\NormalFont\ShortTitle{MISHE}

{\MTB Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ

\par }{\MT MISHE

\par }{\MTB wi sɛwɛ we

\par }{\IMT Sɛwɛ wi nawa sɛnrɛ

\par }{\IP Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ Mishe wìla wi yinwege ki pye wagati nuŋgba ni Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ Ezayi wi ni. Wi sɛnrɛ tì yo ma kari wunluwɔ cagbɔrɔ shyɛn to yeri: Ki koŋgbanŋga Samari ca ye, ko ki yɛn Izirayɛli tara wunluwɔ mba wa yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ yeri pi wunluwɔ cagbɔgɔ ye. Ki shyɛn wogo Zheruzalɛmu ca ye, ko ki yɛn Zhuda tara wunluwɔ mba wa yɔnlɔparawa kalige kɛɛ yeri pi cagbɔgɔ ye. Mishe wi yɛn na sɛnŋgbanra yuun yɛkeele, naa saraga wɔfɛnnɛ, naa kiti kɔnfɛnnɛ konaa penjagbɔrɔ fɛnnɛ pe na, na para pe mbasinmɛ wogo ki na. Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ mbele pe yɛn yagboyoolo wìla pe kala li yirige funwa na, poro mbele pàa pye naga yuun leele pe kan ma yo yɛyinŋge ki yaa ka ta, na pe punŋgu we. Mishe wìla ki naga ma yo ki cagbɔrɔ shyɛn ti yaa ka tɔngɔ, ca woolo pe yaa ka ye jɔlɔgɔ.

\par }{\IP Ɛɛn fɔ Mishe wi sɛnyoro ti yɛn na jigi tagasaga jɛnri kaan konaa na kotogo nii lere ni. Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ li woolo pe yaa ka sɔngɔrɔ mbe pan li kɔrɔgɔ. Cɛngɛlɛ ke ni fuun ke yaa kaga jɛn mbe yo fɔ lo li yɛn Yɛnŋɛlɛ le (4.1-4). Yɛnŋɛlɛ li yaa Davidi setirige pyɔ wa torogo, wi pan wi cɛn tegere ti na, pa kona yɛyinŋge sanga yaa ka ta (5.1-4a).

\par }{\IP Mishe wìla ki jɛn ma yo wi woolo pàa kapere pye, ɛɛn fɔ wìla wi jigi wi taga Yɛnŋɛlɛ li na. Wìla yo fɔ:

\par }{\IQ Ma yaa we yinriwɛ ta naa,

\par }{\IQ ma se we kapere ti jate we go na naa,

\par }{\IQ ma yaa we kapere ti ni fuun ti wa fɔ wa kɔgɔje wi nɔgɔ.

\par }{\IQ Ma yɛn sɛnrɛ nuŋgba yofɔ yɛgɛ ŋga na, ma yaa ki naga Zhakɔbu setirige piile pe na.

\par }{\IQ Ma yaa kajɛŋgɛ pye poro mbele Abirahamu setirige piile pe kan,

\par }{\IQ paa yɛgɛ ŋga na màa wugu ki na faa we tɛlɛye pe kan we (7.19-20).

\par }{\IOT Sɛwɛ wi yɛn ma kɔɔnlɔ yɛgɛ ŋga na

\par }{\IO Yawe Yɛnŋɛlɛ li yaa ka jɔlɔgɔ wa li woolo pe na
{\IOR{1–3}}

\par }{\IO Yawe Yɛnŋɛlɛ li yaa kaa li wunluwɔ pi piin konaa mbe leele pe shɔ
{\IOR{4–5}}

\par }{\IO Yawe Yɛnŋɛlɛ làa Izirayɛli woolo pe yɛri konaa ma yɔn fɔgɔlɔ kɔn pe yeri
{\IOR{6–7}}



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Yawe Yɛnŋɛlɛ làa li sɛnrɛ nda yo Moreshɛti ca fɛnnɛ naŋa Mishe\FTNT{†}{{\FR 1:1 }{\FR{1.1:
}}{\FT{Mishe mɛgɛ ki kɔrɔ wowi ŋa fɔ: Ambɔ wi yɛn paa Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn?}}} wi kan tori yɛɛn. Kìla pye Zhuda tara wunlumbolo Yotamu, naa Ahazi konaa Ezekiyasi pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pe sanga wi na. Yariyanra nda làa naga wi na
Samari ca naa Zheruzalɛmu ca ti wogo na, ti nda\XREF{†}{{\XO 1:1 }{\XO{1.1:
}}{\XT{2 Wunlu 15.32–16.20; 18.1–20.21;
}}{\XT{2 Kuro 27.1-7; 28.1–32.33}}}.


\par }{\MS KITI YAA KA KƆN IZIRAYƐLI TARA TI NA

\par }{\MR 1.2–7.20

\par }{\Q \VS{2}Cɛngɛlɛ ke ni fuun ye logo na yeri.

\par }{\Q Tara to naa ti nawa yaara ti ni fuun, ye nuŋgbogolo jan ye logo.

\par }{\Q We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ li yaa ka ye jɛrɛgi,

\par }{\Q lo na we Fɔ mbeli ta wa li cɛnsaga
kpoyi ki ni we.


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ làa yo li yaa kiti kɔn \newline  Izirayɛli woolo pe na
\par }
{\Q \VS{3}Ye wele, Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn na yinrigi wa li cɛnsaga na paan.

\par }{\Q Li yɛn na tinri, li yɛn na tanri wa tara ti lara nda tì yagara ti na.


\par }{\Q \VS{4}Yanwira ti yɛn na yanni wa li tɔɔrɔ ti nɔgɔ\FTNT{†}{{\FR 1:4 }{\FR{1.4:
{\QT{Yanwira ti yɛn na yanni:}} Ko yɛn naga nari ma yo yaraga ko ka se ya yere mbe Yɛnŋɛlɛ li sige. Li yɛn yaraga pyew ki go na (Kiti 5.4-5; Yuuro 97.2-5).}}},

\par }{\Q Gbunlundɛrɛ ti yɛn na jɛɛnri,

\par }{\Q paa yɛgɛ ŋga na sɛnriŋguro ma kaa na yanni kasɔn we,

\par }{\Q paa yɛgɛ ŋga na tɔnmɔ ma kaa yiri tinndi na na fuun we.


\par }{\Q \VS{5}Ko ki ni fuun ŋga ko yɛn na piin Zhakɔbu setirige piile pe kambasinnde to kala na,

\par }{\Q poro mbele
Izirayɛli woolo pe kapere to kala na.

\par }{\Q Ambɔ wi ti, a Zhakɔbu setirige piile pe nɛɛ kambasinnde to piin?

\par }{\Q Mì yo Samari ca koyi.

\par }{\Q Ambɔ wi ti sunzara nda wa tinndiye pe na ti si yɛn wa Zhuda tara?

\par }{\Q Mì yo Zheruzalɛmu ca koyi.


\par }{\Q \VS{6}Ki kala na, we Fɔ wì yo fɔ: «Mi yaa Samari ca ki pye paa kataga yɛn wa wasege.

\par }{\Q Ki yaa pye
ɛrɛzɛn tiire sanrisaga ko cɛ.

\par }{\Q Mi yaa ka ki sinndɛɛrɛ ti koŋgo mberi wa wa gbunlundɛgɛ ki ni;

\par }{\Q pège mbogo ki nɔgɔ le yaara nda ni, mi yaa ti yirige funwa na.


\par }{\Q \VS{7}Ki yarisunndo yanlɛrɛ nda pè tɛ, ti ni fuun ti yaa yaari.

\par }{\Q Ki tɔnli pee wi ni fuun wi yaa ka sogo.

\par }{\Q Mi yaa ki yarisunndo yanlɛrɛ ti ni fuun ti jɔgɔ.

\par }{\Q To nda kì ta wa ki nanjara ti tɔnli wi ni we.

\par }{\Q Ti yaa tɛgɛ fun mbe nanjaala pele yɛgɛ sara ti ni.»


\par }{\SH Jɔlɔgɔ yaa to Zheruzalɛmu ca ki na
\par }
{\Q \VS{8}Ki kala na, mi Mishe, mi yaa kaa yanli, mbaa kunwɔ gbelege gbele.

\par }{\Q Mi yaa kaa tanri tɔwara, mbe koro witiwaga.

\par }{\Q Mi yaa kaa gbele paa dabaaga yɛn,

\par }{\Q mbaa yuŋgbɔgɔrɔ gbelege gbele paa kɔnrɔsogolo yɛn.


\par }{\Q \VS{9}Katugu Samari ca fɛnnɛ pe sagbanga ki se ya gbara mbe kɔ.

\par }{\Q Kì gbɔgɔ fɔ ma saa gbɔn wa Zhuda tara ti na yɛrɛ;

\par }{\Q ma ye ma saa gbɔn fɔ wa na woolo pe cagbɔgɔ ki na, Zheruzalɛmu ca ye.


\par }{\Q \VS{10}Yaga ka saga sɛnrɛ ti yari wa Gati ca (juguye pe kan).

\par }{\Q Yaga ka gbele wa Ako ca fyew.

\par }{\Q Ye kari ye saa koŋgi wa gbanŋgban wi ni, wa Bɛti Leyafira ca mbege naga fɔ ye jatere wì piri ye na\FTNT{†}{{\FR 1:10 }{\FR{1.10:
}}{\FT{Mbege lɛ vɛrise 10-15: Kapege ŋga ki sɛnrɛ ti yo cara nda wa ti wogo na, ki kapege ki yolɔmɔ po naa cara ti mɛrɛ yerilɔmɔ pì yiri pi yɛɛ kɔrɔgɔ. Bɛti Leyafira kɔrɔ wo yɛn fɔ cɔnrɔ ca; pe pye na koŋgi wa cɔnrɔ ti ni.}}}.


\par }{\Q \VS{11}Yoro Safiri ca fɛnnɛ, ye toro yaa kee wa kulowo pi ni witiwaga ni naa fɛrɛ ti ni.

\par }{\Q Zaana ca fɛnnɛ pe se ya yiri yɛrɛ wa pe ca.

\par }{\Q Bɛti Ezɛli ca fɛnnɛ pe yɛn na kunwɔ gbelege gbele, pe se ya kala la pye mbe ye saga.


\par }{\Q \VS{12}Marɔti ca fɛnnɛ pe jatere wì piri pe na fɛrɛwɛ mba pè ta pi wogo na,

\par }{\Q katugu jɔlɔgɔ yiri wa Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri ma pan ma gbɔn fɔ le Zheruzalɛmu ca yeyɔnrɔ ti na.


\par }{\Q \VS{13}Lakishi ca fɛnnɛ, ye ye wotoroye pe pɔpɔ wa shɔnye pe na,

\par }{\Q katugu yoro ye pye koŋgbanmbala, ma ti a
Siyɔn ca woolo pè kapege pye.

\par }{\Q Mbe yiri mbe je, poro Izirayɛli woolo pa pège fɔrɔgɔ wa yoro yeri.


\par }{\Q \VS{14}Ko kala kì ti ye daga mbe laga Moreshɛti Gati ca fɛnnɛ pe na\FTNT{†}{{\FR 1:14 }{\FR{1.14:
}}{\FT{Pe daga mbe laga Moreshɛti Gati ca fɛnnɛ pe na, katugu juguye pe yaa pan mbege ca ki shɔ.}}}.

\par }{\Q Akizibu ca woolo poro na, pe se ya sagawa kpɛ kan Izirayɛli tara wunlumbolo pe yeri.


\par }{\Q \VS{15}Yoro Maresha ca fɛnnɛ wele, mi yaa maliŋgbɔɔn wa yirige mbe wa ye na naa.

\par }{\Q Izirayɛli tara teele mbele gbɔgɔwɔ yɛn pe yeri, pe yaa ka fe sa lara wa Adulamu ca waliwege ki ni\XREF{†}{{\XO 1:15 }{\XO{1.15:
}}{\XT{1 Sami 22.1}}}.


\par }{\Q \VS{16}Zheruzalɛmu ca woolo, ye ye yinzire ti kɔɔnlɔ.

\par }{\Q Ye ye yinrɛ ti kulu mbege naga fɔ kunwɔ kayaŋga yɛn ye ni ye pinambiile mbele pe ye ndanla pe kala na.

\par }{\Q Ye ye yinrɛ ti kulu ye pye yumbɛrɛ fɛnnɛ paa pɛtɛɛlɛ yɛn,

\par }{\Q katugu pe yaa ye pinambiile pe koli mbe kari pe ni kulowo mbe pe lali ye ni.




\par }\Chap{2}{\SH Mbele pe maa fanŋga fu fɛnnɛ \newline  pe jɔlɔ, Yɛnŋɛlɛ li yaa jɔlɔgɔ wa \newline  pe na
\par }
{\Q \VerseOne{1}Mbele pe maa tipege sɔnri mbe pye,

\par }{\Q na kapege jate mbe pye, mbe pe ta wa pe sinlɛsaga yembinɛ,

\par }{\Q na laga ki ka ka laga, na ki fanŋga ka pye pe ni pe maga pye,

\par }{\Q jɔlɔgɔ yɛn ki fɛnnɛ pe wogo.


\par }{\Q \VS{2}Pe yɛgɛ ka yiri leele pele kɛɛrɛ na,

\par }{\Q pe mari shɔ.

\par }{\Q Pe yɛgɛ ka yiri leele pele yinrɛ na,

\par }{\Q pe mari shɔ mari ta.

\par }{\Q Pe maa leele pe jɔlɔ konaa pe go woolo pe ni.

\par }{\Q Pe maa tara lara nda leele pe ta kɔrɔgɔ ti shoo pe yeri\XREF{†}{{\XO 2:2 }{\XO{2.2:
}}{\XT{Ɛki 20.17; Eza 5.8; Amɔ 4.1}}}.


\par }{\Q \VS{3}Ki kala na, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ:

\par }{\Q «Mi yɛn na jɔlɔgɔ gbɛgɛlɛ mbe wa ki cɛnlɛ na li woolo pe na,

\par }{\Q ye se ka ya mbe go wɔ wa ki ni.

\par }{\Q Ye se ka ya mbaa tanri ye yɔlɔgɔ ki ni caw,

\par }{\Q katugu ki wagati wi yaa ka pye jɔlɔgɔ wagati.»


\par }{\Q \VS{4}Na ki wagati wi ka ka gbɔn, leele pe yaa kaa ki yomiyɛlɛ na li waa ye na,

\par }{\Q pe yaa kaa ki yuŋgbɔgɔrɔ yurugo ŋga ki koo ye na mbaa yuun fɔ:

\par }{\Q «We mbele pè we jɔgɔ ma we kɔ pew!

\par }{\Q Pè we cɛnlɛ woolo pe kɔrɔgɔ ki shɔ maga kan leele pele yɛgɛ yeri.

\par }{\Q E, pè we purɔ ma we yirige wa we tara lara ti ni.

\par }{\Q Pèri yɛɛlɛ we juguye pe na.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Ki kala na, lere kpɛ se ka ta wa Yawe Yɛnŋɛlɛ li gbogolomɔ woolo pe ni,

\par }{\Q ŋa wi yaa ka mana wa, mbe laga ka taanla, mbe ye tasara ti yɛɛlɛ ye na wa tara ti ni.


\par }{\SH Mbele pe maa kendige woo \newline  Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ \newline  pe sɛnrɛ ti ni
\par }
{\Q \VS{6}Leele pele na yogo nala piin fɔ:

\par }{\Q «Ma sɛnyoro ti yerege!

\par }{\Q Maga kaa ki sɛnrɛ cɛnlɛ ti yuun!

\par }{\Q Ki yɛn tijinliwɛ fu sɛnrɛ mbaa ki yuun fɔ we se shɔ ki fɛrɛ kala na li ni.


\par }{\Q \VS{7}Yiŋgi sɛnrɛ ri to yaa yuun,
Izirayɛli woolo?

\par }{\Q Naga yɛn ma, Yawe Yɛnŋɛlɛ li kagala kunmɔ yɛɛ ni pi kɔ wi le?

\par }{\Q Li kataraga yi mbaa ki piin ma wi le?»

\par }{\Q Mi wo na, mbele pe maa tanri kasinŋge na, na sɛnyoro ti maa kajɛŋgɛ piin poro kan.


\par }{\Q \VS{8}Ɛɛn fɔ
we Fɔ wi yɛn naga yuun fɔ: «Yè yiri na woolo pe kɔrɔgɔ ma pye pe juguye.

\par }{\Q Leele mbele pè yiri wa malaga gbɔnsaga na toro yɛyinŋge na pɔw,

\par }{\Q ye ma derigbɔrɔ nda pè lele go na ti shɔ pe yeri.


\par }{\Q \VS{9}Ye mala woolo pe jɛɛlɛ pe purɔ ma pe yirige wa yinrɛ nda tì pe ndanla ti ni.

\par }{\Q Gbɔgɔwɔ mba mì kan piile pe yeri, ye maa shɔ pe yeri pew.


\par }{\Q \VS{10}Ye yiri yaa kee!

\par }{\Q Wogosaga woro ye na naa laga ki tara nda ti ni.

\par }{\Q Ye fyɔngɔ kapyere ti kala na,

\par }{\Q jɔlɔgɔ yaa to ye na, fɔ jɔlɔgɔ gbɔgɔ.


\par }{\Q \VS{11}Na lere wa ka pan mbaa wi yɔn tifɛlɛgɛ woo,

\par }{\Q na wi kaa finlɛlɛ mbaa yuun fɔ:

\par }{\Q ‹Ye yaa duvɛn naa sinmɛ wɛlɛwɛ lɛgɛrɛ ta,›

\par }{\Q kona ko
Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ cɛnlɛ wo wi daga ki leele mbele pe ni.»


\par }{\SH Izirayɛli woolo mbele \newline  pe yaa ka koro go na, \newline  Yɛnŋɛlɛ li yaa ka pe gbogolo naa
\par }
{\Q \VS{12}Yoro Zhakɔbu setirige piile, mi ŋa ye Fɔ, mi yaa ka ye ni fuun ye gbogolo naa.

\par }{\Q Yoro mbele Izirayɛli woolo mbele pè koro go na, mi yaa ka ye gbogolo naa.

\par }{\Q Mi yaa ka ye pile laga nuŋgba

\par }{\Q paa yɛgɛ ŋga na simbaala ma gbogolo simbaala jasa we,

\par }{\Q paa yɛgɛ ŋga na yaayoro ŋgbelege ma gbogolo wa ki kasaga we.

\par }{\Q Janwa wi yaa ka tinmɛ gbɔɔ yirige.


\par }{\Q \VS{13}Ŋa wi yaa ka torosaga wɔ wa mbogo ki ni, wi yaa ka pye wa pe yɛgɛ.

\par }{\Q Pe yaa ka torosaga wɔ mbe gbinri mbe yiri.

\par }{\Q Pe yaa ka yiri wa yeyɔngɔ ki ni mbe pye leseele.

\par }{\Q Pe wunlunaŋa wi yaa ka keli pe yɛgɛ,

\par }{\Q Yawe Yɛnŋɛlɛ li yaa ka pye pe yɛgɛ.




\par }\Chap{3}{\SH Yɛrɛwɛ sɛnrɛ nda tìla yo \newline  Izirayɛli tara teele mbele \newline  pàa pye tipeele pe kan
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mi wo na, mì yo fɔ:

\par }{\Q «Yoro mbele ye yɛn teele Zhakɔbu setirige piile pe go na,

\par }{\Q yoro mbele ye yɛn
Izirayɛli woolo pe yɛkeele,

\par }{\Q ye logo na yeri.

\par }{\Q Yoro ma ye daga mbe kasinŋge konɔ li jɛn wi le?


\par }{\Q \VS{2}Ɛɛn fɔ kajɛŋgɛ kì ye mbɛn,

\par }{\Q a kapege ko ye ndanla.

\par }{\Q Ye ma leele pe sɛɛrɛ ti wɔ pe na,

\par }{\Q ye ma pe wire kara ti lagala pe kajeere ti na\FTNT{†}{{\FR 3:2 }{\FR{3.2:
{\QT{Ye ma leele pe sɛɛrɛ ti wɔ pe na, ye ma pe wire kara ti lagala pe kajeere ti na:}} Ko kɔrɔ wo yɛn, fɔ ye ma leele pe kɛɛ yaara ti shɔ pe yeri pew ma pe yaga waga.}}}.


\par }{\Q \VS{3}Ee, ye yɛn nala woolo pe wire kara ti kaa,

\par }{\Q ye yɛn na pe sɛɛrɛ ti woo,

\par }{\Q ye yɛn na pe kajeere ti yaari.

\par }{\Q Ye ma pe wire kara ti kɔɔnlɔ kporo kporo kporo,

\par }{\Q paa kara nda pe ma sɔgɔ nɛgɛdaga we,

\par }{\Q paa kara nda pe ma sɔgɔ cɔgɔ gbeŋge ni we.


\par }{\Q \VS{4}Ko kì ti ye yaa ka gbele mbe Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri li ye saga,

\par }{\Q ɛɛn fɔ li se ka ye yɔn sogo mbe ye saga.

\par }{\Q Li yaa ka puŋgo wa ye yeri, kapege ŋga yè pye ki kala na.»


\par }{\SH Yɛrɛwɛ sɛnrɛ nda Mishe wìla yo \newline  Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ \newline  yagboyoolo pe kan
\par }
{\PP \VS{5}Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ mbele pe yɛn nala woolo pe fanla na pe punŋgu, pa Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo yɛɛn pe wogo na:

\par }{\Q «Na lere wa ka ye kan yaakaga ni,

\par }{\Q ye maga yari wo kan fɔ wi yaa yɛyinŋge ta.

\par }{\Q Na ŋa si yaakaga ta mbe kan ye yeri,

\par }{\Q ye ma malaga yirige ko fɔ wo ni.


\par }{\Q \VS{6}Ki kala na, diwi yaa ye ye na,

\par }{\Q Yɛnŋɛlɛ li se yariyanra naga ye na naa.

\par }{\Q Diwi yaa ye ye na,

\par }{\Q ye se kaa jɛɛrɛ piin naa.

\par }{\Q Yɔnlɔ ki yaa kɔ yoro Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ ye na,

\par }{\Q yɔnlɔ ki yaa kanŋga diwi mbe ye maga.


\par }{\Q \VS{7}Fɛrɛ yaa ka mbele pe maa yariyanra yaan pe ta,

\par }{\Q Jɛlɛfɛnnɛ pe yaa ka fɛrɛ shɔ.

\par }{\Q Pe yaa ka pe yɛrɛ ti tɔn fɛrɛ ti kala na,

\par }{\Q katugu Yɛnŋɛlɛ li se ka pe yɔn sogo.»


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Ɛɛn fɔ mi wo na, Yawe Yɛnŋɛlɛ li yinnɛ li fanŋga na, fanŋga yɛn na ni.

\par }{\Q Mi yɛn sinŋɛ, kotogo si yɛn na ni;

\par }{\Q jaŋgo Zhakɔbu setirige piile pè yiri ma je ŋga na, mbaa ki yɛgɛ yuun,

\par }{\Q mbaa poro mbele Izirayɛli woolo pe kapere ti yuun pe kan.


\par }{\SH Mishe wìla Zheruzalɛmu \newline  ca tɔngɔwɔ pi sɛnrɛ yo
\par }
{\Q \VS{9}Zhakɔbu setirige piile teele,

\par }{\Q yoro mbele Izirayɛli woolo teele,

\par }{\Q yoro mbele kasinŋge ki ye mbɛn,

\par }{\Q yoro mbele ye ma kaselege ki kɛ,

\par }{\Q yege sɛnrɛ nda ti logo!


\par }{\Q \VS{10}Ye yɛn na legbogo piin na
Siyɔn ca ki kanni,

\par }{\Q na kambasinŋge piin na ko ŋga Zheruzalɛmu ca ki kanni.


\par }{\Q \VS{11}Izirayɛli tara teele pe yɛn na kiti wi kɔɔn na yarikanra shoo.

\par }{\Q Saraga wɔfɛnnɛ pe yɛn na leele pe nari
lasiri wi ni sara na.

\par }{\Q Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ pe yɛn na Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ yuun penjara na.

\par }{\Q Konaa ki ni fuun, pe mɛɛ kɛɛ kan Yawe Yɛnŋɛlɛ li na ma yo fɔ:

\par }{\Q «Yawe Yɛnŋɛlɛ li woro we ni wi le?

\par }{\Q Kapege kpɛ se ya gbɔn we na!»


\par }{\Q \VS{12}Ye kapyere ti kala na,

\par }{\Q pe yaa ka Siyɔn ca ki wari paa kɛrɛ yɛn,

\par }{\Q Zheruzalɛmu ca ki yaa ka pye kataga,

\par }{\Q shɛrigo gbɔgɔ ki yɛn ma kan yanwiga ŋga na,

\par }{\Q ki yaa ka pye kɔlɔgɔ\XREF{†}{{\XO 3:12 }{\XO{3.12:
}}{\XT{Zhere 26.18}}}.




\par }\Chap{4}{\SH Zheruzalɛmu ca \newline  ki yaa ka yɛyinŋge ta
\par }
{\Q \VerseOne{1}Wagati ŋa wila paan wa yɛgɛ wi ni, Yawe Yɛnŋɛlɛ li
shɛrigo gbɔgɔ ki yɛn ma kan yanwiga ŋga na,

\par }{\Q ko ki yaa ka pye yanwira ti ni fuun ti go na.

\par }{\Q Ki yaa ka pye tinndiye pe ni fuun pe go na.

\par }{\Q Cɛngɛlɛ ke yaa kaa paan wa ki na lɛgɛrɛ.


\par }{\Q \VS{2}Cɛngɛlɛ lɛgɛrɛ yaa kaa kee wa ki na mbaa yuun fɔ:

\par }{\Q «Ye pan we kari wa Yawe Yɛnŋɛlɛ li yanwiga ki na,

\par }{\Q wa Zhakɔbu Yɛnŋɛlɛ li shɛrigo gbɔgɔ ki ni.

\par }{\Q Li yaa li koŋgolo ke naga we na,

\par }{\Q pa we yaa la tanri li koŋgolo ke na.

\par }{\Q Katugu pa
lasiri wi yaa yiri wa
Siyɔn ca,

\par }{\Q pa Yawe Yɛnŋɛlɛ li sɛnrɛ ti yaa yiri wa Zheruzalɛmu ca.»


\par }{\Q \VS{3}Li yaa ka pye kiti kɔnfɔ cɛngɛlɛ lɛgɛrɛ go na,

\par }{\Q Li yaa ka pye kiti kɔnfɔ cɛngɛlɛ ŋgele fuun fanŋga ni ke go na, ali ŋgele ke yɛn ma lali.

\par }{\Q Pe yaa ka pe tokobiye pe gbɔn mbe pe pye falinɛrɛ capire,

\par }{\Q mbe pe njaanra ti gbɔn mberi pye mali kɔngbeŋgele.

\par }{\Q Cɛnlɛ la se ka malaga gbɔn cɛnlɛ la yɛgɛ ni naa,

\par }{\Q lere kpɛ se kaa malaga gbɔngɔ ki fɔrɔgi naa.


\par }{\Q \VS{4}Leele pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pe yaa ka cɛn yɛyinŋge na wa pe
ɛrɛzɛn tiire ti nɔgɔ,

\par }{\Q konaa wa pe
figiye tire ti nɔgɔ.

\par }{\Q Lere se ka fyɛrɛ wa pe na,

\par }{\Q katugu Yawe Yɛnŋɛlɛ na yawa pi ni fuun fɔ lo lì yo ma\XREF{†}{{\XO 4:4 }{\XO{4.4:
}}{\XT{1 Wunlu 5.5; Zaka 3.10}}}.


\par }{\Q \VS{5}Tara sannda pyew ti woolo pe yɛn na pe yarisunndo to nandanwa kagala koro piin,

\par }{\Q ɛɛn fɔ woro wo na, Yawe Yɛnŋɛlɛ, we Yɛnŋɛlɛ li nandanwa kala lo we yaa la piin sanga pyew fɔ tetete.


\par }{\SH Yawe Yɛnŋɛlɛ lo li yɛn wunluwɔ \newline  wa Zheruzalɛmu ca
\par }
{\PP \VS{6}Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ:

\par }{\Q Pilige ka wa na paan, mi yaa ka mbele pè wɛlɛgɛ na sege pe gbogolo,

\par }{\Q mbele pè koli ma kari pe ni kulowo,

\par }{\Q poro mbele mìla pe jɔlɔ fɔ jɛŋgɛ,

\par }{\Q mi yaa ka pe pile laga nuŋgba.


\par }{\Q \VS{7}Mbele pè wɛlɛgɛ na sege, mi yaa ka pele yaga pe koro yinwege na.

\par }{\Q Mbele pè koli ma kari pe ni kulowo, mi yaa ka pe pye cɛnlɛ fanŋga wolo.

\par }{\Q Mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ, muwi mi yaa ka pye pe wunluwɔ wa Siyɔn yanwiga ki na,

\par }{\Q mbege lɛ yiŋgɔ fɔ sanga pyew.


\par }{\Q \VS{8}Mboro Zheruzalɛmu ca yanwiga, mboro ŋa ma yɛn na janwa wi kɔrɔsi, paa sanŋgazo ŋa pe ma lugu wi na na kɔrɔsiri piin wi yɛn,

\par }{\Q fanŋga lɛgɛ ŋga kìla pye ma yeri faa, ki yaa sɔngɔrɔ mbe kan ma yeri naa.

\par }{\Q Zheruzalɛmu ca woolo, wunluwɔ pi yaa sɔngɔrɔ mbe kan ye yeri naa.


\par }{\SH Jɔlɔgɔ ko puŋgo na, \newline  Zheruzalɛmu ca ki yaa ka shɔ
\par }
{\Q \VS{9}Yoro Zheruzalɛmu ca woolo, yiŋgi na ye nɛɛ gbele yiŋgɔ?

\par }{\Q Wunluwɔ woro ye yeri wi le?

\par }{\Q Ye yɛrifɔ wi ku wi le?

\par }{\Q Fɔ a yaa nagala jɔlɔgɔ ki kala na, paa yɛgɛ ŋga na selara ma kaa yiri jɛlɛ ni.


\par }{\Q \VS{10}Yoro Siyɔn ca fɛnnɛ, yaa jɔlɔ yaa jɛɛn,

\par }{\Q paa jɛlɛ yɛn ŋa wi selara yiri wi ni;

\par }{\Q mà jɛn koni ye yaa yiri laga ca

\par }{\Q mbe sa cɛn wa yanra ti ni.

\par }{\Q Ye yaa ka kari fɔ wa Babilɔni tara,

\par }{\Q pa ye yaa ka sa shɔ wa ki laga ki na.

\par }{\Q Pa Yawe Yɛnŋɛlɛ li yaa ka sa ye shɔ wa ye juguye pe yeri.


\par }{\Q \VS{11}Koni wo ni, cɛngɛlɛ lɛgɛrɛ kè yɛɛ gbogolo ye mɛgɛ ni.

\par }{\Q Ke yɛn na yuun fɔ: «Yɛnŋɛlɛ sa ti Siyɔn ca ki jɔgɔ!

\par }{\Q Waa jaa mbe Siyɔn ca ki yan paa ki tɔnri!»


\par }{\Q \VS{12}Ɛɛn fɔ, ŋga Yawe Yɛnŋɛlɛ lì kɔn mbe pye, ki cɛngɛlɛ ke sigi jɛn.

\par }{\Q Ŋga li yɛn na jate mbe pye, pe sigi kɔrɔ jɛn.

\par }{\Q Pe sigi jɛn mbe yo fɔ li yɛn na jaa mbe pe gbogolo,

\par }{\Q paa yɛgɛ ŋga na pe ma kaa yarilire pɔgɔlɔ gbogolo yarilire sunsaga, mberi sun.


\par }{\Q \VS{13}Yoro Siyɔn ca fɛnnɛ, ye yiri ye pe tangala tangala;

\par }{\Q mi yaa fanŋga kan ye yeri,

\par }{\Q paa nɛgɛ ŋga ki yɛnŋgɛlɛ ke yɛn paa tugurɔn wogolo yɛn,

\par }{\Q ŋga ki yenjoro ti yɛn paa tuguyɛnrɛ woro yɛn.

\par }{\Q Ye yaa cɛngɛlɛ lɛgɛrɛ purugu.

\par }{\Q Pe kɛɛ yaara nda ye yaa koli, ye yaa ti tɛgɛ ti yɛ pew mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ na kan;

\par }{\Q ye yaa pe yarijɛndɛ ti kan mi ŋa mi yɛn tara ti ni fuun tafɔ na yeri.


\par }{\Q \VS{14}Ɛɛn fɔ koni, mboro maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbeleye ca,

\par }{\Q ma maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbeleye yi gbogolo;

\par }{\Q juguye pèle maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga kan we tanla mbe we yɔn tɔn.

\par }{\Q Pe yɛn na
Izirayɛli tara kundigi wi gbɔɔn kanŋgaga ni wa wi mbatelege ki na.




\par }\Chap{5}{\SH Shɔfɔ ŋa wi yaa ka se \newline  wa Betilɛɛmu ca
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ:

\par }{\Q «Mboro Betilɛɛmu Efirata ca,

\par }{\Q Mboro ŋa ma yɛn Zhuda tara cara ti ni fuun jɛɛlɛ le,

\par }{\Q lere wa yaa yiri wa ma ni na kan,

\par }{\Q ŋa wi yaa kaa
Izirayɛli woolo pe yɛgɛ sinni.

\par }{\Q Wi setirige ki lɛsaga kì lali wa, maga lɛ wa wagati titɔnlɔwɔ ŋa wì toro wi ni, maga lɛ wa fafafa.


\par }{\Q \VS{2}Ki kala na, Yawe Yɛnŋɛlɛ li yaa ka li woolo pe le pe juguye pe kɛɛ,

\par }{\Q fɔ sa gbɔn wagati ŋa jɛlɛ ŋa wi daga mbe pyɔ se, wi sa se.

\par }{\Q Kona, wi sefɛnnɛ mbele pe yaa ka koro go na kulowo po puŋgo na,

\par }{\Q pe yaa ka sɔngɔrɔ mbe pan Izirayɛli woolo sanmbala pe kɔrɔgɔ\XREF{†}{{\XO 5:2 }{\XO{5.1-2:
}}{\XT{Mati 2.6; Zhan 7.42}}}.


\par }{\Q \VS{3}Ki kundigi wi yaa ka yiri, mbaa wi woolo pe yɛgɛ sinni

\par }{\Q Yawe Yɛnŋɛlɛ li fanŋga ki ni,

\par }{\Q Yawe Yɛnŋɛlɛ, wi Yɛnŋɛlɛ li gbɔgɔwɔ pi ni.

\par }{\Q Kona, wi woolo pe yaa ka pye yɛyinŋge na,

\par }{\Q katugu wi mɛgɛ ki yaa ka gbɔgɔ mbe gbɔn fɔ wa tara ti kɔsaga ki na.


\par }{\Q \VS{4}Wo wi yaa ka pan yɛyinŋge ki ni.

\par }{\Q Na Asiri tara fɛnnɛ paga ka pan mbe to we tara ti na,

\par }{\Q mbe ye wa wunluwɔ yinrɛ ti ni,

\par }{\Q we yaa kundigile yirige wa mbe wa pe na,

\par }{\Q we yaa yɛkeele yirige mbe wa pe na\FTNT{†}{{\FR 5:4 }{\FR{5.4:
}}{\FT{Eburuye sɛnrɛ ti ni, ki yɛn ma yɔnlɔgɔ ma yo fɔ kundigile kɔlɔshyɛn naa yɛkeele kɔlɔtaanri.}}}.


\par }{\Q \VS{5}Ki kundigile pe yaa ka cɛn Asiri tara ti go na pe tokobiye pe fanŋga na,

\par }{\Q pe yaa ka cɛn to nda Nimirɔdi tara ti go na pe shɔrinaye pe fanŋga na.

\par }{\Q Na Asiri tara fɛnnɛ paga ka pan mbe ye laga we tara ti ni,

\par }{\Q ki kundigi wo wi yaa ka we shɔ pe kɛɛ.»


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ li yaa ka fanŋga le \newline  Izirayɛli woolo mbele \newline  pe yaa ka koro go na pe ni
\par }
{\PP \VS{6}Kona, Zhakɔbu setirige piile mbele pe yaa ka koro go na, pe yaa ka pye wa cɛngɛlɛ lɛgɛrɛ ke sɔgɔwɔ,

\par }{\Q paa fɔɔngɔ yɛn ŋga ki ma yiri wa Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri,

\par }{\Q paa tisaga yɛn ŋga ki ma pan yan na.

\par }{\Q Kila ki jigi wi taga lere na,

\par }{\Q kila sila yaraga ka jaa sɛnwee yeri\XREF{†}{{\XO 5:6 }{\XO{5.6:
}}{\XT{Yuuro 133.3}}}.


\par }{\Q \VS{7}Zhakɔbu setirige piile mbele pe yaa ka koro go na,

\par }{\Q pe yaa ka pye wa cɛngɛlɛ ke sɔgɔwɔ,

\par }{\Q wa cɛngɛlɛ lɛgɛrɛ ke sɔgɔwɔ.

\par }{\Q Pe yaa ka pye,

\par }{\Q paa jara yɛn woŋgaala pe sɔgɔwɔ wa kɔlɔgɔ,

\par }{\Q paa jara yirifɔnŋɔ yɛn simbaŋgbelege sɔgɔwɔ.

\par }{\Q Wi ka toro laga ŋga fuun na,

\par }{\Q wi ma to wi kagboro ti na mari kɔɔnlɔ kɔɔnlɔ.

\par }{\Q Lere kpɛ se ya mberi shɔ wi yeri.


\par }{\Q \VS{8}Izirayɛli woolo, ye yiri ye winfɛnnɛ pe kɔrɔgɔ,

\par }{\Q ye ye juguye pe ni fuun pe tɔngɔ ye pe kɔ\FTNT{†}{{\FR 5:8 }{\FR{5.8:
}}{\FT{Laga ki vɛrise ŋa wi ni, ki mbe ya logo fun fɔ Yɛnŋɛlɛ lo pe yo li yiri.}}}.


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ li yaa ka yarisunndo \newline  ti kɔ mberi wɔ wa
\par }
{\PP \VS{9}Yawe Yɛnŋɛlɛ lì yo fɔ:

\par }{\Q «Pilige ka wa na paan, mi yaa ka ye shɔnye mbele pe maa kee malaga na pe kɔ mbe pe wɔ wa,

\par }{\Q mi yaa ka malaga gbɔnwotoroye pe jɔgɔ pew.


\par }{\Q \VS{10}Mi yaa ka ye tara cagbɔrɔ ti tɔngɔ,

\par }{\Q mbe ye malaga sigecara ti jaanri.


\par }{\Q \VS{11}Mi yaa ka lekara ti kɔ mberi wɔ wa ye sɔgɔwɔ;

\par }{\Q jɛlɛfɛnnɛ se ka pye wa ye sɔgɔwɔ.


\par }{\Q \VS{12}Mi yaa ka ye yarisunndo naa ye yaara yanlɛrɛ nda pè tɛ ti kɔ mberi wɔ wa ye sɔgɔwɔ;

\par }{\Q ye kɛɛ yaara nda yè gbegele ye kɛyɛn yi ni,

\par }{\Q ye se kaa fɔli ti yɛgɛ sɔgɔwɔ mbaa ti gbogo.


\par }{\Q \VS{13}Mi yaa ka ye yarisunŋgo
Ashera ki tiyagala ke kɔlɔgi, mbe ke wɔ wa ye sɔgɔwɔ,

\par }{\Q mbe ye cagbɔrɔ ti tɔngɔ.


\par }{\Q \VS{14}Cɛngɛlɛ ŋgele kee yɛnlɛ mbe logo na yeri,

\par }{\Q wa na naŋgbanwa gbɔɔ pi ni, mi yaa kayaŋga gbɔgɔ wɔ ke ni.»




\par }\Chap{6}{\SH Yɛnŋɛlɛ li yaa ka kiti kɔn \newline  li woolo pe na
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn na sɛnrɛ nda yuun, ye nuŋgbolo jan yeri logo:

\par }{\Q Yiri ma sa kiti kɔngɔ sɛnrɛ yo wa yanwira ti yɛgɛ sɔgɔwɔ,

\par }{\Q tinndiye fun paa nuru ma yeri.


\par }{\Q \VS{2}Yoro yanwira, ye Yawe Yɛnŋɛlɛ li kiti kɔngɔ sɛnrɛ ti logo;

\par }{\Q tara ti nɔgɔna cɛnyaara nda ti yɛn fanŋga ni, yege sɛnrɛ nda ti logo.

\par }{\Q Mà jɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ li yaa kiti kɔn li woolo pe na,

\par }{\Q li yaa yiri
Izirayɛli woolo pe kɔrɔgɔ.


\par }{\Q \VS{3}«Na woolo, yiŋgi mi pye ye na?

\par }{\Q Yiŋgi mi pye ye na ki ye te?

\par }{\Q Yanla yɔn sogo.


\par }{\Q \VS{4}Naa mìla ye yirige wa Ezhipiti tara ko kala na le?

\par }{\Q Naa mìla ye wɔ wa kulowo pi ni ko kala na le?

\par }{\Q Naa mìla Moyisi, naa
Arɔn konaa Miriyamu pe pye ye yɛgɛ sinfɛnnɛ ko kala na le\XREF{†}{{\XO 6:4 }{\XO{6.4:
}}{\XT{Ɛki 4.10-16; 12.50-51; 15.20}}}?


\par }{\Q \VS{5}Na woolo, ŋga Mowabu tara wunlunaŋa
Balaki wìla pye ye na,

\par }{\Q konaa Bewɔri pinambyɔ Balaamu wìla wi yɔn sogo sɛnrɛ nda ni,

\par }{\Q ye nawa to ti na.

\par }{\Q Ye nawa to ye kondangala li na, maga lɛ wa Shitimu ca fɔ ma saa gbɔn wa Giligali ca ki na, yege jɛn mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ kajɛŋgɛ mì pye ye kan\XREF{†}{{\XO 6:5 }{\XO{6.5:
}}{\XT{Nɔmbu 22.2–24.25; Zhozu 3.1–4.19}}}.»


\par }{\SH Ŋga Yɛnŋɛlɛ li yɛn na jaa \newline  leele pe yeri
\par }
{\Q \VS{6}Mi daga sa yere Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ yiŋgi yarikanga ni?

\par }{\Q Yɛnŋɛlɛ na yaara ti ni fuun ti go na, mi yaa sa kanŋguuro kan li yɛgɛ sɔgɔwɔ, mbeli gbɔgɔ yiŋgi ni?

\par }{\Q Mi daga mbe kari li yɛgɛ sɔgɔwɔ
saara sogoworo ni le?

\par }{\Q Nakoma napire ni nda tì ta yɛlɛ nuŋgba nuŋgba.


\par }{\Q \VS{7}Naga yɛn ma, Yawe Yɛnŋɛlɛ li mbe yɛnlɛ simbapɛnɛ lɛgɛrɛ na le?

\par }{\Q Li mbe yɛnlɛ sinmɛ lɛgɛrɛ na, mba pila fuun paa lɔgɔ yɛn le?

\par }{\Q Na pinambyɔ koŋgbanŋa wo mi daga mbe wɔ
saraga na mbasinmɛ pi kala na le?

\par }{\Q Na yɛɛra latirige ko mi daga mbe wɔ saraga na kapege ki kala na le?


\par }{\Q \VS{8}Mboro sɛnwee pyɔ, ŋga ki yɛn ma sin, pège naga ma na.

\par }{\Q Ŋga Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn na jaa ma yeri, ko yɛn fɔ maa kasinŋge piin,

\par }{\Q kagbaraga pyege kɔɔn ndanla,

\par }{\Q mɔɔ yɛɛ tirige maa tanri ma Yɛnŋɛlɛ li ni.


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ li yaa ka kiti kɔn \newline  nambara fɛnnɛ pe na
\par }
{\Q \VS{9}Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn na para ca woolo pe ni.

\par }{\Q Mbaa fyɛ Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ ko ki yɛn tijinliwɛ we.

\par }{\Q Jɔlɔgɔ ŋga ki yaa to ye na ye kapere ti kala na,

\par }{\Q konaa ŋa wi yaa kaga jɔlɔgɔ ki wa ye na, ye logo wi yeri!


\par }{\Q \VS{10}Lepeele pè koro na yarijɛndɛ gbogolo wa pe yinrɛ ti ni pe nambara wi fanŋga na,

\par }{\Q pe ma pe tiwiyaara ti kologo fɔ tipege.

\par }{\Q Ki wogo ki yɛn mala mbɛn fɔ jɛŋgɛ.

\par }{\Q Mbe ya mbege kun na yɛɛ ni mɛlɛ?


\par }{\Q \VS{11}Lere ŋa wi ma
culo wi gbɔn maa piri,

\par }{\Q konaa puwakuruye mbele pe woro ma yala, pe ma pye wa wi kasha,

\par }{\Q mi yaa ki lerefɔ wi yaga mbajɔlɔwɔ mɛlɛ?


\par }{\Q \VS{12}Ki ca ŋga ki penjagbɔrɔ fɛnnɛ pe yɛn lewɛlimbɛlɛ fɔ jɛŋgɛ.

\par }{\Q Ki ca woolo pe maa finlɛlɛ ma toro.

\par }{\Q Lefanlaga sɛnrɛ ti maa yinrigi wa pe yɔn.


\par }{\Q \VS{13}Ki kala na, mi yaa jɔlɔgɔ wa ye na;

\par }{\Q mi yaa ye tɔngɔ ye kapere ti kala na.


\par }{\Q \VS{14}Ye yaa kaa kaa, ɛɛn fɔ ye se kaa tinni;

\par }{\Q fuŋgo ki se ka kɔ ye na.

\par }{\Q Ye yaa ka yarilire tɛgɛ, ɛɛn fɔ yaraga se ka ta ye yeri.

\par }{\Q Na yaraga ka ta ye yeri, mi yaa ki jɔgɔ malaga ni.


\par }{\Q \VS{15}Ye yaa ka yariluguro lugu,

\par }{\Q ɛɛn fɔ ye se ka yarilire kɔn.

\par }{\Q Ye yaa ka ye oliviye tige pire sinmɛ pi wɔ,

\par }{\Q ɛɛn fɔ ye se ka pa fa.

\par }{\Q Ye yaa ka ye
ɛrɛzɛn pire tɔnmɔ pi wɔ,

\par }{\Q ɛɛn fɔ ye se kaga duvɛn wa wɔ.


\par }{\Q \VS{16}Ye yɛn na tanri wunlunaŋa Omiri wi kondɛgɛŋgɛlɛ koro na,

\par }{\Q ye yɛn na tanri na yala wi pinambyɔ Ashabu naa wi go woolo pe tangalɔmɔ po ni,

\par }{\Q pe kapyere to ye yɛn na fɔrɔgi.

\par }{\Q Ki kala na, mi yaa ca ŋga ki tɔngɔ,

\par }{\Q mi yaa ti ca woolo pe pye titɛgɛrɛ yaraga.

\par }{\Q Fɛrɛ nda ti yɛn na woolo pe na, ti yaa pye ye woro.




\par }\Chap{7}{\SH Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ \newline  Mishe wi yɛn \newline  na para Izirayɛli woolo pe na \newline  pe tangalɔmɔ pee pi kala na
\par }
{\Q \VerseOne{1}E! Jɔlɔgɔ yɛn na wogo,

\par }{\Q katugu mi yɛn paa lere wa yɛn, ŋa wì kari sa
ɛrɛzɛn pire cɔ ti cɔsanga ni,

\par }{\Q ɛrɛzɛn pire tɔnmɔ pi wɔŋgɔlɔ,

\par }{\Q nakoma paa ŋa wi kari sa
figiye tire san,

\par }{\Q ɛɛn fɔ ali ɛrɛzɛn shashaga nuŋgba mi si ko ta wa mbe ka.

\par }{\Q Figiye pire fɔnndɔ kpɛ sila ta wa, nda ti la ma pye na na.


\par }{\Q \VS{2}Lesinmbele pè kɔ ma wɔ laga tara ti ni;

\par }{\Q kaselege yofɔ woro sɛnwee piile pe ni naa.

\par }{\Q Legbogo ko pe ni fuun pe yɛn na pɛɛlɛ mbaa piin;

\par }{\Q pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pe yɛn na pɛŋgɛlɛ nii pe yɛɛ na.


\par }{\Q \VS{3}Pe kɛyɛn yì wege kapege pyege ki na.

\par }{\Q Kundigile pe maa yarikanra jaa pe tunŋgo ki na.

\par }{\Q Kiti kɔnfɛnnɛ pe maa kiti wi kɔɔn tɔnli na.

\par }{\Q Ŋga legbɔɔlɔ pe maa jaa, pe maa ki yuun kpeŋgbeleŋgbe lere pyew wi yɛgɛ na.

\par }{\Q Pe ni fuun pe ma yɔn wa nuŋgba na kapege ki piin.


\par }{\Q \VS{4}Ŋa wi yɛn jɛnŋɛ pe ni fuun na, wo yɛn paa wuuro yɛn.

\par }{\Q Ŋa wi yɛn sinŋɛ pe ni fuun na, wo yɛn paa wuuro yuguyugu yɛn.

\par }{\Q Jɔlɔgɔ pilige ŋga ye kɔrɔsiri pyefɛnnɛ\FTNT{†}{{\FR 7:4 }{\FR{7.4:
}}{\FT{Kɔrɔsiri pyefɛnnɛ poro pe yɛn Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ wele.}}} pàa ki sɛnrɛ yo ye kan,

\par }{\Q ki pilige ŋga pe yaa jɔlɔgɔ wa ye na we,

\par }{\Q kì yɔngɔ tɔɔn.

\par }{\Q Ki kala na, ye jatere wì piri ye na.


\par }{\Q \VS{5}Maga kɔɔn jigi wi taga ma wɔnlɔ wi na;

\par }{\Q maga ka taga ma wɔnlɔ ŋgbarawa wi na.

\par }{\Q Ali ma jɔ jate ŋa wi maa sinlɛlɛ ma tanla,

\par }{\Q ma yɔn ki yingiwɛ jɛn wi ni.


\par }{\Q \VS{6}Katugu pinambyɔ wi maa wi to wi tifaga,

\par }{\Q sumborombyɔ wi ma yiri wi nɔ wi kɔrɔgɔ,

\par }{\Q pijɔ wi ma yiri wi najɔ wi kɔrɔgɔ.

\par }{\Q Lere nuŋgba nuŋgba pyew wi go woolo poro pe yaa ka pye wi juguye wele\XREF{†}{{\XO 7:6 }{\XO{7.6:
}}{\XT{Mati 10.35-36; Luki 12.53}}}.


\par }{\Q \VS{7}Mi wo na, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo mi yɛn na wele.

\par }{\Q Na jigi wi yɛn na shɔfɔ Yɛnŋɛlɛ lo na.

\par }{\Q Na Yɛnŋɛlɛ li yaa na yɛnrɛwɛ pi logo.


\par }{\SH Mishe wìla wi jigi wi taga \newline  Yɛnŋɛlɛ li na
\par }
{\Q \VS{8}Yoro mbele na juguye, yaga kaa tɛgɛ na na.

\par }{\Q Katugu ali na kaa pye mì to, mi yaa ka yiri.

\par }{\Q Ali na kaa si pye mi yɛn ma cɛn wa diwi wi ni,

\par }{\Q Yawe Yɛnŋɛlɛ li yaa yanwa yirige na kan.


\par }{\Q \VS{9}Mì kapege pye Yawe Yɛnŋɛlɛ li na,

\par }{\Q ki kala na, mi yaa li naŋgbanwa kala li kun na yɛɛ ni,

\par }{\Q fɔ li ka sa yere na kala li ni, mbe tanga ki kan na yeri.

\par }{\Q Li yaa kari na ni wa yanwa pi na,

\par }{\Q mbege naga na na yɛgɛ ŋga na li yɛn ma sin.


\par }{\Q \VS{10}Na juguye pe yaa kaga wogo ki yan ma,

\par }{\Q kona fɛrɛ gbɔrɔ yaa pe yigi.

\par }{\Q Poro mbele pàa pye naga yuun we na fɔ:

\par }{\Q «Yawe Yɛnŋɛlɛ, ye Yɛnŋɛlɛ li yɛn se yeri?»

\par }{\Q Kona muwi mi yaa la poro wele.

\par }{\Q Leele pe yaa kaa pe tangala paa yɛgɛ ŋga na pe ma kaa na fɛnrɛgɛ tangala wa konɔ we.


\par }{\Q \VS{11}Pilige ka wa na paan, pe yaa ka ye cagbɔgɔ ki mboro ti kan naa fɔnŋgɔ.

\par }{\Q Ko pilige ko ni, pe yaa ka ka taga ye tara ti gbemɛ pi na.


\par }{\Q \VS{12}Ko pilige ko ni, ye woolo pe yaa ka yiri wa Asiri tara naa Ezhipiti tara cara ti ni, mbe sɔngɔrɔ mbe pan ye kɔrɔgɔ.

\par }{\Q Mbele pè cɛn maga lɛ wa Ezhipiti tara ti na ma saa ki wa Efirati gbaan wi na,

\par }{\Q maga lɛ kɔgɔje wa na ma saa ki wa kɔgɔje wa na,

\par }{\Q maga lɛ yanwiga ka na ma saa ki wa yanwiga ka na,

\par }{\Q pe yaa ka sɔngɔrɔ mbe pan ye kɔrɔgɔ.


\par }{\Q \VS{13}Tara sannda ti yaa ka tɔngɔ mbe koro waga, mbele pe yɛn ma cɛn wa ti ni pe tipewe pi kala na;

\par }{\Q ko ki yaa ka pye pe kapyere ti sara we.


\par }{\SH Mishe wìla Yɛnŋɛlɛ li yɛnri \newline  Izirayɛli woolo pe kan
\par }
{\Q \VS{14}Yawe Yɛnŋɛlɛ, ma woolo wele, poro mbele pe yɛn ma kɔrɔgɔ ye,

\par }{\Q poro mbele pe yɛn ma cɛn wa kɔlɔgɔ ki ni, wa Karimɛli yanwira ti na,

\par }{\Q ta pe yɛgɛ sinni ma simbaala kɔnrikanŋgala li ni.

\par }{\Q Ta pe yɛgɛ sinni, paa yɛgɛ ŋga na faa kìla pye wa Bazan tara naa Galaadi tara yaayoro kasara ti ni we.


\par }{\Q \VS{15}«Mi yaa kagbɔgɔlɔ pye ye kan

\par }{\Q paa wagati ŋa ni yoro
Izirayɛli woolo yàa yiri wa Ezhipiti tara we.»


\par }{\Q \VS{16}Cɛngɛlɛ sanŋgala woolo pe yaa ka ke yan,

\par }{\Q ki yaa fɛrɛ wa pe na,

\par }{\Q poro naa pe yawa pi ni fuun ni;

\par }{\Q ki yaa ka to pe yɔn na,

\par }{\Q pe nuŋgbogolo ke yaa ka jili pe na.


\par }{\Q \VS{17}Pe yaa kaa gbanŋgban wi kaa paa wɔɔrɔ yɛn,

\par }{\Q paa yaara nda ti maa fulolo lara na ti yɛn.

\par }{\Q Pe yaa kaa yinrigi wa pe larasara ti ni mbaa seri,

\par }{\Q paa yaara nda ti maa fulolo lara na ti yɛn,

\par }{\Q mbaa paan Yawe Yɛnŋɛlɛ, we Yɛnŋɛlɛ ma kɔrɔgɔ.

\par }{\Q Pe yaa kaa fyɛ ma yɛgɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Yɛnŋɛlɛ la yɛgɛ woro wa paa mboro yɛn.

\par }{\Q Ma woolo mbele pè koro go na, ma maa pe kajɔgɔrɔ ti koo nari woo wa,

\par }{\Q na pe kapere ti kala yari pe na.

\par }{\Q Ma naŋgbanwa pila koro wa suyi,

\par }{\Q katugu ki yɛn mɔɔ ndanla maa kajɛŋgɛ piin we kan.


\par }{\Q \VS{19}Ma yaa we yinriwɛ ta naa,

\par }{\Q ma se we kapere ti jate we go na naa,

\par }{\Q ma yaa we kapere ti ni fuun ti wa, fɔ wa kɔgɔje wi nɔgɔ.


\par }{\Q \VS{20}Ma yɛn sɛnrɛ nuŋgba yofɔ yɛgɛ ŋga na, ma yaa ki naga Zhakɔbu setirige piile pe na.

\par }{\Q Ma yaa kajɛŋgɛ pye poro mbele Abirahamu setirige piile pe kan,

\par }{\Q paa yɛgɛ ŋga na màa wugu ki na faa we tɛlɛye pe kan we.

\par }