\NormalFont\ShortTitle{EZEKIYƐLI}

{\MTB Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ

\par }{\MT EZEKIYƐLI

\par }{\MTB wi sɛwɛ we

\par }{\IMT Sɛwɛ wi nawa sɛnrɛ

\par }{\IP Ezekiyɛli wìla pye Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ konaa saraga wɔfɔ. Zhufuye mbele wunlunaŋa Nebukanezari wìla yigi malaga kasopiile ma kari pe ni wa Babilɔni tara, Ezekiyɛli wìla pye wa pe ni. Wìla pye naa Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ ti yuun mbele pàa yigi malaga kasopiile poro kan; ɛɛn fɔ wìla pye nari yuun maga ta pe fa Zheruzalɛmu ca ki tɔngɔ gbɛn, wìla kaa nari yuun fun Zheruzalɛmu ca ki tɔngɔŋgɔlɔ. Wi Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ tìla pye na para kiti kɔnsɛnrɛ naa jigi tagasaga sɛnrɛ na.

\par }{\IP Ezekiyɛli sɛwɛ wi yɛn ma kɔɔnlɔ kɔnsagbɔgɔ kaŋgurugo.

\par }{\IP Wa wi sɛwɛ wi kɔnsaga koŋgbanŋga ki ni (1–3), Ezekiyɛli wìla Yawe Yɛnŋɛlɛ li yan yariyanga ka ni konaa a lùu yeri ma yo wi pye Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ.

\par }{\IP Wa sɛwɛ wi kɔnsaga shyɛn wogo ki ni (4–24), Ezekiyɛli wìla Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ lɛgɛrɛ yo ma wa Zhuda tara woolo pe na. Pe yaa ka jɔlɔgɔ ta, katugu pe woro na nuru Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri.

\par }{\IP Wa sɛwɛ wi kɔnsaga taanri wogo ki ni (25–32), Ezekiyɛli wìla pye na para cɛngɛlɛ ŋgele ke yɛn ma Zhuda tara ti maga ke wogo na konaa na Yɛnŋɛlɛ li kiti kɔngɔ ki sɛnrɛ yuun pe kan.

\par }{\IP Wa sɛwɛ wi kɔnsaga tijɛrɛ wogo ki ni (33–39), Ezekiyɛli wìla ki logo makɔ fɔ juguye pè pan ma maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga kan Zheruzalɛmu ca ki tanla maga yɔn tɔn. Koni wogo ko na, Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ tìla pye na kotogo kaan leele pe yeri. Yɛnŋɛlɛ li yaa li woolo pe kala yaga mbe sɔngɔrɔ pe ni wa pe tara ti ni.

\par }{\IP Sɛwɛ wi kɔnsaga kaŋgurugo wogo (40–48) ki yɛn na para yariyanga ŋga Ezekiyɛli wìla yan shɛrigo gbɔgɔ fɔnŋgɔ ki wogo na ki sɛnrɛ na.

\par }{\IP Ezekiyɛli wìla pye lere wa ŋa wi tagawa pìla pye ma gbɔgɔ, a wì jatere wì tanla wi na. Wi Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ tìla pye na paan wi yeri yariyanra ni konaa kacɛn kagala ni. Kìla pye wa wi jatere wi na jɛŋgɛ wi kotogo ki kanŋga naa fɔnŋgɔ. Lere nuŋgba nuŋgba pyew wi yaa kaa kapere ti go kala li lɛ; konaa ki ni fuun Yɛnŋɛlɛ li yaa ka yinwefɔnŋgɔ kan li woolo pe yeri. Làa Ezekiyɛli wi pye ma yo Izirayɛli woolo pe yɛn na yuun fɔ: «We yɛn paa ki gboolo kajeriwara nda ti yɛn, we jigi wì kɔn we na, we wogo kì jɔgɔ.» Ki kala na, Ezekiyɛli wi daga mbe Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ yo mbe pe pye fɔ pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: «Yoro mbele na woolo, mi yaa ka ye fanra ti yɛngɛlɛ, mbe ti ye yiri wa ti ni. Mi yaa ti ye sɔngɔrɔ wa Izirayɛli tara, ye tara ti ni naa» (Eze 37.11b-12).

\par }{\IOT Sɛwɛ wi yɛn ma kɔɔnlɔ yɛgɛ ŋga na

\par }{\IO Yɛnŋɛlɛ làa Ezekiyɛli wi yeri
{\IOR{1–3}}

\par }{\IO Zheruzalɛmu ca ki yaa ka tɔngɔ
{\IOR{4–24}}

\par }{\IO Yɛnŋɛlɛ li yaa ka kiti kɔn cɛngɛlɛ ke na
{\IOR{25–32}}

\par }{\IO Yɛnŋɛlɛ li yaa Izirayɛli woolo pe sɔngɔrɔ mbe pe tɛgɛ wa pe faa yɔnlɔ li ni
{\IOR{33–39}}

\par }{\IOB Yɛnŋɛlɛ làa yɔn fɔgɔlɔ kɔn li woolo pe yeri
{\IOR{33–37}}

\par }{\IOB Pe yaa ka ya Gɔgi wi ni
{\IOR{38–39}}

\par }{\IO Shɛrigo gbɔgɔ fɔnŋgɔ konaa Izirayɛli tara ti kala
{\IOR{40–48}}



\par }{\MS YƐNŊƐLƐ LAA EZEKIYƐLI \newline  WI YERI

\par }\ChapOne{1}{\MR 1–3

\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ làa li yɛɛ naga Ezekiyɛli \newline  wi na yariyanga ka ni \newline  maa yeri wi pye li tunmbyee
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yɛlɛ nafa ma yiri kɛ\FTNT{†}{{\FR 1:1 }{\FR{1.1:
}}{\FT{Yɛlɛ nafa ma yiri kɛ sɛnrɛ nda tì yo, ki yɛlɛ li yɛn na para yaraga ŋga sɛnrɛ na, ko si jɛn.}}} wolo li yeŋge tijɛrɛ wogo ki pilige kaŋgurugo wogo ki na, leele mbele pàa yigi malaga kasopiile, mi Ezekiyɛli mìla pye wa pe sɔgɔwɔ, wa Kebari gbaan wi yɔn na. A mì si naayeri wi yan wì yɛngɛ; a Yɛnŋɛlɛ lì si yariyanra ta naga na na\XREF{†}{{\XO 1:1 }{\XO{1.1:
}}{\XT{Naga 19.11}}}.

\VS{2}Naa pàa wunlunaŋa Yehoyakini wì yigi malaga kasopyɔ ma kari wi ni, ki yɛlɛ kaŋgurugo wolo lo lali. Yeŋge ki pilige kaŋgurugo wogo ki na\XREF{†}{{\XO 1:2 }{\XO{1.2:
}}{\XT{2 Wunlu 24.10-16; 2 Kuro 36.9-10}}},

\VS{3}a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sili sɛnrɛ ti kan mi ŋa
saraga wɔfɔ Buzi wi pinambyɔ Ezekiyɛli na yeri. Pa kìla pye wa Kalide tara\FTNT{†}{{\FR 1:3 }{\FR{1.3:
}}{\FT{Kalide tara to nuŋgba to tìla pye Babilɔni tara re.}}} fɛnnɛ pe tara, wa Kebari gbaan wi yɔn na. Pa Yawe Yɛnŋɛlɛ li yawa pìla ye na ni wa ki laga ki na.


\par }{\PP \VS{4}Mì kaa wele, a mì si tisaga tifɛliŋgbɔgɔ ka yan kì yiri wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeri na paan kambaaga gbɔgɔ ka ni, kasɔn la pye na janri na yinrigi ki kɛɛ ki ni fuun ki na. Yanwa gbɔɔ la pye ma kambaaga ki maga. Ki kasɔn yinnɛ làa pye ndɛɛ yɛnŋɛlɛ yɛngɛlɛmɛ pi yɛn na yinrigi wa ki nandogomɔ, paa yɛgɛ ŋga na pe ma kaa tuguyɛnrɛ le kasɔn, ti ma pe ma yanlaga we.

\VS{5}Yaara yɛnwere tijɛrɛ cɛnlɔmɔ la pye wa ki nandogomɔ; ti cɛnlɔmɔ pìla pye ma yiri sɛnwee piile kɔrɔgɔ\XREF{†}{{\XO 1:5 }{\XO{1.5:
}}{\XT{Naga 4.6}}}.

\VS{6}Yɛrɛ tijɛrɛ tijɛrɛ tìla pye ti ni fuun nuŋgba nuŋgba ti na konaa kanwira tijɛrɛ tijɛrɛ ni.

\VS{7}Ti jegele kàa pye ma sinzin. Ti tɔndanra tìla pye paa napige yenjoro yɛn. Tìla pye na yɛngɛlɛ paa tuguyɛnrɛ nda tì wɔlɔgɔ ti yɛn.

\VS{8}Sɛnwee kɛyɛn la pye wa ti kanwira ti nɔgɔ kanŋgɔlɔyɔ tijɛrɛ yi ni fuun yi na. Ki kɛyɛn tijɛrɛ yi ni fuun yìla pye ma surugu ma yɛgɛ wa wa kanŋgɔlɔyɔ tijɛrɛ yi yeri. Yɛrɛ tijɛrɛ tijɛrɛ naa kanwira tijɛrɛ tijɛrɛ tìla pye yaara yɛnwere tijɛrɛ ti nuŋgba nuŋgba pyew ti na.

\VS{9}Ti kanwira ti numara tìla pye na jiinri ti yɛɛ na. Ti kaa kee tila kanŋga mbe wele; ɛɛn fɔ ti ni fuun nuŋgba nuŋgba ti ma sin na kee wa ti yɛɛ yɛgɛ.


\par }{\PP \VS{10}Ti yɛrɛ cɛnlɔmɔ po na, sɛnwee yɛrɛ tìla pye ti ni fuun nuŋgba nuŋgba ti na wa yɛgɛ kɛɛ yeri. Jara yɛgɛ la pye ti ni fuun tijɛrɛ ti na kalige kɛɛ ki na, nɛgɛ yɛgɛ la pye ti ni fuun tijɛrɛ ti na kamɛŋgɛ kɛɛ ki na; yɔn yɛgɛ la pye ti ni fuun tijɛrɛ ti na wa ti puŋgo kɛɛ yeri\XREF{†}{{\XO 1:10 }{\XO{1.10:
}}{\XT{Eze 10.14; Naga 4.7}}}.

\VS{11}Pa yaara yɛnwere ti yɛrɛ tìla pye ma. Kanwira shyɛnzhyɛn tɛgɛsaga shyɛnzhyɛn la pye ti ni fuun nuŋgba nuŋgba ti na. Ki kanwira ti shyɛn la jaraga ma kari naayeri, na jiinri sannda ti woro ti na. Kanwira shyɛn sannda tìla ti tɛgɛ ma ti witige ki tɔn ti ni.

\VS{12}Ti ni fuun nuŋgba nuŋgba tìla sin perew na kee wa ti yɛɛ yɛgɛ. Yɛnŋɛlɛ li yawa pìla pye na jaa tila kee laga ŋga na, pa tìla pye na kee wa. Na ti kaa kee tila wa mbe kanŋga.

\VS{13}Yaara yɛnwere ti cɛnlɔmɔ pìla pye ma yiri kasɔn naŋganra kɔrɔgɔ, nda tìla pye na yiin; kìla pye paa yangambɔlɔ kasɔn yinnɛ yɛn. Ki kasɔn yanwa pìla pye ma gbɔgɔ. Yɛnŋɛlɛ yɛngɛlɛmɛ la pye na janri na yinrigi wa kasɔn ki ni\XREF{†}{{\XO 1:13 }{\XO{1.13:
}}{\XT{Naga 4.5}}}.

\VS{14}Yaara yɛnwere tìla pye na kee na paan fyɛlɛgɛ na paa yɛnŋɛlɛ yɛngɛlɛmɛ yɛn.


\par }{\PP \VS{15}Mìla pye na yaara yɛnwere ti wele, mɛɛ wotoro ŋgerege yan ti tijɛrɛ ti ni fuun nuŋgba nuŋgba ti tanla le tara.

\VS{16}Ki wotoro ŋgeere ti yɛgɛ cɛnwɛ po naa ti gbegelelɔmɔ pi ni, tìla pye na yɛngɛlɛ paa
Kirizoliti sinndɛlɛgɛ sɔnŋgbanga wogo yɛn. Ŋgeere ti ni fuun tijɛrɛ ti cɛnlɔmɔ pìla pye nuŋgba. Ti yɛgɛ cɛnwɛ po naa ti gbegelelɔmɔ pi ni tìla pye ndɛɛ peri gbegele ma ŋgerege ka le ka nawa.

\VS{17}Na ki kaa kee, ti ma ya na kee kɛɛ tijɛrɛ ki ni fuun ki na, ɛɛn fɔ tila yɛgɛ wa mbe kanŋga.

\VS{18}Ŋgeere ti nawa tugurɔn kiiri kiiri tìla pye ma yagara ma pye fyɛrɛ ni. Yɛngɛlɛ la pye ki ŋgeere tijɛrɛ ti na mari maga mari fili\XREF{†}{{\XO 1:18 }{\XO{1.18:
}}{\XT{Naga 4.8}}}.

\VS{19}Na yaara yɛnwere ti kaa kee, ŋgeere ti maa kee fun ti kanŋgaga na. Na ti ka yiri tara ti na mbe kari naayeri, ŋgeere fun ti ma pinlɛ ma yiri ti ni mbe kari naayeri.

\VS{20}Yɛnŋɛlɛ li yawa pi kaa kee laga ŋga fuun na, pa ti ma kari wa ki laga ki na. Wotoro ŋgeere ti ma pinlɛ ma yiri ti ni, katugu yaara yɛnwere ti yinnɛ làa pye ŋgeere ti ni.

\VS{21}Na yaara yɛnwere ti kaa kee, ŋgeere ti maa kee fun, na yaara yɛnwere ti ka yere, ŋgeere ti ma yere fun. Na ti ka yiri tara ti na mbe kari naayeri, ŋgeere ti ma yiri tara ti na fun mbe kari naayeri ti ni ja; katugu yaara yɛnwere ti yinnɛ làa pye ŋgeere ti ni\XREF{†}{{\XO 1:21 }{\XO{1.15-21:
}}{\XT{Eze 10.9-13}}}.

\VS{22}Wa yaara yɛnwere ti yinrɛ ti go na, fowaga kiiri kà la pye wa paa duwale gbeŋɛ yɛn, ŋa wila yɛngɛlɛ. Kìla pye kafɔnnɔ yaraga\XREF{†}{{\XO 1:22 }{\XO{1.22:
}}{\XT{Naga 4.6}}}.

\VS{23}Wa ki fowaga kiiri ki nɔgɔ, yaara yɛnwere ti ni fuun nuŋgba nuŋgba tìla ti kanwira shyɛnzhyɛn yirige mari sin wa naayeri, a tila jiinri sannda ti woro ti na. A tì si kanwira shyɛnzhyɛn sannda ti tɛgɛ ma ti yɛɛ witige ki tɔn ti ni.

\VS{24}Naa tìla pye na kee, a mì siri kanwira ti tinmɛ pi logo paa tɔnŋgbɔɔ tinmɛ yɛn, paa Yɛnŋɛlɛ na yawa pi ni fuun fɔ li magala li yɛn. Ki tinmɛ pìla pye paa maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbelege gbɔgɔ tinmɛ yɛn. Na ti ka sa yere, ti mari kanwira ti tirige\XREF{†}{{\XO 1:24 }{\XO{1.24:
}}{\XT{Naga 1.15; 19.6}}}.

\VS{25}Fowaga kiiri ŋga kìla pye wa pe yinrɛ ti go na, magala là la pye na yinrigi wa ki ni.


\par }{\PP \VS{26}Fowaga kiiri ŋga kìla pye wa yaara yɛnwere ti yinrɛ ti go na, yaraga kà la pye wa, ŋga ki yɛgɛ cɛnwɛ pìla pye paa
safiri sinndɛlɛgɛ sɔnŋgbanga wogo yɛn, paa wunluwɔ jɔngɔ yɛn. Wa ki wunluwɔ jɔngɔ yanlɛgɛ ki go na, wa naayeri, yaraga yanlɛgɛ kà la pye wa paa sɛnwee pyɔ cɛnlɔmɔ yɛn\XREF{†}{{\XO 1:26 }{\XO{1.26:
}}{\XT{Eze 10.1; Naga 4.2-3}}}.

\VS{27}A mì si ko yan kila yɛngɛlɛ paa tuguyɛnrɛ yɛn, nda pè le kasɔn mari wɔlɔgɔ, ma pye paa kasɔn yanwa yɛn maga maga. Mbege lɛ le laga ŋga kìla pye paa ki sɛnnɛ yɛn mbe kari naayeri, kìla pye na yiin paa kasɔn yinnɛ yɛn. Mbege lɛ le ki nandogomɔ mbe tigi nɔgɔna, kìla pye paa kasɔn yɛn, na yiin maga maga\XREF{†}{{\XO 1:27 }{\XO{1.27:
}}{\XT{Eze 8.2}}}.

\VS{28}Tisaga panmbilige, yaanŋgondi ŋa wi ma yiri wa naayeri wa kambaara ti ni, wi maa yɛngɛlɛ yɛgɛ ŋga na, yanwa mba pìla pye maga maga, pa pìla pye ma. Pi cɛnlɔmɔ pìla pye paa Yawe Yɛnŋɛlɛ li gbɔgɔwɔ yanwa pi yɛn. Naa mìla kaa ki yan ma, a mì si to mala yɛgɛ ki jiile wa tara, mɛɛ lere wa magala logo, wi yɛn na para na ni.




\par }\Chap{2}{\SH Yɛnŋɛlɛ làa Ezekiyɛli wi tun \newline  Izirayɛli woolo pe yeri
\par }
{\PP \VerseOne{1}A magala lì silan pye fɔ: «Sɛnwee pyɔ, yiri ma yere ma tɔɔrɔ ti na, mi yaa para ma ni.»

\VS{2}Naa làa kaa para na ni makɔ, a Yɛnŋɛlɛ li yinnɛ lì si ye na ni, ma ti a mì yiri ma yere na tɔɔrɔ ti na; kona, ŋa wìla pye na para na ni, a mì suu magala li logo.


\par }{\PP \VS{3}Wìla na pye ma yo fɔ: «Sɛnwee pyɔ, mi yɛn nɔɔ tunnu wa
Izirayɛli woolo pe yeri. Ki cɛnlɛ na lì yiri ma je we, ki leele mbele pè yiri ma je na na we. Poro naa pe tɛlɛye pe ni, pè kapege pye na na fɔ ma pan ma gbɔn nala.

\VS{4}Mi yɛn nɔɔ tunnu ki leele mbele yɛwaga fɛnnɛ konaa nuŋgboŋgbanla fɛnnɛ poro yeri, ma sa pe pye fɔ: ‹We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.›

\VS{5}Pe yɛn leele mbele pè yiri ma je; ki kala na, pe logo ma yeri o, pee yɛnlɛ mbe logo ma yeri o, pe yaa ki jɛn mbe yo fɔ
Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ wa yɛn wa pe sɔgɔwɔ.

\VS{6}Mboro wo na, sɛnwee pyɔ, maga ka fyɛ pe yɛgɛ, maga ka fyɛ pe sɛnyoro ti na. Pe yaa kaa kendige woo ma ni, ki yaa ka pye ma yeri ndɛɛ ma yɛn yanpege naa wuuro sɔgɔwɔ konaa ma cɛn naala sɔgɔwɔ. Pe yɛn leele mbele pè yiri ma je, ɛɛn fɔ maga ka fyɛ pe sɛnyoro ti na, ma sunndo wiga si ka kɔn pe yɛgɛ sɔgɔwɔ.

\VS{7}Pe yɛn leele mbele pè yiri ma je, ki kala na, pe logo ma yeri o, pee yɛnlɛ mbe logo ma yeri o, mboro mbaa na sɛnrɛ to yuun pe kan.


\par }{\PP \VS{8}«Mboro wo na, sɛnwee pyɔ, sɛnrɛ nda mi yaa yo ma kan, ti logo. Maga ka pye lere ŋa wì yiri ma je, paa yɛgɛ ŋga na ki leele mbele pè yiri ma je pe yɛn. Koni yaraga ŋga mi yaa kan ma yeri, ma yɔn ki yɛngɛ maga ka.»


\par }{\PP \VS{9}Kona, a mì si wele mɛɛ kɛɛ ka yan ki yɛn ma sanga ma wa na yeri, sɛlɛgɛ sɛwɛ ŋa pe ma migi wa ni wa ki ni.

\VS{10}A kɛɛ kì si sɛlɛgɛ sɛwɛ ŋa pe ma migi wi sangala na yɛgɛ sɔgɔwɔ; sɛwɛ yɔɔnrɔ la pye ki sɛwɛ wi kanŋgɔlɔyɔ shyɛn yi na. Kunwɔ gbelege sɛnrɛ, naa yɛsanga sɛnrɛ konaa jɔlɔgɔ sɛnrɛ tìla pye ma yɔnlɔgɔ wa wi ni\XREF{†}{{\XO 2:10 }{\XO{2.10:
}}{\XT{Naga 5.1}}}.




\par }\Chap{3}{\PP \VerseOne{1}Ŋa wìla pye na para na ni, a wì silan pye fɔ: «Sɛnwee pyɔ, yaraga ŋga kì kan ma yeri, ki ka! Ki sɛlɛgɛ sɛwɛ ŋa wi ka, mɛɛ kari ma sa para
Izirayɛli woolo pe ni.»


\par }{\PP \VS{2}A mì silan yɔn ki yɛngɛ, a wì si ti, a mi sɛlɛgɛ sɛwɛ wi ka.

\VS{3}A wì silan pye naa fɔ: «Mboro wo na, sɛnwee pyɔ, sɛwɛ ŋa wì kan ma yeri, wi ka wi ye wa ma lara, mɔɔ fuŋgbolo li yin wi ni.» Kì pye ma, a mì suu ka, a wì si tanla wa na yɔn paa sɛnrɛgɛ yɛn.


\par }{\PP \VS{4}A wì silan pye naa fɔ: «Sɛnwee pyɔ, yiri ma kari wa Izirayɛli woolo pe yeri, ma sanla sɛnrɛ ti yo pe kan.

\VS{5}Mi woro nɔɔ tunnu cɛnlɛ la yeri, na li woolo pe maa sɛnrɛ nambannda yuun, nda ti logowo pi yɛn ma ŋgban. Ɛɛn fɔ mi yɛn nɔɔ tunnu Izirayɛli woolo poro yeri.

\VS{6}Mi woro nɔɔ tunnu cɛngɛlɛ lɛgɛrɛ kele yeri, ŋgele ke sɛnrɛ ti yɛn sɛnrɛ nambannda, nda ti logowo pi yɛn ma ŋgban, nda mɛɛ jɛn. Ndɛɛ mɔɔ tun koro yeri, ke jɛn na logo ma yeri yɛrɛ.

\VS{7}Ɛɛn fɔ Izirayɛli woolo pe se yɛnlɛ mbe logo ma yeri, katugu pe woro na jaa mbe logo na yeri. Izirayɛli woolo pe ni fuun pe yɛn nuŋgboŋgbanla fɛnnɛ naa kotoŋgbanga fɛnnɛ.

\VS{8}Wele, mi yaa ti mboro fun ma pye yɛwaga ni paa pe yɛn, mbɔɔn pye nuŋgboŋgbanla fɔ paa pe yɛn.

\VS{9}Mi yaa ma go ki pye ki ŋgban ma na paa yɛgɛ ŋga na lulu ma sheli we, mbɔɔn go ki pye ki ŋgban mbe wɛ walaga na. Maga ka fyɛ pe yɛgɛ, katugu pe yɛn cɛnlɛ na lì yiri ma je.»


\par }{\PP \VS{10}A wì silan pye naa fɔ: «Sɛnwee pyɔ, sɛnrɛ nda mi yɛn na yuun ma kan, nuŋgbolo jan mari logo jɛŋgɛ, mari tɛgɛ wa ma kotogo na.

\VS{11}Yiri ma kari wa ma woolo pe yeri, poro mbele pàa yigi malaga kasopiile we, ma sa para pe ni. Pe logo ma yeri o, pee yɛnlɛ mbe logo ma yeri o, maga yo pe kan fɔ: ‹Pa
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn.› »

\VS{12}Kona, a Yɛnŋɛlɛ li yinnɛ lì silan lɛ ma kari na ni wa naayeri. A mì si tinmɛ gbɔɔ pa logo na puŋgo na, na yuun fɔ: «Yaa Yawe Yɛnŋɛlɛ li sɔnni, mbeli ta wa li cɛnsaga ki ni, li maa li gbɔgɔwɔ pi nari.»

\VS{13}A mì si yaara yɛnwere ti kanwira ti tinmɛ ta, tila ti gbɔɔn ti yɛɛ na konaa ŋgeere nda tìla pye ti tanla ti tinmɛ pi ni. Ki tinmɛ pìla pye ma gbɔgɔ fɔ jɛŋgɛ.

\VS{14}Kona, a Yɛnŋɛlɛ li yinnɛ lì silan yirige naayeri, mɛɛ kari na ni. Mìla koro nandangawa naa jatere piriwɛn ni. Yawe Yɛnŋɛlɛ li fanŋga kìla pye na tunŋgo piin na ni ŋgbanga.

\VS{15}Leele mbele pàa yigi malaga kasopiile, a mì si saa gbɔn wa pe tanla, wa Tɛli Abibu ca, poro mbele pàa pye ma cɛn wa Kebari gbaan yɔn ki na, wa pe tanla. Pa pàa pye ma cɛn wa ki laga ki na. Mìla piliye kɔlɔshyɛn yo pye wa pe sɔgɔwɔ. Na jatere wìla piri na na jɛŋgɛ, fɔ mii ya para.


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ làa Ezekiyɛli wi wɔ \newline  maa pye kɔrɔsiri pyefɔ
\par }
{\PP \VS{16}Naa piliye kɔlɔshyɛn yìla kaa toro makɔ, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sili sɛnrɛ ti kan na yeri naa, ma yo fɔ:

\VS{17}«Sɛnwee pyɔ, mɔ̀ɔ tɛgɛ ma pye kɔrɔsiri pyefɔ Izirayɛli woolo pe go na. Ma yaa lanla yɔn sɛnrɛ ti nuru, mbaa pe yɛrɛgi na kan.

\VS{18}Na mi ka lepee wi pye mbe yo fɔ: ‹Ma yaa ku!› Na ma suu yɛri, na mɛɛ para ki lepee wi ni mboo yɛri, jaŋgo wi wɔ wa wi kombele li ni, mbe ta mboo go shɔ, pa wi yaa ku wi kambasinnde ti kala na; ɛɛn fɔ mi yaa wi kunwɔ pi fɔgɔ ki yewe ma na.

\VS{19}Ɛɛn fɔ na maga lepee wi yɛri, na wii yɛnlɛ mboo kapere ti yaga, mbe wɔ wa wi kombele li ni, wi yaa ku wa wi kambasinnde ti ni, ɛɛn fɔ mboro wo na, ma yaa ma yɛɛ go shɔ.

\VS{20}Na lesinŋɛ wa ka laga kasinŋge ki na mbaa kapege piin, mi yaa ti pɛnɛ mboo yigi, wi yaa si ku. Na ma suu yɛri, wi yaa ku wi kapere ti kala na. Kasinŋge ŋga wì pye faa, pe se kaga jate naa; ɛɛn fɔ mi yaa wi kunwɔ pi fɔgɔ ki yewe ma na.

\VS{21}Ɛɛn fɔ na maga lesinŋɛ wi yɛri mbe yo wiga ka kapege pye, na wii kapege pye, kona wi yaa koro go na ma yɛrɛwɛ sɛnrɛ ti fanŋga na. Mboro wo na, pa ma yaa ma yɛɛ go shɔ.»


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ làa Ezekiyɛli \newline  wi pye bombo \newline  ma saa gbɔn wagati wa ni
\par }
{\PP \VS{22}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ li yawa pì si ye na ni naa, a lì silan pye fɔ: «Yiri ma kari wa gbunlundɛgɛ laga ki ni, mi yaa para ma ni wa ki laga ki na.»

\VS{23}A mì si yiri mɛɛ kari wa gbunlundɛgɛ laga ki ni. A Yawe Yɛnŋɛlɛ li gbɔgɔwɔ yanwa pì si pi yɛɛ naga wa na na, paa yɛgɛ ŋga na mìla pi yan wa Kebari gbaan wi tanla we. Kona, a mì si to mala yɛgɛ ki jiile wa tara, ma Yɛnŋɛlɛ li gbɔgɔ.

\VS{24}A Yɛnŋɛlɛ li yinnɛ lì si ye na ni mala yirige mala yerege na tɔɔrɔ ti na. A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si para na ni, ma yo fɔ: «Kari wa ma go ma sa kɔrɔ ki tɔn ma yɛɛ na.

\VS{25}Mboro wo na, sɛnwee pyɔ, wele, pe yaa ka maŋgala le ma na, pe yaa kɔɔn pɔ fɔ ma se ka ya mbaa kee wa janwa wi sɔgɔwɔ.

\VS{26}Mi yaa kɔɔn ŋgayinnɛ li mara wa ma yɔn ki naayeri wi na, mbɔɔn pye bombo, jaŋgo maga kaa sɛnŋgbanra yuun pe na mbaa pe yɛrɛgi, katugu pe yɛn leele mbele pè yiri ma je.

\VS{27}Ɛɛn fɔ na mi kaa jaa mbe para ma ni sanga ŋa ni, pa mi yaa ma yɔn ki yɛngɛ, jaŋgo maga yo pe kan fɔ: ‹Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: Lere ŋa kaa jaa mbe logo na yeri, wo mbe logo na yeri; lere ŋa woro na jaa mbe logo na yeri, wiga ka logo na yeri; katugu pe yɛn cɛnlɛ na li woolo pè yiri ma je.› »




\par }{\MS ZHERUZALƐMU CA KI YAA KA TƆNGƆ

\par }\Chap{4}{\MR 4–24

\par }{\SH Juguye pe yaa to \newline  Zheruzalɛmu ca ki na
\par }
{\PP \VerseOne{1}We Fɔ wìla na pye fɔ: «Mboro wo na, sɛnwee pyɔ, tofa pyɔ lɛ maa tɛgɛ ma yɛɛ yɛgɛ sɔgɔwɔ, ma Zheruzalɛmu ca kacɛn wi gbegele wa wi na.

\VS{2}Maga gbegele maga naga ndɛɛ juguye pè pan ma maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga kan maga yɔn tɔn, ma mboro wa lugusara ki tanla, ma tara gbogolo tinndiye ca ki mbogo ki na, ma maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbelege tɛgɛ ma ca ki maga, ma mbogo jaanriyaara gbegele ca mbogo ki mɛgɛ ni.

\VS{3}Ko puŋgo na, ma tugurɔn paparapa ka lɛ, maga tɛgɛ paa mbogo yɛn mboro naa ca ki sɔgɔwɔ pi ni. Ma yɛgɛ wa ki yeri, mɔɔ yɛngɛlɛ ke kan ki na, maa ki wele. Ki yaa pye ndɛɛ juguye pè maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga kan maga yɔn tɔn. Mboro ma yɛn ŋa wì pan ma to ca ki na maga yɔn tɔn. Ki kala li yaa pye paa kacɛn yɛn Izirayɛli woolo pe kan.


\par }{\PP \VS{4}«Ko puŋgo na, ma sinlɛ ma kamɛŋgɛ kɛɛ ki na. Mbɔɔn ta ma yɛn ma sinlɛ ki kɛɛ ki na, ma yaa
Izirayɛli wunluwɔ tara woolo pe kambasinnde ti go kala li lɛ; ma yaa yere pe kapere ti go kala li ni, mbe yala piliye yɔn ŋga ma yaa pye mbe sinlɛ ki ni.

\VS{5}Yɛlɛ yɔn ŋga pè pye wa kambasinnde ti ni, ko piliye yɔn nuŋgba ko mi yaa kan ma yeri. Kì pye ma, ma yaa yere Izirayɛli woolo pe kapere ti go kala li ni fɔ sa gbɔn piliye cɛnmɛ taanri naa nafa tijɛrɛ ma yiri kɛ (390).

\VS{6}Na ko wagati wo ka ka sa kɔ sanga ŋa ni, ma yaa kanŋga mbe sinlɛ ma kalige kɛɛ ki na, mbe yere Zhuda wunluwɔ tara woolo pe kapere ti go kala li ni sa gbɔn fɔ piliye nafa shyɛn. Yɛlɛ nuŋgba nuŋgba pyew li yɛn ma taanla piliye nuŋgba nuŋgba ni.


\par }{\PP \VS{7}«Kona, mɛɛ ma yɛgɛ ki kan Zheruzalɛmu ca ki na, ko ŋga pè maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga kan maga yɔn tɔn we. Mɛɛ ma kɛwaga ki yirige maga sin wa ca ki yeri, ma Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yo ma wa ki na.

\VS{8}Wele, mi yaa ma pɔ mana ni, jaŋgo maga ka ya mbe wa mbe kanŋga kɛɛ ka na, mbe kari ka na, fɔ maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga ki yaa Zheruzalɛmu ca ki yɔn tɔn piliye yɔn ŋga na, ki sa ki yɛɛ yɔn fili.


\par }{\PP \VS{9}«Koni yiri ma
bile, naa
ɔrizhi, naa yara fire, naa yara yɛnrɛ, naa shɔgɔlɔ konaa bile ŋa wi ma sheli wa lɛ, mari pinlɛ ti yɛɛ ni cɔgɔ nuŋgba ni, mari pye buru. Wo wi yaa pye ma yaakara piliye cɛnmɛ taanri naa nafa tijɛrɛ ma yiri kɛ (390) yan fuun ma yaa pye yi ni, mbɔɔn ta sinlɛsaga ma kanŋgaga ki na.

\VS{10}Yaakara nda ma yaa la kaa, pilige nuŋgba nuŋgba pyew ti yaa pye buru giramu cɛnmɛ shyɛn (200). Wo wi yaa pye ma pilige nuŋgba yaakara re.

\VS{11}Ma yaa kaa ma tɔnwɔɔ pi taanla fun. Pilige nuŋgba nuŋgba pyew, litiri nuŋgba ma yaa wɔ. Po pi yaa pye ma pilige nuŋgba tɔnwɔɔ we.

\VS{12}Ma yaa kaa ma yaakara ti sori paa ɔrizhi wɔn yɛn. Sɛnwee fiwara ma yaa kaa nii wa kasɔn ki ni, mbaa ma yaakara ti foo leele pe ni fuun pe yɛgɛ na.»


\par }{\PP \VS{13}A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sho naa fɔ: «Mi yaa ka Izirayɛli woolo pe gbɔn mbe pe jaraga cɛngɛlɛ ŋgele sɔgɔwɔ, pa pe yaa kaa pe yaakara nda
fyɔngɔ ni ti kaa wa ke sɔgɔwɔ ma.»


\par }{\PP \VS{14}Kona, a mì sho fɔ: «E, we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, maga lɛ na puwɛn sanga wi na fɔ ma pan ma gbɔn nala, mi fanla yɛɛ tɛgɛ fyɔngɔ ni fyew wa na kotogo na. Yaayogo ŋga kì ku ki yɛ nakoma ŋga cɛngɛ gbo, mi fa ka ka fyew; kara nda ti yɛn fyɔngɔ ni, ta fa ye wa na yɔn fyew.»

\VS{15}A lì silan yɔn sogo ma yo fɔ: «Mì yɛnlɛ ki na ma nafire lɛ sɛnwee fire ti yɔnlɔ, maa ma yaakara ti sori ti na.»


\par }{\PP \VS{16}A lì silan pye naa fɔ: «Sɛnwee pyɔ, mi yaa ti yaakara wogo ki ŋgban wa Zheruzalɛmu ca ki ni. Leele pe yaa kaa pe yaakara ti taanla jɛgɛlɛ jɛgɛlɛ mbaa ti kaa jatere piriwɛn ni; pe yaa kaa pe tɔnwɔɔ pi taanla jɛɛnnjɛnri mbaa pi woo, pe nawa pi ni pì tanga pe na.

\VS{17}Yaakara naa tɔnmɔ pi ni, ti yaa ka kɔ pe yeri fɔ pe sunndo wila kɔɔn pe na; pe yaa ka cɔgɔ cɔgɔ pe kajɔgɔrɔ ti kala na.»




\par }\Chap{5}{\SH Yɛnŋɛlɛ li yaa Izirayɛli woolo \newline  pe jɔlɔ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yɛnŋɛlɛ làa na pye fɔ: «Mboro wo na, sɛnwee pyɔ, tokobi yɔn taan wa lɛ maa pye yunŋguluwo, mɔɔ go konaa ma siyɔ wi kulu wi ni. Kona mɛɛ culo wa lɛ ma ki sire ti nuguwɔ pi taanla, mɛɛ ti kɔɔnlɔ ti yiri tɛgɛsaga taanri.

\VS{2}Pè maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga kan ma Zheruzalɛmu ca ki yɔn tɔn sanga ŋa ni, na wiga ka toro mbe kɔ, ma yinzire ti tɛgɛsaga nuŋgba lɛ ma saga sogo kasɔn ni wa ca ki nandogomɔ. Kona, mɛɛ tɛgɛsaga shyɛn wogo ki lɛ, maga gbɔn tokobi ni, ma ca ki maga. Mɛɛ tɛgɛsaga taanri wogo ki jaraga tifɛlɛgɛ ki kan. Pa kona mi jate mi yaa na tokobi wi kɔw wa wi wofogo ki ni, mbe taga pe na mbaa pe purɔ.

\VS{3}Ɛɛn fɔ ma yaa yinzire ta yaga jɛnri, mberi le wa ma derigbɔgɔ ki jufa wi ni.

\VS{4}Ko puŋgo na, ma yaa jɛnri wɔ wa ki woro ti ni, mberi wa kasɔn mberi sogo. Kasɔn yaa ka yiri wa ki ni mbe
Izirayɛli woolo pe ni fuun pe sogo.


\par }{\PP \VS{5}«We Fɔ; Yawe Yɛnŋɛlɛ le, pa lì yo yɛɛn fɔ: ‹Zheruzalɛmu ca koyi yɛɛn! Mìla ki tɛgɛ wa cɛngɛlɛ ke nandogomɔ, ma tara sannda ti tɛgɛ maga maga.

\VS{6}Ɛɛn fɔ ca woolo pè yiri ma je mala kakɔnndɛgɛŋgɛlɛ ke jɔgɔ, ma tipege pye ma wɛ cɛngɛlɛ sanŋgala ke na. Pànla ŋgasegele ke jɔgɔ ma wɛ tara nda tì pe maga ti woolo pe na, katugu ca woolo pè je na kakɔnndɛgɛŋgɛlɛ ke na, pee tanga na ŋgasegele ke na.›


\par }{\PP \VS{7}«Ki kala na, we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ le, pa lì yo yɛɛn fɔ: ‹Yè jɔgɔwɔ pye ma wɛ tara nda tì ye maga ti woolo pe na. Yee tanga na kakɔnndɛgɛŋgɛlɛ ke na, yee silan ŋgasegele ke yigi mbaa tanri ke na. Yee si ya yɛrɛ mbe cɛngɛlɛ ŋgele ke yɛn ma ye maga ke kakɔnndɛgɛŋgɛlɛ ke yigi mbaa tanri ke na.›

\VS{8}Ki kala na, we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ le, pa lì yo yɛɛn fɔ: ‹Wele, mi yaa yiri ye kɔrɔgɔ, yoro Zheruzalɛmu ca woolo wele. Mi yaa na kiti wi kɔn mboo jan ye na wa cɛngɛlɛ ke yɛgɛ sɔgɔwɔ.

\VS{9}Ye katijangara ti ni fuun ti kala na, mi yaa kala la pye ye na, na mi fa pye ye na faa, na mi se kali cɛnlɛ la pye ye na naa fyew.

\VS{10}Teele pe yaa kaa pe yɛɛra piile pe wire kara ti kaa; piile pe yaa kaa pe teele pe wire kara ti kaa. Mi yaa ka kiti kɔn mboo jan ye na. Mbele pe yaa ka koro yinwege na, mi yaa ka pe gbɔn mbe pe jaraga, mbe kari dunruya wi kɛɛ ki ni fuun ki na.›


\par }{\PP \VS{11}«Mi ŋa ye Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ na yinwege wolo, na mɛgɛ ki na, mi yɛn naga yuun fɔ: ‹Kì kaa pye yànla cɛnsaga
kpoyi ki tɛgɛ
fyɔngɔ ni ye katijangara to naa ye yarisunndo tijangara ti ni, mi fun mi yaa ye tɔngɔ mbe ye kɔ. Mi se ye yinriwɛ ta, mi yaa yiri ye kɔrɔgɔ, ye yuŋgbɔgɔrɔ se pye na na.

\VS{12}Yambewe po naa fuŋgo ki ni, ti yaa ka ca woolo pe walisaga nuŋgba woolo pe gbo wa ca nawa, juguye pe yaa ka walisaga shyɛn wogo ki woolo pe gbo tokobi ni wa ca ki kanŋgara na; mi jate mi yaa ka walisaga taanri wogo ki woolo pe gbɔn mbe pe jaraga dunruya wi kɛɛ ki ni fuun ki na, mbe taga pe na mbaa pe puro tokobi ni.›


\par }{\PP \VS{13}«Mi yaa na naŋgbanwa pi yaga pi pi wogo pye, mi yaa na naŋgbanwa ndorogo kala li pye ye na fɔ sa gbɔn wa li kɔsaga ki na. Mi yaa na kayaŋga ki wɔ ye ni. Pa kona ye yaa ki jɛn fɔ mi Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mì para ye na, katugu mi se ya mbe ye mbasinmɛ pi kun na yɛɛ ni naa.

\VS{14}Cɛngɛlɛ ŋgele ke yɛn ma ye maga konaa leele mbele fuun pe yaa kaa tooro wa Zheruzalɛmu ca ki tanla, pe yaa ki yan fɔ mìgi ca ŋga ki pye kataga, konaa ma ye pye tifagawa yaraga.

\VS{15}Na mi ka kanla kiti wi kɔn mboo jan ye na, na naŋgbanwa po naa na kɔnrɔ tandorogo ki ni, mbe sɛnŋgbanra yo ye na naŋgbanwa gbɔɔ ni, pa kona ye yaa pye tifagawa yaraga, naa tɛgɛlɛ yaraga, naa yɛrɛwɛ konaa fyɛrɛ yaraga cɛngɛlɛ ŋgele fuun kè ye maga ke yɛgɛ na. Mi Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mì yo ma.


\par }{\PP \VS{16}«Mi yaa ka fuŋgo wa ye na paa jɔgɔwɔ pye wangala yɛn, jaŋgo mbe ye tɔngɔ. Mi yaa kaga wa ye na mbe taga wa ye jɔlɔgɔ ki na. Mi yaa ka ti fuŋgo ki ŋgban ye na, mbe yaakara ti kɔ ye yeri.

\VS{17}Mi yaa ka fuŋgo wa ye na konaa mbe cɛnrɛ yirige mbe wa ye na, ti ye piile pe gbo. Yambewe naa legbogo yaa gbɔn ye na; mi yaa ti pe pan pe to ye na tokobi ni. Mi Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mì yo ma.»




\par }\Chap{6}{\SH Yɛnŋɛlɛ li yɛn na yarisunndo \newline  suvɛnnɛ pe jɛrɛgi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ ti ka na yeri, ma yo fɔ:

\VS{2}«Sɛnwee pyɔ, ma yɛgɛ ki surugu ma wa wa
Izirayɛli tara yanwira ti yeri, ma Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ yo ma wa ti na.

\VS{3}Ma yaa ki yo mbe yo fɔ: ‹Yoro Izirayɛli tara yanwira, ye
We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ li sɛnrɛ ti logo.› We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, pa lì yo yɛɛn yoro yanwira tara woolo, naa mbele pe wa tinndiye pe ni fuun pe na, naa mbele pe wa yanwira ti sɔgɔwɔ pi ni konaa wa gbunlundɛrɛ ti ni pe kan fɔ: ‹Ye wele, mi yaa tokobi yirige mbe wa ye na, mbe ye gbo; mi yaa ye sunzara nda wa tinndiye pe na ti tɔngɔ.

\VS{4}Mi yaa ti pe ye
saara wɔsara ti jɔgɔ, ye maa ye
wusuna nuwɔ taan wi sori saara wɔsara nda na, mi yaa ti peri tɔngɔ. Mi yaa ti ye gboolo pe toori wa ye yarisunndo ti yɛgɛ sɔgɔwɔ.

\VS{5}Mi yaa ka Izirayɛli woolo pe gboolo pe jaanri wa pe yarisunndo ti yɛgɛ sɔgɔwɔ, mbe pe kajeere ti jaraga mbe pe saara wɔsara ti maga.

\VS{6}Ye yaa ka pye mbe cɛn laga ŋga fuun ni, ye cara ti yaa ka tɔngɔ mbe pye katara, ye sunzara nda wa tinndiye pe na, ti yaa ka jɔgɔ mbe koro waga; ki pyelɔmɔ pi na ma, pe yaa ka ye saara wɔsara ti jaanri mberi jɔgɔ, mbe ye yarisunndo ti kaari, mberi kɔ mberi wɔ wa. Pe yaa ye wusuna nuwɔ taan sogoyaara ti yaari, mbe yaara nda fuun yè gbegele ti jɔgɔ.

\VS{7}Lelɛgɛrɛ yaa ka to mbe ku wa ye sɔgɔwɔ, pa kona ye yaa ki jɛn mbe yo fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.


\par }{\PP \VS{8}« ‹Konaa ki ni fuun, mi yaa ka leele pele yaga jɛnri ye ni yinwege na; mi yaa ka pe shɔ tokobi wi kɛɛ mbe pe jaraga wa tara na cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ.

\VS{9}Ki leele mbele pè shɔ ma koro yinwege na, pe yaa ka pe yigi malaga kasopiile mbe kari pe ni cɛngɛlɛ ŋgele sɔgɔwɔ, mbe pe ta wa ke sɔgɔwɔ, pe yaa nawa to na na. Pe jatere wi yaa ka pye ki na, fɔ naa pè kanŋga ma pye mbasinmbele na ni, ma puŋgo le na ni, ma pe yɛgɛ ki kan pe yarisunndo ti na, ko kì ti mì pe jatere wi kan wì piri pe na. Pa kona pe yaa lakɔ pe yɛɛ na, pe kapere nda pè pye konaa pe katijangara nda fuun pè pye ti kala na.

\VS{10}Pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le, fɔ kapege ŋga mìla yo mi yaa pye pe na, fɔ mi sila ki sɛnrɛ ti yo wagafe.› »


\par }{\PP \VS{11}Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: «Yaa kɛyɛn gbɔɔn, yaa tɔɔrɔ ti suun tara ti na, yaa gbele ŋgbanga yaa yuun fɔ: ‹Izirayɛli woolo pe kapere tugbɔɔrɔ tijangara ti ni fuun ti kala na, tokobi naa fuŋgo konaa yambewe pi ni, ti yaa ka pe tɔngɔ mbe pe wɔ wa.

\VS{12}Mbele pe yɛn wa lege, yambewe pi yaa ka pe gbo. Mbele pe yɛn tɔɔn, tokobi wi yaa ka poro gbo. Pe ni, leele mbele pe yaa ka koro go na wa ca ki ni, poro mbele juguye pe yaa ka maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga kan mbe ca ki yɔn tɔn, fuŋgo ki yaa ka poro gbo. Mi yaa kanla naŋgbanwa gbɔɔ kala li pye pe na, fɔ sa gbɔn wa pi kɔsaga ki na.

\VS{13}Na paga ka pe gboolo pe yan pe toori tara ti na wa pe yarisunndo ti sɔgɔwɔ, mbe gboolo pe yan pe pe saara wɔsara ti maga, mbe pe yan wa tinndiye pe ni fuun pe go na, naa wa yanwira ti ni fuun ti go na, naa tigbɔrɔ nda ti yɛn wɛtipiire ni ti nɔgɔ, naa
terebɛnti tire nda wɛrɛ ni ti nɔgɔ konaa wa lara nda fuun pàa pye na wusuna nuwɔ taan wi woo saraga pe yarisunndo ti ni fuun ti yeri, pa kona pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.

\VS{14}Mi yaa kanla kɛɛ ki yirige pe na, mbe pe tara ti jɔgɔ mberi yaga waga. Leele pe yɛn ma cɛn lara nda fuun ni, mi yaa ka ti ni fuun ti jɔgɔ, mbege lɛ wa
gbinri wi na, wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ yeri fɔ sa gbɔn wa Dibila ca ki na, wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeri. Pa kona pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.› »




\par }\Chap{7}{\SH Yawe Yɛnŋɛlɛ làa Izirayɛli tara \newline  ti kɔsanga wogo ki yo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ ti kan na yeri, ma yo fɔ:

\VS{2}Mboro wo na, sɛnwee pyɔ, mi ŋa
ye Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ le, pa mì yo yɛɛn
Izirayɛli tara woolo pe wogo na fɔ: «Izirayɛli tara ti kɔsanga wì gbɔn, kɔsanga wì gbɔn tara ti kɛɛ tijɛrɛ ki ni fuun ki na.

\VS{3}Koni ye wogo ki kɔsanga wì gbɔn; mi yaa na naŋgbanwa kala li wa ye na. Mi yaa kiti kɔn ye na mbe yala ye tangalɔmɔ pi ni, mbe ye katijangara nda fuun yè pye ti go kala li taga ye na.

\VS{4}Mi se ka ye wele ye yuŋgbɔgɔrɔ mbe pye na na, mi se ka ye yinriwɛ ta; katugu mi yaa ye tangalɔmɔ pi fɔgɔ tɔn ye na konaa ye katijangara ti ni, to nda ye koro na piin wa ye yɛɛ sɔgɔwɔ. Pa kona ye yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.»


\par }{\PP \VS{5}Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: «Jɔlɔgɔ, jɔlɔgɔ yɛn na paan, ŋga lere faga cɛnlɛ yan!

\VS{6}Kɔsanga wi yɛn na paan! Ee, kɔsanga wi yɛn na paan! Jɔlɔgɔ ki yɛn na paan ye mɛgɛ ni; ki wele kila paan.

\VS{7}Yoro mbele ye yɛn ma cɛn wa tara ti ni, ye tɔngɔsanga wì gbɔn. Wagati wì gbɔn, kiti kɔnwagati wì yɔngɔ. Jatere piriwɛn tinmɛ pi yɛn wa yanwira ti na, yɔgɔrimɔ tinmɛ ma pi yɛn wa.

\VS{8}Koni, mi yaa na naŋgbanwa gbɔɔ kala li wa ye na, mbanla naŋgbanwa ndorogo kala li pye ye na fɔ sa gbɔn wa li kɔsaga ki na. Mi yaa kiti kɔn ye na mbe yala ye koŋgolo ke ni, mbe ye katijangara ti go kala li taga ye na.

\VS{9}Mi se ka ye wele ye yuŋgbɔgɔrɔ mbanla ta, mi se ka ye yinriwɛ ta; katugu mi yaa ye tangalɔmɔ pi fɔgɔ tɔn ye na konaa ye katijangara ti ni, to nda ye koro na piin wa ye yɛɛ sɔgɔwɔ. Pa kona ye yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le, na li yɛn na ye gbɔɔn.


\par }{\PP \VS{10}«Kiti kɔnpilige ki wele! Ki ŋga ki yɛn na paan! Jɔgɔwɔ pi yɛn na paan. Lewɛlɛwɛ kapyere ti yɛn na lege na kee yɛgɛ, yɛɛ gbɔgɔwɔ pi yɛn na gbogo na kee yɛgɛ.

\VS{11}Lewɛlɛwɛ kapyere tì kanŋga ma pye paa kanŋgaga yɛn, ŋga pè yirige mbaa kapege piin ki ni. Lere wo wa kpɛ se ka koro wa pe ni, pe yarijɛndɛ ta kpɛ se ka koro, pe lɛgɛwɛ po naa pi ni fuun, wa se ka koro, pe gbɔgɔwɔ pa se ka koro.

\VS{12}Wagati wì gbɔn, kiti kɔnpilige kì yɔngɔ. Kii daga lɔfɔ wila yɔgɔri, kii daga pɛrɛfɔ wi pye yɛsanga ni; katugu na naŋgbanwa gbɔɔ pi yaa yiri leele pe ni fuun pe kɔrɔgɔ.

\VS{13}Pɛrɛfɔ wi se ka ya mboo yaripɛrɛgɛ ki ta naa, ali na wiga koro go na o; katugu yariyanga ŋga ki yɛn naga nari fɔ ki janwa ŋa wi ni fuun wi yaa ka tɔngɔ, ki kala li se koro mbapyewe. Pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pe kambasinŋge ki kala na, lere kpɛ se ka ya mboo yɛɛ shɔ.

\VS{14}Pe yaa ka mbanlaga ki win mbe kala pyew li gbɛgɛlɛ, ɛɛn fɔ lere kpɛ se ka ta mbe kari wa malaga ki na, katugu na naŋgbanwa pi yaa yiri janwa wi ni fuun wi kɔrɔgɔ.»


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ li yaa Izirayɛli woolo \newline  pe kapere ti fɔgɔ tɔn pe na
\par }
{\PP \VS{15}«Tokobi wi yaa kaa jɔgɔwɔ piin wa ca ki puŋgo na, yambewe po naa fuŋgo ki ni, ti yaa ka pye wa ca nawa pi ni. Lere ŋa ka pye wa wasege ki ni, tokobi wi yaa wo gbo; lere ŋa ka pye wa ca nawa, fuŋgo konaa yambewe pi ni, ti yaa wo gbo.

\VS{16}Leele mbele ka ka koro go na, poro yaa fe mbe kari wa yanwira ti na, paa yanwira gbunlundɛrɛ keteŋgele yɛn; pe ni fuun pe yaa kaa jɛɛn pe yɛɛra kajɔgɔrɔ ti kala na.


\par }{\Q \VS{17}Pe ni fuun pe kɛyɛn yi yaa ka fanla pe na,

\par }{\Q pe kanŋguuro ti yaa kaa seri pe na.


\par }{\Q \VS{18}Pe yaa ka jatere piriwɛn yaripɔrɔ le pe yɛɛ na,

\par }{\Q sunndo kɔngɔ yaa ka pe yigi.

\par }{\Q Fɛrɛ yaa ka pye pe yɛrɛ ti na,

\par }{\Q pe yaa ka pe ni fuun pe yinrɛ ti kulu pe na jatere piriwɛn pi na.


\par }{\Q \VS{19}Pe yaa ka pe warifuwe wi wa wa ca nawa koŋgolo ke ni,

\par }{\Q pe tɛ wi yaa ka pye pe yeri paa fyɔngɔ yaraga yɛn.

\par }{\Q Pe warifuwe nakoma pe tɛ wi se ka ya mbe pe shɔ Yawe Yɛnŋɛlɛ li naŋgbanwa pilige ki na.

\par }{\Q Pe se ka yaraga ka ta mbe ka mbe pe fuŋgo ki kɔ,

\par }{\Q nakoma mbe ka mbe tin;

\par }{\Q katugu ko yarijɛndɛ to tìla pye pe puŋguwɔ pi go ye, ma ti a pè kapege pye.


\par }{\Q \VS{20}Pe fereyaara tiyɔnrɔ tìla pye pe yɛɛ gbɔgɔwɔ pi go;

\par }{\Q a pè si ta lɛ ma yarisunndo yanlɛrɛ gbegele ti ni, nda tì tijanga ma tisaw.

\par }{\Q Ki kala na, mi ŋa Yɛnŋɛlɛ, mi yaa ti kanŋga mberi tɛgɛ fyɔngɔ yaara pe kan.


\par }{\Q \VS{21}Mi yaa ti nambanmbala pele mbe pan pe pe kɛɛ yaara ti shɔ pe yeri,

\par }{\Q mbe ti lepeele pele mbe ki yaara ti koli mbe kari ti ni, mberi tɛgɛ fyɔngɔ ni.


\par }{\Q \VS{22}Mi yaa ka puŋgo le pe ni,

\par }{\Q pe yaa kanla kɔrɔgɔ\FTNT{†}{{\FR 7:22 }{\FR{7.22:
}}{\FT{Kɔrɔgɔ: Ki kɔrɔgɔ ŋga ki sɛnrɛ tì yo ki mbe ya pye Izirayɛli woolo poro, nakoma Zheruzalɛmu ca ko, nakosima shɛrigo gbɔgɔ ko.}}} ki tɛgɛ fyɔngɔ ni.

\par }{\Q Beŋganri pyefɛnnɛ pele yaa ka pan mbe ye wa ki ni, mbege tɛgɛ fyɔngɔ ni.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}«Ye yɔngɔwɔ gbegele\FTNT{†}{{\FR 7:23 }{\FR{7.23:
}}{\FT{Ye yɔngɔwɔ gbegele: Ko sɛnrɛ to yɛn naga nari fɔ pe yaa ka Izirayɛli tara woolo pe yigi malaga kasopiile mbe kari pe ni tara ta yɛgɛ ni; katugu faa kìla pye, pe ma malaga kasopiile pe pɔ yɔngɔwɔ ni.}}},

\par }{\Q katugu tara tì yin legbogo kiti kagala ke ni,

\par }{\Q a ca kì yin lewɛlɛwɛ kapyere ti ni.


\par }{\Q \VS{24}Mi yaa ti cɛngɛlɛ ŋgele kè pe ke ni fuun na, ke pan,

\par }{\Q mbe pan mbe pe yinrɛ ti shɔ pe yeri mberi ta.

\par }{\Q Mi yaa ka pe fanŋga fɛnnɛ pe yɛɛ gbɔgɔwɔ pi kɔ,

\par }{\Q mbe pe yarisunndo gbɔgɔsara ti tɛgɛ fyɔngɔ ni.


\par }{\Q \VS{25}Jatere piriwɛn yaa ka pan pe yeri,

\par }{\Q pe yaa kaa yɛyinŋge lagajaa, ɛɛn fɔ pe se sigi ta.


\par }{\Q \VS{26}Jɔlɔgɔ ka yaa kaa tari jɔlɔgɔ ka na,

\par }{\Q sɛnpere ta yaa kaa nuru mbaa tari sɛnpere ta na.

\par }{\Q Pe yaa kaa
Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ pe yɛnri mbe yo paa yariyanra yaan pe kan,

\par }{\Q saraga wɔfɔ wi se kaa
lasiri sɛnrɛ ti nari leele pe na naa,

\par }{\Q yɛrɛwɛ sɛnrɛ se kaa taa
lelɛɛlɛ pe yeri naa.


\par }{\Q \VS{27}Wunlunaŋa wi jatere wi yaa ka piri wi na,

\par }{\Q wunluwɔ pyɔ wi sunndo wi yaa kaa kɔɔn wi na;

\par }{\Q tara woolo pe kɛyɛn yi yaa kaa seri pe na fyɛrɛ ti kala na.

\par }{\Q Mi yaa ka pe sara mbe yala pe tangalɔmɔ pi ni;

\par }{\Q mi yaa ka kiti kɔn pe na mbe yala pe kapyegele ke ni.

\par }{\Q Pa kona pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.»




\par }\Chap{8}{\SH Izirayɛli woolo \newline  pàa pye na yarisunndo gbogo \newline  wa shɛrigo gbɔgɔ ki ni
\par }
{\PP \VerseOne{1}Izirayɛli woolo pe yigiŋgɔlɔ malaga kasopiile, ki yɛlɛ kɔgɔlɔni wolo li yeŋge kɔgɔlɔni wogo, ki pilige kaŋgurugo wogo ki na, mi Ezekiyɛli mìla pye ma cɛn wa na go; Zhuda tara
lelɛɛlɛ pàa pye ma cɛn le na tanla. A
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ li fanŋga kì si ye na ni le teere.

\VS{2}A mì si wele mɛɛ cɛnlɔmɔ pa yan, pìla pye ma yiri sɛnwee pyɔ cɛnlɔmɔ kɔrɔgɔ. Mbege lɛ wa ki sɛnnɛ li na mbe tigi, kìla pye paa kasɔn yɛn. Mbege lɛ le ki sɛnnɛ li na mbe kari go kɛɛ yeri, kìla pye na yɛngɛlɛ paa yɛgɛ ŋga na pe ma kaa tuguyɛnrɛ wɔlɔgɔ, ti maa yɛngɛlɛ\XREF{†}{{\XO 8:2 }{\XO{8.2:
}}{\XT{Eze 1.27}}}.

\VS{3}A ki sɛnwee cɛnlɔmɔ pì suu kɛɛ ki sanga mala yigi wa na yinzire ti na. Kona, wa ki yariyanga ŋga Yɛnŋɛlɛ làa naga na na ki ni, a Yɛnŋɛlɛ li yinnɛ lì silan yirige mala yerege tara to naa naayeri wi sɔgɔwɔ pi ni, mɛɛ na lɛ ma kari na ni wa Zheruzalɛmu ca. Shɛrigo gbɔgɔ ki yeyɔngɔ ŋga kìla pye wa nawa kɛɛ ki na, ma yɛgɛ wa wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeri, a lì si kari na ni wa ki yeyɔngɔ ki na. Yarisunŋgo yanlɛgɛ ŋga kìla pye na kayaŋga nii Yɛnŋɛlɛ li ni, pa pàa ki tɛgɛ wa ki laga ki na.

\VS{4}Wele, a
Izirayɛli woolo Yɛnŋɛlɛ lì sili gbɔgɔwɔ yanwa pi naga na na wa ki laga ki na, paa yɛgɛ ŋga na mìla keli ma yariyanga ki yan wa gbunlundɛgɛ ki ni we\XREF{†}{{\XO 8:4 }{\XO{8.4:
}}{\XT{Eze 1.28}}}.


\par }{\PP \VS{5}A Yɛnŋɛlɛ lì silan pye fɔ: «Sɛnwee pyɔ, ma yɛgɛ ki yirige ma wele wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeri.» A mì silan yɛgɛ ki yirige ma wele wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeri. Wele, a mì si yarisunŋgo yanlɛgɛ ŋga kìla pye na kayaŋga nii Yɛnŋɛlɛ li ni ki yan; kìla pye wa
saraga wɔsaga ki yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeyɔngɔ ki na.


\par }{\PP \VS{6}A lì silan pye naa fɔ: «Sɛnwee pyɔ, ŋga pe yɛn na piin, maga yan kɛ? Katijangara tugbɔɔrɔ nda Izirayɛli woolo paa piin, jaŋgo mbanla laga lali na cɛnsaga
kpoyi ki ni, mari yan kɛ? Ɛɛn fɔ, ma yaa katugbɔɔrɔ tijangara ta yɛgɛ yan naa.»


\par }{\PP \VS{7}Kona, a lì si kari na ni wa shɛrigo gbɔgɔ loŋgo ki yeyɔngɔ ki na. Wele, a mì si wege yan wa ca ki mbogo ki na.

\VS{8}A lì silan pye fɔ: «Sɛnwee pyɔ, mbogo ki tugu maga furu!» A mì si mbogo ki tugu maga furu, ma torosaga wɔ wa ki ni.

\VS{9}A lì silan pye naa fɔ: «Ye ma kapere tijangara nda paa piin laga ti wele!»

\VS{10}Kona, a mì si ye wa ma wele. Wele, a mì si yaara nda ti maa fulolo lara na konaa yanyaara nda ti yɛn
fyɔngɔ ni ti cɛnlɛ pyew ti yanlɛrɛ ta yan, peri kerikeri wa mbogo ki na maga maga; Izirayɛli woolo pe yarisunndo yanlɛrɛ ti ni fuun tìla pye ma kerikeri wa mbogo ki na.

\VS{11}Izirayɛli tara lelɛɛlɛ nafa taanri ma yiri kɛ la pye ma yere wa ki yarisunndo yanlɛrɛ ti yɛgɛ sɔgɔwɔ, Shafan pinambyɔ Yaazaniya wìla pye wa pe ni. Pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pàa pye pe
wusuna nuwɔ taan sogoyaara ti ni pe kɛɛ, a wusuna nuwɔ taan wirige gbɔgɔ yɛn na yinrigi wa ki ni na kee wa naayeri.

\VS{12}A lì silan pye fɔ: «Sɛnwee pyɔ, Izirayɛli tara lelɛɛlɛ pe yɛn na kapyere nda piin wa larawa, wa pe yarisunndo gbɔgɔyinrɛ ti ni, maa ti yaan kɛ? Pe yɛn na yuun fɔ: ‹Yawe Yɛnŋɛlɛ li woro na we yaan, lì je we tara ti na!› »


\par }{\PP \VS{13}Kona, a lì sho fɔ: «Ma yaa katijangara tugbɔɔrɔ ta yɛgɛ yan paa piin naa.»

\VS{14}Kona, a lì silan lɛ ma kari na ni wa Yawe Yɛnŋɛlɛ li shɛrigo gbɔgɔ yeyɔngɔ ki na, ma wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeri. A mì si jɛɛlɛ pele yan, pe yɛn ma cɛn na yarisunŋgo Tamuzi\FTNT{†}{{\FR 8:14 }{\FR{8.14:
}}{\FT{Tamuzi wìla pye Babilɔni tara fɛnnɛ poro yarisunŋgo. Pàa pye naga kunwɔ pi piin yɛlɛ pyew.}}} ki kunwɔ pi gbele.

\VS{15}A lì silan pye fɔ: «Sɛnwee pyɔ, maga wogo ŋga ki yan kɛ? Ma yaa katijangara ta yɛgɛ yan, nda tì wɛ ki woro nda ti na.»

\VS{16}Kona, a lì si kari na ni wa Yawe Yɛnŋɛlɛ li shɛrigo gbɔgɔ loŋgo nawa pi ni. A mì si saa nambala nafa ma yiri kaŋgurugo si yan wa shɛrigo gbɔgɔ yeyɔngɔ ki na, wa ndɔgɔrɔ to naa
saraga wɔsaga ti sɔgɔwɔ pi ni. Pàa yere ma puŋgo le Yawe Yɛnŋɛlɛ li shɛrigo gbɔgɔ ki ni, ma yɛgɛ wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri, na kanŋguuro kanni na yɔnlɔ ki gbogo.

\VS{17}A lì silan pye naa fɔ: «Sɛnwee pyɔ, maga yan kɛ? Zhuda tara woolo pe yɛn na katijangara nda piin laga ki laga ŋga ki ni, to si pe bɔ bere? Koni pe yɛn na tara ti yinni lewɛlɛwɛ kapyere ti ni, ma koro nala nawa pi ŋgbanni. Wele, pe yɛn na tige njege ka fulo pe numala li tanla\FTNT{†}{{\FR 8:17 }{\FR{8.17:
}}{\FT{Pe yɛn na tige njege ka fulo pe numala li tanla: Ki kapyege ki mbe ya pye mbatagambala pele yarisunndo kalɛgɛ, ŋga Yɛnŋɛlɛ làa je ki na.}}}.

\VS{18}Ki kala na, mi fun mi yaa pye naŋgbanwa gbɔɔ ni pe ni. Mi se ka pe wele pe yuŋgbɔgɔrɔ mbe pye na na, mi se si ka pe yinriwɛ ta. Pe yaa kaa gbele ŋgbanga wa na nuŋgbolo mbe yo mbe pe saga, ɛɛn fɔ mi se ka logo pe yeri.»




\par }\Chap{9}{\SH Yɛnŋɛlɛ li yaa jɔlɔgɔ wa \newline  Zheruzalɛmu ca ki na
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ko puŋgo na, a
We Fɔ wì si para ŋgbanga ma yo fɔ: «Yaa paan, yoro mbele kì kan ye yeri ye jɔlɔgɔ wa ca ki na we! Ye ni fuun nuŋgba nuŋgba yaa paan ye maliŋgbɔnyaraga ŋga ki maa jɔgɔwɔ piin ki ni.»


\par }{\PP \VS{2}Kona,
shɛrigo gbɔgɔ ki yeyɔngɔ ŋga ki yɛn gona kɛɛ yeri, wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ ki yeri, a mì si nambala kɔgɔlɔni yan, pè yiri wa na paan, pe ni fuun nuŋgba nuŋgba naa pe maliŋgbɔnyaraga, ŋga ki maa jɔgɔwɔ piin ki ni. Wa pe sɔgɔwɔ, naŋa nuŋgba la pye wa,
lɛn jese yaripɔrɔ ni wi na, sɛwɛ yɔnlɔgɔyaara la pye ma yanŋga wa wi kurusijara wi na, wa wi sɛnnɛ. A pè si ye ma yere le tuguyɛnrɛ
saraga wɔsaga ki tanla.


\par }{\PP \VS{3}Kona,
Izirayɛli woolo Yɛnŋɛlɛ li gbɔgɔwɔ yanwa mba pìla pye wa
sherubɛnye pe go na, pì si yiri le ki laga ki na, mɛɛ kari wa shɛrigo gbɔgɔ ki yeyɔngɔ shɔn wi na. Naŋa ŋa wìla lɛn jese yaripɔrɔ ti le, sɛwɛ yɔnlɔgɔyaara ti ni wa wi kurusijara wi na, a we Fɔ wì si wo yeri,

\VS{4}maa pye fɔ: «Ye wa ca ki ni, ma Zheruzalɛmu ca ki yanri ma toro. Leele mbele fuun pe yɛn wa yɛsanga ni, na jɛɛn katijangara nda fuun ti yɛn na piin wa ti kala na, ma tɛgɛrɛ tɛgɛ pe walɛrɛ ti na.»


\par }{\PP \VS{5}Ko puŋgo na, a wì sigi yo leele sanmbala pe kan na yɛgɛ na fɔ: «Ye taga ki naŋa ŋa wi puŋgo na, ye ye wa ca nawa, yaa leele pe kuun; yaga kaa leele pe wele mbaa pe yinriwɛ taa, yaga ka ti pe yuŋgbɔgɔrɔ mbe pye ye na.

\VS{6}Ye lelɛŋgbaara, naa lefɔnmbɔlɔ, naa sumborombiile, naa piile konaa jɛɛlɛ pe gbo ye pe kɔ pew. Ɛɛn fɔ tɛgɛrɛ ti yaa ka pye mbele fuun walɛrɛ na, yaga ka jiri poro na. Yege lɛ le na cɛnsaga kpoyi woolo poro na.» Kì pye ma,
lelɛɛlɛ mbele pàa pye le shɛrigo gbɔgɔ ki yɛgɛ na, a pè sigi lɛ le poro na.


\par }{\PP \VS{7}A wì si pe pye naa fɔ: «Ye sa shɛrigo gbɔgɔ ki tɛgɛ
fyɔngɔ ni, ye ki loŋgo nawa pi yin gboolo pe ni.» A pè si yiri ma saa na leele pe kuun wa ca nawa.

\VS{8}Maga ta pàa pye na leele pe kuun, mìla pye na yɛ. A mì si to mala yɛgɛ ki jiile wa tara ma yo fɔ: «E, we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, naga yɛn ma, ma yaa ma naŋgbanwa kala li wa Zheruzalɛmu ca ki na mbe Izirayɛli woolo mbele fuun pè koro go na pe tɔngɔ wi le?»

\VS{9}A Lì silan yɔn sogo, ma yo fɔ: «Izirayɛli tara woolo naa Zhuda tara woolo pe kambasinŋge kì gbɔgɔ fɔ ma saa toro ki da wi na. Legbogo ko ki yɛn na piin wa tara ti ni lagapyew; kambasinnde to ti yɛn ma ca ki yin, katugu leele pe yɛn na yuun fɔ: ‹Yawe Yɛnŋɛlɛ lì je tara ti na, li woro na we yaan.›

\VS{10}Ki kala na, mi fun mi se ka pe wele pe yuŋgbɔgɔrɔ mbe pye na na; mi se ka pe yinriwɛ ta. Mi yaa ti pe pe kapere ti go kala li lɛ.

\VS{11}Ki sanga wi ni, naŋa ŋa lɛn jese yaripɔrɔ tìla pye wi na konaa sɛwɛ yɔnlɔgɔyaara ti ni wa wi kurusijara wi na, a wì si pan maga yo Yɛnŋɛlɛ li kan fɔ: ‹Tunŋgo ŋga mà yo na kan, mìgi pye.› »




\par }\Chap{10}{\SH Yɛnŋɛlɛ làa li yɛɛ naga naa \newline  Ezekiyɛli wi na
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona, a mì si wele, mɛɛ ki yan fɔ fowaga kiiri ŋga kìla pye wa
sherubɛnye pe go na, yaraga kà la pye wa paa
safiri sinndɛlɛgɛ sɔnŋgbanga wogo yɛn. Ki cɛnlɔmɔ pìla pye paa wunluwɔ jɔngɔ\XREF{†}{{\XO 10:1 }{\XO{10.1:
}}{\XT{Eze 1.26; Naga 4.2}}} yɛn.

\VS{2}A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si naŋa ŋa
lɛn jese yaripɔrɔ tìla pye wi na wi pye fɔ: «Wotoro ŋgeere nda ti yɛn wa sherubɛnye pe nɔgɔ, sa ye wa ti sɔgɔwɔ. Kasɔn naŋganra nda wa sherubɛnye pe sɔgɔwɔ, ma ta wɔ ma kɛɛ ki ni maga yin, ma sari wo ca ki na\XREF{†}{{\XO 10:2 }{\XO{10.2:
}}{\XT{Naga 8.5}}}.»

\par }{\PP A mì si naŋa wi yan wila kee.

\VS{3}Naa naŋa wìla kaa na kee wa ti sɔgɔwɔ, kìla yala sherubɛnye pe yɛn wa
shɛrigo gbɔgɔ ki yɔnlɔparawa kalige kɛɛ ki yeri. A kambaaga wirige wogo kà si pan ma shɛrigo gbɔgɔ loŋgo nawa pi tɔn lagapyew.

\VS{4}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ li gbɔgɔwɔ pì si yiri wa sherubɛnye pe go na, ma saa cɛn wa shɛrigo gbɔgɔ ki yeyɔngɔ shɔn wi na. A kambaaga kì si pan ma shɛrigo gbɔgɔ ki yin, ma si yala, Yawe Yɛnŋɛlɛ li gbɔgɔwɔ yanwa po la pan ma shɛrigo gbɔgɔ loŋgo nawa po yin lagapyew.

\VS{5}Sherubɛnye pe kanwira tinmɛ pìla pye na gbɔɔn fɔ wa shɛrigo gbɔgɔ ki loŋgo ŋga wa funwa kɛɛ yeri ki ni. Ki tinmɛ pìla pye paa Yɛnŋɛlɛ na yawa pi ni fuun fɔ li magala li yɛn, na li kaa para we.

\VS{6}Naŋa ŋa lɛn jese yaripɔrɔ tìla pye wi na, naa Yawe Yɛnŋɛlɛ làa wi pye ma yo wi kari wi sa kasɔn naŋganra ta wɔ wa ŋgeere ti sɔgɔwɔ, wa sherubɛnye pe nɔgɔ, a wì si kari ma saa yere wa wotoro ŋgeere ti tanla.

\VS{7}A sherubɛn nuŋgba suu kɛɛ ki sanga sherubɛnye sanmbala pe sɔgɔwɔ, ma wa wa kasɔn ki yeri, wa pe sɔgɔwɔ, mɛɛ kasɔn naŋganra ta wɔ mari le naŋa ŋa lɛn jese yaripɔrɔ tìla pye wi na wi kɛɛ. A naŋa wì siri shɔ ma yiri ti ni.


\par }{\PP \VS{8}Sɛnwee kɛyɛn cɛnlɔmɔ la pye sherubɛnye pe na wa pe kanwira ti nɔgɔ.

\VS{9}A mì si wele, mɛɛ wotoro ŋgeere tijɛrɛ yan yeresaga sherubɛnye pe tanla. Ŋgeere nuŋgba nuŋgba la pye sherubɛnye pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pe tanla. Ki wotoro ŋgeere tìla pye na yɛngɛlɛ paa
kirizoliti sinndɛlɛgɛ sɔnŋgbanga wogo yɛn.

\VS{10}Ŋgeere ti ni fuun tijɛrɛ ti cɛnlɔmɔ pìla pye nuŋgba. Tìla pye ndɛɛ pè ŋgerege ka le ka nawa.

\VS{11}Na ti kaa kee, ti ma ya na kee kɛɛ tijɛrɛ ki ni fuun ki na, ɛɛn fɔ tila wa mbe kanŋga. Sherubɛnye pe ka yɛgɛ kan laga ŋga na, pa ŋgeere ti maa kee wa ki kɛɛ ki na; ti kaa kee, tila wa mbe kanŋga.

\VS{12}Yɛnmbigile la pye sherubɛnye pe wire ti na lagapyew mari maga: Pe pɔgɔlɔ, naa pe kɛyɛn, naa pe kanwira konaa wotoro ŋgeere ti na yɛrɛ, pe ni fuun tijɛrɛ pe ŋgeere ti na.

\VS{13}A mì sigi logo ma yo pàa pye na ki ŋgeere ti yinri «Tifɛlinjolo.»

\VS{14}Yɛrɛ tijɛrɛ tijɛrɛ tìla pye sherubɛnye pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pe na. Yɛgɛ koŋgbanga ko la pye sherubɛn yɛgɛ, yɛgɛ shyɛn wogo ko la pye sɛnwee pyɔ yɛgɛ, yɛgɛ taanri wogo ko la pye jara yɛgɛ, yɛgɛ tijɛrɛ wogo ko la pye yɔn yɛgɛ\XREF{†}{{\XO 10:14 }{\XO{10.14:
}}{\XT{Eze 1.10; Naga 4.7}}}.

\VS{15}A sherubɛnye pè si yiri ma kari naayeri; yaara yɛnwere nda mìla yan wa Kebari gbaan wi yɔn na, to nuŋgba to lari.

\VS{16}Na sherubɛnye pe kaa kee, ŋgeere ti ma pinlɛ na kee pe ni ja; na pe ka pe kanwira ti jaraga mbe yiri tara ti na, ŋgeere tila laga pe na.

\VS{17}Na pe ka yere, ŋgeere ti ma yere; na pe ka yiri tara ti na mbe kari naayeri, ŋgeere ti ma pinlɛ ma yiri pe ni; katugu yaara yɛnwere ti yinnɛ làa pye ŋgeere ti ni.


\par }{\PP \VS{18}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ li gbɔgɔwɔ yanwa pì si yiri wa shɛrigo gbɔgɔ ki yeyɔngɔ shɔn wi na ma saa cɛn wa sherubɛnye pe go na.

\VS{19}A sherubɛnye pè si pe kanwira ti jaraga, ma yiri tara ti na na kee na yɛgɛ na, a ŋgeere tì si pinlɛ pe ni ma kari. A pè si saa yere wa Yawe Yɛnŋɛlɛ li shɛrigo gbɔgɔ yeyɔngɔ ki na, ma wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri. Izirayɛli woolo Yɛnŋɛlɛ li gbɔgɔwɔ yanwa pìla pye pe na, wa pe go na.

\VS{20}Yaara yɛnwere nda mìla yan wa Izirayɛli woolo Yɛnŋɛlɛ li nɔgɔna, wa Kebari gbaan wi yɔn na, to lari. Kona, a mì sigi jɛn ma yo fɔ sherubɛnye la wɛlɛ.

\VS{21}Yɛrɛ tijɛrɛ tijɛrɛ la pye pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pe na konaa kanwira tijɛrɛ tijɛrɛ ni. Sɛnwee pyɔ kɛyɛn yanlɛɛlɛ la pye wa pe kanwira ti nɔgɔ.

\VS{22}Pe yɛrɛ tìla yiri yaara yɛnwere nda mìla yan wa Kebari gbaan wi yɔn na ti woro ti kɔrɔgɔ. Pe ni fuun pe yɛgɛ cɛnwɛ pila pye ja. Poro jate poro la wɛlɛ. Sherubɛnye pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pàa sin perew na kee wa pe yɛɛ yɛgɛ.




\par }\Chap{11}{\SH Yɛnŋɛlɛ li yaa kiti kɔn \newline  Zheruzalɛmu ca ki na
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ li yinnɛ lì silan lɛ ma kari na ni wa li
shɛrigo gbɔgɔ yeyɔngɔ ŋga wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri ki na, ŋga ki yɛn ma yɛgɛ wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri. A mì si nambala nafa ma yiri kaŋgurugo yan wa yeyɔngɔ ki na. A mì si tara teele pele yan wa pe sɔgɔwɔ, poro la wɛlɛ Azuri pinambyɔ Yaazaniya konaa Benaya pinambyɔ Pelatiya.


\par }{\PP \VS{2}A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì silan pye fɔ: «Sɛnwee pyɔ, ki nambala mbele pe yɛn na tipege sɔnri konaa na yɛrɛwɛ tipee kaan leele pe yeri laga ki ca ŋga ki ni.

\VS{3}Pe yɛn na yuun fɔ: ‹Yinrɛ kansanga wo ma ŋa; ki ca ŋga ki yɛn paa nɛgɛdaga yɛn, woro wo na, we yɛn paa kara yɛn wa ki nawa.›

\VS{4}Ki kala na, mboro ŋa sɛnwee pyɔ, Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ ti yo ma wa pe na, Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ ti yo!»


\par }{\PP \VS{5}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ li yinnɛ lì si tigi na na, mɛɛ na pye ma yo mbege yo fɔ: «Pa Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Yoro
Izirayɛli woolo, sɛnrɛ nda ye yɛn na yuun, mìri jɛn.

\VS{6}Yè lelɛgɛrɛ gbo laga ki ca ŋga ki ni, ye ca nawa koŋgolo ke yɛn ma yin gboolo pe ni.›

\VS{7}Ki kala na, pa
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Leele mbele yè gbo wa ca nawa, poro pe yɛn paa kara yɛn, a ca ko pye paa nɛgɛdaga yɛn. Ɛɛn fɔ yoro wo na, mi yaa ka ye purɔ mbe ye yirige wa ki ni.

\VS{8}Ye yɛn na fyɛ tokobi ŋa yɛgɛ, mi yaa ti ki tokobi wi pan ye kɔrɔgɔ. We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.

\VS{9}Mi yaa ka ye purɔ mbe ye yirige laga ki ca ŋga ki ni, mbe ye le tara ta yɛgɛ woolo kɛɛ; mi yaa kanla kiti wi kɔn mboo jan ye na.

\VS{10}Mi yaa ka kiti kɔn mboo jan ye na laga Izirayɛli tara nawa, mbe ti pe ye gbo tokobi ni. Na ki ka pye ma, pa ye yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn, ye Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ le.

\VS{11}Ki ca ŋga ki se ka pye ye yeri paa nɛgɛdaga yɛn naa, yoro fun ye se ka pye paa kara yɛn wa ki nawa naa. Mi yaa ka kiti wi kɔn mboo jan ye na laga Izirayɛli tara ti nawa.

\VS{12}Pa kona, ye yaa ki jɛn mbe yo fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le. Yee tanga na kondɛgɛŋgɛlɛ ke na, yee si tanga mbe yala na kakɔnndɛgɛŋgɛlɛ ke ni. Ɛɛn fɔ cɛngɛlɛ ŋgele ke yɛn ma ye maga, yàa tanga ma yala koro kalɛgɛlɛ koro ni.› »


\par }{\PP \VS{13}Kona, maga ta mìla pye na Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ ti yuun, a Benaya pinambyɔ Pelatiya wì si ku. A mì si to mala yɛgɛ ki jiile wa tara, ma para ŋgbanga ma yo fɔ: «E, we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, naga yɛn ma, ma yaa Izirayɛli woolo jɛnri mbele pè koro go na pe tɔngɔ wi le?»


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ làa ka li woolo \newline  pe gbogolo naa wa pe tara
\par }
{\PP \VS{14}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ ti kan na yeri ma yo fɔ:

\VS{15}«Sɛnwee pyɔ, leele mbele pe yɛn ma sefɛnnɛ, ma yɛɛra sefɛnnɛ, naa ma go woolo, konaa ma pye Izirayɛli woolo pe ni fuun, Zheruzalɛmu ca woolo pe yɛn naga wogo ŋga ki yuun pe kan fɔ: ‹Ye ye yɛɛ laga lali Yawe Yɛnŋɛlɛ li ni, katugu woro wɛlɛ ki tara nda ti kan we yeri ti pye we woro.›

\VS{16}Ki kala na, maga yo pe kan fɔ, pa Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Ali na kaa pye mì ye purɔ ma kari ye ni fɔ lege, wa cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ, ma ye jaraga wa tara sannda ti ni, konaa ki ni fuun, yè kari tara nda ni, mi yaa pye wa ye ni, jaŋgo yaa na gbogo wa, fɔ mbe sa gbɔn wagati wa ni.›

\VS{17}Ki kala na, maga yo pe kan fɔ we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ le, pa lì yo yɛɛn fɔ: ‹Mi yaa ka ye gbogolo mbe yiri wa cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ; mìla ye jaraga ma kari ye ni tara nda ni, mi yaa ka ye yirige mbe ye wɔ wa ti ni, mbe pan mbe Izirayɛli tara ti kan ye yeri, ti pye ye woro naa.›


\par }{\PP \VS{18}«Kona, na paga ka sɔngɔrɔ mbe pan wa ti ni, pe yaa yarisunndo tijangara ti ni fuun to naa katijangara ti ni fuun ti wɔ wa tara ti ni.

\VS{19}Mi yaa pe nawa jatere wi pye nuŋgba, mbe yinnɛ fɔnnɔ le pe ni. Kotoŋgbanga ŋga ki yɛn pe ni paa sinndɛlɛgɛ yɛn, mi yaa ko wɔ wa, mbe jatere tiyɔɔn le pe ni.

\VS{20}Ki ka pye ma, pe yaa la tanri na kondɛgɛŋgɛlɛ ke na, mbaa na kakɔnndɛgɛŋgɛlɛ ke piin. Pa kona, mi yaa pe pye na woolo, mi yaa pye pe Yɛnŋɛlɛ.

\VS{21}Ɛɛn fɔ mbele pe jatere wi yɛn na tile na kee yarisunndo tijangara to naa katijangara ti yeri, mi yaa ti pe pe tangalɔmɔ pi go kala li lɛ. We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.»


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ li gbɔgɔwɔ yanwa pì kari \newline  ma laga Zheruzalɛmu ca ki na
\par }
{\PP \VS{22}Kona, a sherubɛnye pè si pe kanwira ti jaraga ma yiri; wotoro ŋgeere tìla pinlɛ pe ni. Izirayɛli woolo Yɛnŋɛlɛ li gbɔgɔwɔ yanwa pìla pye na yɛngɛlɛ pe go na.

\VS{23}Yawe Yɛnŋɛlɛ li gbɔgɔwɔ yanwa pì si yiri wa ca ki nandogomɔ, ma saa cɛn yanwiga ka na, wa Zheruzalɛmu ca ki yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri.

\VS{24}Kona, a Yɛnŋɛlɛ li yinnɛ lì silan lɛ ma kari na ni wa Kalide tara, wa Izirayɛli woolo mbele pàa yigi malaga kasopiile pe tanla. Yɛnŋɛlɛ li yinnɛ lo làa ki yaara ti naga na na yariyanra ni. Kona, a ki yariyanra tì si kɔ ma wɔ wa.

\VS{25}Kì pye ma, kagala ŋgele fuun Yawe Yɛnŋɛlɛ làa naga na na, mbele pàa yigi malaga kasopiile, a mì si ke ni fuun ke yɛgɛ yo pe kan.




\par }\Chap{12}{\SH Ezekiyɛli wìla kacɛn wa pye \newline  mbege naga \newline  fɔ pe yaa ka Izirayɛli woolo \newline  pe yigi malaga kasopiile
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ ti kan na yeri naa, ma yo fɔ:

\VS{2}«Sɛnwee pyɔ, ma yɛn ma cɛn leele mbele pè yiri ma je poro pele sɔgɔwɔ. Yɛngɛlɛ yɛn pe na mbaa yaan, ɛɛn fɔ pe woro na yaraga ka yaan; nuŋgbogolo yɛn pe na mbaa nuru, ɛɛn fɔ pe woro na yaraga ka kpɛ nuru; katugu pe yɛn leele mbele pè yiri ma je\XREF{†}{{\XO 12:2 }{\XO{12.2:
}}{\XT{Eza 6.9-10; Zhere 5.21; Maki 8.18}}}.

\VS{3}Ki kala na, mboro wo na, sɛnwee pyɔ, ma tuguro ti sogolo, paa pe ma kaa lere yigi malaga kasopyɔ na kee wi ni tara ta yɛgɛ ni. Ma yiri wa ma cɛnsaga yɔnlɔ na pe yɛgɛ na, maa kee paa pe ma kaa lere yigi malaga kasopyɔ ma kari wi ni tara ta yɛgɛ ni. Kana pa pe yaa ki yan, mbege jɛn mbe yo pe yɛn leele mbele pè yiri ma je.

\VS{4}Mɔɔ tuguro ti yirige yɔnlɔ fuŋgbanga na pe yɛgɛ na, paa lere ŋa pè yigi malaga kasopyɔ wa tuguro yɛn. Mboro wo na, ma yaa yiri yɔnlɔkɔgɔ pe yɛgɛ na mbaa kee, paa yɛgɛ ŋga na leele mbele pè yigi malaga kasopiile pe ma yiri na kee.

\VS{5}Ma ca ki mbogo ki furu pe yɛgɛ na, mɔɔ tuguro ti yirige wa ki wege ki ni.

\VS{6}Mɔɔ tuguro ti lɛ wa ma pajogo ki na pe yɛgɛ na. Lawɔrɔ sanga ni, ma yiri ti ni maa kee. Mɔɔ yɛgɛ ki tɔn, jaŋgo maga ka tara ti yan ma karisaga. Mi yɛn nɔɔ kapyege ki piin paa kacɛn yɛn, mbe yɛrɛwɛ kan
Izirayɛli woolo pe yeri.»


\par }{\PP \VS{7}Kì pye ma, a mì sigi pye paa yɛgɛ ŋga na Yawe Yɛnŋɛlɛ làa ki yo na kan we. Mìla na tuguro ti yirige yɔnlɔfugo ki na paa malaga kasopyɔ tuguro yɛn. Yɔnlɔkɔgɔ ki ni, a mì si ca ki mbogo ki furu na kɛɛ ki ni, mɛɛ tuguro ti yirige lawɔrɔ ti ni, mari taga na pajogo ki na pe yɛgɛ sɔgɔwɔ.

\VS{8}Ki goto pinliwɛ pi ni, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si para na ni naa, ma yo fɔ:

\VS{9}«Sɛnwee pyɔ, naga yɛn ma, Izirayɛli woolo wele, ki leele mbele pè yiri ma je, pe sɔɔn yewe mbe yo fɔ yiŋgi maa piin wi le?

\VS{10}Maga yo pe kan fɔ
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ le, pa lì yo yɛɛn fɔ: ‹Ki Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ nda ti yɛn na yuun ŋa wi yɛn Zheruzalɛmu ca ki to wo wogo na konaa Izirayɛli woolo mbele fuun pe yɛn ma cɛn wa ki ni pe wogo na.›

\VS{11}Maga yo pe kan, fɔ mà pye paa kacɛn yɛn pe kan, fɔ ŋga mà pye, ko ki yaa pye mbe yɔn fili pe na. Pe yaa ka pe yigi malaga kasopiile mbe kari pe ni.

\VS{12}Tara ti to ŋa wi yɛn ma cɛn pe go na, wi yaa ka tuguro ti taga wi pajogo ki na lawɔrɔ sanga ni, mbe yiri wa ca ki ni. Pe yaa ka ca ki mbogo ki furu mbe ti wi yiri wa ki wege ki ni. Wi yaa kaa yɛgɛ ki tɔn, jaŋgo wiga ka tara ti yan wi karisaga.

\VS{13}Mi yaa na mɛrɛ ti jan wi na, mboo yigi wa na pɛnɛ li ni. Mi yaa kari wi ni wa Babilɔni tara, wa to nda Kalide tara fɛnnɛ pe tara. Ɛɛn fɔ wi se kari yan yɛnlɛ ni, pa wi yaa ka ku wa.

\VS{14}Leele mbele fuun pe yɛn maa maga, naa wi kɔrɔsifɛnnɛ konaa wi maliŋgbɔɔnlɔ pe ni fuun pe ni, mi yaa ka pe gbɔn mbe pe jaraga kɛɛ ki ni fuun ki na, mbe taga pe na mbaa pe puro tokobi ni.

\VS{15}Na mi ka ka pe gbɔn mbe pe jaraga cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ konaa mbe pe jaraga tara ta yɛgɛ ni, pa pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.

\VS{16}Ɛɛn fɔ, wa pe ni, mi yaa ka leele pe jɛnri yaga, mbele pe yaa ka shɔ tokobi, naa fuŋgo konaa yambewe pi kɛɛ; jaŋgo pe saa pe katijangara ti yɛgɛ yuun wa cɛngɛlɛ ŋgele pe yaa ka sa cɛn wa ke sɔgɔwɔ ke kan. Pa kona pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.»


\par }{\PP \VS{17}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sili sɛnrɛ ti kan na yeri naa, ma yo fɔ:

\VS{18}«Sɛnwee pyɔ, tɔɔn yaakara ti kaa maa seri, maa ma tɔnmɔ pi woo jatere piriwɛn ni konaa fyɛrɛ ni.

\VS{19}Maga yo tara woolo pe kan fɔ, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Zheruzalɛmu ca woolo mbele pè koro ma cɛn wa Izirayɛli tara ti ni, pe yaa kaa pe yaakara ti kaa pe jatere piriwɛn ni, mbaa pe tɔnmɔ pi woo lawɔrɔ ni; katugu pe tara ti yaa ka tɔngɔ mbe koro waga, mbele pe yɛn ma cɛn wa ti ni pe lewɛlɛwɛ kapyere ti kala na.

\VS{20}Cara nda leele yɛn ma cɛn wa ti ni, ti yaa ka tɔngɔ mbe pye katara; tara ti yaa ka tɔngɔ mbe koro waga. Pa kona ye yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.› »


\par }{\SH Yawe Yɛnŋɛlɛ lì ŋga yo, \newline  li yaa ki pye
\par }
{\PP \VS{21}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ ti kan na yeri naa, ma yo fɔ:

\VS{22}«Sɛnwee pyɔ, yiŋgi na leele pe nɛɛ ki yomiyɛlɛ na li waa laga Izirayɛli tara ti ni, na yuun fɔ: ‹Wagati wi yɛn na toro na kee, ɛɛn fɔ yariyanra kagala la kpɛ fa li yɛɛ yɔn fili.›

\VS{23}Ki kala na, ki yo pe kan fɔ, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Mi yaa ki yomiyɛlɛ li kɔ mbeli wɔ wa. Pe se kaa li waa naa wa Izirayɛli tara.› Maga yo pe kan fɔ yariyanra tì kagala ŋgele naga, ke yaa pye mbe ke yɛɛ yɔn fili wagati ŋa ni, wì yɔngɔ.

\VS{24}Pe se kaa yariyanra yagbogolo woro yaan naa wa Izirayɛli tara, pe se kaa Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ lefanlaga woro yuun wa Izirayɛli woolo pe sɔgɔwɔ naa.

\VS{25}Kaselege ko na, mi Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mi yɛn na para. Sɛnrɛ nda mi yaa yo, ki kala li yaa pan mbe pye mbe yɔn fili, ki se mɔ. Ee, yoro mbele yè yiri ma je, ye yinwege sanga wi ni, mi yaa sɛnrɛ nda yo, mi yaa ti pye mberi yɔn fili. We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.»


\par }{\PP \VS{26}A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sili sɛnrɛ ti kan na yeri naa, ma yo fɔ:

\VS{27}«Sɛnwee pyɔ, wele, sɛnrɛ nda to Izirayɛli woolo pe yɛn na yuun ma yo fɔ: ‹Yariyanga ŋga
Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ wì yan, ki kagala ke yaa mɔ mbe si jɛn mbe pye. Wi yɛn na Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ nda yuun, ti yɛn wagati titɔnlɔwɔ ŋa wa yɛgɛ wo woro.›

\VS{28}Ki kala na, maga yo pe kan fɔ, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Sɛnrɛ nda fuun mi yaa yo, mi yaa ki kagala ke pye mbe ke yɔn fili, ki se mɔ. We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.› »




\par }\Chap{13}{\SH Sɛnrɛ nda tìla yo ma wa \newline  Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ \newline  yagboyoolo pe na
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sili sɛnrɛ ti kan na yeri ma yo fɔ:

\VS{2}«Sɛnwee pyɔ, Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yo ma wa
Izirayɛli tara
Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ pe na; maga yo poro mbele pe maa Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ yuun na yala pe yɛɛra nawa jatere wi ni pe kan, ma pe pye fɔ: ‹Ye Yawe Yɛnŋɛlɛ li sɛnrɛ ti logo.›

\VS{3}We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ pa lì yo yɛɛn fɔ: ‹Jɔlɔgɔ yɛn Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ tijinliwɛ fufɛnnɛ pe wogo, poro mbele pe maa para na yala pe yɛɛra nawa jatere wi ni, mbe si yala Yɛnŋɛlɛ lii yaraga ka kpɛ naga pe na.›

\VS{4}Yoro Izirayɛli woolo, yɛgɛ ŋga na kombokara ti maa yanri wa katara ti ni na toro, pa ye Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ pe yɛn ma.

\VS{5}Ye sila lugu mbe sa ki ca mbogo ki furusara ti gbegele, ye sila si mbogo fɔnŋgɔ kan mbe Izirayɛli woolo pe go sige malaga ki na, jaŋgo pe ka ya pe yere jɛŋgɛ pe malaga ki sige, Yawe Yɛnŋɛlɛ li kiti kɔnpilige ki na.

\VS{6}Pe yariyanra ti yɛn leele fanlaworo, pe Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnyoro ti yɛn yagbogowo. Pe maa yuun fɔ: ‹Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma,› mbe sigi ta Yawe Yɛnŋɛlɛ lo ma li pe tun. Konaa ki ni fuun, pe maa ki sɔnri ndɛɛ li yaa ti pe sɛnrɛ tiri yɛɛ yɔn fili.

\VS{7}Yoro Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ, naga yɛn ma, yariyanra nda yè yan, ti woro leele fanlaworo wi le? Ye Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ nda yè yo, naga yɛn ma, ti woro yagbogowo sɛnrɛ wi le? Ye ma yo fɔ: ‹Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma,› mbe sigi ta mi si yaraga ka kpɛ yo ye kan.

\VS{8}Ki kala na, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Kì kaa pye ye sɛnyoro ti yɛn lefanlaga sɛnrɛ, kì kaa pye ye yariyanra ti yɛn yagbogowo sɛnrɛ, mi yaa yiri ye kɔrɔgɔ mbe jɔlɔgɔ wa ye na.› We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.

\VS{9}Mi yaa na kɛɛ ki yirige Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ pe na, poro mbele pe yariyanra ti yɛn wagafe, pe Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ ti yɛn yagbogowo sɛnrɛ. Pe se ka cɛnsaga ta wa na woolo pe gbogolomɔ pi sɔgɔwɔ. Pe mɛrɛ ti se ka yɔnlɔgɔ wa Izirayɛli woolo pe mɛrɛ yɔnlɔgɔsɛwɛ wi ni. Pe se ka sɔngɔrɔ mbe sa cɛn wa Izirayɛli tara naa. Ki ka pye ma, pa pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn ye Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ le.


\par }{\PP \VS{10}«Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ pe yɛn nala woolo pe punŋgu naga yuun pe kan fɔ: ‹Yɛyinŋge kì pan,› mbe sigi ta yɛyinŋge woro wa. Na woolo pe yɛn na mbogo waa, a poro naga tinri fɛnrɛgɛ ni.

\VS{11}Ki yo mbele pe yɛn na mbogo ki tinri pe kan fɔ ki yaa ka toori. Tisagbɔgɔ ka yaa ka pan, sinndɛɛrɛ tisaga yaa ka to, tisaga tifɛliŋgbɔgɔ ka yaa ka yiri mbaa gbɔɔn.

\VS{12}Koni mbogo ki ŋga kila tuun san. Naga yɛn ma, leele pe se kaa ye yewe mbaa yuun fɔ: ‹Yè fɛnrɛgɛ ki tɛgɛ ma mbogo ŋga tiri ki ni, ki yɛn se yeri?›

\VS{13}Ki kala na, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Wa na naŋgbanwa gbɔɔ pi ni, mi yaa tisaga tifɛliŋgbɔgɔ ka yirige; wa na naŋgbanwa ndorogo ki ni, tisagbɔgɔ naa tisaga sinndɛɛrɛ yaa pan fanŋga ni mbe yaraga pyew ki tɔngɔ mbege wɔ wa.

\VS{14}Mbogo ŋga yè fɛnrɛgɛ ki tɛgɛ maga tiri, mi yaa ki jan, mbege sinŋge tara, mbege nɔgɔna leyaara ti yirige funwa na; mboro ti yaa ka toori, yoro fun ye yaa ka tɔngɔ wa ti sɔgɔwɔ. Pa kona ye yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.

\VS{15}Mi yaa na naŋgbanwa ndorogo kala li pye mbogo konaa mbele pège tiri fɛnrɛgɛ ni pe na fɔ sa gbɔn wa li kɔsaga. Kona mi yaa ki yo ye kan fɔ: Mbogo woro wa naa, ki tirifɛnnɛ pe woro wa naa.

\VS{16}Izirayɛli tara Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ mbele pàa pye na Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ ti yuun Zheruzalɛmu ca ki wogo na, ma yo pège yan, fɔ ki yaa ka yɛyinŋge ta, ma si yala, yɛyinŋge woro wa, ki Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ pe se ka pye wa naa. We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.› »


\par }{\SH Kiti ŋa wi yaa ka kɔn jɛɛlɛ mbele \newline  pe yɛn Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ \newline  yagboyoolo pe na
\par }
{\PP \VS{17}«Mboro wo na, sɛnwee pyɔ, Izirayɛli tara jɛɛlɛ mbele pe yɛn na Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ yuun na yala pe yɛɛra nawa jatere wi ni, kanŋga ma yɛgɛ wa pe yeri, ma Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ yo ma wa pe na!

\VS{18}Maga yo pe kan fɔ, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Yoro jɛɛlɛ mbele ye ma tafoolo gbegele mbe pe pɔ wa leele pe kɛɛ yɔɔrɔ ti ni fuun ti na, mbe mbɔgbɔrɔ ti gbegele mberi pɔ lere cɛnlɛ pyew wi kan, mbe ta mbe fanŋga ta pe na, jɔlɔgɔ yɛn ye wogo! Yaa jaa mbanla woolo poro yinwege ko kɔn, mbe si yoro wogo ko yaga.

\VS{19}Ye yɛn nala mɛgɛ ki jogo na woolo pe sɔgɔwɔ yarilire pire kɛɛ yɛngɛlɛ jɛnri konaa buru kɔnrɔkɔnrɔ jɛnri kala na. Leele mbele pee daga gbowo ni, ye ma poro gbo. Leele mbele pee daga mbe koro yinwege na, ye ma poro yaga yinwege na; katugu ye yɛn na yagbogowo sɛnrɛ yuun na woolo pe kan, a poro fun paa nuru ye yeri.›


\par }{\PP \VS{20}«Ki kala na, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Ye wele, mi yaa yiri ye kɛyɛn tafoolo pe kɔrɔgɔ, poro mbele ye ma tɛgɛ nala woolo pe yinri paa sannjɛgɛlɛ yɛn. Mi yaa ka pe kɔɔnlɔ mbe pe wɔ wa ye kɛyɛn yi na. Leele mbele yè yigi paa sannjɛgɛlɛ yɛn, mi yaa pe shɔ ye kɛɛ.

\VS{21}Mi yaa ka ye mbɔgbɔrɔ ti walagi, mbanla woolo pe shɔ ye kɛɛ. Ki mbɔgbɔrɔ ti se ka pye ye kɛɛ naa paa pɛnɛ yɛn mbe pe yigi. Pa kona ye yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.

\VS{22}Katugu ye ma lesinmbele pe jatere wi piri pe na ye yagbogowo sɛnrɛ ti ni, mbe sigi ta mi sila pye na jaa mbe pe nawa pi tanga pe na. Ye maa kotogo nii lepee wi ni, mbege kan wila ya mbe wɔ wa wi kombele li ni, mbe yinwege ta.

\VS{23}Koni, ye se ka yariyanra lefanlaga woro yan naa. Ye se ka Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yagbogowo woro yo naa. Mi yaa kanla woolo pe shɔ ye kɛɛ. Pa kona ye yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.› »




\par }\Chap{14}{\SH Izirayɛli woolo pe daga \newline  mbe yarisunndo gbɔgɔwɔ pi yaga
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona, a
Izirayɛli tara
lelɛɛlɛ pèle si pan ma pan ma cɛn na yɛgɛ sɔgɔwɔ mbanla yewe.

\VS{2}Kì pye ma, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si para na ni naa, ma yo fɔ:

\VS{3}«Sɛnwee pyɔ, ki leele mbele yɛɛn, pe yarisunndo wogo ki yɛn wa pe kotogo na. Yaraga ŋga ki yaa pe kan pe kurugo pe to kapege, ko pe yɛn na yɛgɛ yinrigi ki na. Naga yɛn ma, mi yaa yere ki na panla yewe yaraga ka ni wi le?

\VS{4}Ki kala na, para pe ni, maga yo pe kan fɔ, pa
We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Izirayɛli woo ŋa fuun wi yarisunndo wogo ki yɛn wa wi kotogo na, a wi yɛgɛ yɛn na yinrigi yaraga ŋga ki yaa wi kan wi kurugo wi to kapege ki na, na ki fɔ wi ka pan mbe
Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ wi yewe, mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mi yaa wi yɔn sogo; mi yaa wi yɔn sogo mbe yala wi yarisunndo lɛgɛrɛ nda wi maa gbogo ti wogo ki ni.

\VS{5}Ki ka pye ma, pa mi yaa Izirayɛli woolo pe jatere wi kanŋga pe na, mbe ti pe sɔngɔrɔ mbe pan na kɔrɔgɔ; katugu pè je na na pe yarisunndo tijangara ti kala na.›


\par }{\PP \VS{6}«Ki kala na, ki yo Izirayɛli woolo pe kan fɔ, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Ye sɔngɔrɔ ye pan, ye laga yarisunndo ti na, ye ye yɛgɛ ki laga ye yaara yanlɛrɛ tijangara ti ni fuun ti na.›

\VS{7}Izirayɛli woo nakoma nambanŋa ŋa wi yɛn ma cɛn laga Izirayɛli tara, na wa ka wi yɛɛ laga lali na ni, a yarisunndo wogo ki yɛn wa wi kotogo na, a wi yɛgɛ yɛn na yinrigi yaraga ŋga ki yaa wi kan wi kurugo wi to kapege ka na, na ki fɔ wi ka pan Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ wi kɔrɔgɔ mbe yo wilan yewe wi kan, kona mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ, mi jate mi yaa wi yɔn sogo.

\VS{8}Mi yaa yiri ki fɔ wi kɔrɔgɔ mbe win wi ni, mi yaa ki fɔ wi pye paa kacɛn yɛn konaa leele paa ki yuun paa yomiyɛlɛ yɛn, jaŋgo mbe sanmbala pe yɛri. Mi yaa kaa wɔ wa na woolo pe sɔgɔwɔ. Pa kona ye yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.


\par }{\PP \VS{9}«Na Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ wa ka wi yɛɛ yaga poo fanla, mbe sɛnrɛ ta yo, pa kona ki yaa pye ndɛɛ mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mùu fanla. Pa mi yaa yiri wi kɔrɔgɔ mboo tɔngɔ mboo wɔ wa Izirayɛli, na woolo pe sɔgɔwɔ.

\VS{10}Pe ni fuun shyɛn pe yaa pe kapere ti go kala li lɛ. Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ wi kapege ki yɛn yɛgɛ ŋga na, lere ŋa wì pan maa yewe, pa wi wogo ki yɛn ma fun.

\VS{11}Ki ka pye ma, Izirayɛli woolo pe se ka puŋgo mbe lali na ni naa, pe se ka pe yɛɛ tɛgɛ
fyɔngɔ ni pe kambasinnde nda fuun pe yɛn na piin ti ni. Pa kona pe yaa ka pye na woolo, mi yaa ka pye pe Yɛnŋɛlɛ. Mi ŋa ye Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mì yo ma.»


\par }{\SH Yaraga ka kpɛ se ya \newline  mbe Yɛnŋɛlɛ li kiti kɔngɔ ki sa
\par }
{\PP \VS{12}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sili sɛnrɛ ti kan na yeri naa, ma yo fɔ:

\VS{13}«Sɛnwee pyɔ, ndɛɛ ki pye tara ta woolo kapege pye mi ŋa Yɛnŋɛlɛ na na, mbe pye mbasinmbele na ni, kona mi yaa yiri ki tara ti kɔrɔgɔ na yawa pi ni, mbe pe yaakara ti jɔgɔ mberi wɔ wa, mbe fuŋgo wa pe na. Mi yaa leele pe tɔngɔ mbe pe wɔ wa konaa yaayoro ti ni.

\VS{14}Ali na ki nambala taanri mbele, Nowe, naa Daniyɛli konaa Zhɔbu pe ka pye wa tara woolo pe sɔgɔwɔ, poro cɛ pe yaa shɔ, naa pè sin ki kala na. We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\PP \VS{15}«Nakosima na mi ka cɛnrɛ pere yirige mbe wa wa tara ti ni mbaa leele pe kuun, tara ti yaa tɔngɔ mbe koro waga; katugu cɛnrɛ ti yaa ka tara woolo pe ni fuun pe tɔngɔ, lere se ka toro wa naa, ti fyɛrɛ ti kala na.

\VS{16}Ali na ki leele taanri mbele paga pye wa tara ti ni, mi ŋa ye Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ na yinwege wolo, na mɛgɛ ki na, mi yɛn naga yuun fɔ: ‹Pe se ka ya mbe pe pinambiile nakoma pe sumborombiile pe shɔ, poro taanri cɛ pe yaa ka shɔ; tara ti yaa ka tɔngɔ mbe koro waga.›


\par }{\PP \VS{17}«Nakosima na mi ka tokobi yirige mbe wa tara ti na, na mi ka yo fɔ tokobi wi toro tara ti lagapyew, mbe leele pe gbo konaa yaayoro ti ni,

\VS{18}ali na ki leele taanri mbele paga pye wa tara ti ni, mi ŋa ye Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ na yinwege wolo, na mɛgɛ ki na, mi yɛn naga yuun fɔ: ‹Pe se ka ya mbe pe pinambiile nakoma pe sumborombiile pe shɔ, poro taanri cɛ pe yaa ka shɔ.›


\par }{\PP \VS{19}«Nakosima na mi ka yambewe wa ki tara woolo pe na, mbanla naŋgbanwa gbɔɔ kala li wa pe na, mbe jɔgɔwɔ pye, mbe leele poro naa yaayoro ti gbo mberi wɔ wa,

\VS{20}ali na ki leele taanri mbele, Nowe, naa Daniyɛli konaa Zhɔbu paga pye wa tara woolo pe sɔgɔwɔ, mi ŋa ye Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ na yinwege wolo, na mɛgɛ ki na, mi yɛn naga yuun fɔ: ‹Pe se ka ya mbe pe pinambiile nakoma sumborombiile pe shɔ; naa pè sin ki kala na, poro cɛ pe yaa ka shɔ.› »


\par }{\PP \VS{21}Ko puŋgo na, a we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si para na ni naa, ma yo fɔ: «Ali na mi kanla jɔlɔgɔ kagala tugbɔŋgɔlɔ tijɛrɛ ke wa Zheruzalɛmu ca ki na, koro ke yɛn tokobi, naa fuŋgo, naa cɛnrɛ pere konaa yambewe pi ni, jaŋgo mbe leele poro naa yaayoro ti gbo,

\VS{22}konaa ki ni fuun leele pele jɛnri yaa ka koro go na. Pinambiile naa sumborombiile yaa ka yiri wa ki woolo pe ni. Pe yaa ka pan ye kɔrɔgɔ. Na yaga ka pe tangalɔmɔ naa pe kapyere ti yan, pa ye kotogo ki yaa sogo ye na jɔlɔgɔ ŋga ki yaa to Zheruzalɛmu ca ki na ki wogo na.

\VS{23}Ee, na yaga ka pe tangalɔmɔ naa pe kapyegele ke yan, ki yaa ye kotogo ki sogo ye na. Kiga pye ma, ye yaa ki jɛn fɔ kagala ŋgele fuun mì pye ca ki na, mi si ke pye jaga. We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.»




\par }\Chap{15}{\SH Zheruzalɛmu ca woolo pe yɛn \newline  paa ɛrɛzɛn tirige yɛn, \newline  ŋga ki yaa sogo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sili sɛnrɛ ti kan na yeri naa, ma yo fɔ:

\VS{2}«Sɛnwee pyɔ, mboro wo naga jate ndɛɛ
ɛrɛzɛn tirige ki mbɔnrɔ kɔlɔgɔ tire sannda ti na wi le? Maa ki jate ki njere ti mbɔnrɔ kɔlɔgɔ tire sannda pyew ti njere ti na wi le?

\VS{3}Naga yɛn ma, lere mbe ya mbege tirige ka lɛ mbe yaraga ka gbegele ki ni le? Naga yɛn ma, lere mbe ya mbege njege ka kan mbogo na mbaa yaara yanŋgi ki na le?

\VS{4}Ayoo, pe maga le wa kasɔn ki ni, kasɔn ki maga sogo. Ki maga yinrɛ shyɛn ti sogo, mbege nandogomɔ pi sogo; naga yɛn ma, ki mbe ya yaraga ka yɔn naa wi le?

\VS{5}Sanga ŋa ni ki yɛn lomboŋgo, kii ya yaraga ka yɔn lere kan; koni kì kaa sogo makɔ, yiŋgi lere mbe ya pye ki ni naa?»


\par }{\PP \VS{6}Ki kala na, pa
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: «Yɛgɛ ŋga na pe ma ɛrɛzɛn tirige kanŋgaga ki wɔ wa kɔlɔgɔ tire sannda ti sɔgɔwɔ mbege le kasɔn mbege sogo, pa mi yaa ka jɔlɔgɔ wa Zheruzalɛmu ca woolo pe na ma fun.

\VS{7}Mi yaa yiri pe kɔrɔgɔ, mbe jɔlɔgɔ wa pe na. Pè shɔ ma yiri kasɔn ka ni, ɛɛn fɔ kasɔn ki yaa ka pe sogo. Na mi ka ka yiri pe kɔrɔgɔ, mbe jɔlɔgɔ wa pe na sanga ŋa ni, pa ye yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn ye Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ le.

\VS{8}Mi yaa ti pe tara ti jɔgɔ ti koro waga, katugu pè pye mbasinmbele na ni.» We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.




\par }\Chap{16}{\SH Zheruzalɛmu ca ki yɛn paa jɛlɛ \newline  ŋa wi woro ma sin wi pɔlɔ wi ni
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sili sɛnrɛ ti kan na yeri naa, ma yo fɔ:

\VS{2}«Sɛnwee pyɔ, Zheruzalɛmu ca kì katijangara nda pye, ti naga ki na!

\VS{3}Maga yo pe kan fɔ, pa
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn Zheruzalɛmu ca ki wogo na fɔ: Kana tara to ti yɛn ma tɛlɛye pe tara re, pa pɔ̀ɔn se wa ti ni. Ma to wìla pye Amɔri cɛnlɛ woo, a ma nɔ wì pye Hɛti cɛnlɛ woo.

\VS{4}Ma sepilige ki ni, lere sila ta mbɔɔn kundinɛ li kɔn, lere sila ta mbɔɔn woli tɔnmɔ ni mbɔɔn pye
kpoyi. Lere sila ma witige ki fa kɔ\FTNT{†}{{\FR 16:4 }{\FR{16.4:
}}{\FT{Faa kìla pye pe ma kɔ fa piyɛnlɛ li na mbe fanŋga le li ni.}}} ni paa yɛgɛ ŋga na pe maa ki piin piyɛngɛlɛ ke kan; lere sila parisanyɛɛrɛ tɛgɛ mbɔɔn fo.

\VS{5}Lere kpɛ sila ma yinriwɛ ta mbege kagala ŋgele la nuŋgba pye ma kan, mbɔɔn shɔ. Ɛɛn fɔ ma sepilige ki ni, pàa ma wa wa yan, katugu ma la kìla kɔ pe na.


\par }{\PP \VS{6}«Kona, maga ta mìla pye na toro le ma tanla, a mì sɔɔn yan ma yɛn na pinligi wa ma kasanwa pi ni. A mì sɔɔn pye fɔ: ‹Mbɔɔn ta wa ma sege kasanwa pi ni, ma daga mbe pɔgɔ, ma daga mbe pɔgɔ!›

\VS{7}Mìla ti, a mà yiri ma lɛ paa wasege yan yɛn. Mà gbɔgɔ, ma tɔnlɔ, ma yɔn fɔ jɛŋgɛ. Ma yinŋgele kàa tugbɔlɔ, a mà sire yiri. Ɛɛn fɔ màa pye witiwaga kpeŋgbeleŋgbe.


\par }{\PP \VS{8}«Ko puŋgo na, a mì si toro le ma tanla naa, mɔɔ wele; a mì sigi yan fɔ mà gbɔn pɔrɔgɔ na. Kona, a mì silan derigbɔgɔ ki nɔgɔna yɔnrɔ ti wa ma na mɔɔ witiwaga ki tɔn ti ni. A mì si wugu ma kan, ma
yɔn finliwɛ le ma ni. We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma. Koni mà pye na woo.

\VS{9}A mì sɔɔn woli tɔnmɔ ni, ma kasanwa pi laga ma na, mɛɛ sinmɛ fa ma na.

\VS{10}A mì si yaripɔrɔ le ma na, nda pè sɔgɔ, ma sɛlɛgɛ sawira tiyɔnrɔ le ma tɔɔrɔ ti na, ma kurusijara ŋa pè gbegele lɛn jese ni wa kan ma yeri, konaa ma suwa jese derigbɔgɔ le ma na.

\VS{11}A mì si fereyaara le ma na, ma kɛɛ yɔlɔgɔ kannjinɛ le ma kɛɛ ki na, ma yɔlɔgɔ somu le wa ma yɔlɔgɔ.

\VS{12}A mì si numala kannjinɛ le wa ma numala li na, ma nuŋgbogolo le ma kan konaa ma wunluwɔ njala tiyɔnlɔ kan wa ma go ki na.

\VS{13}A mì sɔɔn fere tɛ naa warifuwe yaara ni, naa lɛn jese yaripɔrɔ ni, naa suwa jese yaripɔrɔ ni, konaa yaripɔrɔ nda pè sɔgɔ. Ma yaakara tìla pye muwɛ tiyɔɔn, naa sɛnrɛgɛ, konaa oliviye tige pire sinmɛ. A mà si kanŋga ma yɔn fɔ jɛŋgɛ, ma pye paa wunlunjɔ yɛn.

\VS{14}Ma mɛgɛ kìla yiri wa cɛngɛlɛ sanŋgala ke ni ma tiyɔnwɔ pi kala na. Ma tiyɔnwɔ pìla pi yɛɛ yɔn fili, katugu mìla ma fere, ma gbɔgɔwɔ kan ma yeri. We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.»


\par }{\SH Zheruzalɛmu ca kì pye \newline  paa nanjaa yɛn
\par }
{\PP \VS{15}«Ɛɛn fɔ màa ma jigi wi taga ma tiyɔnwɔ pi na, ma mɛgɛ ŋga kì yiri ki kala na, a kìgi kan mà pye nanjaa. Màa ma yɛɛ pɛrɛ torofɔ pyew wi yeri, màa ma yɛɛ kan lere pyew wi yeri.

\VS{16}Màa ma yaripɔrɔ tiyɔnrɔ ta lɛ mari tɛgɛ mɔɔ yarisunndo gbɔgɔsara nda wa tinndiye pe na ti fere ti ni, nɔɔ nanjara ti piin wa ti na. Ki kala cɛnlɛ la fa pye gbɛn, la se si ka pye naa.

\VS{17}Tɛ fereyaara naa warifuwe fereyaara nda mìla kan ma yeri, màri lɛ ma yaara yanlɛrɛ gbegele nambala, mari pye yarisunndo, nɛɛ nanjara piin ti ni.

\VS{18}Ma yaripɔrɔ tiyɔnrɔ nda pè sɔgɔ, to mà tɛgɛ ma ki yarisunndo ti tɔn ti ni; na sinmɛ po naa na
wusuna nuwɔ taan ŋa mila kan ma yeri, a màri wɔ
saraga ti yeri.

\VS{19}Yaakara nda mìla kan ma yeri, to yɛn fɔ muwɛ tiyɔɔn naa sinmɛ konaa sɛnrɛgɛ ni, ma ta mari pye ma yɔn suro, mà ti ni fuun ti lɛ mari pye wusuna nuwɔ taan saraga, mari kan yarisunndo ti yeri. Ŋga kì pye koyi yɛɛn.» We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\PP \VS{20}«Pinambiile naa sumborombiile mbele màa se na kan, màa pe wɔ saraga yarisunndo ti yeri, jaŋgo pe pye ti yaakara. Ma nanjara ti sila ma yɛnlɛ tin wi le?

\VS{21}Màa na piile pe kɔnlɔgi ma pe pye saraga, ma pe sogo kasɔn ma yarisunndo ti kan.

\VS{22}Mbɔɔn ta wa ma katijangara to naa ma nanjara ti ni, ma sila nawa to ma punwɛ sanga wi na, sanga ŋa ni màa pye witiwaga kpolokpolo konaa ma to na pinligi wa ma kasanwa pi ni.»


\par }{\PP \VS{23}We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma fɔ: «Kapege ŋga fuun màa pye ki kala na, jɔlɔgɔ yaa ma ta. Jɔlɔgɔ yɛn ma wogo!

\VS{24}Mà yarisunndo yinrɛ kan, mà sunzara gbegele katoro pyew ti ni.

\VS{25}Mà sunzara gbegele koŋgolo filisara ti ni fuun ti na. Ma tiyɔnwɔ màa jɔgɔ, mɔ̀ɔ yɛɛ kan torofɔ pyew wi yeri, mɔ̀ɔ nanjara kapyere ti lɛgɛ.

\VS{26}Mà nanjara pye ma cɛnyɛɛnlɛ, Ezhipiti tara fɛnnɛ pe nambala mbele fanŋga ni pe ni, mɔ̀ɔ nanjara ti lɛgɛ fɔ mala nawa pi ŋgban na na.

\VS{27}Ki kala na, mì yiri fanŋga ni ma kɔrɔgɔ, mì ka kɔn wa ma tasaga ki na, mɔ̀ɔ le ma juguye pe kɛɛ, Filisiti tara fɛnnɛ sumbonɔ\FTNT{†}{{\FR 16:27 }{\FR{16.27:
}}{\FT{Filisiti tara fɛnnɛ sumbonɔ poro pe yɛn Filisiti tara cara re.}}} wele, poro mbele ma katijangara tìla pye na fɛrɛ waa pe na we.

\VS{28}Màa nanjara pye Asiri tara fɛnnɛ pe ni, katugu nda màa pye ti sila ma yɛnlɛ tin. Màa nanjara pye pe ni, ɛɛn fɔ ti sila ma yɛnlɛ tin.

\VS{29}Màa pye nɔɔ nanjara ti piin Kana tara fɛnnɛ pe ni nari lege, fɔ ma saa gbɔn wa Kalide tara, poro mbele pe yɛn safari wafɛnnɛ wele, konaa ki ni fuun ti sila ma yɛnlɛ tin.


\par }{\SH Zheruzalɛmu ca kapere tìla toro \newline  ti da wi na
\par }
{\PP \VS{30}«E, ma kotogo kì ku ma na dɛ! Mi ŋa ye Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mì yo ma. Màa si kotogo le ma yɛɛ ni, naga kagala ke ni fuun ke piin paa nanjaa jɛnŋɛ yɛn.

\VS{31}Sanga ŋa ni màa ma yarisunndo yinrɛ ti kan koŋgolo ke ni fuun ke filisara ti na, ma sunzara gbegele wa katoro ti ni fuun ti ni, ma sila pye paa nanjaa yɛn, ŋa wi maa penjara shoo.

\VS{32}Màa pye jɛlɛ nandaa ŋa wi maa yɛɛ kan nambanmbala yeri, maa yɛɛra pɔlɔ wi yaga wa.

\VS{33}Nanjaa pyew pe maa sara, ɛɛn fɔ mboro wo na, mà yarikanra kankan ma kɛɛnlɛ pe ni fuun pe yeri. Mà pe sara, jaŋgo mbe pe tile mbe pan pe ni ma yɛɛ kɔrɔgɔ, mbe yiri kɛɛ ki ni fuun ki na, mbe pan mbaa nanjara piin ma ni.

\VS{34}Wa ma nanjara ti ni, mɔ̀ɔ kala li yirige li yɛ nanjaala sanmbala pe wolo li ni. Nambala poro pe ma saa na nanjaa wi lagajaa, poro pe ma nanjaa wi sara, ma si yala, mboro màa pye na poro sara. Ki kala na, ma kala lì yiri li yɛ nanjaala sanmbala pe wolo li ni.


\par }{\PP \VS{35}«Ki kala na, mboro Zheruzalɛmu ca ŋga nanjaa, Yawe Yɛnŋɛlɛ li sɛnrɛ ti logo.

\VS{36}Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: Mɔ̀ɔ yɛɛ pagala, mɔ̀ɔ fɛrɛ ti yirige funwa na ma nanjara ti kala na, ma kɛɛnlɛ pe ni konaa ma yarisunndo tijangara ti ni fuun ti ni; mɔ̀ɔ piile pe gbo ma pè wɔ saraga ma yarisunndo ti yeri.

\VS{37}Ki kala na, mi yaa ma kɛɛnlɛ pe ni fuun pe gbogolo, poro mbele pe kala làa pye mɔɔ ndanla we, poro mbele fuun pe yɛn mɔɔ ndanla konaa mbele pe yɛn mɔɔ mbɛn pe ni. Mi yaa ka pe gbogolo mbe yiri kɛɛ ki ni fuun ki na, mbe pe wa ma na, mbɔɔn fɛrɛ ti yirige funwa na pe yɛgɛ na, jaŋgo pɔɔn witiwaga ki yan.

\VS{38}Mi yaa kiti kɔn ma na, paa yɛgɛ ŋga na pe ma kiti kɔn jɛɛlɛ nandaala konaa jɛɛlɛ legboleele pe na. Na naŋgbanwa gbɔɔ po naa na kayaŋga ŋga mi yaa wɔ ki kala na, mi yaa kɔɔn gbo.

\VS{39}Mi yaa kɔɔn le ma kɛɛnlɛ pe kɛɛ. Pe yaa kɔɔn yarisunndo yinrɛ ti jaanri, mbɔɔn sunzara ti jɔgɔ. Pe yaa kɔɔn yaripɔrɔ ti wɔ ma na, mbɔɔn fereyaara nda gbɔgɔwɔ woro ti wɔ ma na, mbɔɔn yaga witiwaga.

\VS{40}Pe yaa ka janwa gbɔlɔ la yirige mbe wa ma na; pe yaa kɔɔn wa sinndɛɛrɛ ni, mbɔɔn furugu tokobi ni.

\VS{41}Pe yaa kɔɔn yinrɛ ti sogo, mbe kiti kɔn ma na jɛɛlɛ lɛgɛrɛ yɛgɛ na. Mi yaa kɔɔn nanjara ti kɔ, kona ma se kɔɔn kɔnlɔ wa sara naa.

\VS{42}Mi yaa kanla naŋgbanwa gbɔɔ kala li pye ma na fɔ sa gbɔn wa li kɔsaga, yenjaga ŋga ki yɛn na ni ma kala na, ki yaa kɔ. Na nawa pi yaa yinŋgi, mi se ka nawa ŋgban naa.

\VS{43}Ŋga mìla pye ma kan ma punwɛ sanga wi ni, mɛɛ nawa to ki na, ɛɛn fɔ màa na nawa pi ŋgban ma kapyere ti ni fuun ti ni. Ki kala na, mi fun, mi yaa ti mɔɔ kapyere ti go kala li lɛ. Mi ŋa ye Fɔ, Yawe yɛnŋɛlɛ le, muwi mì yo ma. Naga yɛn ma, mɛɛ ma kalikalawa pi pye maa taga wa ma katijangara ti ni fuun ti na wi le?»


\par }{\SH Zheruzalɛmu ca kapyere tì tijanga \newline  ma wɛ cara sannda ti woro ti na
\par }
{\PP \VS{44}«Wele, leele mbele fuun pe maa yomiyɛgɛlɛ waa, pe yaa kaa ki yomiyɛlɛ na li waa ma na, mbaa yuun fɔ: ‹Yɛgɛ ŋga na nɔfɔ wi yɛn, pa sumborombyɔ wi yɛn ma fun.›

\VS{45}Ma yɛn ma nɔ wi yɛɛra pisee, wo ŋa wùu pɔlɔ wo naa wi piile pe wa we. Ma yɛn ma nɔsepiile jɛɛlɛ pe nɔsepyɔ piiri, poro mbele pè pe pɛnɛ poro naa pe piile pe wa we. Ye nɔ wìla pye Hɛti cɛnlɛ woo, a ye to wo pye Amɔri cɛnlɛ woo.

\VS{46}Ma njɔ ŋa wi yɛn ma cɛn wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ ki na, wo wi yɛn
Samari ca konaa ki kanŋgara na cara ti ni. Ma jɔnlɔ sumboro ŋa wi yɛn ma cɛn wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ ki na, wo wi yɛn Sodɔmu ca konaa ki kanŋgara na cara ti ni.

\VS{47}Mbaa tanri mbaa yala pe tangalɔmɔ pi ni konaa pe katijangara pyege ki ni, ma sigi da ko cɛ na, ɛɛn fɔ ma kapyere ti ni fuun tì tijanga ma wɛ pe woro ti na.

\VS{48}Mi ŋa ye Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ na yinwege wolo, na mɛgɛ ki na, mi yɛn naga yuun fɔ: ‹Mboro naa ma kanŋgara cara ti ni, ŋga yàa pye, ma jɔnlɔ sumboro, Sodɔmu ca ye, ko naa ki kanŋgara na cara ti ni, ti sila ki pye fyew.

\VS{49}Wele, ma jɔnlɔ sumboro, sodɔmu ca ye, ki kapere tori nda yɛɛn: Kìla pye yɛɛ gbɔgɔwɔ ni, ma yaakara ta ma tin fɔ ma toro, ma pye yɛyinŋge na konaa fyɛrɛ fu. Ko naa ki kanŋgara na cara ti ni, ti sila mbele pe yɛn tege na poro naa fyɔnwɔ fɛnnɛ pe saga.

\VS{50}Pàa pye na yɛgɛ tungu leele na, na katijangara piin na yɛgɛ sɔgɔwɔ. Naa mìla kaa ki yan ma, a mì si pe tɔngɔ ma pe wɔ wa.

\VS{51}Samari ca ko na, kapere nda mà pye, ki siri walaga pye. Ma katijangara nda mà pye, tì wɛ Samari ca woro ti na. Samari ca naa Sodɔmu ca ki ni, to nda ti yɛn ma nɔsepiile jɛɛlɛ, na lere ka pe katijangara nda fuun pè pye ti taanla ma woro ti ni, pe yaa yo fɔ poro sin ma wɛ mboro na.

\VS{52}Koni mboro fun, ma daga mbɔɔn fɛrɛ ti kun ma yɛɛ ni ma kapere ti kala na. Mà tanga kan ma nɔsepiile jɛɛlɛ pe yeri, kì kaa pye mà kajɔgɔrɔ pye, nda ti yɛn ma tijanga ma wɛ pe woro ti na we. A kì cɛn ndɛɛ pè sin ma wɛ ma na. Koni kì gbɔn ma na ma fɛrɛ shɔ, ma go kì sogo ma na, mà jɛn màga naga fɔ ma nɔsepiile jɛɛlɛ pè sin ma wɛ ma na.›

\VS{53}Ɛɛn fɔ konaa ki ni fuun, Sodɔmu ca naa ki kanŋgara na cara ti ni konaa Samari ca naa ki kanŋgara na cara ti ni, mi yaa sɔngɔrɔ mberi tɛgɛ wa ti yɔnlɔ li ni naa. Mi yaa ka mboro fun ma sɔngɔrɔ mbɔɔn tɛgɛ wa ma yɔnlɔ li ni.

\VS{54}Pa kona ma yaa fɛrɛ shɔ, fɔ ma go ki sogo ma na, ŋga fuun mà pye ki kala na. Ko yaa ki kan ki cara ti kotogo sogowo ta.

\VS{55}Ma nɔsepiile jɛɛlɛ wele, Sodɔmu ca konaa ki kanŋgara na cara ti ni, ti yaa ka sɔngɔrɔ mbe cɛn wa ti faa yɔnlɔ li ni. Ma nɔsepyɔ sumboro, Samari ca ye, ko naa ki kanŋgara na cara ti ni, ti yaa ka sɔngɔrɔ mbe cɛn wa ti faa yɔnlɔ li ni. Mboro naa ma kanŋgara na cara ti ni, ye yaa ka sɔngɔrɔ mbe cɛn wa ye faa yɔnlɔ li ni.

\VS{56}Sanga ŋa ni màa pye nɔɔ yɛɛ gbogo, ma sila pye na para nɔɔ nɔsepyɔ sumboro, Sodɔmu ca ki tifaga wi le?

\VS{57}Ki sanga wi ni, kìla yala ma tipewe pi fa yiri funwa na gbɛn. Koni kì gbɔn ma na, Aramu tara cara to naa ti kanŋgara na cara ti ni fuun ti ni, ti yɛn nɔɔ tifaga; Filisiti tara cara ti yɛn nɔɔ tegele kɛɛ ki ni fuun ki na.

\VS{58}Koni ma yaa yere ma kalikalawa kapyere naa ma katijangara ti go kala li ni.» Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\SH Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɔn finliwɛ \newline  pi yɛn kɔsaga fu
\par }
{\PP \VS{59}Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: «Ŋga mà pye, mi yaa ki yɔngɔ pye ma na fun.
Yɔn finliwɛ mba pi yɛn we sɔgɔwɔ màa jɔgɔ, màa wugu ma sɛnrɛ nda yo, ma siri jate.

\VS{60}Konaa ki ni fuun, yɔn finliwɛ mba mìla le ma punwɛ sanga wi ni, na jatere wi yaa koro pi na. Mi yaa yɔn finliwɛ mbakɔɔ le ma ni.

\VS{61}Kiga pye ma, na maga kɔɔn njɛɛlɛ naa ma jɛɛnlɛ sumbonɔ pe yan naa, pa ma yaa nawa to ma kapyere ti na mbe fɛrɛ shɔ. Mi yaa ka pe kan ma yeri, pe pye paa ma sumborombiile yɛn; ɛɛn fɔ mi woro na ko piin yɔn finliwɛ mba pi yɛn mi naa mboro sɔgɔwɔ po kala na.

\VS{62}Mi yaa kanla yɔn finliwɛ pi le ma ni naa; pa kona ma yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.

\VS{63}Kona, ma yaa nawa to ma faa kapyere ti na, jaŋgo ki fɛrɛ wa ma na, ma go ki sogo ma na. Kona, na mi ka kɔɔn kapere ti ni fuun ti kala yaga ma na sanga ŋa ni, ma se ka ya mbɔɔn yɔn ki yɛngɛ mbe para naa, fɛrɛ ti kala na.» We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.




\par }\Chap{17}{\SH Yomiyɛlɛ na làa wa yɔnye shyɛn \newline  naa ɛrɛzɛn kɛrɛ sɛnrɛ na
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sili sɛnrɛ ti kan na yeri naa, ma yo fɔ:

\VS{2}«Sɛnwee pyɔ, nandalenɛ wa, ma yomiyɛlɛ la wa
Izirayɛli woolo pe kan.

\VS{3}Maga yo pe kan fɔ pa
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Yɔn gbegbeŋɛ wà la pye wa, ŋa wi kanwira tìla pye ma tɔnlɔndɔnlɔ, a kanwira sire tì tɔnlɔndɔnlɔ. Wi sire tìla pye ma yɔnlɔgɔ yɔnlɔgɔ. Pilige ka, a wì si pan wa Liban tara yanwira ti go na, mɛɛ
sɛdiri tige ka namunjɔ njege kaw ma kari ki ni\FTNT{†}{{\FR 17:3 }{\FR{17.3:
}}{\FT{Yɔn gbegbeŋɛ ŋa sɛnrɛ tì yo wo yɛn ma taanla Babilɔni tara wunlunaŋa Nebukanezari wo ni. Wo wìla pan ma malaga gbɔn Zheruzalɛmu ca ki ni maga shɔ (Eze 12).}}}.

\VS{4}Tige njege ŋga kìla yagara ma wɛ ti ni fuun ti na, a wì sigi kaw ma kari ki ni safari wafɛnnɛ pele tara ni, ma saa ki tɛgɛ jawo pyefɛnnɛ cagbɔgɔ ka ni\FTNT{†}{{\FR 17:4 }{\FR{17.4:
}}{\FT{Ki sɛnrɛ nda ti yɛn na para Zhuda tara wunlunaŋa Yehoyakini wo naa wi tara legbɔɔlɔ pe yingiwɛ po sɛnrɛ na. Pàa Yehoyakini wi yigi malaga kasopyɔ ma kari wi ni wa Babilɔni tara.}}}.


\par }{\PP \VS{5}« ‹Ko puŋgo na, a wì si Izirayɛli tara tipile yirifɔnnɔ la lɛ ma saa li sanri laga ŋga kì fugurɔ ka ni. Wìla li sanri tɔnmɔ lɛgɛrɛ pa tanla, paa yɛgɛ ŋga na sɔli tire ma yiri tɔnmɔ laga na we\FTNT{†}{{\FR 17:5 }{\FR{17.5:
}}{\FT{Izirayɛli tara tipile yirifɔnnɔ lo li yɛn wunlunaŋa Sedesiyasi we. Babilɔni tara wunlunaŋa Nebukanezari wìla Sedesiyasi wi tɛgɛ Zhuda tara ti wunlunaŋa (}}{\XT{2 Wunlu 24.17}}{\FT{).}}}.

\VS{6}Ki tipile yirifɔnnɔ lì si kaa yiri ma pye
ɛrɛzɛn tirige tiyɔngɔ, ma fulolo tara ti na. Ki njere tìla tɔnlɔndɔnlɔ ma kari wa yɔn wi kɛɛ yeri. Ki ninde tìla kari wa wi nɔgɔ. Kìla yiri ma pye ɛrɛzɛn tirige, ma njere tugbɔɔrɔ naa njere tumɔɔrɔ yirige.

\VS{7}Ɛɛn fɔ, a yɔn wà yɛgɛ si pan; wìla pye gbegbeŋɛ, wi kanwira tìla tɔnlɔndɔnlɔ, a wi sire tì lɛgɛ. Kona, a ɛrɛzɛn tirige kì sigi ninde ti yɛgɛ sin ma kari wa wo fun wi yeri, ma ki njere ti jaraga ma kari wa wi yeri. Ɛrɛzɛn tirige kìla pye naga jate fɔ ki yaa tɔnmɔ lɛgɛrɛ ta wa ko laga ko na mbe wɛ kìla pye laga koŋgbanŋga ŋga na ko na\FTNT{†}{{\FR 17:7 }{\FR{17.7:
}}{\FT{Yɔn shyɛn woo wo yɛn ma taanla Ezhipiti tara wunlunaŋa Farawɔn wo ni; wunlunaŋa Sedesiyasi wìla pye naga jate mbe yɔn finliwɛ le wi ni (}}{\XT{Eze 17.15}}{\FT{).}}}.

\VS{8}Pàa ɛrɛzɛn tirige ki sanri tara tiyɔnrɔ ta na, tɔnmɔ lɛgɛrɛ pa tanla, jaŋgo ki njere wɔ, ki sɛ mbe pye ɛrɛzɛn tirige tiyɔngɔ.›


\par }{\PP \VS{9}«Maga yo Izirayɛli woolo pe kan fɔ, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Naga yɛn ma, ki ɛrɛzɛn tirige ki mbe ya mbege yɛɛ ta le? Naga yɛn ma, yɔn koŋgbanŋa wi sege ninde ti kɔlɔgi mbege pire ti jɔgɔ konaa mbe ti ki waga, jaŋgo ki wɛfunfunndo ti ni fuun ti waga wi le? Wi yaa ki ɛrɛzɛn tirige ki tile mbege kɔw ki ninde ti ni. Wi se ka jori fanŋga gbɔgɔ na nakoma janwa gbɔlɔ na, mbege tile mbege kɔlɔgi.

\VS{10}Koni ɛrɛzɛn tirige pè ko sanri, ɛɛn fɔ ki mbe ya mbege yɛɛ ta le? Na yɔnlɔ yirisaga tifɛlɛgɛ wɛrɛgɛ kiga kaa gbɔɔn mbaa waa ki na, naga yɛn ma, ki se waga wi le? Ki yaa waga wa tara nda pège sanri ti na.› »


\par }{\SH Ezekiyɛli wìla yomiyɛlɛ li kɔrɔ \newline  wi yo Izirayɛli woolo pe kan
\par }
{\PP \VS{11}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sili sɛnrɛ ti kan na yeri naa, ma yo fɔ:

\VS{12}«Ki cɛnlɛ woolo mbele pè yiri ma je, ki yo pe kan fɔ: ‹Yee ki yomiyɛlɛ na li kɔrɔ wi jɛn wi le?› Maga yo pe kan fɔ: ‹Ye wele, Babilɔni tara wunlunaŋa wì kari wa Zheruzalɛmu ca ma saa Zhuda tara wunlunaŋa wo naa wi tara teele pe yigi, ma kari pe ni wa Babilɔni tara.

\VS{13}Ko puŋgo na, a wì si wunluwɔ go woo wa wɔ, ma
yɔn finliwɛ le wi ni, ma ti a wì wugu maa kan mbe koro sinŋɛ wi ni. A wì si tara teele pe yigi ma kari pe ni wa Babilɔni tara,

\VS{14}jaŋgo tara ti fanŋga ki kologo, tiga ka ya mbe yiri naa, leele pe koro yɔn finliwɛ na wo nuŋgba ni.

\VS{15}Ɛɛn fɔ, a wì si kaa yiri ma je Nebukanezari wi na, mɛɛ pitunmbolo torogo wa Ezhipiti tara ma yo wunlunaŋa wi shɔnye naa maliŋgbɔɔnlɔ lɛgɛrɛ kan wi yeri. Naga yɛn ma, ko wogo ŋga wì pye yɛɛn, wi mbe cew ta mɛlɛ? Mbege ta wì yɔn finliwɛ pi jɔgɔ, wi yaa wi yɛɛ shɔ mɛlɛ?› »


\par }{\PP \VS{16}Mi ŋa ye Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ na yinwege wolo, na mɛgɛ ki na, mi yɛn naga yuun fɔ: «Wunlunaŋa ŋa wìla ki lerefɔ wi tɛgɛ wunluwɔ pi na, wi yaa ka sa ku wa ki wunlunaŋa wi tara ti ni, wa Babilɔni ca; katugu wìla wugu ma wunlunaŋa wi kan ma sɛnrɛ nda yo, wì siri jate, wì yɔn finliwɛ pi jɔgɔ.

\VS{17}Ali na Ezhipiti tara wunlunaŋa Farawɔn wiga pan maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbelege fanŋga wogo ni konaa maliŋgbɔɔnlɔ lɛgɛrɛ ni, pe se ka ya mbe ki wunlunaŋa wi saga malaga sanga wi ni; katugu Babilɔni tara fɛnnɛ pe yaa ka pan mbe lugusara gbegele konaa mbe tara gbogolo gbogolo ca ki mbogo ki na mbege fili, mbe ta mbe lelɛgɛrɛ tɔngɔ.

\VS{18}Ki wunlunaŋa wì yɔn finliwɛ pi jɔgɔ, katugu wìla wugu ma sɛnrɛ nda yo, wii ti jate. Wìla wi yɛɛ kan ma ki kagala ŋgele ke ni fuun ke pye. Koni wi se ya mboo yɛɛ shɔ naa.»


\par }{\PP \VS{19}Ki kala na, we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, pa lì yo yɛɛn fɔ: «Mi ŋa Yɛnŋɛlɛ na yinwege wolo, na mɛgɛ ki na, ki wunlunaŋa wìla wuguro nda wugu na yɛgɛ sɔgɔwɔ, wi siri jate; wìlan yɔn finliwɛ pi jɔgɔ. Ki kala na, mi yaa wi kapere ti go kala li taga wi na.

\VS{20}Mi yaa na mɛrɛ ti jan wi na, mboo yigi wa na pɛnɛ li ni. Mi yaa wi lɛ mbe kari wi ni wa Babilɔni tara, mbe sa kiti kɔn wi na wa ki laga ki na wi mbasinmɛ kapyere nda wì pye na na ti kala na.

\VS{21}Wi maliŋgbɔɔnlɔ mbele fuun pe yaa kaa fee mbe shɔ, pe yaa ka pe gbo tokobi ni; mbele pe yaa ka koro go na pe ni, pe yaa ka gbɔn mbe jaraga mbe kari kɛɛ ki ni fuun ki na. Pa kona ye yaa ki jɛn fɔ mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mì para.»


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ lìgi yɔn fɔlɔ kɔn \newline  mbe Izirayɛli wunluwɔ pi sɔngɔrɔ \newline  mboo tɛgɛ wa pi yɔnlɔ
\par }
{\PP \VS{22}Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: «Mi jate mi yaa ka njege ka kaw sɛdiri tige ka namunjɔ na mbe saga sanri. Mi yaa ki njege yirifɔnŋgɔ ka kɔn wa njere ti ni fuun ti go na, mbe saga sanri yanwiga titɔnlɔgɔ ŋga kì yaraga ka go na\FTNT{†}{{\FR 17:22 }{\FR{17.22:
}}{\FT{Njege yirifɔnŋgɔ ŋga ki sɛnrɛ tì yo, ki yɛn ma taanla Izirayɛli tara wunlunaŋa wo ni (}}{\XT{Eze 34.23; 2 Sami 7.12-16}}{\FT{). Yanwiga titɔnlɔgɔ ŋga kì yaraga, ko ki yɛn Zheruzalɛmu ca ye.}}}. 
\VS{23}Mi yaa saga sanri Izirayɛli tara yanwiga ŋga kì yaraga ti ni fuun ti na wa ki go na. Ki yaa ka yiri mbe njere wɔ, mbe pire sɛ, mbe pye sɛdiri tige tiyɔngɔ. Sannjɛrɛ ti cɛnlɛ pyew ti yaa ka pan mbaa cɛɛn wa ki yinmɛ pi ni; ti yaa kaa cɛɛn wa ki njere ti yinmɛ pi ni.

\VS{24}Pa kona yan tire ti ni fuun ti yaa ki jɛn fɔ mi Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mi ma tigbɔgɔ ki tirige, ma tipile li yirige. Mi ma tige tipirige ki waga, ma tiwaga ki pye ki ma fun. Mi Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mì para, mi yaa sigi pye.»




\par }\Chap{18}{\SH Yɛnŋɛlɛ li yaa kiti kɔn \newline  lere pyew wi na \newline  mbe yala wi kapyere ti ni
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sili sɛnrɛ ti kan na yeri naa, ma yo fɔ:

\VS{2}«Yiŋgi na, a ye nɛɛ ki yomiyɛlɛ na li waa
Izirayɛli tara ti wogo na, na yuun fɔ:

\par }{\Q ‹Teele pè
ɛrɛzɛn pire tugbɔɔnrɔ ti ka,

\par }{\Q a pe piile pe ŋgangala kè tanga pe na\XREF{†}{{\XO 18:2 }{\XO{18.2:
}}{\XT{Zhere 31.29}}}.›


\par }{\MM \VS{3}Mi ŋa
ye Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ na yinwege wolo, na mɛgɛ ki na, mi yɛn naga yuun fɔ ye se kaa ki yomiyɛlɛ na li waa laga Izirayɛli tara naa.

\VS{4}Ye wele, sɛnwee piile pe ni fuun pe yinŋgele ke yɛn na wogolo. Teele pe yinŋgele o, piile pe yinŋgele o, ke yɛn na wogolo. Lere ŋa ka kapege pye wo wi daga mbe ku.


\par }{\PP \VS{5}«Lesinŋɛ wi yɛn yɛgɛ ŋga na ki ŋga, wi maa tanri kaselege na, na kasinŋge piin.

\VS{6}Saara nda pe maa woo wa yanwira ti na wila la ta kaa, wila la yɛgɛ yinrigi Izirayɛli woolo yarisunndo ti na. Wila wi lewee yɛnlɛ wi jɔ wi ta. Wila sinlɛ jɛlɛ ŋa wi yɛn naa jogolo yaan wi ni.

\VS{7}Wila li lere go na; wi ka lere jin mboo kɛɛ yaraga shɔ mbege tɛgɛ fɔgɔ ki yɔnlɔ, wi ma kaa ki sɔngɔrɔ ki fɔ wi na. Wila yu. Fuŋgo yɛn mbele na, wi maa yaakara kaan pe yeri, wi ma yaripɔgɔ kan lere ŋa wi yɛn witiwaga wi yeri.

\VS{8}Wila fɔgɔ le lere na mbaa tɔnli jaa ki go na, wila la tɔnli pee jaa. Wi maa kɛɛ kì wɔ kambasinŋge pyege ki ni, wi ma kiti wi kɔn kaselege na lere naa wi lewee yɛnlɛ pe sɔgɔwɔ.

\VS{9}Wi maa tanri na kondɛgɛŋgɛlɛ koro naa na kakɔnndɛgɛŋgɛlɛ ke na ma yala kaselege ki ni. Ki lerefɔ wi yɛn lesinŋɛ. Wi yaa laa yinwege ki piin. We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ le, lo lì yo ma.


\par }{\PP \VS{10}«Ɛɛn fɔ, na ki lerefɔ wi ka pinambyɔ se, ŋa wi pye lepee konaa legbolere, nakoma wi pye ki kapyere cɛnlɛ nda ka pyefɔ,

\VS{11}mbe sigi ta wi to wi sila ki cɛnlɛ ka pye, na ki pyɔ wi ka saa saara nda pe maa woo wa yanwira ti na ti kaa, na wi kaa lewee yɛnlɛ wi jɔ wi ta,

\VS{12}na wi kaa nii fyɔnwɔ fɛnnɛ poro naa leele mbele pe yɛn tege na pe go na, na wi kaa yuun, yaraga ŋga wì shɔ fɔgɔfɔ wi yeri maga tɛgɛ fɔgɔ ki yɔnlɔ, na wi sigi sɔngɔrɔ wi na, na wi kaa yɛgɛ yinrigi yarisunndo ti na, mbaa katijangara piin,

\VS{13}na wi ka fɔgɔ le lere na mbaa tɔnli jaa ki go na, na wi kaa tɔnli pee shoo, naga yɛn ma, ki pyɔ wi yaa koro mbaa wi yinwege ki piin wi le? Ayoo wi se koro mbaa wi yinwege ki piin. Ki katijangara nda fuun wì pye ti kala na, pe yaa kaa gbo; wi yaa suu yɛɛra kunwɔ pi go kala li lɛ.


\par }{\PP \VS{14}«Ɛɛn fɔ na pinambyɔ ka pye naŋa wa yeri, kapere nda fuun wi to wì pye, na wi ka pye ti jɛnmɛ, na wi kari yan, na wii yɛnlɛ mbaa ti nuŋgba ti piin,

\VS{15}na wi woro na saara nda pe maa woo wa yanwira ti na ti kaa, na wi woro na yɛgɛ yinrigi Izirayɛli tara yarisunndo ti na, na wi suu lewee yɛnlɛ wi jɔ wi ta;

\VS{16}na wi woro na nii lere go na, na wi woro na yaraga ka shoo fɔgɔfɔ wi yeri mbege tɛgɛ fɔgɔ ki yɔnlɔ, na wi woro na yuun, na wi kaa yaakara kaan fuŋgo fɔ wi yeri mbaa yaripɔrɔ kaan ŋa wi yɛn witiwaga wi yeri;

\VS{17}na wi woro na kambasinŋge piin lere na, na wi woro na tɔnli jaa fɔgɔ go na, na wi si woro na tɔnli pee shoo, na wi kaa tanri na kakɔnndɛgɛŋgɛlɛ naa na kondɛgɛŋgɛlɛ ke na, ki lerefɔ wi se ku wi to wi kajɔɔgɔ ki kala na; wi yaa laa yinwege ki piin, ki woro na lere kɔɔn shyɛn.

\VS{18}Wi to wo wì leele pe jɔlɔ, ma pe kɛɛ yaara ti yu, ma kambasinnde pye wi tara woolo pe na. Wowi wi daga mbe ku wi kapere ti kala na.


\par }{\PP \VS{19}«Ye maa yuun fɔ: ‹Yiŋgi na kapere nda tofɔ wì pye, ti fɔgɔ kii si daga mbe tɔn pyɔ wi na?› Ki se pye ma, katugu pyɔ wì tanga kaselege naa kasinŋge ki na, konaa mala kondɛgɛŋgɛlɛ ke ni fuun ke yigi na tanri ke na. Ki pyɔ wi yaa laa yinwege ki piin, ki woro na lere kɔɔn shyɛn.

\VS{20}Lere ŋa ka kapege ki pye, ko fɔ wo wi daga mbe ku. Tofɔ wi kajɔɔgɔ ki go kala li se to pyɔ wi na, pyɔ wi kajɔɔgɔ ki go kala li se to tofɔ wi na. Lesinŋɛ wi yaa kaa kasinmɛ pi tɔnli wi ta, lepee wi tipewe pi go kala li yaa ka to wi na.»


\par }{\SH Kapege pyefɔ naa lesinŋɛ pe sara
\par }
{\PP \VS{21}«Na lepee wi ka puŋgo le wi kapere nda fuun wì pye ti ni mberi yaga, na wi kaa tanri na kondɛgɛŋgɛlɛ ke ni fuun ke na, mbaa na kakɔnndɛgɛŋgɛlɛ naa na kasinŋge ki piin, ki woro na lere kɔɔn shyɛn, wi yaa laa yinwege ki piin, wi se ku.

\VS{22}Kapere nda fuun wì pye ka kpɛ se jate wi go na naa; kasinŋge konɔ na wì tanga li kala na, wi yaa laa yinwege ki piin.

\VS{23}Naga yɛn ma, yaa ki jate ndɛɛ lepee wi kunwɔ po pilan ndanla wi le? We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma. Mi maa ki jaa wi wɔ wa wi kombegele ke ni, wila wi yinwege ki piin.


\par }{\PP \VS{24}«Na lesinŋɛ wi kaa kasinŋge pyege ki yaga, mbaa kambasinŋge ki piin, lepee wi maa katijangara nda fuun piin, na wi kaa ti fɔrɔgi, naga yɛn ma, wi yaa laa yinwege ki piin wi le? Wi kasinŋge ŋga fuun wì pye pe se nawa to ka kpɛ na. Wi yaa ku wi kambasinmɛ naa wi kapere nda wì pye ti kala na.


\par }{\PP \VS{25}«Ye maa yuun naa fɔ: ‹We Fɔ wi konɔ li woro ma yala.› Yoro Izirayɛli woolo ye logo na yeri jɛŋgɛ. Naga yɛn ma, mi na koŋgolo koro ke woro ma yala wi le? Naga yɛn ma, yoro koŋgolo koro ma ke woro ma yala?

\VS{26}Na lesinŋɛ wa kaa kasinŋge pyege ki yaga mbaa kambasinŋge piin mbe si ku, ki fɔ wì ku wi kambasinŋge ko kala na.

\VS{27}Ɛɛn fɔ na lepee wa kaa kapege pyege ki yaga mbaa tanri kaselege naa kasinŋge na, wi yaa wi yinwege ki ta.

\VS{28}Na wi ka jatere ta mboo kajɔgɔrɔ ti ni fuun ti jɛn mberi yaga, pa wi yaa laa yinwege ki piin, wi se ku.


\par }{\PP \VS{29}«Ɛɛn fɔ yoro Izirayɛli woolo ye yɛn na yuun fɔ: ‹We Fɔ wi konɔ li woro ma yala.› Yoro Izirayɛli woolo, naga yɛn ma, mi na koŋgolo koro ke woro ma yala wi le? Naga yɛn ma, yoro koŋgolo koro ma ke woro ma yala?


\par }{\PP \VS{30}«Ki kala na, mi yaa ka kiti kɔn ye ni fuun nuŋgba nuŋgba ye na mbe yala ye kapyegele ke ni, yoro Izirayɛli woolo wele. We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma. Ye ye tangalɔmɔ pi kanŋga, ye sɔngɔrɔ ye puŋgo wa ye kajɔgɔrɔ ti ni fuun ti yeri, jaŋgo ye kajɔgɔrɔ tiga ka ti ye tɔngɔ.

\VS{31}Kajɔgɔrɔ nda fuun yaa piin, ye laga ti na, ye ye kotogo ki kanŋga fɔnŋgɔ, ye nawa jatere fɔnŋɔ le ye yɛɛ ni. Yoro Izirayɛli woolo, yiŋgi na ye nɛɛ jaa mbe ku?

\VS{32}Mi ŋa ye Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mì yo ma fɔ: ‹Lere mbe ku ki woro mala ndanla. Ki kala na, ye ye tangalɔmɔ pi kanŋga ye kapege ki yaga, jaŋgo yaa ye yinwege ki piin.› »




\par }\Chap{19}{\SH Kunwɔ yurugo ŋga kìla kɔ \newline  Izirayɛli tara yɛkeele pe wogo na
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona, a
we Fɔ wì sho fɔ: «Mboro wo na, Ezekiyɛli, ma kunwɔ yurugo kɔ
Izirayɛli tara teele pe wogo na, ma yo fɔ:


\par }{\Q \VS{2}E, ma nɔ wìla pye paa jara nɔ gbɔɔ\FTNT{†}{{\FR 19:2 }{\FR{19.2:
}}{\FT{Jara nɔ gbɔɔ ŋa wi sɛnrɛ tì yo, wo yɛn ma taanla Zheruzalɛmu ca ko ni nakoma Zhuda cɛnlɛ lo ni.}}} yɛn jaraye pe sɔgɔwɔ!

\par }{\Q Wìla pye ma sinlɛ wa jara yirifɔnmbɔlɔ pe sɔgɔwɔ, naa piile pe yɔn suro ti woo.


\par }{\Q \VS{3}Wìla wi pyɔ wa koro,

\par }{\Q a wì yiri ma pye jara yirifɔnŋɔ.

\par }{\Q Ŋa wìla kagbogo ki fɔrɔgɔ,

\par }{\Q a wila leele pe kuun.


\par }{\Q \VS{4}Cɛngɛlɛ kèle yɛgɛ woolo la wi kala li logo,

\par }{\Q a pè ti wì to wege ka ni.

\par }{\Q A pè suu yigi ma tugurɔn kannjinɛ le wa wi numala li na, mɛɛ kari wi ni wa Ezhipiti tara\FTNT{†}{{\FR 19:4 }{\FR{19.4:
}}{\FT{Ki sɛnrɛ nda ti yɛn na para Zhuda tara wunlunaŋa Yowahazi wo sɛnrɛ na.}}}.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}«Naa jara nɔ wìla kaa ki yan wùu pinambyɔ wi sige ma saa te,

\par }{\Q a wi jigi wì si kɔn wi na.

\par }{\Q A wì suu pyɔ wa yɛgɛ lɛ maa koro,

\par }{\Q maa pye jara yirifɔnŋɔ.


\par }{\Q \VS{6}A wi nɛɛ yanri jara sanmbala pe sɔgɔwɔ.

\par }{\Q Wìla yiri ma pye jara yirifɔnŋɔ;

\par }{\Q wìla kagbogo ki fɔrɔgɔ,

\par }{\Q a wila leele pe kaa.


\par }{\Q \VS{7}Wìla pe
malaga sigeyinrɛ ti jaanri\FTNT{†}{{\FR 19:7 }{\FR{19.7:
}}{\FT{Ki laga ŋga ki sɛnrɛ ti woro ma filige Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛ ŋa wi yɛn Aramuye sɛnrɛ ni wi ni.}}}, ma pe cara ti tɔngɔ.

\par }{\Q Wi gbelege ki kala na, tara to naa ti nawa yaara ti ni fuun ti sunndo wìla kɔn ti na.


\par }{\Q \VS{8}Cɛngɛlɛ ŋgele ke yɛn maa maga, kè si yiri wi kɔrɔgɔ,

\par }{\Q ma yiri kɛɛ ki ni fuun ki na.

\par }{\Q Kàa ke mɛrɛ ti jan wi na,

\par }{\Q a wì to wa ke wege ki ni.


\par }{\Q \VS{9}Pàa tugurɔn kannjinɛ le wa wi numaga ki na

\par }{\Q maa le gbaga ka ni,

\par }{\Q ma kari wi ni wa Babilɔni tara wunlunaŋa wi yeri.

\par }{\Q Pàa saa wi tɔn malaga sigego ka ni,

\par }{\Q jaŋgo paga kaa magala li logo naa wa Izirayɛli tara yanwira ti na.»


\par }{\SH Kunwɔ yurugo ŋga kìla kɔ \newline  ɛrɛzɛn tirige ki wogo na
\par }
{\Q \VS{10}Ma nɔ wìla pye paa
ɛrɛzɛn tirige yɛn, ŋga ki yɛn ma sanri lɔgɔ yɔn na.

\par }{\Q Pire lɛgɛrɛ naa njere lɛgɛrɛ la pye ki na tɔnmɔ lɛgɛwɛ pi kala na.


\par }{\Q \VS{11}Njere tugbɔɔrɔ la pye ki na,

\par }{\Q a ki njere tì pye wunlumbolo pe kanŋgala.

\par }{\Q Kìla tɔnlɔ ma yagara ma wɛ tire sannda ti na;

\par }{\Q pe ma koro lege naga yaan ki yagawa,

\par }{\Q naa ki njere lɛgɛrɛ ti kala na.


\par }{\Q \VS{12}Ɛɛn fɔ pàa ki kɔw naŋgbanwa gbɔɔ ni maga wa tara;

\par }{\Q yɔnlɔ yirisaga tifɛlɛgɛ kìla ki pire ti waga, a tì toori.

\par }{\Q Ki njere tugbɔɔrɔ tìla kaari ma waga;

\par }{\Q a kasɔn kìri sogo.


\par }{\Q \VS{13}Koni pè saa ɛrɛzɛn tirige ki sanri wa
gbinri wi ni, wa lawaga tara nda tɔnmɔ woro wa.


\par }{\Q \VS{14}Kasɔn yiri wa ki tirige ki ni maga njere to naa ki pire ti sogo.

\par }{\Q Njege gbeŋge si koro ki na naa, ŋga ki mbe ya pye wunluwɔ kanŋgala.

\par }{\BB \par }
{\PP Ki yurugo ŋga ki yɛn kunwɔ yurugo; ki yaa koro mbaa koo kunwɔ yurugo yɛn.




\par }\Chap{20}{\SH Yɛnŋɛlɛ làa pye na Izirayɛli woolo \newline  pe yɛgɛ sinni, \newline  ali mbege ta pàa yiri ma je
\par }
{\PP \VerseOne{1}Izirayɛli woolo pe yigiŋgɔlɔ malaga kasopiile, ki yɛlɛ kɔlɔshyɛn wolo li yeŋge kaŋgurugo wogo ki pilige kɛ wogo ki na, a Izirayɛli tara
lelɛɛlɛ pèle si pan ma cɛn na yɛgɛ sɔgɔwɔ, jaŋgo mbe Yawe Yɛnŋɛlɛ li yewe mbeli nandanwa kala li jɛn.

\VS{2}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sili sɛnrɛ ti kan na yeri ma yo fɔ:

\VS{3}«Sɛnwee pyɔ, ki yo Izirayɛli tara lelɛɛlɛ pe kan fɔ mi ŋa
ye Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ le, pa mì yo yɛɛn fɔ: ‹Naga yɛn ma, muwi ye pan mbe yewe mbanla nandanwa kala li jɛn wi le? Kaselege ko na, mi ŋa Yɛnŋɛlɛ na yinwege wolo, na mɛgɛ ki na, mi se ti yanla yewe.› We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\PP \VS{4}«Sɛnwee pyɔ, ma yɛɛ gbɛgɛlɛ, ma kiti kɔn pe na, ki pyewe piga kaa ma kɔɔn shyɛn. Pe tɛlɛye pàa katijangara nda pye, ma pe nawa to ti na.

\VS{5}Maga yo pe kan fɔ, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Pilige ŋga ni, mìla Izirayɛli woolo pe wɔ, mìlan kɛɛ ki yirige ma wugu ki Zhakɔbu setirige piile pe kan. Mìla na yɛɛ naga pe na wa Ezhipiti tara. Mìlan kɛɛ yirige ma wugu pe kan ma yo fɔ: Muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ, ye Yɛnŋɛlɛ le.›

\VS{6}Ki pilige ki ni, mìla wugu ma pe kan, ma yo mi yaa pe yirige wa Ezhipiti tara mbe kari pe ni tara ta ni, nda mìla gbɛgɛlɛ pe kan, nda nɔnɔ naa sɛnrɛgɛ yɛn na fuun wa ti ni. Tara nda ti yɛn ma yɔn ma wɛ tara ti ni fuun ti na\XREF{†}{{\XO 20:6 }{\XO{20.6:
}}{\XT{Ɛki 6.2-8}}}.

\VS{7}Mìla pe pye fɔ: ‹Ye ni fuun nuŋgba nuŋgba, yarisunndo tijangara nda ye yɛn na yɛgɛ yinrigi ti na, yeri wa. Yaga ka ye yɛɛ tɛgɛ
fyɔngɔ ni mbaa Ezhipiti tara yarisunndo ti gbogo. Muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ, ye Yɛnŋɛlɛ le.›


\par }{\PP \VS{8}«Ɛɛn fɔ pàa yiri ma je na na, pe sila yɛnlɛ mbe logo na yeri. Pe ni wa kpɛ sila yarisunndo tijangara nda pàa pye na yɛgɛ yinrigi ti na ti wa, pe sila je Ezhipiti tara yarisunndo ti na. Mìla ki sɔnri mbanla naŋgbanwa gbɔɔ kala li wa pe na, mbanla naŋgbanwa kala li pye pe na fɔ sa gbɔn wa li kɔsaga, wa Ezhipiti tara ti ni.

\VS{9}Ɛɛn fɔ mi sila yɛnlɛ mbege pye pe na ma, na mɛgɛ ko kala na, jaŋgo pàa pye ma cɛn cɛngɛlɛ ŋgele sɔgɔwɔ, na mɛgɛ ki ka ka jɔgɔ ke yɛgɛ sɔgɔwɔ, poro wɛlɛ mìla na yɛɛ naga pe na, ma pe yirige ma pe wɔ wa Ezhipiti tara.


\par }{\PP \VS{10}«Mìla pe yirige wa Ezhipiti tara ma kari pe ni wa
gbinri wi ni.

\VS{11}A mì silan kondɛgɛŋgɛlɛ ke kan pe yeri, mala kakɔnndɛgɛŋgɛlɛ ke naga pe na; sɛnwee wi daga mbaa tanri ke na, jaŋgo mbaa wi yinwege ki piin ke fanŋga na.

\VS{12}Mìla na
cɛnpilige ki kan pe yeri, ki pye paa kacɛn yɛn mi naa poro sɔgɔwɔ, jaŋgo pege jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le, na lì pe pye
kpoyi\FTNT{†}{{\FR 20:12 }{\FR{20.12:
}}{\FT{Na lì pe pye kpoyi, ko kɔrɔ wo yɛn fɔ na lì pe tɛgɛ pe yɛ li yɛɛ kan;
}}{\XT{Ɛki 31.13; Levi 20.8; 22.9}}{\FT{.}}}.

\VS{13}Ɛɛn fɔ Izirayɛli woolo pàa yiri ma je na na wa gbinri wi ni. Pe sila tanga na kondɛgɛŋgɛlɛ ke na; pàa je na kakɔnndɛgɛŋgɛlɛ ke na, koro ŋgele sɛnwee wi daga mbaa tanri ke na, jaŋgo mbaa wi yinwege ki piin ke fanŋga na. Pàa na cɛnpilige ki jɔgɔ fɔ tipege. A mì sigi sɔnri mbanla naŋgbanwa kala li wa pe na wa gbinri wi ni, mbe pe tɔngɔ pew.

\VS{14}Ɛɛn fɔ mi sila ki pye ma, na yɛɛra mɛgɛ ko kala na, jaŋgo mìla pe yirige wa Ezhipiti tara ti ni cɛngɛlɛ ŋgele yɛgɛ na, na mɛgɛ ki ka ka jɔgɔ wa ke yɛgɛ sɔgɔwɔ.

\VS{15}Muwi mìla na kɛɛ ki yirige ma wugu pe kan wa gbinri wi ni, ma yo fɔ mi se kari pe ni wa tara nda mìla kan pe yeri ti ni; to nda nɔnɔ naa sɛnrɛgɛ yɛn na fuun wa ti ni, ti si yɛn ma yɔn ma wɛ tara ti ni fuun ti na.

\VS{16}Mìla ko pye ma, katugu pàa je na kakɔnndɛgɛŋgɛlɛ ke na. Pe sila pye na tanri na kondɛgɛŋgɛlɛ ke na; pàa pye nala cɛnpiliye yi jogo, katugu pe jatere wìla koro pe yarisunndo to na.

\VS{17}Konaa ki ni fuun, mìla pe wele ma pe yinriwɛ ta, mi sila pye na jaa mbe pe tɔngɔ; mi sila pe tɔngɔ mbe pe wɔ wa gbinri wi ni.


\par }{\PP \VS{18}«Mìla ki yo pe piile pe kan wa gbinri wi ni fɔ: ‹Yaga kaa tanri ye tɛlɛye pe kondɛgɛŋgɛlɛ ke na. Yaga ka pe kakɔnndɛgɛŋgɛlɛ ke yigi mbaa tanri ke na, yaga kaa pe yarisunndo ti gbogo mbe ye yɛɛ tɛgɛ fyɔngɔ ni.

\VS{19}Muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ, ye Yɛnŋɛlɛ le. Yaa tanri na kondɛgɛŋgɛlɛ ke na, yanla kakɔnndɛgɛŋgɛlɛ ke yigi yaa tanri ke na.

\VS{20}Yanla cɛnpiliye yi pye kpoyi, pa kona ki yaa pye paa kacɛn yɛn mi naa yoro sɔgɔwɔ, jaŋgo yege jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ, ye Yɛnŋɛlɛ le.›


\par }{\PP \VS{21}«Ɛɛn fɔ pe piile fun pàa yiri ma je na na. Pe sila tanga na kondɛgɛŋgɛlɛ ke na, pe sila na kakɔnndɛgɛŋgɛlɛ ke yigi mbaa tanri ke na; koro ŋgele sɛnwee wi daga mbaa tanri ke na, jaŋgo mbaa wi yinwege ki piin ke fanŋga na. Pàa na cɛnpiliye yi jɔgɔ. A mì sigi sɔnri mbanla naŋgbanwa gbɔɔ kala li wa pe na wa gbinri wi ni, mbanla naŋgbanwa kala li pye pe na fɔ sa gbɔn wa li kɔsaga.

\VS{22}Ɛɛn fɔ mi sila ki pye, na yɛɛra mɛgɛ ko kala na, jaŋgo mìla pe yirige wa Ezhipiti tara cɛngɛlɛ ŋgele yɛgɛ na, na mɛgɛ ki ka ka jɔgɔ ke yɛgɛ sɔgɔwɔ.

\VS{23}Muwi mìla na kɛɛ ki yirige ma wugu pe kan fun wa gbinri wi ni, mbe pe jaraga wa cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ, mbe pe jaraga mbe kari tara pyew ti ni.

\VS{24}Katugu pe sila pye nala kakɔnndɛgɛŋgɛlɛ ke piin; pàa je na kondɛgɛŋgɛlɛ ke na, mala cɛnpiliye yi jɔgɔ. Pàa pye na yɛgɛ yinrigi pe tɛlɛye pe yarisunndo ti na.

\VS{25}Kì pye ma, a mì si kondɛgɛŋgɛlɛ kan pe yeri, ŋgele ke sila pye ma yɔn, ma kakɔnndɛgɛŋgɛlɛ kan pe yeri, ŋgele pe saa ya mbaa pe yinwege ki piin ke fanŋga na.

\VS{26}Mìla ti, a pè pe yɛɛ tɛgɛ fyɔngɔ ni pe
saara ti ni; to tìla pye pe pinambiile koŋgbanmbala mbele fuun pàa pye na woo saraga na pe sori kasɔn ni. Mìla ki pye ma, ma jɔlɔgɔ wa pe na, jaŋgo pege jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.»


\par }{\SH Izirayɛli woolo pe sila logo \newline  Yɛnŋɛlɛ li yeri wa Kana tara
\par }
{\PP \VS{27}Ki kala na, sɛnwee pyɔ, para Izirayɛli tara woolo pe ni, maga yo pe kan fɔ: «Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Ye tɛlɛye pàa na tifaga fun, katugu pe sila koro sinmbele na ni.

\VS{28}Mìlan kɛɛ ki yirige ma wugu, ma yo mi yaa tara nda kan pe yeri, a mì si kari pe ni wa ti ni. Ɛɛn fɔ, a pè si saa na yɛgɛ yinrigi tinndiye titɔnlɔmbɔlɔ pe na konaa tigbɔrɔ nda fuun ti yɛn wɛrɛ ni ti na. Pa pàa pye na pe saara ti woo wa ki lara ti ni; pàa pye na pe yarilire saara ti woo wa, naa pe
wusuna nuwɔ taan saara ti ni konaa pe duvɛn saraga ŋga pe ma wɔ ma wo ki ni ma ta mala naŋgbanwa pi yirige na ni.›

\VS{29}Kona, a mì si pe yewe ma yo fɔ: ‹Ye maa kee wa sunzara nda wa tinndiye pe na, ko yɛn yiŋgi?› Ali ma pan ma gbɔn nala, pe maa ki lara ti yinri sunzara.


\par }{\PP \VS{30}«Ki kala na, ki yo Izirayɛli tara woolo pe kan fɔ: ‹Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: Naga yɛn ma, ye si ye yɛɛ tɛgɛ fyɔngɔ ni paa ye tɛlɛye pe yɛn wi le? Naga yɛn ma, ye woro na kalikalawa piin na pe yarisunndo tijangara ti gbogo wi le?

\VS{31}Ali ma pan ma gbɔn nala, ye yɛn na ye yɛɛ teri fyɔngɔ ni, naa ye yɛn na ye saara ti woo, na ye piile pe woo saraga na pe sori kasɔn ni ye yarisunndo ti ni fuun ti kan we. Yoro Izirayɛli woolo, yaa ki sɔnri ndɛɛ mi yaa ye yaga yanla yewe wi le? Ayoo dɛ. Mi ŋa ye Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ na yinwege wolo, na mɛgɛ ki na, mi yɛn naga yuun fɔ mi se yɛnlɛ ki na yanla yewe.›


\par }{\PP \VS{32}«Ye yɛn naga sɔnri wa ye nawa naga jaa mbe pye paa cɛngɛlɛ sanŋgala ke yɛn, konaa mbe pye paa tara sannda ti woolo pe yɛn, mbaa tire naa sinndɛɛrɛ ti gbogo. Ɛɛn fɔ ki wogo ki se pye.

\VS{33}Mi ŋa ye Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ na yinwege wolo, na mɛgɛ ki na, mi yɛn naga yuun fɔ mi yaa cɛn wunluwɔ pi na ye go na, na fanŋga konaa na yawa pi ni, mbanla naŋgbanwa gbɔɔ kala li wa ye na.

\VS{34}Mi yaa ka ye yirige mbe ye wɔ wa cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ; mìla ye jaraga ma kari ye ni tara nda ni, mi yaa ka ye yirige wa ti ni, mbe ye gbogolo naa na fanŋga konaa na yawa pi ni, mbanla naŋgbanwa gbɔɔ kala li wa ye na.

\VS{35}Mi yaa ka kari ye ni gbinri wa ni, mbe ye laga cɛngɛlɛ sanŋgala ke na, we sa we yɛɛ yan gbɔgɔyi, mbe kiti kɔn ye na.

\VS{36}Yɛgɛ ŋga na mìla kiti kɔn ye tɛlɛye pe na wa Ezhipiti tara ti ni, ki pyelɔmɔ nuŋgba pi na fun, mi yaa kiti kɔn yoro fun ye na.» We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.

\VS{37}Mi yaa ka ye yɛgɛ sin na yaayoro kɔnrikanŋgala li ni mbe kari ye ni wa na
yɔn finliwɛ laga ki ni.

\VS{38}Leele mbele pè yiri ma je na na konaa mbele pee logo na yeri, mi yaa pe cɔnri mbe pe wɔ wa ye sɔgɔwɔ. Pe yɛn ma cɛn tara nda ni ma pye nambanmbala, mi yaa ka pe yirige wa ti ni. Ɛɛn fɔ pe se ka sɔngɔrɔ mbe pan laga Izirayɛli tara ti ni. Pa kona ye yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.


\par }{\PP \VS{39}«Yoro wo na, yoro Izirayɛli woolo wele, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Ye ni fuun nuŋgba nuŋgba yaa kee ye saa ye yarisunndo ti gbogo fasi! Ɛɛn fɔ ko puŋgo na, ki ye ndanla ma ye mbɛn ye yaa kaa nuru na yeri. Na mɛgɛ ŋga ki yɛn kpoyi, ye se kaga tɛgɛ fyɔngɔ ni naa ye yarikanra to naa ye yarisunndo ti ni.›

\VS{40}Katugu Izirayɛli tara woolo pe ni fuun, mbele fuun pe yaa ka pye mbe cɛn wa tara ti ni, pe yaa kaa paan mbaa na gbogo wa na yanwiga kpoyi ki na, yanwiga ŋga kì yagara Izirayɛli tara yanwira ti ni fuun ti na we. We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma. Pa mi yaa ka yɛnlɛ ye na wa ki laga ki na. Mi yaa ka yo yaa paan ye yarikanra ti ni, naa ye yarilire fɔnndɔ koŋgbannda saara ti ni konaa yaara nda fuun ye yaa ka tɛgɛ ti yɛ na kan ti ni.

\VS{41}Yè gbɔn ma jaraga ma kari cɛngɛlɛ ŋgele sɔgɔwɔ konaa tara nda ni, na mi ka ka ye yirige wa ke sɔgɔwɔ mbe ye gbogolo naa, pa mi yaa ka yɛnlɛ ye na paa saraga nuwɔ taan wogo yɛn. Kiga pye ma, kagala ŋgele mi yaa pye ye ni ke kala na, mi yaa ki naga cɛngɛlɛ sanŋgala ke na fɔ muwi mi yɛn Yɛnŋɛlɛ na li yɛn kpoyi.

\VS{42}Na mi ka ka sɔngɔrɔ mbe pan ye ni wa Izirayɛli tara ti ni, to nda mìla na kɛɛ ki yirige ma wugu mberi kan ye tɛlɛye pe yeri, pa kona ye yaa ki jɛn mbe yo fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.

\VS{43}Wa ki laga ki na, ye yaa ka nawa to ye tangalɔmɔ lɛɛ pi na konaa ye kapyere nda yè pye ma ye yɛɛ tɛgɛ fyɔngɔ ni ti na. Ye yaa ka lakɔ ye yɛɛ na kapere nda fuun yè pye ti kala na.

\VS{44}Yoro Izirayɛli woolo wele, mi se ka ye yigi mbe yala ye tangalɔmɔ pee po naa ye kafaara ti ni, ɛɛn fɔ mi yaa ka ye yigi jɛŋgɛ na yɛɛra mɛgɛ ko kala na. Pa kona ye yaa ki jɛn mbe yo fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.» We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, lo lì yo ma.




\par }\Chap{21}{\SH Fyɛrɛ sɛnrɛ nda tìla yo \newline  Zhuda tara ti wogo na
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ ti kan na yeri, ma yo fɔ:

\VS{2}«Sɛnwee pyɔ, kanŋga ma yɛgɛ wa wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ tara ti yeri, ma para ma wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ tara ti na, ma Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ yo ma wa mbele pe yɛn ma cɛn wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ tara\FTNT{†}{{\FR 21:2 }{\FR{21.2:
}}{\FT{Ŋga kì yo fɔ yɔnlɔparawa kalige kɛɛ tara, ko yɛn na para Zhuda tara to sɛnrɛ na.}}} kɔlɔgɔ ki ni pe na.

\VS{3}Maga yo yɔnlɔparawa kalige kɛɛ kɔlɔgɔ woolo pe kan fɔ pe Yawe Yɛnŋɛlɛ li sɛnrɛ ti logo.
We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, pa lì yo yɛɛn fɔ: ‹Mi yaa kasɔn le ye ni. Ki kasɔn ki yaa ka ye laga tire tipiire naa tiwara ti ni fuun ti sogo. Ki kasɔn yinnɛ li se ka figi. Ki yaa ka lere pyew wi yɛgɛ ki mulugu, mbege lɛ wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ ki na fɔ sa gbɔn wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ ki na.

\VS{4}Kona leele pe ni fuun pe yaa ki yan mbege jɛn fɔ mi Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mìgi kasɔn ki le; ki se si ya figi.› »


\par }{\PP \VS{5}Kona, a mì sho fɔ: «E, we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, leele pe yɛn naga yuun fɔ: ‹Ki naŋa ŋa wi yɛn na yomiyɛgɛlɛ waa ko cɛ!› »


\par }{\PP \VS{6}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sili sɛnrɛ ti kan na yeri naa, ma yo fɔ:

\VS{7}«Sɛnwee pyɔ, kanŋga ma yɛgɛ wa wa Zheruzalɛmu ca ki yeri, ma para ma wa ki lara
kpoyi ti na, ma Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ yo ma wa
Izirayɛli tara ti na.

\VS{8}Maga yo Izirayɛli tara ti kan fɔ, pa Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Mi yaa yiri ye kɔrɔgɔ; mi yaa na tokobi wi kɔw wa wi wofogo ki ni mbe lesinmbele poro naa lepeele pe ni fuun pe tɔngɔ wa ma ni.

\VS{9}Kì kaa pye mi yɛn na jaa mbe lesinmbele poro naa lepeele pe tɔngɔ wa ma ni, ki kala na, mi yaa na tokobi wi kɔw wa wi wofogo ki ni mbe leele pe ni fuun pe tɔngɔ, mbege lɛ wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ ki yeri mbe saga wa wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ ki yeri.

\VS{10}Kiga pye ma, lere pyew wi yaa ki jɛn fɔ mi Yawe Yɛnŋɛlɛ, mìlan tokobi wi kɔw wa wi wofogo ki ni, wi se si sɔngɔrɔ mbe ye wa naa.›


\par }{\PP \VS{11}«Mboro wo na sɛnwee pyɔ, ta jɛɛn! Ma gbɔw ma jigi wi ni wì kɔn ma na konaa nandangawa ni pe yɛgɛ sɔgɔwɔ.

\VS{12}Na paga ma yewe mbe yo fɔ: ‹Yiŋgi na ma nɛɛ jɛɛn?› Ma pe yɔn sogo ma yo fɔ: ‹Katugu mì fyɛrɛ sɛnrɛ ta logo ti yɛn na paan. Leele pe sunndo wi yaa ka kɔn pe na, pe kɛyɛn yi yaa ka fanla pe na, pe jatere wi yaa ka piri pe na, pe kanŋguuro ti yaa ka fanla pe na. Ee, ti yɛn na paan! Ki yaa pye kaselege!› » We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ li tokobi kala
\par }
{\PP \VS{13}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ ti kan na yeri naa, ma yo fɔ:

\VS{14}«Sɛnwee pyɔ, Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ ti yo ma yo fɔ, pa we Fɔ wì yo yɛɛn fɔ:

\par }{\Q ‹Tokobi! Tokobi!

\par }{\Q Pòo yɔn ki yɔ, maga filige!


\par }{\Q \VS{15}Tokobi yɔn kì yɔ legbogo ko kala na,

\par }{\Q pòo yɔn ki turugo, jaŋgo wila yɛngɛlɛ.

\par }{\Q Naga yɛn ma, we mbe ya mbaa yɔgɔri mɛlɛ we pinambyɔ wi wunluwɔ kanŋgala li wogo na?

\par }{\Q Wunluwɔ kanŋgala li yɛn na tire sannda pyew ti tifaga.


\par }{\Q \VS{16}Pè tokobi wi kan, pe ta poo yɔ,

\par }{\Q jaŋgo lere wa mboo yigi wa wi kɛɛ;

\par }{\Q tokobi wi yɔn kì yɔ, pòo yɔn ki turugo

\par }{\Q jaŋgo mboo le gbofɔ wi kɛɛ.


\par }{\Q \VS{17}Sɛnwee pyɔ, ta gbele ŋgbanga maa jɔrɔgi,

\par }{\Q katugu pè tokobi wi kɔw na woolo pe na,

\par }{\Q konaa Izirayɛli tara teele pe ni fuun pe na.

\par }{\Q Pè pe le tokobi wi kɛɛ poro naa na woolo sanmbala pe ni fuun pe ni;

\par }{\Q ki kala na, tɔɔn jegbɔlɔ li gbɔɔn jatere piriwɛn pi kala na.›


\par }{\Q \VS{18}Katugu ki yɛn kaŋgbanga jɛŋgɛ;

\par }{\Q tokobi wi woro na wunluwɔ kanŋgala na jate, lo ka kɔ mbe wɔ wa, ki yaa pye mɛlɛ?

\par }{\Q We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}«Koni, sɛnwee pyɔ, Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ ti yo.

\par }{\Q Ma kɛndagala ke gbɔn ke yɛɛ na naŋgbanwa ni.

\par }{\Q Tokobi wi yaa gbɔn gbɔnsaga shyɛn, gbɔnsaga taanri.

\par }{\Q Legbogo tokobi wowi;

\par }{\Q legbogo gbɔgɔ tokobi wowi.

\par }{\Q Wi yɛn na gbɔɔn kɛɛ ki ni fuun ki na.


\par }{\Q \VS{20}Wi yaa ti sunndo kɔngɔ mbe leele pe ta,

\par }{\Q jaŋgo pe lɛgɛrɛ mbe kurugo mbe toori.

\par }{\Q Ki kala na, mì legbogo tokobi wi torogo wa pe yeyɔnrɔ nuŋgba nuŋgba pyew ti na.

\par }{\Q Pè tokobi wi yɔn ki yɔ wila yɛngɛlɛ,

\par }{\Q pòo yɔn ki yɔ wila legbogo piin.


\par }{\Q \VS{21}Tokobi taan, ta kuun kalige na,

\par }{\Q maa kuun kamɛŋgɛ na!

\par }{\Q Maga yɛgɛ sin laga o laga, maa kuun!


\par }{\Q \VS{22}Mi fun mi yaa kaa na kɛndagala ke gbɔn ke yɛɛ na,

\par }{\Q mi yaa kanla naŋgbanwa kala li pye fɔ sa gbɔn wa li kɔsaga.» Mi Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mì yo ma.


\par }{\SH Babilɔni tara wunlunaŋa \newline  wi yaa Zheruzalɛmu ca ki tɔngɔ
\par }
{\PP \VS{23}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ ti kan na yeri ma yo fɔ:

\VS{24}«Mboro wo na, sɛnwee pyɔ, koŋgolo kacɛn wogolo shyɛn gbegele, ŋgele Babilɔni tara wunlunaŋa wi tokobi fɛnnɛ pe mbe ya toro wa ke ni mbe pan. Ki koŋgolo shyɛn ke daga mbe yiri tara nuŋgba ni. Ma kacɛn wa pye wa koŋgolo shyɛn ke ni fuun ke lɛsaga ki na, jaŋgo tokobi wi yɛn na kee ca ŋga ni, mbaa ki nari.

\VS{25}Ma konɔ nuŋgba kacɛn pye, na tokobi wi yaa toro wa li ni mbe kari wa Amɔ cɛnlɛ woolo pe cagbɔgɔ Araba ki ni; mɛɛ konɔ la yɛgɛ kacɛn pye, na tokobi wi yaa toro wa li ni mbe pan wa Zhuda tara, wa Zheruzalɛmu ca ŋga pè malaga sigembogo kan maga maga we.

\VS{26}Katugu Babilɔni tara wunlunaŋa wi yɛn ma yere wa koŋgɛgɛlɛ ke na, wa koŋgolo shyɛn ke lɛsaga ki na. Wi yɛn naa jɛɛrɛ ti piin mbege jɛn konɔ na wi yaa lɛ. Wi yɛn na jɛlɛ wi wangala ke ni, na wi go nawa yarisunndo ti yewe. Wi yɛn na saraga yaayoro kara yinŋgele ke cancan na jɛlɛ ke ni.

\VS{27}Jɛɛrɛ pyewanla na làa Zheruzalɛmu ca ki naga, lì si to wa wi kalige kɛɛ ki na. Kì pye ma, wi yaa pan mbe mbogo jaanriyaara tɛgɛ le ki ca mboro ti tanla, mbe malaga kɔnnɔ wa, mbe legbogo pye. Pe yaa ka mbogo jaanriyaara yerege yerege wa ca ki mbogo yeyɔnrɔ ti puŋgo na, mbe tara gbogolo lugusara mbogo ki na, mbe malaga gbɔnlugusara gbegele.


\par }{\PP \VS{28}«Ɛɛn fɔ, Zheruzalɛmu ca woolo pe yɛn naga sɔnri ndɛɛ ki jɛɛrɛ kapyere ti woro yaraga ka pe yɛgɛ na; katugu pàa wugu ma pe yɛɛ kan fɔ yaraga ka se pe ta. Konaa ki ni fuun, Babilɔni tara wunlunaŋa wi yaa pe nawa to pe kambasinnde ti wogo na, mbe pe kɔgɔri fɔ pe yaa ka pe yigi malaga kasopiile mbe kari pe ni.»


\par }{\PP \VS{29}Ki kala na, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: «Kì kaa pye ye yɛn nala nawa tuun ye kambasinnde ti wogo na, na ye kolomɔ kapyere ti piin nari yinrigi funwa na, na ye kapere ti nari wa ye kapyegele ke ni fuun ke ni, mala nawa to ti ni fuun ti na, ki kala na, ye juguye pe yaa kɛɛ taga ye na mbe kari ye ni.


\par }{\PP \VS{30}«Mboro wo na, Izirayɛli tara ti wunluwɔ pyɔ, ma yɛn Yɛnŋɛlɛ li mɛgɛ jɔgɔfɔ konaa lepee; ma kapere ti fɔgɔ tɔnpilige kì gbɔn. Ma kajɔgɔrɔ tì gbɔn wa ti kɔsaga ki na, ki kala na, ti fɔgɔ tɔnpilige kì gbɔn\XREF{†}{{\XO 21:30 }{\XO{21.30:
}}{\XT{2 Wunlu 25.4-7}}}.

\VS{31}Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Nɔrɔmiri wi yaa ka kɔw mbe laga wa ma go na, wunluwɔ njala li yaa ka kɔw mbe wɔ wa ma go ki na. Yaara ti ni fuun tì kanŋga. Ŋa wìla go sogo, wo yaa ka yiri; ŋa wìla yiri, wo yaa go sogo.

\VS{32}Kataga naa kataga! Mi yaa ka Zheruzalɛmu ca ki jɔgɔ mbege pye kataga. Ki jɔgɔwɔ cɛnlɛ pa fa pye gbɛn. Mi yaa ki pye ma, fɔ sa gbɔn ŋa wi daga mbe pan mbe kiti wi kɔn, wi sa pan, wo ŋa mìgi le wi kɛɛ we.›


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ li yaa malaga gbɔn \newline  Amɔ cɛnlɛ woolo pe ni
\par }
{\PP \VS{33}«Mboro wo na, sɛnwee pyɔ, Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ ti yo, ma yo fɔ: ‹We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, pa lì yo yɛɛn Amɔ cɛnlɛ woolo pe wogo na konaa tɛgɛlɛ na paa tegele li wogo na fɔ:

\par }{\Q Tokobi, tokobi pòo kɔw wa wi wofogo ki ni legbogo ki mɛgɛ ni,

\par }{\Q pòo yɔn ki turugo maga filige mbe gboro pye,

\par }{\Q maa yɔ wila yɛngɛlɛ paa yɛnŋɛlɛ yɛngɛlɛmɛ yɛn.


\par }{\MM \VS{34}Ye jɛɛrɛ sɛnrɛ nda ti yɛn go fu sɛnrɛ to naa ye yariyanra yagbogolo woro ti ni, mbe ye ta wa ti ni, tokobi wì gbɛgɛlɛ mbe lepeele tipeele pe kɔnlɔgi; pe kambasinnde tì gbɔn wa ti kɔsaga ki na, ki kala na, pe kajɔgɔrɔ ti fɔgɔ tɔnpilige kì gbɔn koni.›


\par }{\PP \VS{35}«Ye ye tokobi wi le wa wi wofogo ki ni. Mì ye da ma ye tɛgɛ laga ŋga na, ye setirige kì yiri tara nda ni, pa mi yaa sa kiti kɔn wa ye na.

\VS{36}Mi yaa na naŋgbanwa gbɔɔ kala li wa ye na, mbanla kɔnrɔ tandorogo kasɔn ki fɛ mbege wa ye na. Mi yaa ye le lewɛlimbɛlɛ pele kɛɛ, mbele pe tunŋgo ki yɛn mbaa jɔgɔwɔ piin.

\VS{37}Kasɔn ki yaa ka ye sogo. Ye kasanwa pi yaa ka wo wa tara ti na. Lere se ka nawa to ye na naa; katugu mi Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mì para.»




\par }\Chap{22}{\SH Zheruzalɛmu ca woolo \newline  pàa kapere pye
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ ti kan na yeri, ma yo fɔ:

\VS{2}«Mboro wo na, sɛnwee pyɔ, ma yɛɛ gbɛgɛlɛ ma kiti kɔn Zheruzalɛmu ca ŋga ki yɛn legbogo ca ki na. Ma kiti kɔn ki na. Katijangara nda fuun pè pye, ma ti yɛgɛ naga pe na.

\VS{3}Maga yo pe kan fɔ: ‹Pa
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: Wele, ki ca ŋga ki woolo pe yɛn na leele pe kuun wa ca ki ni, jaŋgo ki tɔngɔpilige ki fyɛɛlɛ ki gbɔn; pe yɛn na yarisunndo tijangara gbegele, ma pe yɛɛ tɛgɛ
fyɔngɔ ni ti ni.

\VS{4}Legbogo ŋga yè pye, kì ye pye jɔgɔfɛnnɛ. Yarisunndo nda yè gbegele, tì ye tɛgɛ fyɔngɔ ni. Yège pye ma ye yinwege piliye yi were, ma ti a ye yɛgɛlɛ yɔn kì gbɔn wa ki kɔsaga ki na. Ki kala na, mi yaa ye pye tifagawa yaraga wa cɛngɛlɛ sanŋgala ke yɛgɛ sɔgɔwɔ, konaa titɛgɛrɛ yaraga tara sannda pyew ti yɛgɛ sɔgɔwɔ.

\VS{5}Mbele pe yɛn ye tanla tɔɔn konaa mbele pe yɛn wa lege, pe yaa kaa tɛgɛ ye na, katugu ye ca ki mɛgɛ kì jɔgɔ konaa ma yin kafaara ni.


\par }{\PP \VS{6}« ‹Wele,
Izirayɛli tara teele pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pe yɛn na pe fanŋga ki piin naga nari wa ye yeri, na leele pe kuun.

\VS{7}Wa ye yeri, leele pe yɛn na pe teele naa pe nɛɛlɛ pe tifaga. Wa ye sɔgɔwɔ, leele pe yɛn na nambannjɛɛnlɛ pe jɔlɔ lewɛlɛwɛ kapyere ni. Wa ye yeri, leele pe maa nii pijiriwele naa naŋgunjaala pe go na\XREF{†}{{\XO 22:7 }{\XO{22.7:
}}{\XT{Ɛki 20.12; 22.20-21; Dete 5.15; 24.17}}}.

\VS{8}Ye yɛn nala cɛnsaga
kpoyi ki tifaga, nala
cɛnpiliye yi jogo\XREF{†}{{\XO 22:8 }{\XO{22.8:
}}{\XT{Ɛki 20.8; Levi 26.2}}}.

\VS{9}Wa ye yeri, leele pele yɛn wa, poro maa finlɛlɛ na leele mɛgɛ jogo mbe ta mbaa leele kuun. Wa ye yeri, leele pele maa yarisunndo saara yaara kaa wa yanwira ti na. Pe maa kalikalawa piin wa ye sɔgɔwɔ.

\VS{10}Wa ye yeri, pele maa sinlɛlɛ pe teele jɛɛlɛ ni, pele maa sinlɛlɛ jɛɛlɛ mbele pe yɛn jorowo pe ni fanŋga na.

\VS{11}Wa ye yeri, pele maa katijangara piin pe lewee yɛɛnlɛ pe jɛɛlɛ pe ni. Pele maa kalikalawa piin pe piile pe jɛɛlɛ pe ni, ma pe yɛɛ tɛgɛ fyɔngɔ ni. Pele maa sinlɛlɛ pe jɛɛnlɛ sumbonɔ pe ni fanŋga na, mbele pe yɛn pe toseyɛɛnlɛ wele\XREF{†}{{\XO 22:11 }{\XO{22.11:
}}{\XT{Levi 18.7-20}}}.

\VS{12}Wa ye yeri, pe maa yarikanra shoo mbe ta mbaa leele kuun? Ye maa fɔrɔ tari na tɔnli konaa tɔnli pee jaa ti go na. Ye maa ye lewee yɛɛnlɛ pe tɔnyɔgɔ, mbe ta mbe pye penjagbɔrɔ fɛnnɛ. Ɛɛn fɔ mi wo na, yè fɛgɛ na na.› » We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\PP \VS{13}«Ye wele, mi yɛn nala kɛndagala ke gbɔɔn ke yɛɛ na naŋgbanwa pi na, katugu yè leele pe tɔnyɔgɔ, ma penjagbɔrɔ ta konaa ye yɛn na leele kuun wa ye ca ki ni.

\VS{14}Na mi ka ka yiri ye kɔrɔgɔ pilige ŋga ni, naga yɛn ma, ye mbe kotogo ta le? Naga yɛn ma, fanŋga mbe pye ye ni naa le? Mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ muwi mì para, mi yaa sigi pye.

\VS{15}Mi yaa ka ye gbɔn mbe ye jaraga wa cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ, mbe ye jaraga mbe kari ye ni tara ta yɛgɛ ni, mbe ye fyɔngɔ kapyere ti kɔ mberi wɔ laga ye sɔgɔwɔ pew.

\VS{16}Yoro jate ye yaa ka ye yɛɛ tifaga cɛngɛlɛ sanŋgala ke yɛgɛ sɔgɔwɔ. Pa kona ye yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.»


\par }{\PP \VS{17}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ ti kan na yeri naa, ma yo fɔ:

\VS{18}«Sɛnwee pyɔ, Izirayɛli woolo pe yɛn na yɛgɛ na paa tugurɔn fire yɛn. Pe ni fuun pe yɛn paa tuguyɛnrɛ yɛn, nakoma paa fuwa yɛn, nakoma paa tugurɔn yɛn, nakoma paa sunmu yɛn tugurɔn yancɔlɔ la ni. Pe yɛn paa warifuwe fire yɛn.

\VS{19}Ki kala na, pa we Fɔ Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Kì kaa pye ye ni fuun yè pye paa tugurɔn fire yɛn, ye wele, mi yaa ye gbogolo wa Zheruzalɛmu ca ki nawa.

\VS{20}Yɛgɛ ŋga na pe ma warifuwe, nakoma tuguyɛnrɛ, nakoma tugurɔn, nakoma sunmu nakoma fuwa wi gbogolo mboo le tugurɔn yancɔlɔ la ni, mbe kasɔn gbɛri li na mberi yan, ki pyelɔmɔ nuŋgba pi na, mi fun wa na naŋgbanwa po naa na kɔnrɔ tandorogo ki ni, mi yaa ka ye gbogolo mbe ye pile, mbe kasɔn le ye ni, mbe ye yan fun.

\VS{21}Mi yaa ka ye gbogolo ye yɛɛ na, mbe silan naŋgbanwa kasɔn ki fɛ mbege wa ye na. Kona, ye yaa ka sogo mbe yan wa Zheruzalɛmu ca ki nandogomɔ.

\VS{22}Yɛgɛ ŋga na warifuwe wi ma yan wa tugurɔn yancɔlɔ li ni, pa ye yaa ka yan ma fun wa ca ki nandogomɔ. Pa kona ye yaa ki jɛn fɔ mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mìlan naŋgbanwa kala li wa ye na.› »


\par }{\PP \VS{23}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ ti kan na yeri naa, ma yo fɔ:

\VS{24}«Sɛnwee pyɔ, ki yo Zheruzalɛmu ca ki kan fɔ: ‹Ma yɛn tara nda fyɔngɔ kii wɔ ti ni; tisaga se pan ma na na naŋgbanwa wagati wi na.›

\VS{25}Pe
Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ pe yɛn na yɔn lemɛ piin wa ca ki ni. Pe yɛn na tuun leele pe na, paa yɛgɛ ŋga na jara ŋa wila kuunru wi ma to wi kagboro ti na mberi kɔɔnlɔ yuro yuro we; pe yɛn na leele pe yarijɛndɛ to naa pe yaara sɔnŋgbanga woro ti shoo pe yeri. Pe yɛn na jɛɛlɛ lɛgɛrɛ piin naŋgunjaala wa ca ki ni.

\VS{26}Pe
saraga wɔfɛnnɛ pe yɛn nala
lasiri wi jogo, lara nda tì tɛgɛ ti yɛ na kan, pe yɛn nari teri fyɔngɔ ni. Yaara nda ti yɛn kpoyi konaa nda ti woro kpoyi pe woro nari woo ti yɛɛ ni; yaara nda ti yɛn fyɔngɔ ni konaa nda ti yɛn fyɔngɔ fu pe woro na leele pe nari peri jɛn peri wɔ ti yɛɛ ni. Pe woro nala cɛnpiliye yi jate. Mi yɛn kpoyi yɛgɛ ŋga na, pege tɛgɛ fyɔngɔ ni wa pe sɔgɔwɔ.

\VS{27}Pe tara teele pe yɛn paa kombokara yɛn, nda ti maa ti kagboro ti kɔɔnlɔ yuro yuro. Pe maa leele kuun, na leele pele yinwege jogo, mbe ta mbe pye penjagbɔrɔ fɛnnɛ.

\VS{28}Pe Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ pe yɛn na tɔnni leele pe kapere ti na, paa yɛgɛ ŋga na pe ma kaa fɛnrɛgɛ tɛgɛ ma mbogo tiri maga filige. Pe yariyanra nda paa yaan ti yɛn wagafe, pe Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnyoro ti yɛn yagbogolo woro. Pe maa yuun fɔ: ‹Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn.› Ma si yala, Yawe Yɛnŋɛlɛ lii para pe ni.

\VS{29}Tara woolo pe yɛn na leele pe jɔlɔ, na pe kɛɛ yaara ti yuun pe yeri. Pe yɛn na nii mbele pe yɛn tege na konaa fyɔnwɔ fɛnnɛ pe go na. Pe yɛn na nambannjɛɛnlɛ pe jɔlɔ na pe tanga ki shoo pe yeri.

\VS{30}Mìla lere wa lagaja wa pe sɔgɔwɔ, ŋa wi mbaa mbogo ki wa mbege yirige, mbaa leele pe go singi, ŋa wi yaa yere ca ki malaga sigembogo ki jɛɛnrisara ti tanla na yɛgɛ sɔgɔwɔ, mbe tara ti shɔ, jaŋgo mi ka ka ta mbe ca ki tɔngɔ; ɛɛn fɔ mi sila lere kpɛ ta wa pe ni.

\VS{31}Ki kala na, mi yaa na kɔnrɔ tandorogo kala li wa pe na, mbe pe sogo na naŋgbanwa kasɔn ki ni mbe pe kɔ. Mi yaa ti pe pe kapyegele ke go kala li lɛ.» We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.




\par }\Chap{23}{\SH Samari tara ti nanjara kala
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ ti kan na yeri ma yo fɔ:

\VS{2}«Sɛnwee pyɔ, jɛɛlɛ shyɛn la pye wa, pe shyɛnmɛ pàa pye jɛlɛ nuŋgba sumborombiile.

\VS{3}Pàa pe yɛɛ kan nanjara ti yeri wa Ezhipiti tara. Pàa nanjara pye pe sumborowo sanga wi ni. Nambala pàa pye na pe yinŋgele ke yinri wa ki laga ki na. Pàa pye na pe kotoro ti talitali pe na, mbe pe ta sumbonɔ naŋambajɛɛnlɛ.

\VS{4}Njɔfɔ pàa pye naa yinri Ohola, na jɔnlɔfɔ wi yinri Oholiba\FTNT{†}{{\FR 23:4 }{\FR{23.4:
}}{\FT{Eburuye sɛnrɛ ti ni, Ohola mɛgɛ ki kɔrɔ wowi ŋa «Wi cɛnsaga paraga go», Oholiba mɛgɛ ki kɔrɔ wowi ŋa «Na cɛnsaga paraga go ki yɛn wa wi ni.»}}}. Pàa pye na jɛɛlɛ. Pàa pinambiile naa sumborombiile se na kan. Ŋa pàa pye na yinri Ohola wo wi yɛn
Samari ca ye, a Oholiba wo pye Zheruzalɛmu ca ye.


\par }{\PP \VS{5}«Ɛɛn fɔ Ohola wìla pye na nanjara piin ali mbege ta wìla pye na jɔ. Asiri tara fɛnnɛ mbele pàa pye wi kɛɛnlɛ, wi cɛnyɛɛnlɛ wele, pe la kìla wi yigi fɔ ma saa toro.

\VS{6}Poro pàa pye na deriyɛnrɛ tiyɔnrɔ ti nii. Pàa pye gboforonɛriye konaa fanŋga fɛnnɛ. Pe ni fuun pàa pye lefɔnmbɔlɔ tiyɔɔnlɔ, ma pye shɔn lugufɛnnɛ na nuru shɔnye na.

\VS{7}Ohola wìla wi yɛɛ kan poro yeri, ma nanjara ti pye. Pe ni fuun pàa pye Asiri tara nambala pe ni fuun tiyɔɔnlɔ. Poro pe ni fuun pe la kìla wi yigi fɔ ma saa toro, a wùu yɛɛ tɛgɛ fyɔngɔ ni pe ni konaa pe yarisunndo ti ni.

\VS{8}Nanjara nda wìla pye na piin maga lɛ wa Ezhipiti tara, wi sila ti yaga; katugu maga lɛ wa wi sumboro sanga wi na, nambala pàa pye na sinlɛlɛ wi ni. Maa ta naŋambajɛɛn, pàa pye naa yinŋgele ke yinri, maa le nanjara ti ni fɔ jɛŋgɛ.

\VS{9}Ki kala na, mùu le wi kɛɛnlɛ, Asiri tara fɛnnɛ pe kɛɛ, poro mbele pe la kìla wi yigi fɔ ma saa toro we.

\VS{10}Poro pàa wi witiwaga ki yirige funwa na. Pàa wi pinambiile naa wi sumborombiile pe yigi ma kari pe ni, mɛɛ wo jate wi gbo tokobi ni. Pàa kiti kɔn ma jɔlɔgɔ wa wi na, a wi kala lì pye yɛgɛ nagawa jɛɛlɛ sanmbala pe yeri.


\par }{\SH Zheruzalɛmu ca ki nanjara kala
\par }
{\PP \VS{11}«Wi jɔnlɔ sumboro Oholiba wìla ki kala li yan, ɛɛn fɔ wo nambala jogo ko la pe ma wɛ njɔfɔ wo wogo ko na.

\VS{12}Asiri tara nambala la kìla wi yigi fɔ ma saa toro, poro mbele pàa pye gboforonɛriye konaa fanŋga fɛnnɛ. Pàa pye wi cɛnyɛɛnlɛ, na yaripɔrɔ tiyɔnrɔ nii. Pe ni fuun pàa pye shɔn lugufɛnnɛ na nuru shɔnye na. Pe ni fuun pàa pye lefɔnmbɔlɔ tiyɔɔnlɔ.

\VS{13}A mì sigi yan fɔ wo fun wùu yɛɛ tɛgɛ fyɔngɔ ni, konɔ nuŋgba lo pe ni fuun shyɛn pàa tanga li na.

\VS{14}Jɔnlɔfɔ wìla ka taga wi nanjara ti na. Wìla nambala pele yanlɛɛlɛ yan pè pe gbegele mbogo na; wìla Kalide tara nambala yanlɛɛlɛ pele yan mbogo na, mbele pè penduru yɛɛn tɛgɛ ma pe gbegele.

\VS{15}Kurusijaraye la pye ma pɔpɔ wa pe sɛnŋgɛlɛ ke na; gbɔgɔwɔ njagala tiyɔngɔlɔ la pye ma pɔpɔ wa pe yinrɛ ti na. Pe ni fuun pàa pye paa maliŋgbɔɔnlɔ yɛn. Pàa pye ma yiri Babilɔni tara fɛnnɛ pe kɔrɔgɔ, ki Kalide tara to ti yɛn pe yɛɛra tara nda pàa se wa ti ni we.

\VS{16}Naa Oholiba wìla kaa pe yan, a pe la kì suu yigi fɔ ma saa toro. A wì si pitunmbolo torogo pe yeri wa Kalide tara, pe sa pe yeri wi kan.

\VS{17}A poro Babilɔni tara nambala pè si pan wa wi yeri, ma pan ma sinlɛ wi ni wa wi sinlɛsaga, maa tɛgɛ fyɔngɔ ni pe nanjara ti ni. Naa wìla kaa wi yɛɛ tɛgɛ fyɔngɔ ni pe ni, a pe la kì si kɔ wi na.

\VS{18}Wìla wi nanjara ti yirige funwa na kpeŋgbeleŋgbe, maa witiwaga ki yirige funwa na. Kì pye ma, a mì si je wi na paa yɛgɛ ŋga na mìla je wi njɔ wi na we.

\VS{19}A wì si ka taga wi nanjara ti na mari lɛgɛ; wìla nawa to wi sumboro sanga nanjara ti na, sanga ŋa ni wìla pye nari piin wa Ezhipiti tara we.

\VS{20}Wi kɛɛnlɛ pe la kìla wi yigi fɔ ma saa toro, poro mbele pe fanŋga kìla pye paa sofile naŋa wogo yɛn, paa shɔn naŋa wogo yɛn.


\par }{\SH Zheruzalɛmu ca ki jɔlɔgɔ kala
\par }
{\PP \VS{21}«Oholiba, koni ma yɛn na nawa tuun kalikalawa mba màa pye ma sumborowo sanga wi ni pi na; ki sanga wi ni, Ezhipiti tara nambala pàa pye nɔɔ kotogo ki talitali, nɔɔ sumborowo yinŋgele ke yinri.


\par }{\PP \VS{22}«Ki kala na, mboro Oholiba, pa
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Mi yaa ma kɛɛnlɛ pe yirige mbe pe wa ma na, poro mbele pe la kì kɔ ma na yiŋgɔ we. Mi yaa ti pe yiri ma kɔrɔgɔ kɛɛ ki ni fuun ki na.

\VS{23}Mi yaa ka ti Babilɔni ca fɛnnɛ pe pan, konaa poro Kalide tara fɛnnɛ pe ni fuun, naa Pekɔdi cɛnlɛ woolo, naa Showa cɛnlɛ woolo konaa Kowa cɛnlɛ woolo pe ni, mbe si pinlɛ Asiri tara fɛnnɛ pe ni fuun pe ni. Pe yɛn lefɔnmbɔlɔ tiyɔɔnlɔ, naa gboforonɛriye, naa fanŋga fɛnnɛ konaa maliŋgbɔɔnlɔ teele tugbɔmbɔlɔ pe ni; pe ni fuun pe yɛn ma lugu shɔnye na.

\VS{24}Pe yaa ka yiri ma kɔrɔgɔ, mbe pan mbe yiri wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeri maliŋgbɔnyaara ni, naa wotoroye mbele shɔnye maa tilele, naa malaga gbɔnwotoroye, naa leele janwa gbɔlɔ ni. Pe yaa ka yere mbɔɔn maga kɛɛ ki ni fuun ki na pe
tugurɔn sigeyaara tugbɔɔrɔ naa tugurɔn sigeyaara tumɔɔrɔ ti ni, konaa pe tugurɔn njagala ke ni. Kiti ŋa wi yaa kɔn ma na, mùu le pe kɛɛ. Pe yaa kiti kɔn ma na mbe yala pe kakɔnndɛgɛŋgɛlɛ ke ni.

\VS{25}Mi yaa na kayaŋga kala li wa ma na. Ki leele pe yaa kɔɔn jɔlɔ naŋgbanwa gbɔɔ ni. Pe yaa kɔɔn numala naa ma nuŋgbogolo ke kɔɔnlɔ mbe ke laga wa. Ma woolo sanmbala mbele pe yaa ka koro, pe yaa ka poro gbo tokobi ni. Pe yaa kɔɔn pinambiile poro nɔɔ sumborombiile pe yigi mbe kari pe ni. Leele mbele ka ka koro wa ma ni, pe yaa ka poro sogo kasɔn ni.

\VS{26}Pe yaa kɔɔn yaripɔrɔ ti wɔ ma na, mbɔɔn fereyaara ti wɔ ma na.

\VS{27}Kiga pye ma, mi yaa ma kalikalawa kapyere to naa ma nanjara ti kɔ, to nda màa pye na piin maga lɛ wa Ezhipiti tara. Ma se kaa yɛgɛ yinrigi pe na naa, ma jatere wi se ka pye Ezhipiti tara kapyere ti na naa.


\par }{\PP \VS{28}«Katugu pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Wele, mi yaa ma le mbele pe yɛn nɔɔ mbɛngɛ pe kɛɛ; mi yaa ma le mbele pe la kɔ ma na pe kɛɛ.

\VS{29}Pe yaa kɔɔn yigi tijaanga mbɛnwɛ ni. Pe yaa kɔɔn tunndo tɔnli wi lɛ. Pe yaa ka kari mbɔɔn yaga waga, witiwaga kpele kpele kpele. Ma nanjara fɛrɛ ti yaa yiri funwa na, naa ma fyɔnrɔ kapyere to naa ma kalikalawa pi ni.

\VS{30}Pe yaa ka ki kagala ke pye ma na, katugu mà nanjara pye cɛngɛlɛ kele yɛgɛ ni, mɔɔ yɛɛ tɛgɛ fyɔngɔ ni pe yarisunndo ti ni.

\VS{31}Mà tanga wa ma njɔ Ohola wi tulugo ki ni; ki kala na, wì wɔ na naŋgbanwa wɔjɛnnɛ na ni, mi yaa ti ma wɔ wa li nuŋgba li ni.› »


\par }{\PP \VS{32}Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ:

\par }{\Q «Ma njɔ Ohola wì wɔ wɔjɛnnɛ na ni, ma yaa wɔ wa li ni fun.

\par }{\Q Ki wɔjɛnnɛ lì gbɔgɔ, ma jugo.

\par }{\Q Leele pe yaa kaa tɛgɛ ma na, mbaa ki lakoo ma na;

\par }{\Q katugu wɔjɛnnɛ li yɛn ma yin fɔ jɛŋgɛ.


\par }{\Q \VS{33}Ma yaa ka yɛkanŋguwa ta naa nandangawa ni,

\par }{\Q katugu ma njɔ, Samari ca ye, kì wɔ wɔjɛnnɛ na ni, li yɛn jɔgɔwɔ naa sunndo kɔngɔ wolo.


\par }{\Q \VS{34}Ma yaa kali wɔ, mbeli wɔ mbeli kɔ pew,

\par }{\Q mbeli yaari kporo kporo kporo,

\par }{\Q mbɔɔn yinŋgele ke kɔɔnlɔ li kɔnrɔkɔnrɔ ti ni. Katugu muwi mì para.» We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\PP \VS{35}«Ki kala na, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Kì kaa pye mà fɛgɛ na na, kì kaa pye màla wa wa ma yɛɛ puŋgo na, ma yaa ma kalikalawa naa ma nanjara ti go kala li lɛ.› »


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ li yaa kiti kɔn Samari ca \newline  naa Zheruzalɛmu ca ki na
\par }
{\PP \VS{36}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì silan pye fɔ: «Sɛnwee pyɔ, naga yɛn ma, ma woro na kiti kɔɔn Ohola naa Oholiba pe na wi le? Pe katijangara nda pè pye, ti yɛgɛ yo pe kan.

\VS{37}Katugu pè nandara pye; pe kɛyɛn yi yɛn ma fa legbogo kasanwa pi ni. Pè nandara pye pe yarisunndo ti ni. Mbe taga wa ko na, piile mbele mìla se pe na, pàa pe wɔ
saraga yarisunndo yeri ma pe sogo.

\VS{38}Ŋga pàa pye na na naa, koyi ŋga. Pàa na cɛnsaga
kpoyi ki tɛgɛ fyɔngɔ ni ki pilige nuŋgba ki ni, mala
cɛnpilige ki tifaga.

\VS{39}Pilige ŋga ni pàa pe pinambiile pe kɔnlɔgi ma pe wɔ saraga pe yarisunndo ti yeri, ki pilige nuŋgba ki ni, pàa pye wa na cɛnsaga kpoyi ki ni maga tɛgɛ fyɔngɔ ni. Ko kala lo pàa pye wa na
shɛrigo gbɔgɔ ki ni.


\par }{\PP \VS{40}«Yàa leele tun yɛrɛ, a pè saa nambala yeri ma yiri fɔ lege. Pa pitunmbolo paa gbɔɔn wa, a ki nambala pè si pan teere ye kɔrɔgɔ. Kona, a yè si yiri ma woli, ma kale wi le, ma ye yɛɛ fere ki nambala pe kala na.

\VS{41}A yè si cɛn sinlɛyaraga tiyɔngɔ ka na. A yè si tabali wa tɛgɛ ye yɛɛ yɛgɛ sɔgɔwɔ, mɛɛ na
wusuna nuwɔ taan wo naa na sinmɛ nuwɔ taan pi ni ti taga wa wi na.

\VS{42}Janwa gbɔlɔ là la pan wa. Ki leele pàa pye na tinmɛ gbɔɔ yinrigi jatere fu. Wa pe sɔgɔwɔ, nambala pèle la pan ma yiri wa
gbinri tara ti kɛɛ ki ni fuun ki na. Pàa kɛɛ kannjiŋgele le nɔsepiile jɛɛlɛ shyɛn pe kɛyɛn yi na, ma wunluwɔ njagala tiyɔngɔlɔ kan wa pe yinrɛ ti na.


\par }{\PP \VS{43}«Kì pye ma, a mì sho fɔ: ‹Nandara tì jɛlɛ ŋa jɔgɔ makɔ, wo mbe ya mboo yɛɛ kan nanjara ti yeri mɛlɛ naa?

\VS{44}Nambala pàa pye na yiin wi kɔrɔgɔ, paa yɛgɛ ŋga na lere ma kari nanjaa kɔrɔgɔ we. Pa nambala pàa pye na yiin wa Ohola naa Oholiba pe kɔrɔgɔ ma na sinlɛlɛ pe ni, ki jɛɛlɛ kalikali pyefɛnnɛ wele.

\VS{45}Ɛɛn fɔ nambala mbele pe yɛn sinmbele, poro pele pe yaa kiti kɔn pe na, paa yɛgɛ ŋga na pe ma kaa kiti kɔn jɛlɛ nandaa wi na konaa jɛlɛ legbolere wi na we; katugu pe yɛn nandaala, pe kɛyɛn fun yi yɛn ma fa legbogo kasanwa pi ni.› »


\par }{\PP \VS{46}Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: «Ye janwa gbɔlɔ la yirige ye wa pe na. Ye ti pe sunndo kɔngɔ wa pe na, pe pe kɛɛ yaara ti koli.

\VS{47}Ki janwa gbɔlɔ li yaa ka pe wa sinndɛɛrɛ ni, mbe pe gbo tokobi ni. Pe yaa ka pe pinambiile naa pe sumborombiile pe gbo, mbe kasɔn le wa pe yinrɛ ti ni mberi sogo.

\VS{48}Pa mi yaa kalikalawa pi kɔ mboo wɔ laga tara ti ni yɛɛn. Ki wogo ki yaa yɛrɛwɛ kan jɛɛlɛ pe ni fuun pe yeri, pa pe se yɛnlɛ mbaa kalikalawa piin paa ye woo pi yɛn.

\VS{49}Pe yaa ye kalikalawa pi go kala li wa ye na. Kapere nda yè pye wa yarisunndo gbɔgɔwɔ pi ni, ye yaa ti go kala li lɛ. Ki ka pye ma, ye yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn ye Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ le.»




\par }\Chap{24}{\SH Zheruzalɛmu ca ki yɛn ma taanla \newline  nɛgɛdaga ni, ŋa so wùu yigi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Leele pe yigiŋgɔlɔ malaga kasopiile, ki yɛlɛ kɔlɔjɛrɛ wolo, li yeŋge kɛ wogo ki pilige kɛ wogo ki na, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sili sɛnrɛ ti kan na yeri, ma yo fɔ:

\VS{2}«Sɛnwee pyɔ, ki nala pilige ŋga ki yɔnlɔgɔ, ki pilige jate ŋga ki yɔnlɔgɔ maga tɛgɛ; katugu ki nala pilige ŋga koyi Babilɔni tara wunlunaŋa wìgi lɛ mbe to Zheruzalɛmu ca ki na\XREF{†}{{\XO 24:2 }{\XO{24.2:
}}{\XT{2 Wunlu 25.1; Zhere 52.4}}}.

\VS{3}Ma yomiyɛlɛ la wa ki cɛnlɛ woolo mbele pè yiri ma je pe wogo na, ma pe pye fɔ: ‹Pa
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ:

\par }{\Q Nɛgɛdaga wa lɛ maa taga kasɔn na,

\par }{\Q ma tɔnmɔ le wa wi ni.


\par }{\Q \VS{4}Kara ti kɔɔnlɔ ma kayinŋgele ke le wa wi ni,

\par }{\Q kayinŋgele tiyɔngɔlɔ ke ni fuun, naa jegbɔlɔ lo naa pɔgɔ ki ni;

\par }{\Q mɛɛ kajeere kara tiyɔnrɔ ta taga wa maa fuŋgo.


\par }{\Q \VS{5}Simbaala pe pe ni fuun tiyɔɔnlɔ wa wɔ maa kara ti le wa cɔgɔ ki ni;

\par }{\Q ma kanŋgirɛ le wa kasɔn ki ni wa nɛgɛdaga wi nɔgɔ.

\par }{\Q Mari yaga ti kan jɛŋgɛ,

\par }{\Q ma ti kajeere kara ti pe fun.› »


\par }{\PP \VS{6}Ki kala na, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ:

\par }{\Q «Jɔlɔgɔ yɛn ki legbogo ca ŋga ki wogo.

\par }{\Q Ki yɛn paa nɛgɛdaga yɛn, ŋa so ye wi ni,

\par }{\Q ŋa so wi se ya jogo mbe laga wi na.

\par }{\Q Kayinŋgele ke wɔ nuŋgba nuŋgba wa nɛgɛdaga wi ni,

\par }{\Q maga ka pɛtɛ gbɔn la na si jɛn mbeli wɔ.


\par }{\Q \VS{7}Katugu Zheruzalɛmu ca woolo pè leele mbele gbo, pe kasanwa pi yɛn wa ca ki nawa;

\par }{\Q ki kasanwa pòo wo wa walaga ŋga ki yɛn waga ki na,

\par }{\Q pe sila pi wo tara, jaŋgo lere mboo tɔn taambugɔ ni.


\par }{\Q \VS{8}Mi fun, mìla kasanwa pi yaga wa walaga ŋga ki yɛn waga ki na,

\par }{\Q wa laga ŋga pi se ya mbe tɔn,

\par }{\Q jaŋgo pilan naŋgbanwa pi yirige na ni,

\par }{\Q mbe ta mbe kayaŋga wɔ pe ni.»


\par }{\PP \VS{9}Ki kala na, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ:

\par }{\Q «Jɔlɔgɔ yɛn ki legbogo ca ŋga ki wogo,

\par }{\Q katugu mi fun mi yaa kanŋgirɛ lɛgɛrɛ kɔn mbe kasɔn gbɔgɔ gbɛri.


\par }{\Q \VS{10}Kanŋgirɛ lɛgɛrɛ gbogolo ma kasɔn gbɛri,

\par }{\Q ma kara ti sɔgɔ ti pe jɛŋgɛ, ma sɛgɛ yaara le wa ti ni.

\par }{\Q Ma ti kajeere kara ti pe ti sogo.


\par }{\Q \VS{11}Ko puŋgo na, ma nɛgɛdaga wi taga waga wa naŋganra ti na,

\par }{\Q jaŋgo wi wɛri fɔ wi tuguyɛnrɛ ti yanlaga kpanyi;

\par }{\Q wi fyɔngɔ ki ta ki yan ki wɔ wa wi nawa,

\par }{\Q so wi kɔ wi wɔ wa wi ni.»


\par }{\PP \VS{12}Ɛɛn fɔ ko tege ŋga ko ki ni fuun ŋga ko yɛn wagafe; so ŋa wì ye nɛgɛdaga wi ni, wi woro na woo wi ni; kasɔn yɛrɛ ki se ya mboo wɔ wi ni.


\par }{\PP \VS{13}«Yoro Zheruzalɛmu ca woolo wele, ye kalikalawa pì ye tɛgɛ fyɔngɔ ni. Mìla pye na jaa mbe ye pye
kpoyi, yee yɛnlɛ mbe pye kpoyi, mbe wɔ wa ye fyɔngɔ ki ni. Ki kala na, ye se ya pye kpoyi naa, fɔ mbe sanla naŋgbanwa kala li wa ye na mbe sa gbɔn wa li kɔsaga sanga ŋa ni.

\VS{14}Mi Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mì para. Ki wogo ki yaa pye. Mi yaa sigi pye. Mi sege yaga mbapyewe, mi se ye yinriwɛ ta, ki se si ye na go na. Mi yaa kiti kɔn ye na mbe yala ye tangalɔmɔ po naa ye kapyegele ke ni.» We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\SH Ezekiyɛli jɔ wi kunwɔ kala
\par }
{\PP \VS{15}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ ti kan na yeri naa, ma yo fɔ:

\VS{16}«Sɛnwee pyɔ, wele, lere ŋa wi kala lì gbɔgɔ ma yeri, mi yaa fo mboo lɛ le ma tanla yɔnlɔ nuŋgba. Ɛɛn fɔ, mɛɛ daga mboo kunwɔ pi gbele, mɛɛ daga mbe jɔrɔgɔ, mɛɛ si daga mbe yɛntunwɔ wɔ.

\VS{17}Maa jɛɛn yɔɔrɔ; maga ka kunwɔ gbelege gbele. Ma gbɔgɔwɔ njala li kan wa ma go ki na, mɔɔ sawira ti le wa ma tɔɔrɔ ti na. Maga kɔɔn siyɔ wi tɔn, maga ka kunwɔ suro li leele ni.»


\par }{\PP \VS{18}Kona, ki goto pinliwɛ pi ni, a mì si para janwa wi ni. Ki yɔnlɔkɔgɔ ki ni, a na jɔ wì si ku. Ki goto pinliwɛ pi ni, sɛnrɛ nda Yɛnŋɛlɛ làa yo na kan, a mì sigi kala li pye.

\VS{19}A leele pè silan pye fɔ: «Kala na mà pye, ki yɛn na ŋga nari ki kɔrɔ wi yo we kan.»

\VS{20}A mì si pe yɔn sogo ma yo fɔ: «Yawe Yɛnŋɛlɛ lìli sɛnrɛ ti kan na yeri ma yo fɔ:

\VS{21}‹Ki yo
Izirayɛli woolo pe kan fɔ, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: Mi yaa na cɛnsaga kpoyi ki tɛgɛ
fyɔngɔ ni, ko ŋga ki yɛn ye fanŋga konaa ye yɛɛ gbɔgɔwɔ pi go ye, naa ye yɛnlɛ yaraga, ŋga ki kala lì gbɔgɔ ye yeri. Ye pinambiile naa ye sumborombiile mbele ye yaga wa Zheruzalɛmu ca, pe yaa ka pe gbo tokobi ni.

\VS{22}Kona, ye yaa ki pye paa yɛgɛ ŋga na mìgi pye we. Ye se ka ye siyɔ wi tɔn, ye se si ka kunwɔ suro li.

\VS{23}Ye yaa ka ye gbɔgɔwɔ njagala ke kan wa ye yinrɛ ti na, mbe ye sawira ti le wa ye tɔɔrɔ ti na. Ye se ka kunwɔ gbelege gbele, ye se ka gbele. Ye yaa ka cɔgɔ cɔgɔ ye kajɔgɔrɔ ti kala na; ye yaa kaa jɛɛn ye yɛɛ kala na.

\VS{24}Ezekiyɛli wi kala li yaa ka pye kacɛn ye kan; wìgi pye yɛgɛ ŋga na, pa ye yaa kaga pye ma cɛ. Na ki kagala ke ka ka pye, pa ye yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn ye Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ le.›


\par }{\PP \VS{25}«Mboro wo na, sɛnwee pyɔ, ŋga ki yɛn ki leele pe fanŋga ye, naa pe yɔgɔrimɔ pi go, naa pe yɛɛ gbɔgɔwɔ, naa pe yɛnlɛ yaraga, ŋga ki kala lì gbɔgɔ pe yeri, na mi ka kaga shɔ pe yeri pilige ŋga ni, konaa mbe pe pinambiile naa pe sumborombiile pe wɔ pe kɛɛ,

\VS{26}ko pilige ko ni, ŋa wì fe ma shɔ, wa yaa ka pan mbege kagala ke yɛgɛ yo ma kan.

\VS{27}Ko pilige ko ni, ma yɔn ki yaa yɛngɛ, ma yaa ka para ŋa wì fe ma shɔ wi ni. Ma se ka pye naa bombo. Ma kala li yaa pye paa kacɛn yɛn pe kan. Pa pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.»




\par }{\MS YƐNŊƐLƐ LI YAA KA KITI KƆN \newline  CƐNGƐLƐ KE NA

\par }\Chap{25}{\MR 25–32

\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ nda tìla yo \newline  ma wa Amɔ cɛnlɛ woolo pe na
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ ti kan na yeri naa, ma yo fɔ:

\VS{2}«Sɛnwee pyɔ, kanŋga ma yɛgɛ wa wa Amɔ cɛnlɛ woolo pe yeri, ma Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yo ma wa pe na.

\VS{3}Maga yo Amɔ cɛnlɛ woolo pe kan fɔ: ‹Ye
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ li sɛnrɛ ti logo. Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: Sanga ŋa ni pàa na cɛnsaga
kpoyi ki tɛgɛ
fyɔngɔ ni, ma
Izirayɛli, na tara ti tɔngɔ mari yaga waga, ma Zhuda tara woolo pe yigi malaga kasopiile ma kari pe ni, yàa pye na tɛgɛ pe na na yuun fɔ: Ɛnhɛɛn cɔ!

\VS{4}Ki kala na, ye wele, mi yaa ye le yɔnlɔ yirisaga kɛɛ woolo pe kɛɛ ye pye pe woolo. Pe yaa ka saga kan wa ye tara, mbege pye pe cɛnsaga. Pe yaa kaa ye yarilire ti kaa mbaa ye nɔnɔ wi woo.

\VS{5}Araba ca ŋga ki yɛn ye cagbɔgɔ ye, mi yaa ki pye yɔngɔmɛye pe kasaga, mbe Amɔ cɛnlɛ woolo pe tara ti ni fuun ti pye simbaala kasaga. Pa kona ye yaa ki jɛn mbe yo fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.›


\par }{\PP \VS{6}«Katugu pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Kì kaa pye yè kɛndagala gbɔn, ma tara ti sun yeŋgbegele ni konaa ma yɔgɔri nayinmɛ coli, ma ye mbɛnwɛ pi ni fuun pi naga Izirayɛli tara ti jɔlɔgɔ kagala ke wogo na,

\VS{7}ki kala na, ye wele, mi yaa na kɛɛ ki yirige ye na, mbe ye le cɛngɛlɛ sanŋgala ke kɛɛ, mbe ti ke ye kɛɛ yaara ti koli. Mi yaa ye cɛnlɛ li kɔ mbeli wɔ cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ, mbe ye tara ti mɛgɛ ki kɔ mbege wɔ wa, mbe ye tɔngɔ pew. Pa kona ye yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le\XREF{†}{{\XO 25:7 }{\XO{25.7:
}}{\XT{Zhere 49.1-6; Amɔ 1.13-15; Sofo 2.8-11}}}.› »


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ nda tìla yo \newline  ma wa Mowabu tara ti na
\par }
{\PP \VS{8}Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: «Kì kaa pye Mowabu tara woolo naa Seyiri tara woolo pe yɛn na yuun fɔ: ‹Ye wele, Zhuda cɛnlɛ woolo pè kanŋga ma pye paa cɛngɛlɛ sanŋgala ke ni fuun ke yɛn.›

\VS{9}Ki kala na, ye wele, mi yaa Mowabu tara ti kanŋgɔlɔ nuŋgba yɛngɛ mbe wa pe juguye pe kan. Cara nda ti yɛn wa pe tara ti kɔnlɔ li na, mi yaa kari tɔngɔ, to nda ti yɛn na gbɔgɔwɔ kaan pe tara ti yeri we; to ti yɛn Bɛti Yeshimɔti, naa Baali Meyɔn konaa Kiriyatayimu cara re.


\par }{\PP \VS{10}«Mi yaa Amɔ cɛnlɛ woolo pe tara ti yɔn yɛngɛ yɔnlɔ yirisaga kɛɛ woolo pe kan, mberi pye pe woro, jaŋgo Amɔ cɛnlɛ woolo pe mɛgɛ ki kɔ ki wɔ cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ.

\VS{11}Mi yaa kanla kiti wi kɔn Mowabu tara fɛnnɛ pe na, pa kona pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le\XREF{†}{{\XO 25:11 }{\XO{25.11:
}}{\XT{Eza 34.5-17; 63.1-6; 25.10-12; Zhere 48.1-47; Amɔ 2.1-3; Sofo 2.8-11}}}».


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ nda tìla yo \newline  ma wa Edɔmu tara ti na
\par }
{\PP \VS{12}Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: «Kapyege ŋga Edɔmu cɛnlɛ woolo pè pye ma kayaŋga wɔ Zhuda tara woolo pe ni, ki kayaŋga wɔgɔ kìgi kan, a pè pye kapege pyefɛnnɛ.

\VS{13}Ki kala na, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Mi yaa na kɛɛ ki yirige Edɔmu tara ti na, mbe sɛnweele poro naa yaayoro ti gbo. Mbege lɛ wa Tema ca ki na mbe saga wa wa Dedan ca ki na, mi yaa ki lara ti tɔngɔ mberi pye katara. Pe yaa ka pe gbo tokobi ni.

\VS{14}Mi yaa Izirayɛli, na woolo wele, pe tɛgɛ mbanla kayaŋga ki wɔ Edɔmu cɛnlɛ woolo pe ni. Pe yaa ka jɔlɔgɔ wa Edɔmu cɛnlɛ woolo pe na mbe yala na naŋgbanwa po naa na kɔnrɔ tandorogo ki ni. Ki ka pye ma, Edɔmu cɛnlɛ woolo pe yaa na kayaŋga wɔlɔmɔ pi jɛn.› » We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma\XREF{†}{{\XO 25:14 }{\XO{25.14:
}}{\XT{Eza 34.5-17; 63.1-6; Zhere 49.7-22; Eze 35.1-15; Amɔ 1.11-12; Abi 1-14;
}}{\XT{Mala 1.2-5}}}.


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ nda tìla yo \newline  ma wa Filisiti tara ti na
\par }
{\PP \VS{15}Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: «Filisiti tara fɛnnɛ pàa pe kayaŋga ki wɔ, maga wɔ mbɛnwɛ ni konaa pe nawa pi ni fuun pi ni, mbe jɔgɔwɔ pye wa pe lepanraga mbakɔgɔ ki ni.

\VS{16}Ki kala na, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Ye wele, mi yaa na kɛɛ ki yirige Filisiti tara fɛnnɛ pe na. Mi yaa Kɛrɛti tara fɛnnɛ pe gbo. Leele sanmbala mbele pe yɛn ma cɛn wa kɔgɔje yɔn ki na, mi yaa pe kɔ mbe pe wɔ wa.

\VS{17}Mi yaa kayaŋga gbɔgɔ wɔ pe ni, mbe jɔlɔgɔ gbɔgɔ wa pe na. Na mi ka kanla kayaŋga ki wɔ pe ni, pa kona pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le\XREF{†}{{\XO 25:17 }{\XO{25.17:
}}{\XT{Eza 14.29-31; Zhere 47.1-7; Zhowɛ 4.4-8; Amɔ 1.6-8; Sofo 2.4-7; Zaka 9.5-7}}}.› »




\par }\Chap{26}{\SH Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ nda tìla yo \newline  ma wa Tiri ca ki na
\par }
{\PP \VerseOne{1}Leele pe yigiŋgɔlɔ malaga kasopiile, ki yɛlɛ kɛ ma yiri nuŋgba wolo li yeŋge ki pilige koŋgbanŋga ki na, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sili sɛnrɛ ti kan na yeri ma yo fɔ:

\VS{2}«Sɛnwee pyɔ, Tiri ca ki yɛn na tɛgɛ Zheruzalɛmu ca ki na, na yuun fɔ: ‹Ɛnhɛɛn cɔ! Zheruzalɛmu ca ŋga kìla pye cɛngɛlɛ ke ni fuun ke karisaga, ki yeyɔngɔ kɔrɔ kì kaari. Koni leele pe yaa kanŋga laga woro yeri. We yaa yarijɛndɛ lɛgɛrɛ ta, ɛɛn fɔ Zheruzalɛmu ca ko yaa jɔgɔ mbe koro waga.›

\VS{3}Ki kala na,
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ: ‹Wele, mboro Tiri ca, mì yiri ma kɔrɔgɔ. Mi yaa cɛngɛlɛ lɛgɛrɛ yirige mbe wa ma na paa kɔgɔje tɔnmɔ mba pi maa yinrigi na tuun pi yɛn.

\VS{4}Ki cɛngɛlɛ ke yaa mboro nda tì Tiri ca ki maga ti tɔngɔ, mbe ki sanŋgazoye pe jaanri. Mi yaa ka ti gbanŋgban wi pɛ mboo wɔ wa, mbe laga ki pye walaga ŋga ki yɛn waga.

\VS{5}Tiri ca ki yaa ka pye lawaga wa kɔgɔje wi nandogomɔ, mbe pye laga ŋga ŋgbanra wɔfɛnnɛ pe yaa kaa pe mɛrɛ ti jali wa; katugu, mi ŋa ye Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ le, muwi mì yo ma. Cɛngɛlɛ kele yɛgɛ woolo pe yaa ka Tiri ca yaara ti koli.

\VS{6}Ki kanŋgara na kapire nda ti yɛn wa kɔgɔje wi yɔn na, pe yaa ka ki leele pe gbo tokobi ni. Pa kona pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.›


\par }{\PP \VS{7}«Katugu pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Wele, Babilɔni tara wunlunaŋa Nebukanezari, wo ŋa wi yɛn wunlumbolo pe wunluwɔ, mi yaa wi yirige wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeri mbe pan mboo wa Tiri ca ki na. Wi yaa pan shɔnye, naa malaga gbɔnwotoroye, naa shɔn lugufɛnnɛ konaa maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbeleye lɛgɛrɛ ni.

\VS{8}Tiri ca ki kanŋgara na kapire nda ti yɛn wa kɔgɔje wi yɔn na, wi yaa ka ki leele pe gbo tokobi ni. Wi yaa ka mboro wa lugusara ca mbogo ki tanla, mbe tara gbogolo tinndiye ca ki mbogo ki na. Wi yaa ka
tugurɔn sigeyaara tugbɔɔrɔ ti lɛ mbe yiri ye kɔrɔgɔ.

\VS{9}Wi yaa kaa mbogo janyaara ti tɛgɛ mbe ye ca mboro ti jaanri, mbe ye sanŋgazoye titɔnlɔmbɔlɔ pe jaanri pe bɔŋgaara ti ni.

\VS{10}Wi shɔnye lɛgɛrɛ ŋgbelege ki yaa ka ye tɔn gbanŋgban wi ni. Ye ca mboro ti yaa ka yɛgɛyɛgɛ shɔn lugufɛnnɛ, naa wotoroye ŋgeere konaa malaga gbɔnwotoroye tinmɛ pi kala na. Pe yaa ka pan mbe ye wa ye ca yeyɔnrɔ ti ni, paa yɛgɛ ŋga na pe ma ye ca ŋga pè shɔ ma ta ka ni.

\VS{11}Wi shɔnye pe yaa ka ye ca nawa koŋgolo ke ni fuun ke tangala pe yenjoro ti ni. Wi yaa ka ye tara woolo pe gbo tokobi ni; ye yuŋgbɔrɔ ti sinndɛɛrɛ tiyagala ŋgele fanŋga ni, wi yaa ka ke jaanri tara.

\VS{12}Pe yaa ka ye yarijɛndɛ ti koli, mbe ye yaripɛɛrɛ ti san mberi lɛ. Pe yaa ka ye ca mboro ti jaanri, mbe ye yinrɛ tiyɔnrɔ ti jaanri, mbe ti sinndɛɛrɛ, naa tire to naa ti taambugɔ ki koli mbe sari wa wa kɔgɔje wi ni.

\VS{13}Mi yaa ti ye yurukɔgɔ tinmɛ pi kɔ, lere se kaa ye ŋgɔni magala li nuru naa\XREF{†}{{\XO 26:13 }{\XO{26.13:
}}{\XT{Naga 18.22}}}.

\VS{14}Mi yaa ka ye ca ki pye paa walaga yɛn, ŋga ki yɛn waga, mbe pye laga ŋga ŋgbanra wɔfɛnnɛ pe yaa la pe mɛrɛ ti jali wa. Leele se kaga kan naa fɔnŋgɔ. Mi Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mì para.› » We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\PP \VS{15}Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn Tiri ca ki wogo na fɔ: «Leele mbele pe yɛn na kuun, na paga kaa jɛɛn sanga ŋa ni wa ma ni, na paga kaa leele pe kuun sanga ni wa ma ni,
lɔgɔ furo tara woolo pe yaa kaa seri fyɛrɛ ti na ma tɔngɔwɔ tinmɛ pi kala na.

\VS{16}Kɔgɔje yɔn tara wunlumbolo pe ni fuun pe yaa ka tigi mbe yiri wa pe wunluwɔ jɔnrɔ ti na. Pe yaa ka pe derigbɔrɔ ti wɔ, mbe pe deritiyɔnrɔ nda pè sɔgɔ ti wɔ mberi tɛgɛ. Fyɛrɛ ti yaa ka pe yigi fɔ pe cɛn tara. Sunndo kɔngɔ yaa ka pye pe na sanga pyew, pe jigi wi yaa kɔn pe na, ŋga kì ye ta ki kala na.

\VS{17}Pe yaa kaa kunwɔ yurugo koo ma wogo na mbaa yuun fɔ:

\par }{\Q ‹Kì cɛn mɛlɛ! Pɔ̀ɔn tɔngɔ, a mà kɔ ma wɔ wa kɔgɔje wi ni.

\par }{\Q Mboro ca ŋga ki mɛgɛ kìla yiri.

\par }{\Q Mboro ŋa kɔgɔje yanrifɛnnɛ pàa pye na paan wa ma ni,

\par }{\Q mboro ŋa màa pye fanŋga ni wa kɔgɔje wi na konaa ma woolo pe ni.

\par }{\Q Yàa pye na fyɛrɛ waa mbele fuun pè ye maga pe na, a paa seri.


\par }{\Q \VS{18}Koni ye tolo lì lɔgɔ furo tara woolo pe wire ti fyɔ pe na,

\par }{\Q ye kɔkala lì sunndo kɔngɔ wa kɔgɔje lɔgɔ furo tara fɛnnɛ pe na\XREF{†}{{\XO 26:18 }{\XO{26.18:
}}{\XT{Eza 23.5; Eze 27.35}}}.


\par }{\PP \VS{19}«Katugu pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Na mi ka kɔɔn tɔngɔ mbɔɔn pye kataga paa cara nda leele woro wa ti yɛn, na mi ka ka wetijugo tɔnŋgbɔɔ pi yirige mboo wa ma na, mbe tɔnŋgbɔɔ pi pye pɔɔn li sanga ŋa ni,

\VS{20}kona, mi yaa ma tirige wa wetijugo ki ni, wa mbele pè tigi wa pe kɔrɔgɔ, mbɔɔn taga wa fafafa kulɛɛlɛ pe na. Mi yaa ma tɛgɛ fɔ wa tara ti nɔgɔ na, mbɔɔn pye paa katara lɛrɛ yɛn, wa mbele pè tigi wa pe kɔrɔgɔ, jaŋgo lere ka ka cɛn wa ma ni naa. Ma se ka cɛnsaga ta wa leweele pe dunruya wi ni naa.

\VS{21}Mi yaa kɔɔn pye sunndo kɔngɔ yaraga, ma se ka pye yaraga ko ka naa. Leele pe yaa kaa ma lagajaa, ɛɛn fɔ pe se kɔɔn yan naa.› » We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.




\par }\Chap{27}{\SH Kunwɔ yurugo ŋga kìla kɔ \newline  Tiri ca ki wogo na
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ ti kan na yeri, ma yo fɔ:

\VS{2}«Sɛnwee pyɔ, kunwɔ yurugo kɔ Tiri ca ki wogo na.

\VS{3}Maga yo Tiri ca ki kan, ko ŋga ki yɛn ma cɛn wa kɔgɔje wi yɔn na, ko ŋga ki maa safari waa cɛngɛlɛ lɛgɛrɛ ni wa
lɔgɔ furo tara ti ni; maga yo fɔ, pa
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ:

\par }{\Q ‹Mboro Tiri ca, màa pye naga yuun ma yo fɔ

\par }{\Q ma tiyɔnwɔ pì pi yɛɛ yɔn fili.


\par }{\Q \VS{4}Ma tara laga ki kɔnlɔ lì kari fɔ wa kɔgɔje wi nandogomɔ,

\par }{\Q mbele pɔ̀ɔn kan pɔ̀ɔn kan mɔɔ yɔn jɛŋgɛ.


\par }{\Q \VS{5}Pàa ma kan paa tɔnmɔkɔrɔ yɛn, ma Seniri yanwiga
sipirɛsi tire ta tɛgɛ

\par }{\Q mɔɔ kanŋgara na lara ti gbegele.

\par }{\Q Tɔnmɔkɔrɔ ki gona paraga ki ma pɔ tiyala na na, Liban tara
sɛdiri tige ko kayi pàa tɛgɛ mali gbegele.


\par }{\Q \VS{6}Bazan tara tigbɔrɔ gbɔrɔ to tari pàa tɛ ma pye ma tɔnmɔkɔrɔ mbiriye.

\par }{\Q Solo ŋgangala pè tɛgɛ mɔɔ tɔnmɔkɔrɔ nawa lara ti gbegele,

\par }{\Q ma ke lele sɛdiri tire ta ni mari kan, nda tì yiri wa Shipiri lɔgɔ furo tara ti ni.


\par }{\Q \VS{7}Ezhipiti tara lɛn jese paara tiyɔnrɔ nda pàa sɔgɔ to tari tìla pye tɔnmɔkɔrɔ ki gona tɔnparigbɔgɔ ye,

\par }{\Q ma pye tɔnmɔkɔrɔ ki kacɛn yaraga.

\par }{\Q Ŋganra paara naa kondoro paara nda tìla pye na yinrigi wa Elisha lɔgɔ fugo tara ti ni,

\par }{\Q to tari tìla pye tɔnmɔkɔrɔ ki paritɔnŋgɔ ye.


\par }{\Q \VS{8}Sidɔn ca naa Arivadi ca fɛnnɛ poro pàa pye ma tɔnmɔkɔrɔ fevɛnnɛ wele;

\par }{\Q mboro Tiri ca, ma tɔnmɔkɔrɔ jɛnfɛnnɛ jɛmbɛlɛ wele, poro pàa pye ma tɔnmɔkɔrɔ tunmbyeele wele.


\par }{\Q \VS{9}Gebali ca
lelɛɛlɛ naa ki kapyɔ jɛnfɛnnɛ pàa pye wa ma yeri,

\par }{\Q ma pye ma tɔnmɔkɔrɔ jɔgɔsara ti gbegelefɛnnɛ.

\par }{\Q Kɔgɔje tɔnmɔkɔɔrɔ ti ni fuun naa ti nawa tunmbyeele pe ni, pàa pye na paan wa ma yeri na safari waa ma ni.›


\par }{\Q \VS{10}Pɛrisi tara fɛnnɛ, naa Ludi tara fɛnnɛ konaa Puti tara fɛnnɛ poro pàa pye ma maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbelege ye.

\par }{\Q Poro pàa pye ma maliŋgbɔɔnlɔ wele.

\par }{\Q Pàa pye na pe
tugurɔn sigeyaara konaa pe tugurɔn njagala ke yanŋgi wa ca nawa,

\par }{\Q poro pàa ma mɛgɛ ki yirige.


\par }{\Q \VS{11}Arivadi ca lenambala poro nɔɔ maliŋgbɔɔnlɔ pe ni, pàa pye na ca ki mbogo ki kɔrɔsi.

\par }{\Q Gamadi ca fɛnnɛ poro pàa pye na sanŋgazoye pe kɔrɔsi.

\par }{\Q Pàa pye na pe tugurɔn sigeyaara ti yanŋgi wa ca ki mbogo ki na naga mari,

\par }{\Q pàa ma fere mɔɔ tiyɔnwɔ pi yɔn fili.


\par }{\SH Tiri ca, ko ŋga kìla pye \newline  jawo pyecagbɔgɔ
\par }
{\PP \VS{12}«Tarisisi ca fɛnnɛ pàa pye na safari waa wa ma ni, katugu yarijɛndɛ lɛgɛrɛ la pye wa ma yeri. Pàa pye na loo ma yeri warifuwe, naa tugurɔn, naa tuguvire konaa sunmu ni.

\VS{13}Yavan tara woolo, naa Tubali tara woolo konaa Meshɛki tara woolo pàa pye na safari waa wa ma ni. Pàa pye na kulolo naa tuguyɛnrɛ yaara sunru ma yeri ma yaripɛɛrɛ ti na.

\VS{14}Bɛti Togarima ca woolo pàa pye na shɔnye mbele pe maa wotoroye tilele, naa malaga gbɔnshɔnye konaa sofilele worosoye sunru ma yeri ma yaripɛɛrɛ ti na.

\VS{15}Dedan ca woolo pàa pye na safari waa wa ma ni. Lɔgɔ furo tara lɛgɛrɛ woolo la pye na loo ma yeri; pàa pye nɔɔ sara solo ŋgangala konaa ebɛni tire ni.

\VS{16}Siri tara fɛnnɛ pàa pye na safari waa wa ma ni, katugu yaripɛɛrɛ lɛgɛrɛ la pye ma yeri. Pàa pye na paan ɛsikaribukili sinndɛɛrɛ sɔnŋgbanga woro ni, naa kondoro paara tiyɔnrɔ ni, naa paara nda pè sɔgɔ, naa lɛn jese paara, naa korayi sinndɛɛrɛ sɔnŋgbanga woro konaa urubisi sinndɛɛrɛ sɔnŋgbanga woro ni nari sunru ma yeri ma yaara ti na.

\VS{17}Zhuda tara woolo naa
Izirayɛli woolo pàa pye na safari waa wa ma ni; pàa pye na paan Miniti ca
bile tiyɔɔn ni, naa shɔgɔlɔ, naa sɛnrɛgɛ, naa sinmɛ konaa sinmɛ fawoo ni nari sunru ma yeri ma yaripɛɛrɛ ti na.

\VS{18}Damasi ca woolo pàa pye na safari waa wa ma ni, katugu yaripɛɛrɛ la pye ma yeri. Ma yarijɛndɛ tìla pye ma lɛgɛ fɔ jɛŋgɛ. Pàa pye na paan Hɛlibɔn ca duvɛn ni, naa Zahari ca simbasifire ni nari sunru ma yeri ma yarijɛndɛ ti na.

\VS{19}Vedan tara fɛnnɛ naa Yavan tara fɛnnɛ, ma yiri wa Uzali ca, pàa pye na paan tugurɔn nda pè gbɔn ta ni, naa kasi timuwɛ nuwɔ taan ni konaa gbagara kanŋgirɛ nuwɔ taan woro ni nari sunru ma yeri ma yaripɛɛrɛ ti na.

\VS{20}Dedan ca fɛnnɛ pàa pye na paan paara liire tiyɔnrɔ ni nari sunru ma yeri, to ti yɛn paara nda pe ma taga wa shɔn wi pɔgɔlɔ ma cɛn ti na.

\VS{21}Larabu tara fɛnnɛ naa Kedari tara teele pàa pye na safari waa wa ma ni; pàa pye na paan simbapɛnɛ yirifɔnmbɔlɔ, naa simbapɛnɛ lɛɛlɛ ni konaa sikapɛnɛ ni na pɛrɛ ma yeri.

\VS{22}Saba tara safari wafɛnnɛ, naa Arayema tara fɛnnɛ pe ni, pàa pye na paan na safari waa wa ma ni. Pàa pye na paan nuwɔ taanyaara jɛndɛ cɛnlɛ pyew ti ni, naa sinndɛɛrɛ sɔnŋgbanga woro ti cɛnlɛ pyew ti ni konaa tɛ ni nari sunru ma yeri ma yaripɛɛrɛ ti na.

\VS{23}Haran ca woolo, naa Kane ca woolo, naa Edɛn tara fɛnnɛ, naa Saba tara fɛnnɛ, naa Asiri tara fɛnnɛ konaa Kilimadi tara fɛnnɛ pàa pye na paan na safari waa wa ma ni.

\VS{24}Pàa pye na yaripɔrɔ tiyɔnrɔ safari waa wa ma ni; pàa pye na paan derigbɔrɔ ŋganra woro ni, naa yaripɔrɔ nda pè sɔgɔ, naa pariliire nda tì kɛnlɛgi kɛnlɛgi yɛgɛ cɛnwɛ lɛgɛrɛ na konaa maŋgala ni, ŋgele pè ti kè ŋgban.

\VS{25}Tarisisi ca tɔnmɔkɔɔrɔ tugbɔɔrɔ to tìla pye nɔɔ safari wayaara ti lee na kee ti ni.»

\par }{\SH Kunwɔ yurugo sanŋga ŋga kìla kɔ \newline  Tiri ca ki wogo na
\par }
{\Q Mboro Tiri ca, màa pye ma yin yarijɛndɛ lɛgɛrɛ ni konaa gbɔgɔwɔ ni wa kɔgɔje wi nandogomɔ.


\par }{\Q \VS{26}Ma tɔnmɔkɔrɔ fevɛnnɛ pàa kari ma ni lege wa kɔgɔje tɔnŋgbɔɔ pi na,

\par }{\Q a yɔnlɔ yirisaga tifɛliŋgbɔgɔ kà si pan mɔɔ tɔnmɔkɔrɔ ki kaari wa kɔgɔje wi nandogomɔ.


\par }{\Q \VS{27}Kì pye ma, ma yarijɛndɛ, naa ma safari wayaara, naa ma yaripɛɛrɛ,

\par }{\Q naa ma tɔnmɔkɔrɔ nawa tunmbyeele, naa ma tɔnmɔkɔrɔ fevɛnnɛ, naa ma tɔnmɔkɔrɔ gbegelefɛnnɛ,

\par }{\Q naa safari wafɛnnɛ, naa maliŋgbɔɔnlɔ mbele fuun pe wa ma ni,

\par }{\Q konaa leele sanmbala mbele fuun pe yɛn wa ma ni,

\par }{\Q pe ni fuun pe yaa tigi wa kɔgɔje wi ni ma tɔngɔpilige ki na.


\par }{\Q \VS{28}Ma tɔnmɔkɔrɔ fevɛnnɛ pe gbeere ti kala na,

\par }{\Q kɔgɔje yɔn tara fɛnnɛ pe yɛn na seri fyɛrɛ ti na.


\par }{\Q \VS{29}Tɔnmɔkɔɔrɔ fevɛnnɛ pe ni fuun pe yaa ka tigi mbe yiri wa pe tɔnmɔkɔɔrɔ ti ni,

\par }{\Q naa tɔnmɔkɔrɔ nawa tunmbyeele poro naa tɔnmɔkɔrɔ fevɛnnɛ pe ni fuun pe ni.

\par }{\Q Pe yaa ka sa yere wa lɔgɔ koŋgo ki na.


\par }{\Q \VS{30}Pe yaa ka pe magaŋgala ke yirige mbaa gbele ma kala na,

\par }{\Q pe nawa pi yaa ka tanga pe na paa gbele fɔ jɛŋgɛ.

\par }{\Q Pe yaa kaa gbanŋgban wi koli mbaa wi wuun wa pe yɛɛra yinrɛ ti na,

\par }{\Q mbe to mbaa koŋgi wa cɔnrɔ ti ni jatere piriwɛn pi kala na.


\par }{\Q \VS{31}Pe yaa ka pe yinrɛ ti kulu jatere piriwɛn pi na ye kala na,

\par }{\Q mbe jatere piriwɛn yaripɔrɔ le pe yɛɛ na.

\par }{\Q Pe yaa kaa gbele yɛsanga ni ma kala na,

\par }{\Q pe yaa kaa gbele nandangawa ni.


\par }{\Q \VS{32}Wa pe kayaŋga ki ni, pe yaa kaa kunwɔ yurugo koo ma kala na.

\par }{\Q Pe yaa kaa ki yuŋgbɔgɔrɔ yurugo ŋga ki koo fɔ:

\par }{\Q «Ca kikiin kìla yɔn paa Tiri ca ki yɛn?

\par }{\Q Tiri ca ŋga ki yɔngɔ woro, ko pè tɔngɔ wa kɔgɔje wi nandogomɔ yɛɛn gbari?


\par }{\Q \VS{33}Sanga ŋa ni pàa pye nɔɔ safari wayaara ti lee na kee ti ni kɔgɔje wi na,

\par }{\Q màa cɛngɛlɛ lɛgɛrɛ yɛnlɛ tin yaara ni.

\par }{\Q Màa tara na wunlumbolo pe pye penjagbɔrɔ fɛnnɛ

\par }{\Q ma yarijɛndɛ to naa ma yaripɛɛrɛ ti fanŋga na.


\par }{\Q \VS{34}Koni naa kɔgɔje tɔnmɔ mba pi maa yinrigi na tuun pɔ̀ɔn kaari,

\par }{\Q mɔɔ tirige wa kɔgɔje wi latijugo ki ni.

\par }{\Q Ma yaripɛɛrɛ to naa janwa ŋa fuun wi yɛn ma ni,

\par }{\Q pè pinlɛ ma ni ma tigi wa.


\par }{\Q \VS{35}Lɔgɔ furo tara fɛnnɛ pe ni fuun pe jigi wì kɔn pe na ma kala na,

\par }{\Q sunndo kɔngɔ pe wunlumbolo pe ta,

\par }{\Q a pè yɛrɛ cɛnwɛ pì kanŋga pe na fyɛrɛ ti na.


\par }{\Q \VS{36}Ma kala lì to cɛngɛlɛ ke safari wafɛnnɛ pe yɔn na,

\par }{\Q fɔ pe yɛn na wofegele wiin ma kala na;

\par }{\Q katugu ma kala lì pye sunndo kɔngɔ kala,

\par }{\Q mà kɔ ma wɔ pew.»




\par }\Chap{28}{\SH Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ nda tìla yo \newline  ma wa Tiri ca wunlunaŋa wi na
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ ti kan na yeri, ma yo fɔ:

\VS{2}«Sɛnwee pyɔ, ki yo Tiri ca to wi kan fɔ, pa
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Yɛɛ gbɔgɔwɔ pì ye wa ma kotogo na, fɔ a maa ki yuun ma yo fɔ: Mi yɛn yɛnŋɛlɛ la. Mi yɛn ma cɛn wa yɛngɛŋgɛlɛ ke cɛnsaga ki na wa kɔgɔje wi nandogomɔ. Ma si yala, ma yɛn sɛnwee pyɔ, ma woro Yɛnŋɛlɛ. Ma maa ki sɔnri ndɛɛ ma jatere wi yɛn paa Yɛnŋɛlɛ li jatere wi yɛn.

\VS{3}Wele, ma yɛn naga jate ma jilige ma wɛ Daniyɛli wi na, fɔ kala la kpɛ woro ma lara ma na.

\VS{4}Ma kajɛnmɛ naa ma tijinliwɛ pi fanŋga na, mà yarijɛndɛ lɛgɛrɛ ta. Mà tɛ naa warifuwe gbogolo ma yɛɛ kan wa ma yarijɛndɛ tɛgɛsaga ki ni.

\VS{5}Tijinliwɛ gbɔɔ mba pi yɛn ma ni wa safari waga ki ni, pìgi kan, a mà yarijɛndɛ lɛgɛrɛ ta. Ma yarijɛndɛ tìgi kan yɛɛ gbɔgɔwɔ ye wa ma kotogo na.›


\par }{\PP \VS{6}«Ki kala na, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: Kì kaa pye ma yɛn nɔɔ yɛɛra jatere wi jate paa Yɛnŋɛlɛ li jatere yɛn,

\VS{7}kì pye ma, wele, mi yaa nambanmbala pele yeri mbe wa ma na, mbele pè wɛli ma wɛ cɛngɛlɛ ke ni fuun ke na. Pe yaa ka pe tokobi wi kɔw wa wi wofogo ki ni mbɔɔn tijinliwɛ tunndo ti jɔgɔ, mbɔɔn gbɔgɔwɔ pi jɔgɔ.

\VS{8}Pe yaa kɔɔn tirige wa
kuulo tara wetijugo ki ni, ma yaa ka kunwɔ tipewe ku wa kɔgɔje wi nandogomɔ.

\VS{9}Naga yɛn ma, ma mbe ka soro mbege yo ma gbofɔ wi yɛgɛ na mbe yo fɔ: ‹Mi yɛn yɛnŋɛlɛ la?› Ma yɛn sɛnwee pyɔ ko cɛ ma gbofɛnnɛ pe kɛɛ, ma woro Yɛnŋɛlɛ.

\VS{10}Cɛnlɛ la yɛgɛ woolo pe yaa kɔɔn gbɔn paa lere ŋa wii
kɛnrɛkɛnrɛ wa yɛn; katugu muwi mì para.» We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\PP \VS{11}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ ti kan na yeri, ma yo fɔ:

\VS{12}«Sɛnwee pyɔ, kunwɔ yurugo kɔ Tiri ca wunlunaŋa wi wogo na. Maga yo wi kan fɔ, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Màa pye ma yɔn fili, a kì pye yɛgɛ nagawa. Ma kajɛnmɛ pìla pye ma gbɔgɔ, a ma tiyɔnwɔ pì pi yɛɛ yɔn fili.

\VS{13}Màa pye ma cɛn wa Edɛn, wa Yɛnŋɛlɛ li naŋgɔ kɔlɔgɔ ki ni, sinndɛɛrɛ sɔnŋgbanga woro ti cɛnlɛ pyew tà la pye mɔɔ fere. To ti yɛn nda pe yinri
sariduwani, naa
topazi, naa lulu, naa
kirizoliti, naa
ɔnikisi, naa
zhasipi, naa
safiri, naa
ɛsikaribukili, naa
emerodi konaa tɛ. Ma fereyaara to naa ma gbegeleyaara ti ni tìla pye tɛ woro. Tìla gbɛgɛlɛ ma kan, maga lɛ wa ma dapilige ki na.

\VS{14}Mìla ma pye mɛrɛgɛ
sherubɛn wo wa, ŋa wì kanwira tì jaraga, maa kɔrɔsiri piin. Mìla ma tɛgɛ wa mi ŋa Yɛnŋɛlɛ na yanwiga
kpoyi ki na. Màa pye na tanri wa sinndɛɛrɛ nda ti maa yɛngɛlɛ ti sɔgɔwɔ.

\VS{15}Ma nawa pìla pye ma filige ma na wa ma koŋgolo ke ni, maga lɛ wa ma dapilige ki na, fɔ ma saa gbɔn pilige ŋga ni kambasinŋge kìla yan wa ma ni.

\VS{16}Naa safari waga kìla kaa jiti ma kɛɛ na, a kì sɔɔn le lewɛlɛwɛ kapyere ti ni, a mà si kapege pye. Ki kala na, mi yaa ma purɔ mbɔɔn yirige wa mi ŋa Yɛnŋɛlɛ na yanwiga ki na, mbɔɔn pye paa leele sanmbala mbele kufɛnnɛ pe yɛn. Mboro mɛrɛgɛ sherubɛn ŋa kɔrɔsiri pyefɔ, mi yaa ma purɔ mbɔɔn wɔ wa sinndɛɛrɛ nda ti maa yɛngɛlɛ ti sɔgɔwɔ.

\VS{17}Yɛɛ gbɔgɔwɔ pìla ye wa ma kotogo na ma tiyɔnwɔ pi kala na. Ma yɔnwɔ pɔ̀ɔn go ki jɔgɔ ma na. Ki kala na, mɔ̀ɔ jan tara, mɔɔ pye weleyaraga wunlumbolo sanmbala pe yɛgɛ sɔgɔwɔ.

\VS{18}Ma kajɔgɔrɔ lɛgɛrɛ ti kala na konaa kambasinnde nda mà pye wa ma safari waga ki ni, tɔ̀ɔn cɛnsara kpoyi ti tɛgɛ
fyɔngɔ ni. Ki kala na, mi yaa kasɔn le wa ma ca ki nandogomɔ, mbɔɔn tɔngɔ. Mi yaa ma sogo ma sa pye cɔnrɔ wa tara ti na ma welefɛnnɛ pe ni fuun pe yɛgɛ sɔgɔwɔ.

\VS{19}Mbele fuun pɔ̀ɔn jɛn cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ, pe jigi wi yaa kɔn pe na, ma kala li yaa pye sunndo kɔngɔ kala. Ma yaa kɔ mbe wɔ wa pew.› »


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ nda tìla yo \newline  ma wa Sidɔn ca ki na
\par }
{\PP \VS{20}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ ti kan na yeri, ma yo fɔ:

\VS{21}«Sɛnwee pyɔ, kanŋga ma yɛgɛ wa wa Sidɔn ca ki yeri, ma Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yo ma wa ki na.

\VS{22}Maga yo fɔ, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Wele, mboro Sidɔn ca, mi yaa yiri ma kɔrɔgɔ. Mi yaa na gbɔgɔwɔ pi naga wa ma sɔgɔwɔ. Na mi ka kanla kiti kɔnkagala ke wa ma na sanga ŋa ni, mi yɛn kpoyi yɛgɛ ŋga na mbege naga, pa kona leele pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.

\VS{23}Mi yaa ka tifɛlɛgɛ yama torogo ma kɔrɔgɔ, mbe ti leele mbele pe yaa gbo pe kasanwa pila fuun wa ca nawa koŋgolo ke ni. Pe yaa ka to ma na tokobi ni mbe yiri kɛɛ ki ni fuun na, gboolo pe yaa ka toori wa ca nawa. Pa kona leele pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn ye Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ le.›


\par }{\PP \VS{24}«Ki ka pye ma, cɛngɛlɛ ŋgele ke yɛn ma Izirayɛli woolo pe maga, lo la kpɛ se koro mbaa pe tifaga. Ke se pye naa paa yanpege yɛn, ŋga ki maa leele witire kɔɔnlɔ nakoma paa wuuro yɛn, nda ti maa leele sugulo. Pa kona leele pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn ye Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ le.»


\par }{\PP \VS{25}Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: «Mìla Izirayɛli woolo pe gbɔn ma pe jaraga cɛngɛlɛ ŋgele sɔgɔwɔ, na mi ka ka pe yirige wa ke sɔgɔwɔ mbe pe gbogolo sanga ŋa ni, pa kona mi yaa ki naga cɛngɛlɛ sanŋgala ke na fɔ mi yɛn Yɛnŋɛlɛ na li yɛn kpoyi. Pe yaa ka pan mbe cɛn wa pe tara ti ni, ki tara nda mìla kan na tunmbyee Zhakɔbu wi yeri we.

\VS{26}Pe yaa ka cɛn wa ti ni yɛyinŋge na pɔw. Pe yaa ka yinrɛ kan, mbe
ɛrɛzɛn kɛrɛ kɔn. Pe yaa ka cɛn yɛyinŋge na pɔw, katugu cɛngɛlɛ ŋgele fuun ke yɛn ma cɛn ma pe maga na pe tifaga, mi yaa kanla kiti wi kɔn mboo jan ke na. Pa kona, pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ, pe Yɛnŋɛlɛ le.»




\par }\Chap{29}{\SH Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ nda tìla yo \newline  ma wa Ezhipiti tara ti na
\par }
{\PP \VerseOne{1}Izirayɛli woolo pe yigiŋgɔlɔ malaga kasopiile, ki yɛlɛ kɛ wolo li yeŋge kɛ wogo ki pilige kɛ ma yiri shyɛn wogo ki na, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sili sɛnrɛ ti kan na yeri, ma yo fɔ:

\VS{2}«Sɛnwee pyɔ, yɛgɛ kanŋga ma wa wa
Farawɔn wi yeri, Ezhipiti tara wunlunaŋa we, ma Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ yo ma wa wi na konaa Ezhipiti tara ti ni fuun ti na.

\VS{3}Ma para wi ni, maga yo wi kan fɔ, pa
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Wele, mi yaa yiri mboro Farawɔn, Ezhipiti tara wunlunaŋa, ma kɔrɔgɔ, mboro ŋa ma yɛn paa wojɔn gbegbeŋɛ yɛn, ŋa wi yɛn ma sinlɛ wa Nili gbaan lanjere ti ni. Ma yɛn naga yuun ma yo fɔ: Na Nili gbaan wi yɛn na woo. Muwi mùu da na yɛɛ kan.

\VS{4}Mi yaa ka tugurɔn le wa ma tugbila wi na, mbe ti ŋgbanra nda ti wa ma gbaan wi ni ti maramara wa ma sɛlɛgɛ kɔɔrɔ ti na. Mi yaa kɔɔn tile mbɔɔn wɔ wa ma gbaan tɔnmɔ pi sɔgɔwɔ, mboro naa ma gbaan tɔnmɔ ŋgbanra ti ni fuun ti ni, to nda ti yaa ka pye mbe maramara wa ma sɛlɛgɛ kɔɔrɔ ti na we.

\VS{5}Mi yaa kɔɔn wa wa
gbinri wi ni, mboro naa ŋgbanra nda fuun ti yɛn wa ma Nili gbaan lanjere ti ni. Ma yaa ka to tara wa wasege ki ni, lere se ka ta mbɔɔn gboo wi lɛ konaa mbɔɔn gboo wi le. Mi yaa kɔɔn kan yanyaara to naa naayeri sannjɛrɛ ti yeri ti yaakara.

\VS{6}Kona, mbele fuun pe yɛn ma cɛn wa Ezhipiti tara pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.›

\par }{\PP «Sagawa mba màa kan Izirayɛli woolo pe yeri, pìla pye ma tifaga paa gbagara kanŋgaga yɛn.

\VS{7}Naa pàa pe kɛyɛn yi sanga mɔɔ yigi ma ta ma pe saga, a mà si kaw pe ni ma pe wɛlɛgɛ wa pe pajogo ki na. Naa pàa yo pe yaa tɛlɛgɛ ma na, a mà si kaw pe ni, a pè toori ma pe sɛnŋgɛlɛ ke kɔn.


\par }{\PP \VS{8}«Ki kala na, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Ye wele, mi yaa ti pe pan tokobi ni ye kɔrɔgɔ, mbe sɛnweele poro naa yaayoro ti gbo wa ye yeri.

\VS{9}Ezhipiti tara ti yaa ka koro waga mbe pye kataga; pa kona leele pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.

\par }{\PP «Naa màga yo ma yo fɔ: ‹Nili gbaan wi yɛn na woo, muwi mùu da.

\VS{10}Ki kala na, mi yaa yiri ma kɔrɔgɔ konaa ma gbaan lanjere ti kɔrɔgɔ. Mi yaa ka Ezhipiti tara ti pye kataga, mberi pye kataga konaa tara nda tì koro waga, mbege lɛ wa Migidɔli ca ki na, wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeri fɔ sa gbɔn wa Siyɛni ca ki na konaa wa Kushi\FTNT{†}{{\FR 29:10 }{\FR{29.10:
}}{\FT{Kushi tara to nuŋgba to ti yɛn Etiyopi tara re.}}} tara kɔnlɔ li na, wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ yeri.

\VS{11}Sɛnwee pyɔ kpɛ se ka tɔlɔgɔ kan wa, yaayoro kpɛ se ka toro wa. Tara ti yaa ka yɛlɛ nafa shyɛn lo pye, na lere fa cɛn wa ti ni naa.

\VS{12}Mi yaa ka Ezhipiti tara ti tɔngɔ mberi yaga waga mbe wɛ tara sannda nda fuun tì koro waga ti na, mbe pe cara ti tɔngɔ mberi yaga waga mbe wɛ cara nda fuun tì jɔgɔ ma koro waga ti na; ki yaa pye ma fɔ sa gbɔn yɛlɛ nafa shyɛn. Mi yaa ka Ezhipiti tara fɛnnɛ pe jaraga cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ, mbe pe jaraga mbe kari tara ti ni fuun ti ni.›


\par }{\PP \VS{13}«Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Na yɛgɛlɛ nafa shyɛn kaga ka toro mbe kɔ, mìla Ezhipiti tara fɛnnɛ pe gbɔn ma pe jaraga ma kari pe ni tara nda ni, mi yaa ka pe yirige wa ti ni, mbe pe gbogolo naa.

\VS{14}Mi yaa ka sɔngɔrɔ mbe Ezhipiti tara fɛnnɛ pe tɛgɛ wa pe cɛnsaga koŋgbanŋga ki ni. Mi yaa ka sɔngɔrɔ mbe pan pe ni wa Patirɔsi tara, wa pe yɛɛra tara ti ni; pe yaa ka pye wunluwɔ tara nda ti fanŋga kì kologo.

\VS{15}Ezhipiti tara wunluwɔ pi fanŋga ki yaa ka kologo mbe wɛ wunluwɔ tara sannda ti ni fuun ti na. Mi yaa ka pe yɔn ki kologo, jaŋgo paga ka ya cɛn cɛngɛlɛ sanŋgala ke go na.

\VS{16}Ezhipiti tara ti se ka pye Izirayɛli woolo pe jigi tagasaga naa. Ko yaa ki kan pe nawa to pe kambasinnde ti na, to nda pàa pye ma sagawa lagaja Ezhipiti tara ti yeri we. Pa kona, pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn pe Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ le.› »


\par }{\SH Wunlunaŋa Nebukanezari wi yaa \newline  ka pan mbe Ezhipiti tara ti shɔ \newline  mberi ta
\par }
{\PP \VS{17}Izirayɛli woolo pe yigiŋgɔlɔ malaga kasopiile, ki yɛlɛ nafa ma yiri kɔlɔshyɛn wolo li yeŋge koŋgbanŋga ki pilige koŋgbanŋga ki na, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sili sɛnrɛ ti kan na yeri, ma yo fɔ:

\VS{18}«Sɛnwee pyɔ, Babilɔni tara wunlunaŋa Nebukanezari wùu maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbelege ki wa tunŋgbanga na Tiri ca ki wogo na, fɔ a tuguro tugulo lì maliŋgbɔɔnlɔ pe yinrɛ ti pɛ pe na, ma pe ni fuun pe pajoro ti wɛlɛgɛ pe na. Konaa ki ni fuun, wunlunaŋa wo naa wi maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbelege ki ni, pee tɔnli kpɛ ta wa ki tunŋgo ŋgbanga ŋga kì pye Tiri ca ki wogo na ki ni.

\VS{19}Ki kala na, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Wele, mi yaa Ezhipiti tara ti le Babilɔni tara wunlunaŋa Nebukanezari wi kɛɛ. Wi yaa ka pe yarijɛndɛ ti koli. Wi yaa ka tara ti san mberi nawa yaara ti ni fuun ti koli mbe kari ti ni, mbe sari pye wi maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbelege ki sara.

\VS{20}Tunŋgo ŋgbanga ŋga wì pye ki kala na, mi yaa Ezhipiti tara ti le wi kɛɛ ti pye wi sara; katugu wi maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbelege kìgi tunŋgo ki pye mi kan.› We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\PP \VS{21}«Ko pilige ko ni, mi yaa ka ka taga Izirayɛli woolo pe fanŋga ki na. Mboro wo na Ezekiyɛli, mi yaa ma yɔn ki yɛngɛ maa para wa pe sɔgɔwɔ. Pa kona, pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.»




\par }\Chap{30}{\SH Yɛnŋɛlɛ li yaa kali naŋgbanwa \newline  kala li pye Ezhipiti tara ti na
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ ti kan na yeri ma yo fɔ:

\VS{2}«Sɛnwee pyɔ, Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ ti yo. Maga yo fɔ, pa
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ:

\par }{\Q ‹Yaa gbele yaa yuun fɔ:

\par }{\Q Ki pilige ŋga ki yɛn pilipege.


\par }{\Q \VS{3}Ee, ki pilige kì yɔngɔ,

\par }{\Q Yawe Yɛnŋɛlɛ li pilige kì yɔngɔ.

\par }{\Q Ki yaa ka pye kambaaga wɔgɔ pilige,

\par }{\Q mbe pye cɛngɛlɛ ke kiti kɔnpilige.


\par }{\Q \VS{4}Tokobi wi yɛn na paan mbe to Ezhipiti tara ti na.

\par }{\Q Ki jɔlɔgɔ ki yaa ka gbɔn Kushi tara ti na fun.

\par }{\Q Ko sanga wo ni, leele mbele pè gbo, pe yaa ka toori wa Ezhipiti tara.

\par }{\Q Leele pele yaa ka pe yarijɛndɛ lɛgɛrɛ ti koli mbe kari ti ni,

\par }{\Q mbe pe tara ti tɔngɔ fɔ mbe gbɔn wa yinrɛ ti nɔgɔna cɛnyaara ti na.


\par }{\PP \VS{5}« ‹Kushi tara, naa Puti tara, naa Ludi tara, naa Larabu tara ti ni fuun, naa Libi tara konaa
yɔn finliwɛ tara woolo pe ni, tokobi wi yaa ka pe pinlɛ mbe pe gbo Ezhipiti tara fɛnnɛ pe ni.› »


\par }{\PP \VS{6}Pa Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ:

\par }{\Q «Ezhipiti tara ti sagafɛnnɛ pe yaa ka to,

\par }{\Q pe fanŋga ŋga kì yɛɛ gbɔgɔwɔ le pe ni, ki yaa ka kɔ.

\par }{\Q Mbege lɛ wa Migidɔli ca ki na, wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeri fɔ sa gbɔn wa Siyɛni ca, wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ yeri,

\par }{\Q tokobi wi yaa ka ki leele pe gbo.»

\par }{\Q We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\PP \VS{7}«Pe tara ti yaa ka tɔngɔ mbe koro waga, wa tara sannda nda tì jɔgɔ ma koro waga ti sɔgɔwɔ. Pe cara ti yaa ka pye katara wa katara sannda ti sɔgɔwɔ.

\VS{8}Na mi ka ka kasɔn le Ezhipiti tara ti ni, konaa mbe pe sagafɛnnɛ pe tɔngɔ sanga ŋa ni, pa kona pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.


\par }{\PP \VS{9}«Ko pilige ko ni, Kushi tara woolo mbele pe yɛn ma cɛn yɛyinŋge na pɔw, mi yaa pitunmbolo pele yirige pe kari tɔnmɔkɔɔrɔ na, pe sa fyɛrɛ wa pe na paa seri. Ezhipiti tara ti tɔngɔpilige, jɔlɔgɔ yaa to Kushi tara woolo pe na. Ki pilige ki yɛn na paan.»


\par }{\PP \VS{10}«Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Mi yaa Babilɔni tara wunlunaŋa Nebukanezari wi tɛgɛ mbe Ezhipiti tara janwa gbɔlɔ li tɔngɔ mbeli wɔ wa.

\VS{11}Wo naa wi woolo pe ni, poro mbele pe yɛn cɛngɛlɛ ke ni fuun ke lewɛlimbɛlɛ, poro pe yaa ka kari mbe sa tara ti tɔngɔ. Pe yaa ka pe tokobi wi kɔw Ezhipiti tara ti na, mbe tara ti lagapyew ki yin gboolo pe ni.

\VS{12}Mi yaa ka Nili gbaan lanjere tɔnmɔ pi waga; mi yaa ka Ezhipiti tara ti pɛrɛ lepeele pele yeri. Mi yaa ti nambanmbala pele mbe pan pe tara ti tɔngɔ konaa ti nawa yaara ti ni fuun ti ni. Mi Yawe Yɛnŋɛlɛ muwi mì para.› »


\par }{\PP \VS{13}«Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Mi yaa ka yarisunndo ti jɔgɔ mberi wɔ wa, mbe yaara yanlɛrɛ nda pe maa gbogo ti kɔ mberi wɔ wa Mɛfisi ca. To se ka pye Ezhipiti tara ti go na naa; mi yaa ka fyɛrɛ wa Ezhipiti tara ti lagapyew ki ni.

\VS{14}Mi yaa ka Patirɔsi tara ti tɔngɔ mberi yaga waga, mbe kasɔn le Zowan ca ki ni mbege sogo, mbanla kiti wi kɔn mboo jan No ca ki na.

\VS{15}Mi yaa na naŋgbanwa pi yirige Sɛn ca ki ni, ko ŋga ki yɛn Ezhipiti tara ti
malaga sigeca ye. Mi yaa ka No ca ki janwa gbɔlɔ li tɔngɔ.

\VS{16}Mi yaa ka kasɔn le Ezhipiti tara ti ni mberi sogo. Sɛn ca woolo pe yaa kaa seri fyɛrɛ ti kala na. Pe yaa ka No ca mbogo ki furu mbe wege wɔ wa ki ni, pe yaa ka to Mɛfisi ca ki na yɔnlɔ ŋgbanga na.

\VS{17}Pe yaa ka Ɔni ca konaa Pi Besɛti ca lefɔnmbɔlɔ pe gbo tokobi ni. Pe yaa ka ki cara ti woolo pe yigi malaga kasopiile mbe kari pe ni.

\VS{18}Na mi ka ka Ezhipiti tara fanŋga ki jɔgɔ, mbe pe fanŋga ŋga kì yɛɛ gbɔgɔwɔ le pe ni ki kɔ mbege wɔ wa sanga ŋa ni, pa kona diwi yaa ye wa Tapanɛsi ca ki ni yɔnlɔ na. Kambaaga ka yaa ka pan mbe ca ki tɔn muŋga. Pe yaa ka ca woolo pe yigi malaga kasopiile mbe kari pe ni.

\VS{19}Mi yaa kiti kɔn mboo jan Ezhipiti tara ti na, pa kona pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.› »


\par }{\SH Babilɔni tara wunlunaŋa wìla pye \newline  Yɛnŋɛlɛ li tunŋgo pyeyaraga
\par }
{\PP \VS{20}Izirayɛli woolo pe yigiŋgɔlɔ malaga kasopiile, ki yɛlɛ kɛ ma yiri nuŋgba wolo li yeŋge koŋgbanŋga ki pilige kɔlɔshyɛn wogo ki na, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sili sɛnrɛ ti kan na yeri, ma yo fɔ:

\VS{21}«Sɛnwee pyɔ, mì Ezhipiti tara wunlunaŋa
Farawɔn wi kɛɛ ki kaw. Wele, lere kpɛ si ta mbege pɔ wi na, jaŋgo ki sagala; lere si ta mbe sagbanga pɔparisanga tɛgɛ mbege pɔ wi na ki yere, jaŋgo wi fanŋga ta naa, wi ya wi tokobi wi yigi naa.

\VS{22}Ki kala na, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Mi yaa yiri Farawɔn, Ezhipiti tara wunlunaŋa wi kɔrɔgɔ. Mi yaa wi kɛyɛn yi shyɛnmɛ yi kaari wi na; ŋga ki yɛn jɛŋgɛ konaa ŋga ki yɛn ma kaw ki ni. Pa kona mi yaa ti tokobi wi wɔ wi kɛɛ wi to.

\VS{23}Mi yaa ka Ezhipiti tara fɛnnɛ pe gbɔn mbe pe jaraga wa cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ, mbe pe jaraga mbe kari pe ni tara ti ni fuun ti ni.

\VS{24}Mi yaa ka fanŋga le Babilɔni tara wunlunaŋa wi kɛyɛn yi ni, mbe silan tokobi wi le wi kɛɛ. Ɛɛn fɔ mi yaa ka Farawɔn wo kɛyɛn yo kaari; wi yaa kaa jɛɛn Babilɔni tara wunlunaŋa wi yɛgɛ sɔgɔwɔ paa maliŋgbɔɔn yɛn, ŋa pè wɛlɛgɛ wi yɛn na kuun.

\VS{25}Mi yaa fanŋga le Babilɔni tara wunlunaŋa wi kɛyɛn yi ni, ɛɛn fɔ Farawɔn wo kɛyɛn yo yaa ka fanla. Na mi ka kanla tokobi wi le Babilɔni tara wunlunaŋa wi kɛɛ mbe ti wuu yirige Ezhipiti tara ti na, pa kona pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.

\VS{26}Mi yaa ka Ezhipiti tara fɛnnɛ pe gbɔn mbe pe jaraga cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ, mbe pe jaraga mbe kari pe ni tara ti ni fuun ti ni. Pa kona pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.› »




\par }\Chap{31}{\SH Ezhipiti tara wunlunaŋa wi yɛn \newline  ma taanla Sɛdiri tige \newline  ŋga pè kɔn ka ni
\par }
{\PP \VerseOne{1}Izirayɛli woolo pe yigiŋgɔlɔ malaga kasopiile, ki yɛlɛ kɛ ma yiri nuŋgba wolo li yeŋge taanri wogo ki pilige koŋgbanŋga ki na, Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ ti kan na yeri, ma yo fɔ:

\VS{2}«Sɛnwee pyɔ, ki yo
Farawɔn, Ezhipiti tara wunlunaŋa wo naa wi janwa gbɔlɔ woolo pe kan fɔ:

\par }{\Q ‹Ma yɛn ma taanla ambɔ ni wa ma gbɔgɔwɔ pi ni?


\par }{\Q \VS{3}Wele, Asiri tara tìla pye paa Liban tara
sɛdiri tige ka yɛn.

\par }{\Q Njere tiyɔnrɔ la pye ki na, ma yinmɛ tɛgɛ paa kɔlɔgɔ yɛn;

\par }{\Q kìla yagara fɔ jɛŋgɛ,

\par }{\Q a ki namunjɔ wila jiinri wa kambaara ti na.


\par }{\Q \VS{4}Tɔnmɔ pìla ti, a kì yiri ma gbɔgɔ;

\par }{\Q tara ti nɔgɔna tɔnmɔ pila ti, a kì yiri ma tɔnlɔ;

\par }{\Q pìla yiri na fuun naga mari,

\par }{\Q na fuun fɔ ma saa gbɔn wa wasege tire ti ni fuun ti na.


\par }{\Q \VS{5}Ko kì ti kìla yagara ma wɛ yan nawa tire ti ni fuun ti na;

\par }{\Q ki njere tìla lɛgɛ, a ki njere tumɔɔrɔ tì tɔnlɔndɔnlɔ;

\par }{\Q katugu tɔnmɔ lɛgɛrɛ la pye ki nɔgɔ ki yirisanga wi ni.›


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}«Naayeri sannjɛrɛ ti ni fuun tìla pye na paan na ti sere ti poo wa ki njere tumɔɔrɔ ti ni.

\par }{\Q Yan woŋgaala pe ni fuun pàa pye na pe piile pe siin wa ki njere ti yinmɛ pi ni.

\par }{\Q Cɛngɛlɛ lɛgɛrɛ woolo la pye na cɛɛn wa ki yinmɛ pi ni.


\par }{\Q \VS{7}Kìla pye tige tiyɔngɔ fɔ jɛŋgɛ ki yagawa po naa ki njere ti titɔnlɔwɔ pi kala na;

\par }{\Q katugu ki ninde tìla tigi ma ye tɔnmɔ lɛgɛrɛ laga na.


\par }{\Q \VS{8}Wa Yɛnŋɛlɛ li naŋgɔ kɔlɔgɔ ki ni,
sɛdiri tige ka kpɛ saa ya mbege yɛɛ taanla ki ni,

\par }{\Q sipirɛsi tige ka kpɛ sila pye wa mbege yɛɛ yala ki njere ti ni.

\par }{\Q Pilatani tire ka kpɛ si ki njere ti bɔ tiyɔnwɔ na.

\par }{\Q Yɛnŋɛlɛ li naŋgɔ kɔlɔgɔ tire ka kpɛ tiyɔnwɔ sila yala ki tiyɔnwɔ pi ni.


\par }{\Q \VS{9}Mìla njere lɛgɛrɛ yirige ki na maga yɔn.

\par }{\Q Tire nda fuun tìla pye wa Edɛn laga ki na, Yɛnŋɛlɛ li naŋgɔ kɔlɔgɔ ye, tìla pye yenjaga ni ki ni.»


\par }{\SH Sɛdiri tigbɔgɔ ki yaa ka kaari
\par }
{\PP \VS{10}Ki kala na, pa
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: «Sɛdiri tige kìla yiri ma yagara, a ki namunjɔ wila jiinri fɔ wa kambaara ti na. A yɛɛ gbɔgɔwɔ ye wa ki kotogo na ki yagawa pi kala na.

\VS{11}Ki kala na, mìgi le cɛngɛlɛ ke ni fuun ke fanŋga fɔ gbɔɔ wi kɛɛ; wo yaa jɔlɔgɔ wa ki na mbe yala ki tipewe pi ni, katugu mìgi wa.

\VS{12}Cɛngɛlɛ ke ni fuun ke ni, cɛnlɛ na li woolo pe yɛn lewɛlimbɛlɛ ma wɛ pe ni fuun na, pège kɔn maga jan, mɛɛ kari maga toro le. Ki njere tì toori wa yanwira ti na konaa wa gbunlundɛrɛ ti ni fuun ti ni. Ki njere tumɔɔrɔ tì kaari ma toori wa tara ti yanwira laforo ti ni fuun ti ni. Tara woolo pe ni fuun pè yiri wa ki yinmɛ pi ni, maga yaga le.

\VS{13}Naayeri sannjɛrɛ tìla pan na cɛɛn wa ki titogo ki na. Yan woŋgaala pe ni fuun pàa pan ma pe cɛnsara gbegele wa ki njere ti sɔgɔwɔ.

\VS{14}Kì pye ma, tire nda fuun ti yɛn lɔgɔ yɔn na, ko ka kpɛ se ka yiri mbege yɛɛ gbɔgɔ naa, mbege namunjɔ wi yirige mbe gbɔn fɔ wa kambaara ti na naa. Terebɛnti tige ko ka kpɛ se ka yo tɔnmɔ lɛgɛrɛ yɛn ki nɔgɔ mbaa ki yɛɛ gbogo ki titɔnlɔwɔ pi kala na. Katugu mì ti ni fuun ti kan kunwɔ pi yeri. Ti yaa ka tigi wa tara ti nɔgɔ na, mbe sa taga wa sɛnwee piile mbele pè ku pe na, poro mbele pè tigi wa fanga ki ni we.»


\par }{\PP \VS{15}Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: «Pilige ŋga ni kìla tigi wa
kuulo tara ti ni, a mì si ti, a paa kunwɔ gbelege gbele yereŋge ki ni. A mì si tara ti nɔgɔna tɔnŋgbɔɔ pi yɔn tɔn, ma gbaanla pe yerege, ma laforo tɔnmɔ pi yerege. Mìla diwi leŋge wa Liban tara yanwira ti na ki kala na; a yan tire ti ni fuun tì waga ki kala na.

\VS{16}Naa mìla ki tirige wa kuulo tara ti ni sanga ŋa ni, ma pinlɛ mbele pe yɛn na tinri wa fanga ki ni pe ni, mìla ti, a cɛngɛlɛ ke ni fuun kaa fyɛ na seri ki kala na. Edɛn laga tire nda fuun tìla pye wa tara ti nɔgɔna, to nda tìla pye Liban tara tire ti ti ni fuun tiyɔnrɔ konaa ma pye jɛndɛ, to nda fuun tìla pye na tɔnmɔ taa, ti kotogo kìla sogo ti na.

\VS{17}Mbele pàa pye ki sagafɛnnɛ konaa ma cɛn wa ki yinmɛ pi ni wa cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ, poro fun pàa pinlɛ ma tigi ki ni wa kuulo tara ti ni, ma saa taga wa leele mbele pàa gbo tokobi ni pe na.


\par }{\PP \VS{18}«Wele, wa Edɛn naŋgɔ kɔlɔgɔ tire ti sɔgɔwɔ, ka kpɛ tiyɔnwɔ naa gbemɛ si yala ma woro ti ni. Konaa ki ni fuun, mboro naa Edɛn naŋgɔ kɔlɔgɔ tire ti ni, pe yaa ka ye tirige wa tara ti nɔgɔna. Pe yaa kɔɔn sinŋge wa mbele pee
kɛnrɛkɛnrɛ pe sɔgɔwɔ konaa mbele pè gbo tokobi ni pe sɔgɔwɔ. Ŋga ki yaa ka pye Farawɔn wo naa wi janwa gbɔlɔ li ni fuun li na, koyi ŋga yɛɛn.» We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.




\par }\Chap{32}{\SH Kunwɔ yurugo ŋga kìla kɔ \newline  Ezhipiti tara naa ti wunlunaŋa \newline  wi wogo na
\par }
{\PP \VerseOne{1}Izirayɛli woolo pe yigiŋgɔlɔ malaga kasopiile, ki yɛlɛ kɛ ma yiri shyɛn wolo li yeŋge kɛ ma yiri shyɛn wogo ki pilige koŋgbanŋga ki na, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sili sɛnrɛ ti kan na yeri, ma yo fɔ:

\VS{2}«Sɛnwee pyɔ, kunwɔ yurugo kɔ
Farawɔn, Ezhipiti tara wunlunaŋa wi wogo na. Maga yo wi kan fɔ:

\par }{\Q ‹Mboro ŋa màa pye paa jara yirifɔnŋɔ yɛn wa cɛngɛlɛ ke sɔgɔwɔ,

\par }{\Q màa pye paa yarifɛlɛgɛ yɛn wa kɔgɔje wi ni,

\par }{\Q màa pye na gbaanla tɔnmɔ pi janri naa yinrigi,

\par }{\Q màa pye na tɔnmɔ pi tɔngɔlɔ ma tɔɔrɔ ti ni,

\par }{\Q na pi gbɔɔn naa pinri.›


\par }{\PP \VS{3}«Pa
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ:

\par }{\Q ‹Mi yaa ka cɛngɛlɛ janwa gbɔlɔ la gbogolo, mbe silan mɛrɛ ti wa ma na;

\par }{\Q poro pe yaa kɔɔn tile mbɔɔn yirige na mɛrɛ ti ni.


\par }{\Q \VS{4}Mi yaa kɔɔn yaga le tara ti na,

\par }{\Q mi yaa kɔɔn wa wa wasege ki ni.

\par }{\Q Mi yaa ti naayeri sannjɛrɛ ti ni fuun ti pan ti cɛn ma na,

\par }{\Q mi yaa ti yan woŋgaala pe ni fuun pe pan pɔɔn wire kara ti ka pe tin.


\par }{\Q \VS{5}Mi yaa kɔɔn wire kara ti wa wa yanwira ti na,

\par }{\Q mbe gbunlundɛrɛ ti yin ma wire kafɔnrɔ ti ni.


\par }{\Q \VS{6}Mi yaa ma kasanwa pi tɛgɛ mbe tara ti suguru, mbe sa gbɔn fɔ wa yanwira ti na,

\par }{\Q mi yaa ka latɛrɛ ti yin pi ni.


\par }{\Q \VS{7}Na maga ka ku sanga ŋa ni, mi yaa ka naayeri wi tɔn,

\par }{\Q mbe wɔnŋgɔlɔ ke pye diwi;

\par }{\Q mi yaa ka yɔnlɔ ki tɔn kambaaga ka ni.

\par }{\Q Yeŋge ki se kaa finri naa.


\par }{\Q \VS{8}Mboro kala na, mi yaa ka naayeri yanwa yirigeyaara ti pye diwi;

\par }{\Q mi yaa ka diwi leŋge wa ma tara ti ni.›

\par }{\Q We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, lo lì yo ma.


\par }{\PP \VS{9}«Na mi ka kɔɔn tɔngɔwɔ pi sɛnrɛ yo cɛngɛlɛ sanŋgala ke kan sanga ŋa ni, pa mi yaa ka cɛngɛlɛ lɛgɛrɛ nawa tanga ke na, fɔ sa gbɔn wa tara nda ma sila jɛn ti ni.

\VS{10}Ŋga mi yaa ka pye ma na, ki yaa cɛngɛlɛ lɛgɛrɛ nawa wɔ. Fyɛrɛ yaa ka pe wunlumbolo pe yigi ma kala na. Na mi ka kanla tokobi wi figefige pe yɛgɛ sɔgɔwɔ sanga ŋa ni, pa pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pe yaa kaa fyɛ mbaa seri suyi pe yinwege wogo ki na, ma topilige ki ni.


\par }{\PP \VS{11}«Katugu pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ:

\par }{\Q ‹Babilɔni tara wunlunaŋa wi tokobi wi yaa gbɔn ma na.


\par }{\Q \VS{12}Maliŋgbɔɔnlɔ mbele pe yɛn lewɛlimbɛlɛ ma wɛ cɛngɛlɛ ke ni fuun ke na,

\par }{\Q mi yaa ka ti pe pan pɔɔn janwa woolo pe gbo tokobi ni.

\par }{\Q Pe yaa ka pan mbe Ezhipiti tara fɛnnɛ pe yɛɛ gbɔgɔwɔ pi kɔ mboo wɔ wa,

\par }{\Q mbe pe janwa gbɔlɔ li ni fuun li tɔngɔ.


\par }{\Q \VS{13}Mi yaa kɔɔn yaayoro ti ni fuun ti tɔngɔ wa tɔnŋgbɔɔ pi yɔn na;

\par }{\Q sɛnwee pyɔ tɔɔrɔ nakoma yaayoro yenjoro se ka ye wa tɔnmɔ pi ni mboo tɔngɔlɔ.


\par }{\Q \VS{14}Pa kona, mi yaa ti Ezhipiti tara tɔnmɔ pi sinlɛ,

\par }{\Q mbe ti pe gbaanla tɔnmɔ pila fuun paa sinmɛ yɛn.›

\par }{\Q We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\Q \VS{15}‹Na mi ka ka Ezhipiti tara ti tɔngɔ mberi yaga waga sanga ŋa ni,

\par }{\Q na mi ka ti leele pele mbe pan mbe tara ti nawa yaara ti ni fuun ti koli sanga ŋa ni,

\par }{\Q na mi ka ka leele mbele pe yɛn ma cɛn wa tara ti ni pe ni fuun pe gbo sanga ŋa ni,

\par }{\Q pa kona pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.›


\par }{\PP \VS{16}«Ki wogo ŋga ki yɛn kunwɔ yurugo ŋga pe yaa ka kɔ. Cɛngɛlɛ sanŋgala ke jɛɛlɛ pe yaa kaga kunwɔ yurugo ki kɔ. Pe yaa kaa ki koo Ezhipiti tara to naa ti janwa wi ni fuun wi na. We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.»


\par }{\SH Pè ya leele mbele ni, \newline  kunwɔ yurugo ŋga kìla kɔ \newline  pe wogo na
\par }
{\PP \VS{17}Izirayɛli woolo pe yigiŋgɔlɔ malaga kasopiile, ki yɛlɛ kɛ ma yiri shyɛn wolo li yeŋge kɛ ma yiri shyɛn wogo, ki pilige kɛ ma yiri kaŋgurugo wogo ki na, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sili sɛnrɛ ti kan na yeri, ma yo fɔ:

\VS{18}«Sɛnwee pyɔ, kunwɔ yurugo kɔ Ezhipiti tara janwa gbɔlɔ li wogo na, ma pe tirige wa tara ti nɔgɔna, poro naa cɛngɛlɛ fanŋga wogolo ke woolo pe ni, mbe pinlɛ mbele pe yɛn na tinri wa wetijugo ki ni pe ni.

\VS{19}Ki yo pe kan fɔ: ‹Naga yɛn ma, ye yɛn naga jate ye mbɔnrɔ cɛngɛlɛ sanŋgala ke na wi le? Ki kala na, yoro fun ye yaa tigi mbe sa sinlɛ wa mbele pee
kɛnrɛkɛnrɛ pe sɔgɔwɔ.›


\par }{\PP \VS{20}«Ki woolo pe yaa ka toori mbe ku wa mbele pè gbo tokobi ni pe sɔgɔwɔ. Pè tokobi wi kɔw wa wi wofogo ki ni makɔ; ye Ezhipiti tara naa ti janwa gbɔlɔ woolo pe lɛ ye kari pe ni.

\VS{21}Wa
kuulo tara ti ni, maliŋgbɔɔnlɔ kotogofɛnnɛ poro naa Ezhipiti tara fɛnnɛ pe pinlɛyɛɛnlɛ lɛɛlɛ pe ni, pe yaa kaa ki yuun pe yɛɛ kan fɔ: ‹Pè tigi wa fanga ki ni, ma pan ma sinlɛ wa mbele pee kɛnrɛkɛnrɛ pe ni, poro pàa gbo tokobi ni we.›


\par }{\PP \VS{22}«Asiri tara wunlunaŋa wo naa wi maliŋgbɔɔnlɔ pe ni fuun pe ni, pe yɛn ma sinlɛ. Pe fanra ti yɛn maa maga. Pè pe ni fuun pe gbo tokobi ni wa malaga.

\VS{23}Pe fanra ti yɛn fɔ wa wetijugo ki nɔgɔ; pe fanra ti yɛn ma wunlunaŋa wi wogo ki maga. Pè pe ni fuun pe gbo tokobi ni wa malaga; poro pàa pye na sunndo kɔngɔ waa weele pe na laga dunruya wi ni.


\par }{\PP \VS{24}«Elamu tara wunlunaŋa wo naa wi janwa gbɔlɔ li ni fuun li ni pe yɛn ma sinlɛ wa; pe ni fuun pe fanra ti yɛn maa wogo ki maga. Pè pe ni fuun pe gbo tokobi ni wa malaga. Poro mbele pe sila kɛnrɛkɛnrɛ pè tigi wa tara ti nɔgɔ na. Poro pàa pye na sunndo kɔngɔ waa weele pe na laga dunruya wi ni. Fɛrɛ la pe yigi ma pinlɛ mbele pè tigi wa wetijugo ki ni pe ni.

\VS{25}Pè sinlɛsaga kan Elamu tara wunlunaŋa wi yeri wa leele mbele pè gbo pe sɔgɔwɔ, wo naa wi janwa gbɔlɔ li ni fuun li ni. Pe fanra ti yɛn ma wo jate wi maga. Ki woolo mbele pe woro ma kɛnrɛkɛnrɛ pè pe ni fuun pe gbo tokobi ni, katugu pàa pye na sunndo kɔngɔ waa weele pe na laga dunruya wi ni. Fɛrɛ la pe yigi ma pinlɛ mbele pè tigi wa wetijugo ki ni pe ni. Pàa pe gboolo pe sinŋge wa mbele leele pè gbo pe sɔgɔwɔ.


\par }{\PP \VS{26}«Meshɛki cɛnlɛ woolo poro naa Tubali cɛnlɛ woolo pe wunlumbolo poro naa pe janwa gbɔlɔ li ni fuun li ni, pe yɛn ma sinlɛ wa. Pe maliŋgbɔɔnlɔ pe fanra ti yɛn ma pe maga. Ki woolo mbele pe woro ma kɛnrɛkɛnrɛ, tokobi wì pe gbo, katugu pàa pye na sunndo kɔngɔ waa weele pe na laga dunruya wi ni.

\VS{27}Pe sila pe gboolo pe sinŋge mbe pinlɛ faa maliŋgbɔɔnlɔ kotogofɛnnɛ pe ni. Poro mbele pàa pye na tinri wa kuulo tara ti ni ma pinlɛ pe maliŋgbɔnyaara ti ni. Pàa pye na pe tokobi wi nii wa pe yinrɛ ti nɔgɔ, konaa na
tugurɔn sigeyaara ti tari pe witire ti na; katugu pàa pye na sunndo kɔngɔ waa weele pe pe na laga dunruya wi ni.

\VS{28}Ɛɛn fɔ mboro wo na Farawɔn, ma ŋa mà to ma pinlɛ mbele pee kɛnrɛkɛnrɛ pe ni; ma yɛn ma sinlɛ ma pinlɛ mbele pè gbo tokobi ni wa malaga pe ni.


\par }{\PP \VS{29}«Edɔmu tara fɛnnɛ, naa pe wunlunaŋa konaa pe teele pe ni fuun pe ni, pe yɛn ma sinlɛ wa fun. Ali mbege ta pàa pye kotogofɛnnɛ, pè pe gboolo pe le ma pinlɛ mbele pè gbo tokobi ni pe ni. Pe yɛn ma sinlɛ ja mbele pee kɛnrɛkɛnrɛ pe ni, poro mbele pè tigi wa wetijugo ki ni we.


\par }{\PP \VS{30}«Yɔnlɔ parawa kamɛŋgɛ kɛɛ tara teele pe ni fuun poro naa Sidɔn ca fɛnnɛ pe ni fuun pe yɛn ma sinlɛ wa. Pè tigi wa fanga ki ni wa mbele leele pè gbo pe sɔgɔwɔ, ali mbege ta pe kotogo tawa pìla pye na sunndo kɔngɔ waa leele pe na, pàa fɛrɛ shɔ. Ki leele mbele pe sila kɛnrɛkɛnrɛ pe yɛn ma sinlɛ ja wa mbele leele pàa gbo tokobi ni wa malaga pe ni. A fɛrɛ tì pe yigi ma pinlɛ mbele pè tigi wa wetijugo ki ni pe ni.


\par }{\PP \VS{31}«Farawɔn wi yaa ka pe yan, pa ki yaa kotogo sogowo kan wi yeri wi janwa gbɔlɔ li kala na, katugu tokobi wi yaa ka Farawɔn wo naa wi maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbelege ki ni fuun ki gbo. We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.

\VS{32}Mìla ti, a Farawɔn wì sunndo kɔngɔ wa weele pe na laga dunruya wi ni. Konaa ki ni fuun, pe yaa ka Farawɔn wo naa wi janwa gbɔlɔ li ni fuun li sinŋge wa fanra ti ni, wa mbele pee kɛnrɛkɛnrɛ pe sɔgɔwɔ, mbe pinlɛ mbele leele pè gbo tokobi ni pe ni.» We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.




\par }{\MS YƐNŊƐLƐ LI YAA \newline  IZIRAYƐLI WOOLO \newline  PE SƆNGƆRƆ MBE PE TƐGƐ \newline  WA PE FAA YƆNLƆ LI NI

\par }\Chap{33}{\MR 33–39

\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ làa Ezekiyɛli wi pye \newline  kɔrɔsiri pyefɔ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ ti kan na yeri, ma yo fɔ:

\VS{2}«Sɛnwee pyɔ, para ma cɛnlɛ woolo pe ni maga yo pe kan fɔ: ‹Na mi ka tokobi wi torogo mbe yo wi sa tara ta woolo tɔngɔ, na ki tara woolo paga lere wa wɔ wa pe yɛɛ sɔgɔwɔ mboo pye tara ti kɔrɔsiri pyefɔ,

\VS{3}na ki lerefɔ wi ka tokobi fɛnnɛ yan paa paan mbe to tara ti na malaga ni, na wi ka mbanlaga ki win mbe tara woolo pe yɛri,

\VS{4}na lere ŋa ka mbanlaga magala li logo, na wi suu yɛɛ yaga li yɛrɛwɛ kan wi yeri, na paga pan mboo gbo, pa wi gbowo pi yaa pye wi yɛɛra go kala.

\VS{5}Katugu wì mbanlaga magala li logo, ɛɛn fɔ wi suu yɛɛ yaga li yɛrɛwɛ kan wi yeri. Wi gbowo pi yaa pye wo yɛɛra go kala. Lere ŋa kaa yɛɛ yaga mbe yɛrɛwɛ pi logo, wo yaa wi yɛɛ shɔ gboro ti yeri.

\VS{6}Ɛɛn fɔ na kɔrɔsiri pyefɔ wi ka malaga ki yan kila paan, na wii mbanlaga ki win, na leele pee yɛri, na tokobi fɛnnɛ paga pan mbe lere wa gbo, ki fɔ wi yaa ku wi mbasinmɛ pi kala na; ɛɛn fɔ mi yaa wi gbowo pi go kala li yewe kɔrɔsiri pyefɔ wo yeri.›


\par }{\PP \VS{7}«Mboro wo na, sɛnwee pyɔ, mɔ̀ɔ tɛgɛ ma pye kɔrɔsiri pyefɔ
Izirayɛli woolo pe go na. Ma yaa lanla yɔn sɛnrɛ ti nuru mbaa pe yɛrɛgi na kan.

\VS{8}Na mi kaga yo lepee wi kan fɔ: ‹Mboro lepee, ma yaa ku,› na mɛɛ para ki lepee wi ni mboo yɛri wi tangalɔmɔ tipee pi wogo na, ki lepee wi yaa ku wi mbasinmɛ pi kala na. Ɛɛn fɔ mi yaa wi gbowo pi go kala li yewe ma yeri.

\VS{9}Ɛɛn fɔ, mboro wo na, na ma ka lepee wi yɛri wi tangalɔmɔ tipee pi wogo na, na wi suu tangalɔmɔ tipee pi yaga, pa wi yaa ku wi mbasinmɛ pi kala na, ɛɛn fɔ mboro wo na, ma yaa ma yɛɛ shɔ.»


\par }{\SH Lepee ŋa ka sɔngɔrɔ mbe pan \newline  Yɛnŋɛlɛ li kɔrɔgɔ, wi yaa shɔ
\par }
{\PP \VS{10}«Mboro wo na, sɛnwee pyɔ, ki yo Izirayɛli woolo pe kan fɔ: ‹Ye maa ki yuun fɔ we kajɔgɔrɔ to naa we kapere ti yɛn we go na, to kala na pe yɛn na we tɔnri na shee, we yaa ki pye mɛlɛ mbe yinwege ta naa?›

\VS{11}Maga yo pe kan fɔ
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma fɔ: ‹Mi ŋa Yɛnŋɛlɛ na yinwege wolo, na mɛgɛ ki na, mi yɛn naga yuun fɔ: Lepee wi ku, ko ma ki yɛn mala ndanla; ɛɛn fɔ ŋga ki yɛn mala ndanla ko yɛn fɔ wi kanŋga wuu tangalɔmɔ tipee pi yaga wila wi yinwege ki piin. Ki kala na, ye sɔngɔrɔ, ye sɔngɔrɔ ye wɔ wa ye kombegele ke ni. Yoro Izirayɛli woolo, yiŋgi na ye yaa si ti ye ku?›


\par }{\PP \VS{12}«Mboro wo na, sɛnwee pyɔ, ki yo ma cɛnlɛ woolo pe kan fɔ: ‹Na lesinŋɛ wi ka kapege pye pilige ŋga ni, wi kasinŋge ki se ya mboo shɔ ki pilige ki ni. Lepee wi kaa tipewe pi yaga pilige ŋga ni, tipewe mba wì pye faa po se ti wi tɔngɔ naa. Ki pyelɔmɔ pi na fun, na lesinŋɛ wi ka kapege pye pilige ŋga ni, wi kasinŋge ki se ti wila wi yinwege ki piin.

\VS{13}Ali na mi ka lesinŋɛ wi pye mbe yo fɔ wi yaa shɔ, na wi kaa kɛɛ ki kan mbe taga wi yɛn ma sin yɛgɛ ŋga na ko na, mbe kambasinŋge pye, kasinŋge kapyere nda fuun wì pye, pe se ka ko ka kpɛ jate naa. Ɛɛn fɔ wi yaa ku wi kambasinŋge ŋga wì pye ki kala na.

\VS{14}Ali na mi kaga yo lepee wi kan mbe yo fɔ wi yaa ku, na wi kaa tangalɔmɔ tipee pi yaga mbaa tanri ŋga kì yala konaa kasinŋge ki na,

\VS{15}na lepee wi ka yaraga ŋga wì shɔ ma tɛgɛ fɔgɔ yɔnlɔ ki sɔngɔrɔ ki fɔ wi na, mbe yaraga ŋga wì yu ki yɔngɔ sɔngɔrɔ ki fɔ wi na, mbaa tanri kondɛgɛŋgɛlɛ ŋgele ke maa yinwege kaan ke na, na wi woro na kambasinŋge piin, pa kona wi yaa laa yinwege ki piin, kaselege ko na, wi se ku.

\VS{16}Kapere nda fuun wìla pye, pe se ka to ta kpɛ jate wi na naa, katugu wì tanga ma yala ŋga kì yala konaa kasinŋge ki ni. Ki kala na wi yaa laa yinwege ki piin.›


\par }{\PP \VS{17}«Konaa ki ni fuun, ma tara woolo pe yɛn naga yuun ma yo fɔ: ‹We Fɔ wi konɔ li woro ma yala.› Ɛɛn fɔ poro konɔ lo li woro ma yala.

\VS{18}Na lesinŋɛ wi ka kasinŋge ki yaga, mbaa kambasinŋge piin, wi yaa ku ki wogo ki kala na.

\VS{19}Na lepee wi kaa tipewe pi yaga, mbaa tanri ŋga kì yala konaa kasinŋge ki na, wi yaa laa yinwege ki piin ki wogo ki kala na.


\par }{\PP \VS{20}«Yoro Izirayɛli woolo, ye yɛn naga yuun fɔ: ‹We Fɔ wi konɔ li woro ma yala.› Yege jɛn fɔ mi yaa ka kiti kɔn ye ni fuun nuŋgba nuŋgba ye na mbe yala ye koŋgolo ke ni.»


\par }{\SH Pe yaa ka Zheruzalɛmu ca ki tɔngɔ
\par }
{\PP \VS{21}Woro Izirayɛli woolo we yigiŋgɔlɔ malaga kasopiile, ki yɛlɛ kɛ ma yiri shyɛn wolo li yeŋge kɛ wogo ki pilige kaŋgurugo wogo ki na, naŋa wà la fe ma shɔ, ma yiri wa Zheruzalɛmu ca ma pan na kɔrɔgɔ, maga yo na kan ma yo fɔ: «Pè Zheruzalɛmu ca ki shɔ\XREF{†}{{\XO 33:21 }{\XO{33.21:
}}{\XT{2 Wunlu 25.3-10; Zhere 39.2-8; 52.4-14}}}.»

\VS{22}Yɔnlɔkɔgɔ ŋga ni Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li kɛɛ ki taga na na, ki goto pinliwɛ pi ni, ko naŋa ŋa wìla fe ma shɔ, wìla gbɔn wa na na. Sanni wi sa gbɔn wa na na, ki pinliwɛ pi ni, kìla yala Yɛnŋɛlɛ làa na yɔn ki yɛngɛ makɔ. Na yɔn kìla pye ma yɛngɛ, mi sila pye bombo naa.


\par }{\PP \VS{23}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sili sɛnrɛ ti kan na yeri naa, ma yo fɔ:

\VS{24}«Sɛnwee pyɔ, leele mbele pè koro ma cɛn wa Izirayɛli tara katara ti ni, pe yɛn na yuun fɔ: ‹Abirahamu wìla pye wi nuŋgba, ɛɛn fɔ wìla ki tara nda ti ta, a tì pye wi woro. Woro wo na, we yɛn ma lɛgɛ, tara tì kan we yeri fun ti pye we woro.›

\VS{25}Ki kala na, maga yo ki leele pe kan fɔ, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Ye maa kara ti kaa ma pinlɛ ti kasanwa pi ni, ye maa ye yɛrɛ ti yinrigi na ye yarisunndo ti wele nari gbogo. Ye yɛn na leele kuun na pe kasanwa pi wuun tara. Ko pyewe mba po na, ye mbe ya mbe tara ti shɔ mberi ta mɛlɛ?

\VS{26}Yè kɛɛ kan ma taga ye tokobi wo na. Ye yɛn na katijangara piin. Ye ni fuun nuŋgba nuŋgba ye yɛn na sinlɛlɛ ye lewee yɛɛnlɛ pe jɛɛlɛ pe ni. Ko pyewe mba po na, ye mbe ya mbe tara ti shɔ mberi ta mɛlɛ?›


\par }{\PP \VS{27}«Maga yo pe kan fɔ, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Mi ŋa Yɛnŋɛlɛ na yinwege wolo, na mɛgɛ ki na, mi yɛn naga yuun fɔ mbele pe yɛn ma cɛn wa katara ti ni, leele pe yaa ka pe gbo tokobi ni. Mbele pe yɛn ma cɛn wa wasege ki ni, mi yaa ka pe kan woŋgaala pe yeri pe pe ka. Mbele pe yɛn ma cɛn wa waliwere to naa yanwira were ti ni, yambewe pi yaa ka poro gbo.

\VS{28}Mi yaa ka tara ti tɔngɔ mberi yaga waga pew. Pe fanŋga ŋga kì ti yɛɛ gbɔgɔwɔ si ye pe ni, ki yaa ka kɔ. Izirayɛli tara yanwira ti yaa ka koro waga; lere kpɛ se ka toro wa naa.

\VS{29}Na mi ka ka tara ti tɔngɔ mberi yaga waga pew pe katijangara nda fuun pè pye ti kala na, pa kona pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.›


\par }{\PP \VS{30}«Mboro wo na, sɛnwee pyɔ, ma cɛnlɛ woolo mbele pè yigi malaga kasopiile, pe yɛn nɔɔ sɛnrɛ yuun wa mboro nda tì ca ki maga ti tanla, wa nawa konaa wa yinrɛ ti yeyɔnrɔ ti na. Pe yɛn naga yuun pe yɛɛ kan fɔ: ‹Ye pan we sa sɛnrɛ nda tì yiri wa Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri ti logo.›

\VS{31}Kona, na woolo pe mɛɛ kari lɛgɛrɛ wa ma tanla, mbe sa cɛn ma yɛgɛ sɔgɔwɔ. Pe maa ma sɛnrɛ ti nuru, ɛɛn fɔ paa ti lɛ mbaa tanri ti na. Yɔn tangawa sɛnrɛ to ti ma pye wa pe yɔn, ɛɛn fɔ pe yɛɛra tɔnli jawa po pi yɛn wa pe kotogo na.

\VS{32}Wele, mà pye pe yeri paa yurukɔɔ jɛnŋɛ yɛn, magandanla fɔ, ŋa wi yuuro tì tanla, ŋa wì yarigbɔnrɔ ti gbɔngɔ jɛn. Pe maa ma sɛnrɛ ti nuru, ɛɛn fɔ paa ti lɛ mbaa tanri ti na.

\VS{33}Ki kala na, na ki kagala ke ka ka pye sanga ŋa ni, kaselege ko na, ke si yɛn na piin makɔ. Kona, pe yaa ki jɛn mbe wali ki na fɔ
Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ wà la pye laga pe sɔgɔwɔ.»




\par }\Chap{34}{\SH Yɛnŋɛlɛ làa Izirayɛli tara yɛkeele \newline  pe jɛrɛgi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ ti kan na yeri, ma yo fɔ:

\VS{2}«Sɛnwee pyɔ, Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yo ma wa
Izirayɛli tara yɛkeele pe na. Ma Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ yo, ma yɛkeele pe pye fɔ, pa
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Jɔlɔgɔ yɛn yoro Izirayɛli tara yɛkeele ye wogo. Yoro mbele ye yɛn na ye yɛɛ wogo ko nuŋgba yɔngɔ. Naga yɛn ma, yaayoro kɔnrifɔ wii daga mbaa yaayoro to kaan tila kaa wi le?

\VS{3}Yè yaayoro nda tì tɔrɔ ti kara ti ka\FTNT{†}{{\FR 34:3 }{\FR{34.3:
}}{\FT{Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛɛlɛ pele ni, ki yɛn ma yɔnlɔgɔ fɔ: Yè yaayoro ti nɔnɔ wi wɔ.}}}, ma simbasire yaripɔrɔ le. Yè yaayoro nda tì tɔrɔ ti gbo. Ɛɛn fɔ ye sila pye na simbaŋgbelege ki kaan kila kaa.

\VS{4}Simbaala mbele pàa pye fanŋgɔgɔ ni, ye sila fanŋga le pe ni. Mbele pàa pye na yaa, ye sila pe gbara. Mbele pàa wɛlɛgɛ, ye sila pe wɛrɛ pye mbe pe wɛlɛgɛsara ti pɔpɔ. Mbele pàa laga simbaŋgbelege ki na, ye sila sa pe tata mbe pan pe ni. Mbele pàa puŋgo, ye sila sa pe lagaja. Ɛɛn fɔ yàa ye fanŋga ki taga pe na, na lewɛlɛwɛ kapyere piin pe na konaa maga ŋgban pe na.

\VS{5}Kì pye ma, simbaala pàa gbɔn ma jaraga, katugu kɔnrifɔ sila pye pe na; pàa kanŋga ma pye cɛnrɛ nda wa yan ti yaakara, naa pàa gbɔn ma jaraga we\XREF{†}{{\XO 34:5 }{\XO{34.5:
}}{\XT{Nɔmbu 27.17; 2 Kuro 18.16; Mati 9.36; Maki 6.34}}}.

\VS{6}Na simbaala pe yɛn na yanri na toro faa wa yanwira ti ni fuun ti na konaa wa tinndiye mbele pè yagara pe ni fuun pe na. Na simbaŋgbelege kì gbɔn ma jaraga tara ti lagapyew ki ni. Lere kpɛ woro na wele pe na naa, lere kpɛ woro na pe lagajaa.›


\par }{\PP \VS{7}«Ki kala na, yoro
simbaala kɔnrifɛnnɛ, ye Yawe Yɛnŋɛlɛ li sɛnrɛ ti logo!

\VS{8}Mi ŋa ye Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ na yinwege wolo, na mɛgɛ ki na, mi yɛn naga yuun fɔ: ‹Yànla simbaala pe yaga, a leele paa pe koli, a pè kanŋga ma pye yan cɛnrɛ ti ni fuun ti yaakara, simbaala kɔnrifɔ lama pi kala na, katugu na simbaala kɔnrifɛnnɛ pe sila pye na wele na simbaala pe na naa. Simbaala kɔnrifɛnnɛ pe wogo ko pàa pye na yɔngɔ, pe sila pye nala simbaala pe kaan paa kaa.

\VS{9}Ki kala na, yoro simbaala kɔnrifɛnnɛ, ye Yawe Yɛnŋɛlɛ li sɛnrɛ ti logo!›

\VS{10}Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Wele, mi yaa yiri simbaala kɔnrifɛnnɛ pe kɔrɔgɔ. Mi yaa ka pe yewe na simbaala pe kala li ni. Mi se ka pe yaga paa na simbaala pe kɔnri naa, jaŋgo simbaala kɔnrifɛnnɛ paga kaa pe yɛɛ wogo ko yɔngɔ. Mi yaa kanla simbaala pe tile mbe pe wɔ wa pe yɔn, pa kona pe se ka pye pe yaakara naa.› »


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ lo jate li yaa la wele \newline  li simbaala pe na
\par }
{\PP \VS{11}«Ee, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Wele, mi jate mi yaa la wele na simbaŋgbelege ki na konaa mbaa ki kɔrɔsi.

\VS{12}Simbaala kɔnrifɔ wi ka pye wa simbaŋgbelege ki sɔgɔwɔ, na simbaala pe ka jaraga, wi ma pe kɔrɔsi mbe toro yɛgɛ ŋga na, pa mi yaa kanla simbaŋgbelege ki kɔrɔsi mbe toro ma. Pàa gbɔn ma jaraga ma kari laga ŋga fuun ni, kambaaga wɔgɔ naa diwi wɔlɔ pilige ka ni, mi yaa ka kari mbe sa pe shɔ wa ki lara ti ni.

\VS{13}Mi yaa ka pe yirige wa, cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ, mbe pe wɔ wa tara sannda pyew ti ni, mbe pe gbogolo, mbe sɔngɔrɔ mbe pan pe ni wa pe yɛɛra tara ti ni. Mi yaa ka saa pe kɔnri wa Izirayɛli tara yanwira ti na, naa wa gbunlundɛwere ti ni konaa wa tara ti lara nda fuun leele yɛn ma cɛn wa ti ni.

\VS{14}Mi yaa ka saa pe kɔnri yaayoro kasaga jɛŋgɛ ka ni. Pe yanrisaga ki yaa ka pye wa Izirayɛli tara yanwira ti go na. Pe yaa kaa wogo wa ki simbaŋgbondo tiyɔnrɔ ti ni, mbaa yantipirige tiyɔngɔ taa mbaa kaa, wa Izirayɛli tara yanwira ti na.

\VS{15}Mi jate mi yaa kaa na simbaala pe kɔnri paa kaa, muwi mi yaa ka ti paa sinlɛlɛ paa wogo.› We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.

\VS{16}‹Ŋa wì puŋgo, mi yaa ka saa lagaja. Ŋa wì laga ŋgbelege ki na, mi yaa ka sɔngɔrɔ mbe pan wi ni. Ŋa wì wɛlɛgɛ, mi yaa kaa wɛrɛ pye mboo wɛlɛgɛsara ti pɔpɔ. Ŋa wila yaa, mi yaa fanŋga le wi ni. Ɛɛn fɔ ŋa wì tɔrɔ ma pye fanŋga ni, mi yaa wo tɔngɔ. Mi yaa kaa pe kɔnri mbe yala kasinŋge ki ni.›


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ li yaa kali woolo pe saga
\par }
{\PP \VS{17}«Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Yoro wo na, na simbaŋgbelege, ye wele, mi yaa ka kiti wi kɔn sumbyɔ naa sumbyɔ sɔgɔwɔ, mboo kɔn simbapɛnɛ naa sikapɛnɛ pe sɔgɔwɔ.

\VS{18}Ye yɛn na kaa yaayoro kasara jɛndɛ nda ni, to si ye yɛnlɛ tin bere, fɔ a yaa yan sanŋga ki tangala ye tɔɔrɔ ti ni! Tɔnmɔ tiyɔɔn mba yaa woo, po si ye yɛnlɛ tin bere, fɔ a yaa pi sanmba pi tɔngɔlɔ ye tɔɔrɔ ti ni!

\VS{19}Yan ŋga yè tangala ye tɔɔrɔ ti ni, ko na simbaala pè jori mbaa kaa; tɔnmɔ mba yè tɔngɔlɔ ye tɔɔrɔ ti ni, po pè jori mbaa woo.›


\par }{\PP \VS{20}«Ki kala na, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn naga yuun pe kan yɛɛn fɔ: ‹Mi jate mi yaa ka kiti kɔn simbaala mbele pè tɔrɔ poro naa mbele pè cɔgɔ cɔgɔ pe sɔgɔwɔ.

\VS{21}Kì kaa pye simbaala mbele fanŋgɔgɔ ni, yè pe ni fuun pe wɔnrɔgɔ ye kanŋgara ti ni konaa ye pajoro ti ni, konaa ma pe gbɔn ye yɛnŋgɛlɛ ke ni, fɔ ma saa pe purɔ ma pe jaraga wa funwa na,

\VS{22}ki kala na, mi yaa kanla simbaala pe shɔ, jaŋgo paga ka pe koli naa. Mi yaa ka kiti wi kɔn simbaala pe yɛɛ sɔgɔwɔ.

\VS{23}Simbaala kɔnrifɔ nuŋgba pe mi yaa ka tɛgɛ pe go na, wo wi yaa kaa pe kɔnri paa kaa. Wo wi yɛn na tunmbyee Davidi we. Wi yaa kaa pe kɔnri paa kaa; wi yaa ka pye pe kɔnrifɔ\XREF{†}{{\XO 34:23 }{\XO{34.23:
}}{\XT{Naga 7.17}}}›.

\VS{24}Mi Yawe Yɛnŋɛlɛ, mi yaa ka pye pe Yɛnŋɛlɛ, na tunmbyee Davidi wo yaa ka pye pe to. Mi Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mì para\XREF{†}{{\XO 34:24 }{\XO{34.24:
}}{\XT{Eze 37.24}}}.


\par }{\PP \VS{25}«Mi yaa ka yɛyinŋge
yɔn finliwɛ le na simbaŋgbelege ki ni. Mi yaa ka cɛnrɛ ti kɔ mberi wɔ tara ti ni. Kona, na simbaala pe yaa ka sa cɛn yɛyinŋge na pɔw wa
gbinri wi ni, mbaa wɔnlɔ wa kɔɔrɔ ti nawa.

\VS{26}Mi yaa ka duwaw pe na konaa mbe duwaw na yanwiga ki kanŋgara na lara ti na. Mi yaa ka ti tisara tila paan ti wagati wi na, ti yaa ka pye tisara duwaw woro.

\VS{27}Yan nawa tire ti yaa ka sɛ, tara ti yarilire ti yaa ka yɔn. Leele pe yaa ka cɛn yɛyinŋge na pɔw wa pe tara ti ni.
Tunŋgo pyetige ŋga kìla taga pe na, mi yaa kaga kaari mbege laga pe na; pàa pye na kulowo pi piin leele mbele kan, mi yaa ka pe shɔ pe kɛɛ. Pa kona pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.

\VS{28}Cɛngɛlɛ sanŋgala ke se kaa pe kɛɛ yaara ti koli naa. Yan cɛnrɛ ti se kaa pe kaa naa. Pe yaa ka cɛn yɛyinŋge na pɔw. Lere kpɛ se kaa fyɛrɛ waa pe na naa.

\VS{29}Mi yaa ka kɛɛrɛ gbɛgɛlɛ pe kan, nda ti mɛgɛ ki yaa ka yiri tara ti tanwa pi kala na. Fuŋgo kpɛ se ka to pe na naa wa tara ti ni. Cɛngɛlɛ sanŋgala ke se kaa pe tifaga naa.

\VS{30}Pa kona pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ, pe Yɛnŋɛlɛ le. Fɔ mi yɛn pe ni, pe yɛn na woolo, poro Izirayɛli woolo wele. We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\PP \VS{31}«Yoro ye yɛn na simbaŋgbelege ye, na yaayoro kasaga simbaala wele. Yoro ye yɛn sɛnwee piile wele; muwi mi yɛn ye Yɛnŋɛlɛ le.» We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.




\par }\Chap{35}{\SH Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ nda tìla yo \newline  ma wa Edɔmu tara ti na
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ ti kan na yeri naa, ma yo fɔ:

\VS{2}«Sɛnwee pyɔ, yɛgɛ kanŋga ma wa wa Seyiri tara yanwira ti yeri, ma Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yo ma wa ti na.

\VS{3}Maga yo pe kan fɔ, pa
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ:

\par }{\Q ‹Mi yaa yiri ma kɔrɔgɔ, mboro Seyiri yanwira tara.

\par }{\Q Mi yaa na kɛɛ ki yirige ma na,

\par }{\Q mbɔɔn tɔngɔ mbɔɔn yaga waga pew.


\par }{\Q \VS{4}Mi yaa ma cara ti pye katara,

\par }{\Q ma yaa ka pye tara nda tì jɔgɔ ma koro waga.

\par }{\Q Pa kona ma yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.


\par }{\MM \VS{5}Katugu ma yɛn ma
Izirayɛli woolo pe panra fɔ sanga pyew. Màa pe le pe juguye pe kɛɛ, ma ti a pè to pe na tokobi ni pe jɔlɔgɔ pilige ki na; sanga ŋa ni pe kambasinnde tìla kɛɛ toro, a Yɛnŋɛlɛ lì jɔlɔgɔ wa pe na we.›

\VS{6}Kì kala na, we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ: ‹Mi ŋa Yɛnŋɛlɛ na yinwege wolo na mɛgɛ ki na, mi yaa legbogo pye wa ma ni; legbogo ki yaa ka taga ma puŋgo na. Kì kaa pye legbogo ki sɔɔn mbɛn, ki kala na, legbogo ko fun ki yaa taga ma na.

\VS{7}Mi yaa ka Seyiri yanwira tara ti jɔgɔ mberi pye laga ŋga kì koro waga pew, ma pye kataga. Leele mbele pe maa kee na paan wa ti ni, mi yaa ka pe tɔngɔ mbe pe kɔ.

\VS{8}Mi yaa kɔɔn yanwira lara ti yin gboolo pe ni. Ma woolo mbele pe yaa ka gbo tokobi ni, pe yaa ka toori wa tinndiye pe na, naa wa yanwira gbunlundɛrɛ ti ni konaa wa yanwira lawere ti ni fuun ti ni.

\VS{9}Mi yaa kɔɔn tara ti tɔngɔ mberi yaga waga fɔ sanga pyew. Lere kpɛ se ka cɛn wa ma cara ti ni naa. Ki ka pye ma, ye yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.


\par }{\PP \VS{10}« ‹Katugu mà yo fɔ: Ki cɛngɛlɛ shyɛn ŋgele koro naa ki tara shyɛn nda ti yaa ka pye na woro. We yaa kari shɔ mberi pye we woro. Ma si yala, Yawe Yɛnŋɛlɛ làa pye le.›

\VS{11}Kì kala na, we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ: ‹Mi ŋa Yɛnŋɛlɛ na yinwege wolo, na mɛgɛ ki na, mi yɛn naga yuun fɔ Izirayɛli woolo màa pe panra, ma pe yigi naŋgbanwa ni konaa mbɛnwɛ ni yɛgɛ ŋga na, pa mi yaa ma yigi ki pyelɔmɔ nuŋgba pi na ma fun. Mi yaa kanla yɛɛ naga wa pe sɔgɔwɔ yɛgɛ ŋga na mi yɛn, na mi ka ka kiti kɔn ma na we.

\VS{12}Ki ka pye ma, pa ma yaa ki jɛn fɔ tifagawa sɛnrɛ nda fuun mà yo Izirayɛli tara yanwira ti na, mi Yawe Yɛnŋɛlɛ mìri logo. Màa yo fɔ: Tì jɔgɔ ma koro waga, tì kan we yeri ma pye we yaakara.

\VS{13}Yè ye yɛɛ gbɔgɔ na yɛgɛ sɔgɔwɔ ye sɛnyoro ti ni; yè yɔngbɔgɔwɔ sɛnrɛ yo na na. Mi jate mìri logo.›


\par }{\PP \VS{14}«Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Tara woolo pe ni fuun paga kaa yɔgɔri wagati ŋa ni, ko mi yaa kɔɔn tɔngɔ mbɔɔn tara ti yaga waga.›

\VS{15}Izirayɛli woolo pe tara tì tɔngɔ ma koro waga, a kì yɔgɔrimɔ kan ma yeri. Ki kala na, mi yaa ma pye ki pyelɔmɔ nuŋgba pi na fun. Mboro Seyiri yanwira tara, ma yaa ka tɔngɔ mbe koro waga, mboro naa Edɔmu tara ti ni fuun ti ni. Kiga pye ma, pa pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.»




\par }\Chap{36}{\SH Izirayɛli woolo pe yaa ka pe tara \newline  ti ta naa fɔnŋgɔ
\par }
{\PP \VerseOne{1}«Mboro wo na, sɛnwee pyɔ, Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ yo ma wa
Izirayɛli tara yanwira ti na, ma yo fɔ: ‹Yoro Izirayɛli tara yanwira, ye Yawe Yɛnŋɛlɛ li sɛnrɛ ti logo.›

\VS{2}Pa
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: Kì kaa pye juguye pè tɛgɛ ye na naga yuun fɔ: ‹Ɛnhɛɛn, ki yanwira lɛrɛ nda tì pye woro woro yiŋgɔ!›

\VS{3}Ki kala na, Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ ti yo, maga yo fɔ, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Kì kaa pye pège lagaja kɛɛ ki ni fuun na mbe ye tɔngɔ, ma ye yigilɔmɔ pi tijanga, jaŋgo mbe ti ye tara ti pye cɛngɛlɛ kele yɛgɛ woro, ma ti a leele pe yɛn na tɛgɛ ye na konaa na ye tifaga,

\VS{4}ki kala na, yoro Izirayɛli tara yanwira, ye we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ li sɛnrɛ ti logo! Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn yanwira ti wogo na, naa tinndiye, naa yanwira lawere, naa gbunlundɛrɛ, naa katara nda tì koro waga ti ni, naa cara nda tì koro waga, to nda cɛngɛlɛ ŋgele kàa pye ma cɛn mari maga, kàa ki lara ti woolo pe kɛɛ yaara ti koli pe yeri, maga lakɔ pe na.›

\VS{5}Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Kaselege ko na, wa na kayaŋga gbɔgɔ ki ni, mi yɛn na sɛnŋgbanra yuun cɛngɛlɛ sanŋgala ke na, naa Edɔmu tara ti ni fuun ti na; katugu ki cɛngɛlɛ kànla tara ti shɔ mari pye ke woro nayinmɛ gbɔɔ ni konaa tipewe ni wa pe kotogo na, jaŋgo mbe yaayoro kasara ti ta pe woro.›


\par }{\PP \VS{6}«Ki kala na, Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ ti yo Izirayɛli tara ti wogo na, maga yo yanwira, naa tinndiye, naa yanwira lawere konaa gbunlundɛrɛ ti kan fɔ, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Wele, mi yɛn na para wa na kayaŋga konaa na naŋgbanwa gbɔɔ pi ni; katugu cɛngɛlɛ sanŋgala kè ye tifaga.›

\VS{7}Ki kala na, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Mi we, mìlan kɛɛ ki yirige ma wugu, fɔ kaselege ko na, cɛngɛlɛ ŋgele ke yɛn ma ye maga, koro fun ke yaa ka tifagawa ta.

\VS{8}Ɛɛn fɔ yoro wo na, Izirayɛli tara yanwira, tire nda wa ye na, ti yaa ka fun mbe njere wɔ, mbe pire sɛ na woolo, Izirayɛli woolo pe kan, katugu ki kagala ke pyesanga wì gbɔn mbe pye.

\VS{9}Ye wele, mi yɛn na paan ye kɔrɔgɔ, na jatere wi yaa pye ye na, pe yaa kaa fali wa ye na mbaa yariluguro nuru wa ye na.

\VS{10}Mi yaa ka ti ye woolo pe lɛgɛ wa Izirayɛli tara ti ni fuun ti ni. Leele yaa ka cɛn wa ye cara ti ni naa, pe yaa ka ye katara ti kan naa fɔnŋgɔ.

\VS{11}Mi yaa ti sɛnweele poro naa yaayoro ti ni ti lɛgɛ jɛŋgɛ wa ye na. Pe yaa ka lɛgɛ jɛŋgɛ mbe piile lɛgɛrɛ se. Mi yaa ka ye lɛgɛ paa yɛgɛ ŋga na kìla pye faa we. Mi yaa ka kajɛŋgɛ lɛgɛrɛ pye ye kan mbe wɛ faa wi na. Pa kona ye yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.

\VS{12}Mi yaa ka ti leele mbaa tanri laga ye na, poro pe yɛn na Izirayɛli woolo wele. Pe yaa ka mboro Izirayɛli tara ma shɔ mbɔɔn ta, ma yaa ka pye pe kɔrɔgɔ, ma se ka ti pe pe piile pe la naa.›


\par }{\PP \VS{13}«Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Kì kaa pye pe yɛn naga yuun mboro Izirayɛli tara ma wogo na fɔ ma yɛn na leele pe kaa, fɔ ma ti ma cɛnlɛ woolo pè pe piile pe la.

\VS{14}Ki kala na, ma se kaa leele kaa naa, ma se ka ti ma cɛnlɛ woolo pe pe piile pe la naa.› We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.

\VS{15}‹Mi se ka ti cɛngɛlɛ sanŋgala kaa ma tifaga naa. Tara ta yɛgɛ woolo se ka pan mbe fɛrɛ wa ma na naa. Ma se ka ti ma cɛnlɛ woolo pe kurugo pe to naa.› » We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ li yaa ka Izirayɛli woolo \newline  pe gbogolo naa fɔnŋgɔ
\par }
{\PP \VS{16}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ ti kan na yeri naa, ma yo fɔ:

\VS{17}«Sɛnwee pyɔ, sanga ŋa ni Izirayɛli woolo pàa pye ma cɛn wa pe tara ti ni, pàa tara ti tɛgɛ
fyɔngɔ ni pe tangalɔmɔ po naa pe kapyere ti ni. Pe tangalɔmɔ pìla tara ti tɛgɛ fyɔngɔ ni na yɛgɛ sɔgɔwɔ, paa yɛgɛ ŋga na jɛlɛ kaa jogo sanga ŋa ni wi ma pye fyɔngɔ ni we.

\VS{18}Pàa tara ti tɛgɛ fyɔngɔ ni pe legbogo ŋga pàa pye ki ni konaa pe yarisunndo gbɔgɔwɔ pi ni. Ki kala na, mi yaa na naŋgbanwa kala li wa pe na.

\VS{19}Mìla pe gbɔn ma pe jaraga wa cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ, ma pe jaraga ma kari pe ni tara pyew ti ni. Mìla kiti kɔn pe na, ma yala pe tangalɔmɔ po naa pe kapyere ti ni.

\VS{20}Pàa kari cɛngɛlɛ ŋgele sɔgɔwɔ, pàa gbɔn laga o laga ŋga na, pàa na mɛgɛ
kpoyi ki jɔgɔ wa ki lara ti ni pe kajɔgɔrɔ ti kala na; katugu leele pàa pye naga yuun pe na fɔ: ‹Yawe Yɛnŋɛlɛ li woolo poro wɛlɛ, ɛɛn fɔ pàa pe purɔ ma pe wɔ wa pe tara ti ni.›

\VS{21}Kì pye ma, a mì silan jatere wi tɛgɛ na mɛgɛ kpoyi ki na maga gbɔgɔ, katugu Izirayɛli woolo pàa kari cɛngɛlɛ ŋgele sɔgɔwɔ, pàa saa na mɛgɛ kpoyi ki jɔgɔ wa ke sɔgɔwɔ.


\par }{\PP \VS{22}«Ki kala na, maga yo Izirayɛli woolo pe kan fɔ, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Yoro Izirayɛli woolo, mi woro na ki wogo ŋga ki piin yoro kala na, ɛɛn fɔ mi yɛn naga piin na mɛgɛ kpoyi ko kala na, ko ŋga yè saa jɔgɔ wa cɛngɛlɛ ŋgele yaa kari wa ke sɔgɔwɔ we.

\VS{23}Mi yaa kaga naga leele pe na fɔ na mɛgɛ ŋga kì gbɔgɔ, ki yɛn mɛgɛ kpoyi, na mɛgɛ ŋga pè jɔgɔ wa cɛngɛlɛ ke sɔgɔwɔ we. Na mi ka kanla mɛgɛ ŋga pè jɔgɔ ki pye kpoyi wa ye sɔgɔwɔ cɛngɛlɛ ke yɛgɛ na sanga ŋa ni, pa kona ke yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.› We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\PP \VS{24}«Mi yaa ka ye yirige mbe ye wɔ wa cɛngɛlɛ ke sɔgɔwɔ; mi yaa ka ye yirige wa tara sannda ti ni fuun ti ni, mbe ye gbogolo, mbe sɔngɔrɔ mbe pan ye ni wa ye yɛɛra tara ti ni.

\VS{25}Mi yaa ka tɔnmɔ kpoyi pa yanragi yanragi ye na mbe ye pye kpoyi. Mi yaa ka ye pye kpoyi, mbe ye wɔ wa ye fyɔngɔ kapyere ti ni fuun ti ni, konaa mbe ye yarisunndo ti ni fuun ti laga ye na.

\VS{26}Mi yaa ka kotogo fɔnŋgɔ kan ye yeri, mbe yinnɛ fɔnnɔ le ye ni. Mi yaa ka kotoŋgbanga ŋga ki yɛn ye ni paa sinndɛlɛgɛ yɛn ki wɔ ye ni, mbe kotogo jɛŋgɛ kan ye yeri.

\VS{27}Mi yaa na yinnɛ li le ye ni, mbe ti yaa tanri na kondɛgɛŋgɛlɛ ke na, mbanla kakɔnndɛgɛŋgɛlɛ ke yigi mbaa tanri ke na.

\VS{28}Tara nda mìla kan ye tɛlɛye pe yeri, ye yaa ka sa cɛn wa ti ni. Ye yaa ka pye na woolo, mi yaa ka pye ye Yɛnŋɛlɛ.

\VS{29}Mi yaa ka ye shɔ ye fyɔngɔ kapyere ti ni fuun ti ni. Mi yaa ka ti
bile wila yɔngɔ, wi lɛgɛ fɔ jɛŋgɛ. Mi se ka fuŋgo wa ye na naa.

\VS{30}Mi yaa ti tire tila pire lɛgɛrɛ sɛni, mbe ti kɛrɛ yarilire tila yɔngɔ jɛŋgɛ, jaŋgo fuŋgo ka ka to ye na, mbe ti fɛrɛ mbe ye ta wa cɛngɛlɛ ke sɔgɔwɔ.

\VS{31}Kona, ye yaa ka nawa to ye tangalɔmɔ tipee po naa ye kafaara nda yè pye ti na. Ye yaa ka lakɔ ye yɛɛ na, ye kajɔgɔrɔ to naa katijangara nda yè pye ti kala na.

\VS{32}Ɛɛn fɔ ye daga mbege jɛn fɔ mi woro naga kala na li piin yoro kala na. We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma. Ki kala na, yoro Izirayɛli woolo, ye tangalɔmɔ tipee pi daga mbe fɛrɛ wa ye na, mbe ye go ki sogo ye na.


\par }{\PP \VS{33}«Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Pilige ŋga ni mi ka ka ye pye kpoyi mbe ye wɔ wa ye kajɔgɔrɔ ti ni fuun ti ni, ko pilige ko ni, mi yaa ka leele pe pye pe lɛgɛ wa cara ti ni naa. Pe yaa ka ye katara ti kan mberi yirige naa fɔnŋgɔ.

\VS{34}Tara nda tìla tɔngɔ ma koro waga, pe yaa kaa fali wa ti na naa. Torofɛnnɛ pe se ka laga ka yan ki jɔgɔ ma koro waga naa.

\VS{35}Kona, leele pe yaa kaa yuun fɔ: Ki tara nda tìla tɔngɔ ma koro waga, tì kanŋga ma pye paa Edɛn naŋgɔ kɔlɔgɔ ki yɛn. Cara nda tìla tɔngɔ ma koro waga, ma pye katara, to pè kan naa fɔnŋgɔ ma malaga sigemboro wa mari maga, a leele cɛn wa ti ni.

\VS{36}Kona, cɛngɛlɛ ŋgele ke yaa ka koro mbe ye maga, ke yaa kaga jɛn fɔ lara nda tìla toori, mi Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mìri kan mari yirige naa fɔnŋgɔ. Lara nda tìla jɔgɔ ma koro waga, muwi mì tire sanri wa ti ni naa. Mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mì para, mi yaa sigi pye.›


\par }{\PP \VS{37}«Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Wele, mi yaa ka Izirayɛli woolo pe yaga paa na yɛnri naa mbe pe saga. Mi yaa ka pe yɔn sogo mbe leele pe pye pe lɛgɛ paa simbaŋgbelege yɛn.

\VS{38}Cara nda ti yɛn katara, ti yaa ka yin leele ŋgbeleye yi ni. Pe yaa ka pye mbe lɛgɛ paa
saraga yaayoro yɛn, paa yaayoro ŋgbeleye yɛn, yan pè kari yi ni ma saa Zheruzalɛmu ca ki yin shɛrɛgɛ fɛtiye piliye yi na. Na ki ka pye ma, pa pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.› »




\par }\Chap{37}{\SH Yariyanga ŋga Ezekiyɛli \newline  wìla yan kajeriwara wogo na
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li kɛɛ ki taga na na. A li yinnɛ lì silan lɛ ma yiri na ni, mɛɛ saa na tɛgɛ gbunlundɛgɛ ka nandogomɔ. Kìla pye ma yin leele kajeere ni.

\VS{2}Kona, a lì si ti, a mì toro wa ti ni mari maga. A mì sigi yan fɔ kajeere tìla pye ma lɛgɛ jɛŋgɛ wa gbunlundɛgɛ ki ni, tìla pye ma waga.

\VS{3}Kona, a lì silan yewe ma yo fɔ: «Sɛnwee pyɔ, naga yɛn ma, ki kajeere nda ti mbe ya yiri mbe pye yinwege na naa le?»

\par }{\PP A mì sili yɔn sogo ma yo fɔ: «We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, mboro nuŋgba pe, mboro ma yɛn maga jɛn.»


\par }{\PP \VS{4}Kona, a lì silan pye fɔ: «Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ yo ki kajeere nda ti wogo na, maga yo ti kan fɔ: ‹Yoro kajeriwara, ye Yawe Yɛnŋɛlɛ li sɛnrɛ ti logo!›

\VS{5}Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lìgi yo yɛɛn ki kajeere nda ti kan fɔ: ‹Mi yaa wɔnwɔn pa le ye ni, pa ye yaa sɔngɔrɔ mbe pye yinwege na naa.

\VS{6}Mi yaa kapannda le ye ni, mbe ti wire kara mbe yiri ye na. Mi yaa sɛlɛgɛ yirige ye na mbe ye tɔn, mbe wɔnwɔn le ye ni, ye yaa sɔngɔrɔ mbe pye yinwege na naa. Ki ka pye ma, pa ye yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.› »


\par }{\PP \VS{7}Kì pye ma, a mì si Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ yo ma yala nda tìla yo na kan ti ni. Naa mila kaa na Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ ti yuun, a tinmɛ pà si yiri. Wele, a tigilemɛ gbɔɔ pà si pye. Kona, a kajeere ti nɛɛ fulo ti yɛɛ tanla na sogolo ti yɛɛ ni.

\VS{8}A mì si wele, mɛɛ ki yan fɔ kapannda naa wire kara yiri ti na; a sɛlɛgɛ yiri ti na mari tɔn. Ɛɛn fɔ wɔnwɔn sila pye ti ni.


\par }{\PP \VS{9}A Yɛnŋɛlɛ lì silan pye fɔ: «Sɛnwee pyɔ, Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ yo wɔnwɔn pi kan. Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ ti yo. Maga yo wɔnwɔn pi kan fɔ, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Wɔnwɔn, yiri wa dunruya wi go tijɛrɛ ki ni fuun ki na, ma pan ma ye ki gboolo mbele pe ni, jaŋgo pe sɔngɔrɔ pe pye yinwege na naa.› »


\par }{\PP \VS{10}A mì si Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ yo ma yala làa ki konɔ kan na yeri yɛgɛ ŋga na ki ni. Kì pye ma, a wɔnwɔn pì si pan ma ye pe ni. A pè si sɔngɔrɔ ma pye yinwege na naa, mɛɛ yiri ma yere pe tɔɔrɔ ti na. Pàa pye maliŋgbɔɔnlɔ janwa gbɔlɔ, maliŋgbɔɔnlɔ janwa lalo.


\par }{\PP \VS{11}Ko puŋgo na, a lì silan pye fɔ: «Sɛnwee pyɔ, ki kajeere nda yɛɛn, Izirayɛli woolo pe ni fuun poro wɛlɛ. Wele, pe yɛn na yuun fɔ: ‹We yɛn paa ki kajeriwara nda ti yɛn. We jigi wì kɔn we na, we wogo kì jɔgɔ.›

\VS{12}Ki kala na, Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ ti yo. Ma pe pye fɔ, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Yoro mbele na woolo, mi yaa ka ye fanra ti yɛngɛlɛ, mbe ti ye yiri wa ye fanra ti ni. Mi yaa ti ye sɔngɔrɔ wa Izirayɛli tara ti ni naa.

\VS{13}Yoro mbele na woolo, na mi ka ka ye fanra ti yɛngɛlɛ, mbe ye yirige wa ti ni sanga ŋa ni, pa ye yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.

\VS{14}Mi yaa kanla wɔnwɔn pi le ye ni, pa ye yaa sɔngɔrɔ mbe pye yinwege na. Mi yaa sɔngɔrɔ mbe kari ye ni wa ye tara. Ki ka pye ma, ye yaa ki jɛn fɔ mi Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mì para, maga pye.› » Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\SH Zhuda tara naa Izirayɛli tara \newline  ti yaa ka gbogolo mbe pye \newline  wunluwɔ tara nuŋgba
\par }
{\PP \VS{15}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ ti kan na yeri, ma yo fɔ:

\VS{16}«Sɛnwee pyɔ, kanŋgekɔngɔ ka lɛ, maga yɔnlɔgɔ ki na fɔ: ‹Zhuda tara woolo konaa Izirayɛli woolo mbele pè gbogolo pe ni, ŋga ki yɛn pe wogo.› Mɛɛ kanŋgekɔngɔ ka yɛgɛ lɛ, maga yɔnlɔgɔ wa ki na fɔ: ‹Zhozɛfu wogo, Efirayimu tara woolo pe kanŋgekɔngɔ konaa Izirayɛli woolo mbele fuun pè gbogolo pe ni pe wogo.›

\VS{17}Ki kanŋgekɔnrɔ shyɛn ti yinrɛ ti kan ti yɛɛ na mari yigi, ti pinlɛ ti pye paa kanŋgaga nuŋgba yɛn. Ti shyɛn ti pye wa ma kɛɛ paa kanŋgaga nuŋgba yɛn.


\par }{\PP \VS{18}«Na ma tara woolo paga kɔɔn yewe mbe yo fɔ: ‹Ki wogo ŋga ki kɔrɔ wo yɛn mɛlɛ, ma sege yo we kan?›

\VS{19}Ma pe yɔn sogo ma yo fɔ: ‹Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: Efirayimu wo naa Izirayɛli cɛngɛlɛ woolo mbele pe yɛn ma gbogolo wi ni, Zhozɛfu wi kanŋgekɔngɔ ŋga ki yɛn wa pe kɛɛ, mi yaa kaga shɔ. Mi yaa kaga sogo Zhuda tara kanŋgekɔngɔ ki na, mbe ti shyɛn ti pye kanŋgaga nuŋgba. Ti yaa ka pye nuŋgba wa na kɛɛ.›


\par }{\PP \VS{20}«Kanŋgekɔnrɔ nda ma yaa ka yɔnlɔgɔ ti na, ma yaa kari yigi wa ma kɛɛ ki ni leele paa ti yaan.

\VS{21}Maga yo pe kan fɔ, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Wele, Izirayɛli woolo pàa jaraga ma saa cɛn cɛngɛlɛ ŋgele sɔgɔwɔ, mi yaa ka sa pe yirige wa ke sɔgɔwɔ. Mi yaa ka sa pe yirige laga ki ni fuun ni, mbe pe gbogolo, mbe pe lɛ mbe sɔngɔrɔ pe ni wa pe tara ti ni.

\VS{22}Mi yaa ka pe pye cɛnlɛ nuŋgba woolo wa tara ti ni, wa Izirayɛli tara yanwira ti na. Wunlunaŋa nuŋgba wi yaa ka cɛn pe ni fuun pe go na. Pe se ka pye cɛngɛlɛ shyɛn naa, pe se si ka kɔn mbe yiri wunluwɔ shyɛn naa.

\VS{23}Pe se ka pe yɛɛ tɛgɛ fyɔngɔ ni naa pe yarisunndo ti ni, naa pe yaara yanlɛrɛ tijangara ti ni konaa pe kapere ti ni fuun ti ni. Kambasinnde nda fuun pè pye wa pe cɛnsara ti ni, mi yaa ka pe shɔ ti ni. Mi yaa ka pe pye kpoyi. Pe yaa ka pye na woolo, mi yaa ka pye pe Yɛnŋɛlɛ.

\VS{24}Na tunmbyee Davidi\XREF{†}{{\XO 37:24 }{\XO{37.24:
}}{\XT{Eze 34.24}}} wo wi yaa ka pye pe wunluwɔ;
simbaala kɔnrifɔ nuŋgba wi yaa ka pye pe ni fuun pe na. Pe yaa kaa tanri na kakɔnndɛgɛŋgɛlɛ ke na, mbanla kondɛgɛŋgɛlɛ ke yigi mbaa tanri ke na.

\VS{25}Tara nda mìla kan na tunmbyee Zhakɔbu wi yeri, to nda pe tɛlɛye pàa cɛn wa ti ni, pe yaa ka sɔngɔrɔ mbe sa cɛn wa ti ni. Pe yaa ka koro mbe cɛn wa ti ni sanga pyew, poro naa pe piile konaa pe pishyɛnwoolo pe ni. Na tunmbyee Davidi wo wi yaa ka pye to pe go na fɔ sanga pyew.

\VS{26}Mi yaa ka yɛyinŋge
yɔn finliwɛ le pe ni. Ki yɔn finliwɛ pi yaa pye kɔsaga fu mi naa poro sɔgɔwɔ. Mi yaa ka pe teŋge, mbe pe pye pe lɛgɛ. Mi yaa kanla cɛnsaga
kpoyi ki tɛgɛ wa pe sɔgɔwɔ fɔ sanga pyew.

\VS{27}Mi yaa ka cɛn wa pe sɔgɔwɔ. Mi yaa ka pye pe Yɛnŋɛlɛ, poro wo na, pe yaa ka pye na woolo.

\VS{28}Na na cɛnsaga kpoyi ki ka ka pye wa pe sɔgɔwɔ fɔ sanga pyew, pa kona cɛngɛlɛ sanŋgala ke yaa kaga jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ na li yɛn na Izirayɛli woolo pe piin kpoyi.› »




\par }\Chap{38}{\SH Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ nda tìla yo \newline  ma wa naŋa ŋa pàa pye \newline  na yinri Gɔgi wi na
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ ti kan na yeri naa, ma yo fɔ:

\VS{2}«Sɛnwee pyɔ, kanŋga ma yɛgɛ wa wa Gɔgi wi yeri, wa Magɔgi tara, wo ŋa wi yɛn Meshɛki cɛnlɛ woolo naa Tubali cɛnlɛ woolo pe togbɔɔ we. Ma Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ yo ma wa wi na.

\VS{3}Maga yo fɔ, pa
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Wele, mboro Gɔgi ŋa Meshɛki cɛnlɛ woolo konaa Tubali cɛnlɛ woolo pe to, mi yaa yiri ma kɔrɔgɔ.

\VS{4}Mi yaa karafe le wa ma tugbila wi na, mbɔɔn tilele mbe kari ma ni fanŋga. Mi yaa kɔɔn yirige fanŋga wa ma tara ti ni, mboro naa ma maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbelege ki ni fuun ki ni, naa ma shɔnye poro naa shɔn lugufɛnnɛ pe ni; poro mbele fuun pè pe yɛɛ fere ma yɔn malaga ki mɛgɛ ni, ma pye maliŋgbɔɔnlɔ janwa gbɔlɔ,
tugurɔn sigeyaara tugbɔɔrɔ naa tugurɔn sigeyaara jɛgɛlɛ jɛgɛlɛ yɛn pe yeri. Pe ni fuun pe yɛn tokobi jɛnfɛnnɛ.

\VS{5}Pɛrisi tara maliŋgbɔɔnlɔ, naa
Etiyopi tara maliŋgbɔɔnlɔ konaa Puti tara maliŋgbɔɔnlɔ pe yaa ka pye pe ni. Pe ni fuun tugurɔn sigeyaara tugbɔɔrɔ naa tugurɔn njagala yaa ka pye pe yeri.

\VS{6}Gomɛri naa wi maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbeleye yi ni fuun, naa Togarima go woolo pe ni, poro mbele pe yɛn ma cɛn wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ tara ti kɔsaga ki na, poro naa pe maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbeleye yi ni fuun, pe yaa ka pinlɛ ma ni, konaa cɛngɛlɛ lɛgɛrɛ kele yɛgɛ maliŋgbɔɔnlɔ ni.›


\par }{\PP \VS{7}« ‹Ma yɛɛ gbɛgɛlɛ, ma gbegele ma yere, mboro naa ki janwa gbɔlɔ na li yɛn mɔɔ maga li ni, mboro ma yaa pye pe to.

\VS{8}Na wagati titɔnlɔwɔ wa ka ka toro mbe kɔ, mi yaa kɔɔn yeri malaga na. Na yɛgɛlɛ kele ka toro mbe kɔ, ma yaa ka sa to
Izirayɛli tara ti na mberi shɔ. Tara woolo mbele pe yaa ka shɔ tokobi wi kɛɛ, pe yaa ka yiri wa cɛngɛlɛ lɛgɛrɛ ke sɔgɔwɔ mbe pan mbe pe yɛɛ gbogolo wa Izirayɛli tara yanwira ti na, to nda tìla koro waga maga lɛ wa faa we. Ki leele pe yaa ka yiri cɛngɛlɛ kele yɛgɛ sɔgɔwɔ, pe ni fuun pe yaa ka pan mbe cɛn yɛyinŋge na pɔw wa pe cɛnsara.

\VS{9}Ma yaa ka yiri mbe kari mbe sa to pe na paa tifɛlinjolo yɛn; ma yaa ka pe tara ti tɔn muŋga paa kambaaga yɛn mboro naa ma maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbeleye yi ni fuun yi ni konaa janwa gbɔlɔ na li yaa ka pye ye ni li ni.›


\par }{\PP \VS{10}«Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Ko pilige ko ni, sɔnrimɔ lɛgɛrɛ yaa ka pan wa ma kotogo na, ma yaa ka yɔn lemɛ tipee pye.

\VS{11}Ma yaa ka yo fɔ: Mi yaa yiri tara ta kɔrɔgɔ, nda malaga sigemboro woro ma ti cara ti maga; nda kɔɔrɔ naa sɔgɔyaara woro ti na. Ki leele mbele pe yɛn ma cɛn yɛyinŋge na pɔw, mi yaa sa to pe na.

\VS{12}Cara nda tìla pye katara, a leele pè sɔngɔrɔ ma yiri wa cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ ma pan ma cɛn wa ti ni, mà yo fɔ ma yaa sa to pe na mbe pe yarijɛndɛ ti koli, mbe pe kɛɛ yaara ti san mberi lɛ, fɔ ma yaa ka kɛɛ taga pe na. Yaayoro ŋgbeleye naa yarijɛndɛ yɛn pe yeri, pe yɛn ma cɛn wa dunruya wi nandogomɔ.

\VS{13}Saba tara woolo, naa Dedan ca fɛnnɛ, naa Tarisisi ca safari wafɛnnɛ, konaa ki kanŋgara na kapire fɛnnɛ mbele pe yɛn paa jara yirifɔnmbɔlɔ yɛn pe yaa kaa ma piin fɔ: Naga yɛn ma, ma pan mbe yarijɛndɛ ti koli wi le? Naga yɛn ma, mɔ̀ɔ maliŋgbɔɔnlɔ janwa wi gbogolo mbe pan mbe yaara san mberi koli wi le? Mbe warifuwe naa tɛ wi koli, mbe yaayoro ŋgbeleye yo naa yarijɛndɛ ti shɔ, mbe yarijɛndɛ lɛgɛrɛ koli wi le?›


\par }{\PP \VS{14}«Ki kala na, sɛnwee pyɔ, Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ ti yo. Maga yo Gɔgi wi kan fɔ, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Ee, pilige ŋga ni, na woolo, Izirayɛli woolo pe yaa ka sa cɛn yɛyinŋge na pɔw, pa ma yaa kaga jɛn.

\VS{15}Kona, ma yaa ka yiri wa ma tara ti ni, wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ tara ti kɔsaga ki na, mboro naa cɛngɛlɛ woolo lɛgɛrɛ mbele pe yaa ka pye ma ni pe ni; pe ni fuun pe yaa ka pye mbe lugu shɔnye na. Pe yaa ka pye janwa gbɔlɔ, maliŋgbɔɔnlɔ janwa gbɔlɔ.

\VS{16}Mboro Gɔgi, ma yaa ka pan mbe to na woolo, Izirayɛli woolo pe na, paa yɛgɛ ŋga na kambaaga ma kaa pan ma tara ti tɔn muŋga. Na wagati titɔnlɔwɔ wa ka ka toro mbe kɔ, ki kala li yaa pye. Mi yaa kɔɔn yirige mbɔɔn wa na tara ti na, jaŋgo mbege naga cɛngɛlɛ sanŋgala ke na fɔ muwi mi yɛn Yɛnŋɛlɛ
kpoyi le. Mboro Gɔgi, mboro mi yaa ka tɛgɛ mbege naga ke na.›


\par }{\PP \VS{17}«Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Naga yɛn ma, mboro ma mìla para ma sɛnrɛ na, maga lɛ wa fafafa, na tunmbyeele, Izirayɛli tara
Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ pe yɔn wi le? Ki wagati wi ni, yɛgɛlɛ lɛgɛrɛ ni, pàa Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ yo ma yo fɔ mi yaa kɔɔn yirige mbɔɔn wa na tara woolo pe na.

\VS{18}Ɛɛn fɔ ko pilige ko ni, pilige ŋga ni Gɔgi wi yaa ka pan mbe to Izirayɛli tara ti na, ko wagati wo ni, na naŋgbanwa pi yaa ka yiri na ni fɔ mbe sa toro.› We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.

\VS{19}‹Na naŋgbanwa gbɔɔ po naa na kayaŋga ki kala na, mi yɛn naga yuun kaselege ko na fɔ, ko pilige ko ni, tara ti yaa ka yɛgɛ ŋgbanga wa Izirayɛli tara.

\VS{20}Ŋgbanra nda wa kɔgɔje wi ni to naa naayeri sannjɛrɛ ti ni, ti yaa kaa seri na yɛgɛ sɔgɔwɔ, naa yan woŋgaala pe ni, naa yaŋgala jɛgɛlɛ jɛgɛlɛ ŋgele fuun ke maa fulolo tara ti na ke ni konaa sɛnweele mbele pe yɛn laga tara na pe ni. Yanwira ti yaa ka toori, waara ti kanŋgara na yɔnrɔ ti yaa ka kaari mbe toori, malaga sigemboro ti ni fuun ti yaa ka toori tara.

\VS{21}Mi yaa ka tokobi wi yeri mboo wa Gɔgi wi na, wa na yanwira ti ni fuun ti na.› We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma. ‹Sɛnwee nuŋgba nuŋgba pyew wi yaa kaa tokobi wi surugu wi sɛnwee yɛnlɛ wi kɔrɔgɔ.

\VS{22}Mi yaa ka kiti kɔn wi na, mbe ti yambewe naa legbogo mbe to wi na. Mi yaa ti tisagbɔgɔ naa sinndɛɛrɛ tisaga mbe pan pe na, mbe kasɔn naa kiribi kasɔn wa wo naa wi maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbeleye yi na, konaa janwa lalo ŋa wi yaa ka pye wi ni wi na.

\VS{23}Pa kona mi yaa kanla gbɔgɔwɔ po naa mi yɛn kpoyi yɛgɛ ŋga na ki naga. Mi yaa ko tɛgɛ mbanla yɛɛ naga cɛngɛlɛ lɛgɛrɛ na; ki ka pye ma pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.› »




\par }\Chap{39}{\SH Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnyoro ta yɛgɛ \newline  Gɔgi wi wogo na
\par }
{\PP \VerseOne{1}«Mboro wo na, sɛnwee pyɔ, Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ ti yo ma wa Gɔgi wi na, maga yo fɔ, pa
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Wele, mi yaa yiri ma kɔrɔgɔ, mboro ŋa Meshɛki cɛnlɛ woolo naa Tubali cɛnlɛ woolo pe togbɔɔ we.

\VS{2}Mi yaa kɔɔn tilele mbe kari ma ni; mi yaa kɔɔn yirige fanŋga wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ tara ti kɔsaga ki ni, mbe pan ma ni wa
Izirayɛli tara yanwira ti na.

\VS{3}Mi yaa kɔɔn sandiga ki gbɔn wa ma kamɛŋgɛ kɛɛ ki ni mbege jan, mbe ti ma wangala ke yiri wa ma kalige kɛɛ ki ni ke toori.

\VS{4}Ma yaa ka to mbe ku wa Izirayɛli tara yanwira ti na, mboro naa ma maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbeleye yi ni fuun yi ni konaa cɛngɛlɛ woolo mbele pe yaa ka pye ma ni pe ni. Mi yaa kɔɔn kan kara kasannjɛrɛ, naa sannjɛrɛ ti cɛnlɛ pyew konaa yan cɛnrɛ ti yeri ti yaakara.

\VS{5}Ma yaa ka to mbe ku wa yan nawa, katugu muwi mì para.› We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\PP \VS{6}«Mi yaa ka kasɔn le wa Magɔgi tara ti ni, leele mbele pe yɛn ma cɛn wa
lɔgɔ furo tara ti ni ma pye yɛyinŋge na pɔw, mi yaa ka kasɔn le pe ni fun. Pa kona pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le.

\VS{7}Mi yaa ka ti na woolo, Izirayɛli woolo wele, panla mɛgɛ
kpoyi ki jɛn. Mi se ka ti panla mɛgɛ kpoyi ki jɔgɔ naa. Ki ka pye ma, cɛngɛlɛ sanŋgala ke yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ le, Izirayɛli woolo Yɛnŋɛlɛ kpoyi le.

\VS{8}Wele, ki kagala ke yɛn na paan, ke yaa si pye. We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma. Pilige ŋga mìla ki sɛnrɛ yo koyi.


\par }{\PP \VS{9}«Kona, leele mbele pe yɛn ma cɛn wa Izirayɛli tara cara ti ni, pe yaa ka yiri mbe kasɔn gbɛri mbe pe juguye pe maliŋgbɔnyaara ti sogo. To ti yɛn
tugurɔn sigeyaara jɛgɛlɛ jɛgɛlɛ to naa tugurɔn sigeyaara tugbɔɔrɔ ti ni, naa sandira to naa wangala ke ni, naa ŋgboye poro naa tambaye pe ni. Pe yaa ka ki yaara ti sogo kasɔn fɔ sa gbɔn yɛlɛ kɔlɔshyɛn.

\VS{10}Pe se ka kanŋgirɛ ja wa wasege naa, pe se si ka ta kɔn naa wa kɔɔrɔ ti ni, katugu ki maliŋgbɔnyaara to pe yaa ka tɛgɛ mbaa kasɔn ki gbɛri ti ni. Leele mbele pàa Izirayɛli woolo pe yaara ti shɔ pe yeri, pe yaa ka ki woolo pe yaara ti shɔ pe yeri fun. Mbele pàa pe kɛɛ yaara ti san mari koli, pe yaa ka poro fun pe kɛɛ yaara ti san mberi koli fun. We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\PP \VS{11}«Ko wagati wo ni, mi yaa ka gboolo lesaga kan Gɔgi wi yeri wa Izirayɛli tara. Ki laga ki yaa ka pye wa cana karifɛnnɛ pe gbunlundɛgɛ ki ni, wa Kɔgɔje kuwo wi yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri. Ki yaa ka cana karifɛnnɛ pe konɔ li tɔn. Pe yaa ka Gɔgi wi le wa ki laga ki ni mbe pinlɛ wi janwa gbɔlɔ woolo pe ni fuun pe ni. Pe yaa kaa ki laga ki yinri: ‹Gɔgi janwa gbɔlɔ woolo pe gbunlundɛgɛ.›

\VS{12}Izirayɛli tara woolo pe ni fuun pe yaa ka pe gboolo pe le, jaŋgo mbe tara ti pye
fyɔngɔ fu. Pe yaa ka ki wogo ki pye sa gbɔn fɔ yeŋge kɔlɔshyɛn.

\VS{13}Tara woolo pe ni fuun pe yaa ka pe gboolo pe le. Pe yaa ka mɛgɛ ta ki wogo ki kala na, na mi ka kanla gbɔgɔwɔ pi naga pilige ŋga ni we. We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\PP \VS{14}«Pe yaa ka leele pele wɔ pe tara ti yanri lagapyew pe toro. Gboolo mbele pè toori ma koro wa tara ti na, pe yaa kaa pe lagajaa poro naa cana karifɛnnɛ pe ni mbaa pe nii; jaŋgo mbe tara ti pye fyɔngɔ fu. Pe yaa ka ki tunŋgo ki pye yeŋge kɔlɔshyɛn ni.

\VS{15}Ki leele pe yaa kaa tara ti yanri. Pe ni, na wa ka sa lere kajeere yan laga ŋga na, wi yaa tɛgɛrɛ tɛgɛ le ti tanla, jaŋgo fanŋgɔɔnlɔ pe pan peri lɛ pe sari le fanga ka ni wa Gɔgi janwa gbɔlɔ woolo pe gbunlundɛgɛ ki ni.

\VS{16}Wa ki laga ki ni, pe yaa ka ca ka mɛgɛ taga mbaa ki yinri Hamona, ko kɔrɔ wo yɛn janwa gbɔlɔ. Pa pe yaa ki pye yɛɛn, mbe tara ti pye fyɔngɔ fu.


\par }{\PP \VS{17}«Mboro wo na, sɛnwee pyɔ, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Ki yo sannjɛrɛ ti cɛnlɛ pyew li kan konaa yan woŋgaala pe ni fuun pe kan fɔ: Ye pan ye gbogolo, ye yiri kɛɛ ki ni fuun ki na, ye pan ye yɛɛ pile, yanla
saraga ki ka, ko ŋga mi jate mì gbɛgɛlɛ. Ki yaa ka pye saraga gbɔlɔ wa Izirayɛli tara yanwira ti na. Ye yaa ka kara ti ka, mbe kasanwa pi wɔ.

\VS{18}Ye yaa ka maliŋgbɔɔnlɔ kotogofɛnnɛ pe wire kara ti ka, mbe tara na teele pe kasanwa pi wɔ. Poro pe yaa ka pye paa saraga yɛn wa simbapɛnɛ, naa simbapiile, naa sikapɛnɛ konaa napɛnɛ mbele fuun pè tɔrɔ wa Bazan tara pe yɔnlɔ.

\VS{19}Ye yaa ka yanlaga kara ti ka fɔ mbe tin ti na, mbe kasanwa pi wɔ fɔ pi saa ye yɛgɛ ki kanŋgi, wa saraga ŋga mi yaa wɔ ye kan ki na.

\VS{20}Wa na liwɛn gbɔɔ pi na, ye yaa ka shɔnye kara, naa shɔn lugufɛnnɛ pe wire kara, naa maliŋgbɔɔnlɔ kotogofɛnnɛ pe wire kara konaa maliŋgbɔɔnlɔ sanmbala pyew pe wire kara ti ka mbe tin.› » We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\PP \VS{21}«Mi yaa kanla gbɔgɔwɔ pi naga wa cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ. Cɛngɛlɛ ke ni fuun ke yaa ka kiti ŋa mi yaa kɔn ke na wi yan konaa na fanŋga kɛɛ ki yaa ka ŋga pye ke na ki ni.

\VS{22}Mbege lɛ le ko pilige ko na, Izirayɛli woolo pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe yɛnŋɛlɛ, pe Yɛnŋɛlɛ le.»


\par }{\SH Izirayɛli woolo pe yaa ka gbɔgɔwɔ \newline  mba ta goto
\par }
{\PP \VS{23}«Kona, cɛngɛlɛ sanŋgala ke yaa kaga jɛn fɔ Izirayɛli woolo pe kajɔgɔrɔ to kala na pàa pe yigi malaga kasopiile ma kari pe ni, pe kambasinnde nda pè pye na na to kala li. Ko kala na, mìla na yɛɛ lara pe na, mɛɛ pe le pe juguye pe kɛɛ, jaŋgo pe pe ni fuun pe gbo tokobi ni.

\VS{24}Mìla pe jɔlɔ ma yala pe fyɔngɔ kapyere to naa pe kambasinnde to ni; ko kì ti mìla na yɛɛ lara pe na.


\par }{\PP \VS{25}«Ki kala na, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Koni Zhakɔbu setirige piile mbele pàa yigi malaga kasopiile, mi yaa sɔngɔrɔ mbe pan pe ni wa pe cɛnsaga lɛgɛ ki ni. Mi yaa poro Izirayɛli woolo pe ni fuun pe yinriwɛ ta. Mi yaa ka ti pe ni fuun paa na mɛgɛ kpoyi ki jate.

\VS{26}Ki ka pye ma, pe yaa ka fɛgɛ pe fɛrɛ kapyere ti na konaa pe kambasinnde nda pàa pye ti na. Pe yaa ka cɛn yɛyinŋge na pɔw wa pe tara ti ni, lere kpɛ se ka pan mbe pe gbɔn mbe pe piri naa.

\VS{27}Na mi ka ka pe yirige wa cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ, mbe pe wɔ wa pe juguye pe sɔgɔwɔ mbe pe gbogolo sanga ŋa ni, pa kona ŋga mi yaa pye pe kan, ko yaa ki kan cɛngɛlɛ lɛgɛrɛ yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yɛnŋɛlɛ na li yɛn kpoyi.

\VS{28}Kona, pe yaa ki jɛn fɔ muwi mi yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ, pe Yɛnŋɛlɛ le; katugu muwi mìla ti, a pè pe yigi malaga kasopiile ma kari pe ni wa cɛngɛlɛ sanŋgala ke sɔgɔwɔ; ɛɛn fɔ mi yaa ka pe gbogolo wa pe tara ti ni naa. Mi se ka wa kpɛ yaga wa ke sɔgɔwɔ naa.

\VS{29}Mi se kanla yɛɛ lara pe na naa, katugu mi yaa kanla yinnɛ li tirige Izirayɛli woolo pe na.› » We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.




\par }{\MS SHƐRIGO GBƆGƆ FƆNŊGƆ \newline  KONAA IZIRAYƐLI TARA TI KALA

\par }\Chap{40}{\MR 40–48

\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ làa shɛrigo gbɔgɔ fɔnŋgɔ \newline  ki naga Ezekiyɛli wi na \newline  yariyanra ta ni
\par }
{\PP \VerseOne{1}We yigiŋgɔlɔ malaga kasopiile ma kari, ki yɛlɛ nafa ma yiri kaŋgurugo wolo li ni, wa yɛlɛ li lɛsaga ki ni, yeŋge ki pilige kɛ wogo ki na, yɛlɛ kɛ ma yiri tijɛrɛ toroŋgɔlɔ Zheruzalɛmu ca ki tɔngɔwɔ pi puŋgo na, ki pilige nuŋgba ki ni, Yawe Yɛnŋɛlɛ li kɛɛ kìla pye na na. A lì silan lɛ ma kari na ni wa ki laga ki na.

\VS{2}Yariyanra ta ni, Yɛnŋɛlɛ làa na lɛ ma kari na ni wa
Izirayɛli tara, ma saa na tɛgɛ yanwiga titɔnlɔgɔ ka go na. Wa yanwiga ki yɔnlɔparawa kalige kɛɛ ki na, yinrɛ tà la pye ma kan wa, ma pye paa ca yɛn.

\VS{3}Naa làa na lɛ ma kari ni wa, mbe ka wele, a mì si naŋa wa yan, ŋa wi cɛnlɔmɔ pìla pye paa tuguyɛnrɛ yɛn. Taanlamana la pye wi kɛɛ, na pàa pili lɛn jese ni konaa taanlakanŋgala ni. Wìla pye ma yere wa ca ki mbogo yeyɔngɔ ki na.

\VS{4}A ki naŋa wì silan pye fɔ: «Sɛnwee pyɔ, ma yɛngɛlɛ ke yɛngɛ maa wele, mɔɔ nuŋgbogolo ke jan maa nuru! Yaraga ŋga fuun mi yaa naga ma na, mɔɔ jatere wi tɛgɛ ki na, katugu pè pan ma ni lagamɛ, ma pan maa ki wele jɛŋgɛ. Yaraga ŋga fuun ma yaa yan, maga yɛgɛ yo Izirayɛli woolo pe kan.»


\par }{\SH Loŋgo nawa konaa yeyɔnrɔ \newline  nda wa funwa kɛɛ yeri
\par }
{\PP \VS{5}Kona, a mì si mbogo ka yan ki yɛn ma
shɛrigo gbɔgɔ ki maga kɛɛ ki ni fuun ki na. Taanlakanŋgala là la pye naŋa wi kɛɛ, li titɔnlɔwɔ pìla pye mɛtɛrɛ taanri. Siwiri nuŋgba nuŋgba la tagataga mɛtɛrɛ kɔngɔ pyew ki na. A wì si mbogo ki gbemɛ pi taanla, pìla pye wi taanlakanŋgala li yɛnlɛ nuŋgba. A wì sigi yagawa pi taanla, pìla pye fun taanlakanŋgala li yɛnlɛ nuŋgba.


\par }{\PP \VS{6}Kona, a wì si kari wa mbogo ki yeyɔngɔ kɛɛ ki yeri, ŋga ki yɛn ma wa wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri. A wì si lugu ki tɔɔrɔ tagasara ti na ma saa yeyɔngɔ shɔn wi taanla. Yeyɔngɔ shɔn wi tijuguwo pìla pye taanlakanŋgala li yɛnlɛ nuŋgba.

\VS{7}Kanŋgara na yumbigile la pye wa. Ke ni fuun nuŋgba nuŋgba ke titɔnlɔwɔ naa ke gbemɛ pìla pye taanlakanŋgala li yɛnlɛ nuŋgba nuŋgba. Mboro nda tìla pye yumbigile ke sɔgɔwɔ pi ni ti gbemɛ pìla pye mɛtɛrɛ shyɛnzhyɛn naa kɔngɔ. Yeyɔngɔ ŋga ma ma keli ma gbɔn ki na wa ndɔgɔrɔ nda ti yɛn shɛrigo gbɔgɔ ki yɛgɛ sɔgɔwɔ, ki yeyɔngɔ shɔn wi titɔnlɔwɔ pìla pye taanlakanŋgala li yɛnlɛ nuŋgba nuŋgba.

\VS{8}A naŋa wì si yeyɔngɔ shɔn wi ndɔgɔrɔ ti taanla wa nawa kɛɛ yeri; tìla pye taanlakanŋgala li yɛnlɛ nuŋgba.

\VS{9}Wìla yeyɔngɔ shɔn wi ndɔgɔrɔ ti taanla, tìla pye mɛtɛrɛ tijɛrɛ. Ti tiyagala ke gbemɛ pìla pye mɛtɛrɛ nuŋgba nuŋgba. Yeyɔngɔ shɔn wi ndɔgɔrɔ tìla pye wa nawa kɛɛ yeri, le shɛrigo gbɔgɔ ki tanla.


\par }{\PP \VS{10}Yumbigile kèle la pye wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeyɔngɔ ki na. Yumbigile taanri la pye ki kɛɛ nuŋgba na, a taanri yɛn ki kɛɛ sanŋga ki na. Ki yumbigile taanri ke ni fuun ke gbemɛ pìla pye ja. Tiyagala ŋgele kàa pye yeyɔngɔ ki kɛyɛn shyɛn yi na ke gbemɛ pìla pye ja.


\par }{\PP \VS{11}Ko puŋgo na, a naŋa wì si yeyɔngɔ ki gbemɛ pi taanla, pìla pye mɛtɛrɛ kaŋgurugo. Ki yagawa pìla pye mɛtɛrɛ kɔgɔlɔni naa kɔngɔ.

\VS{12}Wa yumbigile ke yɛgɛ, mbogo kà la pye wa. Ki yagawa pìla pye mɛtɛrɛ kɔngɔ. Yumbigile ke ni fuun nuŋgba nuŋgba ke gbemɛ pìla pye mɛtɛrɛ taanrindaanri, ke titɔnlɔwɔ pìla pye mɛtɛrɛ taanrindaanri.

\VS{13}Kona, a wì si yeyɔngɔ ki taanla, maga lɛ yumbile la naayeri biri na ma saa ki wa yumbile na li yɛn yɛsinmɛ na li naayeri biri wi na. Ki titɔnlɔwɔ pìla pye mɛtɛrɛ kɛ ma yiri shyɛn naa kɔngɔ.

\VS{14}Kona, a wì si ndɔgɔrɔ ti taanla, tìla pye mɛtɛrɛ kɛ. Laga nawa pìla pye ma yeyɔngɔ ndɔgɔrɔ ti maga mari fili.

\VS{15}Mbege lɛ le go ki yeyɔngɔ ki na mbe sa gbɔn wa nawa ndɔgɔrɔ ti yeyɔngɔ ki na, ki fogo kìla pye mɛtɛrɛ nafa ma yiri kaŋgurugo.

\VS{16}Tugurɔn mɛrɛ fenɛtiriye la pye yumbigile ke na konaa ke tiyagala ke na ma yeyɔngɔ ki maga wa nawa. Mboro nda tìla pye yumbigile ke sɔgɔwɔ konaa ke nawa mboro ti ni, fenɛtiriye pèle la pye ti na mari maga. Pàa sɛngɛmbanra yanlɛrɛ gbegele wa ki tiyagala ke na.


\par }{\PP \VS{17}Ko puŋgo na, a naŋa wì si kari na ni wa funwa na, wa laga nawa pi ni. Pàa sinndɛɛrɛ jan yindɛlɛ tara ti na wa laga nawa pi ni, ma yumbiile pele kan ma laga nawa pi maga maa fili. Yumbiile nafa ma yiri kɛ pàa pye ma kan ki sinndɛɛrɛ yindɛlɛ li na.

\VS{18}Sinndɛɛrɛ yindɛlɛ làa pye ma jan ma yeyɔnrɔ ti maga kɛɛ ki ni fuun ki na. Sinndɛɛrɛ yindɛlɛ li gbemɛ po naa yeyɔnrɔ ti gbemɛ pi ni pìla pye ja. Yindɛlɛ làa pye wa tigiwɛn pi ni.

\VS{19}Mbege lɛ wa yeyɔngɔ ŋga wa funwa yeri ki yɛgɛ kɛɛ ki na mbe sa gbɔn wa loŋgo ki nawa pi yɛgɛ kɛɛ ki na, naŋa wìla ki taanla. Mbege lɛ yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri mbe kari yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeri, ki titɔnlɔwɔ pìla pye mɛtɛrɛ nafa shyɛn ma yiri kɛ.


\par }{\SH Yɔnlɔ parawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeyɔngɔ
\par }
{\PP \VS{20}Kona, wa funwa na, wa laga nawa pi ni, yeyɔngɔ ŋga wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeri, a wì sigi titɔnlɔwɔ naa ki gbemɛ pi taanla.

\VS{21}Yumbigile taanri la pye ki yeyɔngɔ ki kɛɛ ŋga na, a taanri yɛn ki kɛɛ sanŋga ki na, naa ki tiyagala konaa ki ndɔgɔrɔ ti ni. Ki titɔnlɔwɔ naa ki gbemɛ pi ni, tìla pye ja paa ndɔgɔrɔ koŋgbannda ti yɛn. Ki titɔnlɔwɔ pìla pye mɛtɛrɛ nafa ma yiri kaŋgurugo, ki gbemɛ po la pye mɛtɛrɛ kɛ ma yiri shyɛn naa kɔngɔ.

\VS{22}Ki fenɛtiriye, naa ki ndɔgɔrɔ ti ni, konaa ki sɛngɛmbanra yanlɛrɛ ti ni tìla pye ja paa ndɔgɔrɔ sannda nda tìla pye ma yɛgɛ wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri ki woro ti yɛn. Ndɔgɔrɔ nda wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ ki na, ki tɔɔrɔ tagasara tìla pye kɔlɔshyɛn, nda lere ma lugu ti na mbe kari, ma yɛgɛ wa ndɔgɔrɔ ti yeri.

\VS{23}Yeyɔngɔ kà la pye wa loŋgo ki nawa ma yɛgɛ wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeyɔngɔ ki yeri. Kà la pye ma yɛgɛ wa fun yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeyɔngɔ ki yeri. A naŋa wì si ki yeyɔnrɔ shyɛn ti fogo ki taanla, kìla pye mɛtɛrɛ nafa shyɛn ma yiri kɛ.


\par }{\SH Yɔnlɔ parawa kalige kɛɛ yeyɔngɔ
\par }
{\PP \VS{24}Ko puŋgo na, a naŋa wì si kari na ni wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ ki na. Yeyɔngɔ kà la pye wa ma yɛgɛ wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ ki yeri. A wì sigi tiyagala koro naa ki ndɔgɔrɔ ti taanla. Tìla pye ja paa sannda ti yɛn.

\VS{25}Fenɛtiriye la pye ki yeyɔngɔ konaa ki ndɔgɔrɔ ti na mari maga mari fili. Ki fenɛtiriye pàa pye ja paa sanmbala mbele wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ naa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeri pe yɛn. Ndɔgɔrɔ ti titɔnlɔwɔ pìla pye mɛtɛrɛ nafa ma yiri kaŋgurugo, ti gbemɛ pìla pye mɛtɛrɛ kɛ ma yiri shyɛn naa kɔngɔ.

\VS{26}Tɔɔrɔ tagasara kɔlɔshyɛn pe ma lugu ti na mbe si ye wa ki yeyɔngɔ ki ni. Ndɔgɔrɔ la pye wa ki yeyɔngɔ ki yɛgɛ. Pàa sɛngɛmbanra yanlɛrɛ gbegele tiyagala ke na torosaga ki kɛyɛn shyɛn yi ni fuun yi na.

\VS{27}Yeyɔngɔ kà la pye fun wa loŋgo ki nawa, wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ ki na. Ki yeyɔngɔ konaa yeyɔngɔ sanŋga ki ni, a naŋa wì si ti fogo ki taanla, kìla pye mɛtɛrɛ nafa shyɛn ma yiri kɛ.


\par }{\SH Loŋgo nawa pi yɔnlɔparawa \newline  kalige kɛɛ ki yeyɔngɔ
\par }
{\PP \VS{28}Ko puŋgo na, a naŋa wì si ye na ni wa loŋgo ki nawa, ma toro wa yeyɔngɔ ŋga wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ yeri ki ni. A wì si yɔnlɔparawa kalige kɛɛ yeyɔngɔ ki taanla, kìla pye ja ko naa sannda ti ni.

\VS{29}Ki yumbiile, naa tiyagala konaa ndɔgɔrɔ ti ni tìla pye ja. Fenɛtiriye la pye ki yeyɔngɔ konaa ki ndɔgɔrɔ ti na mari maga. Ti titɔnlɔwɔ pìla pye mɛtɛrɛ nafa ma yiri kaŋgurugo, ti gbemɛ pìla pye mɛtɛrɛ kɛ ma yiri shyɛn naa kɔngɔ.

\VS{30}Ndɔgɔrɔ la pye ma loŋgo ki nawa pi maga kɛɛ ki ni fuun ki na. Ti titɔnlɔwɔ pìla pye mɛtɛrɛ kɛ ma yiri shyɛn naa kɔngɔ, ti gbemɛ pìla pye mɛtɛrɛ shyɛn naa kɔngɔ.

\VS{31}Ki ndɔgɔrɔ tìla pye ma yɛgɛ wa wa loŋgo ki funwa pi yeri. Pàa sɛngɛmbanra yanlɛrɛ gbegele tiyagala ke na. Tɔɔrɔ tagasara kɔlɔtaanri tìla pye ki na mbe lugu mbe kari.


\par }{\SH Loŋgo nawa pi yɔnlɔ \newline  yirisaga kɛɛ yeyɔngɔ
\par }
{\PP \VS{32}Kona, a naŋa wì si toro na ni wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeyɔngɔ ki ni, ma ye na ni wa loŋgo ki nawa pi ni. A wì si yeyɔngɔ ki taanla. Kìla pye ja paa sannda ti yɛn.

\VS{33}Ki yumbigile, naa tiyagala konaa ki ndɔgɔrɔ ti ni, tìla pye ja paa koŋgbannda ti yɛn. Fenɛtiriye la pye ki yeyɔngɔ konaa ki ndɔgɔrɔ ti na mari maga. Ti titɔnlɔwɔ pìla pye mɛtɛrɛ nafa ma yiri kaŋgurugo, ti gbemɛ pìla pye mɛtɛrɛ kɛ ma yiri shyɛn naa kɔngɔ.

\VS{34}Ki ndɔgɔrɔ tìla pye ma yɛgɛ wa wa loŋgo ki funwa yeri. Pàa sɛngɛmbanra yanlɛrɛ gbegele ki tiyagala ke na torosaga ki kɛyɛn shyɛn yi na. Tɔɔrɔ tagasara kɔlɔtaanri tìla pye ki na mbe lugu mbe kari.


\par }{\SH Loŋgo nawa pi yɔnlɔparawa \newline  kamɛŋgɛ kɛɛ yeyɔngɔ
\par }
{\PP \VS{35}Kona, a naŋa wì si kari na ni wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeyɔngɔ ki yeri. A wì sigi taanla. Kìla pye ja paa koŋgbannda ti yɛn.

\VS{36}Ki yumbigile, naa ki tiyagala konaa ki ndɔgɔrɔ ti ni, tìla pye ja paa koŋgbannda ti yɛn. Fenɛtiriye la pye ki na maga maga. Ki titɔnlɔwɔ pìla pye mɛtɛrɛ nafa ma yiri kaŋgurugo, ki gbemɛ pìla pye mɛtɛrɛ kɛ ma yiri shyɛn naa kɔngɔ.

\VS{37}Ki ndɔgɔrɔ tìla pye ma yɛgɛ wa wa loŋgo ki funwa pi yeri. Pàa sɛngɛmbanra yanlɛrɛ gbegele ki tiyagala ke na torosaga ki kɛyɛn shyɛn yi na. Tɔɔrɔ tagasara kɔlɔtaanri tìla pye ki na mbe lugu mbe kari.


\par }{\PP \VS{38}Yumbyɔ wa yɔn la pye ma yɛgɛ wa wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeyɔnrɔ ti yeri, wa tiyagala ke nandogomɔ. Pa pàa pye na
saraga sogoworo ti jori wa ki yumbyɔ wi ni.

\VS{39}Tabaliye shyɛn la pye ndɔgɔrɔ ti yeyɔngɔ ki kɛɛ nuŋgba na, shyɛn la pye ki kɛɛ sanŋga ki na. Pa pàa pye na saraga sogoworo yaayoro ti kɔnlɔgi wa ki tabaliye pe na, naa kapere ti kala yagawa jasaara yaayoro ti ni, konaa kajɔɔgɔ gbegewe
saara yaayoro ti ni.

\VS{40}Wa ndɔgɔrɔ ti funwa kɛɛ nuŋgba na, tabaliye shyɛn la pye wa, ma wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeyɔngɔ ki yeri. Wa ndɔgɔrɔ ti kɛɛ sanŋga ki ni, tabaliye shyɛn la pye wa fun.

\VS{41}Kì pye ma, tabaliye tijɛrɛ la pye yeyɔngɔ ki kɛɛ nuŋgba na, a tijɛrɛ yɛn ki kɛɛ sanŋga ki na. Pe pe ni fuun pàa pye tabaliye kɔlɔtaanri; pa pàa pye na saraga yaayoro ti kɔnlɔgi wa pe na.

\VS{42}Tabaliye tijɛrɛ pèle yɛgɛ la pye wa, mbele pàa tɛgɛ saara sogoworo ti gbɛgɛlɛmɛ pi wogo na. Sinndɛɛrɛ pàa tɛ ma pe gbegele. Tabaliye pe titɔnlɔwɔ pìla pye mɛtɛrɛ kɔngɔ naa kɔngɔ ki kɔngɔ. Pe gbemɛ pìla pye mɛtɛrɛ kɔngɔ naa kɔngɔ ki kɔngɔ. Pe yagawa pìla pye mɛtɛrɛ kɔngɔ naa kɔngɔ. Saara sogoworo to naa saara sannda ti ni, pàa pye nari kɔnlɔgi nari kɔɔnlɔ gbegeleyaara nda ni, pa pàa pye nari teri wa ki tabaliye pe na.

\VS{43}Pàa ki tabaliye pe kanŋgara na yɔnrɔ ti yirige jɛnri. Ki kanŋgara na yɔnrɔ ti yagawa pìla pye siwiri nuŋgba ma pe maga ma pe fili. Pa pàa pye na saraga kara ti tari wa ki tabaliye pe na.


\par }{\PP \VS{44}Yeyɔngɔ ŋga wa nawa wa ki puŋgo na, wa loŋgo ki nawa, yurukɔɔlɔ pe yumbiile pàa pye wa. Yumbyɔ nuŋgba la pye wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeyɔngɔ ki tanla, ma yɛgɛ wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ ki yeri. Yumbyɔ sanŋa wìla pye wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ yeyɔngɔ ki tanla, ma yɛgɛ wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ ki yeri.

\VS{45}A naŋa wì silan pye fɔ: «Ki yumbyɔ ŋa wi yɛn ma yɛgɛ wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ ki yeri, wo wi yɛn
saraga wɔfɛnnɛ pe woo, poro mbele pe maa tunŋgo piin wa shɛrigo gbɔgɔ ki ni we.

\VS{46}Yumbyɔ ŋa wi yɛn ma yɛgɛ wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ ki yeri, saraga wɔfɛnnɛ mbele pe yɛn na tunŋgo piin wa
saraga wɔsaga ki na, wo wi yɛn pe woo we. Wa Levi cɛnlɛ woolo pe ni, Zadɔki setirige piile poro pe mbaa ya mbaa fulo Yawe Yɛnŋɛlɛ li tanla mbaa tunŋgo piin li kan.»


\par }{\SH Shɛrigo gbɔgɔ ki cɛnlɔmɔ
\par }
{\PP \VS{47}Kona, a naŋa wì si loŋgo nawa pi taanla. Pi titɔnlɔwɔ naa pi gbemɛ pìla pye ja. Pìla pye mɛtɛrɛ nafa shyɛn ma yiri kɛ ki kɛɛ ki ni fuun ki na. Saraga wɔsaga kìla pye wa shɛrigo gbɔgɔ ki yɛgɛ.

\VS{48}A wì si kari na ni wa shɛrigo gbɔgɔ ki ndɔgɔrɔ ti ni. A wì si ndɔgɔrɔ ti tiyagala ke taanla. Ki kɛɛ nuŋgba la pye mɛtɛrɛ shyɛn naa kɔngɔ, a ki kɛɛ sanŋga kì pye mɛtɛrɛ shyɛn naa kɔngɔ. Yeyɔngɔ ki gbemɛ pìla pye mɛtɛrɛ kɔlɔshyɛn, ki nandogomɔ mboro ti liriwɛn pìla pye mɛtɛrɛ nuŋgba naa kɔngɔ.

\VS{49}Ndɔgɔrɔ ti titɔnlɔwɔ pìla pye mɛtɛrɛ kɛ, ti gbemɛ pìla pye mɛtɛrɛ kɔgɔlɔni. Tɔɔrɔ tagasara la pye yeyɔngɔ ki na mbe lugu mbe kari. Tiyagala tugbɔŋgɔlɔ shyɛn la pye kɛyɛn shyɛn yi na tiyagala sanŋgala ke tanla.




\par }\Chap{41}{\PP \VerseOne{1}Ko puŋgo na, a naŋa wì si kari na ni wa
shɛrigo gbɔgɔ ki nawa. A wì sigi torosaga tiyagala ke taanla. Ki gbemɛ pìla pye mɛtɛrɛ taanri kɛɛ ŋga na, mɛtɛrɛ taanri kɛɛ sanŋga ki na.

\VS{2}Yeyɔngɔ ki gbemɛ pìla pye mɛtɛrɛ kaŋgurugo. Mboro nda tìla pye ki kɛyɛn shyɛn yi na ti gbemɛ pìla pye mɛtɛrɛ shyɛn naa kɔngɔ. A wì si shɛrigo gbɔgɔ nawa pi titɔnlɔwɔ pi taanla, pìla pye mɛtɛrɛ nafa. Pi gbemɛ pìla pye mɛtɛrɛ kɛ.

\VS{3}Kona, a wì si ye wa shɛrigo gbɔgɔ ki nawa yumbyɔ shyɛnwoo wi ni. A wì sigi yeyɔngɔ tiyagala ke taanla, ke gbemɛ pìla pye mɛtɛrɛ nuŋgba nuŋgba. Yeyɔngɔ jate ki gbemɛ pìla pye mɛtɛrɛ taanri. Mboro nda tìla pye ti kɛyɛn shyɛn yi na ti gbemɛ pìla pye mɛtɛrɛ taanri naa kɔnrɔkɔnrɔ.

\VS{4}A wì si go nawa jate pi taanla. Pi titɔnlɔwɔ naa pi gbemɛ pìla pye mɛtɛrɛ kɛ kɛ. A wì silan pye fɔ lajɛŋgɛ
kpoyi koyi we.


\par }{\SH Shɛrigo gbɔgɔ ki kanŋgara na yinrɛ
\par }
{\PP \VS{5}Kona, a naŋa wì si shɛrigo gbɔgɔ ki nawa mbogo ki taanla, ki liriwɛn pìla pye mɛtɛrɛ taanri. Yinrɛ nda tìla pye shɛrigo gbɔgɔ ki kanŋgara ti na maga maga, ti ni fuun nuŋgba nuŋgba ti gbemɛ pìla pye mɛtɛrɛ shyɛnzhyɛn.

\VS{6}Ki kanŋgara na yinrɛ tìla pye sanŋgazoye ma tagala ti yɛɛ go na taanrindaanri. Sanŋgazo wi kologo nuŋgba nuŋgba pyew ki yumbiile pàa pye nafa ma yiri kɛ kɛ. Pàa ki sanŋgazoye pe kan ma pe mara shɛrigo gbɔgɔ ki jasa mbogo ki na. Ɛɛn fɔ pe sila pe kan mbe pe le wa shɛrigo gbɔgɔ jate ki mbogo ko ni.

\VS{7}Na ma kaa nuru mbaa kee naayeri, ma maga yan fɔ sanŋgazo yumbiile pè lɛ le nɔgɔna nɛɛ tugbɔlɔ na kee naayeri; katugu mbogo ki liriwɛn pìla pye na ka tari yumbiile pe na wa naayeri. Ko la pye ma, ma shɛrigo gbɔgɔ ki maga. Ki kala na, naayeri yumbiile pàa tugbɔlɔ ma wɛ nɔgɔna woolo pe na. Lere ma ya ma yiri le nɔgɔna go ki ni mbe lugu mbe kari wa nandogomɔ go ki ni konaa mbe kari wa gona wogo ki ni.


\par }{\PP \VS{8}Kona, a mì sigi wele maga yan fɔ shɛrigo gbɔgɔ ki kanŋgara na yinrɛ mbege maga mbege fili, ti nɔgɔ ŋga kì le, ki yagawa pi yɛn mɛtɛrɛ taanri.

\VS{9}Kanŋgara na yinrɛ ti funwa mboro ti liriwɛn pìla pye mɛtɛrɛ shyɛn naa kɔnrɔkɔnrɔ. Fowaga ŋga kìla pye shɛrigo gbɔgɔ ki kanŋgara na yinrɛ

\VS{10}to naa yumbiile sanmbala pe sɔgɔwɔ pi ni, ma shɛrigo gbɔgɔ ki maga, kìla pye mɛtɛrɛ kɛ.

\VS{11}Kanŋgara na yinrɛ ti yeyɔnrɔ tìla pye ma yɛgɛ wa wa fowaga ki yeri. Yeyɔngɔ nuŋgba la pye yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeri, nuŋgba la pye yɔnlɔparawa kalige kɛɛ yeri. Fowaga ki gbemɛ pìla pye mɛtɛrɛ shyɛn naa kɔngɔ maga maga.


\par }{\PP \VS{12}Go ŋga kìla pye wa shɛrigo gbɔgɔ ki yeri, ma yɛgɛ wa wa fowaga ki yeri, ki gbemɛ pìla pye mɛtɛrɛ nafa ma yiri kɛ ma yiri kaŋgurugo, ki titɔnlɔwɔ pìla pye mɛtɛrɛ nafa shyɛn ma yiri kaŋgurugo. Go ki mbogo ki liriwɛn pìla pye mɛtɛrɛ shyɛn naa kɔngɔ.


\par }{\PP \VS{13}Ko puŋgo na, a naŋa wì si shɛrigo gbɔgɔ ki taanla. Ki titɔnlɔwɔ pìla pye mɛtɛrɛ nafa shyɛn ma yiri kɛ. Fowaga konaa go ŋga wa yɔnlɔ tosaga kɛɛ yeri naa ki mboro ti ni, ti titɔnlɔwɔ pìla pye mɛtɛrɛ nafa shyɛn ma yiri kɛ.

\VS{14}Shɛrigo gbɔgɔ ki yɛgɛ kɛɛ yeri, ma wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri konaa ki fowaga ki ni, ti gbemɛ pìla pye fun mɛtɛrɛ nafa shyɛn ma yiri kɛ.

\VS{15}Ko puŋgo na, go ŋga kìla pye wa shɛrigo gbɔgɔ ki puŋgo na, ma yɛgɛ wa wa laga nawa pi yeri, a naŋa wì sigi titɔnlɔwɔ pi taanla ma pinlɛ torosara nda tìla pye ki kɛyɛn shyɛn yi na ti ni. Tìla pye mɛtɛrɛ nafa shyɛn ma yiri kɛ.

\par }{\PP Shɛrigo gbɔgɔ ki ndɔgɔrɔ nawa woro, naa shɛrigo gbɔgɔ ki nawa, naa ki yumbyɔ nawa woo,

\VS{16}naa ki yeyɔnrɔ shɔnye pe ni, naa ki mɛrɛ fenɛtiriye pe ni, naa ki torosara nda tìla pye ma sanŋgazoye taanri pe maga, ma yɛgɛ wa yeyɔnrɔ shɔnye pe yeri, pàa tire papara papara tagataga ki lara ti ni fuun ti na mari tɔn, maga lɛ wa tara ti na fɔ ma saa gbɔn fenɛtiriye pe na; pàa tire papara papara tagataga fenɛtiriye pe na ma pe tɔn fun.

\VS{17}Shɛrigo gbɔgɔ ki mbogo ŋga wa funwa na konaa ki nawa mbogo ki ni, mbege maga mbege fili, maga lɛ wa yeyɔngɔ ki na fɔ maa saa gbɔn ki yumbyɔ nawa woo wi na, pàa ki mboro ti kɛnlɛgi kɛnlɛgi mari fere.

\VS{18}Pàa
mɛrɛgɛye mbele pe yinri
sherubɛnye pe yanlɛɛlɛ naa sɛngɛmbanra yanlɛrɛ gbegele mbogo ki kɛɛ ki ni fuun ki na. Sɛngɛmbanga yanlɛgɛ nuŋgba nuŋgba pyew la pye sherubɛnye yanlɛɛlɛ shyɛnzhyɛn sɔgɔwɔ. Yɛrɛ shyɛnzhyɛn tìla pye sherubɛn nuŋgba nuŋgba pyew wi na.

\VS{19}Wi yɛgɛ ŋga kìla pye paa sɛnwee pyɔ yɛgɛ yɛn, kìla pye ma yɛgɛ wa sɛngɛmbanga yanlɛgɛ nuŋgba yeri kɛɛ ŋga na. Wi yɛgɛ sanŋga ŋga kìla pye paa jara yirifɔnŋɔ yɛgɛ yɛn, kìla pye ma yɛgɛ wa sɛngɛmbanga yanlɛgɛ nuŋgba yeri kɛɛ sanŋga ki na. Kìla pye ma, ma go ki maga maga fili.

\VS{20}Mbege lɛ le nɔgɔna fɔ sa gbɔn wa yeyɔnrɔ ti naayeri, sherubɛnye yanlɛɛlɛ naa sɛngɛmbanra yanlɛrɛ tìla pye ma kerikeri wa shɛrigo gbɔgɔ ki nawa mbogo ki na.

\VS{21}Shɛrigo gbɔgɔ ki yeyɔngɔ kɔrɔ ki kandiriye pe titɔnlɔwɔ pìla pye ja.

\par }{\PP Wa
laga kpoyi ki yɛgɛ kɛɛ ki yeri, yaraga kà la pye wa, ŋga ki cɛnlɔmɔ pìla pye

\VS{22}paa
saraga wɔsaga tige wogo yɛn. Ki yagawa pìla pye mɛtɛrɛ nuŋgba naa kɔngɔ. Ki titɔnlɔwɔ pìla pye mɛtɛrɛ nuŋgba. Ki yɛngɛlɛ koro naa ki nɔgɔna cɛnyaara ti ni, konaa ki kanŋgara ti ni fuun ti ni, pàa ti gbegele tire ni. A naŋa wì silan pye fɔ: «Ki tabali ŋa yɛɛn wo wi yɛn ma tɛgɛ Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ.»


\par }{\PP \VS{23}Yeyɔnrɔ shyɛn tìla pye shɛrigo gbɔgɔ konaa laga kpoyi ki na.

\VS{24}Kɔrɔ piile shyɛnzhyɛn pàa pye ki yeyɔnrɔ ti na. Shyɛn la pye yeyɔngɔ nuŋgba na, shyɛn la pye yeyɔngɔ sanŋga ki na. Ki kɔrɔ piile shyɛn pàa pye na yɛngɛlɛ na tɔnni.

\VS{25}Pàa sherubɛnye yanlɛɛlɛ naa sɛngɛmbanra yanlɛrɛ gbegele wa shɛrigo gbɔgɔ ki kɔrɔ piile pe na, paa yɛgɛ ŋga na pàa ti pye mboro ti na we. Pàa tire gbata kan wa ndɔgɔrɔ ti yɛgɛ kɛɛ ki na, wa funwa na.

\VS{26}Mɛrɛ fenɛtiriye naa sɛngɛmbanra yanlɛrɛ la pye ndɔgɔrɔ mboro ti na ti kɛyɛn yi ni fuun yi na, naa shɛrigo gbɔgɔ ki kanŋgara na yinrɛ ti na konaa gbataala pe na.




\par }\Chap{42}{\SH Shɛrigo gbɔgɔ ki kanŋgara na yinrɛ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ko puŋgo na, a naŋa wì si kari na ni wa
shɛrigo gbɔgɔ loŋgo ki nawa, wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeri. Yumbiile mbele pe yɛn wa fowaga ki yɛgɛ, ma yɛgɛ wa shɛrigo gbɔgɔ ki yeri, wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ ki na, a wì si kari na ni wama.

\VS{2}Wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeyɔngɔ ki tanla, ki yinrɛ kologo ki titɔnlɔwɔ pìla pye mɛtɛrɛ nafa shyɛn ma yiri kɛ. Ki gbemɛ pìla pye mɛtɛrɛ nafa ma yiri kaŋgurugo.

\VS{3}Yinrɛ kologo ki kɛɛ nuŋgba la pye ma yɛgɛ wa shɛrigo gbɔgɔ laga nawa fogo ki yeri. Ki titɔnlɔwɔ pìla pye mɛtɛrɛ kɛ. Ki kɛɛ sanŋga kìla pye ma yɛgɛ wa sinndɛɛrɛ yindɛlɛ li yeri, wa laga nawa funwa woo pi ni. Torosara la pye wa ti yɛɛ gona sanŋgazoye taanri ni.

\VS{4}Wa yumbiile pe yɛgɛ, torosaga kà la pye wa, ma wa loŋgo nawa pi yeri. Ki gbemɛ pìla pye mɛtɛrɛ kaŋgurugo, ki titɔnlɔwɔ pìla pye mɛtɛrɛ nafa shyɛn ma yiri kɛ. Yumbiile pe yeyɔnrɔ tìla pye ma yɛgɛ wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ ki yeri.

\VS{5}Sanŋgazo wi yumbiile mbele pàa pye wa naayeri, pe nawa pìla pye ma kologo kologo ma wɛ nɔgɔna woolo pe na konaa nandogomɔ woolo pe na, katugu torosara tìla ka wɔ wa naayeri yumbiile pe gbemɛ pi ni.

\VS{6}Go kìla pye sanŋgazo yinrɛ koloyo taanri ma tagala yi yɛɛ go na. Ɛɛn fɔ, tiyagala sila pye ki na, paa yɛgɛ ŋga na loŋgo nawa yinrɛ sannda ti wogo kìla pye. Ki kala na, mbege lɛ le nɔgɔna mbe kari naayeri, naayeri yumbiile pe nawa pìla kologo kologo ma wɛ nɔgɔna yumbiile poro naa nandogomɔ woolo pe gbemɛ pi na.

\VS{7}Mbogo ŋga kìla toro kpaara wa loŋgo nawa pi funwa kɛɛ ki na, ma wa yumbiile pe yɛgɛ kɛɛ yeri, ki titɔnlɔwɔ pìla pye mɛtɛrɛ nafa ma yiri kaŋgurugo.

\VS{8}Katugu yumbiile kologo kpaara ŋga kìla pye ma wa wa loŋgo nawa pi funwa kɛɛ ki yeri, ki titɔnlɔwɔ pìla pye mɛtɛrɛ nafa ma yiri kaŋgurugo. Ɛɛn fɔ ma wa shɛrigo gbɔgɔ ki yɛgɛ kɛɛ ki yeri, yumbiile kologo ki titɔnlɔwɔ pìla pye mɛtɛrɛ nafa shyɛn ma yiri kɛ.

\VS{9}Wa ki yumbiile pe nɔgɔna kɛɛ ki yeri, wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ ki na, yeyɔngɔ kà la pye wa, ŋga leele mbele pàa pye na yinrigi wa loŋgo nawa pi funwa kɛɛ ki na, pe mbaa ya mbaa yiin wa ki ni.


\par }{\PP \VS{10}Loŋgo ki jasa mbogo ŋga kìla pye wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri, yinrɛ tà la pye wa ki laga ki na. Tìla pye ma yɛgɛ wa shɛrigo gbɔgɔ ko naa fowaga ŋga kìla pye wa ki yeri.

\VS{11}Torosaga kà la pye wa ki yumbiile pe yɛgɛ. Yumbiile pe cɛnlɔmɔ pìla pye paa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yumbiile pe cɛnlɔmɔ pi yɛn. Pe titɔnlɔwɔ po naa pe gbemɛ pi ni, pìla pye ja paa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ woolo pe yɛn. Pe yirisara konaa pe kanlɔmɔ pìla pye ja. Pe yeyɔnrɔ tìla pye ja.

\VS{12}Yumbiile mbele pàa pye wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ ki na, pe yeyɔnrɔ tìla pye ma fun. Mbogo ŋga kìla pye wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri, torosaga kà la pye wa ki yɛgɛ. Yeyɔngɔ kà la pye wa ki torosaga ki lɛsaga ki na; pa leele pàa pye na yiin wa ki yeyɔngɔ ki ni.


\par }{\PP \VS{13}Kona, a naŋa wì silan pye fɔ: «Yumbiile mbele pe yɛn wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ ki na konaa mbele pe yɛn wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ ki na, poro mbele pe yɛn ma yɛgɛ wa shɛrigo gbɔgɔ ki fowaga ki yeri, pe yɛn yumbiile mbele pe yɛn
kpoyi.
Saraga wɔfɛnnɛ mbele pe yɛn na tunŋgo piin Yawe Yɛnŋɛlɛ li kan, pa pe yaa kaa pe yaakara nda ti yɛn jɛndɛ kpoyi ti kaa wa pe ni. Pe yaa kaa pe yaara nda ti yɛn jɛndɛ kpoyi ti teri wa. To ti yɛn yarilire
saara, naa kapere kala yagawa jasaara konaa kajɔgɔrɔ gbegelesaara, katugu ki laga ki yɛn kpoyi.

\VS{14}Na saraga wɔfɛnnɛ paga ka ye wa
laga kpoyi ki ni, pee daga mbe yiri teere mbe kari wa laga nawa funwa woo pi ni; ɛɛn fɔ pe daga mbe pe saraga wɔgɔtunŋgo yaripɔrɔ ti wɔ mberi tɛgɛ wa ki yinrɛ ti ni, katugu ki yaripɔrɔ ti yɛn kpoyi. Ko puŋgo na, pe yaa yaripɔrɔ ta yɛgɛ le mbe si jɛn mbe kari wa laga ŋga leele pe yɛn.»


\par }{\SH Shɛrigo gbɔgɔ ki loŋgo mbogo
\par }
{\PP \VS{15}Naa naŋa wìla kaa shɛrigo gbɔgɔ nawa pi taanla ma kɔ sanga ŋa ni, a wì si yiri na ni wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeyɔngɔ ki ni. Laga nawa mba pì shɛrigo gbɔgɔ ki maga, a wì suu taanla.

\VS{16}A wì si taanlakanŋgala li tɛgɛ ma shɛrigo gbɔgɔ ki yɔnlɔ yirisaga kɛɛ ki taanla. Ki titɔnlɔwɔ pìla pye mɛtɛrɛ cɛnmɛ shyɛn naa nafa shyɛn ma yiri kɛ (250).

\VS{17}A wì si shɛrigo gbɔgɔ ki yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ ki taanla. Ko fun kìla pye mɛtɛrɛ cɛnmɛ shyɛn naa nafa shyɛn ma yiri kɛ (250) mbe yala taanlakanŋgala li ni.

\VS{18}A wì si shɛrigo gbɔgɔ ki yɔnlɔparawa kalige kɛɛ ki taanla, a ko fun kì pye mɛtɛrɛ cɛnmɛ shyɛn naa nafa shyɛn ma yiri kɛ (250) mbe yala taanlakanŋgala li ni.

\VS{19}A wì si kari wa shɛrigo gbɔgɔ ki yɔnlɔ tosaga kɛɛ ki yeri, mɛɛ ko fun ki taanla. Kìla pye mɛtɛrɛ cɛnmɛ shyɛn naa nafa shyɛn ma yiri kɛ (250) mbe yala taanlakanŋgala li ni.

\VS{20}Kona mbogo ŋga kìla pye ma shɛrigo gbɔgɔ ki maga, a wì sigi taanla ki kɛyɛn tijɛrɛ yi ni fuun yi na. Ki kɛyɛn yi ni fuun nuŋgba nuŋgba yi titɔnlɔwɔ pìla pye mɛtɛrɛ cɛnmɛ shyɛn naa nafa shyɛn ma yiri kɛ (250). Ki mbogo ko kìla laga kpoyi konaa lara nda ti woro kpoyi ti kɔn mari laga ti yɛɛ na.




\par }\Chap{43}{\SH Yɛnŋɛlɛ li gbɔgɔwɔ yanwa \newline  pì sɔngɔrɔ wa shɛrigo gbɔgɔ \newline  ki ni naa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ko puŋgo na, yeyɔngɔ ŋga wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri, a naŋa wì si kari na ni wa ki na.

\VS{2}Kona, a
Izirayɛli woolo Yɛnŋɛlɛ li gbɔgɔwɔ yanwa pì si yiri wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri na paan. Li magala làa pye paa tɔnŋgbɔɔ tinmɛ yɛn. Tara tìla pye na yɛngɛlɛ li gbɔgɔwɔ yanwa pi ni.

\VS{3}Yariyanga ŋga mìla pye na yaan, kìla pye paa yariyanga ŋga mìla yan, sanga ŋa ni mìla pan ma ca ki tɔngɔwɔ sɛnrɛ ti yo we. Ki yariyanra tìla pye paa ŋga mìla yan wa Kebari gbaan wi yɔn na ki yɛn. Kì pye ma, a mì si to mala yɛgɛ ki jiile wa tara.


\par }{\PP \VS{4}A Yawe Yɛnŋɛlɛ li gbɔgɔwɔ yanwa pì si pan ma toro wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeyɔngɔ ki ni, ma ye wa
shɛrigo gbɔgɔ ki ni.

\VS{5}A Yɛnŋɛlɛ li yinnɛ lì silan lɛ ma kari na ni wa loŋgo ki nawa pi ni. Wele, a Yawe Yɛnŋɛlɛ li gbɔgɔwɔ yanwa pì si shɛrigo gbɔgɔ ki yin.

\VS{6}Kona, mbe naŋa wì ta yeresaga le na tanla, a mì si lere wa magala ta wi yɛn na para na ni, ma yiri wa shɛrigo gbɔgɔ ki ni.

\VS{7}A wì silan pye fɔ: «Sɛnwee pyɔ, ki laga ŋga ko ki yɛn na wunluwɔ jɔngɔ konaa na tɔɔrɔ tagasaga ye. Mi yaa cɛn laga Izirayɛli woolo pe sɔgɔwɔ fɔ sanga pyew. Izirayɛli woolo poro naa pe wunlumbolo pe ni, pe se kanla mɛgɛ
kpoyi ki tɛgɛ
fyɔngɔ ni naa, pe jajara kapyere ti ni, konaa mbaa pe wunlumbolo pe gboolo pe nii wa pe sunzara nda wa tinndiye pe na ti na.

\VS{8}Wunlumbolo pàa pe yarisunndo gbɔgɔyinrɛ ti kan mari yeyɔnrɔ shɔnye pe wɔ le na shɛrigo gbɔgɔ ki yeyɔngɔ shɔn wi tanla, mari yeyɔnrɔ kɔrɔ piile pe gbegele le na shɛrigo gbɔgɔ yeyɔngɔ kɔrɔ piile pe tanla. Mbogo ko cɛ kìla pye mi naa poro we sɔgɔwɔ. Pànla mɛgɛ kpoyi ki tɛgɛ fyɔngɔ ni pe katijangara ti ni. Ko kala kì ti wa na naŋgbanwa pi ni, mìla pe tɔngɔ.

\VS{9}Ɛɛn fɔ koni, pe yaa ka pe nanjara kapyere ti laga lali na ni, konaa mbe pe wunlumbolo pe gboolo pe laga lali na ni. Pa kona mi yaa cɛn wa pe sɔgɔwɔ sanga pyew.


\par }{\PP \VS{10}«Mboro wo na, sɛnwee pyɔ, ki shɛrigo gbɔgɔ ŋga ki cɛnlɔmɔ pi yɛgɛ naga Izirayɛli woolo pe na, mbe ti fɛrɛ mbe pe yigi pe kambasinnde ti kala na; pe ki shɛrigo gbɔgɔ ŋga ki kanlɔmɔ pi cancan jɛŋgɛ.

\VS{11}Na fɛrɛ ka pe yigi kaselege ko na kapyere nda fuun pè pye ti kala na, pa kona ma shɛrigo gbɔgɔ ki cɛnlɔmɔ pi naga pe na: Po pi yɛn ki kanlɔmɔ, naa yeyɔnrɔ, naa ki yirisara. Ma ki cɛnlɔmɔ pi ni fuun pi naga pe na, ki kondɛgɛŋgɛlɛ ke ni fuun, naa ki cɛnlɔmɔ pi ni fuun naa ki lasiri koŋgolo ke ni fuun. Ma ti ni fuun ti yɔnlɔgɔ sɛwɛ na, mari tɛgɛ pe yɛgɛ sɔgɔwɔ peri jɛn, jaŋgo pe ki cɛnlɔmɔ pi ni fuun naa ki kondɛgɛŋgɛlɛ ke ni fuun ke yigi mbaa ke jate jɛŋgɛ, mbaa tanri mbaa yala ke ni.

\VS{12}Shɛrigo gbɔgɔ ki lasiri wowi yɛɛn: Lara nda fuun ti yɛn maga maga wa yanwiga ki go na, ti yɛn kpoyi. Wele, ko ki yɛn shɛrigo gbɔgɔ ki lasiri we.


\par }{\SH Saraga wɔsaga ki kala
\par }
{\PP \VS{13}«Saraga wɔsaga ki taanlakala loli yɛɛn. Ki yaa taanla taanlakanŋgala na ni, li yɛn mɛtɛrɛ kɔngɔ. Ki nɔgɔna cɛnyaraga ki yaa cɛn titɛgɛ ŋga ni, ki tijuguwo pi yaa pye mɛtɛrɛ kɔngɔ, ki gbemɛ pi yaa pye mɛtɛrɛ kɔngɔ. Ki kanŋgaga na yɔn kɛɛrɛ ŋga kì yiri jɛnri, mbege maga mbege fili, ki yagawa pi yaa pye siwiri nuŋgba. Saraga wɔsaga ki yagawa powi yɛɛn:

\VS{14}Mbege lɛ wa saraga wɔsaga ki nɔgɔ ki na wa tara ti na, mbe kari naayeri mbe sa gbɔn ki nɔgɔna cɛnyaraga ki na, ki yagawa pi yaa pye mɛtɛrɛ nuŋgba, ki gbemɛ pi yaa pye mɛtɛrɛ kɔngɔ. Mbege lɛ wa nɔgɔna cɛnyaraga jɛɛlɛ li na mbe sa gbɔn wa ki gbegbeŋge ki na, ki yagawa pi yaa pye mɛtɛrɛ shyɛn, ki gbemɛ pi yaa pye mɛtɛrɛ kɔngɔ.

\VS{15}Saraga wɔsaga ki kasɔn lesaga ki yagawa pi yaa pye mɛtɛrɛ shyɛn. Yɛnŋgɛlɛ tijɛrɛ yaa pye ki yɛngɛlɛ tijɛrɛ ke na.

\VS{16}Saraga wɔsaga ki kasɔn lesaga ki titɔnlɔwɔ pi yaa pye mɛtɛrɛ kɔgɔlɔni, ki gbemɛ pi yaa pye mɛtɛrɛ kɔgɔlɔni. Ki titɔnlɔwɔ naa ki gbemɛ pi ni, pi yaa pye ja.

\VS{17}Nɔgɔna cɛnyaraga gbegbeŋge ki titɔnlɔwɔ pi yaa pye mɛtɛrɛ kɔlɔshyɛn, ki gbemɛ pi yaa pye mɛtɛrɛ kɔlɔshyɛn. Ki kanŋgɔlɔyɔ tijɛrɛ yi ni fuun yi yaa pye ja. Ki kanŋgaga na yɔn kɛɛrɛ ŋga ki yaa yiri jɛnri, mbege maga mbege fili, ki yagawa pi yaa pye mɛtɛrɛ kɔngɔ ki kɔngɔ. Titɛgɛ ŋga ki yaa pye mbege maga, ki tijuguwo pi yaa pye mɛtɛrɛ kɔngɔ. Ki lugusaga ki yaa pye mbe yɛgɛ wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri.»


\par }{\PP \VS{18}Kona, a naŋa wì silan pye naa fɔ: «Sɛnwee pyɔ, pa
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: Na paga ka saraga wɔsaga ki kan pilige ŋga ni, mbe ta mbe
saara sogoworo ti wɔ wa ki na, mbe yaayoro kasanwa pi yanragi yanragi ki na, kondɛgɛŋgɛlɛ ŋgele koro ye yaa ka tanga ke na.

\VS{19}Saraga wɔfɛnnɛ mbele pe yɛn
Levi setirige piile, ma yiri wa Zadɔki setirige ki ni, poro cɛ pe mbe ya mbaa fulo na tanla mbaa saraga woo na yeri. We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma. Ma yaa ka napɔlɔ yirifɔnŋɔ nuŋgba kan pe yeri poo pye saraga, mbe kapere ti kala yagawa ja.

\VS{20}Ma yaa ki kasanwa pa lɛ mboo fafa saraga wɔsaga ki yɛnŋgɛlɛ tijɛrɛ ke na, naa ki yɛngɛlɛ tijɛrɛ ke na konaa ki kanŋgaga na yɔn kɛɛrɛ ŋga kìgi maga maga fili ki na. Ma yaa ki pye ma, mbe kapere ti kala yagawa ja, mbe saraga wɔsaga ki tɛgɛ ki yɛ Yɛnŋɛlɛ kan.

\VS{21}Ko puŋgo na, napɔlɔ yirifɔnŋɔ ŋa wi yaa pye kapere ti kala yagawa jasaraga, ma yaa wi lɛ mbe yiri wi ni, ma yaa saa sogo shɛrigo gbɔgɔ ki laga ka na, ŋga ki yɛn ma tɛgɛ ki tunŋgo ki mɛgɛ ni.


\par }{\PP \VS{22}«Ki pilige shyɛn wogo ki na, sikapɔlɔ ŋa wi yɛn jɛrɛgisaga fu, ma yaa wa yigi mboo pye kapere ti kala yagawa jasaraga, mbe saraga wɔsaga ki pye kpoyi, paa yɛgɛ ŋga na màa ki pye kpoyi napɔlɔ yirifɔnŋɔ wi ni we.

\VS{23}Na maga ka kapere ti kala yagawa jasaraga ki wɔ mbe kɔ, ma yaa napɔlɔ yirifɔnŋɔ ŋa wi yɛn jɛrɛgisaga fu wa yigi konaa simbapɔlɔ ŋa wi yɛn jɛrɛgisaga fu. Ma yaa pe yigi wa ma yaayoro ŋgbelege ki ni.

\VS{24}Ma yaa kari pe ni wa Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ. Saraga wɔfɛnnɛ pe yaa ka kɔ wo pe na, mbe si pe pye saraga sogowogo Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri.

\VS{25}Pilige nuŋgba nuŋgba pyew, ma yaa sikapɔlɔ nuŋgba wɔ kapere ti kala yagawa jasaraga mbe sa gbɔn fɔ piliye kɔlɔshyɛn. Pe yaa ka napɔlɔ yirifɔnŋɔ ŋa wi yɛn jɛrɛgisaga fu wi nuŋgba yigi konaa simbapɔlɔ ŋa wi yɛn jɛrɛgisaga fu nuŋgba ni, mbe yiri wa ma yaayoro ŋgbelege ki ni, mbe pe wɔ fun saraga.

\VS{26}Piliye kɔlɔshyɛn ni, ye yaa kapere ti kala yagawa jatunŋgo ki pye mbe saraga wɔsaga ki pye kpoyi, mbege tɛgɛ ki yɛ Yɛnŋɛlɛ kan.

\VS{27}Na ki piliye yɔn kiga ka tin, mbege lɛ le pilige kɔlɔtaanri wogo ki na mbaa kee wa yɛgɛ, saraga wɔfɛnnɛ pe yaa la ye saara sogoworo to naa ye nayinmɛ saara ti woo wa saraga wɔsaga ki na. Pa kona mi yaa la kajɛŋgɛ piin ye kan.» We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.




\par }\Chap{44}{\SH Tara ti to wi yaa la yiin \newline  yeyɔngɔ ŋga ni
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona, a naŋa wì si sɔngɔrɔ na ni wa
laga kpoyi ki yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeyɔngɔ ki yeri, wa funwa na. Ki yeyɔngɔ kìla pye ma tɔn.

\VS{2}A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì silan pye fɔ: «Ki yeyɔngɔ ŋga ki yaa koro tɔnŋgɔ, ki se ka yɛngɛ naa. Lere kpɛ se ka toro wa ki ni; katugu Yawe Yɛnŋɛlɛ,
Izirayɛli woolo Yɛnŋɛlɛ làa ye wa ki yeyɔngɔ ki ni. Ki kala na, ki yaa koro tɔnŋgɔ.

\VS{3}Ɛɛn fɔ, tara ti to wo na, mboo ta wo wi yɛn tara ti to, wi mbe ya sa cɛn wa ki laga ki na, mbe li Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ. Wi yaa ka toro mbe ye wa ndɔgɔrɔ ti yeyɔngɔ ki ni, mbe ka sɔngɔrɔ mbe yiri wa ki yeyɔngɔ nuŋgba ki ni.»


\par }{\SH Mbele pe woro na fyɛ Yɛnŋɛlɛ yɛgɛ \newline  pee daga mbe ye \newline  wa shɛrigo gbɔgɔ ki ni
\par }
{\PP \VS{4}Ko puŋgo na, a naŋa wì si kari na ni wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeyɔngɔ ki yeri. A mì si wele, mɛɛ Yawe Yɛnŋɛlɛ li gbɔgɔwɔ yanwa pi yan pi yɛn na li shɛrigo gbɔgɔ ki yinni. A mì si to mala yɛgɛ ki jiile wa tara.

\VS{5}A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì silan pye fɔ: «Sɛnwee pyɔ, ta kɔrɔsiri piin, mɔɔ yɛngɛlɛ ke yɛngɛ maa wele jɛŋgɛ, mɔɔ nuŋgbogolo ke jan maa nuru. Mi yaa sɛnrɛ nda fuun yo ma kan na shɛrigo gbɔgɔ ki kondɛgɛŋgɛlɛ naa ki lasiri koŋgolo ke wogo na, mari logo. Mbaa yiin konaa mbaa yinrigi wa shɛrigo gbɔgɔ ki ni, ŋgele ke yɛn na para ki wogo na, mɔɔ jatere wi tɛgɛ ke na jɛŋgɛ.


\par }{\PP \VS{6}«Izirayɛli woolo mbele pè yiri ma je, maga yo pe kan fɔ, pa
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Izirayɛli woolo, ye katijangara ti ni fuun ti la kì kɔ na na.

\VS{7}Na ye kaa paan ye yaakara
saara, naa saraga kara yanlaga ki ni, konaa ti kasanwa pi ni na kan sanga ŋa ni, cɛngɛlɛ woolo mbele pee
kɛnrɛkɛnrɛ, pe si woro na nuru na yeri, ye ma pele lɛ ma ye pe ni wa na shɛrigo gbɔgɔ ki ni. Yège pye ma, maga tɛgɛ
fyɔngɔ ni. Na
yɔn finliwɛ mba pi yɛn mi naa yoro we sɔgɔwɔ, yòo jɔgɔ ye katijangara ti ni fuun ti kala na.

\VS{8}Yaara nda ti yɛn
kpoyi, ye sila ye jatere wi tɛgɛ ti tunŋgo ki na; ɛɛn fɔ ki leele mbele pe yɛn cɛngɛlɛ kele yɛgɛ woolo, poro yàa tɛgɛ ki tunŋgo ki na wa laga kpoyi ki ni ye yɛɛ yɔnlɔ.›


\par }{\PP \VS{9}«Ki kala na, pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Cɛngɛlɛ woolo mbele pee kɛnrɛkɛnrɛ, pe si woro na nuru na yeri, wo wa kpɛ si daga mbe ye wa na laga kpoyi ki ni; ali nambanmbala mbele pe yɛn ma cɛn wa yoro Izirayɛli woolo ye sɔgɔwɔ, wo wa kpɛ si daga mbe ye wa na laga kpoyi ki ni.› »


\par }{\SH Levi cɛnlɛ woolo mbele \newline  pàa laga Yɛnŋɛlɛ li na
\par }
{\PP \VS{10}«Koni, Levi setirige piile poro na, mbele pàa laga na na, sanga ŋa ni Izirayɛli woolo pàa puŋgo, ma laga na na, ma taga pe yarisunndo ti na, pe yaa ka pe kajɔgɔrɔ ti go kala li lɛ.

\VS{11}Pe yaa ka pye na laga kpoyi ki yeyɔnrɔ ti welefɛnnɛ konaa shɛrigo gbɔgɔ ki tunmbyeele. Pe yaa kaa
saara sogoworo to naa saara yaayoro sannda ti kɔnlɔgi leele pe kan. Pe yaa kaa yeregi leele pe yɛgɛ sɔgɔwɔ mbaa tunŋgo piin pe kan.

\VS{12}Ɛɛn fɔ kì kaa pye pè pinlɛ Izirayɛli woolo pe ni na pe yarisunndo ti gbogo, ma ti a Izirayɛli woolo pè kurugo ma to kapege, mìlan kɛɛ ki yirige ma wugu, fɔ pe yaa pe kajɔgɔrɔ ti go kala li lɛ. We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.

\VS{13}Pe se ka fulo na tanla naa, mbe ta mbaa saraga wɔgɔtunŋgo piin na kan; yaara nda fuun tì tɛgɛ ti yɛ na kan, yaara nda fuun ti yɛn jɛndɛ kpoyi, pe se ka fulo ta kpɛ tanla. Ɛɛn fɔ fɛrɛ kapyere nda pè pye to naa pe katijangara ti ni, pe yaa ti go kala li lɛ.

\VS{14}Shɛrigo gbɔgɔ ki welemɛ tunŋgo ko cɛ mi yaa kan pe yeri, konaa tunndo tunmɔɔrɔ nda fuun ti daga mbaa piin wa shɛrigo gbɔgɔ ki ni, mbaa ki gbɛgɛlɛ ti ni.


\par }{\SH Saraga wɔfɛnnɛ pe tunŋgo
\par }
{\PP \VS{15}«We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma fɔ: ‹Saraga wɔfɛnnɛ mbele pe yɛn Levi setirige piile, ma yiri wa Zadɔki setirige ki ni, poro mbele pàa koro na laga kpoyi ki tunŋgo ki na naga piin, sanga ŋa ni Izirayɛli woolo pàa puŋgo ma lali na ni, poro pe yaa kaa fulo na tanla, mbaa tunŋgo piin na kan. Pe yaa kaa yeregi na yɛgɛ sɔgɔwɔ mbaa saraga kara ti yanlaga konaa ti kasanwa pi ni ti woo na yeri.

\VS{16}Poro cɛ pe yaa kaa yiin wa na laga kpoyi ki ni; pe yaa kaa fulo wa na tabali wi tanla mbaa saraga wɔgɔtunŋgo ki piin na kan. Pe yaa kaa tanri na shɛrigo gbɔgɔ tunŋgo ki kondɛgɛŋgɛlɛ ke na.

\VS{17}Na paga kaa yiin wa loŋgo nawa pi yeyɔnrɔ ti ni sanga ŋa ni, lɛn jese yaripɔrɔ pe daga mbe le pe yɛɛ na. Na pe kaa tunndo piin wa loŋgo ki nawa yeyɔnrɔ ti na konaa wa shɛrigo gbɔgɔ ki ni sanga ŋa ni, pe daga mbe simbasire yaripɔrɔ le pe yɛɛ na.

\VS{18}Pe daga mbe gbɔgɔwɔ njagala lɛn wogolo kan wa pe yinrɛ ti na, mbe lɛn paraga kurusi weŋgele le pe yɛɛ na. Pee daga mbe yaripɔrɔ ta le pe witire ti nandogomɔ, nda ti yaa ki kan kafugo mbaa pe wuun\XREF{†}{{\XO 44:18 }{\XO{44.18:
}}{\XT{Ɛki 28.39-43; Levi 16.4}}}.

\VS{19}Na paga kaa yinrigi mbaa kee wa laga nawa funwa woo pi ni, wa leele pe tanla, pe daga mbe pe saraga wɔgɔtunŋgo pyeyaripɔrɔ ti wɔ pe yɛɛ na, mberi tɛgɛ wa laga kpoyi ki yumbiile pe ni, mbe yaripɔrɔ ta yɛgɛ le pe yɛɛ na mbe si yiri; jaŋgo paga ka lere wa kan wi jiri pe yaripɔrɔ nda ti yɛn kpoyi ti na mbe ku\FTNT{†}{{\FR 44:19 }{\FR{44.19:
}}{\FT{Mbe yala Yɛnŋɛlɛ li lasiri wi ni, leele sanmbala mbele pe woro ma tɛgɛ Yɛnŋɛlɛ tunŋgo ki mɛgɛ ni, wa sila daga mbe jiri yaara nda ti yɛn kpoyi Yɛnŋɛlɛ yɛgɛ na ti na (}}{\XT{Ɛki 30.29; 2 Sami 6.6-7}}{\FT{).}}}.›


\par }{\PP \VS{20}«Saraga wɔfɛnnɛ pe se kaa pe yinrɛ ti kunlu, pe se kaa pe yinzire ti yari tila tɔnlɔndɔnlɔ; ɛɛn fɔ pe daga mbaa pe yinzire ti kɔɔn\XREF{†}{{\XO 44:20 }{\XO{44.20:
}}{\XT{Levi 21.5}}}.

\VS{21}Saraga wɔfɛnnɛ wa kpɛ si daga mbe duvɛn wɔ mbe si jɛn mbe ye wa shɛrigo gbɔgɔ loŋgo nawa pi ni\XREF{†}{{\XO 44:21 }{\XO{44.21:
}}{\XT{Levi 10.9}}}.

\VS{22}Saraga wɔfɛnnɛ pee daga mbe naŋgunjɔ pɔri jɛlɛ, nakoma mbe jɛlɛ ŋa wì pɔlɔ wi je wa pɔri jɛlɛ. Ɛɛn fɔ sumboro naŋambajɛɛnlɛ pe daga mbe pɔri jɛɛlɛ, mbe yiri wa Izirayɛli woolo pe ni, nakoma naŋgunjɔ ŋa wìla pye saraga wɔfɛnnɛ wa jɔ.


\par }{\PP \VS{23}«Saraga wɔfɛnnɛ pe yaa kaa na woolo pe nari, jaŋgo yaara nda ti yɛn kpoyi konaa nda ti woro kpoyi peri jɛn peri wɔ ti yɛɛ ni; pe yaara nda ti yɛn fyɔngɔ ni konaa nda ti woro fyɔngɔ ni ti jɛn peri wɔ ti yɛɛ ti ni\XREF{†}{{\XO 44:23 }{\XO{44.23:
}}{\XT{Levi 10.10}}}.

\VS{24}Saraga wɔfɛnnɛ pe yaa kaa leele pe kiti kɔnkagala ke yɛgɛ woo, mbaa kiti wi kɔɔn mbaa yala na kakɔnndɛgɛŋgɛlɛ koro ni. Pe yaa kaa na shɛrɛgɛ fɛtiye pe piin fun, mbaa yala na lasiri koŋgolo koro naa na kondɛgɛŋgɛlɛ ke ni, konaa mbanla
cɛnpilige ki tɛgɛ ki yɛ na kan.


\par }{\PP \VS{25}«Saraga wɔfɔ wii daga mbe jiri gboo na mboo yɛɛ tɛgɛ fyɔngɔ ni; ɛɛn fɔ wi mbe ya jiri lere ŋa na, wo wi yɛn wi to gboo, nakoma wi nɔ gboo, nakoma wi pinambyɔ gboo, nakoma wi sumborombyɔ gboo, nakoma wi nɔsepyɔ lenaŋa nakoma wi nɔsepyɔ sumboro ŋa wi fa pɔri naŋa yeri wo wa gboo\XREF{†}{{\XO 44:25 }{\XO{44.25:
}}{\XT{Levi 21.1-4}}}.

\VS{26}Na ki ka pye ko kayi, wi daga mbe yɛɛ pye kpoyi; na wi kaa yɛɛ pye kpoyi mbe kɔ, wi daga mbe piliye kɔlɔshyɛn pye mbe si jɛn mboo tunŋgo ki lɛ naa.

\VS{27}Pilige ŋga ni wi ka ye wa laga kpoyi ki ni, wa loŋgo nawa pi ni mbe yo wi yaa tunŋgo pye, wi daga mbe kapere ti kala yagawa jasaraga wɔ wi yɛɛ kan. We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\PP \VS{28}«Saraga wɔfɛnnɛ, kɔrɔgɔ ŋga pe yaa ta koyi ŋga yɛɛn: Mi jate muwi mi yaa pye pe tasaga ye. Ye se ka tasaga kan pe yeri wa Izirayɛli tara ti ni, katugu mi jate mi yaa ka pye pe tasaga\XREF{†}{{\XO 44:28 }{\XO{44.28:
}}{\XT{Nɔmbu 18.20}}}.

\VS{29}Yarikanra, naa kapere kala yagawa jasaara, naa kajɔgɔrɔ gbegelesaara to ti yaa ka pye pe yaakara, konaa yaraga ŋga fuun ki yaa tɛgɛ ki yɛ pew Yɛnŋɛlɛ kan laga Izirayɛli tara, ki yaa pye saraga wɔfɛnnɛ pe wogo.

\VS{30}Ye yarilire fɔnndɔ ti ni fuun ti koŋgbannda to naa yaara nda fuun ye ma lagala wa ye yarijɛndɛ ti na, ti yaa pye saraga wɔfɛnnɛ poro woro. Ye muwɛ mba pì yɔn pi ni fuun pi na, ye yaa kaa pi koŋgbanmba pi kaan pe yeri, jaŋgo mbe duwaw ye yinrɛ ti na\XREF{†}{{\XO 44:30 }{\XO{44.30:
}}{\XT{Nɔmbu 18.8-19}}}.

\VS{31}Saraga wɔfɛnnɛ pee daga mbe yaraga ŋga kì ku ki yɛ ka ka, nakoma mbe yaraga ŋga cɛngɛ gbo ka ka, ki yɛn sannjɛgɛ o nakoma yaayogo\XREF{†}{{\XO 44:31 }{\XO{44.31:
}}{\XT{Levi 22.8}}} o.»




\par }\Chap{45}{\SH Tara ti yɛɛlɛ kala
\par }
{\PP \VerseOne{1}«Na yaga ka sa pɛtɛ gbɔn mbe tara ti yɛɛlɛ kɔrɔgɔ
Izirayɛli woolo pe na sanga ŋa ni, ye yaa ka laga ka wɔ mbe ko tɛgɛ ki yɛ Yawe Yɛnŋɛlɛ li kan, ŋga ki yaa pye
kpoyi wa tara ti ni. Ki titɔnlɔwɔ pi yaa pye culo kɛ ma yiri shyɛn naa culo walaga. Ki gbemɛ pi yaa pye culo kɛ. Ki laga ki ni fuun ki yaa ka pye laga ŋga ki yɛn kpoyi.

\VS{2}Wa ki laga ki ni, ye yaa laga ka taanla wa, ŋga ki yaa pye
shɛrigo gbɔgɔ kansaga. Ki kɛyɛn tijɛrɛ yi ni fuun yi yaa pye mɛtɛrɛ cɛnmɛ shyɛn naa nafa shyɛn ma yiri kɛ kɛ (250). Ye yaa fogo ka yaga mbe shɛrigo gbɔgɔ ki maga mbege fili, ki titɔnlɔwɔ pi yaa pye mɛtɛrɛ nafa ma yiri kaŋgurugo.


\par }{\PP \VS{3}«Ko puŋgo na, wa ki laga ŋga kì taanla ki ni, ma yaa laga ka taanla, ŋga ki titɔnlɔwɔ pi yaa pye culo kɛ ma yiri shyɛn naa culo walaga, ki gbemɛ pi yaa pye culo kaŋgurugo. Ko ki yaa pye shɛrigo gbɔgɔ ki kansaga, lajɛŋgɛ kpoyi ye.

\VS{4}Ki laga ki yaa pye kpoyi laga tara ti ni, ŋga kì tɛgɛ ki yɛ
saraga wɔfɛnnɛ pe kan, poro mbele pe maa
laga kpoyi ki tunŋgo ki piin, na fulo Yawe Yɛnŋɛlɛ li tanla nali tunŋgo ki piin. Pa pe yaa ka pe yinrɛ ti kan wa ki laga ki na. Ki laga ko kayi ki yaa ka pye shɛrigo gbɔgɔ kpoyi ki kansaga ye.


\par }{\PP \VS{5}«Ye yaa laga ka yɛgɛ taanla, ŋga ki titɔnlɔwɔ pi yaa pye culo kɛ ma yiri shyɛn naa culo walaga, ki gbemɛ pi yaa pye culo kaŋgurugo. Ki yaa pye
Levi setirige piile pe wogo, poro mbele pe maa shɛrigo gbɔgɔ tunŋgo ki piin. Pe yaa ka pe cara ti kan wa ki laga ki ni, mbe cɛn wa ti ni.


\par }{\PP \VS{6}«Ye yaa laga ka yɛgɛ taanla naa ki pye ca ki wogo, mbe mara laga ŋga kì tɛgɛ ki yɛ Yɛnŋɛlɛ kan ki na. Ki titɔnlɔwɔ pi yaa pye culo kɛ ma yiri shyɛn naa culo walaga, ki gbemɛ pi yaa pye culo shyɛn culo naa walaga. Ko ki yaa pye Izirayɛli woolo pe ni fuun pe ca ye.»


\par }{\SH Tara to wi laga
\par }
{\PP \VS{7}«Ŋa wi yɛn tara ti to wo na, lara shyɛn ye yaa kan wi yeri. Laga nuŋgba yaa pye tara laga ŋga ki yɛn kpoyi konaa laga ŋga ki yɛn ca ki kansaga ki yɔnlɔ tosaga kɛɛ yeri, mbe sa gbɔn fɔ wa Mediterane kɔgɔje wi na. Laga sanŋga ki yaa pye tara laga ŋga ki yɛn kpoyi konaa ca ki kansaga ki yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri mbe sa gbɔn fɔ wa Izirayɛli tara kɔnlɔ li na, wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri. Tara ti to wi tasara ti ni fuun nuŋgba nuŋgba ti titɔnlɔwɔ pi daga mbe pye ja Izirayɛli cɛngɛlɛ nuŋgba nuŋgba ke tasaga ki ni, mbege lɛ wa yɔnlɔ tosaga kɔnlɔ li na mbe sa gbɔn fɔ wa yɔnlɔ yirisaga kɔnlɔ li na.

\VS{8}To ti yaa pye tara to wi tara re, wi tasaga wa Izirayɛli tara ti ni. Ki ka pye ma, na tara teele pe se koro mbaa tara piile pe tege naa; ɛɛn fɔ pe yaa tara sannda ti yaga Izirayɛli woolo pe kan, cɛngɛlɛ ke ni fuun naa ke tasara.»


\par }{\SH Tara to wi daga mbaa tanri \newline  kasinŋge konɔ li na
\par }
{\PP \VS{9}Pa
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: «Yoro Izirayɛli tara teele wele, ye kala lì kɛɛ toro pew. Ye lewɛlɛwɛ kapyere naa lejɔlɔgɔ kapyere ti yaga. Yaa tanri kaselege konaa kasinŋge ki na. Yarijɛndɛ nda yaa shoo na woolo pe yeri, yege yaga.» We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.

\VS{10}«Ye culoye pe daga mbe yala, ye tiwiyaara, efa konaa bati, ti daga mbe yala.

\VS{11}Tiwiyaara, efa wo naa bati wi ni, ti nawa pi daga mbe pye ja. Homɛri yɛnlɛ li kɔnsaga kɛ wolo lo li daga mbe yala bati yɛnlɛ nuŋgba ni, lo li si daga mbe yala fun efa yɛnlɛ nuŋgba ni. Ki tiwiyaara ti ni fuun ti daga mbe yala homɛri yɛnlɛ li kɔnsaga kɛ wolo li jatere wo ni\FTNT{†}{{\FR 45:11 }{\FR{45.11:
}}{\FT{Homɛri wìla pye tiwiyaraga gbeŋge ka, ŋga ki mbaa litiri cɛnmɛ tijɛrɛ naa nafa shyɛn ma yiri kɛ (450) yɔn ko tin. Efa wi mbaa culo nafa ma yiri kɛ yɔn ko tin. Bati wi mbaa litiri nafa shyɛn ma yiri kaŋgurugo yɔn ko tin.}}}.

\VS{12}Warifuwe pyɔ sikile nuŋgba wi nuguwɔ pi daga mbe yala warifuwe pyɔ gera kɛ nuguwɔ ni. Warifuwe pyɔ mini wi nuguwɔ pi daga mbe yala sikile pyɔ nafa taanri nuguwɔ ni\FTNT{†}{{\FR 45:12 }{\FR{45.12:
}}{\FT{Gera wi mbaa giramu walaga yɔn ko tin. Sikile nuŋgba wi mbaa giramu kɛ ma yiri shyɛn yɔn ko tin. Mini wi mbaa giramu cɛnmɛ kɔgɔlɔni naa nafa tijɛrɛ (680) yɔn ko tin.}}}.»


\par }{\SH Saara ti wɔlɔmɔ
\par }
{\PP \VS{13}«Ye daga mbaa ye yarikanra ti woo yɛgɛ ŋga na ki ŋga: ‹Ye yaa ye
bile yarilire nakoma ye
ɔrizhi yarilire ti walisaga nafa taanri wogo ki wɔ yarikanga.

\VS{14}Ye sinmɛ liwoo po na, yaga mba fuun ta, ye yaa pi walisaga cɛnmɛ woo pi kan. Ye yaa sinmɛ pi tiwi tiwiyaraga bati ko ni. Tiwiyaraga homɛri ki yɛnlɛ li walisaga kɛ wogo ko ki yɛn bati yɛnlɛ le; ki yɛnlɛ li walisaga kɛ wogo ko ki yɛn tiwiyaraga kɔri ki yɛnlɛ le fun.

\VS{15}Yaayoro to na, simbaala naa sikaala na paga cɛnmɛ shyɛn (200) yɔn ko tin Izirayɛli tara yaayoro kasaga ŋga fuun ni, yaayogo nuŋgba ye yaa wɔ wa pe ni mbe kan. Ye yaa wi taga wa yarilire saraga ki na, nakoma mbege pye
saraga sogowogo, nakoma
nayinmɛ saraga, jaŋgo mbe kapere ti kala yagawa ja leele pe kan.› We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\PP \VS{16}«Izirayɛli woolo pe ni fuun pe daga mbaa ki yaara ti woo mbaa paan ti ni Izirayɛli tara to wi kan.

\VS{17}Ɛɛn fɔ, tara ti to jate wi yaa kaa saara sogoworo ti yɛgɛ woo, naa yarilire saara ti ni, naa duvɛn saraga ŋga pe ma wɔ ma wo shɛrɛgɛ fɛtiye pe na, naa yevɔnndɔ fɛtiye pe na, naa
cɛnpiliye yi na konaa Izirayɛli woolo pe fɛti piligbɔrɔ sannda ti ni fuun ti na. Wi yaa kaa kapere ti kala yagawa jasaara ti woo, naa muwɛ saara ti ni, naa saara sogoworo ti ni, konaa nayinmɛ saara ti ni, jaŋgo mbe Izirayɛli woolo pe kapere ti kala yagawa ja.»


\par }{\PP \VS{18}Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: «Yɛlɛ li yeŋge koŋgbanŋga ki pilige koŋgbanŋga ki na, ye yaa napɔlɔ yirifɔnŋɔ wa yigi, ŋa wi yɛn jɛrɛgisaga fu, jaŋgo mbe laga kpoyi ki pye
fyɔngɔ fu.

\VS{19}Kona,
saraga wɔfɔ wi yaa kapere ti kala yagawa jasaraga yaayogo ki kasanwa pa lɛ, mboo fafa
shɛrigo gbɔgɔ yeyɔngɔ kɔrɔ piile pe na, naa
saraga wɔsaga ki nɔgɔna cɛnyaara ki yɛngɛlɛ tijɛrɛ ke na konaa loŋgo nawa yeyɔnrɔ kɔrɔ piile pe na.

\VS{20}Yeŋge ki pilige kɔlɔshyɛn wogo ki na, ye yaa nuru mbege saraga cɛnlɛ ka wɔ naa, lere ŋa wì kapege pye wi sigi siligi, nakoma wi sigi jɛn pe wogo na. Ki ka pye ma, ye yaa shɛrigo gbɔgɔ ki pye kpoyi.


\par }{\PP \VS{21}«Yɛlɛ li yeŋge koŋgbanŋga ki pilige kɛ ma yiri tijɛrɛ wogo ki na, ye yaa
Paki fɛti wi lɛ mbaa wi piin. Ye yaa wi pye piliye kɔlɔshyɛn ni. Ko piliye yo ni,
leve fu buru ye yaa la kaa\XREF{†}{{\XO 45:21 }{\XO{45.21:
}}{\XT{Ɛki 12.1-20; Nɔmbu 28.16-25}}}.

\VS{22}Ko pilige ko ni, tara to wi yaa napɔlɔ yirifɔnŋɔ wɔ saraga mbe kapere ti kala yagawa ja wi yɛɛ kan konaa tara woolo pe ni fuun pe kan.

\VS{23}Fɛti piliye kɔlɔshyɛn yi ni fuun nuŋgba nuŋgba yi ni, wi yaa napɛnɛ kɔlɔshyɛn konaa simbapɛnɛ kɔlɔshyɛn yigi, mbele pe yɛn jɛrɛgisaga fu, mbe pe pye saraga sogowogo Yawe yɛnŋɛlɛ li yeri. Ki pilige nuŋgba nuŋgba pyew ki ni, wi yaa sikapɔlɔ nuŋgba pye kapere kala yagawa jasaraga.

\VS{24}Wi yaa ka muwɛ culo nafa ma yiri kɛ kɛ konaa sinmɛ liwoo litiri kɔgɔlɔni kɔgɔlɔni tagataga napɔlɔ nuŋgba nuŋgba pyew wi na konaa simbapɔlɔ nuŋgba nuŋgba pyew wi na.

\VS{25}Yɛlɛ li yeŋge kɔlɔshyɛn wogo ki pilige kɛ ma yiri kaŋgurugo wogo ki na, fɛti ŋa pe ma lɛ na piin wi na, piliye kɔlɔshyɛn ni, tara ti to wi yaa saara cɛnlɛ nuŋgba ti wɔ paa Paki fɛti woro ti yɛn. Wi yaa kapere kala yagawa jasaara cɛnlɛ nuŋgba ti wɔ, naa saara sogoworo cɛnlɛ nuŋgba ti ni, naa muwɛ saara cɛnlɛ nuŋgba ti ni konaa sinmɛ saara cɛnlɛ nuŋgba li ni\XREF{†}{{\XO 45:25 }{\XO{45.25:
}}{\XT{Levi 23.33-36; Nɔmbu 29.12-38}}}.»




\par }\Chap{46}{\SH Kondɛgɛŋgɛlɛ ŋgele kè tɛgɛ \newline  tara to wi kan
\par }
{\PP \VerseOne{1}Pa
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: «Shɛrigo gbɔgɔ ki loŋgo nawa yeyɔngɔ ŋga wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri, ki daga mbe koro tɔnŋgɔ tunŋgo pyepiliye kɔgɔlɔni yi ni; ɛɛn fɔ ki daga mbe yɛngɛ
cɛnpilige ki ni, konaa yevɔnŋgɔ fɛti pilige ki na.

\VS{2}Na tara to wi ka yiri wa loŋgo nawa funwa woo pi ni, wi daga mbe toro wa ndɔgɔrɔ ti ni, mbe sa yere le yeyɔngɔ ki kɔrɔ piile pe tanla.
Saraga wɔfɛnnɛ pe yaa wi
saara sogoworo to naa wi
nayinmɛ saara ti wɔ. Kona tara to wi yaa fɔli mbe kanŋguuro kan wa yeyɔngɔ shɔn wi na, mboo yɛgɛ ki jiile wa tara mbe Yɛnŋɛlɛ li gbɔgɔ. Ko puŋgo na, wi yaa yiri mbe kari. Kɔrɔ ki yaa koro yɛnlɛgɛ fɔ sa gbɔn ki yɔnlɔkɔgɔ.

\VS{3}Tara woolo pe yaa kaa paan mbaa fɔli Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ, mbaa li gbogo wa ki yeyɔngɔ ki na cɛnpiliye yo naa yevɔnndɔ fɛti piliye yi na.


\par }{\PP \VS{4}«Saraga sogowogo ŋga tara to wi yaa wɔ Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri cɛnpilige ki na, ki yaa pye simbapiile kɔgɔlɔni, mbele pe yɛn jɛrɛgisaga fu konaa simbapɔlɔ nuŋgba, ŋa wi yɛn jɛrɛgisaga fu.

\VS{5}Muwɛ
saraga ŋga wi yaa taga wa simbapɔlɔ wi na, ki yaa pye culo nafa ma yiri kɛ. Simbapiile poro na, muwɛ culo yɔn ŋga ka yala wi yɛgɛ na, wi ko taga wa pe na. Wi yaa sinmɛ liwoo litiri kɔgɔlɔni taga muwɛ saraga culo nafa ma yiri kɛ pi na.

\VS{6}Yevɔnŋgɔ fɛti pilige ko na, wi yaa napɔlɔ yirifɔnŋɔ nuŋgba wɔ saraga, ŋa wi yɛn jɛrɛgisaga fu, naa simbapiile kɔgɔlɔni konaa simbapɔlɔ nuŋgba ni, mbele pe yɛn jɛrɛgisaga fu.

\VS{7}Wi yaa muwɛ saraga culo nafa ma yiri kɛ taga napɔlɔ yirifɔnŋɔ wi na, mbe culo nafa ma yiri kɛ taga simbapɔlɔ wi na. Simbapiile poro na, muwɛ culo yɔn ŋga ki yaa yala wi yɛgɛ na, wi ko taga wa pe na. Wi yaa sinmɛ liwoo litiri kɔgɔlɔni taga wa muwɛ saraga culo nafa ma yiri kɛ pi na.


\par }{\PP \VS{8}«Na tara to wi kaa paan, pa wi yaa ye wa ndɔgɔrɔ ti yeyɔngɔ ki ni, pa wi yaa si ka yiri wa ki yeyɔngɔ nuŋgba ki ni.


\par }{\PP \VS{9}«Ɛɛn fɔ, na tara woolo paga pan Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ, mbeli gbɔgɔ shɛrɛgɛ fɛtiye pe na, ŋa ka ye wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeyɔngɔ ki ni, mbe fɔli Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ mbeli gbɔgɔ, wo yaa yiri wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ yeyɔngɔ ko ni. Ŋa ka ye wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ yeyɔngɔ ki ni, wo yaa yiri wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeyɔngɔ ki ni. Pè toro ma ye yeyɔngɔ ŋga ni, pe se ka sɔngɔrɔ mbe yiri wa ko yeyɔngɔ nuŋgba ko ni; ɛɛn fɔ pe yaa ka yiri wa yeyɔngɔ ŋga ki yɛn yɛsinmɛ na ko ni.

\VS{10}Tara to wi yaa ye sanga ŋa ni janwa wi yɛn na yiin; wi yaa ka yiri sanga ŋa ni janwa wi yɛn na yinrigi.»


\par }{\SH Saara ti daga mbaa woo yɛgɛ ŋga na
\par }
{\PP \VS{11}«Shɛrɛgɛ fɛtiye naa piligbɔyɔ yi na, muwɛ saraga ŋga ki daga mbe taga napɔlɔ wi na, ki yaa pye culo nafa ma yiri kɛ, ŋga ki yaa taga wa simbapɔlɔ wi na, ki yaa pye culo nafa ma yiri kɛ. Simbapiile poro na, wi mbe ya ŋga ni, ko wi yaa kan. Wi yaa sinmɛ liwoo litiri kɔgɔlɔni taga wa muwɛ saraga culo nafa ma yiri kɛ kɛ pyew pi na.


\par }{\PP \VS{12}«Na tara to wi kaa jaa mboo yɛɛra nandanwa saraga sogowogo wɔ Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri, nakoma wi yɛɛra nandanwa nayinmɛ saraga, pa kona pe yaa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeyɔngɔ ki yɛngɛ wi kan. Wi yaa ye mbe saa saraga sogowogo konaa wi nayinmɛ saraga ki wɔ, paa yɛgɛ ŋga na wi maa ki piin cɛnpiliye yi ni we. Ko puŋgo na, wi yaa yiri. Na wi ka yiri mbe kɔ, pe yaa kɔrɔ ki tɔn wa wi puŋgo na.


\par }{\PP \VS{13}«Pilige nuŋgba nuŋgba pyew, simbapyɔ ŋa wì ta yɛlɛ nuŋgba, ma pye jɛrɛgisaga fu, ye yaa wa wɔ saraga sogowoo Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri. Ye yaa la ko woo pinliwɛ pyew\XREF{†}{{\XO 46:13 }{\XO{46.13:
}}{\XT{Ɛki 29.38-42; Nɔmbu 28.3-8; Dani 8.11}}}.


\par }{\PP \VS{14}«Pinliwɛ pyew ye yaa muwɛ saraga taga wa ti na. Ki yaa pye muwɛ culo kaŋgurugo, mba pe yaa sinmɛ liwoo litiri shyɛn pinlɛ pi ni mboo gbɔn. Ki yɛn muwɛ saraga Yawe Yɛnŋɛlɛ li kan. Ko yɛn kondɛgɛŋgɛlɛ ŋgele ke yɛn kɔsaga fu, ke yaa la piin fɔ sanga pyew.

\VS{15}Pinliwɛ pyew, pe yaa simbapyɔ wi wɔ saraga, naa muwɛ yarikanga ki ni, konaa sinmɛ liwoo pi ni, ti yaa la piin saraga sogowogo suyi.»


\par }{\SH Tara to wi piile pe tasaga ye
\par }
{\PP \VS{16}«Pa we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: ‹Na tara to wi ka tara laga ka kɔn wa wi yɛɛra tara ti na mbege kan wi pinambiile wa yeri, ki tara laga ki yaa pye ki pinambyɔ wi wogo, mbe ka pye ki pinambyɔ wi pinambiile pe wogo. Ki yaa ka pye pe kɔrɔgɔ.

\VS{17}Ɛɛn fɔ na wi ka tara laga ka kɔn wa wi yɛɛra tara ti na mbe kan wi kulonaŋa wa yeri, ki tara laga ki yaa pye kulonaŋa wi wogo fɔ sa gbɔn pe ma wɔ wa kulowo pi ni yɛlɛ na ni li na. Ko puŋgo na, ki yaa sɔngɔrɔ mbe pye tara to wi wogo. Pa kona wi tara laga ki yaa sɔngɔrɔ mbe pye wi pinambiile poro cɛ wogo.

\VS{18}Tara to wii daga mbe tara woolo wa tara laga kpɛ tile mbe shɔ wi yeri. Wii daga mbaa pe kɔrɔgɔ tara ti shoo pe yeri. Tara laga ŋga wi yaa kan wi pinambiile pe yeri kɔrɔgɔ, pa wi yaa ki wɔ wa wi yɛɛra tara laga ko ni, jaŋgo paga kanla woolo wa kpɛ purɔ mboo laga wa wi kɔrɔgɔ ki na.› »


\par }{\SH Shɛrigo gbɔgɔ ki sɔgɔsaga yinrɛ
\par }
{\PP \VS{19}«Ko puŋgo na, yeyɔngɔ ŋga ki yɛn wa saraga wɔfɛnnɛ pe yumbiile
kpoyi pe yeyɔngɔ ki tanla, ma wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ ki yeri, a naŋa wì silan lɛ ma kari na ni wa ki tanla. Wele, a mì si laga kà yan wa nawa, wa yɔnlɔ tosaga kamɛŋgɛ kɛɛ ki yeri.

\VS{20}A wì silan pye ma yo fɔ: ‹Pa saraga wɔfɛnnɛ pe yaa kaa kapere kala yagawa jasaara kara naa kajɔgɔrɔ gbegele saara kara ti sori laga ki laga ŋga ki ni, konaa muwɛ saara ti ni, wa loŋgo nawa funwa woo pi ni, jaŋgo wa janwa wi ni, lere wa ka ka jiri ki yaara kpoyi ti na mbe ku.› »


\par }{\PP \VS{21}Ko puŋgo na, a wì si yiri na ni ma kari wa loŋgo nawa funwa woo pi ni, ma toro na ni wa loŋgo ki yɛngɛlɛ tijɛrɛ ke tanla. Loŋgolo jɛgɛlɛ jɛgɛlɛ kèle la pye wa loŋgo ki yɛngɛlɛ tijɛrɛ ke ni fuun nuŋgba nuŋgba ke na.

\VS{22}Wa loŋgo ki yɛngɛlɛ tijɛrɛ ke na, loŋgolo jɛgɛlɛ jɛgɛlɛ kèle la pye wa kiiri kiiri. Li nuŋgba li titɔnlɔwɔ pìla pye mɛtɛrɛ nafa. Li gbemɛ pìla pye mɛtɛrɛ kɛ ma yiri kaŋgurugo. Ki loŋgolo jɛgɛlɛ jɛgɛlɛ ke titɔnlɔwɔ naa ke gbemɛ pi ni, pìla pye ja wa loŋgo ki yɛngɛlɛ ke na.

\VS{23}Pàa mboro wa kiiri kiiri ma ki loŋgolo ke ni fuun tijɛrɛ ke maga, ma sɔgɔsara gbegele mari telege ki mboro ti na, mari maga mari fili.

\VS{24}A naŋa wì silan pye fɔ: «Lagamɛ wi yɛn sɔgɔsara re, pa shɛrigo gbɔgɔ tunmbyeele pe yaa la leele pe saara kara ti sori wa ti ni.»




\par }\Chap{47}{\SH Pulugo ŋga kìla pye na pulo \newline  na yinrigi wa shɛrigo gbɔgɔ ki ni
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona, a naŋa wì si sɔngɔrɔ ma kari na ni wa
shɛrigo gbɔgɔ ki yeyɔngɔ ki yeri. A mì si tɔnmɔ pa yan pi yɛn na janri na yinrigi wa shɛrigo gbɔgɔ ki yeyɔngɔ shɔn wi nɔgɔ, na fuun na kee wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri; katugu shɛrigo gbɔgɔ ki yɛgɛ kɛɛ kìla pye ma yɛgɛ wa wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri. Tɔnmɔ pìla pye na fuun na yinrigi wa shɛrigo gbɔgɔ ki nɔgɔ, wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ ki na, na fuun na toro wa
saraga wɔsaga ki yɔnlɔparawa kalige kɛɛ ki na\XREF{†}{{\XO 47:1 }{\XO{47.1:
}}{\XT{Zaka 14.8; Zhan 7.38; Naga 22.1}}}.

\VS{2}A naŋa wì si yiri na ni wa shɛrigo gbɔgɔ ki yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeyɔngɔ ki ni, mɛɛ ti, a mìgi maga wa funwa na ma saa gbɔn wa yeyɔngɔ ŋga wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri ki na. Tɔnmɔ pìla pye na fuun wa ki yɔnlɔparawa kalige kɛɛ ki na.


\par }{\PP \VS{3}A naŋa wì si kari na ni wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri. Taanlamana là la pye wi kɛɛ. A wì si mɛtɛrɛ cɛnmɛ kaŋgurugo (500) taanla wa ki kɛɛ ki na, ma kari tɔnmɔ pi kanŋgaga na. Kona, a wì si ti, a mì tɔnmɔ pi kɔn ma yiri. Tɔnmɔ pìla na yigi wa na tɔɔrɔ yɔɔrɔ ti na.

\VS{4}A naŋa wì si mɛtɛrɛ cɛnmɛ kaŋgurugo (500) taanla naa, mɛɛ ti a mì ye wa tɔnmɔ pi ni maa kɔn ma yiri. Tɔnmɔ pìla na yigi fɔ kanŋguuro na. A wì si nuru naa ma mɛtɛrɛ cɛnmɛ kaŋgurugo (500) taanla, mɛɛ ti a mì ye wa tɔnmɔ pi ni maa kɔn ma yiri. Tɔnmɔ pìla na yigi fɔ wa na sɛnnɛ.

\VS{5}A wì si nuru naa ma mɛtɛrɛ cɛnmɛ kaŋgurugo (500) taanla. Ko tɔnmɔ po la pye lafogo ma jugo, mba mi saa ya mboo kɔn mbe yiri, katugu ki tɔnmɔ pìla pye ma jugo, lere saa ya mboo kɔn mbe yiri kaawɔ ma tɔnmɔ jɛn. Pìla pye tɔnŋgbɔɔ mba lere saa ya mboo kɔn mbe yiri.


\par }{\PP \VS{6}Kona, a naŋa wì silan pye fɔ: «Sɛnwee pyɔ, maga yan kɛ.» Ko puŋgo na, a wì si sɔngɔrɔ ma kari na ni wa tɔnmɔ pi yɔn na.

\VS{7}Naa wìla kaa sɔngɔrɔ na ni ma saa gbɔn wa, a mì si tire lɛgɛrɛ yan wa lafogo ki kondo shyɛn ti na.

\VS{8}A naŋa wì silan pye fɔ: «Ki lafogo ŋga ki yɛn na fuun na kee wa tara ti yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri; pi yɛn na tinri na kee wa Zhuridɛn gbaan funwa laga falafala ki ni, mbe si jɛn saa yiin wa Kɔgɔje kuwo wi ni. Na piga ka sa ye wa Kɔgɔje kuwo wi ni sanga ŋa ni, Kɔgɔje tɔnmɔ pi yaa kanŋga mbe pye
kpoyi.

\VS{9}Lafogo tɔnmɔ piga fo mbe gbɔn laga ŋga fuun ni, yaara yɛnwere nda fuun ti yɛn na tigile wa, ti yaa pye yinwege na. Ŋgbanra ti yaa lɛgɛ wa fɔ jɛŋgɛ, katugu na ki tɔnmɔ piga ye wa kɔgɔje wi ni, pi yaa wi tɔnmɔ pi kanŋga mboo pye kpoyi. Na ki tɔnmɔ piga gbɔn laga ŋga fuun ni, yaara nda fuun ti yɛn wa, ti yaa pye yinwege na.

\VS{10}Pa kona ŋgbanra wɔfɛnnɛ yaa kaa cɛɛn wa lɔgɔ ki yɔn na. Mbege lɛ wa Eni Gedi laga ki na mbe sa gbɔn fɔ wa Eni Egilayimu laga ki na, leele pe yaa la pe mɛrɛ ti waa, mbaa ti jali wa. Pe yaa kaa ŋgbanra ti cɛnlɛ pyew ta taa wa ki lara ti ni paa Mediterane kɔgɔje wi yɛn. Ŋgbanra ti yaa ka lɛgɛ fɔ jɛŋgɛ.

\VS{11}Ɛɛn fɔ kɔgɔje wi lambaara to naa wi lanjere ti ni, ti tɔnmɔ pi se ka kanŋga mbe pye kpoyi, to yaa ka koro mbe pye kɔ ni.

\VS{12}Tire nda ti maa pire sɛni ti cɛnlɛ pyew ta yaa ka yiri wa lafogo ki kɛyɛn shyɛn kondo ti na. Ki tire ti wɛrɛ ti se ka fanla, pire se si ka kɔ ti na fyew. Ti yaa kaa sɛni yeŋge nuŋgba nuŋgba pyew, katugu tɔnmɔ pi yɛn na yinrigi wa
laga kpoyi ki ni nari sugurun. Ti pire ti yaa ka pye yaakara, ti wɛrɛ to yaa ka pye wɛrɛ\XREF{†}{{\XO 47:12 }{\XO{47.12:
}}{\XT{Naga 22.2}}}.»


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ làa tara ti kɔngɔlɔ \newline  ke naga
\par }
{\PP \VS{13}Pa
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn fɔ: «Tara nda ye yaa yɛɛlɛ
Izirayɛli cɛngɛlɛ kɛ ma yiri shyɛn ke na, ti pye pe kɔrɔgɔ, ti kɔngɔlɔ ke ŋgele. Zhozɛfu cɛnlɛ woolo poro yaa tasaga shyɛn ta.

\VS{14}Ye yaa tara ti yɛɛlɛ, ye ni fuun ye tasara ti yala, katugu mìla na kɛɛ ki yirige ma wugu mbege tara nda ti kan ye tɛlɛye pe yeri. Ki kala na, ki tara nda ti yaa kan ye yeri kɔrɔgɔ.


\par }{\PP \VS{15}«Tara ti kɔngɔlɔ ke ŋgele: ‹Yɔnlɔ parawa kamɛŋgɛ kɛɛ tara kɔnlɔ li yaa lɛ wa Mediterane kɔgɔje wi na, mbe toro wa konɔ na li ma toro wa Hɛtilɔn ca li ni, naa wa Lebo Hamati ca, fɔ sa gbɔn wa Zedadi ca ki na,

\VS{16}mbe toro mbe sa gbɔn wa Berota ca, naa wa Sibirayimu ca ki na, to nda ti yɛn wa Damasi tara to naa Hamati tara ti sɔgɔwɔ pi ni we; kona mbe si toro mbe kari wa Hazɛri Tikɔn ca, ko ŋga ki yɛn ma wa wa Haviran tara kɔnlɔ li yeri we.

\VS{17}Kona, tara ti kɔnlɔ li yaa lɛ wa Mediterane kɔgɔje wi na, mbe sa gbɔn fɔ wa Hazari Eyinɔ ca ki na, wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri. Wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ ki na, Damasi tara to naa Hamati tara to ti yaa pye tara kɔnlɔ le. Ko kɔnlɔ lo li yaa pye yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ tara kɔnlɔ le.›


\par }{\PP \VS{18}«Tara ti yɔnlɔ yirisaga kɛɛ kɔnlɔ li yaa lɛ wa Damasi tara naa Haviran tara ti sɔgɔwɔ pi ni, mbe toro wa Zhuridɛn gbunlundɛgɛ ki ni, wa Galaadi tara naa Izirayɛli tara ti sɔgɔwɔ pi ni. Li yaa kari sa gbɔn fɔ wa Tamari ca ki na, wa Kɔgɔje kuwo wi na. Ko kɔnlɔ lo li yaa pye yɔnlɔ yirisaga kɛɛ tara kɔnlɔ le.


\par }{\PP \VS{19}«Tara ti yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ ki na, tara kɔnlɔ li yaa lɛ wa Tamari ca ki na mbe sa gbɔn fɔ wa Meriba tɔnmɔ lara ti na, wa Kadɛshi ca ki na. Kona, li yaa Ezhipiti tara lafogo ki sɔlɔgɔ mbe sa gbɔn fɔ wa Mediterane kɔgɔje wi na. Ko kɔnlɔ lo li yaa pye yɔnlɔparawa kalige kɛɛ tara kɔnlɔ le.


\par }{\PP \VS{20}«Yɔnlɔ tosaga kɛɛ tara kɔnlɔ lo li yaa pye Mediterane kɔgɔje we. Li yaa lɛ wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ ki na mbe sa gbɔn fɔ wa Lebo Hamati ca ki na. Ko kɔnlɔ lo li yaa pye yɔnlɔ tosaga kɛɛ tara kɔnlɔ le.


\par }{\PP \VS{21}«Ye yaa ki tara nda ti yɛɛlɛ ye yɛɛ na mbe yala Izirayɛli cɛngɛlɛ ke ni.

\VS{22}Ye yaa ka pɛtɛ gbɔn mbe tara ti yɛɛlɛ ye yɛɛ na, ti pye ye kɔrɔgɔ, yoro naa nambanmbala mbele pe yɛn ma cɛn wa ye sɔgɔwɔ pe ni, poro mbele pe yaa ka piile se wa tara ti ni we. Ye yaa kaa pe jate paa Izirayɛli tara piile yɛn. Pe yaa ka pe tasara ta wa tara ti ni ye ni ja pɛtɛ gbɔngɔ ki fanŋga na, wa Izirayɛli cɛngɛlɛ ke sɔgɔwɔ.

\VS{23}Ki pye ma, nambannjɛɛn wi yaa ka pye mbe cɛn cɛnlɛ na ni, ye yaa ka wi tasaga ki kan wi yeri mbe yiri wa ki cɛnlɛ li ni.» We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.




\par }\Chap{48}{\SH Cɛngɛlɛ ŋgele wa yɔnlɔparawa \newline  kamɛŋgɛ kɛɛ ki na ke tasara
\par }
{\PP \VerseOne{1}Izirayɛli cɛngɛlɛ ke mɛrɛ ti nda, naa tara lara nda tìla kan pe yeri pe tasara ti ni.

\par }{\PP Dan cɛnlɛ woolo pe tasaga ki yaa pye wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ ki na. Wi tara kɔnlɔ li yaa toro mbe mara konɔ na li maa toro wa Hɛtilɔn ca li na, naa wa Lebo Hamati ca konaa wa Hazari Ena ca, mbe mara Damasi tara naa Hamati tara ti na. Tara ti yaa lɛ wa tara ti kɔnlɔ li na wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri, mbe sa gbɔn fɔ wa Mediterane kɔgɔje wi na, wa yɔnlɔ tosaga kɛɛ yeri.


\par }{\PP \VS{2}Mbe mara le Dan cɛnlɛ woolo pe tara kɔnlɔ li na, mbege lɛ yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri mbe sa gbɔn yɔnlɔ tosaga kɛɛ ki na, ko yaa pye Asɛri cɛnlɛ woolo poro tasaga.


\par }{\PP \VS{3}Mbe mara le Asɛri cɛnlɛ woolo pe tara kɔnlɔ li na, mbege lɛ yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri mbe sa gbɔn yɔnlɔ tosaga kɛɛ ki na, ko yaa pye Nɛfitali cɛnlɛ woolo poro tasaga.


\par }{\PP \VS{4}Mbe mara le Nɛfitali cɛnlɛ woolo pe tara kɔnlɔ li na, mbege lɛ yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri mbe sa gbɔn yɔnlɔ tosaga kɛɛ ki na, ko yaa pye Manase cɛnlɛ woolo poro tasaga.


\par }{\PP \VS{5}Mbe mara le Manase cɛnlɛ woolo pe tara kɔnlɔ li na, mbege lɛ yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri mbe sa gbɔn yɔnlɔ tosaga kɛɛ ki na, ki yaa pye Efirayimu cɛnlɛ woolo poro tasaga.


\par }{\PP \VS{6}Mbe mara le Efirayimu cɛnlɛ woolo pe tara kɔnlɔ li na, mbege lɛ yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri mbe sa gbɔn yɔnlɔ tosaga kɛɛ ki na, ko yaa pye Urubɛn cɛnlɛ woolo poro tasaga.


\par }{\PP \VS{7}Mbe mara le Urubɛn cɛnlɛ woolo pe tara kɔnlɔ li na, mbege lɛ yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri mbe sa gbɔn yɔnlɔ tosaga kɛɛ ki na, ko yaa pye Zhuda cɛnlɛ woolo poro tasaga.


\par }{\SH Yawe Yɛnŋɛlɛ li tasaga ye
\par }
{\PP \VS{8}Mbe mara le Zhuda cɛnlɛ woolo pe tara kɔnlɔ li na, mbege lɛ yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri mbe sa gbɔn yɔnlɔ tosaga kɛɛ ki na, ye yaa ka laga ka kɔn mbe yaga le. Ki gbemɛ pi yaa pye culo kɛ ma yiri shyɛn naa kɔngɔ. Ki titɔnlɔwɔ pi yaa pye ja cɛngɛlɛ nuŋgba nuŋgba pyew ke tasara ti ni, mbege lɛ yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri mbe sa gbɔn yɔnlɔ tosaga kɛɛ ki na. Pa
laga kpoyi ki yaa ka kan wa ki laga ki nandogomɔ.

\VS{9}Laga ŋga ye yaa ka kɔn mbe yaga Yawe Yɛnŋɛlɛ li kan, ki titɔnlɔwɔ pi yaa ka pye culo kɛ ma yiri shyɛn naa kɔngɔ, ki gbemɛ pi yaa pye culo kɛ.

\VS{10}Ki tasaga ŋga ki yɛn kpoyi ki yaa ka pye
saraga wɔfɛnnɛ poro wogo. Ki titɔnlɔwɔ pi yaa pye culo kɛ ma yiri shyɛn naa kɔngɔ wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeri. Ki gbemɛ pi yaa pye culo kaŋgurugo wa yɔnlɔ tosaga kɛɛ yeri, mbe pye fun culo kaŋgurugo wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri. Ki titɔnlɔwɔ pi yaa pye culo kɛ ma yiri shyɛn naa kɔngɔ wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ yeri. Pa Yawe Yɛnŋɛlɛ li laga kpoyi ki yaa ka kan wa ki laga ki nandogomɔ.

\VS{11}Saraga wɔfɛnnɛ mbele pè tɛgɛ pe yɛ Yɛnŋɛlɛ kan, ma yiri wa Zadɔki setirige ki ni, ki tasaga ki yaa ka pye poro wogo. Poro mbele pàa na tunŋgo ki pye kasinŋge ni we; pe sila puŋgo mbe laga na na paa yɛgɛ ŋga na
Levi setirige piile pàa ki pye, sanga ŋa ni Izirayɛli woolo sanmbala pàa puŋgo we.

\VS{12}Ki kala na, pe tasaga ki yaa ka pye jɛŋgɛ kpoyi, mbe yiri wa ŋga kì kɔn ma tɛgɛ Yawe Yɛnŋɛlɛ li kan ki ni. Ki yaa ka pye mbe mara levi setirige piile pe wogo ki na.


\par }{\PP \VS{13}Levi setirige piile pe tasaga ki yaa ka mara saraga wɔfɛnnɛ pe wogo ki na. Ki titɔnlɔwɔ pi yaa pye culo kɛ ma yiri shyɛn naa kɔngɔ; ki gbemɛ pi yaa pye culo kaŋgurugo. Ki lara shyɛn ti titɔnlɔwɔ pi yaa pye culo kɛ ma yiri shyɛn naa kɔnrɔkɔnrɔ, ti gbemɛ pi yaa pye culo kaŋgurugo kaŋgurugo.

\VS{14}Lere si daga mbege tara laga ki pɛrɛ, nakoma mbege suru ka yɛgɛ na, nakoma mbege kan lere wa yɛgɛ yeri, katugu kì tɛgɛ ki yɛ Yawe Yɛnŋɛlɛ li kan, ma pye kpoyi.


\par }{\SH Ca ki kansaga konaa tara to \newline  wi tasaga
\par }
{\PP \VS{15}Koni, tara laga ŋga kì kɔn ma tɛgɛ ki yɛ, ŋga ki yaa koro wa ki ni, ki gbemɛ pi yaa pye culo shyɛn naa kɔngɔ, ki titɔnlɔwɔ pi yaa pye culo kɛ ma yiri shyɛn naa kɔngɔ. Ki tara laga ki yaa pye lere pyew wogo. Ki yaa pye ca ki kansaga, mbe pye leele pe cɛnsaga konaa ki kanŋgara na lara ti ni. Ca ki yaa ka kan wa ki tara laga ki nandogomɔ.

\VS{16}Ca ki kɛyɛn yi ni fuun yi yaa pye ja. Ki yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ ki titɔnlɔwɔ pi yaa pye culo shyɛn naa mɛtɛrɛ cɛnmɛ shyɛn naa nafa shyɛn ma yiri kɛ (2 250), ki yɔnlɔparawa kalige kɛɛ ki yaa pye culo shyɛn naa mɛtɛrɛ cɛnmɛ shyɛn naa nafa shyɛn ma yiri kɛ (2 250), ki yɔnlɔ yirisaga kɛɛ ki yaa pye culo shyɛn naa mɛtɛrɛ cɛnmɛ shyɛn naa nafa shyɛn ma yiri kɛ (2 250), ki yɔnlɔ tosaga kɛɛ ki yaa pye culo shyɛn naa mɛtɛrɛ cɛnmɛ shyɛn naa nafa shyɛn ma yiri kɛ (2 250).

\VS{17}Fowaga ka yaa pye mbe ca ki maga mbege fili. Ki yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ gbemɛ pi yaa pye mɛtɛrɛ cɛnmɛ naa nafa ma yiri kaŋgurugo (125); ki yɔnlɔparawa kalige kɛɛ gbemɛ pi yaa pye mɛtɛrɛ cɛnmɛ naa nafa ma yiri kaŋgurugo (125); ki yɔnlɔ yirisaga kɛɛ gbemɛ pi yaa pye mɛtɛrɛ cɛnmɛ naa nafa ma yiri kaŋgurugo (125); ki yɔnlɔ tosaga kɛɛ gbemɛ pi yaa pye mɛtɛrɛ cɛnmɛ naa nafa ma yiri kaŋgurugo (125).


\par }{\PP \VS{18}Laga ŋga ki yaa koro mbe mara ŋga kì tɛgɛ ki yɛ Yɛnŋɛlɛ kan ki na, ki titɔnlɔwɔ pi yaa pye culo kaŋgurugo wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri konaa culo kaŋgurugo wa ki yɔnlɔ tosaga kɛɛ yeri. Pe yaa kaa ki lara ti fali, ti yarilire ti pye ca nawa tunmbyeele pe yaakara.

\VS{19}Mbele pe yaa kaa tunŋgo piin wa ca ki ni, mbe yiri wa Izirayɛli cɛngɛlɛ ke ni fuun ke ni, pe yaa kaa ki laga ki fali.

\VS{20}Tara laga ŋga kì kɔn ma tɛgɛ ki yɛ Yawe Yɛnŋɛlɛ li kan, ki ni fuun ki titɔnlɔwɔ pi yaa pye culo kɛ ma yiri shyɛn naa kɔngɔ, ki gbemɛ pi yaa pye culo kɛ ma yiri shyɛn naa kɔngɔ fun. Ki laga ki walisaga tijɛrɛ wogo, ye yaa ki pye ca ki kansaga.


\par }{\PP \VS{21}Laga ŋga ki yaa koro, ki yaa pye tara to wo wogo. Laga ŋga kì tɛgɛ ki yɛ Yɛnŋɛlɛ kan konaa ca ki ni, tara to wi laga ki yaa ka pye ti kɛyɛn yi ni fuun yi na. Wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ ki na, wi laga ki yaa pye mbe mara laga ŋga kì tɛgɛ ki yɛ Yɛnŋɛlɛ kan ki kɔnlɔ li na. Ki titɔnlɔwɔ pi yaa pye culo kɛ ma yiri shyɛn naa kɔngɔ mbe sa gbɔn fɔ wa tara kɔnlɔ li na wa yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri. Ki yaa lɛ fun wa laga ŋga kì tɛgɛ ki yɛ Yɛnŋɛlɛ kan ki na, ki titɔnlɔwɔ pi yaa pye culo kɛ ma yiri shyɛn naa kɔngɔ mbe kari sa gbɔn tara kɔnlɔ li na wa yɔnlɔ tosaga kɛɛ yeri. Ki ka pye ma, laga ŋga kì tɛgɛ ki yɛ Yɛnŋɛlɛ kan konaa laga kpoyi ki ni, ti yaa ka pye wa tara laga ŋga kì tɛgɛ ki yɛ ki nandogomɔ.

\VS{22}Ki pyelɔmɔ pi na ma, Levi setirige piile pe tasaga konaa ca ki kansaga ki ni, ti yaa ka pye wa tara to wi lara shyɛn ti sɔgɔwɔ pi ni. Zhuda cɛnlɛ woolo pe laga ki yaa ka pye wa tara to wi laga ki yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeri; Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pe laga ki yaa ka pye wa tara to wi laga ki yɔnlɔparawa kalige kɛɛ yeri.


\par }{\SH Cɛngɛlɛ ŋgele ke wa \newline  yɔnlɔparawa kalige kɛɛ ki na \newline  ke tasara ye
\par }
{\PP \VS{23}Cɛngɛlɛ sanŋgala ke tasara ti nda: Mbege lɛ yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri mbe sa gbɔn Mediterane kɔgɔje wi na wa yɔnlɔ tosaga kɛɛ yeri, ko yaa pye Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo poro tasaga.


\par }{\PP \VS{24}Mbe mara Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pe tara kɔnlɔ li na, mbege lɛ yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri mbe sa gbɔn yɔnlɔ tosaga kɛɛ ki na, ko yaa pye Simeyɔn cɛnlɛ woolo poro tasaga.


\par }{\PP \VS{25}Mbe mara Simeyɔn cɛnlɛ woolo pe tara kɔnlɔ li na, mbege lɛ yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri mbe sa gbɔn yɔnlɔ tosaga kɛɛ ki na, ko yaa pye Isakari cɛnlɛ woolo poro tasaga.


\par }{\PP \VS{26}Mbe mara Isakari cɛnlɛ woolo pe tara kɔnlɔ li na, mbege lɛ yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri mbe sa gbɔn yɔnlɔ tosaga kɛɛ ki na, ko yaa pye Zabulɔn cɛnlɛ woolo poro tasaga.


\par }{\PP \VS{27}Mbe mara Zabulɔn cɛnlɛ woolo pe tara kɔnlɔ li na, mbege lɛ yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri mbe sa gbɔn yɔnlɔ tosaga kɛɛ ki na, ko yaa pye Gadi cɛnlɛ woolo poro tasaga.


\par }{\PP \VS{28}Mbe mara Gadi cɛnlɛ woolo pe tara kɔnlɔ li na, wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ ki na, tara kɔnlɔ li yaa lɛ le Tamari ca ki yɔnlɔ yirisaga kɛɛ yeri mbe sa gbɔn wa Meriba tɔnmɔ lara ti na, wa Kadɛshi ca ki na, kona mbe si kari sa gbɔn wa Ezhipiti tara lɔgbɔgɔ ki na, fɔ sa gbɔn wa Mediterane kɔgɔje wi na.


\par }{\PP \VS{29}Ki tara nda to ye yaa ka pɛtɛ gbɔn mberi yɛɛlɛ Izirayɛli cɛngɛlɛ ke na kɔrɔgɔ; pe tasara tori yɛɛn.
We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lì yo ma.


\par }{\SH Zheruzalɛmu ca ki mbogo yeyɔnrɔ \newline  kɛ ma yiri shyɛn
\par }
{\PP \VS{30}Koni, ca ki mbogo yeyɔnrɔ tori nda yɛɛn, mbege lɛ wa ca ki yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ mbogo ki na, ko ŋga ki titɔnlɔwɔ pi yaa pye culo shyɛn naa mɛtɛrɛ cɛnmɛ shyɛn naa nafa shyɛn ma yiri kɛ (2 250).

\VS{31}Izirayɛli cɛngɛlɛ ke mɛrɛ to ti yaa taga ca ki mbogo yeyɔnrɔ ti na. Yeyɔnrɔ taanri ti yaa ka pye wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ ki na. To ti yɛn Urubɛn yeyɔngɔ, naa Zhuda yeyɔngɔ konaa Levi yeyɔngɔ.


\par }{\PP \VS{32}Ca ki yɔnlɔ yirisaga kɛɛ ki na, mbogo ki titɔnlɔwɔ pi yaa pye culo shyɛn naa mɛtɛrɛ cɛnmɛ shyɛn naa nafa shyɛn ma yiri kɛ (2 250). Yeyɔnrɔ taanri ti yaa pye wa ki kɛɛ ki na. To ti yɛn Zhozɛfu yeyɔngɔ, naa Bɛnzhamɛ yeyɔngɔ konaa Dan yeyɔngɔ.


\par }{\PP \VS{33}Ca ki yɔnlɔparawa kalige kɛɛ ki na, mbogo ki titɔnlɔwɔ pi yaa pye culo shyɛn naa mɛtɛrɛ cɛnmɛ shyɛn naa nafa shyɛn ma yiri kɛ (2 250). Yeyɔnrɔ taanri ti yaa pye wa ki kɛɛ ki na. To ti yɛn Simeyɔn yeyɔngɔ, naa Isakari yeyɔngɔ konaa Zabulɔn yeyɔngɔ.


\par }{\PP \VS{34}Ca ki yɔnlɔ tosaga kɛɛ ki na, mbogo ki titɔnlɔwɔ pi yaa pye culo shyɛn naa mɛtɛrɛ cɛnmɛ shyɛn naa nafa shyɛn ma yiri kɛ (2 250). Yeyɔnrɔ taanri ti yaa pye wa ki kɛɛ ki na. To ti yɛn Gadi yeyɔngɔ, naa Asɛri yeyɔngɔ konaa Nɛfitali yeyɔngɔ.


\par }{\PP \VS{35}Mbe ca ki maga mbege fili, ki mbogo ki titɔnlɔwɔ pi ni fuun pi yaa pye culo kɔlɔjɛrɛ.

\par }{\PP Mbege lɛ le ko pilige ko na, pe yaa la ca ki yinri «Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn lagamɛ.»

\par }