma pye wa ye sɔgɔwɔ?

\VS{13}Koni ye ki lejagala mbele wa Gibeya ca pe le we kɛɛ we pe gbo, mbe ta mbe kapege ki kɔ mbege wɔ laga Izirayɛli tara.» Ɛɛn fɔ, Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pe sila yɛnlɛ mbe logo pe sefɛnnɛ Izirayɛli woolo sanmbala pe yeri.


\par }{\PP \VS{14}Ɛɛn fɔ, a Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pè si yiri wa pe cara ti ni ma saa pe yɛɛ gbogolo wa Gibeya ca mbe sa malaga gbɔn Izirayɛli woolo sanmbala pe ni.

\VS{15}Ki pilige ki ni Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo mbele pàa yiri cara ti ni ma pan ma pye tokobi jɛnfɛnnɛ, a pè pe jiri, pàa pye lere waga nafa ma yiri kɔgɔlɔni (26 000). Pe sila Gibeya ca woolo poro jiri mbe pe pinlɛ wa; poro la pye maliŋgbɔɔnlɔ wɛlimbɛlɛ jɛmbɛlɛ cɛnmɛ kɔlɔshyɛn (700).

\VS{16}Wa ki maliŋgbɔɔnlɔ pe ni, maliŋgbɔɔnlɔ kamɛŋgɛ fɛnnɛ mbele pàa pye wɛlimbɛlɛ pàa pye lere cɛnmɛ kɔlɔshyɛn (700). Kìla pye pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pe ma ya ma yinzige nuŋgba wa gbafurugo ni paa ki la.

\VS{17}Izirayɛli woolo sanmbala pe maliŋgbɔɔnlɔ mbele pàa jiri pàa pye lere waga cɛnmɛ tijɛrɛ (400 000). Pe ni fuun pàa tokobi wi jɛn fɔ jɛŋgɛ. Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo poro ni sila pye pe ni.


\par }{\PP \VS{18}Kona, a Izirayɛli woolo pè si kari wa Betɛli ca ma saa Yɛnŋɛlɛ li yewe ma yo fɔ: «Cɛnlɛ liliin li daga mbe keli sa to Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pe na?» A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si pe yɔn sogo ma yo fɔ: «Zhuda cɛnlɛ lo li yaa keli sa to pe na\FTNT{†}{{\FR 20:18 }{\FR{20.18:
}}{\FT{Ki sanga wi ni Yɛnŋɛlɛ li yɔn finliwɛ kɛsu pa wìla pye wa Betɛli ca ma pinlɛ saraga wɔfɔ Fineyasi wi ni (}}{\XT{Kiti 20.26-28}}{\FT{).}}}.»


\par }{\PP \VS{19}Ki goto pinliwɛ pi ni, a Izirayɛli woolo pè si yiri ma saa pe
paara yinrɛ ti kan wa Gibeya ca ki yɛsinmɛ na.

\VS{20}Ko puŋgo na, a pè si yiri ma kari sa to Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pe na, mɛɛ saa yere malinjɛ wi na wa Gibeya ca ki yɔn na.

\VS{21}Kona, a Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pè si yiri wa Gibeya ca ki ni ma pan ma to Izirayɛli woolo pe na, ma lere waga nafa ma yiri shyɛn (22 000) wo gbo pe ni wa malaga gbɔnsaga ki pilige ki ni.

\VS{22}Ɛɛn fɔ, a Izirayɛli woolo pè si kotogo le pe yɛɛ ni ma saa yere naa malinjɛ wi na, wa laga ŋga pàa yere pilige koŋgbanŋga ki na we.

\VS{23}Sanni Izirayɛli woolo pe sa kari, pàa kari ma saa gbele Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ fɔ ma saa gbɔn yɔnlɔkɔgɔ ki na, mali yewe ma yo fɔ: «We daga sa malaga gbɔn we sefɛnnɛ, Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pe ni naa le?»

\par }{\PP A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si pe yɔn sogo ma yo fɔ: «Yaa kee pe kɔrɔgɔ.»


\par }{\PP \VS{24}Ki goto, a Izirayɛli woolo pè si kari ma saa to Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pe na ki yɔnlɔ shyɛn wolo na naa.

\VS{25}Kona, a Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pè si yiri wa Gibeya ca ki ni, ma pan mbe to pe na. Pàa Izirayɛli maliŋgbɔɔnlɔ mbele pè tokobi wi jɛn pe waga kɛ ma yiri kɔlɔtaanri (18 000) gbo ki pilige ki ni.

\VS{26}Kona, a Izirayɛli woolo pe ni fuun pè si kari wa Betɛli ca ma saa cɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ, ma gbele ma
yeŋge le fɔ ma saa gbɔn ki yɔnlɔkɔgɔ. Pàa
saara sogoworo naa
nayinmɛ saara wɔ Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri.

\VS{27}Ko puŋgo na, a pè si Yawe Yɛnŋɛlɛ li yewe naa. Kìla yala Yɛnŋɛlɛ li
yɔn finliwɛ kɛsu wi yɛn wa ki ca ki ni.

\VS{28}Ki wagati wi ni Eleyazari pinambyɔ Fineyasi ŋa wìla pye
Arɔn wi pishyɛnwoo wo wìla pye na tunŋgo piin yɔn finliwɛ kɛsu wi yɛgɛ sɔgɔwɔ. Pàa Yawe Yɛnŋɛlɛ li pye fɔ: «We daga mbe kari sa to we sefɛnnɛ, Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pe na lee we daga mbe malaga ki yaga?» A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si pe pye fɔ: «Yaa kee ye sa to pe na, katugu goto mi yaa pe le ye kɛɛ.»


\par }{\PP \VS{29}Kì pye ma, a Izirayɛli woolo pè si maliŋgbɔɔnlɔ pele laralara ma Gibeya ca ki maga.

\VS{30}A Izirayɛli woolo sanmbala pè si kari ma saa to Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pe na pilige taanri wogo ki na. A pè si yere malinjɛ wi na wa Gibeya ca ki yɛsinmɛ na paa yɔngɔlɔ koŋgbanŋgala shyɛn ke yɛn.

\VS{31}A Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pè si yiri mbe sa to pe na, mɛɛ pe yɛɛ yaga, a pè kari pe ni lege ca ki ni. A pè sigi lɛ na Izirayɛli maliŋgbɔɔnlɔ pele kuun paa yɔngɔlɔ koŋgbanŋgala ke yɛn. Pàa lere nafa ma yiri kɛ wo gbo wa wasege ki ni, wa Betɛli ca konɔ naa Gibeya ca konɔ li na.

\VS{32}A Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pe nɛɛ pe yɛɛ piin fɔ: «Wè ya pe ni paa yɔngɔlɔ koŋgbanŋgala ke yɛn.»

\par }{\PP Ɛɛn fɔ, a Izirayɛli woolo pè sho fɔ: «Ye ti waa fee pe yɛgɛ we pe nɛgɛnɛgɛ pe lali ca ki ni fɔ sa gbɔn wa wasege koŋgolo ke na.»

\VS{33}A Izirayɛli woolo pe ni fuun pè si yiri wa pe yeresara ti ni ma saa pe yɛɛ fili wa Baali Tamari ca ki ni, ma yere malinjɛ wi na. Ki sanga wi ni, Izirayɛli woolo mbele pàa pye ma lara pè si yiri wa pe larasara ti ni, wa Maare Geba\FTNT{†}{{\FR 20:33 }{\FR{20.33:
}}{\FT{Wa Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛ lɛɛlɛ mbele pe yɛn Girɛki sɛnrɛ ni pe ni konaa wa ŋa pe yinri Vuligati wi ni, ŋga kì yo Maare Geba pège yɔnlɔgɔ wa ma yo: Geba ca ki yɔnlɔ tosaga yeri.}}} ca.

\VS{34}Kì pye ma, nambala waga kɛ (10 000) mbele pàa wɔ Izirayɛli woolo pe sɔgɔwɔ pè si saa gbɔn wa Gibeya ca ki yɛsinmɛ na. Malaga kìla ŋgban fɔ jɛŋgɛ. Ɛɛn fɔ Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pe sila pye naga jate jɔlɔgɔ yaa to pe na.

\VS{35}A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si ti a Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pè fe Izirayɛli woolo pe yɛgɛ. Ki pilige ki ni Izirayɛli woolo pàa Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo lere waga nafa ma yiri kaŋgurugo naa cɛnmɛ (25 100) wo gbo pe ni. Pe ni fuun pàa pye tokobi jɛnfɛnnɛ.


\par }{\PP \VS{36}Kona, a Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pè sigi jɛn ma yo pe se ya.

\par }{\PP Ma si yala Izirayɛli woolo pàa pye na fee Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pe yɛgɛ, katugu pàa kɛɛ kan ma taga pe maliŋgbɔɔnlɔ mbele pàa lara ma Gibeya ca ki maga poro na.

\VS{37}Kì pye ma, mbele pàa pye ma lara, a pè si fyɛɛlɛ ma yiri ma go gbɔn ca ki na, ma saa ki tɔn muŋga, mɛɛ ca woolo pe gbo tokobi ni.

\VS{38}Pàa sɛnrɛ ta yo ma ta pe yɛɛ yeri poro naa Izirayɛli maliŋgbɔɔnlɔ sanmbala pe ni, fɔ mbele pàa pye ma lara pe ka kasɔn le ca ki ni pe wirige gbɔgɔ ka yirige wa ki ni (mbege naga fɔ pe to ca ki na).

\VS{39}Malaga gbɔnsanga wi ni, naa Izirayɛli woolo pàa pye na fee Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pe yɛgɛ, Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pàa lere nafa ma yiri kɛ si wo gbo pe ni. A pe nɛɛ ki jate ndɛɛ pè ya Izirayɛli woolo pe ni paa yɔnlɔ koŋgbanna li yɛn.

\VS{40}Ɛɛn fɔ, ki wagati wi ni, naa pàa kaa wirige ki yan kìgi lɛ na yinrigi wa ca ki ni, a Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pè si kanŋga ma wele wa pe puŋgo na, mɛɛ pe ca ki ni fuun ki yan kila sori, kasɔn yinŋgele kaa yinrigi wa naayeri.

\VS{41}Kona, a Izirayɛli woolo pè si kanŋga ma taga pe na. A Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pè sunndo wì si kɔn pe na fɔ jɛŋgɛ, katugu pàa ki yan fɔ jɔlɔgɔ to pe na makɔ.

\VS{42}A pè si puŋgo le na fee Izirayɛli woolo pe yɛgɛ na kee wa
gbinri wi yeri. Ɛɛn fɔ, a Izirayɛli maliŋgbɔɔnlɔ pè si pe yɛgɛ wɛri fɔ jɛŋgɛ; mbele pàa lara wa ca ki tanla, a poro si yiri pe kɔrɔgɔ nɛɛ pe kuun wa konɔ li nandogomɔ.

\VS{43}A Izirayɛli woolo pè si wa ma Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pe maga ma pe purɔ; pe sila yɛyinŋge yaga pe kan, ma pe gbo fɔ ma saa gbɔn wa Gibeya ca ki yɔn na, wa yɔnlɔ yirisaga yeri.

\VS{44}Pàa lere waga kɛ ma yiri kɔlɔtaanri (18 000) wo gbo Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pe ni, pe ni fuun pàa pye maliŋgbɔɔnlɔ wɛlimbɛlɛ.

\VS{45}Mbele pàa koro, a poro si fe ma kari wa gbinri wi ni, ma wa wa Irimɔ walaga ki yeri. Izirayɛli woolo pàa lere waga kaŋgurugo (5 000) wo gbo pe ni wa konɔ. A pè si taga sanmbala pe na ma pe purɔ fɔ ma saa gbɔn wa Gidewɔmu ca ki na, ma lere waga shyɛn (2 000) wo gbo pe ni naa.

\VS{46}Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo mbele pàa gbo ki pilige ki ni, pàa pye lere waga nafa ma yiri kaŋgurugo (25 000). Pe ni fuun pàa pye tokobi jɛnfɛnnɛ konaa ma pye maliŋgbɔɔnlɔ wɛlimbɛlɛ.


\par }{\PP \VS{47}Nambala cɛnmɛ kɔgɔlɔni (600) mbele pàa puŋgo le ma fe ma kari wa gbinri wi yeri, wa Irimɔ walaga ki na, pàa koro wa fɔ ma saa gbɔn yeŋge tijɛrɛ.

\VS{48}A Izirayɛli woolo pè si sɔngɔrɔ ma pan Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo mbele pàa koro pe kɔrɔgɔ na pe kuun tokobi ni cara ti ni na toro, maga lɛ leele pe na fɔ ma saa ki wa yaayoro ti na, konaa yaraga ŋga fuun paga yan ki ni. A pè si kasɔn le ki tara cara ti ni fuun ti ni mari sogo.




\par }\Chap{21}{\SH Izirayɛli woolo pàa jɛɛlɛ kan \newline  Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pe yeri
\par }
{\PP \VerseOne{1}Izirayɛli woolo pàa wugu wa Mizipa ca ma yo fɔ: «We ni wa kpɛ ka kaa sumborombyɔ kan Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo naŋa wa yeri wuu pɔri wi jɔ.»

\VS{2}Kona, a leele pè si kari wa Betɛli ca ma saa cɛn Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ fɔ ma saa gbɔn ki yɔnlɔkɔgɔ. Pàa pye na jɔrɔgi na gbele ŋgbanga\XREF{†}{{\XO 21:2 }{\XO{21.2:
}}{\XT{Kiti 20.18,26-27}}},

\VS{3}na yuun fɔ: «E, Yawe Yɛnŋɛlɛ, woro Izirayɛli woolo Yɛnŋɛlɛ, yiŋgi na ki jɔlɔgɔ ŋga kì si we ta? Yiŋgi na Izirayɛli cɛngɛlɛ ke ni, a nuŋgba si kɔ ma wɔ wa nala?»


\par }{\PP \VS{4}Ki goto yirifaga ki na, a leele pè si yiri ma
saraga wɔsaga kan le ki laga ki na ma
saraga sogowogo naa
nayinmɛ saara wɔ Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri.

\VS{5}Ko puŋgo na, a Izirayɛli woolo pè si yewe ma yo fɔ: «Izirayɛli cɛngɛlɛ ke ni fuun ke ni, liliin lì koro lii pan gbogolomɔ mba wè gbogolo pi na Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ?» Katugu pàa wugu ma yo na lere ŋa ka koro wii pan wa Mizipa ca Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ, wi daga poo gbo.

\VS{6}Ŋga kìla pye Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pe na, a kì si ye Izirayɛli woolo pe go na, a pè sho fɔ: «E, Izirayɛli cɛngɛlɛ ke ni, nuŋgba kɔ ma wɔ wa nala!

\VS{7}Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo nambala mbele pè koro go na, we yaa ki pye mɛlɛ mbe si jɛɛlɛ pele ta mbe kan pe yeri? Katugu wàa wugu Yawe Yɛnŋɛlɛ li mɛgɛ ki na ma yo we se we sumborombiile pele kan pe yeri pe pe pɔri pe jɛɛlɛ.»


\par }{\PP \VS{8}A pè si yewe naa fɔ: «Izirayɛli cɛngɛlɛ ke ni, liliin làa koro li sila pan wa Mizipa ca Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ?» A pè sigi yan fɔ wa Galaadi tara, Yabɛshi\FTNT{†}{{\FR 21:8 }{\FR{21.8:
}}{\FT{1 Sami 11; 31.11-13;
}}{\XT{2 Sami 2.5-7; 21.12}}{\FT{.}}} ca woolo wa kpɛ sila pan gbogolomɔ pi na Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ.

\VS{9}Mà jɛn naa pàa leele pe jiri pe sila Yabɛshi ca woolo wa kpɛ yan mbe jiri wa Galaadi tara.

\VS{10}Kì pye ma, a leele pè si maliŋgbɔɔnlɔ wɛlimbɛlɛ waga kɛ ma yiri shyɛn (12 000) torogo wa pe yeri maga konɔ na li kan pe yeri ma yo fɔ: «Ye kari wa Galaadi tara ye sa Yabɛshi ca woolo pe gbo tokobi ni mbe pinlɛ jɛɛlɛ naa piile pe ni.

\VS{11}Ŋga ye yaa sa pye ki ŋga: ‹Ye nambala pe ni fuun pe gbo konaa jɛɛlɛ mbele fuun pe naŋa kala jɛn pe ni.› »


\par }{\PP \VS{12}(A maliŋgbɔɔnlɔ pè sigi pye ma). Pàa saa sumbonɔ cɛnmɛ tijɛrɛ (400) yan wa Yabɛshi ca, wa Galaadi tara, mbele pe sila naŋa kala jɛn. A pè si pan pe ni wa
paara yinrɛ cɛnsaga ki ni, wa Silo ca, wa Kana tara.

\VS{13}Ko puŋgo na, Izirayɛli gbogolomɔ woolo pe ni fuun pè si pitunmbolo torogo wa Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo mbele pàa pye ma lara wa Irimɔ walaga ki ni pe yeri ma yo pe sa yɛyinŋge le pe ni.

\VS{14}A Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pè si sɔngɔrɔ ma pan ki sanga wi ni. Jɛɛlɛ mbele pàa yaga yinwege na wa Yabɛshi ca, wa Galaadi tara, a Izirayɛli woolo pè si pe kan pe yeri pe jɛɛlɛ. Ɛɛn fɔ, pe sila lɛgɛ mbe pe fili.

\VS{15}Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pe kala làa ye Izirayɛli woolo pe go na, katugu Yawe Yɛnŋɛlɛ làa ka kɔn Izirayɛli cɛngɛlɛ woolo pe yɔn ki na.

\VS{16}Kona, a gbogolomɔ pi
lelɛɛlɛ pè sho fɔ: «We yaa ki yigi mɛlɛ si jɛɛlɛ pele ta mbe kan nambala sanmbala mbele pè koro pe yeri? Mà jɛn Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pe jɛɛlɛ, wè pe gbo ma pe kɔ wa malaga.»

\VS{17}A pè sho naa fɔ: «Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo mbele pè koro go na, ki daga pe cɛn wa tara nda pè ta kɔrɔgɔ ti ni, jaŋgo cɛnlɛ la ka ka kɔ mbe wɔ laga Izirayɛli tara.

\VS{18}Ɛɛn fɔ, we se ya we sumborombiile pe kan pe yeri pe pe pɔri pe jɛɛlɛ, katugu wàa wugu ma yo fɔ: ‹Lere o lere kaa sumborombyɔ wa kan Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo naŋa wa yeri wi jɔ, daŋga mbege fɔ wi yigi.› »


\par }{\PP \VS{19}Kona, a pè sho fɔ: «Ye wele, yɛlɛ pyew we maa fɛti wa piin Yawe Yɛnŋɛlɛ li kan wa Silo ca, wa Betɛli ca ki yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeri, ma wa Lebona ca ki yɔnlɔparawa kalige kɛɛ yeri, wa konɔ na li ma yiri wa Betɛli ca na kee wa Sishɛmu ca li yɔnlɔ yirisaga yeri.»

\VS{20}A pè si Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo nambala pe yɛri ma yo fɔ: «(Na fɛti sanga wi ka gbɔn), ye kari ye sa laralara wa
ɛrɛzɛn kɛɛrɛ ti ni,

\VS{21}yaa kɔrɔsi piin. Na yaga ka Silo ca sumbonɔ pe yan pe yiri ma perege kɔn na yoo, ye yiri wa ɛrɛzɛn kɛɛrɛ ti ni. Ye ni fuun nuŋgba nuŋgba ye sumbonɔ nuŋgba nuŋgba yigi, ye kari pe ni wa ye tara ye sa pe pye ye jɛɛlɛ.

\VS{22}Na pe teele nakoma pe nɔsepiile nambala paga pan mbaa para we na, we yaa pe yɔn sogo mbe yo fɔ: ‹Yege yaga ye pe yaga pe kan, katugu Yabɛshi ca malaga ki na, we sila jɛɛlɛ ta wa mbe kan nambala pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pe yeri. Kì kaa pye yoro jate ma yè ye sumborombiile pe kan pe yeri ye yɛ, lere se ya baga ye na mbe yo ye wuguro ti jɔgɔ.› »


\par }{\PP \VS{23}Kì pye ma, a Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pè si tanga ki yɛrɛwɛ sɛnrɛ ti na. Pàa jori sumbonɔ yɔn ŋga na, a pè si poro yigi wa Silo ca sumbonɔ mbele pàa yiri na yoo pe ni ma kari pe ni. Pàa sɔngɔrɔ wa pe tara, ma saa pe cara ti kan fɔnŋgɔ ma cɛn wa ti ni.

\VS{24}Ki wagati wi ni, a Izirayɛli woolo sanmbala pè si yiri wa ki laga ki na ma kari wa pe cɛngɛlɛ ke ni konaa wa pe seye yi ni. Pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pè si kari wa pe tara nda pàa ta kɔrɔgɔ ti ni.

\VS{25}Ki wagati wi ni, wunluwɔ sila pye wa Izirayɛli tara ti ni. Pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pàa pye na tanri pe nandanwa kala lo na.

\par }