\NormalFont\ShortTitle{OZE}

{\MTB Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ

\par }{\MT OZE

\par }{\MTB wi sɛwɛ we

\par }{\IMT Sɛwɛ wi nawa sɛnrɛ

\par }{\IP Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ Oze wìla wi Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ ti yo Izirayɛli wunluwɔ tara ti yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ woolo poro kan. Wìla wi Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ ti yo Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ Amɔsi wi wagati wi puŋgo na. Ki wagati wi ni, Asiri tara fɛnnɛ wele, poro mbele pàa pye fanŋga fɛnnɛ laga tara ti ni, kìla yala pe fa pan mbe Izirayɛli tara cagbɔgɔ ŋga pe yinri Samari ki tɔngɔ gbɛn. Tara woolo pàa pye na yarisunndo gbogo, pe sila pye na nuru Yɛnŋɛlɛ li yeri. Izirayɛli woolo pe sila pye sinmbele Yɛnŋɛlɛ li ni; pe mbasinmɛ pìla gbɔn yɛgɛ ŋga na, mbe ta mbege naga pe na, a Yɛnŋɛlɛ lì sigi yo Oze wi kan ma yo wi sa nanjaa wa pɔri wi jɔ. Làa ki yo Oze wi kan fɔ ki jambasinŋɛ wi daga mboo ndanla, paa yɛgɛ ŋga na lo na Yawe Yɛnŋɛlɛ li woolo pe yɛn mali ndanla we, ali mbege ta pe woro na nuru li yeri o.

\par }{\IP Yɛnŋɛlɛ làa li woolo pe kapege ki wele maga jɛn, maga yan fɔ li woolo pe yɛkeele pè puŋgo wa li yeri. Naa leele pe mbaa pe jigi wi taga Yɛnŋɛlɛ li na, pe sila ko pye, ɛɛn fɔ pàa pe jigi wi taga pe yɛɛra fanŋga ko na, naa cɛngɛlɛ sanŋgala ŋgele kàa pe maga koro na, konaa yarisunndo ta yɛgɛ na. Kì pye ma, a Yɛnŋɛlɛ li nɛɛ li woolo pe yinri mbe kiti kɔn pe na. Làa pe yɛgɛ sɛnrɛ yo ma pe jɛrɛgi, ma yo li yaa jɔlɔgɔ wa pe na. Ɛɛn fɔ yɛgɛ ŋga na jɛlɛ ŋa wii sin wi pɔlɔ wi maa kala yaga, Yɛnŋɛlɛ lìgi yɔn fɔlɔ kɔn mbeli woolo pe kala yaga ma, lì yo fɔ:

\par }{\IQ Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ:

\par }{\IQ Mi yaa Izirayɛli woolo pe mbasinmɛ pi kala yaga pe na...

\par }{\IQ Katugu na naŋgbanwa pì kɔ pe ni (Oze 14.5).

\par }{\IOT Sɛwɛ wi yɛn ma kɔɔnlɔ yɛgɛ ŋga na

\par }{\IO Oze wìla jɛlɛ pɔri ma piile se
{\IOR{1–3}}

\par }{\IO Yɛnŋɛlɛ làa sɛnŋgbanra yo Izirayɛli woolo pe na konaa ma pe jɛrɛgi
{\IOR{4–13}}

\par }{\IO Yɛnŋɛlɛ li yaa kali woolo pe sagala
{\IOR{14.1-9}}



\par }{\MS OZE WI PƆRƆGƆ KACƐN KAGALA NAA KE KƆRƆ

\par }\ChapOne{1}{\MR 1–3

\par }{\PP \VerseOne{1}Sɛnrɛ nda to Yawe Yɛnŋɛlɛ làa le Beeri pinambyɔ Oze wi yɔn. Kìla pye Zhuda tara wunlumbolo Oziyasi, naa Yotamu, naa Ahazi, naa Ezekiyasi pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pe wagati wi na, konaa
Izirayɛli tara wunlunaŋa Yerobowamu ŋa wìla pye Zhowasi pinambyɔ wi wagati wi na\FTNT{†}{{\FR 1:1 }{\FR{1.1:
}}{\FT{Yerobowamu ŋa wi sɛnrɛ tì yo lagamɛ, wo yɛn wi yɛ Yerobowamu koŋgbanŋa wo ni
}}{\XT{2 Wunlu 14.23-29}}{\FT{; Yotamu kala yeli wele wa
}}{\XT{2 Wunlu 15.32-38; 2 Kuro 27.1-3,7-9}}{\FT{ lara ti ni; Ahazi kala yeli wele wa
}}{\XT{2 Wunlu 16.1-20; 2 Kuro 28.1-27}}{\FT{ lara ti ni; Ezekiyasi kala yeli wele wa
}}{\XT{2 Wunlu 18–20; 2 Kuro 29–32}}{\FT{ lara ti ni.}}}.


\par }{\SH Oze wìla nanjaa wa pɔri wi jɔ
\par }
{\PP \VS{2}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa sɛnrɛ nda yo Oze wi kan ma yo wiri yo leele pe kan ti lɛsaga koyi yɛɛn. Yawe Yɛnŋɛlɛ làa wi pye fɔ:

\par }{\Q «Kari ma sa nanjaa\FTNT{†}{{\FR 1:2 }{\FR{1.2:
}}{\FT{Kìla pye faa, Izirayɛli woolo nambala pàa pye na paan na yarisunŋgo Baali konaa yarisunŋgo jɛlɛgɛ Asitarite ti gbogo, ma Yɛnŋɛlɛ li sɛnrɛ ti kɛ. Ki yarisunndo tìla pye Kana tara fɛnnɛ poro woro. Izirayɛli woolo pàa pye na Kana tara fɛnnɛ pe fɔrɔgi na sinlɛlɛ nanjaala pe ni pe yarisunndo gbɔgɔwɔ pi na. Kana tara fɛnnɛ pàa taga ki na ma yo ki yarisunndo tìla ti a pe yarilire tila yɔngɔ ma pinlɛ pe yaayoro ti ni, a paa piile lɛgɛrɛ siin.}}} wa lɛ,

\par }{\Q ma tanra piile se wi na;

\par }{\Q katugu tara woolo pe yɛn na nanjara piin fɔ jɛŋgɛ;

\par }{\Q pè pe yɛɛ laga mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ na na.»


\par }{\PP \VS{3}Kì pye ma, a Oze wì si kari ma saa Dibilayimu sumborombyɔ Gomɛri wi pɔri wi jɔ. A jɛlɛ wì si kugbɔ lɛ ma pinambyɔ se wi kan.


\par }{\PP \VS{4}A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si Oze wi pye fɔ:

\par }{\Q «Pyɔ wi mɛgɛ ki taga, maa wi yinri Zhizireyɛli\FTNT{†}{{\FR 1:4 }{\FR{1.4:
}}{\FT{Zhizireyɛli mɛgɛ ki kɔrɔ wowi ŋa fɔ «Yɛnŋɛlɛ li yɛn na yariluguro nuru,» nakoma «Yɛnŋɛlɛ li yɛn nari jaragi.» Wa Zhizireyɛli ca, Izirayɛli maliŋgbɔɔnlɔ to Yehu wìla Izirayɛli tara wunlunaŋa Ashabu wi go woolo pe ni fuun pe gbo, mɛɛ cɛn wunluwɔ pi na wo naa wi setirige piile pe ni (2 Wunlu 9–10).}}},

\par }{\Q katugu kì koro jɛnri, mi yaa yiri wunlunaŋa Yehu wi go woolo pe kɔrɔgɔ,

\par }{\Q legbogo ŋga pàa pye wa Zhizireyɛli ca ki kala na.

\par }{\Q Mi yaa Izirayɛli tara wunluwɔ pi jan.


\par }{\Q \VS{5}Ko pilige ko ni, mi yaa ka Izirayɛli woolo pe maliŋgbɔɔnlɔ pe fanŋga ki kɔ,

\par }{\Q wa Zhizireyɛli ca gbunlundɛgɛ ki ni.»


\par }{\PP \VS{6}A Gomɛri wì si kugbɔ lɛ naa ma sumborombyɔ se. A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si Oze wi pye fɔ:

\par }{\Q «Pyɔ wi mɛgɛ ki taga, maa wi yinri Lo Uruhama\FTNT{†}{{\FR 1:6 }{\FR{1.6:
}}{\FT{Lo Uruhama kɔrɔ wo yɛn fɔ: yinriwɛ taga woro wa naa.}}};

\par }{\Q katugu mi se koro mbaa Izirayɛli woolo pe yinriwɛ taa naa.

\par }{\Q Mi se pe kala yaga fyew.


\par }{\PP \VS{7}«Ɛɛn fɔ, Zhuda setirige piile poro na, mi yaa pe yinriwɛ ta. Mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ, ye Yɛnŋɛlɛ le, muwi mi yaa pe shɔ. Mi se ka pe shɔ sandiga fanŋga na, nakoma tokobi fanŋga na, nakoma malaga gbɔngɔ fanŋga na, nakoma shɔnye, nakoma shɔn lugufɛnnɛ fanŋga na.»


\par }{\PP \VS{8}Naa jɛlɛ wìla kaa Lo Uruhama wi laga yinnɛ na, a wì si kugbɔ ka lɛ naa, ma pinambyɔ se.

\VS{9}A
we Fɔ wì si Oze wi pye fɔ:

\par }{\Q «Wi mɛgɛ ki taga, maa wi yinri Lo Ami\FTNT{†}{{\FR 1:9 }{\FR{1.9:
}}{\FT{Lo Ami kɔrɔ wo yɛn fɔ: mi na woolo ma.}}};

\par }{\Q katugu ye woro na woolo,

\par }{\Q mi woro ye Yɛnŋɛlɛ fun.»




\par }\Chap{2}{\SH Yɛnŋɛlɛ li yaa ka Izirayɛli woolo \newline  pe jɛn naa paa li woolo yɛn
\par }
{\PP \VerseOne{1}Pilige ka
Izirayɛli woolo pe yaa ka lɛgɛ paa kɔgɔje yɔn taambugɔ ki yɛn. Lere se ka ya mbe pe jiri mbe pe yɔn ki jɛn. Kìla yo pe kan laga ŋga na ma yo: «Ye woro na woolo!» Ki yaa yo pe kan wa ki laga nuŋgba ki na fɔ: «Ye yɛn Yɛnŋɛlɛ na yinwege wolo li woolo\XREF{†}{{\XO 2:1 }{\XO{2.1:
}}{\XT{Ɔrɔmu 9.26; 1 Pyɛ 2.10}}}.»

\VS{2}Kona, Zhuda tara woolo naa Izirayɛli woolo pe yaa ka gbogolo nuŋgba, mbe to nuŋgba tɛgɛ pe yɛɛ go na. Pàa pe yigi kasopiile ma kari pe ni tara nda ni, pe yaa ka sɔngɔrɔ mbe yiri wa ti ni; kaselege ko na, ki pilige ki yaa ka pye Zhizireyɛli ca ki piligbɔgɔ.

\VS{3}Yege yo ye sefɛnnɛ nambala pe kan fɔ: «Ami!» (Ko kɔrɔ wo yɛn: «na woolo»); konaa yege yo ye sefɛnnɛ jɛɛlɛ pe kan fɔ: «Uruhama!» (Ko kɔrɔ wo yɛn: «mbele pè pe yinriwɛ ta.»)


\par }{\SH Izirayɛli woolo pe yɛn \newline  paa nanjaa yɛn, \newline  ma pye mbele pe woro na nuru \newline  Yɛnŋɛlɛ li yeri
\par }
{\Q \VS{4}We Fɔ wì yo fɔ:

\par }{\Q «Ye ye nɔ wi jɛrɛgi!

\par }{\Q Ye wo jɛrɛgi dɛ!

\par }{\Q Katugu wi woro paa na jɔ yɛn naa,

\par }{\Q mi fun mi woro paa wi pɔlɔ yɛn naa.

\par }{\Q Wi daga mboo nanjara tɛgɛrɛ ti laga wa wi yɛgɛ ki na,

\par }{\Q mboo nandara tɛgɛrɛ ti wɔ wa wi yinŋgele ke na.


\par }{\Q \VS{5}Na ko si pye, mi yaa wi yaripɔrɔ ti sanga wi na mboo yaga witiwaga,

\par }{\Q mboo yaga waga paa wi to naa wi nɔ laa se.

\par }{\Q Mi yaa ti wi pye paa
gbinri yɛn,

\par }{\Q paa tara yɛn, nda tì waga tɔnmɔ woro na taa wa ti ni.

\par }{\Q Mi yaa ti wɔgɔ kuu gbo.


\par }{\Q \VS{6}Wi piile poro na, mi se ka pe yinriwɛ ta,

\par }{\Q katugu tanra piile wɛlɛ.


\par }{\Q \VS{7}Kaselege ko na, pe nɔ wùu yɛɛ kan nanjara to yeri,

\par }{\Q ki jɛlɛ ŋa wì pe se, wì fɛrɛ wa wi yɛɛ na,

\par }{\Q katugu wì yo fɔ:

\par }{\Q ‹Mi yaa taga na kɛɛnlɛ pe puŋgo na,

\par }{\Q poro mbele pe maa yaakara naa tɔnmɔ kaan na yeri,

\par }{\Q poro mbele pe maa simbasire yaripɔrɔ naa
lɛn jese yaripɔrɔ ti kaan na yeri,

\par }{\Q poro pe maa sinmɛ liwoo naa duvɛn wi kaan na yeri.›


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}«Ki kala na, mi yaa wi konɔ li tɔn wuuro ni,

\par }{\Q mi yaa mbogo wa mboo maga,

\par }{\Q jaŋgo wiga ka torosaga ta.


\par }{\Q \VS{9}Wi yaa kaa fee wi kɛɛnlɛ pe puŋgo na,

\par }{\Q ɛɛn fɔ wi se ka pe yigi.

\par }{\Q Wi yaa ka pe lagaja,

\par }{\Q ɛɛn fɔ wi se ka pe yan.

\par }{\Q Kona wi yaa wi yɛɛ pye fɔ:

\par }{\Q ‹Mi yaa sɔngɔrɔ wa na pɔlɔ lɛɛ wi yeri;

\par }{\Q katugu mìla pye fɛrɛwɛ na wo sanga wo na ma wɛ nala na.›


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}«Wo na, wi sila ki jɛn

\par }{\Q fɔ muwi mìla pye na
bile, naa duvɛn fɔnŋɔ konaa sinmɛ liwoo pi kaan wi yeri.

\par }{\Q Muwi mìla pye na penjara to naa tɛ wi kaan wi yeri lɛgɛrɛ,

\par }{\Q to nda wìla pye na kaan yarisunŋgo
Baali ki yeri yarikanga.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}«Ki kala na, mi yaa pan mbanla yarilire ti shɔ wi yeri yarilire kɔnsanga ni,

\par }{\Q mi yaa na duvɛn wi shɔ wi yeri
ɛrɛzɛn pire ti cɔsanga ni.

\par }{\Q Mi yaa na simbasire yaripɔrɔ to naa na lɛn jese yaripɔrɔ ti shɔ wi yeri,

\par }{\Q to nda wìla pye na nii naa fɛrɛ ti tɔnni we.


\par }{\Q \VS{12}Koni, mi yaa wi pagala mboo fɛrɛ ti yirige funwa na wi kɛɛnlɛ pe yɛgɛ sɔgɔwɔ.

\par }{\Q Lere kpɛ se ka ya mboo shɔ na kɛɛ.


\par }{\Q \VS{13}Mi yaa wi nayinmɛ kagala ke ni fuun ke kɔ:

\par }{\Q wi fɛtiye wele,

\par }{\Q naa wi yevɔnndɔ fɛtiye,

\par }{\Q naa wi cɛnpiliye fɛtiye,

\par }{\Q konaa wi shɛrɛgɛ fɛtiye sanmbala pe ni fuun pe ni.


\par }{\Q \VS{14}Mi yaa ka wi ɛrɛzɛn kɛɛrɛ to naa wi
figiye tire kɛɛrɛ ti jɔgɔ;

\par }{\Q to nda wìla pye na para ti wogo na na yuun fɔ:

\par }{\Q ‹To ti yɛn na sara ŋa na kɛɛnlɛ pè kan na yeri.›

\par }{\Q Mi yaa ti ti kanŋga kɔlɔgɔ,

\par }{\Q mbe ti woŋgaala pe pan peri ka.


\par }{\Q \VS{15}Wagati ŋa fuun wì pye ma yarisunŋgo Baali ki gbɔgɔ,

\par }{\Q ma
wusuna nuwɔ taan sogo ki kan maga gbɔgɔ,

\par }{\Q konaa naa yɛɛ fere wi numagala kannjiŋgele koro naa wi yɔlɔgɔ somu wi ni,

\par }{\Q na fee wi kɛɛnlɛ pe puŋgo na ma fɛgɛ na na,

\par }{\Q mi yaa wi sara ko ki ni fuun ko na. Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}«Ki kala na, mi yaa wi nɛgɛnɛgɛ mbe kari wi ni wa gbinri wi ni,

\par }{\Q mbe sa para wi ni ndanlawa ni.


\par }{\Q \VS{17}Kona, mi yaa wi ɛrɛzɛn kɛɛrɛ ti sɔngɔrɔ wi na wa ki laga ki na,

\par }{\Q mi yaa ti Akɔri gbunlundɛgɛ\FTNT{†}{{\FR 2:17 }{\FR{2.17:
}}{\FT{Akɔri gbunlundɛgɛ kìla pye jɔlɔgɔ laga;
}}{\XT{Zhozu 7.24-26}}{\FT{.}}} ki pye wi jigi tagasaga.

\par }{\Q Wi sumborowo sanga wi ni, wìla pye na nuru na yeri yɛgɛ ŋga na, pa wi yaa kaa nuru na yeri ma,

\par }{\Q paa yɛgɛ ŋga na sanga ŋa ni wìla yiri wa Ezhipiti tara we.»


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ laa jaa lo naa li woolo \newline  pe ni pe yɔn ki pye nuŋgba
\par }
{\Q \VS{18}«Ko pilige ko ni, mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mì yo ma,

\par }{\Q ma yaa kaa na yinri mbe yo fɔ na pɔlɔ,

\par }{\Q ɛɛn fɔ ma se kaa na yinri naa ‹Baali›, (ko kɔrɔ wo yɛn na tafɔ).


\par }{\Q \VS{19}Mi yaa ka yarisunndo Baali ti mɛgɛ ki kɔ mbege wɔ wa wi yɔn.

\par }{\Q Lere se ka ti mɛgɛ yeri naa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}«Ko pilige ko ni, mi yaa ti
yɔn finliwɛ mbe ye poro naa woŋgaala pe sɔgɔwɔ,

\par }{\Q naa poro naa sannjɛrɛ ti sɔgɔwɔ,

\par }{\Q konaa poro naa yaŋgala jɛgɛlɛ jɛgɛlɛ ŋgele ke maa fulolo tara ti na ke sɔgɔwɔ.

\par }{\Q Mi yaa ka sandira, naa tokobiye konaa malaga ki kɔ mbege wɔ wa tara ti ni.

\par }{\Q Mi yaa ka ti paa wɔnlɔ yɛyinŋge na pɔw.


\par }{\Q \VS{21}Izirayɛli, mi yaa ma yɛnri mbɔɔn pye na jɔ fɔ sanga pyew.

\par }{\Q Mi yaa ma yɛnri, mbɔɔn pye na jɔ

\par }{\Q mbe yala kasinŋge ni, naa kaselege ni,

\par }{\Q naa kajɛŋgɛ konaa yinriwɛ tawa ni.


\par }{\Q \VS{22}Mi yaa ma yɛnri mbɔɔn pye na jɔ ki pye tagawa ni;

\par }{\Q kona pa ma yaa mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ na jɛn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}«Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ:

\par }{\Q Ko pilige ko ni, mi yaa logo ma yeri.

\par }{\Q Mi yaa ka naayeri wi jorowo kala li kɔ,

\par }{\Q naayeri wo yaa ka tara ti jorowo kala li kɔ\FTNT{†}{{\FR 2:23 }{\FR{2.23:
}}{\FT{Tara ti maa tisaga ki singi ki pan yarilire ti yɔn, tisaga ko ma pan ma yiri wa naayeri, na Yɛnŋɛlɛ li kaga kan we;
}}{\XT{Ɔrɔmu 9.25; 1 Pyɛ 2.10}}{\FT{.}}}.


\par }{\Q \VS{24}Tara ti yaa yere ki na fun yarilire ti nandanwa kala li pye,

\par }{\Q mbe ti duvɛn fɔnŋɔ naa sinmɛ liwoo mbe ta.

\par }{\Q To fun ti yaa Zhizireyɛli ca woolo pe kala yɔn.


\par }{\Q \VS{25}Mi yaa ka pe gbegele mbe pe tɛgɛ wa tara ti ni paa yariluguro yɛn na yɛɛ kan.

\par }{\Q Mi yaa ka Lo Uruhama wi yinriwɛ ta;

\par }{\Q mi yaa ka Lo Ami wi pye fɔ: ‹Ye yɛn na woolo!›

\par }{\Q Poro fun pe yaa kanla pye fɔ: ‹We Yɛnŋɛlɛ!› »




\par }\Chap{3}{\SH Yɛnŋɛlɛ làa yo Oze wi jɔ wi daga \newline  mboo ndanla naa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì silan pye naa fɔ: «Kari jɛlɛ wi kɔrɔgɔ, ma ti wɔɔn ndanla naa, wo ŋa kɔnlɔ yɛn wi yeri, a wila nandara piin we. Ma ti wi kala lɔɔn ndanla paa yɛgɛ ŋga na
Izirayɛli woolo pe yɛn ma mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ na ndanla we; ali mbege ta poro wele, pè taga yarisunndo ta yɛgɛ na, a ki yarisunndo ti
ɛrɛzɛn gato wì tanla pe ni o.»


\par }{\PP \VS{2}Kona, a mì si warifuwe pyɔ kɛ ma yiri kaŋgurugo sara naa, konaa
ɔrizhi pyɔ culo cɛnmɛ tijɛrɛ naa nafa shyɛn ma yiri kɛ (450) ni ma ki jɛlɛ wi lɛ naa fɔnŋgɔ.

\VS{3}A mì suu pye fɔ: «Ma yaa koro na yeri fɔ wagati titɔnlɔwɔ ni. Maga ka nanjara pye naa, maga ka naŋa wa yɛgɛ lɛ naa. Mi fun mi yaa ki nuŋgba ki pye fun ma kanŋgɔlɔ.»


\par }{\PP \VS{4}Ki pyelɔmɔ nuŋgba pi na, Izirayɛli woolo pe yaa wagati titɔnlɔwɔ pye, wunluwɔ se pye pe yeri, to se pye pe yeri. Pe se kaa
saraga woo; sinndɛlɛgɛ titɔnlɔgɔ ŋga pe ma yerege na sunnu ki na ka se ka pye pe yeri.
Efɔdi se ka pye pe yeri konaa go yarisunndo ta yɛgɛ ni, mbaa Yɛnŋɛlɛ li yewe li nandanwa kala li ni.

\VS{5}Ɛɛn fɔ ko puŋgo na, Izirayɛli woolo pe yaa ka sɔngɔrɔ mbe pan Yɛnŋɛlɛ li kɔrɔgɔ. Pe yaa ka Yawe Yɛnŋɛlɛ, pe Yɛnŋɛlɛ li lagaja konaa mbe pe wunlunaŋa Davidi wi setirige pyɔ wi lagaja. Wagati ŋa wila paan wa yɛgɛ wi ni, pe yaa kaa paan Yawe Yɛnŋɛlɛ li kɔrɔgɔ, mbaa fyɛ li yɛgɛ, jaŋgo mbeli kajɛŋgɛ pyege ki ta.




\par }{\MS YƐNŊƐLƐ LAA LI WOOLO PE JƐRƐGI

\par }\Chap{4}{\MR 4–11

\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ li yaa kiti kɔn \newline  li woolo pe na
\par }
{\Q \VerseOne{1}Yoro
Izirayɛli woolo, ye Yawe Yɛnŋɛlɛ li sɛnrɛ ti logo.

\par }{\Q Katugu kiti yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri li kɔn tara woolo pe na,

\par }{\Q katugu mbe pye tagawa ni kì kɔ, kajɛŋgɛ kì kɔ.

\par }{\Q Lere si Yɛnŋɛlɛ li jɛn naa laga tara ti ni.


\par }{\Q \VS{2}Yaraga ko ka woro wa daŋga sɛnrɛ, naa yagbogowo, naa yuro konaa nandara to puŋgo na.

\par }{\Q Lewɛlɛwɛ kapyere to pe yɛn na piin.

\par }{\Q Pe yɛn na leele pe kuun kɔnlɔ fu.


\par }{\Q \VS{3}Ki kala na, pe yaa kaa kunwɔ gbelege gbele laga tara ti ni.

\par }{\Q Tara woolo pe ni fuun pe yaa ka cɔgɔ cɔgɔ,

\par }{\Q mbe pinlɛ woŋgaala naa sannjɛrɛ ti ni fuun ti ni,

\par }{\Q ali yɛrɛ kɔgɔje ŋgbanra ti yaa ka kɔ mbe wɔ wa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Ɛɛn fɔ lere kpɛ ka ka baga lere na,

\par }{\Q lere kpɛ ka kaa lewee yɛnlɛ wa jɛrɛgi;

\par }{\Q yoro
saraga wɔfɛnnɛ wele, yoro mi yaa kiti kɔn ye na.

\par }{\Q Mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mì yo ma.


\par }{\Q \VS{5}Ye yaa ka kurugo mbe to yɔnlɔ ŋgbanga na,

\par }{\Q yoro naa
Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ pe ni, ye yaa ka kurugo mbe to yembinɛ.

\par }{\Q Mi yaa ka ye nɔ wi tɔngɔ mboo wɔ wa.


\par }{\Q \VS{6}Na woolo pe yɛn na kuun kambajɛnmɛ pi kala na.

\par }{\Q Kì kaa pye yè je mbanla jɛn,

\par }{\Q mi fun mi yaa je ye na mbe ye wɔ wa na saraga wɔgɔtunŋgo ki ni.

\par }{\Q Kì kaa pye mi ŋa ye Yɛnŋɛlɛ yè je na
lasiri wi na,

\par }{\Q mi fun mi yaa fɛgɛ ye piile pe na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Pè se ma lɛgɛ yɛgɛ ŋga na,

\par }{\Q kapere nda pè pye na na, pa tì lɛgɛ ma fun.

\par }{\Q Mi yaa ka pe gbɔgɔwɔ pi kanŋga mboo pye fɛrɛ kala.


\par }{\Q \VS{8}Kapere ti kala yagawa jasaara nda na woolo pe maa woo, to saraga wɔfɛnnɛ pe ma tɛgɛ na pe yɛɛ baro.

\par }{\Q Pe yɛn na jaa na woolo pe koro paa kapere ti piin paa kee yɛgɛ.


\par }{\Q \VS{9}Kala na li yaa pye saraga wɔfɛnnɛ pe na, lo nuŋgba lo li yaa pye leele sanmbala pe na.

\par }{\Q Mi yaa ka jɔlɔgɔ wa pe na pe tangalɔmɔ pi kala na.

\par }{\Q Mi yaa ka pe sara mbe yala pe kapyegele ke ni.


\par }{\Q \VS{10}Pe yaa kaa kaa,

\par }{\Q ɛɛn fɔ pe se ka tin.

\par }{\Q Pe yaa kaa nanjara ti piin,

\par }{\Q ɛɛn fɔ pe se ka se mbe lɛgɛ;

\par }{\Q katugu mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ, pè laga na na.


\par }{\Q \VS{11}Nanjara, naa duvɛn lɛɛ konaa duvɛn fɔnŋɔ wi ni, ti ma lere go jɔgɔ wi na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Yarisunndo nda ti yɛn tikɔnrɔ woro, to na woolo pe maa yewe.

\par }{\Q Pe jɛɛrɛ pyekanŋgagala koro ke maa pe yɔn sogo;

\par }{\Q katugu nanjara jatere ŋa wi yɛn pe ni, wì pe puŋgo.

\par }{\Q Pe yɛn na nanjara ti piin ma pe yɛɛ lali mi ŋa pe Yɛnŋɛlɛ na ni.


\par }{\Q \VS{13}Pe ma saa na
saara yaayoro ti kuun wa yanwira ti go na,

\par }{\Q na
wusuna nuwɔ taan wi sori wa tinndiye pe go na,

\par }{\Q naa wa tigbɔrɔ ti nɔgɔ, wa pepiliye tire konaa
terebɛnti tire ti nɔgɔ,

\par }{\Q to nda ti yinmɛ pi yɛn ma tanla.

\par }{\Q Ki kala na, ye sumborombiile pe yɛn na nanjara piin.

\par }{\Q Ye pinambiile pe jɛɛlɛ pe yɛn na nandara piin.


\par }{\Q \VS{14}Mi se ka jɔlɔgɔ wa ye sumborombiile pe na pe nanjara to kala na,

\par }{\Q nakoma mbe jɔlɔgɔ wa ye pinambiile pe jɛɛlɛ pe na pe nandara to kala na;

\par }{\Q katugu saraga wɔfɛnnɛ poro jate pe yɛn na kee nanjaala pele kɔrɔgɔ,

\par }{\Q na pinlɛlɛ na saara ti woo nanjaala mbele pe maa nanjara piin yarisunndo gbɔgɔwɔ pi na pe ni.

\par }{\Q Cɛnlɛ na li woolo pe yɛn tijinliwɛ fu, pe yaa ka kɔ mbe wɔ wa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Yoro Izirayɛli woolo wele, yè ye yɛɛ kan nanjara ti yeri.

\par }{\Q Ɛɛn fɔ yaga ka ti Zhuda tara woolo pege kala cɛnlɛ la pye mbe pye kajɔɔgɔ pyefɛnnɛ.

\par }{\Q Yaga ka kari wa Giligali ca,

\par }{\Q yaga ka kari wa Bɛti Avɛni ca\FTNT{†}{{\FR 4:15 }{\FR{4.15:
}}{\FT{Bɛti Avɛni mɛgɛ ki kɔrɔ wowi ŋa fɔ: Tipege go. Betɛli ca ko Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ wìla yeri Bɛti Avɛni. Betɛli mɛgɛ ki kɔrɔ wowi ŋa fɔ: Yɛnŋɛlɛ go. Ki wagati wi ni, Giligali naa Betɛli cara to tìla pye yarisunndo gbɔgɔsara nda pàa pye na jate jɛŋgɛ, pa Izirayɛli woolo pàa pye na kee wa, ma saa na yarisunndo ti gbogo.}}}.

\par }{\Q Yaga ka wugu mbe yo fɔ:

\par }{\Q «Mì wugu Yawe Yɛnŋɛlɛ na yinwege wolo li mɛgɛ ki na.»


\par }{\Q \VS{16}Izirayɛli woolo pè yiri ma je

\par }{\Q paa yɛgɛ ŋga na nasumboro ma kaa panraga we.

\par }{\Q Koni, na yège yan yɛɛn, Yawe Yɛnŋɛlɛ li mbe yɛnlɛ mbaa pe yɛgɛ sinni mbaa kee pe ni mɛlɛ,

\par }{\Q paa simbapiile yɛn wa naniwɛ gbɔɔ pi ni?


\par }{\Q \VS{17}Efirayimu\FTNT{†}{{\FR 4:17 }{\FR{4.17:
}}{\FT{Efirayimu wi yɛn Izirayɛli cɛngɛlɛ kɛ ma yiri shyɛn lo la nuŋgba, ɛɛn fɔ lagamɛ, maga logo Efirayimu, ko yɛn na para Izirayɛli tara ti yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ wunluwɔ po sɛnrɛ na.}}} cɛnlɛ woolo poro pè yɛɛ kan yarisunndo gbɔgɔwɔ pi yeri.

\par }{\Q Ye pe yaga wa paa ki piin!


\par }{\Q \VS{18}Na paga pe duvɛn wi wɔ mbe kɔ, pe mɛɛ saa na nanjara piin;

\par }{\Q pe yɛkeele fɛrɛmbandawa kapyere to ti yɛn ma pe ndanla.


\par }{\Q \VS{19}Tifɛlinjolo yaa ka pan mbe pe lɛ mbe kari pe ni.

\par }{\Q Pe yaa ka fɛrɛ shɔ pe saara nda paa woo ti kala na.




\par }\Chap{5}{\SH Yɛkeele pe yɛn na tara woolo \newline  pe punŋgo
\par }
{\Q \VerseOne{1}Yoro
saraga wɔfɛnnɛ wele, ye logo na yeri!

\par }{\Q Yoro
Izirayɛli woolo wele, yaa nuru!

\par }{\Q Yoro wunlunaŋa go woolo, ye nuŋgbolo jan ye logo!

\par }{\Q Kiti yaa kɔn ye na,

\par }{\Q katugu yè pye paa pɛnɛ yɛn leele pe na wa Mizipa ca,

\par }{\Q ma pye paa leele yigimɛrɛ yɛn wa Tabɔri yanwiga ki na.


\par }{\Q \VS{2}Yè wege tijugo wɔ leele pe na wa Shitimu ca.

\par }{\Q Ɛɛn fɔ mì gbɛgɛlɛ mbe pe kapere ti fɔgɔ tɔn pe na\FTNT{†}{{\FR 5:2 }{\FR{5.1-2:
}}{\FT{Mizipa ca, naa Tabɔri yanwiga konaa Shitimu ca ki ni, tìla pye lara nda ti yɛn yarisunndo gbɔgɔsara.}}}.


\par }{\Q \VS{3}Mi wo na, mì Efirayimu cɛnlɛ woolo pe jɛn,

\par }{\Q Izirayɛli woolo ye kala la si lara na na.

\par }{\Q Koni Efirayimu cɛnlɛ woolo yè nanjara pye,

\par }{\Q Izirayɛli woolo, a yè ye yɛɛ tɛgɛ
fyɔngɔ ni.


\par }{\Q \VS{4}Izirayɛli woolo pe kapere tì pe yɛgɛ kɔn, pe se ya sɔngɔrɔ mbe pan Yɛnŋɛlɛ li kɔrɔgɔ naa,

\par }{\Q katugu nanjara jatere wi yɛn pe ni.

\par }{\Q Pee si Yawe Yɛnŋɛlɛ li jɛn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Izirayɛli woolo pe yɛɛ gbɔgɔwɔ pi yɛn na pe jɛrɛgi.

\par }{\Q Izirayɛli woolo naa Efirayimu cɛnlɛ woolo pe yaa ka to pe kajɔɔgɔ ki kala na.

\par }{\Q Zhuda tara woolo pe yaa ka pinlɛ mbe to pe ni fun.


\par }{\Q \VS{6}Pe yaa kari pe simbaala naa pe nɛrɛ ti ni mbe sa Yawe Yɛnŋɛlɛ li lagaja.

\par }{\Q Ɛɛn fɔ pe se kali yan,

\par }{\Q katugu lì laga pe na.


\par }{\Q \VS{7}Pè Yawe Yɛnŋɛlɛ li java,

\par }{\Q katugu pè kɛɛnrɛ piile se.

\par }{\Q Koni, yeŋge nuŋgba ni, poro naa pe yarijɛndɛ ti ni pe yaa tɔngɔ mbe wɔ wa.


\par }{\SH Malaga ŋga \newline  ki yaa to Izirayɛli woolo \newline  naa Zhuda tara woolo pe sɔgɔwɔ
\par }
{\Q \VS{8}Ye simbapɔlɔ yɛnnɛ mbanlaga ki win wa Gibeya ca,

\par }{\Q ye mbanlaga ki win wa Arama ca!

\par }{\Q Ye malaga kɔnŋgɔlɔ wa wa Bɛti Avɛni ca.

\par }{\Q Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo, ye juguye pe yɛn ye puŋgo na.


\par }{\Q \VS{9}Efirayimu cɛnlɛ woolo pe yaa ka tɔngɔ mbe wɔ wa

\par }{\Q jɔlɔgɔ pilige ki na.

\par }{\Q Ŋga mi yɛn na yuun Izirayɛli tara cɛngɛlɛ ke kan, ki yɛn kaselege.


\par }{\Q \VS{10}Zhuda tara teele pe yɛn paa leele mbele pe maa tara kɔngɔlɔ ke woo wa ke yɔngɔlɔ ke ni, na ka tari pe tara ti na.

\par }{\Q Na naŋgbanwa kala li yaa to pe na paa lafogo tɔnmɔ yɛn.


\par }{\Q \VS{11}Kiti ŋa wi yaa kɔn Efirayimu cɛnlɛ woolo pe na, wi yaa jɔlɔgɔ wa pe na mbe pe jɔgɔ;

\par }{\Q katugu pège kɔn maga tɛgɛ, mbe taga yaara nda ti yɛn go fu woro to puŋgo na.


\par }{\Q \VS{12}Ki kala na, mi yaa Efirayimu cɛnlɛ woolo pe jɔgɔ

\par }{\Q paa yɛgɛ ŋga na fyɛnrɛ ma kaa yaraga jɔgɔ we.

\par }{\Q Mi yaa Zhuda tara woolo pe jɔgɔ fun paa yɛgɛ ŋga na sagbanfɔɔngɔ tipege ma lere jɔgɔ we.


\par }{\Q \VS{13}Efirayimu cɛnlɛ woolo pè pe yama pi jɛn,

\par }{\Q Zhuda tara woolo pè pe sagbanra ti yan.

\par }{\Q Kì pye ma, Efirayimu cɛnlɛ woolo pè kari wa Asiri tara fɛnnɛ pe yeri.

\par }{\Q Pè pitunmbolo torogo wa ki tara ti wunluŋgbɔɔ Yarɛbu wi yeri wi pe saga.

\par }{\Q Ɛɛn fɔ, wo se ya mbe ye sagala,

\par }{\Q wi se ya mbe ye sagbanra ti wɛrɛ pye.


\par }{\Q \VS{14}Katugu mi jate, mi yaa ka yiri Efirayimu cɛnlɛ woolo pe kɔrɔgɔ paa jara yɛn,

\par }{\Q mbe yiri Zhuda tara woolo pe kɔrɔgɔ paa jara yirifɔnŋɔ yɛn.

\par }{\Q Mi jate mi yaa ka gboro ti pye,

\par }{\Q mbe si kari na kagboro ti ni.

\par }{\Q Mi yaa kari ti ni lere kpɛ se ya mberi shɔ na yeri.


\par }{\Q \VS{15}Kona mi yaa yiri mbe kari mbe sɔngɔrɔ wa na cɛnsaga,

\par }{\Q fɔ pe ka saga jɛn fɔ pe yɛn kajɔɔgɔ pyefɛnnɛ mbe sɔngɔrɔ mbanla lagaja.

\par }{\Q Jɔlɔgɔ ki ka ka gbɔgɔ pe na, pe yaa kanla lagaja.




\par }\Chap{6}{\SH Izirayɛli woolo pè yo \newline  pe yaa sɔngɔrɔ Yɛnŋɛlɛ li kɔrɔgɔ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ye yɛn na yuun fɔ:

\par }{\Q «Ye pan we sɔngɔrɔ Yawe Yɛnŋɛlɛ li kɔrɔgɔ.

\par }{\Q Lo lì we wɛlɛgɛ,

\par }{\Q ɛɛn fɔ li yaa we sagala.

\par }{\Q Lo lì we gbɔn,

\par }{\Q ɛɛn fɔ li yaa we wɛrɛ pye.


\par }{\Q \VS{2}Li yaa yinwege kan we yeri sanni piliye shyɛn,

\par }{\Q ki pilige taanri wogo, li yaa we yirige,

\par }{\Q we yaa la we yinwege ki piin li yɛgɛ sɔgɔwɔ.


\par }{\Q \VS{3}Ye ti we Yawe Yɛnŋɛlɛ li jɛn,

\par }{\Q weli lagaja weli jɛn.

\par }{\Q Ki woro na we kɔɔn shyɛn, lalaaga ki ma pan yɛgɛ ŋga na,

\par }{\Q pa li yaa ka pan mbe we saga ma.

\par }{\Q Li yaa ka pan we kɔrɔgɔ paa tisaga yɛn,

\par }{\Q paa kanga tisaga yɛn, ŋga ki ma pan ma tara ti yinŋgi.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn na yɔn sogomɔ kaan, ma yo fɔ:

\par }{\Q «Yoro Efirayimu cɛnlɛ woolo, mbe yiŋgi pye ye na?

\par }{\Q Yoro Zhuda tara woolo, mbe yiŋgi pye ye na?

\par }{\Q Ye kagbaraga kila mɔ paa pinliwɛ yɔn fɔɔngɔ yɛn,

\par }{\Q ki yɛn paa yirifaga mɛŋgɛ yɛn, ŋga ki ma yangara.


\par }{\Q \VS{5}Ki kala na, mìlan yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ pe yirige ma pe wa ye na;

\par }{\Q a mì jɔlɔgɔ wa ye na na yɔn sɛnrɛ ti ni.

\par }{\Q Na kiti wi yaa to ye na paa yɔnlɔ yanwa yɛn.


\par }{\Q \VS{6}Katugu kagbaraga ko ki yɛn mala ndanla, ɛɛn fɔ yaayoro
saara to ma ti yɛn mala ndanla.

\par }{\Q Leele panla jɛn Yɛnŋɛlɛ ko ki yɛn mala ndanla ma wɛ
saara sogoworo to na\XREF{†}{{\XO 6:6 }{\XO{6.6:
}}{\XT{Yomi 21.3; Mati 9.13; 12.7}}}.»


\par }{\SH Izirayɛli woolo pe yɛn \newline  na kapegbɔrɔ piin
\par }
{\Q \VS{7}«Yànla
yɔn finliwɛ pi jɔgɔ paa yɛgɛ ŋga na Adama ca\FTNT{†}{{\FR 6:7 }{\FR{6.7:
}}{\FT{Ŋga kì yo fɔ:
{\QT{Adama ca,}} Eburuye sɛnrɛ ti ni, ki sɛnpiile pe woro ma filige. Ki yɛn ndɛɛ ki yɛn na para sɛnwee koŋgbanŋa Adama wi kapege ko sɛnrɛ na, nakosima Adama ca woolo pàa kapege ka pye, ki yɛn na para ko sɛnrɛ na; Zhozu 3.16.}}} kìla ki pye we.

\par }{\Q Pa yànla fanla wa ki laga ki na.


\par }{\Q \VS{8}Galaadi\FTNT{†}{{\FR 6:8 }{\FR{6.8:
}}{\FT{Galaadi ŋa wi sɛnrɛ tì yo lagamɛ, ki yaa pye ndɛɛ ca layi ko;
}}{\XT{2 Wunlu 15.25}}{\FT{.}}} ca kì kanŋga ma pye kapege pyefɛnnɛ ca.

\par }{\Q Leele mbele pè gbo pe kasanwa pi yɛn wa lagapyew.


\par }{\Q \VS{9}Beŋganri pyefɛnnɛ pe ma lara na leele pe singi yɛgɛ ŋga na,

\par }{\Q pa
saraga wɔfɛnnɛ ŋgbelege ki ma lara na leele pe singi ma, wa Sishɛmu\FTNT{†}{{\FR 6:9 }{\FR{6.9:
}}{\FT{Sishɛmu ca kìla pye faa Izirayɛli cɛngɛlɛ kɛ ma yiri shyɛn ke Yɛnŋɛlɛ gbɔgɔsaga,
}}{\XT{Zhozu 24.1}}{\FT{konaa ma pye ca ŋga pe yaa la karafa wa ki ni,
}}{\XT{Zhozu 20.1-7}}{\FT{. Ki yaa pye ndɛɛ saraga wɔfɛnnɛ pàa kaa na leele pe yɛgɛ kɔɔn, jaŋgo paga ka saa Yɛnŋɛlɛ li gbogo wa.}}} ca kologo ki na, mbaa pe kuun.

\par }{\Q Ki wogo ki yɛn katijaanga.


\par }{\Q \VS{10}Mì katijangara yan wa
Izirayɛli tara.

\par }{\Q Efirayimu cɛnlɛ woolo pe yɛn na nanjara piin, ma ti a Izirayɛli woolo pè cɛn
fyɔngɔ ni.


\par }{\Q \VS{11}Yoro fun Zhuda tara woolo, yarilire kɔngɔ yɛn ma gbɛgɛlɛ\FTNT{†}{{\FR 6:11 }{\FR{6.11:
{\QT{Yarilire kɔngɔ yɛn ma gbɛgɛlɛ}} ko kɔrɔ wo yɛn naga nari ma yo Yɛnŋɛlɛ li yaa kiti kɔn pe na.}}} ye kan,

\par }{\Q na mi ka kaa jaa mbanla woolo pe wɔ wa kulowo pi ni sanga ŋa ni we.




\par }\PoetryChap{7}{\Q \VerseOne{1}Na mi kaa jaa mbe
Izirayɛli woolo pe shɔ sanga ŋa ni,

\par }{\Q Efirayimu cɛnlɛ woolo pe kajɔgɔrɔ to naa
Samari tara fɛnnɛ pe tipere ti ni, to ti ma yiri funwa na;

\par }{\Q katugu pe maa nambara piin.

\par }{\Q Yoolo pe yɛn na kɔɔrɔ ti kaari na yiin wa yinrɛ ti ni,

\par }{\Q beŋganri pyefɛnnɛ pe yɛn na tuun leele pe na wa ca nawa koŋgolo ke ni.


\par }{\Q \VS{2}Pe woro naga sɔnri wa pe kotogo na fɔ mi yɛn na jatere piin pe kapere ti ni fuun ti na.

\par }{\Q Koni, pe kapere tì pe maga lagapyew;

\par }{\Q na yɛgɛ yɛn ti ni fuun ti na.»


\par }{\SH Izirayɛli woolo pe yɛn \newline  na yɔn nii wunlumbolo pe na
\par }
{\Q \VS{3}«Pe maa tipege ki piin na wunlumbolo pe nawa pi yinŋgi,

\par }{\Q na nambara wi piin na kundigile pe nawa pi yinŋgi.


\par }{\Q \VS{4}Pe ni fuun pe yɛn jataala naa nandaala.

\par }{\Q Pe yɛn paa buru fɔsaga yɛn, ŋga buru wafɔ wì kasɔn ŋgbanli gbɛri wa ki ni.

\par }{\Q Maga lɛ wì muwɛ pi gbɔn, wi woro na kasɔn ki gbegele naa, fɔ muwɛ mba pì gbɔn pi sa fɛ pi yiri.


\par }{\Q \VS{5}Pe kaa pe wunlunaŋa wi fɛti wi piin pilige ŋga ni,

\par }{\Q legbɔɔlɔ pe ma tin duvɛn wi ni fɔ ma pye yambala.

\par }{\Q Wunlunaŋa wi maa kɛɛ ki sanga ki leele mbele pe maa tɛgɛ lere na pe kan.


\par }{\Q \VS{6}Mbele pe maa yɔn lemɛ pi piin, pe kotogo ki yɛn ma wɛri pe na paa buru fɔsaga yɛn.

\par }{\Q Yembinɛ li ni fuun li ni, pe naŋgbanwa gbɔɔ pi ma sogo,

\par }{\Q ɛɛn fɔ laga ka ka laga, pe naŋgbanwa gbɔɔ pi ma yiri pe ni paa kasɔn ŋgbanli yɛn.


\par }{\Q \VS{7}Pe ni fuun pe yɛn ma wɛri paa buru fɔsaga yɛn;

\par }{\Q pe maa pe yɛkeele pe tɔnri.

\par }{\Q Pe wunlumbolo pe yɛn na kuun,

\par }{\Q ɛɛn fɔ wa kpɛ woro nala mɛgɛ ki yinri.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}«Efirayimu cɛnlɛ woolo pè pe yɛɛ pinlɛ cɛngɛlɛ sanŋgala ke ni,

\par }{\Q pe yɛn paa wɔn yɛn, ŋa pe suu wa mboo kanŋga wa kasɔn ki na.


\par }{\Q \VS{9}Cɛnlɛ la yɛgɛ woolo yɛn na pe fanŋga ki koo pe ni,

\par }{\Q ɛɛn fɔ poro jate pe sigi jɛn.

\par }{\Q Pe yɛn na lee na yinzifire yinrigi,

\par }{\Q ɛɛn fɔ poro jate pe sigi jɛn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}«Izirayɛli woolo pe yɛɛ gbɔgɔwɔ pi yɛn na pe jɛrɛgi.

\par }{\Q Ɛɛn fɔ, pee sɔngɔrɔ mbe pan mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ, pe Yɛnŋɛlɛ na kɔrɔgɔ.

\par }{\Q Konaa ki ni fuun, pe woro nala lagajaa.


\par }{\Q \VS{11}Efirayimu cɛnlɛ woolo pè kanŋga ma pye paa ca ketenɛ yɛn, na li yɛn lembige ma pye tijinliwɛ fu.

\par }{\Q Ezhipiti tara fɛnnɛ poro pe yɛn na yinri ma yo pe pe saga,

\par }{\Q pa pe yɛn na kee Asiri tara fɛnnɛ poro kɔrɔgɔ ma yo pe pe saga.


\par }{\Q \VS{12}Ɛɛn fɔ mbe pe ta wa konɔ paa kee,

\par }{\Q mi yaa na mɛrɛ ti jan pe na.

\par }{\Q Mi yaa pe yigi mbe pe jaanri, paa yɛgɛ ŋga na pe ma sannjɛlɛ yigi we.

\par }{\Q Mi yaa jɔlɔgɔ wa pe na, paa yɛgɛ ŋga na mìla ki yo pe kan wa pe gbogolomɔ woolo pe sɔgɔwɔ\FTNT{†}{{\FR 7:12 }{\FR{7.12:
}}{\FT{Ŋga kì yo fɔ:
{\QT{Mi yaa jɔlɔgɔ wa pe na, paa yɛgɛ ŋga na mìla ki yo pe kan wa pe gbogolomɔ woolo pe sɔgɔwɔ,}} Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛɛlɛ pele ni, ki yɛn ma yɔnlɔgɔ ma yo fɔ:
{\QT{Na mi ka ta mbege logo mbe yo fɔ pe gbogolo, mi yaa pe yigi.}}}}}.


\par }{\Q \VS{13}Jɔlɔgɔ yɛn pe wogo,

\par }{\Q katugu pè fe ma laga na na.

\par }{\Q Jɔgɔwɔ gbɔɔ yaa gbɔn pe na,

\par }{\Q katugu pè yiri ma je na na.

\par }{\Q Mi wo na, mila daga mbe pe shɔ,

\par }{\Q ɛɛn fɔ, a pe nɛɛ yagbogolo finlɛlɛ na tari na na.


\par }{\Q \VS{14}Pe woro na gbele nala yinri mbe pe saga, pe kotogo ki ni fuun ni.

\par }{\Q Ɛɛn fɔ pè koro na gbele wa pe sinlɛsara.

\par }{\Q Pe maa pe yɛɛ gbogolo, mbe ta mbe
bile naa duvɛn fɔnŋɔ ta\FTNT{†}{{\FR 7:14 }{\FR{7.14:
}}{\FT{Ŋga kì yo fɔ:
{\QT{Pe maa pe yɛɛ gbogolo, mbe ta mbe bile naa duvɛn fɔnŋɔ ta,}} ft Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛɛlɛ pele ni, ki yɛn ma yɔnlɔgɔ ma yo fɔ:
{\QT{Pe maa pe yɛɛ witire ti kɔɔnlɔ kɔɔnlɔ, mbe ta mbe bile naa duvɛn fɔnŋɔ ta}}. Ye wele wa Zhere 41.5 laga ki ni.}}}.

\par }{\Q Kona, pe mɛɛ pe yɛɛ lali na ni.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}«Muwi mì pe naga, ma fanŋga kan pe yeri;

\par }{\Q ɛɛn fɔ mi wo na, kapege pe yɛn na jate na ni.


\par }{\Q \VS{16}Na pe ka sɔngɔrɔ, paa sin mbe pan mi ŋa Yɛnŋɛlɛ na yaara ti ni fuun ti go na na kɔrɔgɔ.

\par }{\Q Pè kolo paa sandiga yɛn, ŋga ki woro ma sin.

\par }{\Q Pe yaa ka pe kundigile pe gbo tokobi ni pe sɛnjagara yomɔ pi kala na.

\par }{\Q Leele pe yaa kaa tɛgɛ pe na wa Ezhipiti tara.»




\par }\Chap{8}{\SH Yɛnŋɛlɛ lì nawa ŋgban \newline  li woolo pe ni
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ye simbapɔlɔ yɛnrɛgɛ mbanlaga ki win ye leele pe yeri!

\par }{\Q Jɔlɔgɔ yɛn na paan mbe to Yawe Yɛnŋɛlɛ li woolo pe na paa yɔn yɛn.

\par }{\Q Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ:

\par }{\Q «Katugu
Izirayɛli woolo pànla
yɔn finliwɛ pi jɔgɔ,

\par }{\Q pè yiri ma je na
lasiri wi na.


\par }{\Q \VS{2}Pe yaa kaa gbele mbaa na saga jaa, mbaa yuun fɔ:

\par }{\Q ‹We Yɛnŋɛlɛ, woro Izirayɛli woolo wele, pa wɔ̀ɔn jɛn yɛɛn!›


\par }{\Q \VS{3}Izirayɛli woolo pè je ŋga ki yɛn jɛŋgɛ ki na.

\par }{\Q Ki kala na, pe juguye pe yaa ka pe purɔ.


\par }{\Q \VS{4}Pe ma wunlumbolo tɛgɛ pe yɛɛ go na,

\par }{\Q mbe sigi ta pe silan yewe.

\par }{\Q Pe ma teele tɛgɛ pe yɛɛ go na,

\par }{\Q mbe sigi ta pe sigi yo na kan.

\par }{\Q Pè yarisunndo yanlɛrɛ gbegele pe yɛɛ kan pe warifuwe naa pe tɛ wi ni,

\par }{\Q a ko pye pyelɔmɔ pa mbe pe tɔngɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}«Samari tara fɛnnɛ, mi ŋa ye Yɛnŋɛlɛ, mì je ye napige yanlɛgɛ ki na.

\par }{\Q Mì nawa ŋgban ye ni.

\par }{\Q Ye se ya mbe ye yinwege ki pye
fyɔngɔ fu fɔ sa gbɔn wagati wiwiin?


\par }{\Q \VS{6}Ye napige yanlɛgɛ pa kì yiri wa yoro Izirayɛli woolo ye yeri.

\par }{\Q Kapyɔ jɛnfɔ wìgi gbegele.

\par }{\Q Ki woro Yɛnŋɛlɛ.

\par }{\Q Ki kala na, ki
Samari tara napige yanlɛgɛ ki yaa ka purugu mbe wɔ wa.


\par }{\Q \VS{7}Ki kaa pye tifɛlɛgɛ ko yè lugu paa yariluguro yɛn,

\par }{\Q tifɛlinjolo ye yaa ka ta paa yarilire yɛn.

\par }{\Q Na
bile wii fuuru,

\par }{\Q wi se pire le.

\par }{\Q Ali na wi ka si fuuru mbe pire le,

\par }{\Q tara ta yɛgɛ woolo pe yaa ka kari ki yarilire pire ti ni.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}«Cɛngɛlɛ kele yɛgɛ Izirayɛli woolo pè koli ma kari pe ni.

\par }{\Q Koni, pe mbele wa cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ,

\par }{\Q pe yɛn paa yaraga ka yɛn, ŋga ki kala woro lere na.


\par }{\Q \VS{9}Katugu pè kari wa Asiri tara.

\par }{\Q Yan sofile wi ma koro wi yɛɛ kan,

\par }{\Q ɛɛn fɔ Efirayimu cɛnlɛ woolo poro na, pè kɛɛnlɛ ta pe yɛɛ kan.


\par }{\Q \VS{10}Ali mbege ta pè yarikanra lɛgɛrɛ kan cɛngɛlɛ kele yɛgɛ woolo yeri,

\par }{\Q koni wagati wì gbɔn mbe pe gbogolo.

\par }{\Q Sanni jɛnri pe yaa la jɔlɔ wunlumbolo piile pe wunluŋgbɔɔ wi kɛɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}«Efirayimu cɛnlɛ woolo pè
saraga wɔsara lɛgɛrɛ kan,

\par }{\Q mbaa kapere ti kala yagawa jasaara woo wa ti na.

\par }{\Q Ɛɛn fɔ ki saraga wɔsara tì kan, a paa kapere piin.


\par }{\Q \VS{12}Ali na mi kanla lasiri sɛnrɛ ti yɔnlɔgɔ yɔnlɔgɔsaga lɛgɛrɛ na mberi kan pe yeri,

\par }{\Q ti yaa pye pe yɛgɛ na paa sɛnrɛ nambannda yɛn.


\par }{\Q \VS{13}Pe ma
saraga yaayoro ti wɔ na yeri mari gbo,

\par }{\Q mari kara ti ka.

\par }{\Q Ɛɛn fɔ mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ, pe saara tii na ndanla.

\par }{\Q Koni, mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ mi yɛn na jatere piin pe kajɔgɔrɔ ti na,

\par }{\Q mi yaa ka pe kajɔgɔrɔ ti fɔgɔ tɔn pe na.

\par }{\Q Poro wo na, pe yaa ka sɔngɔrɔ wa Ezhipiti tara naa.


\par }{\Q \VS{14}Izirayɛli woolo pè fɛgɛ pe dafɔ wi na,

\par }{\Q ma wunlumbolo yinrɛ kan pe yɛɛ kan.

\par }{\Q Zhuda tara woolo pè malaga sigecara lɛgɛrɛ kan.

\par }{\Q Ɛɛn fɔ mi yaa ka kasɔn le ti ni.

\par }{\Q Kasɔn ki yaa ka pe wunluwɔ yinrɛ ti sogo.»




\par }\Chap{9}{\SH Izirayɛli woolo pe yaa ka jaraga \newline  cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ
\par }
{\Q \VerseOne{1}Izirayɛli woolo yaga kaa yɔgɔri dɛ!

\par }{\Q Yaga kaa nayinmɛ nii paa tara sannda ti woolo pe yɛn;

\par }{\Q katugu ye yɛn na nanjara piin ma je ye Yɛnŋɛlɛ li na.

\par }{\Q Ye nanjara sara ŋa ye yɛn na taa wa yarilire sunsara ti ni, wo wi yɛn ma ye ndanla.


\par }{\Q \VS{2}Ɛɛn fɔ
bile ŋa pe ma sun wa yarilire sunsaga ki na,

\par }{\Q konaa sinmɛ liwoo mba pe ma wɔ wa sinmɛ wɔsaga ki ni,

\par }{\Q ti se ka pye pe woro.

\par }{\Q Duvɛn fɔnŋɔ ŋa pe yɛn na singi, wi se pe bɔ.


\par }{\Q \VS{3}Pe se ka cɛn wa Yawe Yɛnŋɛlɛ li tara ti ni naa.

\par }{\Q Efirayimu cɛnlɛ woolo pe yaa ka sɔngɔrɔ wa Ezhipiti tara.

\par }{\Q Pe yaa ka saa yaakara nda ti yɛn
fyɔngɔ ni ti kaa wa Asiri tara.


\par }{\Q \VS{4}Duvɛn
saraga ŋga pe ma wo pe se ka ka wɔ mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ na yeri naa.

\par }{\Q Pe saara ti se ka Yɛnŋɛlɛ li ndanla naa.

\par }{\Q Pe saara yaakara ti yaa ka pye pe yeri paa kunwɔ suro yɛn.

\par }{\Q Mbele fuun ka ta ka, pe yaa cɛn fyɔngɔ ni.

\par }{\Q Pe saara yaakara ti yaa pye poro nuŋgba woro.

\par }{\Q Pe se ka ye ti ni wa mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ na
shɛrigo gbɔgɔ ki ni.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Yiŋgi ye yaa ka pye shɛrɛgɛ fɛti piligbɔgɔ ki na?

\par }{\Q Yiŋgi ye yaa ka pye Yawe Yɛnŋɛlɛ li shɛrɛgɛ fɛti pilige ki na?


\par }{\Q \VS{6}Ye wele, pe mbele pe yɛn na kee,

\par }{\Q katugu pe tara tì jɔgɔ.

\par }{\Q Ezhipiti tara to ti yaa pe yaara wɔ.

\par }{\Q Ɛɛn fɔ Mɛfisi\FTNT{†}{{\FR 9:6 }{\FR{9.6:
}}{\FT{Ko sanga wo ni, Mɛfisi ca ko kìla pye Ezhipiti tara ti cagbɔgɔ ye.}}} ca ko ki yaa ka pye pe fanra re.

\par }{\Q Yanpege ki yaa ka yiri mbe pe warifuwe tiyɔɔn wi tɔn.

\par }{\Q Wuuro ti yaa ka fi wa pe
paara yinrɛ ti ni mberi tɔn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Yawe Yɛnŋɛlɛ li yaa jɔlɔgɔ wa ye na wagati ŋa ni, wila paan.

\par }{\Q Kapere ti sarapilige ki yɛn na paan.

\par }{\Q Izirayɛli woolo pe daga mbe ko jɛn.

\par }{\Q Ye maa yuun fɔ
Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ wi yɛn yarafɔ.

\par }{\Q Yɛnŋɛlɛ li yinnɛ li yɛn lere ŋa ni wi yɛn tijinliwɛ fu fɔ.

\par }{\Q Ye kambasinnde ti lɛgɛwɛ po pì pan ko ni.

\par }{\Q Ye kapere ti lɛgɛwɛ ndorogo ko kì pan ko ni\XREF{†}{{\XO 9:7 }{\XO{9.7:
}}{\XT{Luki 21.22}}}.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Ŋa wi maa Efirayimu cɛnlɛ woolo pe kɔrɔsi,

\par }{\Q Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ wowi, wi yɛn Yɛnŋɛlɛ li ni.

\par }{\Q Ma si yala, pe yɛn na mɛrɛ jaan wi na wa wi torosaga pyew ki ni mboo yigi.

\par }{\Q Pe yɛn na kapege cɛnlɛ pyew ki piin wi na, ali wa wi Yɛnŋɛlɛ li go ki ni.


\par }{\Q \VS{9}Pè pe yɛɛ kan kapere pyege ki yeri jɛŋgɛ,

\par }{\Q paa yɛgɛ ŋga na kìla pye na piin faa wa Gibeya ca we.

\par }{\Q Yawe Yɛnŋɛlɛ li jatere wi yaa pye pe kajɔgɔrɔ ti na.

\par }{\Q Li yaa jɔlɔgɔ wa pe na pe kapere ti kala na\XREF{†}{{\XO 9:9 }{\XO{9.9:
}}{\XT{Kiti 19.1-30}}}.


\par }{\SH Jɔlɔgɔ yaa to yarisunndo \newline  gbɔgɔfɛnnɛ pe na
\par }
{\PP \VS{10}Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ:

\par }{\Q «Izirayɛli woolo pe kala làa na ndanla,

\par }{\Q paa yɛgɛ ŋga na lere ma ka saa
ɛrɛzɛn pire nda tì pe ta yan wa
gbinri wi ni.

\par }{\Q Mìla ye tɛlɛye pe jate

\par }{\Q paa yɛgɛ ŋga na lere ma ka saa
figiye pire koŋgbannda nda tì pe ta yan.

\par }{\Q Ɛɛn fɔ, naa pàa kaa kari ma saa gbɔn wa Baali Pewɔri laga ki na,

\par }{\Q a pè si saa pe yɛɛ kan ki yarisunŋgo tijaanga ki yeri.

\par }{\Q Kona, a pè si kanŋga ma pye yaritijangara

\par }{\Q paa yarisunŋgo ŋga kì pe ndanla ki yɛn\XREF{†}{{\XO 9:10 }{\XO{9.10:
}}{\XT{Nɔmbu 25.1-5}}}.


\par }{\Q \VS{11}Gbɔgɔwɔ mba pi yɛn Efirayimu cɛnlɛ woolo pe yeri, pi yaa kɔ mbe wɔ wa,

\par }{\Q paa yɛgɛ ŋga na sannjɛgɛlɛ ma yiri sire na ma kari we.

\par }{\Q Pe se ka pyɔ se naa,

\par }{\Q jɛlɛ se ka pye kugbɔ ni naa,

\par }{\Q jɛlɛ se ka kugbɔ lɛ naa.


\par }{\Q \VS{12}Ali na pe ka piile ta mbe pe baro,

\par }{\Q sanni pe sa lɛ, mi yaa pe gbo pe yeri.

\par }{\Q Kaselege ko na, na mi ka ka je pe na,

\par }{\Q jɔlɔgɔ yaa pye pe wogo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}«Naa mìla Efirayimu cɛnlɛ woolo pe yan sanga ŋa ni, pàa pye ndɛɛ
Tiri ca koyi,

\par }{\Q ko ŋga ki yɛn ma kan laga tiyɔngɔ na.

\par }{\Q Ɛɛn fɔ Efirayimu cɛnlɛ woolo pe yaa ka pe piile pe lɛ mbe kari pe ni wa pe gbofɔ wi yeri.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}«Ee, Yawe Yɛnŋɛlɛ, yaraga ka kan pe yeri.

\par }{\Q Yiŋgi ma yaa si kan pe yeri?

\par }{\Q Jɛɛlɛ pe kan jambasere ni,

\par }{\Q ma ti pe yinriwɛ pi waga pe na.»


\par }{\PP \VS{15}Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo naa fɔ:

\par }{\Q «Efirayimu cɛnlɛ woolo pe tipewe pi ni fuun pì yiri funwa na wa Giligali ca.

\par }{\Q Pa pe kala lìlan mbɛn wa ki laga ki na.

\par }{\Q Mi yaa pe purɔ mbe pe yirige wa na go ki ni pe katijangara ti kala na.

\par }{\Q Pe se koro mbanla ndanla naa.

\par }{\Q Pe teele pe yɛn leele mbele pè yiri ma je.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}«Efirayimu cɛnlɛ woolo pe wogo kì jɔgɔ.

\par }{\Q Pe ndire tì fɔngɔ.

\par }{\Q Pe se ka piile ta naa.

\par }{\Q Ali paga si piile ta,

\par }{\Q mi yaa ki piile mbele pe yɛn ma pe ndanla pe gbo.


\par }{\Q \VS{17}Na Yɛnŋɛlɛ li yaa ka pe wa,

\par }{\Q katugu pee logo li yeri.

\par }{\Q Pe yaa kaa yanri la toro faa wa cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ.»




\par }\Chap{10}{\SH Jɔlɔgɔ yaa to \newline  Izirayɛli tara wunluwɔ pi na
\par }
{\Q \VerseOne{1}Izirayɛli woolo pàa pye paa
ɛrɛzɛn tirige tiyɔngɔ yɛn,

\par }{\Q ŋga kìla pye na sɛni fɔ jɛŋgɛ.

\par }{\Q Naa ki pire tila kaa na lege,

\par }{\Q a pè si pe sunzara ti lɛgɛ.

\par }{\Q Naa pe tara tila kaa na yɔngɔ na kee yɛgɛ,

\par }{\Q sinndɛɛrɛ tiyɔnrɔ nda pè yerege yerege na sunnu ti na, a pè siri fere.


\par }{\Q \VS{2}Kila pe kɔɔn shyɛnzhyɛn wa pe nawa,

\par }{\Q ɛɛn fɔ koni, pe yaa pe kapere ti go kala li lɛ.

\par }{\Q Yawe Yɛnŋɛlɛ li yaa pe sunzara ti jaanri,

\par }{\Q mbe pe sinndɛɛrɛ titɔɔnrɔ nda pè yerege na sunnu ti na ti jɔgɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Koni pe yaa kaa yuun fɔ:

\par }{\Q «Wunluwɔ woro we yeri;

\par }{\Q katugu wee fyɛ Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ.

\par }{\Q Ali na wunluwɔ ka pye wa yɛrɛ, yiŋgi wi mbe ya yɔn we kan?»


\par }{\Q \VS{4}Go fu sɛnrɛ pe maa yuun.

\par }{\Q Pe maa wuguro jagara wungu na pe yɛɛ kaan,

\par }{\Q na
yɔn finliwɛ nii pe yɛɛ ni sɛnwara ni.

\par }{\Q Ki kala na, kiti kɔnkagala kè lɛgɛ pe sɔgɔwɔ\FTNT{†}{{\FR 10:4 }{\FR{10.4:
}}{\FT{Laga ŋga kì yo fɔ:
{\QT{Kiti kɔngɔ kì lɛgɛ pe sɔgɔwɔ,}} Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛɛlɛ pele ni, ki yɛn ma yɔnlɔgɔ wa ma yo fɔ:
{\QT{Kasinŋge ki yɛn pe yɛgɛ na paa yɛgɛ ŋga na yan ŋga shɔnrɔ ni ki ma fi wa sɔnŋgooro ti ni wa kɛrɛ we.}}}}},

\par }{\Q paa yɛgɛ ŋga na yan ŋga shɔnrɔ ni ki ma fi wa sɔnŋgooro ti ni wa kɛrɛ we.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}«Samari ca woolo pe yɛn na fyɛ Bɛti Avɛni ca napige yanlɛgɛ ŋga ki yɛn pe yarisunŋgo ki wogo na;

\par }{\Q katugu pe yarisunŋgo ki gbɔgɔwɔ pì kɔ ma wɔ wa pe sɔgɔwɔ.

\par }{\Q Ki woolo pe yɛn na kunwɔ gbelege gbele ki wogo na,

\par }{\Q poro naa
saraga wɔfɛnnɛ mbele pàa pye na yɔgɔri ki faa gbɔgɔwɔ pi wogo na we.


\par }{\Q \VS{6}Pe yaa ka kari ki yarisunŋgo ki ni wa Asiri tara,

\par }{\Q mbe saga kan wunlunaŋa gbɔɔ Yarɛbu wi yeri yarikanga.

\par }{\Q Kona, fɛrɛ yaa ka Efirayimu cɛnlɛ woolo pe yigi.

\par }{\Q Izirayɛli woolo pe yaa ka fɛrɛ shɔ pe kapyere ti kala na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}«Samari ca ki wogo kì kɔ!

\par }{\Q Ki wunlunaŋa wi wogo kì kɔ

\par }{\Q paa yɛgɛ ŋga na kanŋgekɔngɔ ma kaa pye tɔnmɔ mba pila fuun na kee pi go na.


\par }{\Q \VS{8}Sunzara nda wa tinndiye pe na wa Bɛti Avɛni ca,

\par }{\Q to nda Izirayɛli woolo pàa pye na kapege piin wa ti na,

\par }{\Q ti yaa tɔngɔ mbe wɔ wa.

\par }{\Q Wuuro naa yanpege yaa ka fi wa pe
saara wɔsara ti na.

\par }{\Q Kona, pe yaa kaa ki yuun yanwira ti kan fɔ:

\par }{\Q ‹Ye we lara!›

\par }{\Q mbaa ki yuun tinndiye pe kan fɔ:

\par }{\Q ‹Ye toori we na\XREF{†}{{\XO 10:8 }{\XO{10.8:
}}{\XT{Luki 23.30; Naga 6.16}}}!›


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}«Maga lɛ wa Gibeya ca kala li pyewagati wi na,

\par }{\Q Izirayɛli woolo yè kapege pye;

\par }{\Q ye fa ya mbe kanŋga.

\par }{\Q Naga yɛn ma, ki woro ma yala malaga ki to kapegbɔgɔ pyefɛnnɛ pe na wa Gibeya ca wi le\XREF{†}{{\XO 10:9 }{\XO{10.9:
}}{\XT{Kiti 19.1-30}}}?


\par }{\Q \VS{10}Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ:

\par }{\Q Wagati ŋa ka kanla ndanla, mi yaa pe kapere ti fɔgɔ tɔn pe na.

\par }{\Q Cɛngɛlɛ kele yɛgɛ yaa ka gbogolo mbe yiri pe kɔrɔgɔ.

\par }{\Q Pe yaa ka pe pɔ yɔngɔwɔ ni mbe kari pe ni pe kapere lɛgɛrɛ ti kala na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}«Efirayimu cɛnlɛ woolo pe yɛn paa nasumboro yɛn, ŋa wì koro ma yɔn.

\par }{\Q Mbaa yarilire ti tangala mbaa ti pire ti woo, ki yɛn ma pe ndanla.

\par }{\Q Ɛɛn fɔ mi yaa nɛrɛ
tunŋgo pyetige taga wa pe yɔlɔgɔ tiyɔngɔ ki na,

\par }{\Q mbe falinɛrɛ capire pɔ pe na.

\par }{\Q Zhuda cɛnlɛ woolo pe yaa la kɛɛrɛ ti wari,

\par }{\Q Zhakɔbu cɛnlɛ woolo pe yaa la lawaraga ki kanimboro ti yaari.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}«Yaa kasinŋge piin,

\par }{\Q pa ye yaa kajɛŋgɛ ta wa tɔnli.

\par }{\Q Ye ye jogo wi kanŋga,

\par }{\Q katugu wagati wì gbɔn ye Yawe Yɛnŋɛlɛ li lagaja,

\par }{\Q fɔ li ka sa pan li ye pye lesinmbele.


\par }{\Q \VS{13}Ɛɛn fɔ yè tipege pye,

\par }{\Q a yè kambasinŋge ta tɔnli,

\par }{\Q ma yagbogowo tɔnli ta ma li;

\par }{\Q katugu yè ye jigi wi taga ye yɛɛra fanŋga ko na,

\par }{\Q ma ye jigi wi taga ye maliŋgbɔɔnlɔ pe lɛgɛwɛ po na.


\par }{\Q \VS{14}Ki kala na, malaga tinmɛ yaa ka yiri wa ye woolo pe sɔgɔwɔ.

\par }{\Q Pe yaa kaa malaga sigecara ti jaanri,

\par }{\Q paa yɛgɛ ŋga na wunlunaŋa Shalima wìla Bɛti Aribɛli ca ki tɔngɔ malaga gbɔnpilige ki na we.

\par }{\Q Ki pilige ŋga pàa nɛɛlɛ pe purugu ma pinlɛ pe piile pe ni we.


\par }{\Q \VS{15}Betɛli ca kala li yaa ka ŋga taga ye na koyi yɛɛn,

\par }{\Q kapege ŋga yè pye ma saa toro ki da wi na ki kala na.

\par }{\Q Na laga ki ka kaa paan mbe laga sanga ŋa ni, malaga ki lɛsaga,

\par }{\Q ko yaa yala pè kɔ Izirayɛli tara wunlunaŋa wi na makɔ.»




\par }\Chap{11}{\SH Yɛnŋɛlɛ li kagbaraga pyege \newline  Izirayɛli woolo pe kan
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ:

\par }{\Q «Izirayɛli wìla pye pyɔ sanga ŋa ni, wìla pye mala ndanla.

\par }{\Q A mì si wo ŋa na pinambyɔ wi yeri maa wɔ wa Ezhipiti tara\XREF{†}{{\XO 11:1 }{\XO{11.1:
}}{\XT{Ɛki 4.22; Mati 2.15}}}.


\par }{\Q \VS{2}Ɛɛn fɔ, ali mbege ta mìla pye naa yinri,

\par }{\Q wìla pye naa yɛɛ lali na ni.

\par }{\Q Na woolo pè
saara wɔ yarisunndo
Baali ti yeri,

\par }{\Q ma
wusuna nuwɔ taan sogo yarisunndo ta yɛgɛ mɛgɛ ni.


\par }{\Q \VS{3}Ma si yala, muwi mìla Efirayimu wi yigi kɛɛ na

\par }{\Q maa fɔrɔgɔ tangala li ni.

\par }{\Q Ɛɛn fɔ, pe sila ki jɛn mbe yo fɔ muwi mìla pye na pe kala li yɔngɔ.


\par }{\Q \VS{4}Mìla pe yigi tiyɔngɔ paa yɛgɛ ŋga na pe ma sɛnwee yigi we,

\par }{\Q ma mara pe na ndanlawa ni.

\par }{\Q Mìla pye pe yeri paa to yɛn, ŋa wùu pyɔ lɛ maa mara wi mbatelege na\FTNT{†}{{\FR 11:4 }{\FR{11.4:
}}{\FT{Ŋga kì yo fɔ:
{\QT{Mìla pye pe yeri paa to yɛn, ŋa wùu pyɔ lɛ maa mara wi mbatelege na,}} ki sɛnrɛ ti woro ma filige Eburuye sɛnrɛ ti ni.}}}.

\par }{\Q Mìla pye na yaakara kaan pe yeri.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}«Izirayɛli woolo pe se sɔngɔrɔ wa Ezhipiti tara ti ni naa.

\par }{\Q Ɛɛn fɔ Asiri tara wunlunaŋa wo wi yaa cɛn pe go na,

\par }{\Q katugu pè je mbe sɔngɔrɔ mbe pan na kɔrɔgɔ.


\par }{\Q \VS{6}Tokobi wi yaa ka jɔgɔwɔ pye wa pe cagbɔrɔ ti ni,

\par }{\Q mbe pe cara ti yeyɔnrɔ sɔgɔyaara ti jɔgɔ;

\par }{\Q wi yaa pe ni fuun pe gbo,

\par }{\Q pe jatere pee kagala ke kala na.


\par }{\Q \VS{7}Na woolo pège kɔn maga tɛgɛ ma yiri ma je na na.

\par }{\Q Paa pe yinri ma yo pe yɛgɛ wa mi ŋa yaara ti ni fuun ti go na na yeri,

\par }{\Q ɛɛn fɔ wa kpɛ si yɛnlɛ mbanla gbɔgɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}«E, Efirayimu cɛnlɛ woolo, mi mbe ya mbe je ye na mɛlɛ?

\par }{\Q Yoro Izirayɛli woolo, mbe ya mbe ye le ye juguye pe kɛɛ mɛlɛ?

\par }{\Q Yège yan mbe ya mbe kapege pye ye na paa yɛgɛ ŋga na kìla pye Adima ca ki na le?

\par }{\Q Yège yan mbe ya mbe ye pye paa Zeboyimu ca ki yɛn le?

\par }{\Q Na jatere wì piri na na,

\par }{\Q a ye yinriwɛ na ta fɔ jɛŋgɛ\FTNT{†}{{\FR 11:8 }{\FR{11.8:
}}{\FT{Adima naa Zeboyimu cara tìla pye wa Sodɔmu naa Gomɔri cara wasege ki ni. Naa Yɛnŋɛlɛ làa Sodɔmu naa Gomɔri cara ti tɔngɔ sanga ŋa ni, ki cara shyɛn tìla tɔngɔ fun;
}}{\XT{Dete 29.23}}{\FT{.}}}.


\par }{\Q \VS{9}Mi se ye yigi mbe yala na naŋgbanwa gbɔɔ pi ni.

\par }{\Q Na jatere wi woro mbe Efirayimu cɛnlɛ woolo pe tɔngɔ naa;

\par }{\Q katugu mi woro sɛnwee,

\par }{\Q mi yɛn Yɛnŋɛlɛ.

\par }{\Q Mi yɛn ŋa wi yɛn
kpoyi laga ye sɔgɔwɔ.

\par }{\Q Mi se pan naŋgbanwa ndorogo ni ye kɔrɔgɔ.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Pe yaa ka taga mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ na puŋgo na;

\par }{\Q mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ, na magala li ka ka yiri paa jara magala yɛn, na piile pe yaa yiri wa yɔnlɔ tosaga kɛɛ yeri mbaa fee mbaa seri, mbaa paan.


\par }{\Q \VS{11}Pe yaa ka yiri wa Ezhipiti tara mbaa fee mbaa seri, mbaa paan paa sannjɛlɛ yɛn,

\par }{\Q mbe yiri wa Asiri tara mbaa paan paa jɛndɛtuwa yɛn.

\par }{\Q Mi yaa ti pe sa cɛn wa pe tara ti ni.

\par }{\Q Mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mì yo ma.




\par }\Chap{12}{\SH Yɛnŋɛlɛ làa Zhakɔbu setirige piile \newline  pe jɛrɛgi
\par }
{\Q \VerseOne{1}Efirayimu cɛnlɛ woolo pe yɛn na finlɛlɛ nala mari.

\par }{\Q Izirayɛli woolo pe yɛn nala fanla na mari.

\par }{\Q Ɛɛn fɔ Zhuda cɛnlɛ woolo poro yɛn na tanri bere mi ŋa Yɛnŋɛlɛ na ni,

\par }{\Q pè koro sinmbele mi ŋa Yɛnŋɛlɛ na
kpoyi na ni\FTNT{†}{{\FR 12:1 }{\FR{12.1:
}}{\FT{Ŋga kì yo fɔ:
{\QT{Pè koro sinmbele mi ŋa Yɛnŋɛlɛ na kpoyi na ni,}} pèle ki kanŋga ma yo fɔ:
{\QT{Pè koro sinmbele mbele pe yɛn kpoyi pe ni;}} a pèle ki kanŋga naa ma yo fɔ:
{\QT{Zhuda cɛnlɛ woolo pè yiri ma je mi ŋa Yɛnŋɛlɛ na na, konaa ma je mbele pe yɛn kpoyi ma pye sinmbele pe na.}}}}}.


\par }{\Q \VS{2}Efirayimu cɛnlɛ woolo pe yɛn na pe yɛɛ baro tifɛlɛgɛ ko ni,

\par }{\Q yɔnlɔ yirisaga tifɛlɛgɛ\FTNT{†}{{\FR 12:2 }{\FR{12.2:
}}{\FT{Izirayɛli tara yɔnlɔ yirisaga tifɛlɛgɛ ki yɛn tifɛlɛgɛ ŋga ki ma yaraga ki ni fuun ki waga, ma tara ti kanŋga gbinri, ŋa yaraga woro wa. Laga ki laga ŋga ki ni, yɔnlɔ yirisaga tifɛlɛgɛ ki yɛn ma taanla Asiri tara to ni.}}} ko pe taga ki na naga puro.

\par }{\Q Yagbogolo koro pè koro na finlɛlɛ konaa na lewɛlɛwɛ kapyere piin pilige pyew.

\par }{\Q Pè
yɔn finliwɛ le Asiri tara fɛnnɛ pe ni.

\par }{\Q Pe maa sinmɛ liwoo torogi wa Ezhipiti tara.


\par }{\Q \VS{3}Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn na kiti kɔɔn Zhuda tara woolo pe na,

\par }{\Q li yaa ka yiri poro Zhakɔbu setirige piile pe kɔrɔgɔ mbe yala pe tangalɔmɔ pi ni.

\par }{\Q Li yaa ka pe sara mbe yala pe kapyere ti ni.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Sanga ŋa ni Zhakɔbu wìla pye wa wi nɔ lara,

\par }{\Q wìla wi nɔsepyɔ lenaŋa ŋa wìla pye wi waan yɛnlɛ wi yigi wi yeŋgbele li na\FTNT{†}{{\FR 12:4 }{\FR{12.4:
}}{\FT{Ŋga kì yo fɔ:
{\QT{Wìla wi nɔsepyɔ lenaŋa ŋa wìla pye wi waan yɛnlɛ wi yigi wi yeŋgbele li na,}} ko kɔrɔ wo yɛn fɔ wìla cɛn wi go na; Zhenɛ 25.26; 27.35-36.}}}.

\par }{\Q Naa wìla kaa yiri ma lɛ sanga ŋa ni, a wì si ŋgbeli Yɛnŋɛlɛ li ni\FTNT{†}{{\FR 12:4 }{\FR{12.4:
}}{\FT{Zhakɔbu wìla ŋgbeli Yɛnŋɛlɛ li ni laga ŋga na yege wele wa
}}{\XT{Zhenɛ 32.25-29}}{\FT{laga ki ni.}}}.


\par }{\Q \VS{5}Wìla ŋgbeli
mɛrɛgɛ wi ni, ma ya wi ni.

\par }{\Q Zhakɔbu wìla gbele ma mɛrɛgɛ wi yɛnri, ma yo wi yinmɛ tirige wi na.

\par }{\Q Wìla Yɛnŋɛlɛ li yan wa Betɛli ca.

\par }{\Q Pa Yɛnŋɛlɛ làa para wi ni wa ki laga ki na\XREF{†}{{\XO 12:5 }{\XO{12.5:
}}{\XT{Zhenɛ 28.10-22; 32.24-26}}}.


\par }{\Q \VS{6}Yawe Yɛnŋɛlɛ lo li yɛn Yɛnŋɛlɛ na li yɛn yawa pi ni fuun fɔ;

\par }{\Q li mɛgɛ koyi ŋga Yawe Yɛnŋɛlɛ.


\par }{\Q \VS{7}Ki kala na, ki daga ma sɔngɔrɔ ma pan ma Yɛnŋɛlɛ li kɔrɔgɔ.

\par }{\Q Maa tanri kajɛŋgɛ naa kasinŋge konɔ li na.

\par }{\Q Mɔɔ jigi wi taga ma Yɛnŋɛlɛ li na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Efirayimu cɛnlɛ woolo pe yɛn paa jawo pyefɛnnɛ yɛn,

\par }{\Q mbele pè pe
culo wi gbɔn maa piri.

\par }{\Q Mbaa nii leele pe go na, ko ki yɛn ma pe ndanla.


\par }{\Q \VS{9}Efirayimu cɛnlɛ woolo pe yɛn na yuun fɔ:

\par }{\Q «Kaselege ko na, wè yarijɛndɛ lɛgɛrɛ ta.

\par }{\Q Wè penjagbɔrɔ ta.

\par }{\Q Ɛɛn fɔ, ko ki ni fuun ŋga ko yɛn we kɛɛ tunŋgo ko tɔnli.

\par }{\Q Pe se ka kajɔɔgɔ ka kpɛ yan laga we sɔgɔwɔ ki pye kapege.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ, ye Yɛnŋɛlɛ le,

\par }{\Q maga lɛ yè yiri wa Ezhipiti tara.

\par }{\Q Mi yaa ti yaa cɛɛn
paara yinrɛ ni naa,

\par }{\Q paa yɛgɛ ŋga na kìla pye na piin ye shɛrɛgɛ fɛti piliye yi na we\XREF{†}{{\XO 12:10 }{\XO{12.10:
}}{\XT{Levi 23.42-43}}}.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Mìla para Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ pe ni,

\par }{\Q ma yariyanra lɛgɛrɛ naga pe na.

\par }{\Q Mìla yomiyɛgɛlɛ le
Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ pe yɔn, a pè ke wa ye kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Kì kaa pye Galaadi tara fɛnnɛ pe yɛn mbasinmbele,

\par }{\Q ki kala na, pe yaa kɔ wagafe.

\par }{\Q Pe yɛn na napɛnɛ woo
saraga wa Giligali ca.

\par }{\Q Ɛɛn fɔ pe
saara wɔsara ti yaa ka jaanri, mbe pye sinndɛɛrɛ gbogolosara

\par }{\Q wa kɛɛrɛ ti ni sɔnŋgooro ti sɔgɔwɔ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Zhakɔbu wìla fe ma kari wa Aramu tara,

\par }{\Q wo ŋa Izirayɛli, wìla saa tunŋgo pye wa jɛlɛ kala na, maa pɔri.

\par }{\Q Jɛlɛ kala na, wìla pye na yaayoro kɔnri mbe ta mboo pɔri\XREF{†}{{\XO 12:13 }{\XO{12.13:
}}{\XT{Zhenɛ 29.1-20}}}.


\par }{\Q \VS{14}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa Izirayɛli woolo pe yirige wa Ezhipiti tara Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ wo wa fanŋga na.

\par }{\Q Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ wo wa fanŋga na làa pye na Izirayɛli woolo pe kɔrɔsi\XREF{†}{{\XO 12:14 }{\XO{12.14:
}}{\XT{Ɛki 12.50-51}}}.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Efirayimu cɛnlɛ woolo pè Yawe Yɛnŋɛlɛ li nawa pi ŋgban fɔ jɛŋgɛ.

\par }{\Q Ki kala na, legbogo kagala ŋgele pè pye, Yawe Yɛnŋɛlɛ li yaa ti ki go kala li to pe na,

\par }{\Q mbe ti tifagawa kapyere nda pè pye ti sɔngɔrɔ pe na.




\par }\Chap{13}{\SH Izirayɛli woolo pe tɔngɔkala
\par }
{\Q \VerseOne{1}Kìla pye, na Efirayimu cɛnlɛ woolo paga para, lere pyew wi maa fyɛ na seri.

\par }{\Q Pàa pye cɛnsagbɔgɔ na wa
Izirayɛli tara,

\par }{\Q ɛɛn fɔ pè kajɔɔgɔ pye, naa pàa yarisunŋgo
Baali ki gbɔgɔ we.

\par }{\Q Kì pye ma, a pè ku.


\par }{\Q \VS{2}Koni pe yɛn na ka tari pe kapere ti na na kee yɛgɛ.

\par }{\Q Pe yɛn na pe warifuwe wi yanni na yaara yanlɛrɛ gbegele yarisunndo,

\par }{\Q na yarisunndo gbegele ma yala pe yɛɛra jatere wi ni.

\par }{\Q Ki yaara ti ni fuun ti yɛn kapyɔ jɛnfɛnnɛ poro tunŋgo.

\par }{\Q Pe maa ki yuun ti wogo na fɔ:

\par }{\Q «Yaa
saara woo ki yarisunndo ti yeri.»

\par }{\Q Mɛlɛ sɛnwee piile mbe sa ya paa kɛyɛn waa warifuwe napire yanlɛrɛ yɔlɔgɔ mbaa ti shari?


\par }{\Q \VS{3}Ki kala na, pe yaa ka kɔ mbe wɔ wa paa pinliwɛ yɔn kambaaga yɛn,

\par }{\Q paa pinliwɛ mɛŋgɛ yɛn, ŋga ki ma yangara ma wɔ wa,

\par }{\Q paa yarilire sigire yɛn, nda tifɛlɛgɛ ki mari lɛ wa yarilire sunsaga ma kari ti ni,

\par }{\Q paa wirige yɛn, ŋga ki maa yinrigi fenɛtiri ni na kee.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Ma si yala, muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ, ye Yɛnŋɛlɛ le,

\par }{\Q maga lɛ yè yiri wa Ezhipiti tara.

\par }{\Q Yee Yɛnŋɛlɛ la yɛgɛ jɛn na mi ma.

\par }{\Q Shɔfɔ wa yɛgɛ woro wa na mi ma.


\par }{\Q \VS{5}Mi we, mi ye jɛn wa
gbinri wi ni,

\par }{\Q sanga ŋa ni yàa pye wa tara nda tɔnmɔ woro wa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Ɛɛn fɔ, naa pàa ka saa yaakara ta,

\par }{\Q a pè si ka ma tin.

\par }{\Q Naa pàa kaa ka ma tin sanga ŋa ni, a pe nɛɛ pe yɛɛ gbogo.

\par }{\Q Kì pye ma, a pè si fɛgɛ na na\XREF{†}{{\XO 13:6 }{\XO{13.5-6:
}}{\XT{Dete 8.11-17}}}.


\par }{\Q \VS{7}Ki kala na, mi fun mi yaa pye pe yeri paa jara yɛn, mbaa tuun pe na,

\par }{\Q mbe pye pe yeri paa kamɔlɔ yɛn,

\par }{\Q ŋa wì lara na pe singi wa konɔ.


\par }{\Q \VS{8}Mi yaa jangari mbe to pe na, paa yɛgɛ ŋga na cɛngɛ jɔ urusi paga ki pyɔ wi lɛ le ki tanla ki ma jangari we.

\par }{\Q Mi yaa ka pe lara ti walagi,

\par }{\Q mbe pe ka paa jara nɔ yɛn.

\par }{\Q Yanyaara ti yaa ka pe kɔɔnlɔ yuroyuroyuro.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Yoro Izirayɛli woolo, pè ye tɔngɔ,

\par }{\Q katugu yè yiri na kɔrɔgɔ;

\par }{\Q yè yiri na kɔrɔgɔ, mi ŋa mbe ya mbe ye saga we.


\par }{\Q \VS{10}Ye wunlunaŋa wi yɛn se yeri san?

\par }{\Q Wi pan wi ye shɔ wa ye cara ti ni fuun ti ni ye!

\par }{\Q Ye teele pe yɛn se yeri?

\par }{\Q Poro mbele yàa pye naga yuun pe wogo na fɔ:

\par }{\Q «Ki yaga ma wunlunaŋa naa teele kan we yeri.»


\par }{\Q \VS{11}Mìla wunluwɔ kan ye yeri naŋgbanwa ni.

\par }{\Q Mi yaa kaa shɔ ye yeri naŋgbanwa gbɔɔ ni\XREF{†}{{\XO 13:11 }{\XO{13.11:
}}{\XT{1 Sami 10.17-24; 15.26}}}.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Efirayimu cɛnlɛ woolo pe kajɔɔgɔ ki yɛn ma gbegele ma tɛgɛ.

\par }{\Q Pe kapege ki yɛn ma yɔnlɔgɔ ma tɛgɛ.


\par }{\Q \VS{13}Jɔlɔgɔ yaa to pe na paa yɛgɛ ŋga na jɛlɛ selara ma kaa yiri wi ni we.

\par }{\Q Pinambyɔ tijinliwɛ fu fɔ wi.

\par }{\Q Wi sesanga wì pan ma gbɔn,

\par }{\Q ɛɛn fɔ wi woro na jaa mbe yiri wa wi nɔ lara.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Naga yɛn ma, mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ, mbe yɛnlɛ mbe ki leele pe shɔ
kuulo tara ti yeri le?

\par }{\Q Mbe yɛnlɛ mbe pe shɔ kunwɔ pi ni le?

\par }{\Q E kunwɔ, ma fanŋga ki yɛn se?

\par }{\Q Kuulo tara, ma jɔgɔwɔ shɔnrɔ ti yɛn se\FTNT{†}{{\FR 13:14 }{\FR{13.14:
{\QT{E kunwɔ, ma fanŋga ki yɛn se? Kuulo tara, ma jɔgɔwɔ shɔnrɔ ti yɛn se?}} Zhezu wi pitunŋɔ Pɔli wìla sɔngɔrɔ maga sɛnrɛ ti yo wa 1 Korɛn 15.55 laga ki ni, ma kɔrɔ fɔnŋɔ kan ki sɛnrɛ ti yeri, maga naga fɔ fanŋga woro kunwɔ pi ni.}}}?

\par }{\Q Mi se kaa pe wele yinriwɛ tawa ni naa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Ali na ki ka pye Efirayimu cɛnlɛ woolo pè jiti yɛgɛ o yɛgɛ pe sefɛnnɛ nambala pe sɔgɔwɔ,

\par }{\Q yɔnlɔ yirisaga tifɛlɛgɛ ŋga ki maa yaara waga ki yaa pan,

\par }{\Q Yawe Yɛnŋɛlɛ li yaa li tifɛlɛgɛ ki yirige mbe yiri wa gbinri wi ni.

\par }{\Q Ki yaa pan mbe pe puluyo yi waga,

\par }{\Q mbe pe kɔlɔye pe waga.

\par }{\Q Pe juguye pe yaa ka pan mbe pe yarijɛndɛ tɛgɛsaga yaara to naa pe yarijɛndɛ sɔnŋgbanga woro ti koli mbe kari ti ni.




\par }{\MS YƐNŊƐLƐ LI YAA KALI WOOLO \newline  PE SAGALA

\par }\Chap{14}{\MR 14.1-10

\par }{\Q \VerseOne{1}Samari ca fɛnnɛ pe yaa ka pe kapere ti go kala li lɛ,

\par }{\Q katugu pè yiri ma je pe Yɛnŋɛlɛ li na.

\par }{\Q Pe juguye pe yaa ka pe gbo tokobi ni;

\par }{\Q pe yaa ka pe piyɛngɛlɛ ke purugu wa tara ti na,

\par }{\Q mbe pe jɛɛlɛ mbele kugbɔrɔ ni pe lara ti walagi.


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ lì yo Izirayɛli woolo \newline  pe pe kapere ti jɛn peri yaga
\par }
{\Q \VS{2}Izirayɛli woolo, ye sɔngɔrɔ ye pan Yawe Yɛnŋɛlɛ, ye Yɛnŋɛlɛ li kɔrɔgɔ,

\par }{\Q katugu ye kapere to tì ye jan.


\par }{\Q \VS{3}Ye sɔngɔrɔ ye pan Yawe Yɛnŋɛlɛ li kɔrɔgɔ,

\par }{\Q ye pan yege sɛnrɛ nda ti yo li kan fɔ:

\par }{\Q «We kapere ti ni fuun ti kala yaga we na,

\par }{\Q ma we yigi jɛŋgɛ.

\par }{\Q We yaa lɔɔn sɔnni we yɔn sɛnrɛ ti ni ki pye
saraga.


\par }{\Q \VS{4}Asiri tara fɛnnɛ pe se ya mbe we shɔ.

\par }{\Q We se ka lugu malaga gbɔnshɔnye na naa, mbe sa malaga gbɔn.

\par }{\Q Yaara yanlɛrɛ nda wè gbegele we yɛɛra kɛyɛn yi ni, we se kari yeri naa mbe yo fɔ: ‹We Yɛnŋɛlɛ,›

\par }{\Q katugu mboro ma ma pijiriwe wi yinriwɛ ta.»


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{5}Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ:

\par }{\Q «Mi yaa Izirayɛli woolo pe mbasinmɛ pi kala yaga pe na.

\par }{\Q Pe yaa kanla ndanla fɔ jɛŋgɛ,

\par }{\Q katugu na naŋgbanwa pì kɔ pe ni.


\par }{\Q \VS{6}Mi yaa ka pye paa mɛŋgɛ yɛn, ŋga ki maa kajɛŋgɛ piin Izirayɛli woolo pe kan.

\par }{\Q Kona pe yaa ka jiti paa masho pɔlɔ yarifyɛɛnrɛ yɛn,

\par }{\Q mbe ndire kan paa Liban tara tigbɔrɔ ti yɛn.


\par }{\Q \VS{7}Pe njere ti yaa ka tɔnlɔndɔnlɔ,

\par }{\Q pe yaa ka pye mbe yɔn paa oliviye tige tiyɔngɔ yɛn,

\par }{\Q mbaa nuwɔ taan yinrigi paa Liban tara tire ti woo pi yɛn.


\par }{\Q \VS{8}Pe yaa ka sɔngɔrɔ mbe pan, poro mbele pàa pye ma cɛn wa li yinmɛ pi ni.

\par }{\Q Pe yaa kaa
bile kɛrɛ kɔɔn.

\par }{\Q Pe yaa ka jiti paa
ɛrɛzɛn tirige yɛn.

\par }{\Q Pe mɛgɛ ki yaa ka yiri paa Liban tara duvɛn wi yɛn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}«Yoro Efirayimu cɛnlɛ woolo, yiŋgi mi yaa pye naa yarisunndo to ni?

\par }{\Q Muwi mi maa ye yɛnrɛwɛ pi nuru,

\par }{\Q na ye go singi.

\par }{\Q Muwi mi yɛn paa
sipirɛsi tige yɛn, ŋga ki yɛn wɛtipiire ni sanga pyew.

\par }{\Q Pa ye maa ye yarilire ti taa na yinrigi wa na yeri.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Na lere ŋa ka pye mbe jilige,

\par }{\Q wo mbe tijinliwɛ ta wa ki kagala ŋgele ke ni.

\par }{\Q Na lere ŋa ka pye kajɛnŋɛ,

\par }{\Q wo mbe ki kagala ŋgele ke kɔrɔ wi jɛn,

\par }{\Q katugu Yawe Yɛnŋɛlɛ li koŋgolo ke yɛn ma sin.

\par }{\Q Lesinmbele pe yaa la tanri wa ke ni,

\par }{\Q ɛɛn fɔ mbele pè yiri ma je li na, poro yaa la tuunri wa ke ni.

\par }