\NormalFont\ShortTitle{ZHOWƐLI}

{\MTB Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ

\par }{\MT ZHOWƐLI

\par }{\MTB wi sɛwɛ we

\par }{\IMT Sɛwɛ wi nawa sɛnrɛ

\par }{\IP Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ Zhowɛli wìla yariyanra yan konaa mari yɔnlɔgɔ wa wi sɛwɛ wi ni. Wìla gbatɔ yan, ŋa wì pan ma tara ti tɔn muŋga. Gbatɔ wìla pye paa maliŋgbɔɔnlɔ yɛn, mbele pè pan mbe tara ti tɔngɔ. Ko yɛn Yɛnŋɛlɛ li kiti kɔngɔ ŋga ki yɛn na paan. Yɛnŋɛlɛ li yɛn nali woolo pe yinri ma yo pe sɔngɔrɔ pe pan li kɔrɔgɔ. Làa yɔn fɔlɔ kɔn mbe pe shɔ konaa mbe duwaw pe na. Yɛnŋɛlɛ li yaa ka kiti kɔn cɛngɛlɛ sanŋgala ke na, ɛɛn fɔ li yaa ka pye wa li woolo pe sɔgɔwɔ, mbe ti pe kapyegele kaa yɔngɔ kaa kee yɛgɛ. Pilige ka, Yɛnŋɛlɛ li yaa kali yinnɛ li tirige sɛnwee pyew wi na.

\par }{\IP Ki sɛwɛ ŋa wi sɛnrɛ yinrɛ nda tì tugbɔlɔ ko kayi ŋga fɔ: «Yawe Yɛnŋɛlɛ li pilige ye, Yɛnŋɛlɛ li kiti kɔnpilige ye...» Ki yɛn ma yɔnlɔgɔ fɔ:

\par }{\IQ Janwa gbɔlɔ, janwa gbɔlɔ jɛnnɛ,

\par }{\IQ lo li yɛn wa kiti kɔnsaga gbunlundɛgɛ ki ni,

\par }{\IQ katugu Yawe Yɛnŋɛlɛ li kiti kɔnpilige kì yɔngɔ,

\par }{\IQ wa kiti kɔnsaga gbunlundɛgɛ ki ni.

\par }{\IQ Yɔnlɔ konaa yeŋge ki ni ti yaa ka kanŋga diwi,

\par }{\IQ wɔnŋgɔlɔ ke se kaa yanwa yinrigi.

\par }{\IQ Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn na gbanla wa Siyɔn yanwiga ki na,

\par }{\IQ li magala li yɛn na yinrigi wa Zheruzalɛmu ca.

\par }{\IQ Naayeri wo naa tara ti ni, ti yaa ka yɛgɛyɛgɛ,

\par }{\IQ ɛɛn fɔ Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn li woolo pe go sigefɔ,

\par }{\IQ poro mbele Izirayɛli woolo li yɛn pe larasaga (Zhowɛ 4.14-16).

\par }{\IOT Sɛwɛ wi yɛn ma kɔɔnlɔ yɛgɛ ŋga na

\par }{\IO Gbatɔ wìla pan ma tara ti tɔn muŋga
{\IOR{1.1-20}}

\par }{\IO Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn nali woolo pe yinri pe pe kapere ti jɛn peri yaga
{\IOR{2.1-17}}

\par }{\IO Yawe Yɛnŋɛlɛ li yaa duwaw li woolo pe na
{\IOR{2.18–3.5}}

\par }{\IO Yawe Yɛnŋɛlɛ li yaa jɔlɔgɔ wa cɛngɛlɛ ke na
{\IOR{4.1-21}}



\par }\ChapOne{1}{\SH Gbatɔ wo naa wawa pi ni, \newline  ti yaa tara ti jɔgɔ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sɛnrɛ nda Yawe Yɛnŋɛlɛ làa yo Penuwɛli pinambyɔ Zhowɛli wi kan tori nda yɛɛn. Làa yo fɔ:


\par }{\Q \VS{2}Yoro lelɛŋgbaara, yege sɛnrɛ nda ti logo!

\par }{\Q Tara woolo ye ni fuun ye nuŋgbogolo jan, ye logo!

\par }{\Q Ki kala cɛnlɛ na yaa la yan li pye ye wagati wi na le,

\par }{\Q nakoma ma pye ye tɛlɛye pe wagati wi na le?


\par }{\Q \VS{3}Yege kala li yo ye pinambiile pe kan,

\par }{\Q ye pinambiile pe kali yɛgɛ yo pe pinambiile pe kan,

\par }{\Q poro pinambiile poro mbe kali yɛgɛ yo pe pinambiile pe kan.


\par }{\Q \VS{4}Kondo wì yarilire ti ka nda tì koro,

\par }{\Q gbatɔ wì pan ma to ka.

\par }{\Q Gbatɔ wì ka nda tì koro,

\par }{\Q kambɛɛrɛ tì pan ma to ka.

\par }{\Q Kambɛɛrɛ tì ka nda tì koro,

\par }{\Q kambɛɛrɛ tugbɔɔrɔ tì pan ma to ka.


\par }{\Q \VS{5}Yoro sinwɔɔlɔ wele, ye yɛn ye yiri yaa gbele!

\par }{\Q Yoro duvɛn wɔfɛnnɛ wele, yaa yuŋgbɔgɔrɔ sɛnrɛ yuun,

\par }{\Q katugu pè duvɛn fɔnŋɔ wi kɔn wa ye yɔn na.


\par }{\Q \VS{6}Cɛnlɛ là pan ma to na tara ti na.

\par }{\Q Li yɛn fanŋga ni, li woolo pe yɔn ki se jɛn mbe kɔ.

\par }{\Q Pe ŋganpɛnɛ pe yɛn paa jara ŋganpɛnɛ yɛn,

\par }{\Q pe tugbilala pe yɛn paa jara nɔ tugbila yɛn\XREF{†}{{\XO 1:6 }{\XO{1.6:
}}{\XT{Naga 9.8}}}.


\par }{\Q \VS{7}Pànla
ɛrɛzɛn kɛɛrɛ ti jɔgɔ,

\par }{\Q pànla
figiye tire ti jɔgɔ pew.

\par }{\Q Pèri kɔɔrɔ ti ka pew, mari walagi mari wa tara.

\par }{\Q Pè ɛrɛzɛn njere ti kɔɔrɔ ti ka mari filige pow.


\par }{\Q \VS{8}Yaa gbele paa sumboro naŋa mbajɛɛn yɛn, ŋa wì jatere piriwɛn yaripɔrɔ le,

\par }{\Q na naŋa ŋa pòo kan wi yeri wi kunwɔ pi gbele.


\par }{\Q \VS{9}Yarikanra naa duvɛn
saara nda pe ma wo ta woro na yaan naa wa Yawe Yɛnŋɛlɛ li
shɛrigo gbɔgɔ ki ni.

\par }{\Q Saraga wɔfɛnnɛ mbele pe yɛn na tunŋgo piin Yawe Yɛnŋɛlɛ li kan, kunwɔ kayaŋga to pe na.


\par }{\Q \VS{10}Kɛɛrɛ tì jɔgɔ,

\par }{\Q kunwɔ kayaŋga yɛn laga tara ti ni, katugu
bile wì jɔgɔ;

\par }{\Q duvɛn fɔnŋɔ wì kɔ,

\par }{\Q a sinmɛ liwoo pì jerege.


\par }{\Q \VS{11}Kɛkɔɔnlɔ pè fɛrɛ shɔ,

\par }{\Q ɛrɛzɛn kɛrɛ kɔnfɛnnɛ pe yɛn na gbele,

\par }{\Q bile wo naa
ɔrizhi wi ni ti jɔgɔwɔ pi kala na;

\par }{\Q katugu kɛɛrɛ yarilire ti ni fuun tì jɔgɔ.


\par }{\Q \VS{12}Ɛrɛzɛn tiire tì waga,

\par }{\Q figiye tire tì fanla.

\par }{\Q Girenadi tire o, sɛngɛndire o, pɔmu tire o,

\par }{\Q tire nda fuun ti maa sɛni tì waga.

\par }{\Q Yɔgɔrimɔ pì kɔ sɛnwee piile pe sɔgɔwɔ.


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ li yɛn nali woolo pe yinri \newline  ma yo pe pe kapere ti jɛn \newline  peri yaga paa li yɛnri
\par }
{\Q \VS{13}Yoro saraga wɔfɛnnɛ wele, ye jatere piriwɛn yaripɔrɔ le yaa yuŋgbɔgɔrɔ gbelege gbele.

\par }{\Q Yoro mbele ye maa tunŋgo piin wa
saraga wɔsaga ki na, yaa gbele.

\par }{\Q Yoro mbele ye maa tunŋgo piin na Yɛnŋɛlɛ li kan, ye jatere piriwɛn yaripɔrɔ le, ye pan ye wɔnlɔ ye yiri ti ni,

\par }{\Q katugu yarikanra to naa duvɛn saara nda pe ma wo tì jerege wa ye Yɛnŋɛlɛ li shɛrigo gbɔgɔ ki ni.


\par }{\Q \VS{14}Koni, yege yari leele pe kan pe
yeŋge le, ye gbogolo ye Yɛnŋɛlɛ gbɔgɔ.

\par }{\Q Ye
lelɛɛlɛ pe gbogolo konaa tara woolo pe ni fuun pe ni,

\par }{\Q wa Yawe Yɛnŋɛlɛ, ye Yɛnŋɛlɛ li shɛrigo gbɔgɔ ki ni.

\par }{\Q Ye gbele ye Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri li ye saga.


\par }{\Q \VS{15}E, yiŋgi pilipege ŋga we na!

\par }{\Q Mà jɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ li pilige kì yɔngɔ,

\par }{\Q ki yɛn na jɔgɔwɔ piin na paan, na yinrigi wa ŋa wi yɛn yawa pi ni fuun fɔ wi yeri\XREF{†}{{\XO 1:15 }{\XO{1.15:
}}{\XT{Eza 13.6}}}.


\par }{\Q \VS{16}Yaakara tì kɔ ma wɔ wa we yɛgɛ sɔgɔwɔ,

\par }{\Q yɔgɔrimɔ naa nayinmɛ pi ni, tì kɔ wa Yɛnŋɛlɛ li shɛrigo gbɔgɔ ki ni.


\par }{\Q \VS{17}Yariluguro nda tì lugu tì waga wa tara,

\par }{\Q bondoolo pè koro waga,

\par }{\Q yaakara tɛgɛsara tì jɔgɔ,

\par }{\Q katugu bile wì kɔ.


\par }{\Q \VS{18}Ye yaayoro ŋgbeleye yi tege gbelege ki logo!

\par }{\Q Nɛrɛ ŋgbeleye yi yɛn na yanri na toro faa,

\par }{\Q katugu naniwɛ woro ti yeri;

\par }{\Q ali simbaala naa sikaala pe yɛn na jɔlɔ yɛrɛ.


\par }{\Q \VS{19}Yawe Yɛnŋɛlɛ, mboro mi yɛn na gbele na yɛnri,

\par }{\Q katugu naniwɛ mba wa
gbinri wi ni pì sogo,

\par }{\Q kasɔn kì tire nda fuun ti yɛn wa yan ti sogo.


\par }{\Q \VS{20}Yanyaara to fun ti yɛn na gbele nɔɔ yinri, mari saga,

\par }{\Q katugu laforo tì waga;

\par }{\Q kasɔn kì naniwɛ mba wa gbinri wi ni pi sogo.




\par }\Chap{2}{\SH Yawe Yɛnŋɛlɛ li pilige kì yɔngɔ
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ye mbanlaga ki win wa
Siyɔn ca,

\par }{\Q yege magala li yirige ŋgbanga wa na yanwiga
kpoyi ki na.

\par }{\Q Tara woolo pe ni fuun pe yɛn na seri, katugu Yawe Yɛnŋɛlɛ li pilige ki yɛn na paan; kì yɔngɔ.


\par }{\Q \VS{2}Ki yaa ka pye wɔwɔ naa diwi pilige,

\par }{\Q kambaara naa diwi wɔlɔ pilige,

\par }{\Q ki yɛn na paan

\par }{\Q paa yɛgɛ ŋga na lalaaga ma kaa na paan yanwira na we.

\par }{\Q Maliŋgbɔɔnlɔ fanŋga fɛnnɛ yɛn na paan wa, mbele pe se ya jiri.

\par }{\Q Pe cɛnlɛ la fa yan ma faa,

\par }{\Q pe cɛnlɛ la se si ka yan ma naa fyew.


\par }{\Q \VS{3}Pe maa jɔgɔwɔ piin wa pe yɛɛ yɛgɛ na kee paa kasɔn yɛn,

\par }{\Q na jɔgɔwɔ piin wa pe yɛɛ puŋgo na kee paa kasɔn yinnɛ yɛn.

\par }{\Q Sanni pe sa pan, tara tìla pye ma yɔn wa pe yɛgɛ, paa Edɛn naŋgɔ kɔlɔgɔ tiyɔngɔ ki yɛn,

\par }{\Q ɛɛn fɔ pe toroŋgɔlɔ, tara tì koro paa
gbinri yɛn, ŋa pè jɔgɔ,

\par }{\Q yaraga ko ka kpɛ si shɔ pe yeri.


\par }{\Q \VS{4}Maga pe yan, pe yɛn paa shɔnye yɛn,

\par }{\Q pe yɛn na fee paa shɔnye mbele na malaga gbɔnwotoroye tilele.


\par }{\Q \VS{5}Pe yɛn na tinni paa malaga gbɔnwotoroye yɛn, mbele pe yɛn na yeni wa yanwira ti go na.

\par }{\Q Pe yɛn na tinni

\par }{\Q paa kasɔn yinnɛ yɛn, na li yɛn na yan waga sori.

\par }{\Q Pe yɛn na paan paa maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbelege fanŋga wogo yɛn, ŋga kì yere malinjɛ na\XREF{†}{{\XO 2:5 }{\XO{2.4-5:
}}{\XT{Naga 9.7-9}}}.


\par }{\Q \VS{6}Cɛngɛlɛ ke ni fuun ke yɛn na seri fyɛrɛ ti na,

\par }{\Q ke yɛgɛ cɛnwɛ pì kanŋga ma filige fyɛrɛ ti na.


\par }{\Q \VS{7}Pe yɛn na gbinri paa maliŋgbɔɔnlɔ wɛlimbɛlɛ yɛn.

\par }{\Q Pe yɛn na nuru wa malaga sigembogo ki na paa maliŋgbɔɔnlɔ yɛn.

\par }{\Q Pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pè sin na kee pe konɔ li ni,

\par }{\Q wa kpɛ si kɛ mbe wɔ wa wi konɔ li ni.


\par }{\Q \VS{8}Wa kpɛ woro na wa wɔnrɔgi,

\par }{\Q pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pè sin na kee pe konɔ li ni.

\par }{\Q Pe yɛn na gbinri na tooro maliŋgbɔnyaara ti go na;

\par }{\Q yaraga ka kpɛ se ya mbe pe yerege.


\par }{\Q \VS{9}Pe yɛn na gbinri na tinri ca ki na,

\par }{\Q na nuru malaga sigembogo ki na,

\par }{\Q na nuru yinrɛ ti na,

\par }{\Q na yiin wa fenɛtiriye pe ni ndɛɛ yoolo wɛlɛ.


\par }{\Q \VS{10}Tara ti yɛn na yɛgɛ wa pe yɛgɛ,

\par }{\Q naayeri wi yɛn na seri,

\par }{\Q yɔnlɔ ko naa yeŋge ki ni, tì kanŋga diwi,

\par }{\Q wɔnŋgɔlɔ ke woro na yanwa yinrigi\XREF{†}{{\XO 2:10 }{\XO{2.10:
}}{\XT{Naga 8.12}}}.


\par }{\Q \VS{11}Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn nali magala li yinrigi wa li maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbelege ki yɛgɛ,

\par }{\Q mà jɛn li maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbelege kì gbɔgɔ fɔ jɛŋgɛ.

\par }{\Q Ŋa wi yɛn na tanri li sɛnyoro ti na, wi yɛn fanŋga ni,

\par }{\Q mà jɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ li pilige ki yɛn piligbɔgɔ, fyɛrɛ gbɔrɔ pilige yi.

\par }{\Q Ambɔ wi mbe ya yere mbege sige\XREF{†}{{\XO 2:11 }{\XO{2.11:
}}{\XT{Naga 6.17}}}?


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ li yɛn nali woolo pe yinri \newline  pe pan li kɔrɔgɔ
\par }
{\PP \VS{12}Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo naa fɔ:

\par }{\Q «Ali mbe pan mbe gbɔn wagati ŋa wi na bere,

\par }{\Q ye sɔngɔrɔ ye pan na kɔrɔgɔ ye kotogo ki ni fuun ni.

\par }{\Q Ye
yeŋge le, yaa gbele konaa ye pye yɛsanga ni.»


\par }{\Q \VS{13}Sanni ye sa ye yaripɔrɔ to walagi yɛsanga ki kala,

\par }{\Q ye ye jatere wo kanŋga.

\par }{\Q Ye sɔngɔrɔ ye pan Yawe Yɛnŋɛlɛ, ye Yɛnŋɛlɛ li kɔrɔgɔ,

\par }{\Q mà jɛn li yɛn yuŋgbɔgɔrɔ tafɔ, naa leele yinriwɛ tafɔ;

\par }{\Q laa la nawa ŋgbanni jaga jaga,

\par }{\Q li kagbaraga ki yɛn ma gbɔgɔ\XREF{†}{{\XO 2:13 }{\XO{2.13:
}}{\XT{Ɛki 34.6; Nehe 9.17; Yuuro 86.15; 103.8; 145.8; Zhona 4.2}}}.

\par }{\Q Li ka jɔlɔgɔ wa mbele na, li ma pe kala yaga.


\par }{\Q \VS{14}Ambɔ ki jɛn na kaa pye Yawe Yɛnŋɛlɛ, ye Yɛnŋɛlɛ lì se yɔn sɔngɔrɔ,

\par }{\Q mbeli jatere wi kanŋga,

\par }{\Q mbe duwaw ye na,

\par }{\Q jaŋgo paa paan yarikanra naa duvɛn
saara nda pe ma wo ti ni li kan?


\par }{\Q \VS{15}Ye mbanlaga ki win wa Siyɔn ca,

\par }{\Q yege yari fɔ pe yeŋge le,

\par }{\Q ye gbogolomɔ gbɔɔ pye mbe Yɛnŋɛlɛ li gbɔgɔ.


\par }{\Q \VS{16}Ye leele pe gbogolo,

\par }{\Q ye janwa wi gbogolo mbe Yɛnŋɛlɛ li gbɔgɔ,

\par }{\Q ye
lelɛɛlɛ pe gbogolo,

\par }{\Q ye piile pe gbogolo, ali piyɛngɛlɛ ŋgele ke yɛn na wɔnri o.

\par }{\Q Japɔlɔ wi yiri wa jayire go ki ni,

\par }{\Q pijɔ wi yiri wa pijɔ go ki ni.


\par }{\Q \VS{17}Saraga wɔfɛnnɛ mbele paa tunŋgo piin Yawe Yɛnŋɛlɛ li kan,

\par }{\Q pe yɛn na gbele wa ndɔgɔrɔ to naa
saraga wɔsaga ti sɔgɔwɔ pi ni.

\par }{\Q Paa ki yuun fɔ:

\par }{\Q «E, Yawe Yɛnŋɛlɛ, ma woolo pe yinriwɛ ta;

\par }{\Q poro mbele pe yɛn ma kɔrɔgɔ ye, maga ka ti fɛrɛ mbe pe ta;

\par }{\Q maga ka ti cɛngɛlɛ sanŋgala kaa tɛgɛ pe na.

\par }{\Q Mɛlɛ pe sila ki yuun wa cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ fɔ:

\par }{\Q ‹Pe Yɛnŋɛlɛ li yɛn se yeri?› »


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ làa li woolo \newline  pe yɔn sogo
\par }
{\Q \VS{18}Yawe Yɛnŋɛlɛ li tara tìli ndanla fɔ jɛŋgɛ,

\par }{\Q li woolo pe yinriwɛ lì ta.


\par }{\Q \VS{19}Yawe Yɛnŋɛlɛ lìli woolo pe yɔn sogo ma yo fɔ:

\par }{\Q «Ye wele, mi yaa yarilire, naa duvɛn fɔnŋɔ konaa sinmɛ kan ye yeri,

\par }{\Q ti yaa ye bɔ fɔ jɛŋgɛ.

\par }{\Q Mi se ti ye tifaga naa cɛngɛlɛ ke sɔgɔwɔ.


\par }{\Q \VS{20}Ye juguye mbele pè yiri wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ ki yeri na paan,

\par }{\Q mi yaa pe laga lali ye ni,

\par }{\Q mi yaa pe purɔ mbe kari pe ni tara nda tì waga ma pye lere woro wa ti ni ta ni.

\par }{\Q Mi yaa pe maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbelege ŋga wa yɛgɛ ki wa wa kɔgɔje kuwo wi ni,

\par }{\Q mbe pe maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbelege ŋga wa puŋgo na ki wa wa Mediterane kɔgɔje wi ni.

\par }{\Q Pè gboolo pe yaa ka fɔngɔ la lugo,

\par }{\Q pe nuwɔ pi yaa ka jaraga mbe laga ki shɔ, katugu pè kagbɔgɔlɔ pye ma ye jɔlɔ.»


\par }{\Q \VS{21}Mboro tara,

\par }{\Q maga ka fyɛ.

\par }{\Q Ta yɔgɔri, ma yin nayinmɛ ni,

\par }{\Q katugu Yawe Yɛnŋɛlɛ lì kagbɔgɔlɔ pye.


\par }{\Q \VS{22}Woŋgaala, yaga ka fyɛ,

\par }{\Q katugu naniwɛ mba wa gbinri wi ni pi yɛn na yinrigi.

\par }{\Q Tire ti yɛn na sɛni.

\par }{\Q Figiye tire naa
ɛrɛzɛn tiire ti yɛn na pire lɛgɛrɛ sɛni.


\par }{\Q \VS{23}Yoro Siyɔn ca woolo, yaa yɔgɔri ye yin nayinmɛ ni Yawe Yɛnŋɛlɛ, ye Yɛnŋɛlɛ li kala na,

\par }{\Q katugu lì tisaga ki kan ye yeri ma yala ki kansanga wi ni.

\par }{\Q Lì tisara koŋgbannda naa tisara puŋgo woro ti kan ye yeri, mari lɛgɛ paa yɛgɛ ŋga na kìla pye faa we.


\par }{\Q \VS{24}Yarilire sunsara ti yaa yin yarilire ti ni.

\par }{\Q Kopɛrɛ ti yaa yin la wuun duvɛn fɔnŋɔ naa sinmɛ liwoo pi ni.


\par }{\Q \VS{25}Na maliŋgbɔɔnlɔ lɛgɛrɛ mbele mìla wa ye na,

\par }{\Q poro mbele pe yɛn
gbatɔ, naa kambɛɛrɛ, naa kambɛɛrɛ tugbɔɔrɔ konaa kondo wi ni,

\par }{\Q yɛgɛlɛ ŋgele pàa ki yarilire ti ka,

\par }{\Q mi yaa ki yarilire ti yɔngɔ sɔngɔrɔ ye na.


\par }{\Q \VS{26}Ye yaa kaa kaa mbaa tinni.

\par }{\Q Ye yaa kaa Yawe Yɛnŋɛlɛ, ye Yɛnŋɛlɛ li mɛgɛ ki sɔnni,

\par }{\Q lo na lì kagbɔgɔlɔ pye ye kan.

\par }{\Q Na woolo pe se ka fɛrɛ shɔ naa fyew.


\par }{\Q \VS{27}Pa kona ye yaa ki jɛn fɔ mi yɛn wa yoro
Izirayɛli woolo ye sɔgɔwɔ,

\par }{\Q fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ, ye Yɛnŋɛlɛ le,

\par }{\Q fɔ Yɛnŋɛlɛ la yɛgɛ woro wa naa mi puŋgo na.

\par }{\Q Na woolo pe se ka fɛrɛ shɔ naa fyew.




\par }\Chap{3}{\SH Yawe Yɛnŋɛlɛ li yaa kali yinnɛ \newline  li tirige leele pe na
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ\FTNT{†}{{\FR 3:1 }{\FR{3.1:
}}{\FT{Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛɛlɛ pele ni, go 3.1-5 ko kì yala go 2.28-32 laga ki ni.}}}:

\par }{\Q «Ko puŋgo na, mi yaa na yinnɛ li tirige sɛnwee piile pe ni fuun pe na.

\par }{\Q Ye pinambiile naa ye sumborombiile pe yaa kaa Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ yuun.

\par }{\Q Ye lelɛŋgbaara ti yaa kaa yariyanra yaan (mbaa yinrigi wa na yeri)

\par }{\Q ye lefɔnmbɔlɔ pe yaa kaa wɔɔnrɔ wɔnlɔ (mbaa yinrigi wa na yeri)\XREF{†}{{\XO 3:1 }{\XO{3.1-5:
}}{\XT{Kapye 2.17-21}}}.


\par }{\Q \VS{2}Ko piliye yo ni, mi yaa na yinnɛ li tirige yɛrɛ tunmbyeele pe na, nambala o, jɛɛlɛ o.


\par }{\Q \VS{3}Mi yaa ka kafɔnŋgɔlɔ pye mbe naga wa yɛnŋɛlɛ na konaa laga tara ti na.

\par }{\Q Ki yaa ka pye kasanwa, naa kasɔn konaa wirige titɔnlɔgɔ yerege.


\par }{\Q \VS{4}Yɔnlɔ ki yaa ka kanŋga diwi,

\par }{\Q yeŋge ki yaa ka yanlaga paa kasanwa yɛn;

\par }{\Q sanni Yawe Yɛnŋɛlɛ li pilige ki sa gbɔn,

\par }{\Q ki piligbɔgɔ, naa fyɛrɛ gbɔrɔ pilige ye\XREF{†}{{\XO 3:4 }{\XO{3.4:
}}{\XT{Mati 24.29; Maki 13.24-25; Luki 21.25; Naga 6.12-13}}}.


\par }{\Q \VS{5}Kona lere ŋa fuun ka Yawe Yɛnŋɛlɛ li mɛgɛ ki yeri,

\par }{\Q wo yaa shɔ;

\par }{\Q katugu wa
Siyɔn yanwiga ki na, wa Zheruzalɛmu ca, leele pele yaa ka shɔ

\par }{\Q paa yɛgɛ ŋga na Yawe Yɛnŋɛlɛ lìgi yo ma yo fɔ:

\par }{\Q ‹Leele pele yaa ka koro go na, mbele Yawe Yɛnŋɛlɛ li yaa ka yeri\XREF{†}{{\XO 3:5 }{\XO{3.5:
}}{\XT{Ɔrɔmu 10.13}}}.› »




\par }\Chap{4}{\SH Yɛnŋɛlɛ li yaa ka kiti kɔn \newline  cɛngɛlɛ sanŋgala ke na
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ko piliye yo ni, ki wagati wi ka ka gbɔn,

\par }{\Q na mi ka ka Zhuda tara naa Zheruzalɛmu ca woolo pe sɔngɔrɔ mbe pe tɛgɛ wa pe cɛnlɔmɔ faa pi na,


\par }{\Q \VS{2}mi yaa cɛngɛlɛ sanŋgala ke ni fuun ke gbogolo laga nuŋgba,

\par }{\Q mbe tigi pe ni wa Zhozafati\FTNT{†}{{\FR 4:2 }{\FR{4.2:
}}{\FT{Zhozafati mɛgɛ ki kɔrɔ wowi ŋa fɔ Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn na kiti kɔɔn.}}} gbunlundɛgɛ ki ni.

\par }{\Q Mi yaa kiti kɔn pe na wa ki laga ki na

\par }{\Q ŋga pè pye
Izirayɛli woolo, na woolo pe na ki kala na, poro mbele pe yɛn na kɔrɔgɔ ye.

\par }{\Q Mà jɛn pàa pe gbɔn ma pe jaraga wa cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ.

\par }{\Q Mi yaa kiti kɔn pe na, na tara nda pè yɛɛlɛ pe yɛɛ na ti kala na.


\par }{\Q \VS{3}Pè pɛtɛ gbɔn na woolo pe na ma pe yɛɛlɛ pe yɛɛ na.

\par }{\Q Pè lefɔnmbyɔ wi suru nanjaa na,

\par }{\Q pè sumborombyɔ wi pɛrɛ duvɛn na maa wɔ.


\par }{\PP \VS{4}Yoro
Tiri ca fɛnnɛ, naa Sidɔn ca fɛnnɛ konaa yoro mbele fuun ye yɛn wa Filisiti tara lara ti ni, yiŋgi ye yɛn na jaa na yeri? Naga yɛn ma, ye yɛn na jaa mbe kayaŋga wɔ na ni wi le? Na kaa pye yaa jaa mbe kayaŋga wɔ na ni, mi yaa katijangara nda yaa piin ti fɔgɔ tɔn ye na fyaw.

\VS{5}Yànla penjara to naa na tɛ wi ni ti yu. Na yarijɛndɛ sɔnŋgbanga woro tiyɔnrɔ yèri koli ma kari ti ni wa ye yarisunndo gbɔgɔyinrɛ ti ni.

\VS{6}Yè Zhuda tara fɛnnɛ naa Zheruzalɛmu ca woolo pe pɛrɛ Yavan\FTNT{†}{{\FR 4:6 }{\FR{4.6:
}}{\FT{Yavan tara to nuŋgba to pe yinri Girɛsi tara re.}}} tara fɛnnɛ pe yeri, jaŋgo mbe pe lali pe tara ti ni.


\par }{\PP \VS{7}Ɛɛn fɔ, ye wele, yè saa pe pɛrɛ tara nda ni, mi yaa sa pe yirige wa mbe sɔngɔrɔ mbe pan pe ni. Mi yaa katijangara nda yaa piin ti fɔgɔ tɔn ye na.

\VS{8}Mi yaa ka ye pinambiile naa ye sumborombiile pe pɛrɛ Zhuda tara fɛnnɛ pe yeri; poro mbe si sa pe pɛrɛ Sabe cɛnlɛ woolo pe yeri, poro mbele pe yɛn taleere ni\XREF{†}{{\XO 4:8 }{\XO{4.4-8:
}}{\XT{Eza 14.29-31; 23.1-18; Zhere 47.1-7; Eze 25.15–28.26; Amɔ 1.6-10; Sofo 2.4-7; Zaka 9.1-7; Mati 11.21-22; Luki 10.13-14}}}. Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\Q \VS{9}Yege wogo ŋga ki yari wa cɛngɛlɛ ke sɔgɔwɔ ye yo fɔ:

\par }{\Q «Ye ye yɛɛ gbɛgɛlɛ malaga ki na!

\par }{\Q Ye ye maliŋgbɔɔnlɔ wɛlimbɛlɛ pe yɛn ye pe yirige!

\par }{\Q Maliŋgbɔɔnlɔ pe ni fuun pe pan pe kari wa malaga ki na.


\par }{\Q \VS{10}Ye ye falinɛrɛ capire ti gbɔn yeri pye tokobiye,

\par }{\Q ye ye mali kɔngbeŋgele ke gbɔn ye ke pye njaanra.

\par }{\Q Ŋa wi yɛn fanŋga fu ma wɛ pe pe ni fuun na, wigi yo fɔ: ‹Mi yɛn fanŋga fɔ\XREF{†}{{\XO 4:10 }{\XO{4.10:
}}{\XT{Eza 2.4; Mishe 4.3}}}.›


\par }{\Q \VS{11}Ye fyɛɛlɛ ye pan,

\par }{\Q yoro kanŋgara na tara woolo ye ni fuun.

\par }{\Q Ye pan ye gbogolo lagamɛ.»

\par }{\Q E, Yawe Yɛnŋɛlɛ, ma maliŋgbɔɔnlɔ\FTNT{†}{{\FR 4:11 }{\FR{4.11:
}}{\FT{Maliŋgbɔɔnlɔ mbele pe sɛnrɛ tì yo, ki yaa pye ki yɛn na para Yɛnŋɛlɛ li mɛrɛgɛye poro sɛnrɛ na.}}} pe tirige ma pe wa pe na!


\par }{\Q \VS{12}Cɛngɛlɛ sanŋgala ke ni fuun ke yiri ke kari wa Zhozafati gbunlundɛgɛ ki ni,

\par }{\Q katugu pa mi yaa ka sa cɛn wa, mbe kiti kɔn cɛngɛlɛ ŋgele fuun ke yɛn kanŋgara na tara ti ni ke na.


\par }{\Q \VS{13}Ye ye mali kɔngbeŋgele ke lɛ,

\par }{\Q katugu yarilire tì gbɔn mbe kɔn.

\par }{\Q Ye pan ye
ɛrɛzɛn pire ti tangala yeri tɔnmɔ pi wɔ,

\par }{\Q katugu ɛrɛzɛn pire tɔnmɔ wɔsaga kì yin ɛrɛzɛn pire ti ni.

\par }{\Q Kopɛrɛ tì yinyin fɔ na wuun.

\par }{\Q Mà jɛn pe tipewe pì kɛɛ toro\XREF{†}{{\XO 4:13 }{\XO{4.13:
}}{\XT{Naga 14.14-16,19-20; 19.15}}}.


\par }{\Q \VS{14}Janwa gbɔlɔ, janwa gbɔlɔ jɛnnɛ,

\par }{\Q lo li yɛn wa kiti kɔnsaga gbunlundɛgɛ ki ni,

\par }{\Q katugu Yawe Yɛnŋɛlɛ li kiti kɔnpilige kì yɔngɔ,

\par }{\Q wa kiti kɔnsaga gbunlundɛgɛ ki ni.


\par }{\Q \VS{15}Yɔnlɔ konaa yeŋge ki ni, ti yaa ka kanŋga diwi,

\par }{\Q wɔnŋgɔlɔ ke se kaa yanwa yinrigi.


\par }{\Q \VS{16}Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn na gbanla wa
Siyɔn yanwiga ki na,

\par }{\Q li magala li yɛn na yinrigi wa Zheruzalɛmu ca.

\par }{\Q Naayeri wo naa tara ti ni, ti yaa ka yɛgɛyɛgɛ,

\par }{\Q ɛɛn fɔ Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn li woolo pe go sigefɔ,

\par }{\Q poro mbele Izirayɛli woolo li yɛn pe larasaga\XREF{†}{{\XO 4:16 }{\XO{4.16:
}}{\XT{Amɔ 1.2}}}.


\par }{\Q \VS{17}Kona ye yaa kaga jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ, ye Yɛnŋɛlɛ le,

\par }{\Q fɔ mi yɛn ma cɛn wa Siyɔn, ko ŋga ki yɛn na yanwiga
kpoyi ki na.

\par }{\Q Zheruzalɛmu ca ki yaa pye kpoyi naa,

\par }{\Q nambanmbala se kaa yiin wa ki ni naa fyew.


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ li woolo \newline  pe yaa ka yɛyinŋge ta
\par }
{\Q \VS{18}Ko piliye yo ni, duvɛn fɔnŋɔ wi yaa kaa yinrigi wa yanwira ti na, mbaa fuun la tinri,

\par }{\Q nɔnɔ wi yaa kaa yinrigi wa tinndiye pe na, mbaa fuun la tinri.

\par }{\Q Zhuda tara laforo ti ni fuun ti yaa kaa fuun.

\par }{\Q Pulugo tɔnmɔ pa yaa kaa janri mbaa yinrigi wa Yawe Yɛnŋɛlɛ li
shɛrigo gbɔgɔ ki ni, mbe saa Akasiya tire gbunlundɛgɛ ki yinŋgi.


\par }{\Q \VS{19}Ezhipiti tara ti yaa ka koro waga.

\par }{\Q Edɔmu tara ti yaa ka pye
gbinri ŋa tɔnmɔ woro wa wi ni,

\par }{\Q katugu pè Zhuda tara fɛnnɛ pe yigilɔmɔ pi tijanga,

\par }{\Q ma poro mbele jɛrɛgisaga fu pele gbo ma pe kasanwa pi wo wa pe yɛɛra tara jate ti ni.


\par }{\Q \VS{20}Ɛɛn fɔ Zhuda tara ti yaa ka pye leele cɛnsaga sanga pyew,

\par }{\Q leele yaa ka pye mbe cɛn wa Zheruzalɛmu ca wagati wi ni fuun ni.


\par }{\Q \VS{21}Poro mbele pe gbokala mi sila li kayaŋga wɔ,

\par }{\Q mi yaa kali kayaŋga wɔ pe juguye pe ni.

\par }{\Q Mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ, mi yaa ka cɛn wa Siyɔn ca.

\par }