\NormalFont\ShortTitle{AMƆSI}

{\MTB Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ

\par }{\MT AMƆSI

\par }{\MTB wi sɛwɛ we

\par }{\IMT Sɛwɛ wi nawa sɛnrɛ

\par }{\IP Amɔsi wi tunŋgo ko la ma mbaa Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ yuun. Ɛɛn fɔ naa Yɛnŋɛlɛ làa kaa wi yeri ma yo wi sali sɛnrɛ ti yari, wìla yiri wa wi ca, wa Zhuda tara, ma kari ma saa Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ ti yo wa Izirayɛli tara ti yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ wunluwɔ pi ni. Ki wagati wi ni, tara woolo pe tawa pìla pye na jiti na kee yɛgɛ, naa shɛrɛgɛ konɔ kapyere ti ni, konaa a pè cɛn yɛyinŋge na pɔw. Ɛɛn fɔ ki wagati wìla pye fun wagati wa, ŋa ni pàa pye na kambasinnde, naa kopiire konaa dufile wi piin. Penjagbɔrɔ fɛnnɛ pàa pye na fyɔnwɔ fɛnnɛ pe jɔlɔ konaa ma pe fanŋga ki kan pe na. Tiwiyaara nda pàa pye na tinwi ti ni wa janla na, ti sila pye ma yala. Saraga wɔfɛnnɛ pe nawa pi sila pye ma filige. Konaa ki ni fuun, ki leele mbele pe ni fuun pàa pye ma taga pe yɛɛ na, fɔ yɛrɛ ma cɛn na «Yawe Yɛnŋɛlɛ li pilige» ki singi nayinmɛ ni. Kona, a Amɔsi wì si ka yo pe kan, a kì yiri ki yɛ pe wogo ki ni. Wìla yo fɔ:

\par }{\IQ Jɔlɔgɔ yɛn ye wogo, yoro mbele yaa Yawe Yɛnŋɛlɛ li pilige ki singi ki pan we.

\par }{\IQ Yiŋgi yaa singi Yawe Yɛnŋɛlɛ li pilige ki pan ki kan ye yeri?

\par }{\IQ Ki pilige ki yaa ka pye diwi pilige.

\par }{\IQ Yanwa se ka yiri ki pilige ki ni...

\par }{\IQ Ee, ki yaa ka pye diwi wɔlɔ pilige.

\par }{\IQ Yanwa se ka yiri (Amɔ 5.18,20).

\par }{\IP Amɔsi wi yɛn na leele pe yinri ma yo pe pe kapyere ti kanŋga pew. Sanni pe sa cɛn paa shɛrɛgɛ musaga piin konaa mbaa saara woo lɛgɛrɛ, pe daga mbaa ŋga kì sin ko piin. Wìla yo fɔ:

\par }{\IQ Ye kaselege ki yaga ki yiri paa yɛgɛ ŋga na pulugo tɔnmɔ ma kaa na janri na yinrigi we.

\par }{\IQ Kasinŋge kila yinrigi paa lafogo yɛn, ŋga ki se waga (5.24).

\par }{\IOT Sɛwɛ wi yɛn ma kɔɔnlɔ yɛgɛ ŋga na

\par }{\IO Yɛnŋɛlɛ li yaa jɔlɔgɔ wa Izirayɛli woolo poro naa pe cɛnyɛɛnlɛ pe na
{\IOR{1.1–3.2}}

\par }{\IO Izirayɛli tara naa Samari ca ki ni, ti yaa ka tɔngɔ
{\IOR{3.3–6.4}}

\par }{\IO Amɔsi wìla yariyanra kaŋgurugo yan
{\IOR{7.1–9.10}}

\par }{\IO Ŋga kìla kɔn ma tɛgɛ Izirayɛli woolo pe wogo na, ki yaa ka kanŋga
{\IOR{9.11-15}}



\par }\ChapOne{1}{\SH Sɛnrɛ ti lɛsaga: \newline  Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ wi kala
\par }
{\PP \VerseOne{1}Amɔsi ŋa wìla pye Tekowa ca yaayoro korofɛnnɛ wo wa, wo sɛnyoro ri nda yɛɛn. Ki kagala ŋgele kàa naga wi na
Izirayɛli tara wunluwɔ po kanŋgɔlɔ, Zhuda tara wunlunaŋa Oziyasi wo naa Zhowasi pinambyɔ Yerobowamu ŋa wìla pye Izirayɛli tara wunlunaŋa pe sanga wi ni. Kìla yɛlɛ shyɛn lo tin sanni tara ti sa yɛgɛ\XREF{†}{{\XO 1:1 }{\XO{1.1:
}}{\XT{2 Wunlu 14.23-29; 15.1-7; 2 Kuro 26.1-23}}}.

\VS{2}Amɔsi wìla yo fɔ:

\par }{\Q «Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn na gbanla wa
Siyɔn\FTNT{†}{{\FR 1:2 }{\FR{1.2:
}}{\FT{Siyɔn ca ko nuŋgba ko pe yinri Zheruzalɛmu ca ye.}}} ca.

\par }{\Q Li magala li yɛn na yinrigi ŋgbanga wa Zheruzalɛmu ca.

\par }{\Q Yaayoro kɔnrifɛnnɛ pe yaayoro kasara ti yɛn na waga.

\par }{\Q Karimɛli yanwiga go na yan ki yɛn na kuun.»


\par }{\MS YƐNŊƐLƐ LI KITI KƆNGƆ \newline  KI YƆNGƆ

\par }{\MR 1.3–2.16

\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ nda tìla yo \newline  Damasi ca ki wogo na
\par }
{\PP \VS{3}Pa Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ:

\par }{\Q «Damasi ca fɛnnɛ pè kapege taanri pye,

\par }{\Q fɔ yɛrɛ tijɛrɛ\FTNT{†}{{\FR 1:3 }{\FR{1.3:
}}{\FT{Ŋga kì yo fɔ:
{\QT{Pè kapege taanri pye, fɔ yɛrɛ tijɛrɛ,}} ko kɔrɔ wo yɛn pè kapere pye fɔ mari tagala ti yɛɛ na.}}};

\par }{\Q ki kala na, mìgi kɔn maga tɛgɛ fɔ mi se pe yaga mbajɔlɔwɔ;

\par }{\Q katugu pè Galaadi tara woolo pe tɔngɔ paa yɛgɛ ŋga na pe ma kaa lugu yarilire pire na mari sun tugurɔn yarilire sunkanŋgaga ni\XREF{†}{{\XO 1:3 }{\XO{1.3:
}}{\XT{Eza 17.1-3; 49.23-26; Zaka 9.1}}}.


\par }{\Q \VS{4}Mi yaa kasɔn le wunlunaŋa Hazayɛli wi go ki ni mbege sogo.

\par }{\Q Kona, ki kasɔn ki yaa wunlunaŋa Bɛni Hadadi wi wunluwɔ yinrɛ ti sogo.


\par }{\Q \VS{5}Mi yaa Damasi ca mbogo yeyɔngɔ kɔɔrɔ gbaseere ti kaari.

\par }{\Q Ŋa wi yɛn ma cɛn wunluwɔ pi na wa Avɛn gbunlundɛgɛ laga ki ni\FTNT{†}{{\FR 1:5 }{\FR{1.5:
}}{\FT{Ŋga kì yo fɔ:
{\QT{Ŋa wi yɛn ma cɛn wunluwɔ pi na wa Avɛn gbunlundɛgɛ laga ki ni,}} Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛɛlɛ pele ni, pège yɔnlɔgɔ ma yo fɔ: Avɛn gbunlundɛgɛ laga woolo.}}}, mi yaa wi tɔngɔ mboo wɔ wa,

\par }{\Q konaa wunluwɔ kanŋgala li yɛn ŋa kɛɛ wa Bɛti Edɛn\FTNT{†}{{\FR 1:5 }{\FR{1.5:
}}{\FT{Ŋga kì yo fɔ:
{\QT{Bɛti Ɛdɛn}} ki kɔrɔ wi mbe ya logo fun fɔ: Kandanlaga ca.}}} laga ki ni wi ni.

\par }{\Q Siri tara fɛnnɛ pe yaa kari pe ni kulowo wa Kiri tara.»

\par }{\Q Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ nda tìla yo \newline  Gaza ca ki wogo na
\par }
{\PP \VS{6}Pa Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ:

\par }{\Q «Gaza\FTNT{†}{{\FR 1:6 }{\FR{1.6:
}}{\FT{Gaza ca kìla pye Filisiti tara fɛnnɛ poro wogo.}}} ca fɛnnɛ pè kapege taanri pye,

\par }{\Q fɔ yɛrɛ tijɛrɛ;

\par }{\Q ki kala na, mìgi kɔn maga tɛgɛ, fɔ mi se pe yaga mbajɔlɔwɔ;

\par }{\Q katugu pè lelɛgɛrɛ yigi kasopiile ma saa pe le Edɔmu cɛnlɛ woolo pe kɛɛ.


\par }{\Q \VS{7}Mi yaa kasɔn le Gaza ca mboro ti ni mberi sogo.

\par }{\Q Kona, ki kasɔn ki yaa ka ki wunluwɔ yinrɛ ti sogo.


\par }{\Q \VS{8}Mi yaa Asidɔdi ca woolo pe tɔngɔ mbe pe kɔ,

\par }{\Q konaa wunluwɔ kanŋgala li yɛn ŋa kɛɛ wa Asikalɔn ca wi ni.

\par }{\Q Mi yaa yiri Ekirɔn ca woolo pe kɔrɔgɔ,

\par }{\Q poro Filisiti tara fɛnnɛ mbele pè koro go na, mbe pe tɔngɔ mbe pe kɔ.»
We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma\XREF{†}{{\XO 1:8 }{\XO{1.6-8:
}}{\XT{Eza 14.29-31; Zhere 47.1-7; Eze 25.15-17; Sofo 2.4-7; Zaka 9.5-7}}}.


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ nda tìla yo \newline  Tiri ca ki wogo na
\par }
{\PP \VS{9}Pa Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ:

\par }{\Q «Tiri ca woolo pè kapege taanri pye,

\par }{\Q fɔ yɛrɛ tijɛrɛ;

\par }{\Q ki kala na, mìgi kɔn maga tɛgɛ, fɔ mi se pe yaga mbajɔlɔwɔ.

\par }{\Q Pè lelɛgɛrɛ yigi kasopiile ma pe le Edɔmu cɛnlɛ woolo pe kɛɛ.
Yɔn finliwɛ mba pè le pe yɛɛ ni mbe pye nɔsepiile, pee jatere pye pi na.


\par }{\Q \VS{10}Mi yaa kasɔn le Tiri ca mboro ti ni mberi sogo.

\par }{\Q Kona, ki kasɔn ki yaa ka ki wunluwɔ yinrɛ ti sogo\XREF{†}{{\XO 1:10 }{\XO{1.10:
}}{\XT{Eza 23.1-18; Eze 26.1–28.19; Zhowɛ 4.4-8; Zaka 9.1-4; Mati 11.21-22; Luki 10.13-14}}}.»


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ nda tìla yo \newline  Edɔmu tara ti wogo na
\par }
{\PP \VS{11}Pa Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ:

\par }{\Q «Edɔmu cɛnlɛ woolo pè kapege taanri pye,

\par }{\Q fɔ yɛrɛ tijɛrɛ;

\par }{\Q ki kala na, mìgi kɔn maga tɛgɛ, fɔ mi se pe yaga mbajɔlɔwɔ;

\par }{\Q katugu Edɔmu cɛnlɛ woolo pè taga pe sefɛnnɛ pe puŋgo na, na pe lagajaa tokobi ni,

\par }{\Q pe sila pe yinriwɛ ta fyew.

\par }{\Q Pe naŋgbanwa pi yɛn na jɔgɔwɔ piin kɔnlɔ fu, pe naŋgbanwa gbɔɔ pi yɛn na kee yɛgɛ suyi.


\par }{\Q \VS{12}Mi yaa kasɔn le Tema ca ki ni mbege sogo.

\par }{\Q Kona, ki kasɔn ki yaa ka Bozira ca wunluwɔ yinrɛ ti sogo\XREF{†}{{\XO 1:12 }{\XO{1.11-12:
}}{\XT{Eza 34.5-17; 63.1-6; Zhere 49.7-22; Eze 25.12-14; 35.1-15; Abi 1-14;
}}{\XT{Mala 1.2-5}}}.»


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ nda tìla yo \newline  Amɔ cɛnlɛ woolo pe wogo na
\par }
{\PP \VS{13}Pa Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ:

\par }{\Q «Amɔ cɛnlɛ woolo pè kapege taanri pye,

\par }{\Q fɔ yɛrɛ tijɛrɛ;

\par }{\Q ki kala, na mìgi kɔn maga tɛgɛ, fɔ mi se pe yaga mbajɔlɔwɔ;

\par }{\Q katugu pè Galaadi tara jɛɛlɛ mbele pe yɛn kugbɔrɔ ni pe lara ti walagi

\par }{\Q naga jaa mbe ka taga pe tara ti gbemɛ pi na.


\par }{\Q \VS{14}Mi yaa kasɔn le Araba ca mbogo ki ni mbege sogo.

\par }{\Q Kona, ki kasɔn ki yaa ka ki wunluwɔ yinrɛ ti sogo,

\par }{\Q malaga gbɔnpilige ki na,

\par }{\Q wa malaga gbeere ti sɔgɔwɔ,

\par }{\Q wa tifɛliŋgbɔgɔ ki ni tisagbɔgɔ ki panmbilige.


\par }{\Q \VS{15}Pe yaa ka pe wunlunaŋa wi yigi mbe kari wi ni kulowo, mbe pinlɛ wo naa wi legbɔɔlɔ pe ni.» Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma\XREF{†}{{\XO 1:15 }{\XO{1.13-15:
}}{\XT{Zhere 49.1-6; Eze 21.33-37; 25.1-7; Sofo 2.8-11}}}.




\par }\Chap{2}{\SH Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ nda tìla yo \newline  Mowabu cɛnlɛ woolo pe wogo na
\par }
{\PP \VerseOne{1}Pa Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ:

\par }{\Q «Mowabu cɛnlɛ woolo pè kapege taanri pye,

\par }{\Q fɔ yɛrɛ tijɛrɛ;

\par }{\Q ki kala na, mìgi kɔn maga tɛgɛ, fɔ mi se pe yaga mbajɔlɔwɔ;

\par }{\Q katugu pè Edɔmu cɛnlɛ woolo pe wunlunaŋa wi kajerilɛrɛ ti sogo mari pye cɔnrɔ.


\par }{\Q \VS{2}Mi yaa kasɔn le Mowabu cɛnlɛ woolo pe tara ti ni mberi sogo.

\par }{\Q Kona, ki kasɔn ki yaa ka Keriyɔti ca wunluwɔ yinrɛ ti sogo.

\par }{\Q Pe yaa ka Mowabu cɛnlɛ woolo pe tɔngɔ wa tinmɛ, naa malaga gbeere konaa mbanlaga tinmɛ pi sɔgɔwɔ.


\par }{\Q \VS{3}Mi yaa pe yɛgɛ sinvɔ wo naa teele pe ni pe tɔngɔ mbe pe kɔ wa pe sɔgɔwɔ.» Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma\XREF{†}{{\XO 2:3 }{\XO{2.1-3:
}}{\XT{Eza 15.1-9; 25.10-12; Zhere 48.1-47; Eze 25.8-11; Sofo 2.8-11}}}.


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ nda tìla yo \newline  Zhuda cɛnlɛ woolo pe wogo na
\par }
{\PP \VS{4}Pa Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ:

\par }{\Q «Zhuda cɛnlɛ woolo pè kapege taanri pye,

\par }{\Q fɔ yɛrɛ tijɛrɛ;

\par }{\Q ki kala na, mìgi kɔn maga tɛgɛ, fɔ mi se pe yaga mbajɔlɔwɔ;

\par }{\Q katugu pè je Yawe Yɛnŋɛlɛ li
lasiri sɛnrɛ ti na.

\par }{\Q Pee li kondɛgɛŋgɛlɛ ke yigi mbaa tanri ke na.

\par }{\Q Yarisunndo nda ti woro yaraga ka, to nda pe tɛlɛye pàa taga ti na faa,

\par }{\Q to pè yaga tì pe fanla.


\par }{\Q \VS{5}Mi yaa kasɔn le Zhuda cɛnlɛ woolo pe cara ti ni mberi sogo.

\par }{\Q Kona, ki kasɔn ki yaa Zheruzalɛmu ca wunluwɔ yinrɛ ti sogo.»


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ nda tìla yo \newline  Izirayɛli woolo pe wogo na
\par }
{\PP \VS{6}Pa Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ:

\par }{\Q «Izirayɛli woolo pè kapege taanri pye,

\par }{\Q fɔ yɛrɛ tijɛrɛ;

\par }{\Q ki kala na, mìgi kɔn maga tɛgɛ, fɔ mi se pe yaga mbajɔlɔwɔ;

\par }{\Q katugu pè lesinŋɛ wi pɛrɛ kulo penjara na,

\par }{\Q ma fyɔnwɔ fɔ wi suru kulo sawira na.


\par }{\Q \VS{7}Pe maa fyɔnwɔ fɛnnɛ pe tangala na pe yinrɛ ti yaari wa taambugɔ ki ni.

\par }{\Q Paa yɛnlɛ mbe tanga kan mbele pe fanŋga kì kologo pe yeri.

\par }{\Q To wo naa wi pinambyɔ wi ni, pe ma ye jɛlɛ nuŋgba wi kɔrɔgɔ mala mɛgɛ ŋga ki yɛn
kpoyi ki tɛgɛ
fyɔngɔ ni.


\par }{\Q \VS{8}Yaripɔrɔ nda pè shɔ fyɔnwɔ fɛnnɛ pe yeri ma tɛgɛ pe fɔrɔ ti yɔnlɔ mberi sɔngɔrɔ pe na, to pe yɛn na sinlɛlɛ ti na
saraga wɔsaga nuŋgba nuŋgba pyew ki tanla.

\par }{\Q Wa pe yarisunndo gbɔgɔyinrɛ ti ni, pè yigile wa mbele na,

\par }{\Q pe maa pe duvɛn wi woo wa.


\par }{\Q \VS{9}Ma si yala, mi wo na, mì Amɔri cɛnlɛ woolo pe tɔngɔ ma pe wɔ wa pe yɛgɛ,

\par }{\Q poro mbele pàa tɔnlɔndɔnlɔ ndɛɛ
sɛdiri tire ri, konaa ma pye fanŋga ni paa tigbɔgɔ yɛn.

\par }{\Q Mì pe tɔngɔ maga lɛ wa go ki na fɔ ma saa gbɔn wa tɔɔrɔ ti na\XREF{†}{{\XO 2:9 }{\XO{2.9:
}}{\XT{Dete 3.8-11}}}.


\par }{\Q \VS{10}Ma si yala, mì ye yirige wa Ezhipiti tara,

\par }{\Q ma ye yɛgɛ sin yɛlɛ nafa shyɛn ni wa
gbinri wi ni, ma Amɔri cɛnlɛ woolo pe tara ti kan ye yeri, ti pye ye woro.


\par }{\Q \VS{11}Mì ye pinambiile pele wɔ, ma pe pye
Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ;

\par }{\Q ma ye lefɔnmbɔlɔ pele pye naziri woolo\FTNT{†}{{\FR 2:11 }{\FR{2.11:
{\QT{Naziri woolo}} poro yɛn leele mbele pe ma pe yɛɛ laga leele sanmbala pe na, mbe yɔn fɔlɔ kɔn Yɛnŋɛlɛ yeri mbaa tunŋgo piin li kan; Nɔmbu 6.1-8.}}}.

\par }{\Q Izirayɛli woolo kii pye ma le?»

\par }{\Q Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\Q \VS{12}«Ɛɛn fɔ yè duvɛn kan naziri woolo pe yeri, a pè wɔ ma pe
yɔn fɔlɔ li jɔgɔ.

\par }{\Q A yè yo fɔ Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ paga kaa Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ yuun.


\par }{\Q \VS{13}Ye wele, mi yaa ye tangala mbe ye tɔngɔlɔ le tara,

\par }{\Q paa yɛgɛ ŋga na wotoro ŋa wì yin yarilire pɔgɔlɔ ni wi ma kaa yaraga tɔngɔlɔ we.


\par }{\Q \VS{14}Lere ŋa wì wege,

\par }{\Q wi se ka ya mbe fe mbe lara.

\par }{\Q Lere ŋa wi yɛn fanŋga ni,

\par }{\Q wi fanŋga ki se ka ya kala yɔn.

\par }{\Q Maliŋgbɔɔn ŋa wi yɛn kotogo ni,

\par }{\Q wi se ka ya mboo yɛɛ shɔ.


\par }{\Q \VS{15}Sandiga wɔnfɔ jɛnŋɛ wi se ka ya yere mbe sige.

\par }{\Q Lere ŋa wì wege, wi se ka ya fe mbe shɔ.

\par }{\Q Shɔn fevɔ jɛnŋɛ wi se ka ya fe mbe shɔ wi shɔn wi na.


\par }{\Q \VS{16}Ko pilige ko ni, ŋa wi yɛn kotogo ni maliŋgbɔɔnlɔ pe ni,

\par }{\Q wi yaa ka fe witiwaga ni.»

\par }{\Q Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.




\par }{\MS YƐRƐWƐ NAA SƐNŊGBANRA

\par }\Chap{3}{\MR 3–6

\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ li yaa kiti kɔn \newline  Izirayɛli woolo pe na
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yoro
Izirayɛli woolo wele, yoro mbele Yawe Yɛnŋɛlɛ làa ye yirige wa Ezhipiti tara, li yɛn na sɛnrɛ nda yuun na waa ye na, na waa ye sege lomboŋgo ki na, yeri logo.


\par }{\PP \VS{2}Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ:

\par }{\Q «Mì ye wɔ, yoro cɛ, tara na cɛngɛlɛ ke ni fuun ke sɔgɔwɔ.

\par }{\Q Ko kì ti mi yaa ye le jɔlɔgɔ ye kambasinnde ti kala na.»


\par }{\Q \VS{3}Leele shyɛn mbe ya mbaa tanri ja,

\par }{\Q na pee yɔn wa nuŋgba le?


\par }{\Q \VS{4}Jara wi maa kuunru wa kɔlɔgɔ ki ni,

\par }{\Q na wii yaraga yigi le?


\par }{\Q \VS{5}Mɛrɛ mbe ya sannjɛlɛ li yigi tara,

\par }{\Q na pee yaakara tɛgɛ ti na li kan le? Aguwa wi ma fugu,

\par }{\Q na wii yaraga yigi le?


\par }{\Q \VS{6}Pe ma mbanlaga win wa ca nawa mbe leele pe yɛri malaga wogo na,

\par }{\Q na leele pee fyɛ le?

\par }{\Q Jɔlɔgɔ ma to ca ka na,

\par }{\Q na Yawe Yɛnŋɛlɛ lo nandanwa kala ma le?


\par }{\Q \VS{7}Ki pyelɔmɔ nuŋgba pi na fun,
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ le, li se kala la pye,

\par }{\Q na lii keli mbeli nawa kala li naga li tunmbyeele, poro mbele pe yɛn
Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ pe na gbɛn.


\par }{\Q \VS{8}Na jara wiga kuuru,

\par }{\Q Ambɔ wi se fyɛ?

\par }{\Q Na we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ liga para, ambɔ wi yaa soro mbeli yɔn sɛnrɛ ti yaga mbayowo?


\par }{\SH Kiti ŋa wi yaa kɔn Samari ca ki na
\par }
{\PP \VS{9}Yaa ki yari wa Asidɔdi ca wunluwɔ yinrɛ to naa Ezhipiti tara wunluwɔ yinrɛ ti ni fɔ:

\par }{\Q «Ye ye yɛɛ gbogolo wa
Samari ca yanwira ti na.

\par }{\Q Ye pan yege kafaara nda to naa ki lejɔlɔgɔ kagala ŋgele ke wele.»


\par }{\PP \VS{10}Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ:

\par }{\Q «Samari ca woolo pee kasinŋge pyewe jɛn.

\par }{\Q Pe maa pe yinrɛ ti yinni yaara nda pè shɔ fanŋga na konaa nda pè koli ti ni.»


\par }{\PP \VS{11}Ki kala na, we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ pa lì yo yɛɛn fɔ:

\par }{\Q «Juguye paa paan, mbe pan mbe tara ti maga.

\par }{\Q Samari ca woolo, juguye pe yaa ye fanŋga ki jɔgɔ,

\par }{\Q mbe ye wunluwɔ yinrɛ yaara ti koli mbe kari ti ni.»


\par }{\PP \VS{12}Pa Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ:

\par }{\Q «Yɛgɛ ŋga na
simbaala kɔnrifɔ wi ma sumbyɔ wi pɔrɔ shyɛn nakoma wi nuŋgbokɔngɔ ki wɔ wa jara wi yɔn ki ni maa shɔ,

\par }{\Q Izirayɛli woolo mbele pe yɛn ma cɛn wa Samari ca, poro mbele pe yɛn ma cɛn ma sanga sinlɛyaara na konaa Damasi ca tapiye tiyɔɔnlɔ pe na, pa pe yaa ka pe shɔ juguye pe kɛɛ ma.»


\par }{\Q \VS{13}We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, Yɛnŋɛlɛ na yawa pi ni fuun fɔ lì yo fɔ:

\par }{\Q «Yaa nuru, yege sɛnrɛ nda ti yo Zhakɔbu setirige piile pe kan fɔ:


\par }{\Q \VS{14}‹Pilige ŋga ni mi yaa Izirayɛli woolo pe le jɔlɔgɔ

\par }{\Q pe kapere nda pè pye ti kala na,

\par }{\Q mi yaa Betɛli ca
saraga wɔsara ti jɔgɔ.

\par }{\Q Saraga wɔsara ti yɛnŋgɛlɛ ke yaa kaari mbe toori tara\XREF{†}{{\XO 3:14 }{\XO{3.14:
}}{\XT{2 Wunlu 23.15}}}.


\par }{\Q \VS{15}Yinrɛ nda pè kan were sanga mɛgɛ ni, naa nda pè kan kanga mɛgɛ ni, mi yaa ka ti ni fuun ti jaanri.

\par }{\Q Yinrɛ nda pè kan solo ŋgangala ni, ti yaa ka tɔngɔ.

\par }{\Q Yinrɛ tiyɔnrɔ ti ni fuun ti yaa ka toori mbe wɔ wa.› »

\par }{\Q Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.




\par }\Chap{4}{\PP \VerseOne{1}Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ:

\par }{\Q «Yoro
Samari ca jɛɛlɛ wele, yoro mbele ye tɔrɔ paa Bazan tara nanɛɛlɛ pe yɛn,

\par }{\Q ye pyeri ye sɛnrɛ nda mi yaa yo ti logo.

\par }{\Q Ye maa yuŋgbɔgɔrɔ fɛnnɛ pe jɔlɔ,

\par }{\Q na fyɔnwɔ fɛnnɛ pe tege,

\par }{\Q naga yuun ye pɛnɛ pe kan fɔ:

\par }{\Q ‹Ye pan sinmɛ ni, jaŋgo we wɔ.› »


\par }{\PP \VS{2}We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì wugu li yɛn
kpoyi yɛgɛ ŋga na ki na, ma yo fɔ:

\par }{\Q «Piliye ya wa na paan, pe yaa ka tugurɔn kandɔɔlɔ le ye na, mbe ye tilele mbe kari ye ni,

\par }{\Q mbe ye setirige piile pe tilele mbe kari pe ni paa yɛgɛ ŋga na pe ma kaa mbɛŋgɛlɛ yigi njegeŋgele ni we.


\par }{\Q \VS{3}Ye ni fuun nuŋgba nuŋgba ye yaa ka yiri wa ca ki mbogo furugusara ti ni,

\par }{\Q mbaa kee wa ye yɛɛ yɛgɛ.

\par }{\Q Pe yaa ka ye purɔ mbe kari ye ni wa Ɛrimɔ yanwiga ki yeri.»

\par }{\Q Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\SH Izirayɛli woolo pe sila yɛnlɛ \newline  Yɛnŋɛlɛ li nagawa sɛnrɛ ti na
\par }
{\PP \VS{4}Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ:

\par }{\Q «Yaa kee wa Yɛnŋɛlɛ gbɔgɔsaga ki ni wa Betɛli ca,

\par }{\Q ye saa kapere piin naa fɔnŋgɔ.

\par }{\Q Yaa kee wa Yɛnŋɛlɛ gbɔgɔsaga ki ni wa Giligali ca,

\par }{\Q ye saa ka tari ye kapere ti na.

\par }{\Q Ye saa ye yaayoro ti woo
saraga pinliwɛ pyew,

\par }{\Q yaa kee ye
yaga wi ni pilige taanrindaanri pyew.


\par }{\Q \VS{5}Saraga ŋga ye ma wɔ ma Yɛnŋɛlɛ shari\XREF{†}{{\XO 4:5 }{\XO{4.5:
}}{\XT{Levi 7.13}}}, yaa ki woo
leve buru ni, yaa wi sori.

\par }{\Q Yaa nayinmɛ yarikanra wogo ki yuun,

\par }{\Q yaa ki yari;

\par }{\Q katugu ko kì ye ndanla, yoro
Izirayɛli woolo wele.»

\par }{\Q We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\Q \VS{6}«Ko kala na, mi fun, mì fuŋgo wa ye cara ti ni fuun ti ni.

\par }{\Q A yaakara tì jerege ye tara ti lagapyew ki ni.

\par }{\Q Konaa ki ni fuun, yee yɛnlɛ mbe sɔngɔrɔ,

\par }{\Q mbe pan na kɔrɔgɔ.»

\par }{\Q Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}«Mi fun mì tisaga ki yigi ye na yeyɛn taanri,

\par }{\Q sanni yarilire kɔnsanga wi sa gbɔn.

\par }{\Q Mì tisaga ki yaga kì to ca ka ni,

\par }{\Q ma ka yaga kii to wa.

\par }{\Q Kɛrɛ ta tisaga ki ta,

\par }{\Q kɛrɛ ta si tisaga ki ta.

\par }{\Q A ki kɛrɛ ti yarilire tì waga.


\par }{\Q \VS{8}Cara shyɛn nakoma cara taanri woolo la kari ca ka yɛgɛ ni mbe sa tɔnmɔ lagaja mbe wɔ.

\par }{\Q Ɛɛn fɔ, pe sila wɔtɔnmɔ ta mbe pe wɔgɔ ki kɔ.

\par }{\Q Konaa ki ni fuun, yee yɛnlɛ mbe sɔngɔrɔ

\par }{\Q mbe pan na kɔrɔgɔ.»

\par }{\Q Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}«Mì ti a ye yarilire ti yɛn na waga konaa na fɔnri.

\par }{\Q Gbatɔ wì ye naŋgɔ kɔlɔgɔ yaara lɛgɛrɛ jɔgɔ, naa ye
ɛrɛzɛn kɛɛrɛ, naa ye
figiye tire konaa ye oliviye tire ti ni.

\par }{\Q Konaa ki ni fuun, yee yɛnlɛ mbe sɔngɔrɔ

\par }{\Q mbe pan na kɔrɔgɔ.»

\par }{\Q Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\Q \VS{10}«Mì tifɛlɛgɛ yama torogo wa ye sɔgɔwɔ

\par }{\Q paa yɛgɛ ŋga na kìla pye faa wa Ezhipiti tara we.

\par }{\Q Mì ti a pè ye lefɔnmbɔlɔ pe gbo tokobi ni.

\par }{\Q A ye juguye pè ye shɔnye pe shɔ ye yeri ma kari pe ni.

\par }{\Q Wa ye maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga ki ni, gboolo mbele pe yɛn wa,

\par }{\Q mì ti a pe nuwɔ pì ye ye ni.

\par }{\Q Konaa ki ni fuun, yee yɛnlɛ mbe sɔngɔrɔ,

\par }{\Q mbe pan na kɔrɔgɔ.»

\par }{\Q Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}«Mì pele tɔngɔ wa ye sɔgɔwɔ

\par }{\Q paa yɛgɛ ŋga na mìla
Sodɔmu naa
Gomɔri cara ti tɔngɔ we.

\par }{\Q A yè piligi ma shɔ

\par }{\Q paa yɛgɛ ŋga na pe ma sumboyugo tile maga wɔ kasɔn.

\par }{\Q Konaa ki ni fuun, yee yɛnlɛ mbe sɔngɔrɔ,

\par }{\Q mbe pan na kɔrɔgɔ.»

\par }{\Q Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\Q \VS{12}«Ki kala na, Izirayɛli, mi yaa ki jɔlɔgɔ kala cɛnlɛ li pye ma na.

\par }{\Q Kì kaa pye mi yaa ko pye ma na,

\par }{\Q ma yɛɛ gbɛgɛlɛ ma fili mi ŋa ma Yɛnŋɛlɛ na ni. E, Izirayɛli!»


\par }{\Q \VS{13}Wele, Yɛnŋɛlɛ lo lì yanwira ti gbegele,

\par }{\Q ma tifɛlɛgɛ ki da.

\par }{\Q Lo li maa li nawa kagala ke nari sɛnwee wi na.

\par }{\Q Lo li ma yembinɛ li kanŋga ma laga ki laga,

\par }{\Q na tanri wa tara na yanwira titɔɔnrɔ ti go na.

\par }{\Q Li mɛgɛ koyi ŋga Yawe Yɛnŋɛlɛ, Yɛnŋɛlɛ na yawa pi ni fuun fɔ.




\par }\Chap{5}{\SH Kunwɔ yurugo ŋga kìla kɔ \newline  Izirayɛli woolo pe kan
\par }
{\PP \VerseOne{1}Izirayɛli sege woolo, sɛnrɛ nda mi yaa yo, ki kunwɔ yurugo ŋga mi yaa kɔ mbe wa ye na, yege logo.


\par }{\Q \VS{2}Izirayɛli woolo pè to paa yɛgɛ ŋga na sumboro naŋa mbajɛɛn ma kaa to ma ku we. Wi se yiri naa.

\par }{\Q Pe yɛn le sinlɛsaga,

\par }{\Q lere woro wa mbe pe yirige.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Katugu pa
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ:

\par }{\Q «Nambala waga kele (1 000) ka yiri Izirayɛli sege woolo pe ca ŋga ni mbe kari malaga na,

\par }{\Q nambala cɛnmɛ pe yaa ka sɔngɔrɔ cɛ wa ki ca ki ni.

\par }{\Q Nambala cɛnmɛ ka yiri ca ŋga ni, pe ni kɛ pe yaa sɔngɔrɔ cɛ.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Katugu pa Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn naga yuun Izirayɛli sege woolo pe kan yɛɛn fɔ:

\par }{\Q «Yaa na lagajaa,

\par }{\Q pa ye yaa yinwege ta.


\par }{\Q \VS{5}Yaga kaa kee saa na lagajaa wa Betɛli ca.

\par }{\Q Yaga kaa kee wa Giligali ca.

\par }{\Q Yaga si kaa kee wa Bɛrisheba ca.

\par }{\Q Katugu pe yaa ka Giligali ca woolo pe koli mbe kari pe ni kulowo.

\par }{\Q Betɛli ca ki yaa ka kanŋga kataga.


\par }{\Q \VS{6}Yaa Yawe Yɛnŋɛlɛ li lagajaa,

\par }{\Q pa ye yaa yinwege ta.

\par }{\Q Na ko si pye, yoro Zhozɛfu setirige piile, li yaa ye pɛ paa kasɔn yɛn,

\par }{\Q ŋga ki yaa ye sogo,

\par }{\Q fɔ lere kpɛ se ta wa Betɛli ca mbege figi.


\par }{\Q \VS{7}Ye ma kaselege ki kanŋga maga pye paa yaritisorogo yɛn,

\par }{\Q ma kasinŋge ki jan tara.


\par }{\Q \VS{8}Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì wɔnŋgɔlɔ ŋgele pe yinri ŋgonɔ gbɔgɔ pire konaa wɔnndaanla ke da.

\par }{\Q Lo li ma ti yembinɛ li ma wɔ,

\par }{\Q ma ti laga ki ma laga.

\par }{\Q Li ma kɔgɔje tɔnmɔ pi pye pi ma pan,

\par }{\Q mbe suu wo tara ti na.

\par }{\Q Li mɛgɛ koyi ŋga Yawe Yɛnŋɛlɛ.


\par }{\Q \VS{9}Lo li ma ti jɔgɔwɔ ma gbɔn lere ŋa wi yɛn fanŋga fɔ wi na,

\par }{\Q konaa ma malaga sigeca ki tɔngɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}«Lere ŋa wi maa yeresaga kaan kasinŋge ki yeri wa kiti kɔnsaga,

\par }{\Q ye ma wo panra.

\par }{\Q Lere ŋa wi ma kaselege ki yo maga filige,

\par }{\Q wo yɛn ma ye mbɛn.


\par }{\Q \VS{11}Ye maa nii fyɔnwɔ fɛnnɛ pe go na; pe
bile ŋa pè kɔn, ye maa wa lagala wi na naa taa.

\par }{\Q Ki kala na, yinrɛ tiyɔnrɔ nda yè kan sinndɛɛrɛ nda pè tɛ ti ni,

\par }{\Q ye se cɛn wa ti ni fyew.

\par }{\Q Ɛrɛzɛn kɛɛrɛ tiyɔnrɔ nda yè kɔn,

\par }{\Q ye se ka ti duvɛn wa wɔ.


\par }{\Q \VS{12}Katugu mì ye kambasinnde lɛgɛrɛ ti jɛn,

\par }{\Q konaa ye kapere lɛgɛrɛ ti ni.

\par }{\Q Ye maa lesinmbele pe jɔlɔ;

\par }{\Q ye maa yɛnlɛgi yarikanra na, na fyɔnwɔ fɛnnɛ pe tanga ki shoo pe yeri wa kiti kɔnsara ti ni.


\par }{\Q \VS{13}Ki kala na, lere ŋa wi yɛn kajɛnŋɛ, wila la para ki wagati wi ni,

\par }{\Q katugu ki wagati wi ma pye wagati tipee.


\par }{\Q \VS{14}Yaa kajɛŋgɛ ko lagajaa yaa ki piin,

\par }{\Q ye tipege pyewe po yaga, jaŋgo ye yinwege ta;

\par }{\Q jaŋgo Yawe Yɛnŋɛlɛ, Yɛnŋɛlɛ na yawa pi ni fuun fɔ li pye ye ni kaselege na, paa yɛgɛ ŋga na yaa ki yuun we.


\par }{\Q \VS{15}Ye tipege ki panra, kajɛŋgɛ ko mbe ye ndanla.

\par }{\Q Kasinŋge ko mbe fanŋga ta wa ye finliwɛ pyesara ti ni.

\par }{\Q Kona, kana pa Yawe Yɛnŋɛlɛ, Yɛnŋɛlɛ na yawa pi ni fuun fɔ li yaa yoro Zhozɛfu setirige piile mbele yè koro ye yinriwɛ ta.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}«Ki kala na, Yawe Yɛnŋɛlɛ, Yɛnŋɛlɛ na yawa pi ni fuun fɔ, we Fɔ we, pa wì yo yɛɛn fɔ:

\par }{\Q Wa katoro ti ni fuun ti ni, naa ca nawa koŋgolo ke ni fuun ke ni, gbelege na yinrigi na yuun fɔ: ‹Yoyi! Yoyi!›

\par }{\Q Pe yaa ka kɛrɛ kɔnfɛnnɛ pe yeri kunwɔ gbelege ki na,

\par }{\Q mbe mbele pe kunwɔ yuuro ti jɛn pe yeri paa yuŋgbɔgɔrɔ yuuro koo.


\par }{\Q \VS{17}Wa ɛrɛzɛn kɛɛrɛ ti ni fuun ti ni, pe yaa kaa kunwɔ gbelege gbele,

\par }{\Q na mi ka ka toro wa ye sɔgɔwɔ we.»

\par }{\Q Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\BB \par }
{\SH Yawe Yɛnŋɛlɛ li pilige ye
\par }
{\Q \VS{18}Jɔlɔgɔ yɛn ye wogo, yoro mbele yaa Yawe Yɛnŋɛlɛ li pilige ki singi ki pan we.

\par }{\Q Yiŋgi yaa singi Yawe Yɛnŋɛlɛ li pilige ki pan ki kan ye yeri?

\par }{\Q Ki pilige ki yaa ka pye diwi pilige.

\par }{\Q Yanwa se ka yiri ki pilige ki ni.


\par }{\Q \VS{19}Ye yaa ka pye paa lere wa yɛn, ŋa wila fee jara yɛgɛ,

\par }{\Q a cɛngɛ urusi kà si saa fili wi ni;

\par }{\Q nakoma a wì saa ye wa wi go, maa kɛɛ ki kan maga jiige mbogo ki na,

\par }{\Q a wɔɔgɔ suu nɔ.


\par }{\Q \VS{20}Mì yo Yawe Yɛnŋɛlɛ li pilige ki yaa ka pye diwi pilige,

\par }{\Q yanwa se ka yiri ki pilige ki ni?

\par }{\Q Ee, ki yaa ka pye diwi wɔlɔ pilige.

\par }{\Q Yanwa se ka yiri.


\par }{\SH Izirayɛli woolo pe yɛn na \newline  Yɛnŋɛlɛ li gbogo yɛgɛ ŋga na, \newline  kii yala li yɛgɛ na
\par }
{\PP \VS{21}Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ:

\par }{\Q «Ye shɛrɛgɛ fɛti piliye yìlan mbɛn, yi kala woro na na.

\par }{\Q Ye shɛrɛgɛ musaga wì la kɔ na na.


\par }{\Q \VS{22}Na yaga pan mbe
saara sogoworo naa muwɛ
saara wɔ na yeri,

\par }{\Q mi se yɛnlɛ ti na.

\par }{\Q Ye napire nda yè gbegele, a tì tɔrɔ, ma pan mari wɔ na yeri
nayinmɛ saara,

\par }{\Q mi yɛrɛ woro nari wele.


\par }{\Q \VS{23}Ye ye yuuro tinmɛ pi lali na ni.

\par }{\Q Mi woro na jaa mbaa ye ŋgɔni magala li nuru naa.


\par }{\Q \VS{24}Ɛɛn fɔ ye kaselege ki yaga ki yiri, paa yɛgɛ ŋga na pulugo tɔnmɔ ma kaa na janri na yinrigi we.

\par }{\Q Kasinŋge kila yinrigi paa lafogo yɛn, ŋga ki se waga.


\par }{\PP \VS{25}«Yoro Izirayɛli sege woolo wele, yɛgɛlɛ nafa shyɛn ŋgele yè pye wa
gbinri wi ni, yaa yaayoro saara naa muwɛ saara wɔ na yeri ki wagati wi ni le?

\VS{26}Ŋga ye yɛn na piin nala, na ye yarisunŋgo Sikuti ŋga ki yɛn ye wunlunaŋa ki tungu konaa ye yarisunŋgo ŋga ki yɛn Wɔnnɔ Kiyuni ki ni, to nda ti yɛn ye kɛɛ yɔnlɔ tunŋgo, yaa pye na ko piin ki wagati wi ni le? Yège jɛn ma yo ko sila pye.


\par }{\Q \VS{27}Ki kala na, mi yaa ye koli mbe kari ye ni kulowo, fɔ wa Damasi ca ki puŋgo na.»

\par }{\Q Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.

\par }{\Q Li mɛgɛ koyi ŋga Yɛnŋɛlɛ na yawa pi ni fuun fɔ.




\par }\Chap{6}{\SH Jɔlɔgɔ yɛn Izirayɛli tara \newline  penjagbɔrɔ fɛnnɛ naa legbɔɔlɔ \newline  pe wogo
\par }
{\Q \VerseOne{1}Leele mbele pe yɛn ma cɛn yɛyinŋge na wa
Siyɔn ca ki ni,

\par }{\Q konaa mbele pe jigi wi yɛn ma cɛn pe na wa
Samari yanwiga ki na,

\par }{\Q jɔlɔgɔ yɛn pe wogo.

\par }{\Q Jɔlɔgɔ yɛn
Izirayɛli cɛngɛlɛ teele mbele pe yɛn cɛnsara koŋgbannda ti na pe wogo,

\par }{\Q poro mbele leele pe maa paan pe kɔrɔgɔ na pe yewe pe pe saga.


\par }{\Q \VS{2}Ye kari wa Kaline ca ye sa ŋga kì pye wa ki wele.

\par }{\Q Ye yiri le ye kari wa Hamati cagbɔgɔ ki ni.

\par }{\Q Ko puŋgo na, ye kari wa Filisiti tara fɛnnɛ pe ca Gati ki ni.

\par }{\Q Yege wele na kaa pye ki cara ti jiti ma wɛ ye wunluwɔ shyɛn mba pi na,

\par }{\Q na kaa si pye pe tara tì gbɔgɔ ma wɛ ye woro ti na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Ye yɛn naga lagajaa mbe jɔlɔgɔ pilige ki lali ye yɛɛ ni,

\par }{\Q ɛɛn fɔ legbogo kagala koro ye yɛn na yɔngɔ ye yɛɛ ni.


\par }{\Q \VS{4}Pè sinlɛ lakajanye mbele pè gbegele solo ŋgangala ni pe na,

\par }{\Q ma sɛnŋgɛlɛ sangasanga sinlɛyaara na.

\par }{\Q Wa yaayoro ŋgbelege ki ni, simbapɛnɛ yirifɔnmbɔlɔ naa napɛnɛ yirifɔnmbɔlɔ mbele pè tɔrɔ tɔrɔ wa naŋgboŋgo,

\par }{\Q poro pe ma wɔ na kuun na kaa.


\par }{\Q \VS{5}Pe maa go fu yuuro koo ŋgɔni wi na,

\par }{\Q pe maa pe yɛɛ yaan,

\par }{\Q paa yɛgɛ ŋga na Davidi la pye, na yarigbɔnrɔ fɔnndɔ gbegele yɔrɔ woro.


\par }{\Q \VS{6}Pe maa duvɛn wi woo jɛŋgɛlɛ ke ni kè yinyin,

\par }{\Q na pe yɛɛ faa sinmɛ nuwɔ taan jɛmbɛ ni.

\par }{\Q Ɛɛn fɔ jɔgɔwɔ mba pi yɛn ma Zhozɛfu wunluwɔ pi ni fuun pi maga mbe to pi na, ko si pe jori.


\par }{\Q \VS{7}Ki kala na, poro pe yaa yigi koŋgbanmbala, mbe kari pe ni wa kulowo pi ni.

\par }{\Q Ki ka pye ma, pe liwɛn gbɔɔ naa pe sɔgɔlɔ gbɔlɔ li yaa kɔ mbe wɔ wa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì wugu li yɛɛra mɛgɛ ki na. Yawe Yɛnŋɛlɛ, Yɛnŋɛlɛ na yawa pi ni fuun fɔ lì yo fɔ:

\par }{\Q «Zhakɔbu setirige piile pe yɛɛ gbɔgɔwɔ kapyegele kànla mbɛn.

\par }{\Q Pe wunluwɔ yinrɛ ti kala lii na ndanla.

\par }{\Q Mi yaa ca ko naa ki nawa yaara ti le ki juguye pe kɛɛ.»


\par }{\PP \VS{9}Na go ŋga woolo ka koro leele kɛ, poro fun pe yaa ka ku.

\VS{10}Na gboo wi lere wa ka pan mboo lɛ wa go ki ni, mbe yiri wi ni mbe yo wi yaa saa sogo\FTNT{†}{{\FR 6:10 }{\FR{6.10:
}}{\FT{Ki vɛrise ŋa wi sɛnrɛ ti woro ma filige. Ki yaa pye Amɔsi wi yɛn na para tara to yɛgɛwɛ sɛnrɛ na, mba pi yaa ka ti lelɛgɛrɛ mbe ku fɔ pe se ka wagati ta mbe gboolo pe le. Ko yaa ki kan paa gboolo pe sori. Yɛgɛ o yɛgɛ, Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ yofɔ wi yɛn na ŋga yuun mbege filige, ko yɛn fɔ legbogo ki yaa ka lɛgɛ fɔ mbele pe yaa ka koro go na, pe se ka ya mbe gboolo pe le.}}}, na kiga yala lere wa yɛn wa go yɛgɛ, wi yaa ka wo yewe mbe yo fɔ: «Lere wa yɛn wa ma ni naa le?» Pa ko fɔ wo yaa wi yɔn sogo mbe yo fɔ: «Ayoo, lere woro laga.» Kona, ŋa wì ku wi lere wi yaa wi pye mbe yo wi pyeri, katugu kii daga pe Yawe Yɛnŋɛlɛ li mɛgɛ ki yeri.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{11}Wele, Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn na konɔ na kaan li na:

\par }{\Q Li yaa ka yuŋgbɔrɔ ŋgbɔrɔ ti jaanri, mbe yumbigile ke pye yumbara.


\par }{\Q \VS{12}Yege logo ma yo shɔnye pe maa fee yaanŋguro na le?

\par }{\Q Lere maa fali ti na falinɛrɛ capige ni le?

\par }{\Q Ɛɛn fɔ, yè kaselege ki kanŋga maga pye paa shɔnrɔ yɛn, ma kasinŋge ki tɔnli wi kanŋga maa pye paa yaritisorogo yɛn.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{13}Lodebari\FTNT{†}{{\FR 6:13 }{\FR{6.13:
}}{\FT{Eburu sɛnrɛ ti ni, Lodebari kɔrɔ wowi ŋa fɔ yaraga ma.}}} ca ŋga yè ya ki ni, ye yɛn na yɔgɔri ko kala na, na yuun fɔ: «Ye sigi jɛn mbe yo we yɛɛra fanŋga ko kì ti we Karinayimu\FTNT{†}{{\FR 6:13 }{\FR{6.13:
}}{\FT{Eburu sɛnrɛ ti ni, Karinayimu kɔrɔ wowi ŋa fɔ yawa.}}} ca ki shɔ wi le?»

\VS{14}Ki kala na, ye wele, mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ, Yɛnŋɛlɛ na yawa pi ni fuun fɔ mì yo fɔ: «Yoro Izirayɛli sege woolo wele, mi yaa cɛnlɛ la yirige mbe wa ye na. Pe yaa ka ye jɔlɔ, mbege lɛ wa Hamati ca yɔn ki na fɔ sa gbɔn wa
Araba tara lafogo ki na.»




\par }{\MS YARIYANRA NDA AMƆSI WILA YAN

\par }\Chap{7}{\MR 7–9

\par }{\SH Yariyanga koŋgbanŋga \newline  ŋga Amɔsi wìla yan: Gbatɔ kala
\par }
{\PP \VerseOne{1}We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ làa yariyanga ŋga naga na na, koyi ŋga yɛɛn. Ye wele, làa
gbatɔ lɛgɛrɛ yirige, yan ŋga pe ma kɔn wunlunaŋa wi kan ki kɔnŋgɔlɔ, sanga ŋa ni yan ki nuru na fiin naa fɔnŋgɔ we.

\VS{2}Naa gbatɔ wìla kaa yan ŋga wa tara ti ni ki ka maga kɔ sanga ŋa ni, a mì sho fɔ: «We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, mi yɛn nɔɔ yɛnri, ma we kala yaga! Nakoma Zhakɔbu woolo pe yaa baro mɛlɛ, poro mbele pè kologo we?»


\par }{\PP \VS{3}Kì pye ma, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sili jatere wi kanŋga ma sho fɔ: «Ko se pye naa.»


\par }{\SH Yariyanga shyɛn wogo \newline  ŋga Amɔsi wìla yan: Kasɔn kala
\par }
{\PP \VS{4}We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ làa yariyanga ŋga naga na na naa, koyi ŋga yɛɛn. Ye wele, we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ làa kasɔn tirige mbe kiti kɔn ki ni. A ki kasɔn kì kɔgɔje gbɔɔ ŋa wa tara ti nɔgɔ wi tɔnmɔ pi waga. Kìla pye na
Izirayɛli tara ti sori.

\VS{5}Kona, a mì sho fɔ: «We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, mila ma yɛnri, maga yerege ma! Nakoma Zhakɔbu woolo pe yaa la baro mɛlɛ, poro mbele pè kologo we?»


\par }{\PP \VS{6}A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sili jatere wi kanŋga. We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, a lì sho fɔ: «Ko fun ki se pye naa.»


\par }{\SH Yariyanga taanri wogo \newline  ŋga Amɔsi wìla yan: \newline  Taanlamana li kala
\par }
{\PP \VS{7}Kona, we Fɔ Yɛnŋɛlɛ làa yariyanga ŋga naga na na naa, koyi ŋga yɛɛn. Ye wele, we Fɔ wìla pye ma yere mbogo na, ŋga kì yiri ma kari naayeri. Mbogo sinmana la pye wi kɛɛ.

\VS{8}A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì silan pye fɔ: «Amɔsi, yiŋgi maa yaan?»

\par }{\PP A mì sili yɔn sogo ma yo fɔ: «Mbogo sinmana li.»

\par }{\PP A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sho fɔ: «Wele, mi yaa na mbogo sinmana li taga Izirayɛli, na woolo pe na mbe pe taanla mbe wele, na kaa pye pe sin. Mi se pe kala yaga fyew.

\VS{9}Izaki setirige piile pe maa Yɛnŋɛlɛ li gbogo tinndiye mbele na, pe yaa ka jɔgɔ mbe wɔ wa. Izirayɛli woolo pe
shɛriyinrɛ ti yaa ka tɔngɔ mbe wɔ wa. Mi yaa ka yiri wunlunaŋa Yerobowamu wi go woolo pe kɔrɔgɔ tokobi ni.»


\par }{\SH Amɔsi naa saraga wɔfɔ \newline  Amaziya wi ni pe kala
\par }
{\PP \VS{10}Kona, a
saraga wɔfɔ Amaziya ŋa wìla pye wa Betɛli ca, wì si tunŋgo torogo wa Izirayɛli tara wunlunaŋa Yerobowamu wi yeri, ma yo fɔ: «Amɔsi wì yɔn le ma na laga Izirayɛli woolo pe sɔgɔwɔ. Tara woolo pe se ya mboo sɛnyoro ti kun pe yɛɛ ni,

\VS{11}katugu pa Amɔsi wì yo yɛɛn fɔ:

\par }{\Q ‹Pe yaa Yerobowamu wi gbo tokobi ni,

\par }{\Q mbe Izirayɛli woolo pe koli mbe kari pe ni kulowo, mbe lali pe tara ti ni.› »


\par }{\PP \VS{12}A Amaziya wì si Amɔsi wi pye fɔ: «Kari ma wɔ laga, mboro yariyanra yanfɔ ŋa we. Fe ma kari wa Zhuda tara. Ma saa nii wa, maa Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ ti yuun wa ma.

\VS{13}Ɛɛn fɔ maga ka koro mbaa Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ ti yuun laga Betɛli ca, katugu wunlunaŋa wo shɛrigo yi, wunluwɔ go yi.»


\par }{\PP \VS{14}A Amɔsi wì si Amaziya wì yɔn sogo ma yo fɔ: «Mi woro
Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ, mi si woro Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ pe
fɔrɔgɔfɛnnɛ wo wa. Ɛɛn fɔ, mi yɛn yaayoro korofɔ, mi maa na yɔn suro ti taa na yinrigi wa sikomɔri tige pire to ni.

\VS{15}Ɛɛn fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lìlan lɛ mala wɔ wa yaayoro ti puŋgo na, ma yo mbe saa Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ yuun Izirayɛli, li woolo pe kan.

\VS{16}Yawe Yɛnŋɛlɛ li sɛnrɛ ti logo koni, mboro ŋa mà yo fɔ mi ka ka Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ yo Izirayɛli woolo pe wogo na konaa mbe para mbe wa Izaki setirige piile pe na we.

\VS{17}Nda mà yo ti kala na, Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn naga yuun ma kan fɔ:

\par }{\Q ‹Ma jɔ wi yaa kaa nanjara piin wa ca nawa.

\par }{\Q Pe yaa ka ma pinambiile naa ma sumborombiile pe gbo tokobi ni.

\par }{\Q Pe yaa kɔɔn kɛɛrɛ ti taanla taanlamana ni, mberi yɛɛlɛ.

\par }{\Q Mboro jate pe yaa kɔɔn gbo tara ta yɛgɛ ni.

\par }{\Q Pe yaa ka Izirayɛli woolo pe koli mbe kari pe ni kulowo, mbe lali pe tara ti ni.› »




\par }\Chap{8}{\SH Yariyanga tijɛrɛ wogo \newline  ŋga Amɔsi wìla yan: \newline  Kanja pige yɛnlɛ nuŋgba tige pire ni
\par }
{\PP \VerseOne{1}We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ làa yariyanga ŋga naga na na naa, koyi ŋga yɛɛn. Ye wele, mìla kanja pige yɛnlɛ yan tige pire ni nda tì pe.

\VS{2}A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì silan yewe ma yo fɔ: «Amɔsi, yiŋgi maa yaan?»

\par }{\PP A mì sili yɔn sogo ma yo fɔ: «Kanja pige yɛnlɛ nuŋgba kanga tige pire ni, nda tì pe.»

\par }{\PP Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sho fɔ: «Izirayɛli, na woolo pe kɔsanga wì gbɔn. Mì se pe kala yaga naa fyew.

\VS{3}Ko pilige ko ni, yuuro nda ti maa koo wa wunluwɔ go ki ni, ti yaa kanŋga mbe pye kunwɔ gbeere. Mi ŋa ye Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ muwi mì yo ma. Katugu gboolo pe yaa ka lɛgɛ lagapyew. Pe yaa ka pyeri mbaa pe waa lagapyew.»


\par }{\SH Izirayɛli woolo pe wunluwɔ \newline  pi jɔgɔ kala
\par }
{\Q \VS{4}Yoro mbele ye maa fyɔnwɔ fɛnnɛ pe yuun laga tara ti ni,

\par }{\Q na mbele pe yɛn yuŋgbɔgɔrɔ ni pe tɔnri, yege sɛnrɛ nda ti logo.


\par }{\Q \VS{5}Ye maa yuun fɔ: «Yevɔnŋgɔ fɛti wi yaa kɔ wagati wiwiin,

\par }{\Q jaŋgo we ta waa we
bile wi pɛrɛ?

\par }{\Q Cɛnpilige ki yaa kɔ wagati wiwiin,

\par }{\Q jaŋgo we ta we we yarilire bondoolo pe yɛngɛlɛ?»

\par }{\Q We yaa tiwiyaraga ki kologo,

\par }{\Q mbe yaara ti sɔnŋgɔ ki ŋgban,

\par }{\Q mbe we
culoye pe gbɔn mbe pe piri mbaa leele pe nii.


\par }{\Q \VS{6}Mbele pe yɛn yuŋgbɔgɔrɔ ni,

\par }{\Q we yaa pe lɔ penjara na mbe pe pye kulolo,

\par }{\Q mbe fyɔnwɔ fɛnnɛ pe suru kulolo sawira na.

\par }{\Q We yaa ka we bile sifege ki pɛrɛ yɛrɛ.


\par }{\Q \VS{7}Yawe Yɛnŋɛlɛ na Zhakɔbu wi maa wi yɛɛ gbogo li kala na, lì wugu ki na ma yo fɔ:

\par }{\Q «Mi se fɛgɛ pe kapyege ka kpɛ na.


\par }{\Q \VS{8}Ki kala na, tara ti yaa ka yɛgɛ.

\par }{\Q Tara na woolo pe yaa kaa kunwɔ gbelege gbele.

\par }{\Q Tara ti ni fuun ti yaa ka yiri paa Nili gbaan wi yɛn.

\par }{\Q Ti yaa ka yiri mbe tigi paa Ezhipiti tara gbaan wi yɛn.


\par }{\Q \VS{9}We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ: Ko pilige ko ni, mi yaa ti yɔnlɔ ki to yɔnlɔfugo na.

\par }{\Q Mi yaa ti diwi mbe ye laga tara ti lagapyew ki ni yɔnlɔ na.


\par }{\Q \VS{10}Mi yaa ye shɛrɛgɛ fɛtiye pe kanŋga mbe pe pye kunwɔ gbelege,

\par }{\Q mbe ye yuuro ti kanŋga mberi pye yuŋgbɔgɔrɔ sɛnrɛ.

\par }{\Q Mi yaa ti ye ni fuun ye kunwɔ yaripɔrɔ le wa ye sɛnŋgɛlɛ ke ni, mbe ti pe ye yinrɛ ti kulu.

\par }{\Q Mi yaa kunwɔ kayaŋga le tara woolo pe ni

\par }{\Q paa yɛgɛ ŋga na pinambyɔ nuŋgba pe ka ku ki ma pye we.

\par }{\Q Ki kɔsaga ki yaa pye nandangawa pilige.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ:

\par }{\Q «Piliye ya wa na paan, mi yaa fuŋgo wa laga tara ti ni.

\par }{\Q Ki fuŋgo ki se ka pye yaakara lama kala na,

\par }{\Q ki wɔgɔ ki se ka pye tɔnmɔ lama kala na,

\par }{\Q ɛɛn fɔ Yawe Yɛnŋɛlɛ li sɛnrɛ ti logowo fuŋgo naa wɔgɔ kala li.


\par }{\Q \VS{12}Pe yaa kaa yanri la toro faa kɔgɔjeye pe sɔgɔwɔ,

\par }{\Q mbe yiri yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeri mbe kari yɔnlɔ yirisaga yeri.

\par }{\Q Pe yaa kaa kee mbaa paan, mbaa Yawe Yɛnŋɛlɛ li sɛnrɛ ti lagajaa,

\par }{\Q ɛɛn fɔ pe se kari yan.


\par }{\Q \VS{13}Ko pilige ko ni, sumbonɔ tiyɔɔnlɔ poro naa lefɔnmbɔlɔ pe ni,

\par }{\Q pe fanŋga ki yaa ka kɔ pe ni wɔgɔ ki kala na.


\par }{\Q \VS{14}Mbele pe maa wungu Samari ca yarisunŋgo ki na, na yuun fɔ: ‹Dan ca yarisunŋgo ki koro yinwege na!›

\par }{\Q naga fɔ: ‹Shɛrɛgɛ ŋga ki maa piin wa Bɛrisheba ca, ki koro wa suyi!›

\par }{\Q Pe pe ni fuun pe yaa ka toori, wa kpɛ se ka ya yiri naa.»




\par }\Chap{9}{\SH Yariyanga puŋgo wogo \newline  ŋga Amɔsi wìla yan
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona, a mì si Yawe Yɛnŋɛlɛ li yan lì yere wa
saraga wɔsaga ki na. A lì sho fɔ:

\par }{\Q «Shɛrigo gbɔgɔ tiyagala ke gona tɔnyaara ti gbɔn,

\par }{\Q jaŋgo go ki yeyɔnrɔ shɔnye pe yɛgɛyɛgɛ.

\par }{\Q Mari yaari mari wo leele pe ni fuun pe yinrɛ ti na.

\par }{\Q Mbele ka koro go na pe ni, mi yaa ti pe pe gbo tokobi ni.

\par }{\Q Ali nuŋgba wo se ya fe pe ni, wa kpɛ se shɔ pe ni.


\par }{\Q \VS{2}Ali na paga sa ye wa
kuulo tara, mi yaa pe tilele mbe pe wɔ wa na kɛɛ ki ni.

\par }{\Q Ali na paga lugu mbe kari wa yɛnŋɛlɛ na, mi yaa pe tirige.


\par }{\Q \VS{3}Ali na paga sa lara wa Karimɛli yanwiga ki go na,

\par }{\Q mi yaa sa pe lagaja wa mbe pe yigi.

\par }{\Q Ali na paga lara na na wa kɔgɔje wi nɔgɔ,

\par }{\Q mi yaa konɔ kan wɔɔgɔ ki yeri ki sa pe nɔɔri wa.


\par }{\Q \VS{4}Ali na paga kari pe ni kulowo wa pe juguye pe yeri,

\par }{\Q mi yaa ti pe pe gbo tokobi ni wa.

\par }{\Q Na yɛgɛ ki yaa pye pe na, mbe jɔlɔgɔ wa pe na,

\par }{\Q ki se pye pe na mbe kajɛŋgɛ pye pe kan.


\par }{\Q \VS{5}We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ na yawa pi ni fuun fɔ liga jiri tara ti na, ti ma yɛgɛ.

\par }{\Q Tara na woolo pe maa kunwɔ gbelege gbele.

\par }{\Q Tara ti ni fuun ti ma yiri

\par }{\Q paa Nili gbaan tɔnmɔ pi yɛn,

\par }{\Q mbe si to paa Ezhipiti tara gbaan tɔnmɔ pi yɛn.


\par }{\Q \VS{6}Yawe Yɛnŋɛlɛ lìli cɛnsaga ki kan wa yɛnŋɛlɛ na,

\par }{\Q mɛɛ naayeri wi tɛgɛ tara ti go na.

\par }{\Q Li ma kɔgɔje tɔnmɔ pi yeri maa wo tara ti na.

\par }{\Q Li mɛgɛ koyi ŋga Yawe Yɛnŋɛlɛ.»


\par }{\SH Kiti kɔngɔ ŋga kì sin
\par }
{\PP \VS{7}Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ:

\par }{\Q «Izirayɛli woolo, ye woro yaraga ka na yɛgɛ na mbe wɛ
Etiyopi tara woolo pe na.

\par }{\Q Mì yoro Izirayɛli woolo ye yirige wa Ezhipiti tara

\par }{\Q paa yɛgɛ ŋga na mìla Filisiti tara fɛnnɛ pe yirige wa Kafitɔri tara, konaa ma Siri tara fɛnnɛ pe yirige wa Kiri tara.


\par }{\Q \VS{8}Ye wele, mi ŋa ye Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, ki wunluwɔ mba pi yɛn kajɔɔgɔ pyefɔ, na yɛgɛ yɛn pi na.

\par }{\Q Mi yaa pi tɔngɔ mboo wɔ laga tara ti ni.

\par }{\Q Konaa ki ni fuun, mi woro na jaa mbe Zhakɔbu woolo pe ni fuun pe tɔngɔ.»

\par }{\Q Mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mì yo ma.


\par }{\Q \VS{9}«Ye wele, mi yɛn na konɔ kaan, fɔ pe Izirayɛli woolo pe yuguyugu wa cɛngɛlɛ sanŋgala ke ni fuun ke sɔgɔwɔ, paa yɛgɛ ŋga na pe ma kaa shɔgɔlɔ le kɛnmɛ ma ke jɛlɛ we\FTNT{†}{{\FR 9:9 }{\FR{9.9:
}}{\FT{Kìla pye pe ma yarilire pire ti le kɛnmɛ gbɔgɔ ni, mberi jɛlɛ mbe yaanŋgumbire nda tì pinlɛ ti ni ti wɔ wa ti ni.}}},

\par }{\Q ali yaanŋgumbile nuŋgba lo se to tara.


\par }{\Q \VS{10}Ee, kapere pyefɛnnɛ mbele pe yɛn wa na woolo pe ni, tokobi wi yaa ka pe gbo, poro mbele pe maa yuun fɔ: ‹Jɔlɔgɔ se yɔngɔ we ni, ki se si gbɔn we na.› »


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ lì yɔn fɔlɔ lɛ mbe sɔngɔrɔ \newline  Izirayɛli woolo pe ni wa pe tara
\par }
{\PP \VS{11}Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ:

\par }{\Q «Ko pilige ko ni, mi yaa Davidi wi
paraga go ŋga kìla toori ki yirige, mbege kan naa fɔnŋgɔ.

\par }{\Q Mi yaa kaga jɛɛnrisara ti gbegele mberi tɔn,

\par }{\Q mbege jɔgɔsara ti gbegele, mbege yirige mbege yerege,

\par }{\Q mbege kan naa fɔnŋgɔ paa yɛgɛ ŋga na kìla pye faa we;


\par }{\Q \VS{12}jaŋgo pe Edɔmu cɛnlɛ woolo mbele pe yaa ka koro go na pe tara ti shɔ peri ta naa,

\par }{\Q konaa cɛngɛlɛ ŋgele fuun na mɛgɛ ki yɛn na yinri ke na ke tara ti ni.

\par }{\Q Mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mì yo ma, mi yaa sigi pye mbege yɔn fili.»


\par }{\PP \VS{13}Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ:

\par }{\Q «Ye wele, piliye ya wa na paan, ŋa wila wari, wiga kɔ, kii yaa mɔ yarilire kɔnfɔ wi yaa taga wi na,

\par }{\Q ŋa wila
ɛrɛzɛn pire ti tangala nari tɔnmɔ pi woo, wiga kɔ, kii yaa mɔ yarilire lugufɔ wi yaa taga wi na.

\par }{\Q Kona, duvɛn fɔnŋɔ wi yaa kaa fuun wa yanwira ti na,

\par }{\Q wi yaa kaa fuun mbe yiri wa tinndiye pe ni fuun pe na.


\par }{\Q \VS{14}Mi yaa ka Izirayɛli, na woolo pe sɔngɔrɔ mbe pe wɔ wa kulowo pi ni.

\par }{\Q Pe yaa ka pe cara nda tì yaari ti kan naa fɔnŋgɔ, mbe cɛn wa ti ni.

\par }{\Q Pe yaa ka ɛrɛzɛn tiire sanri naa fɔnŋgɔ mbe kaa ti duvɛn wi woo.

\par }{\Q Pe yaa ka naŋgɔ kɔɔrɔ kɔn mbe tire sanri wa ti ni, mbe kaa tige pire ti kaa.


\par }{\Q \VS{15}Mi yaa pe teŋge naa fɔnŋgɔ wa pe tara.

\par }{\Q Tara nda mì kan pe yeri, pe se ka pe purɔ mbe pe yirige wa ti ni naa fyew.»

\par }{\Q Mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ, ma Yɛnŋɛlɛ le, muwi mì yo ma.

\par }