\NormalFont\ShortTitle{2 SAMIYƐLI}

{\MT SAMIYƐLI

\par }{\MTB sɛwɛ shyɛn woo

\par }{\IMT Sɛwɛ wi nawa sɛnrɛ

\par }{\IP Samiyɛli sɛwɛ koŋgbanŋa wi kɔngɔ sanŋga ko ki yɛn Samiyɛli sɛwɛ shyɛn woo we. Ki sɛwɛ wi kɔnrɔ shyɛn pàa ti laga ti yɛɛ na, katugu ti shyɛn ti saa ya kɔ sɛlɛgɛ sɛwɛ ŋa pe ma migi wi nuŋgba ni. Sɛwɛ wi yɛn na para Davidi wi wunluwɔ po sɛnrɛ na, ki koŋgbanŋga, maa ta wìla pye wunluwɔ Zhuda tara ti go na, wa Izirayɛli tara ti yɔnlɔparawa kalige kɛɛ yeri (1-4). Ko puŋgo, a wì si kaa pye wunluwɔ Izirayɛli tara ti ni fuun ti go na, tìla pye ma yɔnlɔparawa kamɛŋgɛ kɛɛ wunluwɔ tara ti pinlɛ (5-24). Kìla Davidi wi ndanla maa mbɛn, wìla daga mbe malaga gbɔn wi juguye mbele wa tara ti ni pe ni konaa mbe malaga gbɔn tara nda ti yɛn ma pe maga ti woolo pe ni, jaŋgo mboo wunluwɔ pi gbegele mboo teŋge konaa mbe yeresaga kan wi fanŋga ki yeri.

\par }{\IP Davidi wìla pye lere wa ŋa kalɛgɛrɛ la pye wa wi yinwege ki ni, nda ti sila pye ja. Kɛɛ ka na, wìla pye tagawa ni, ma pye sinŋɛ Yɛnŋɛlɛ li ni, a wi woolo paa wi jate sinŋɛ. Kɛɛ sanŋga ki na, wìla kapere tugbɔɔrɔ pye, jaŋgo mboo yɛɛra nandanwa kagala ke pye. Ɛɛn fɔ, naa Yɛnŋɛlɛ li lere Natan wìla para wi ni, a wì suu kapere ti yo mari filige, ma yɛnlɛ jɔlɔgɔ ŋga Yɛnŋɛlɛ làa wa wi na ki na.

\par }{\IP Davidi wìla Zheruzalɛmu ca ki shɔ maga ta mɛɛ ki pye wi wunluwɔ cagbɔgɔ. Wìla pye na jaa mbe shɛrigo gbɔgɔ kan Yawe Yɛnŋɛlɛ li kan. Ɛɛn fɔ wi kapere lɛgɛrɛ ti kala na, Yɛnŋɛlɛ li sila yɛnlɛ ŋga wìla yɛnri ki na. Konaa ki ni fuun, Yɛnŋɛlɛ làa yɔn fɔlɔ lɛ wi yeri ma yo fɔ wi setirige piile pe ni, wa yaa la taa sanga pyew mbaa cɛɛn Izirayɛli tara wunluwɔ pi na. Làa yo fɔ:

\par }{\IQ Mi yaa mboro jate ma setirige pyɔ wa wɔ mboo tɛgɛ wunluwɔ pi na ma yɔnlɔ. Mi yaa wi wunluwɔ pi kan yeresaga ni. Wo wi yaa ka go kan na kan. Mi yaa kaa wunluwɔ pi kan yeresaga ni fɔ sanga pyew. Ma wunluwɔ pi yaa yeresaga ta mbe koro wa fɔ sanga pyew (2 Sami 7.12, 16).

\par }{\IOT Sɛwɛ wi yɛn ma kɔɔnlɔ yɛgɛ ŋga na

\par }{\IO Davidi wìla pye Zhuda cɛnlɛ woolo pe wunluwɔ
{\IOR{1–4}}

\par }{\IO Davidi wìla pye Izirayɛli cɛngɛlɛ ke ni fuun ke wunluwɔ
{\IOR{5–6}}

\par }{\IO Yɛnŋɛlɛ làa yɔn fɔgɔlɔ lɛ Davidi wi yeri
{\IOR{7.1-29}}

\par }{\IO Davidi wìla malaga lɛgɛrɛ gbɔn
{\IOR{8–10}}

\par }{\IO Davidi wìla Batisheba wi lɛ wi jɔ
{\IOR{11–12}}

\par }{\IO Tipere tìla pye na lege wa Davidi wi go ki ni
{\IOR{13–14}}

\par }{\IO Abisalɔmu wìla yiri ma je
{\IOR{15.1–20.22}}

\par }{\IO Davidi wìla ti a pè Sawuli wi setirige piile pe gbo
{\IOR{20.23–21.22}}

\par }{\IO Davidi wìla Yɛnŋɛlɛ li shari
{\IOR{22.1–23.7}}

\par }{\IO Davidi wi maliŋgbɔɔnlɔ wele
{\IOR{23.8-39}}

\par }{\IO Leele pe jinriwɛ konaa tifɛlɛgɛ yama pi panga ye
{\IOR{24.1-25}}



\par }{\MS DAVIDI WILA PYE ZHUDA CƐNLƐ WOOLO PE WUNLUWƆ

\par }\ChapOne{1}{\MR 1–4

\par }{\SH Davidi wìla Sawuli \newline  wi kunwɔ wogo ki logo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sawuli wi kuŋgɔlɔ, kìla yala Davidi wìla malaga gbɔn Amalɛki setirige piile pe ni ma pe ya makɔ, ma sɔngɔrɔ ma pan wa Zikilagi ca ma piliye shyɛn pye wa.

\VS{2}Pilige taanri wogo ki na, a naŋa wà si yiri wa Sawuli wi maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga ki ni ma pan. Wi yaripɔrɔ tìla pye ma kɔɔnlɔ wi na, a gbanŋgban wùu go ki filige wi na mbege naga fɔ wila kunwɔ gbele. Naa wìla ka saa gbɔn wa Davidi wi tanla, a wì si to maa yɛgɛ ki jiile wa tara maa gbɔgɔ.

\VS{3}A Davidi wì suu yewe ma yo fɔ: «Ma yiri se yeri?»

\par }{\PP A naŋa wì suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Mì fe ma shɔ ma yiri wa
Izirayɛli woolo pe maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga ma pan.»


\par }{\PP \VS{4}A Davidi wì suu yewe naa ma yo fɔ: «Yiŋgi kì pye wa? Mi yɛn nɔɔ yɛnri maga yɛgɛ yo na kan.»

\par }{\PP A naŋa wì sho fɔ: «Izirayɛli maliŋgbɔɔnlɔ pè fe ma yiri wa malaga gbɔnsaga ki ni, lelɛgɛrɛ ku. Ali yɛrɛ Sawuli wo naa wi pinambyɔ Zhonatan wi ni pè ku fun.»


\par }{\PP \VS{5}Lefɔnŋɔ ŋa wìla pye naga sɛnrɛ ti yɛgɛ yuun Davidi wi kan, a Davidi wì suu yewe ma yo fɔ: «Maga jɛn mɛlɛ ma yo Sawuli naa wi pinambyɔ Zhonatan wi ni pè ku?»


\par }{\PP \VS{6}A lefɔnŋɔ wì suu pye fɔ: «Kìla yala cɛ mi yɛn wa Gilibowa yanwiga ki na. A mì si Sawuli wi yan wi yɛn na jiige wi njanraga ki na, malaga gbɔnwotoroye naa shɔn lugufɛnnɛ pe mbele pòo jori ma yɔngɔ wi ni tɔɔn.

\VS{7}Wì kaa kanŋga ma wele, a wì silan yan, mɛɛ na yeri; a mì si shɔ ma yo: ‹Naw.›

\VS{8}Kona, a wì silan yewe ma yo fɔ: ‹Ambɔ fɔ wi mboro?› A mì suu yɔn sogo ma yo fɔ: ‹Mi yɛn Amalɛki setirige piile wo wa.›

\VS{9}Kona, a wì silan pye ma yo fɔ: ‹Fulo laga na tanla mala gbo, katugu kayaŋga gbɔgɔ yɛn na na, ali maga ta mi yɛn yinwege na bere.›

\VS{10}A mì si fulo wa wi tanla maa gbɔn maa gbo, katugu mìla ki jɛn ma yo wi se pɔgɔ wa ki kala na li ni. Ko puŋgo na, a mì suu wunluwɔ njala li kɔw wa wi go na, mɛɛ wi kɛɛ kannjinɛ li wɔ wa wi kɛɛ ki na. Ti nda mì pan ti ni ma kan na tafɔ\XREF{†}{{\XO 1:10 }{\XO{1.10:
}}{\XT{1 Sami 31.1-6; 1 Kuro 10.1-6}}}.»


\par }{\PP \VS{11}Kona, a Davidi wì suu yɛɛra yaripɔrɔ ti yigi mari walagi (mbege naga fɔ wila kunwɔ gbele). Nambala mbele pàa pye wi ni, a pè sigi pye ma fun.

\VS{12}A pè si kunwɔ pi lɛ, maa gbele, ma
yeŋge le fɔ ma saa gbɔn ki yɔnlɔkɔgɔ ki na Sawuli naa wi pinambyɔ Zhonatan, naa Yawe Yɛnŋɛlɛ li maliŋgbɔɔnlɔ konaa Izirayɛli woolo pe kala na, poro mbele pàa gbo tokobi ni we.


\par }{\PP \VS{13}Lefɔnŋɔ ŋa wìla pan maga sɛnrɛ ti yo Davidi wi kan, a Davidi wì si pan maa yewe ma yo fɔ: «Ma yiri se yeri?»

\par }{\PP A lefɔnŋɔ wì suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Mi yɛn Amalɛki setirige piile mbele nambannjɛɛnlɛ wo wa pinambyɔ.»


\par }{\PP \VS{14}A Davidi wì suu pye fɔ: «Ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ lì
sinmɛ kpoyi wo wi na maa wɔ, kì cɛn mɛlɛ a mà suu gbo mɛɛ fyɛ?»

\VS{15}Kona, a Davidi wì suu lenambala nuŋgba yeri maa pye fɔ: «Fulo wa wi tanla maa gbo.» A ki naŋa wì si Amalɛki setirige piile naŋa wi gbɔn, a wì si ku.

\VS{16}A Davidi wì suu pye fɔ: «Ma kunwɔ pi go kala lì yiri mboro jate yeri; katugu ma yɔn ko kɔ̀ɔn le kɛɛ, naa mà yo fɔ: ‹Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sinmɛ kpoyi wo ŋa na maa wɔ, muwi mùu gbo.› »


\par }{\SH Davidi wìla Sawuli \newline  naa Zhonatan pe kunwɔ pi gbele
\par }
{\PP \VS{17}Kona, a Davidi wì sigi kunwɔ yurugo ŋga ki kɔ Sawuli naa wi pinambyɔ Zhonatan pe kala na.

\VS{18}A wì sigi konɔ kan ma yo pege naga Zhuda cɛnlɛ woolo pe na. Sandiga wɔnfɛnnɛ yurugo yi, ki yɛn ma yɔnlɔgɔ wa Yashari sɛwɛ\FTNT{†}{{\FR 1:18 }{\FR{1.18:
}}{\FT{Yashari sɛwɛ pè para wi sɛnrɛ na wa
}}{\XT{Zhozu 10.13}}{\FT{laga ki ni.}}} wi ni ma yo fɔ:


\par }{\Q \VS{19}Ee Izirayɛli, ma maliŋgbɔɔn wɛlɛwɛ pòo gbo wa ma tinndiye pe na.

\par }{\Q Maliŋgbɔɔnlɔ wɛlimbɛlɛ pè toori.


\par }{\Q \VS{20}Yaga ka saga sɛnrɛ ti yari wa Gati ca,

\par }{\Q yaga si ka saga sɛnrɛ ti yo wa Asikalɔn ca nawa koŋgolo ke ni,

\par }{\Q jaŋgo Filisiti tara fɛnnɛ sumbonɔ paga kaa yɔgɔri,

\par }{\Q jaŋgo ki leele mbele pee
kɛnrɛkɛnrɛ pe sumbonɔ paga kaa yewile nayinmɛ ni.


\par }{\Q \VS{21}Yoro Gilibowa yanwira re,

\par }{\Q fɔɔngɔ ka ka wo wa ye na.

\par }{\Q Tisaga ka si ka pan wa ye na.

\par }{\Q Kɛɛrɛ ka ka kɔn wa ye na, yarikanra lɛgɛrɛ mbaa taa wa ti ni.

\par }{\Q Katugu nambala wɛlimbɛlɛ pe
tugurɔn sigeyaara\FTNT{†}{{\FR 1:21 }{\FR{1.21:
}}{\FT{Kìla pye faa pe ma sinmɛ fa tugurɔn sigeyaraga ki na mbe ti ki koro jɛŋgɛ. Sinmɛ pi faga pi maa leele pe nawa tuun fun sinmɛ mba pe ma fa lere wa na mboo tɛgɛ wunluwɔ pi wogo ki na.}}} tì cɛn fyɔngɔ ni wa ye na,

\par }{\Q Sawuli tugurɔn sigeyaraga pe se ka sinmɛ fa ki na naa fyew.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Zhonatan sandiga kila kari wa malaga mbe sɔngɔrɔ

\par }{\Q na kii kasanwa yirige mbele ki yaa gbo pe ni,

\par }{\Q na kii nambala kotogofɛnnɛ pe furugu mbe pe yanlaga ki yirige funwa na.

\par }{\Q Sawuli wi tokobi wila sɔngɔrɔ waga, na wi suu tunŋgo ki pye mbege yɔn fili gbɛn.


\par }{\Q \VS{23}Sawuli naa Zhonatan pàa pye ma pe yɛɛ ndanla\FTNT{†}{{\FR 1:23 }{\FR{1.23:
}}{\FT{Ŋga kì yo fɔ:
{\QT{Sawuli naa Zhonatan pàa pye ma pe yɛɛ ndanla,}} Eburuye sɛnrɛ ti ni ki mbe ya logo fun fɔ: Sawuli naa Zhonatan pàa pye ma leele pe ndanla, a paa pe jate pe yinwege piliye yi ni fuun yi ni.}}} pe yinwege piliye yi ni fuun ni.

\par }{\Q Pe kusanga wi ni, pee laga pe yɛɛ na.

\par }{\Q Pàa wege ma wɛ yɔnye na. Pàa pye fanŋga ni ma wɛ jaraye na.


\par }{\Q \VS{24}Izirayɛli tara sumbonɔ, yaa Sawuli kunwɔ pi gbele.

\par }{\Q Wo wìla pye na yaripɔrɔ sɔnŋgbanga woro ti kaan ye yeri yaa ti nii.

\par }{\Q Wo wìla pye na tɛ fereyaara ti maramara ye yaripɔrɔ ti na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Ki nambala wɛlimbɛlɛ pè toori ma ku wa malaga ki ni!

\par }{\Q Ee, pè Zhonatan wi gbɔn maa gbo wa tinndiye pe na.


\par }{\Q \VS{26}Na sefɔ Zhonatan, kayaŋga yɛn na ni ma kunwɔ pi kala na.

\par }{\Q Màa pye na wɔnlɔ jɛnŋɛ.

\par }{\Q Ma kala làa gbɔgɔ na yeri jɛŋgɛ.

\par }{\Q Ma ndanlawa pìla pye kagbɔgɔ na yeri ma wɛ ndanlawa mba jɛlɛ ma naŋa ndanla pi na.


\par }{\Q \VS{27}Kì pye mɛlɛ, a ki nambala kotogofɛnnɛ pè si toori ma ku?

\par }{\Q Pe maliŋgbɔnyaara\FTNT{†}{{\FR 1:27 }{\FR{1.27:
}}{\FT{Maliŋgbɔnyaara nda sɛnrɛ ti yo ki yaa pye ti yɛn na para Sawuli naa Zhonatan poro sɛnrɛ na.}}} ti kɔwɔ kɔ mɛlɛ?




\par }\Chap{2}{\SH Pàa Davidi wi tɛgɛ wunluwɔ \newline  wa Eburɔn ca
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ki kagala ke puŋgo na, a Davidi wì si Yawe Yɛnŋɛlɛ li yewe ma yo fɔ: «Mi daga sa cɛn Zhuda tara ca ka ni le?»

\par }{\PP A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì suu pye fɔ: «Ma mbe ya kari.»

\par }{\PP A Davidi wì sili yewe ma yo fɔ: «Mi daga sa cɛn ca kikiin ni?»

\par }{\PP A lì sho fɔ: «Wa Eburɔn ca.»


\par }{\PP \VS{2}A Davidi wì si kari wa ki ca ki ni wi jɛɛlɛ shyɛn pe ni, Ahinowamu ŋa wìla yiri wa Zhizireyɛli ca wo naa Nabali ŋa wìla ku wi jɔ Abigayili ŋa wìla yiri wa Karimɛli ca wi ni\XREF{†}{{\XO 2:2 }{\XO{2.2:
}}{\XT{1 Sami 25.42-43}}}.

\VS{3}A Davidi wì si kari fun wi pinlɛyɛɛnlɛ pe ni, pe ni fuun nuŋgba nuŋgba naa pe go woolo pe ni. A pè si saa cɛncɛn wa Eburɔn ca ki kanŋgara na cara ti ni.

\VS{4}Kona, a Zhuda tara nambala pè si pan wa Eburɔn ca ma pan ma
sinmɛ kpoyi wo Davidi wi na maa tɛgɛ wunluwɔ Zhuda cɛnlɛ woolo pe go na.

\par }{\PP Ko puŋgo na, a pè si pan maga yo Davidi wi kan ma yo Yabɛshi ca ŋga wa Galaadi\XREF{†}{{\XO 2:4 }{\XO{2.4:
}}{\XT{1 Sami 31.11-13}}} tara ki woolo pàa Sawuli gboo wi le.

\VS{5}A Davidi wì si pitunmbolo torogo wa Yabɛshi ca, wa Galaadi tara ma pe pye fɔ: «Yawe Yɛnŋɛlɛ li duwaw ye na, kajɛŋgɛ ŋga yè pye ye tafɔ Sawuli wi kanŋgɔlɔ maa le we.

\VS{6}Koni Yawe Yɛnŋɛlɛ li kajɛŋgɛ pye ye kan konaa li pye sinnɛ ye ni. Mi fun mi yaa kajɛŋgɛ pye ye kan, katugu pa yège pye ma fun.

\VS{7}Koni ye fanŋga le ye yɛɛ ni, ye kotogo ta. Ye tafɔ Sawuli wì ku, ɛɛn fɔ ye daga mbege jɛn fɔ muwi Zhuda cɛnlɛ woolo pè sinmɛ kpoyi wo na na mala tɛgɛ wunluwɔ pe yɛɛ go na.»


\par }{\SH Pàa Ishiboshɛti wi wɔ maa tɛgɛ \newline  Izirayɛli tara ti wunlunaŋa
\par }
{\PP \VS{8}Ki wagati wi ni Nɛri pinambyɔ Abinɛri\XREF{†}{{\XO 2:8 }{\XO{2.8:
}}{\XT{1 Sami 14.50}}} ŋa wìla pye Sawuli wi maliŋgbɔɔnlɔ to wì si kari Sawuli wi pinambyɔ Ishiboshɛti wi ni wa Mahanayimu ca.

\VS{9}A wì si saa wi tɛgɛ wunluwɔ Galaadi tara woolo, naa Ashuri cɛnlɛ woolo, naa Zhizireyɛli ca woolo, naa Efirayimu cɛnlɛ woolo, naa Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo, ko kɔrɔ wo yɛn
Izirayɛli tara woolo pe ni fuun pe go na.

\VS{10}Sawuli pinambyɔ Ishiboshɛti wìla cɛn Izirayɛli tara ti wunluwɔ sanga ŋa ni, kìla yala wì ta yɛlɛ nafa shyɛn. Wìla pye yɛlɛ shyɛn wa wunluwɔ pi na.

\par }{\PP Ɛɛn fɔ Zhuda cɛnlɛ woolo poro la taga Davidi wo na.

\VS{11}Davidi wìla yɛlɛ kɔlɔshyɛn naa yeŋge kɔgɔlɔni ko pye wunluwɔ pi na Zhuda cɛnlɛ woolo pe go na wa Eburɔn ca.


\par }{\SH Zhuda cɛnlɛ woolo naa \newline  Izirayɛli woolo pàa malaga gbɔn \newline  pe yɛɛ ni wa Gabawɔn ca
\par }
{\PP \VS{12}Kona, Nɛri pinambyɔ Abinɛri naa Sawuli pinambyɔ Ishiboshɛti wi maliŋgbɔɔnlɔ pè si kaa yiri wa Mahanayimu ca, ma yɛgɛ kan wa Gabawɔn ca ki yeri sa malaga gbɔn pe ni.

\VS{13}A Zeruya pinambyɔ Zhowabu wo naa Davidi maliŋgbɔɔnlɔ pe ni, pè si yiri fun na kee. A gbogolomɔ shyɛn pì si saa pi yɛɛ fili wa Gabawɔn ca tɔnmɔ wege ki tanla. Gbogolomɔ nuŋgba la pye ma yere kɛɛ ŋga na, a gbogolomɔ sanmba pò yere kɛɛ sanŋga ki na.

\VS{14}A Abinɛri wì si Zhowabu wi pye fɔ: «Mi yɛn na jaa lefɔnmbɔlɔ pele mbe yiri pe malaga gbɔn pe yɛɛ ni we wele.»

\par }{\PP A Zhowabu wì sho fɔ: «Ee, pe yiri pe malaga gbɔn pe yɛɛ ni.»


\par }{\PP \VS{15}A pè si yiri na paan pe yɛɛ kɔrɔgɔ, pe ni fuun pàa pye yɔn nuŋgba. Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo naŋa Sawuli wi pinambyɔ Ishiboshɛti wi woolo pàa pye lere kɛ ma yiri shyɛn, a leele kɛ ma yiri shyɛn yiri fun wa Davidi woolo pe ni.

\VS{16}A pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pè si pe maliwiinle pe yigiyigi pe yinrɛ ti na, mɛɛ pe yɛɛ sugulo pe tokobiye pe ni wa pe kanŋgara ti na, mɛɛ pinlɛ ma toori ma ku. A pè sigi laga ŋga kìla pye wa Gabawɔn ca ki tanla ki mɛgɛ taga naga yinri Ɛlikati Azurimu\FTNT{†}{{\FR 2:16 }{\FR{2.16:
}}{\FT{Ɛlikati Azurimu mɛgɛ ki kɔrɔ wi mbe ya pye fɔ: Walaga kɛrɛ nakoma tokobiye laga.}}}.

\VS{17}Kona, a pè si to pe yɛɛ na, a malaga kì si ŋgban ki pilige ki ni fɔ jɛŋgɛ. A Davidi maliŋgbɔɔnlɔ pè si Abinɛri naa wi maliŋgbɔɔnlɔ pe ya.

\VS{18}Zeruya pinambiile taanri, Zhowabu, naa Abishayi konaa Azayɛli poro la pye wa maliŋgbɔɔnlɔ pe ni, Azayɛli wìla wege paa lufaa yɛn.

\VS{19}A wì si taga Abinɛri wi na naa puro. Wii kɛ mbe kari kalige na nakoma kamɛŋgɛ na.

\VS{20}Kona, a Abinɛri wì si kanŋga ma wele wa wi puŋgo na, mɛɛ yo fɔ: «Azayɛli, mboro wi le?»

\par }{\PP A wì sho fɔ: «Ee, muwi.»

\VS{21}A Abinɛri wì suu pye fɔ: «Toro kalige na nakoma kamɛŋgɛ na ma to ki lefɔnmbɔlɔ mbele wa nuŋgba na, maa yaara ti shɔ wi yeri.» Ɛɛn fɔ Azayɛli wi sila pye na jaa mbe laga wi puŋgo na.

\VS{22}A Abinɛri wì si Azayɛli wi pye naa fɔ: «Sɔngɔrɔ na puŋgo na. Yiŋgi na ma yaa silan kan mbɔɔn gbo? Kiga si pye ma, pa mi se ya mbɔɔn nɔsepyɔ lenaŋa Zhowabu wi wele yɛgɛ na ki fɛrɛ ti kala na.»

\VS{23}Ɛɛn fɔ, a Azayɛli wì si je wii sɔngɔrɔ wi puŋgo na. Kona, a Abinɛri wì suu sun wi njanraga ki go ki ni wa wi lara ti na, fɔ a kì furu ma yiri wa wi puŋgo na. A Azayɛli wì si wɔ ma to ma ku le ki yɔngɔlɔ nuŋgba ke ni. Mbele fuun ka pan mbe gbɔn le laga ŋga wìla to ma ku ki na, pe ma yere.


\par }{\PP \VS{24}A Zhowabu naa Abishayi pè si taga Abinɛri wi na naa puro. Pàa saa gbɔn wa Ama tinndi wi na, ma yala yɔnlɔ ki yɛn na tuun. Ki tinndi wi yɛn wa Giyashi ca ki yɛsinmɛ na, wa Gabawɔn
gbinri konɔ li na.


\par }{\PP \VS{25}A Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pè si pe yɛɛ gbogolo ma taga Abinɛri wi na, ma pye ŋgbelege nuŋgba, mɛɛ kari ma saa yere tinndi wa go na.

\VS{26}Kona, a Abinɛri wì si Zhowabu wi yeri maa pye fɔ: «Pa we yaa la we yɛɛ kuun tokobi wi ni yɛɛn suyi le? Ma sigi jɛn mbe yo ki puŋgo kala li yaa tijanga wi le? Wagati wiwiin maa singi mbege yo ma maliŋgbɔɔnlɔ pe kan pe pe sefɛnnɛ pe purɔgɔ ki yaga?»


\par }{\PP \VS{27}Kona, a Zhowabu wì suu pye fɔ: «Yɛnŋɛlɛ na yinwege wolo li mɛgɛ ki na, ndɛɛ kì pye mɛɛ ja para, leele pe se jɛn na pe sefɛnnɛ pe purɔgɔ ki yaga, pe jɛn naa pe puro fɔ sa gbɔn goto pinliwɛ ni.»

\VS{28}Kì pye ma, a Zhowabu wì si mbanlaga win, a leele pe ni fuun pè si yere ma Izirayɛli woolo pe purɔgɔ ki yaga, ma malaga ki kɔ.


\par }{\PP \VS{29}A Abinɛri naa wi lenambala pe ni pè si tanga ki yembinɛ li ni fuun li ni ma
Araba tara ti kɔn ma yiri. A pè si Zhuridɛn gbaan wì kɔn ma yiri konaa ma Bitirɔn gbunlundɛgɛ ki kɔn ma yiri ma saa gbɔn wa Mahanayimu ca.

\VS{30}A Zhowabu wì si yiri wa Abinɛri wi purɔsaga ma sɔngɔrɔ ma kari, mɛɛ leele pe ni fuun pe gbogolo, mɛɛ ki yan lere kɛ ma yiri kɔlɔjɛrɛ poro la la wa Davidi maliŋgbɔɔnlɔ pe ni, konaa Azayɛli wi ni.

\VS{31}Ɛɛn fɔ Davidi maliŋgbɔɔnlɔ poro la nambala cɛnmɛ taanri naa nafa taanri (360) gbo Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo naŋa Abinɛri wi woolo pe ni.

\VS{32}A pè si Azayɛli gboo wi lɛ ma kari wi ni, ma saa wi le wa wi to fanga ki ni, wa Betilɛɛmu ca\XREF{†}{{\XO 2:32 }{\XO{2.32:
}}{\XT{1 Sami 16.1}}}. A Zhowabu naa wi lenambala pe ni pè si tanga yembinɛ li ni fuun li ni. Pàa saa ye wa Eburɔn ca ki ni lalaaga ki na.




\par }\Chap{3}{\PP \VerseOne{1}Malaga kìla mɔ jɛŋgɛ Sawuli go woolo poro naa Davidi go woolo pe sɔgɔwɔ. Ɛɛn fɔ Davidi wo la pye na fanŋga taa na kee yɛgɛ, a Sawuli go woolo poro fanŋga ko nɛɛ koo na paan.


\par }{\SH Pinambiile mbele Davidi wìla se \newline  wa Eburɔn ca
\par }
{\R (1 Kuro 3.1-4)

\par }{\PP \VS{2}Davidi wìla pinambiile se wa Eburɔn ca. Wi pinambyɔ koŋgbanŋa pàa pye naa yinri Aminɔ. Wi jɔ Ahinowamu ŋa wìla yiri wa Zhizireyɛli ca wo pinambyɔ lawi.

\VS{3}Wi pinambyɔ shyɛn woo pàa pye naa yinri Kileyabu. Nabali ŋa wìla ku wi jɔ Abigayili ŋa wìla yiri wa Karimɛli ca wo pinambyɔ lawi. Wi pinambyɔ taanri woo pàa pye naa yinri Abisalɔmu. Wi jɔ Maaka ŋa wìla pye Geshuri\XREF{†}{{\XO 3:3 }{\XO{3.3:
}}{\XT{2 Sami 15.8; Zhozu 12.5; 13.11-13; 2 Sami 13.37-38; 14.23}}} ca wunlunaŋa Talimayi wi sumborombyɔ wo pinambyɔ lawi.

\VS{4}Wi pinambyɔ tijɛrɛ woo pàa pye naa yinri Adoniya. Wi jɔ Hagiti wo pinambyɔ lawi. Wi pinambyɔ kaŋgurugo woo pàa pye naa yinri Shefatiya. Wi jɔ Abitali wo pinambyɔ lawi.

\VS{5}Wi pinambyɔ kɔgɔlɔni woo pàa pye naa yinri Yitireyamu. Davidi wì jɔ Egila wo pinambyɔ lawi. Pinambiile mbele Davidi wìla se maa ta wa Eburɔn ca poro la wɛlɛ yɛɛn.


\par }{\SH Abinɛri wìla laga \newline  Sawuli go woolo pe na \newline  ma taga Davidi wi na
\par }
{\PP \VS{6}Ma malaga ki ta Sawuli go woolo poro naa Davidi go woolo pe sɔgɔwɔ, Abinɛri wìla fanŋga ta wa Sawuli go woolo pe sɔgɔwɔ fɔ jɛŋgɛ.


\par }{\PP \VS{7}Ma si yala Sawuli wìla jɛlɛ wa lɛ maa tɛgɛ, pàa pye naa yinri Irizipa. Wi nɔ pàa pye naa yinri Aya. Pilige ka, a Ishiboshɛti wì si Abinɛri wi pye fɔ: «Yiŋgi na, a mà si saa sinlɛ na to wi cɛnfɔ wi ni\FTNT{†}{{\FR 3:7 }{\FR{3.7:
}}{\FT{Mbe sinlɛ wunlunaŋa wi jɔ wi ni ko la pye naga nari fɔ wunluwɔ po maa jaa.}}}?»

\VS{8}A Abinɛri wì si nawa ŋgban fɔ jɛŋgɛ Ishiboshɛti wi sɛnrɛ ti kala na, mɛɛ wi pye fɔ: «Ma yɛn naga jate mi yɛn pyɔn mbe saa tunŋgo piin Zhuda cɛnlɛ woolo pe kan wi le? Mì kajɛŋgɛ pye ma to Sawuli wi go woolo pe kan, naa wi nɔsepiile konaa wi wɛnnɛ pe kan. Mi sila ma le Davidi wi kɛɛ. Kooŋga nala ma yɛn nala jɛrɛgi ki jɛlɛ ŋa wi wogo na.

\VS{9}Yawe Yɛnŋɛlɛ lì
yɔn fɔlɔ na lɛ Davidi wi yeri, na mii ki kala li pye mbeli yɔn fili wi kan, pa li jɔlɔgɔ gbɔgɔ wa na na, li ka taga ko na naa bere.

\VS{10}Làa yo fɔ li yaa wunluwɔ pi shɔ Sawuli go woolo pe yeri, mbe Davidi wi tɛgɛ wunluwɔ
Izirayɛli woolo naa Zhuda cɛnlɛ woolo pe go na, mbege lɛ wa Dan ca ki na fɔ sa gbɔn wa Bɛrisheba ca ki na\FTNT{†}{{\FR 3:10 }{\FR{3.10:
}}{\FT{Maga logo mbege lɛ wa Dan ca ki na fɔ sa gbɔn wa Bɛrisheba ca ki na ko kɔrɔ wo yɛn mbe lɛ Izirayɛli tara ti go ŋga na mbe sa gbɔn go ŋga na,
}}{\XT{1 Sami 15.28}}{\FT{.}}}.»

\VS{11}Kì pye ma, Ishiboshɛti wi sila ya mbe sɛnpyɔ nuŋgba wo yo Abinɛri wi ni, katugu wìla pye na fyɛ wi yɛgɛ.


\par }{\PP \VS{12}A Abinɛri wì si leele tun wa Davidi wi yeri ma yo pe saa pye fɔ: «Tara ti yɛn ambɔ woro na mboro ma?
Yɔn finliwɛ le na ni, pa mi yaa ma saga mbe Izirayɛli woolo pe ni fuun pe pye pe taga ma na.»


\par }{\PP \VS{13}A Davidi wì suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Ki yɛn ma yɔn. Mi yaa yɔn finliwɛ le ma ni. Ɛɛn fɔ mi yɛn na kala nuŋgba yɛnri ma yeri, lo yɛn fɔ maga ka pan laga na yɛgɛ sɔgɔwɔ, na mɛɛ pan Sawuli wi sumborombyɔ Mikali\XREF{†}{{\XO 3:13 }{\XO{3.13:
}}{\XT{1 Sami 18.20-30; 25.44}}} wi ni.»

\VS{14}Kona, a Davidi wì si leele tun wa Sawuli wi pinambyɔ Ishiboshɛti wi yeri, pe saa pye fɔ: «Na jɔ Mikali wi kan na yeri, wo ŋa mìla Filisiti tara fɛnnɛ nambala cɛnmɛ gbo ma pe nama sɛɛrɛ ti tɛgɛ maa pɔri we\XREF{†}{{\XO 3:14 }{\XO{3.14:
}}{\XT{1 Sami 18.25-27}}}.»

\VS{15}A Ishiboshɛti wì si ti a pè saa wi lɛ wa wi pɔlɔ Palitiyɛli wi yeri. Palitiyɛli wìla pye Layishi wi pinambyɔ.

\VS{16}A wi pɔlɔ wì si taga wi na, na gbele fɔ ma saa gbɔn wa Bahurimu ca. Kona, a Abinɛri wì suu pye fɔ: «Sɔngɔrɔ maa kee.» A wì si sɔngɔrɔ ma kari.


\par }{\PP \VS{17}A Abinɛri wì si Izirayɛli tara
lelɛɛlɛ pe yeri ma pe pye fɔ: «Maga lɛ wa, yàa pye na jaa Davidi wi pye ye wunlunaŋa,

\VS{18}koni yoo tɛgɛ ye wunluwɔ, katugu Yawe Yɛnŋɛlɛ làa para wi wogo na ma yo fɔ: ‹Na tunmbyee Davidi wo mi yaa tɛgɛ mbe Izirayɛli, na woolo pe shɔ Filisiti tara fɛnnɛ pe kɛɛ konaa pe juguye pe ni fuun pe kɛɛ.› »

\VS{19}A Abinɛri wì si saa ki sɛnrɛ nuŋgba ti yo Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo pe kan. Ko puŋgo na, a wì si kari wa Eburɔn ca, ŋga Izirayɛli woolo pàa yo ma yere ki na konaa Bɛnzhamɛ cɛnlɛ wolo pe ni, ma saa ki yɛgɛ yo Davidi wi kan.


\par }{\PP \VS{20}Abinɛri wìla saa gbɔn wa Eburɔn ca wa Davidi wi na, wo naa nambala nafa ni. A Davidi wì si sɔgɔlɔ gbɔlɔ sɔgɔ Abinɛri naa wi pinlɛyɛɛnlɛ pe kan.

\VS{21}Kona, a Abinɛri wì si Davidi wi pye fɔ: «Mi yaa yiri mbe sa Izirayɛli woolo pe ni fuun pe gbogolo wunlunaŋa, na tafɔ ma kan, jaŋgo pe yɔn finliwɛ le ma ni, ma yaa pye Izirayɛli woolo pe ni fuun pe go na paa yɛgɛ ŋga na kɔ̀ɔn ndanla we.» A Davidi wì si Abinɛri wi yaga, a wì sɔngɔrɔ ma kari yɛyinŋge na.


\par }{\SH Zhowabu wìla Abinɛri wi gbo
\par }
{\PP \VS{22}Sanni jɛnri, Davidi wi lenambala poro naa Zhowabu wi ni, pè si yiri malaga ka na ma yarijɛndɛ lɛgɛrɛ koli ma pan ti ni. Ɛɛn fɔ, Abinɛri wi sila pye wa Eburɔn ca wa Davidi wi yeri, katugu Davidi wìla wi yaga, a wì kari yɛyinŋge na.

\VS{23}Naa Zhowabu naa wi lenambala pe ni fuun pe ni pàa kaa pan, a pè sigi sɛnrɛ ti yo wi kan fɔ: «Nɛri pinambyɔ Abinɛri wì pan laga wunlunaŋa wi yeri, a wùu yaga wì kari yɛyinŋge na.»

\VS{24}Kona, a Zhowabu wì si kari wa wunlunaŋa wi yeri, ma suu pye fɔ: «Yiŋgi kala ma pye yɛɛn? Wele, Abinɛri wì pan laga ma yeri, yiŋgi na, a mà suu yaga, wì sɔngɔrɔ ma kari yinŋge?

\VS{25}Nɛri pinambyɔ Abinɛri ŋa maa jɛn gbari? Wì pan mbɔɔn kanŋgalɔmɔ pi jɛn konaa mbɔɔn kapyegele ke ni fuun ke jɛn.»


\par }{\PP \VS{26}A Zhowabu wì si yiri wa Davidi wi yeri, mɛɛ saa leele tun, a pè taga Abinɛri wi na ma saa wi yigi konɔ, wa Sira tɔnmɔ titɛgɛ ki tanla, mɛɛ wi pye ma yo wi sɔngɔrɔ wi pan. Ɛɛn fɔ Davidi wi sila ki kala jɛn.

\VS{27}Naa Abinɛri wìla kaa sɔngɔrɔ ma pan wa Eburɔn ca, a Zhowabu wì si yiri wi ni kanŋgaga na, ma ye wa ca ki mbogo yeyɔngɔ ki ni ndɛɛ wi yaa sɛnrɛ yo wi kan larawa. A Zhowabu wì suu sun wa wi lara ti na maa gbo, ma ta ma wi nɔsepyɔ Azayɛli wi kunwɔ pi kayaŋga wɔ\XREF{†}{{\XO 3:27 }{\XO{3.27:
}}{\XT{2 Sami 2.23}}}.

\VS{28}Ko puŋgo na, a Davidi wì sigi logo, mɛɛ yo fɔ: «Yawe Yɛnŋɛlɛ lìgi jɛn ma yo mi naa na wunluwɔ pi ni we yɛn jɛrɛgisaga fu Nɛri pinambyɔ Abinɛri wi gbokala li wogo na.

\VS{29}Yɛnŋɛlɛ sa ti Abinɛri wi kunwɔ pi go kala li to Zhowabu naa wi go woolo pe ni fuun pe na. Fyomiŋge fɔ, nakoma
yayɛnwɛ fɔ, nakoma ŋa wi ma gbɔw na tanri kanŋgala na, nakoma ŋa pe ma gbo tokobi ni, nakoma ŋa wila yaakara ta, wa ka ka la wa wi go ki ni fɔ sanga pyew\XREF{†}{{\XO 3:29 }{\XO{3.29:
}}{\XT{1 Wunlu 2.5-6,28-35}}}.»

\VS{30}Pa Zhowabu naa wi nɔsepyɔ Abishayi wi ni, pàa Abinɛri wi gbo yɛɛn, katugu wìla pe nɔsepyɔ Azayɛli wi gbo wa malaga ŋga pàa gbɔn wa Gabawɔn ca ki ni\XREF{†}{{\XO 3:30 }{\XO{3.30:
}}{\XT{2 Sami 2.18-23}}}.


\par }{\PP \VS{31}Kona, a Davidi wì si Zhowabu wo naa leele mbele fuun pàa pye wi ni pe pye fɔ: «Ye ye yaripɔrɔ ti walagi, ye jatere piriwɛn yaripɔrɔ le, ye Abinɛri wi kunwɔ pi gbele. Ye keli gboo wi yɛgɛ.» A wunlunaŋa Davidi wo nɛɛ tanri gboo kɛsu wi puŋgo na.

\VS{32}Pàa Abinɛri wi le wa Eburɔn ca. A wunlunaŋa Davidi wi nɛɛ gbele ŋgbanga wa Abinɛri wi fanga ki na. A leele pe ni fuun pe nɛɛ gbele fun.

\VS{33}A wunlunaŋa wì sigi kunwɔ yurugo ŋga ki kɔ Abinɛri wi kan ma yo fɔ:

\par }{\Q «Mɛlɛ a Abinɛri wì si ku paa yɛgɛ ŋga na tipege pyefɔ ma ku we?


\par }{\Q \VS{34}Pe sila ma kɛyɛn yi pɔ.

\par }{\Q Pe sila sɔɔn le ŋgbɛɛrɛ na.

\par }{\Q Ma sigi ta mà to paa yɛgɛ ŋga na lere ma to lepeele kɛɛ we.»

\par }{\BB \par }
{\PP Kona, a leele pe ni fuun pe nɛɛ gbele Abinɛri wi kan naa fɔnŋgɔ.

\VS{35}Ko puŋgo na, a leele pe ni fuun pè si fulo wa Davidi wi tanla maa ŋgbanga ma yo wi ka sanni yɔnlɔ ki sa to. Ɛɛn fɔ, a Davidi wì si wugu ma yo fɔ: «Na mi ka yaakaga le wa na yɔn, nakoma mbe yaraga ka yɛgɛ ka, na yɔnlɔ ki fa to, pa Yɛnŋɛlɛ li jɔlɔgɔ gbɔgɔ wa na na.»

\VS{36}Ŋga Davidi wìla pye, leele pe ni fuun pàa ki logo mɛɛ yɛnlɛ ki na. Wunlunaŋa wi kapyege ki ni fuun kìla leele pe ndanla.

\VS{37}Ki pilige ki ni, a leele pe ni fuun, naa Izirayɛli woolo pe ni fuun pè sigi jɛn ma yo wunlunaŋa wo ma wìla konɔ kan, a pè Nɛri pinambyɔ Abinɛri wi gbo.

\VS{38}A wunlunaŋa wì suu tunmbyeele pe pye fɔ: «Ye sigi jɛn mbe yo fɔ fanŋga fɔ naa togbɔɔ wa to nala laga Izirayɛli tara wi le?

\VS{39}Mi wo na, ali mbege ta pè
sinmɛ kpoyi wo na na mala tɛgɛ wunluwɔ, na fanŋga kì kologo nala. Ki leele mbele yɛɛn, Zeruya pinambiile wele, pè wɛli ma wɛ na na, mi se ya pe kala li ni. Yawe Yɛnŋɛlɛ li lepee wi sara mbe yala wi tipewe pi ni.»




\par }\Chap{4}{\SH Pàa Ishiboshɛti wi gbo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Naa Sawuli pinambyɔ Ishiboshɛti wìla kaa ki logo ma yo Abinɛri wì ku wa Eburɔn ca, a fyɛrɛ gbɔrɔ si
Izirayɛli woolo pe ni fuun pe yigi.

\VS{2}Maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbeleye teele shyɛn la pye Sawuli pinambyɔ Ishiboshɛti wi yeri. Pàa pye na nuŋgba yinri Baana, na sanŋa wi yinri Erekabu. Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo naŋa Irimɔ wo pinambiile la wɛlɛ ma yiri wa Beerɔti ca ki ni. Beerɔti ca kìla pye na jate Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo poro wogo,

\VS{3}katugu Beerɔti ca woolo pàa fe ma saa cɛn wa Gitayimu ca. Pe setirige piile pe yɛn wa fɔ ma pan ma gbɔn nala.


\par }{\PP \VS{4}Pinambyɔ nuŋgba la pye Sawuli pinambyɔ Zhonatan wi yeri, pàa pye naa yinri Mefiboshɛti. Wi tɔɔrɔ ti shyɛn tìla pye ma jɔgɔ wi na. Pàa Sawuli naa Zhonatan pe kunwɔ pi sɛnrɛ logo sanga ŋa ni ma yiri wa Zhizireyɛli ca, kìla yala Mefiboshɛti wì ta yɛlɛ kaŋgurugo. Jɛlɛ ŋa wìla pye wi gbegelefɔ, a wì suu lɛ mbe fe wi ni, ɛɛn fɔ naa wìla pye na fyɛɛlɛ, a pyɔ wì si shɔ ma to wi yeri, a wi tɔɔrɔ tì si jɔgɔ\XREF{†}{{\XO 4:4 }{\XO{4.4:
}}{\XT{2 Sami 9.3}}}.


\par }{\PP \VS{5}Beerɔti ca fɛnnɛ naŋa Irimɔ wi pinambiile shyɛn Erekabu naa Baana pè si kari wa Ishiboshɛti wi go yɔnlɔfugo ki na. Wò la pye ma sinlɛ na wogo.


\par }{\PP \VS{6}Pàa ye ma kari fɔ wa go ki nandogomɔ, maga pye ndɛɛ pe yaa sa
bile lɛ. A pè si Ishiboshɛti wi sun wa wi lara ti na maa gbo. Ko puŋgo na, a Erekabu naa wi nɔsepyɔ lenaŋa Baana wi ni, pè si yiri ma fe.

\VS{7}Pàa ye wa go ki ni sanga ŋa ni, Ishiboshɛti wìla pye ma sinlɛ na wogo wa wi sinlɛyaraga ki na, wa wi yumbyɔ ŋa wi maa sinlɛ wi ni. A pè suu sun maa gbo, maa go ki kɔw, mɛɛ ki lɛ ma
Araba tara konɔ li lɛ, ma tanga ki yembinɛ li ni fuun li ni.

\VS{8}A pè si kari Ishiboshɛti wi go ki ni wunlunaŋa Davidi wi kan wa Eburɔn ca, mɛɛ wi pye fɔ: «Wele, ma jugu Sawuli ŋa wìla pye na jaa mbɔɔn gbo, wi pinambyɔ Ishiboshɛti wi go ki ŋga. Wunlunaŋa, na tafɔ, kapege ŋga Sawuli wìla pye ma na, Yawe Yɛnŋɛlɛ lìgi fɔgɔ tɔn wo naa wi setirige piile pe na nala.»


\par }{\PP \VS{9}Ɛɛn fɔ, a Davidi wì si Beerɔti ca fɛnnɛ naŋa Irimɔ wi pinambiile Erekabu naa Baana pe yɔn sogo ma yo fɔ: «Yawe Yɛnŋɛlɛ na yinwege wolo, lo lìlan shɔ jɔlɔgɔ ki ni fuun ki ni.

\VS{10}Lere ŋa wìla pan ma Sawuli wi kunwɔ pi yo na kan maga yan wì sɛntanra yo na kan, mìla ti a pòo yigi maa gbo wa Zikilagi ca. Ki pyewe pi na ma, mùu sara ma yala wi sɛntanra ti yowo pi ni\XREF{†}{{\XO 4:10 }{\XO{4.10:
}}{\XT{2 Sami 1.1-16}}}.

\VS{11}Na mì ko pye ma, ki yaa pye mɛlɛ lepeele pele mbe si sa lesinŋɛ wa gbo wa wi go, wi sinlɛyaraga ki na, mi ka si ka wi kunwɔ pi fɔgɔ yewe ye na, mbe ye tɔngɔ mbe ye wɔ laga tara ti na?»

\VS{12}A Davidi wì si konɔ kan wi lenambala pe yeri ma yo pe pe gbo. A pè si pe kɛyɛn naa pe tɔɔrɔ ti kɔɔnlɔ, mɛɛ saa pe toto wa Eburɔn ca tɔnmɔ wege ki yɔn na. Ko puŋgo na, a pè si Ishiboshɛti wi go ki lɛ ma saa ki le wa Abinɛri fanga ki ni wa Eburɔn ca.




\par }{\MS DAVIDI WILA PYE IZIRAYƐLI CƐNGƐLƐ KE NI FUUN KE WUNLUWƆ

\par }\Chap{5}{\MR 5–6

\par }{\SH Izirayɛli woolo pe ni fuun \newline  pàa Davidi wi pye pe wunlunaŋa
\par }
{\R (1 Kuro 11.1-9; 14.1-7)

\par }{\PP \VerseOne{1}Kona, a
Izirayɛli cɛngɛlɛ ke ni fuun kè si kari Davidi wi kɔrɔgɔ wa Eburɔn ca, ma suu pye fɔ: «Wele, we yɛn ma cɛnlɛ woolo, ma pye kasanwa nuŋgba ma ni.

\VS{2}Wagati ŋa wì toro wi ni, sanga ŋa ni Sawuli wìla pye we wunlunaŋa, mboro màa pye na Izirayɛli woolo pe yɛgɛ sinni wa malaga na kee na paan pe ni. Yawe Yɛnŋɛlɛ làa ma pye fɔ: ‹Ma yaa kaa Izirayɛli, na woolo pe yɛgɛ sinni konaa mbe cɛn pe go na.› »

\VS{3}Kona, a Izirayɛli
lelɛɛlɛ pè si kari wa Davidi wi yeri wa Eburɔn ca, a wì si
yɔn finliwɛ le pe ni Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ wa Eburɔn ca. A pè si
sinmɛ kpoyi wo Davidi wi na maa tɛgɛ wunluwɔ Izirayɛli tara ti go na.

\VS{4}Davidi wìla ta yɛlɛ nafa ma yiri kɛ mɛɛ cɛn wunluwɔ pi na. Yɛlɛ nafa shyɛn wìla pye wunluwɔ pi na.

\VS{5}Wìla yɛlɛ kɔlɔshyɛn naa yeŋge kɔgɔlɔni pye wunluwɔ pi na Zhuda cɛnlɛ li go na wa Eburɔn ca, mɛɛ yɛlɛ nafa ma yiri kɛ ma yiri taanri pye wunluwɔ pi na wa Zheruzalɛmu ca, Izirayɛli cɛngɛlɛ sanŋgala ke ni fuun naa Zhuda cɛnlɛ li go na\XREF{†}{{\XO 5:5 }{\XO{5.5:
}}{\XT{1 Wunlu 2.11; 1 Kuro 3.4; 29.27}}}.


\par }{\PP \VS{6}Wunlunaŋa Davidi wo naa wi maliŋgbɔɔnlɔ pe ni, pè si kari sa to Zhebusi\XREF{†}{{\XO 5:6 }{\XO{5.6:
}}{\XT{Zhozu 15.63; Kiti 1.21}}} cɛnlɛ woolo pe na wa Zheruzalɛmu ca, poro pàa pye ma cɛn wa tara ti ni. A pè si Davidi wi pye fɔ: «Ma se ye laga we ca, katugu fyɔɔnlɔ naa jejɔgɔlɔ fɛnnɛ poro yɛrɛ yaa ye purɔ mbe ye sɔngɔrɔ.» Ko la pye naga nari fɔ Davidi wi se ya ye wa ca ki ni fyew.

\VS{7}Ɛɛn fɔ, a Davidi wì si malaga sigeca ŋga wa
Siyɔn yanwiga ki na ki shɔ maga ta, ko pe yinri Davidi ca ye.


\par }{\PP \VS{8}Ki pilige ki ni, a Davidi wì sho fɔ: «Lere ŋa fuun wila jaa mbe ya Zhebusi cɛnlɛ woolo pe ni, tɔnmɔ pìla fuun tɔnmɔ foŋgologo ŋga ni wa tara ti nɔgɔ na yiin wa ca nawa, wi sa toro wa ki ni wi sanla mbɛnfɛnnɛ pe gbo, ki jejɔgɔlɔ fɛnnɛ naa ki fyɔɔnlɔ wele.» Kona, a pè sigi sɛnrɛ ti lɛ nari yuun fɔ: «Jejɔgɔlɔ fɛnnɛ naa fyɔɔnlɔ pe se ye wa
we Fɔ wi go ki ni.»

\VS{9}A Davidi wì si cɛn wa ki malaga sigeca ki ni, mɛɛ ki mɛgɛ taga naga yinri «Davidi ca». A wì si yinrɛ kan maga maga, maga lɛ wa Milo laga ki na ma kari wa ca nawa pi yeri.

\VS{10}Davidi wìla pye na fanŋga taa na kee yɛgɛ suyi. Yawe Yɛnŋɛlɛ na yawa pi ni fuun fɔ làa pye wi ni.


\par }{\PP \VS{11}Kona, a
Tiri ca wunlunaŋa Hiramu wì si leele torogo wa Davidi wi yeri, naa
sɛdiri tire ni, naa tire tɛfɛnnɛ naa go sinndɛɛrɛ tɛfɛnnɛ ni, a pè saa wunluwɔ go kan Davidi wi kan\FTNT{†}{{\FR 5:11 }{\FR{5.11:
}}{\FT{Tiri ca wunlunaŋa Hiramu wo wìla pye wunlunaŋa koŋgbanŋa ŋa wìla yiri tara ta yɛgɛ ni ma yɛnlɛ Davidi wi wunluwɔ pi na;
}}{\XT{Eza 23.1}}{\FT{.}}}.

\VS{12}Kona, a Davidi wì sigi jɛn ma yo Yawe Yɛnŋɛlɛ làa wi gbegele maa tɛgɛ wunluwɔ Izirayɛli tara ti go na, konaa maa wunluwɔ pi mɛgɛ ki yirige Izirayɛli, li woolo wele pe kala na.

\VS{13}Davidi wi yiriŋgɔlɔ wa Eburɔn ca ma pan ma cɛn wa Zheruzalɛmu ca, a wì si jɛɛlɛ pele yɛgɛ lɛ ma tɛgɛ konaa ma pele pɔri wa Zheruzalɛmu ca. A wì si pinambiile naa sumborombiile pele yɛgɛ se naa.

\VS{14}Piile mbele wìla se wa Zheruzalɛmu ca pe mɛrɛ ti nda: Shamuwa, naa Shobabu, naa Natan, naa Salomɔ,

\VS{15}naa Yibari, naa Elishuwa, naa Nefɛgi, naa Yafiya,

\VS{16}naa Elishama, naa Eliyada konaa Elifelɛti.


\par }{\SH Davidi wìla malaga gbɔn ma ya \newline  Filisiti tara fɛnnɛ pe ni
\par }
{\PP \VS{17}Naa Filisiti tara fɛnnɛ pàa kaa ki logo ma yo pè sinmɛ kpoyi wo Davidi wi na maa tɛgɛ wunluwɔ Izirayɛli tara ti go na, a pe ni fuun pè si yiri wi kɔrɔgɔ malaga ni. Naa Davidi wìla kaa ki logo, a wì si pan wa wi malaga sigeca ki ni\XREF{†}{{\XO 5:17 }{\XO{5.17:
}}{\XT{1 Sami 22.1; 1 Sami 23.14}}}.

\VS{18}A Filisiti tara fɛnnɛ pè si kari ma saa jaraga wa Erefayi gbunlundɛgɛ ki ni\XREF{†}{{\XO 5:18 }{\XO{5.18:
}}{\XT{Zhozu 15.8; 18.16}}}.

\VS{19}Kona, a Davidi wì si Yawe Yɛnŋɛlɛ li yewe ma yo fɔ: «Mbe ya kari sa to Filisiti tara fɛnnɛ pe na le? Ma yaa pe le na kɛɛ le?»

\par }{\PP A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si Davidi wi yɔn sogo ma yo fɔ: «Ta kee ma sa to pe na, katugu mi yɛn na Filisiti tara fɛnnɛ pe nii ma kɛɛ, kiga kaa ma kɔɔn shyɛn.»


\par }{\PP \VS{20}Kona, a Davidi wì si kari ma saa gbɔn wa Baali Perazimu\FTNT{†}{{\FR 5:20 }{\FR{5.20:
}}{\FT{Eburuye sɛnrɛ ti ni maga logo Baali Perazimu ko kɔrɔ wo yɛn fɔ tuuro wɔfɔ. Ye wele wa
}}{\XT{Eza 28.21}}{\FT{laga ki na.}}} laga ki na, ma Filisiti tara fɛnnɛ pe tɔngɔ wa ki laga ki ni, mɛɛ yo fɔ: «Yawe Yɛnŋɛlɛ li tulugo wɔ wa na juguye pe ŋgbeleye yi ni wa na yɛgɛ, paa yɛgɛ ŋga na tɔnmɔ ma kaa tɔnmɔ foŋgologo wɔ we.» Ko kala na pège laga ki mɛgɛ taga naga yinri Baali Perazimu.

\VS{21}A Filisiti tara fɛnnɛ pè si fe ma pe yarisunndo ti yaga le ki laga ki na. A Davidi naa wi woolo pe ni pè siri lɛ ma kari ti ni.


\par }{\PP \VS{22}Pilige ka naa, a Filisiti tara fɛnnɛ pè si kari ma saa jaraga wa Erefayi gbunlundɛgɛ ki ni.

\VS{23}A Davidi wì si Yawe Yɛnŋɛlɛ li yewe naa ŋga wila daga mbe pye ki ni. A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Maga ka sin kpaara sa to pe na. Ɛɛn fɔ, ma surugu ma toro wa pe puŋgo na, ma sa yiri pe na wa muriye tire ti yɛsinmɛ na.

\VS{24}Na maga kaa tangala nuru wa ki muriye tire ti go na sanga ŋa ni, pa kona ma yiri maa fyɛɛlɛ ma kee ma sa to pe na, kona mà jɛn mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ mi yɛn na tanri ma yɛgɛ mbe sa malaga gbɔn Filisiti tara fɛnnɛ maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga woolo pe ni.»

\VS{25}Ŋga Yawe Yɛnŋɛlɛ làa yo Davidi wi kan, a wì sigi pye, mɛɛ ya Filisiti tara fɛnnɛ pe ni, maga lɛ wa Geba\FTNT{†}{{\FR 5:25 }{\FR{5.25:
}}{\FT{Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛ lɛɛlɛ pele ni, pe maa Geba ca ki yinri Gabawɔn (}}{\XT{1 Kuro 14.16}}{\FT{).}}} ca fɔ ma saa gbɔn wa Gezɛri ca ki na.




\par }\Chap{6}{\SH Pàa Yɛnŋɛlɛ li yɔn finliwɛ kɛsu \newline  wi lɛ mbe kari wi ni \newline  wa Zheruzalɛmu ca
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona, a Davidi wì si
Izirayɛli maliŋgbɔɔnlɔ wɛlimbɛlɛ pe ni fuun pe gbogolo naa fɔnŋgɔ. Pàa pye nambala waga nafa ma yiri kɛ (30 000).

\VS{2}A Davidi wo naa leele mbele fuun pàa pye wi ni, pè si yiri wa Baale ca\FTNT{†}{{\FR 6:2 }{\FR{6.2:
}}{\FT{Ki yaa pye Baale ca ko nuŋgba ko pàa pye na yinri Kiriyati Yeyarimu (}}{\XT{Zhozu 15.60; 18.14; 1 Sami 6.21; 1 Sami 7.1; 1 Kuro 13.1-6}}{\FT{).}}}, wa Zhuda tara ma kari sa Yɛnŋɛlɛ li
yɔn finliwɛ kɛsu wi lɛ mbe pan wi ni, wo ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ na yawa pi ni fuun fɔ li mɛgɛ ki yɛn na yinri wi na we; lo na li yɛn ma cɛn wa
sherubɛnye shyɛn pe sɔgɔwɔ wa yɔn finliwɛ kɛsu wi go na we.

\VS{3}A pè si Yɛnŋɛlɛ li yɔn finliwɛ kɛsu wi lɛ wa Abinadabu go ki ni, kìla pye wa tinndi wi na, maa le wotoro fɔnŋɔ wa ni ma kari wi ni. Abinadabu wi pinambiile shyɛn Uza naa Ayo poro pàa pye na wotoro fɔnŋɔ wi yɛgɛ sinni na kee.

\VS{4}Pàa wi lɛ ma yiri wi ni wa Abinadabu wi go wa tinndi wi na. Uza wìla pye na tanri Yɛnŋɛlɛ li yɔn finliwɛ kɛsu wi kanŋgaga na na kee, a Ayo wo nɛɛ tanri wa kɛsu wi yɛgɛ.

\VS{5}Davidi naa Izirayɛli woolo pe ni fuun pe ni pàa pye na yɔgɔri Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ, na yarigbɔnrɔ nda pe gbegele
sipirɛsi tire ni ti cɛnlɛ pyew ta gbɔɔn, to ti yɛn ŋgɔniye, konaa juruye, ma pinlɛ pimbigile, naa shɛgɛshɛgɛye konaa weere ni.


\par }{\PP \VS{6}Naa pàa ka saa gbɔn wa Nakɔn yarilire sunsaga ki na, a Uza wì suu kɛɛ ki sanga ma Yɛnŋɛlɛ li yɔn finliwɛ kɛsu wi yigi, katugu nɛrɛ tìla wɔnri wi ni.

\VS{7}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si nawa ŋgban Uza wi ni fɔ jɛŋgɛ. A lì suu gbɔn wi wamalaga ki kala na, a wì si ku le Yɛnŋɛlɛ li yɔn finliwɛ kɛsu wi tanla.

\VS{8}A Davidi wì si nawa ŋgban, katugu Yawe Yɛnŋɛlɛ làa nawa ŋgban ma Uza wi gbo. A pè sigi laga ki mɛgɛ taga naga yinri Perɛzi Uza\FTNT{†}{{\FR 6:8 }{\FR{6.8:
}}{\FT{Maga logo Eburuye sɛnrɛ ti ni Perɛzi Uza ko kɔrɔ wo yɛn fɔ: Gbɔnrɔ nda tìla Uza gbɔn.}}} ali ma pan ma gbɔn nala.


\par }{\PP \VS{9}A Davidi wì si fyɛ Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ ki pilige ki ni, mɛɛ yo fɔ: «Mɛlɛ mbee kari Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɔn finliwɛ kɛsu wi ni wa na go?»

\VS{10}Wi sila yɛnlɛ mbe kari Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɔn finliwɛ kɛsu wi ni wa wi go, wa Davidi ca ki ni. Ɛɛn fɔ, a wì si ti a pè kari ma saa wi tɛgɛ wa Gati ca fɛnnɛ naŋa Obɛdi Edɔmu\FTNT{†}{{\FR 6:10 }{\FR{6.10:
}}{\FT{Ki yaa pye Obɛdi Edɔmu wìla pye Levi cɛnlɛ woolo wo wa, ma yiri wa Gati Irimɔ ca, wa Dan cɛnlɛ woolo pe tara (}}{\XT{1 Kuro 13.13; 15.18-24; 16.5; 26.4-8,15; 2 Kuro 25.24}}{\FT{).}}} wi go.

\VS{11}Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɔn finliwɛ kɛsu wìla yeŋge taanri pye wa Gati ca fɛnnɛ naŋa Obɛdi Edɔmu wi go. A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si duwaw Obɛdi Edɔmu naa wi go woolo pe ni fuun pe na.


\par }{\SH Pàa ye Yɛnŋɛlɛ li yɔn finliwɛ \newline  kɛsu wi ni wa Davidi ca
\par }
{\PP \VS{12}Kona, a pè si saa ki yo wunlunaŋa Davidi wi kan ma yo fɔ: «Yawe Yɛnŋɛlɛ lì duwaw Obɛdi Edɔmu go woolo konaa wi kɛɛ yaara ti ni fuun ti na, Yɛnŋɛlɛ li yɔn finliwɛ kɛsu ŋa wa wi go wi kala na.» Kona, a Davidi wì si yiri ma konɔ li lɛ ma saa Yɛnŋɛlɛ li yɔn finliwɛ kɛsu wi lɛ wa Obɛdi Edɔmu wi go, na yɔgɔri ma kari wi ni fɔ wa Davidi ca ki ni.

\VS{13}Leele mbele pàa Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɔn finliwɛ kɛsu wi tugo, naa pàa kaa tanga ma yɔngɔlɔ kɔgɔlɔni kɔgɔlɔni pye, a pè si yere. A Davidi wì si napɔlɔ nuŋgba wɔ
saraga naa napige ŋga kì tɔrɔ ki nuŋgba ni.

\VS{14}Davidi wìla pye na yoo Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ wi fanŋga ki ni fuun ki ni.
Efɔdilɛn jese woo la pye wi na.

\VS{15}Davidi wo naa Izirayɛli woolo pe ni, pa pàa kari Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɔn finliwɛ kɛsu wi ni yɛɛn, na jɔrɔgi nayinmɛ ni konaa na mbaanra wiin.


\par }{\PP \VS{16}Ɛɛn fɔ, naa Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɔn finliwɛ kɛsu wìla kaa na yiin wa Davidi ca sanga ŋa ni, a Sawuli sumborombyɔ Mikali wì si wele wa fenɛtiri wi ni, mɛɛ wunlunaŋa Davidi wi yan wila yoo na yeni Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ. Kona, a wì si Davidi wi tifaga wa wi kotogo ki na.

\VS{17}Pàa kari Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɔn finliwɛ kɛsu wi ni, mɛɛ saa wi tɛgɛ wa wi tɛgɛsaga, wa
paraga go ŋga Davidi wìla kan wi kan ki nandogomɔ. A Davidi wì si
saara sogoworo naa
nayinmɛ saara wɔ Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri.

\VS{18}Naa Davidi wìla kaa saara sogoworo to naa nayinmɛ saara ti wɔ ma kɔ, a wì si duwaw pye leele pe kan Yawe Yɛnŋɛlɛ na yawa pi ni fuun fɔ li mɛgɛ ki na.

\VS{19}A wì si buru nuŋgba nuŋgba, naa kafɔrɔ\FTNT{†}{{\FR 6:19 }{\FR{6.19:
}}{\FT{Eburuye sɛnrɛ ti ni ŋga kì kanŋga ma yo
{\QT{kafɔrɔ}} ki kɔrɔ wi woro ma filige; ki kɔrɔ wi mbe ya pye fun fɔ tamari tige pire gato.
}}} konaa
ɛrɛzɛn piwara shashara nuŋgba nuŋgba kankan Izirayɛli woolo janwa wi ni fuun wi yeri, ki nambala naa ki jɛɛlɛ. Ko puŋgo na, a leele pè si sɔngɔrɔ ma kari pe yinrɛ.


\par }{\PP \VS{20}A Davidi wì si sɔngɔrɔ ma kari wa wi go mbe sa duwaw pye wi go woolo pe kan\XREF{†}{{\XO 6:20 }{\XO{6.19-20:
}}{\XT{1 Kuro 16.43}}}. A Sawuli sumborombyɔ Mikali wì si yiri maa fili, mɛɛ wi pye fɔ: «Nala wo ni, Izirayɛli tara wunlunaŋa wi gbɔgɔwɔ ta fasi, naa wùu yɛɛ pagala wi kulonambala naa wi kulojaala pe yɛgɛ na we, paa yɛgɛ ŋga na lere faa ma kaa wi yɛɛ pagala we.»


\par }{\PP \VS{21}A Davidi wì si Mikali wi yɔn sogo ma yo fɔ: «Yawe Yɛnŋɛlɛ na lìlan wɔ, a na kala lì gbɔgɔ li yeri ma wɛ ma to naa wi go woolo pe na, mala tɛgɛ Izirayɛli, li woolo pe go na, lo mì yɔ li yɛgɛ sɔgɔwɔ.

\VS{22}Mi yɛn na jaa mbanla yɛɛ go sogo mbe wɛ ŋga ko na naa bere, konaa mbanla yɛɛ tirige, ɛɛn fɔ konaa ki ni fuun kulojaala mbele maa para pe sɛnrɛ na, pe yaa lanla gbogo.»


\par }{\PP \VS{23}Kì pye ma, Sawuli sumborombyɔ Mikali wi sila pyɔ se fɔ ma saa ku.




\par }{\MS YƐNŊƐLƐ LAA YƆN FƆGƆLƆ LƐ DAVIDI WI YERI

\par }\Chap{7}{\MR 7.1-29

\par }{\SH Davidi wìla pye naga jate \newline  mbe shɛrigo gbɔgɔ kan \newline  Yɛnŋɛlɛ li kan
\par }
{\PP \VerseOne{1}Naa Yawe Yɛnŋɛlɛ làa kaa wunlunaŋa Davidi wi shɔ wi juguye mbele fuun pàa pye maa maga pe kɛɛ, a wì si cɛn wa wi wunluwɔ go ki ni yɛyinŋge na.

\VS{2}Pilige ka, a wunlunaŋa wì si
Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ Natan wi pye fɔ: «Wele, mi yɛn ma cɛn wunlumbolo go tiyɔngɔ ni, ŋga pè gbegele
sɛdiri tire ni, ma si yala Yɛnŋɛlɛ li
yɔn finliwɛ kɛsu wo yɛn ma tɛgɛ
paraga go ni.»


\par }{\PP \VS{3}A Natan wì si wunlunaŋa wi yɔn sogo ma yo fɔ: «Ŋga fuun ma yɛn na jate wa ma nawa, kari ma saga pye, katugu Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn ma ni.»


\par }{\PP \VS{4}Ɛɛn fɔ, ki yembinɛ li ni, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si para Natan wi ni maa pye fɔ:

\VS{5}«Kari ma saga yo na tunmbyee Davidi wi kan fɔ mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ, pa mi yo yɛɛn: ‹Mboro ma daga mbe go kan mi kan, mbe cɛn wa ki ni le?

\VS{6}Mà jɛn maga lɛ mì
Izirayɛli woolo pe yirige wa Ezhipiti tara fɔ ma pan ma gbɔn nala, mi fa cɛn go kpɛ ni gbɛn. Ɛɛn fɔ mìla pye na yanri na toro Izirayɛli woolo pe ni, paraga go kìla pye na cɛnsaga.

\VS{7}Mbanla ta wa Izirayɛli woolo pe sɔgɔwɔ, pè tanga ma toro laga ŋga fuun na, Izirayɛli cɛngɛlɛ teele mbele mìla wɔ paa Izirayɛli, na woolo pe yɛgɛ sinni, wiwiin mìla ki yo wi kan fɔ wi sɛdiri go kan na kan paa na gbogo wa ki ni?›

\VS{8}Koni, kari ma saga yo na tunmbyee Davidi wi kan, fɔ Yawe Yɛnŋɛlɛ na yawa pi ni fuun fɔ, lì yo fɔ: ‹Muwi mì saa ma lɛ wa yaayoro kɔnrisaga ki ni, wa simbaala pe puŋgo na, jaŋgo ma pye Izirayɛli, na woolo wele, pe yɛgɛ sinvɔ\XREF{†}{{\XO 7:8 }{\XO{7.8:
}}{\XT{1 Sami 16.11}}}.

\VS{9}Mìla pye ma ni ma kapyegele ke ni fuun ke ni. Mɔ̀ɔ juguye pe ni fuun pe purɔ ma pe yirige wa ma yɛgɛ. Mi yaa ma mɛgɛ ki gbɔgɔ paa yɛgɛ ŋga na mɛgbɔgɔfɛnnɛ mbele pe yɛn laga tara na pe wogo ki yɛn.

\VS{10}Mi yaa tara kan Izirayɛli, na woolo pe yeri. Mi yaa pe gbegele mbe pe tɛgɛ, jaŋgo pe cɛn wa ti ni. Yaraga se ka fyɛrɛ wa pe na naa. Lepeele pe se ka pe jɔlɔ naa paa yɛgɛ ŋga pàa pye naga piin faa we,

\VS{11}paa wagati ŋa wì toro faa kìla pye yɛgɛ ŋga na ki yɛn, a mì kiti kɔnfɛnnɛ tɛgɛ Izirayɛli, na woolo pe go na. Mi yaa ma shɔ ma juguye pe ni fuun pe yeri, mbe wogosaga kan ma yeri. Mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ, mi yaa setirige piile kan ma yeri\FTNT{†}{{\FR 7:11 }{\FR{7.11:
}}{\FT{Mi yaa setirige piile kan ma yeri ko kɔrɔ wo yɛn fɔ mi yaa ti ma setirige piile pe pye wunlumbolo.}}}.

\VS{12}Na ma kusanga wiga ka gbɔn, a ma ku ma taga wa ma tɛlɛye pe na, mi yaa mboro jate ma setirige pyɔ wa wɔ mboo tɛgɛ wunluwɔ pi na ma yɔnlɔ. Mi yaa wi wunluwɔ pi kan yeresaga ni.

\VS{13}Wo wi yaa ka go kan na kan. Mi yaa kaa wunluwɔ pi kan yeresaga ni fɔ sanga pyew\XREF{†}{{\XO 7:13 }{\XO{7.13:
}}{\XT{1 Wunlu 6}}}.

\VS{14}Mi yaa ka pye wi to, wi yaa ka pye na pinambyɔ. Na wiga kapege pye, mi yaa wi koro leele pe korowo pi na, mbe jɔlɔgɔ wa wi na paa yɛgɛ ŋga na leele pe maa ki piin pe piile pe na we\XREF{†}{{\XO 7:14 }{\XO{7.14:
}}{\XT{2 Korɛn 6.18; Ebu 1.5}}}.

\VS{15}Ɛɛn fɔ mi se kanla kagbaraga ki yaga wi kanŋgɔlɔ paa yɛgɛ ŋga na mìla ki yaga Sawuli wi kanŋgɔlɔ we, wo ŋa mùu purɔ maa laga wa, ma cɛnsaga kan ma yeri\XREF{†}{{\XO 7:15 }{\XO{7.15:
}}{\XT{1 Sami 15.28}}}.

\VS{16}Wunluwɔ pi se ka kɔ wa ma go ki ni fɔ sanga pyew. Ma wunluwɔ pi yaa yeresaga ta mbe koro wa fɔ sanga pyew.› »


\par }{\PP \VS{17}A Natan wì si saa ki sɛnrɛ ti ni fuun konaa ki yariyanra ti ni fuun ti yɛgɛ yo Davidi wi kan.


\par }{\SH Davidi wi yɛnrɛwɛ sɛnrɛ
\par }
{\PP \VS{18}Kona, a wunlunaŋa Davidi wì si kari wa Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ ma yo fɔ: «E
we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, mi yɛn ambɔ fɔ? Na go woolo pe woro yaraga ka maga cɛnsaga ŋga ki kan na yeri.

\VS{19}Ɛɛn fɔ, we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, ŋga mà pye makɔ ko sɔɔn yɛnlɛ tin bere, fɔ a ma yɛn na para mi ŋa ma tunmbyee na go woolo pe wagati ŋa wila paan wa lege wi sɛnrɛ na. We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, mi ŋa sɛnwee, mà yɛnlɛ naga kagala ke yuun na kan.

\VS{20}E we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, mi Davidi mi yaa yiŋgi yo ma kan naa, mbe sa wɛ ŋga ko na? Mboro jate, mi ŋa ma tunmbyee, màla jɛn.

\VS{21}Ma sɛnrɛ to naa ma nandanwa kala li kala na, màga kagbɔgɔlɔ ŋgele ke pye ma ke naga mi ŋa ma tunmbyee na na.

\VS{22}We Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, gbɔgɔwɔ pi yɛn ma woo. Katugu lere wo wa woro wa paa ma yɛn. Yɛnŋɛlɛ lo la yɛgɛ woro wa naa mboro puŋgo na, paa yɛgɛ ŋga na wè yiri naga nuru we.

\VS{23}Cɛnlɛ liliin li yɛn laga tara ti na, na li yɛn paa Izirayɛli, ma woolo pe yɛn? Yɛnŋɛlɛ, a mà pan ma pe go shɔ Ezhipiti tara fɛnnɛ pe lejɔlɔgɔ konaa pe yarisunndo ti kɛɛ, mbe pe pye ma woolo. Mà pe mɛgɛ ki yirige, mà kagbɔgɔlɔ pye pe kan konaa kafɔnŋgɔlɔ fyɛrɛ wogolo ni wa ma tara ti ni\FTNT{†}{{\FR 7:23 }{\FR{7.23:
}}{\FT{Eburuye sɛnrɛ ti ni ki vɛrise ŋa wi logowo pi yɛn ma ŋgban. Wi mbe ya kanŋga naa fɔ: A mà pan ma pe go shɔ Ezhipiti tara fɛnnɛ pe lejɔlɔgɔ ki kɛɛ mbe pe pye ma woolo. Mà pe mɛgɛ ki yirige, mà kagbɔgɔlɔ pye pe kan konaa kafɔnŋgɔlɔ fyɛrɛ wogolo ni, jaŋgo mbe cɛngɛlɛ kele yɛgɛ purɔ koro naa ke yarisunndo ti ni, mbe ke yirige wa pe yɛgɛ (}}{\XT{1 Kuro 17.21}}{\FT{).}}}.

\VS{24}Mà fanŋga kan Izirayɛli, ma woolo pe yeri, jaŋgo pe pye ma woolo fɔ sanga pyew. Mboro jate, Yawe Yɛnŋɛlɛ, a mà pye pe Yɛnŋɛlɛ.


\par }{\PP \VS{25}«Koni we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, sɛnrɛ nda mà yo mi ŋa ma tunmbyee na kanŋgɔlɔ konaa na go woolo pe kanŋgɔlɔ, mari yigi fɔ sanga pyew, maga kagala ke pye ma yala ma sɛnyoro ti ni.

\VS{26}Jaŋgo gbɔgɔwɔ mbe pye ma woo fɔ sanga pyew konaa leele paa ki yuun fɔ: ‹Yawe Yɛnŋɛlɛ na yawa pi ni fuun fɔ, lo li yɛn Izirayɛli woolo pe Yɛnŋɛlɛ le;› jaŋgo mi Davidi ŋa ma tunmbyee, na go woolo pe fanŋga ta ma yɛgɛ sɔgɔwɔ.

\VS{27}E, Yawe Yɛnŋɛlɛ, yawa pi ni fuun fɔ, Izirayɛli woolo Yɛnŋɛlɛ, mboro jate màga kagala ke naga mi ŋa ma tunmbyee na na, ma yo fɔ: ‹Mi yaa wunlumbolo setirige kan ma yeri.› Ko kala kì ti mì kotogo ta maga yɛnrɛgɛ ŋga ki yɛnri ma yeri.


\par }{\PP \VS{28}«Koni we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, mboro ma yɛn Yɛnŋɛlɛ le. Ma sɛnyoro ti yɛn kaselege. Mboro màga
yɔn fɔlɔ kɔn mbege kajɛŋgɛ ŋga ki pye mi ŋa ma tunmbyee na kan.

\VS{29}Koni, ki yaga ma duwaw mi ŋa ma tunmbyee na setirige ki na, jaŋgo ki koro wa sanga pyew ma yɛgɛ sɔgɔwɔ; katugu we Fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ, mboro màga sɛnrɛ ti yo. Ma duwaw wi fanŋga na, na setirige ki yaa duwaw ta fɔ sanga pyew.»




\par }{\MS DAVIDI WILA MALAGA LƐGƐRƐ GBƆN

\par }\Chap{8}{\MR 8–10

\par }{\SH Davidi wìla ya tara nda ti woolo \newline  pàa pye maa maga pe ni
\par }
{\R (1 Kuro 18.1-17)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ko puŋgo na, Davidi wìla malaga gbɔn ma ya Filisiti tara fɛnnɛ pe ni, ma ti a pè go sogo maa kan, ma pe kɛyɛn yi laga pe cagbɔgɔ ki na\FTNT{†}{{\FR 8:1 }{\FR{8.1:
}}{\FT{Ŋga kì yo fɔ:
{\QT{Pe cagbɔgɔ,}} ki sɛnpyɔ wi woro ma filige Eburuye sɛnrɛ ti ni. Mbe yala 1 Kuro 18.1 wi ni, kì yo wa ma filige fɔ: Gati ca. Ki ca kìla pye Filisiti tara teele pe cagbɔgɔ ko ka nuŋgba.}}}.


\par }{\PP \VS{2}Davidi wìla malaga gbɔn ma ya Mowabu cɛnlɛ woolo pe ni fun. Wìla pe sinŋge koloyo koloyo, mɛɛ mana tɛgɛ ma pe taanla. Wiga mana yɛnlɛ shyɛn taanla, wi ma ko woolo poro gbo, wiga mana yɛnlɛ nuŋgba taanla, wi ma ko woolo poro yirige. Mowabu\FTNT{†}{{\FR 8:2 }{\FR{8.2:
}}{\FT{Mowabu cɛnlɛ woolo pàa pye Lɔti setirige piile,
}}{\XT{Zhenɛ 19.37}}{\FT{; Sawuli wìla malaga gbɔn pe ni faa (}}{\XT{1 Sami 14.47}}{\FT{).}}} cɛnlɛ woolo pàa go sogo ma Davidi wi kan na nizara woo wi yeri.


\par }{\PP \VS{3}Davidi wìla malaga gbɔn ma ya Zoba\XREF{†}{{\XO 8:3 }{\XO{8.3:
}}{\XT{1 Sami 14.47}}} ca wunlunaŋa Hadadezɛri wi ni. Hadadezɛri wìla pye Erehɔbu wo pinambyɔ. Ki sanga wi ni, Hadadezɛri wìla pye na kee sa Efirati gbaan yɔn tara ti shɔ mbe cɛn ti go na naa.

\VS{4}Davidi wìla Hadadezɛri wi shɔn lugufɛnnɛ waga kele naa cɛnmɛ kɔlɔshyɛn (1 700) yigi, naa sorodasheele mbele pàa pye tɔɔrɔ na pe waga nafa (20 000) ni. Davidi wìla shɔnye mbele pàa pye na wotoroye tile pe cɛnmɛ tɛgɛ wi yɛɛ kan, mɛɛ sanmbala pe ni fuun pe pannda ti kɔɔnlɔ pe na\FTNT{†}{{\FR 8:4 }{\FR{8.4:
}}{\FT{Mbe yala Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛ ŋa wi yɛn Girɛki sɛnrɛ ni konaa
}}{\XT{1 Kuro 18.4}}{\FT{laga ki ni, maliŋgbɔɔnlɔ pe yɔn konaa malaga gbɔnwotoroye pe yɔn ki yɛn ki yɛ
}}{\XT{2 Sami 8.4}}{\FT{laga wogo ki ni. Wa ki lara ti ni, malaga gbɔnwotoroye pe yɛn wagakele (1 000), pe fevɛnnɛ poro yɛn waga kɔlɔshyɛn (7 000).}}}.


\par }{\PP \VS{5}Kona Siri tara fɛnnɛ mbele pàa pye wa Damasi ca, pè si kari ma saa Zoba ca wunlunaŋa Hadadezɛri wi saga. A Davidi wì si ya ki Siri tara fɛnnɛ pe ni, ma lere waga nafa ma yiri shyɛn (22 000) wo gbo pe ni.

\VS{6}Ko puŋgo na, a wì si maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbeleye tɛgɛtɛgɛ wa Damasi ca wasege ki lagapyew, wa Siri tara. A Siri tara fɛnnɛ pè si go sogo ma Davidi wi kan na nizara woo wi yeri. Yawe Yɛnŋɛlɛ làa fanŋga kan Davidi wi yeri wa lara nda fuun wìla malaga gbɔn ma toro ti ni.

\VS{7}Davidi wìla wunlunaŋa Hadadezɛri wi maliŋgbɔɔnlɔ pe
tugurɔn sigeyaara nda pàa gbegele tɛ ni ti lɛ ma kari ti ni wa Zheruzalɛmu ca.

\VS{8}Wunlunaŋa Davidi wìla tuguyɛnrɛ lɛgɛrɛ ta ma lɛ fun wa Beta ca konaa Berotayi ca ki ni; ki cara tìla pye Hadadezɛri wo woro.


\par }{\PP \VS{9}Naa Hamati\XREF{†}{{\XO 8:9 }{\XO{8.9:
}}{\XT{Eza 10.9; Zaka 9.2}}} ca wunlunaŋa Toyi wìla kaa ki logo ma yo Davidi wìla ya Hadadezɛri wi maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbeleye yi ni fuun yi ni,

\VS{10}a wì suu pinambyɔ Yoramu wi torogo wa wunlunaŋa Davidi wi yeri ma yo wi saa shari wuu sɔn malaga ŋga wì gbɔn ma ya Hadadezɛri wi ni ki kala na. Toyi wìla ko pye ma, katugu Hadadezɛri wìla pye na malaga gbɔɔn wi ni sanga pyew. Yoramu wìla kari warifuwe yaara, naa tɛ yaara konaa tuguyɛnrɛ yaara ni Davidi wi kan.

\VS{11}A wunlunaŋa Davidi wì sigi yaara ti kan Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri paa yɛgɛ ŋga na cɛngɛlɛ ŋgele wìla malaga gbɔn ma ya ke ni, wìla ke warifuwe naa ke tɛ wi kan li yeri we.

\VS{12}Ki cɛngɛlɛ koro ke yɛn Siri tara fɛnnɛ, naa Mowabu cɛnlɛ woolo, naa Amɔ cɛnlɛ woolo, naa Filisiti tara fɛnnɛ konaa Amalɛki setirige piile wele. Yaara nda wìla koli wa Erehɔbu pinambyɔ Hadadezɛri ŋa wìla pye Zoba ca wunlunaŋa wi yeri, wìla ti kan fun Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri.


\par }{\PP \VS{13}Naa Davidi wìla kaa ya Siri tara fɛnnɛ pe ni sanga ŋa ni, wi sɔngɔrɔsaga, a wì si malaga gbɔn Edɔmu cɛnlɛ woolo pe ni ma nambala waga kɛ ma yiri kɔlɔtaanri (18 000) gbo pe ni wa Kɔ gbunlundɛgɛ ki ni. A wi mɛgɛ kì si yiri naa.

\VS{14}A wì si maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbeleye tɛgɛtɛgɛ wa Edɔmu tara ti lagapyew ki ni. Edɔmu cɛnlɛ woolo pe ni fuun pàa go sogo maa kan. Davidi wìla malaga gbɔn ma toro lara nda fuun na, Yawe Yɛnŋɛlɛ làa yawa kan wi yeri wi juguye pe na.


\par }{\SH Davidi wi legbɔɔlɔ pe mɛrɛ
\par }
{\R (1 Kuro 18.14-17)

\par }{\PP \VS{15}Davidi wìla cɛn wunluwɔ pi na
Izirayɛli woolo pe ni fuun pe go na. Wìla pye na kasinŋge piin konaa na tanri kaselege na wi woolo pe ni.

\VS{16}Zeruya pinambyɔ Zhowabu wo wìla pye wi maliŋgbɔɔnlɔ pe to. Ahiludi pinambyɔ Zhozafati wo wìla pye wunluwɔ kagala ke sɛwɛɛrɛ tɛgɛfɔ we.

\VS{17}Ahitubu pinambyɔ Zadɔki, naa Abiyatari pinambyɔ Ahimelɛki poro pàa pye
saraga wɔfɛnnɛ wele. Seraya wò la pye sɛwɛ yɔnlɔgɔfɔ.

\VS{18}Yehoyada pinambyɔ Benaya wo wìla pye Kɛrɛti cɛnlɛ woolo naa Pelɛti cɛnlɛ woolo pe go na\FTNT{†}{{\FR 8:18 }{\FR{8.18:
}}{\FT{Kɛrɛti cɛnlɛ woolo naa Pelɛti cɛnlɛ woolo pàa pye tara ta yɛgɛ maliŋgbɔɔnlɔ mbele pe ma lɛ sara na. Poro pàa pye na wunluwɔ wi kɔrɔsi.}}}. Davidi wi pinambiile poro la pye wunluwɔ pi kagala ke yɛgɛ wɔfɛnnɛ\FTNT{†}{{\FR 8:18 }{\FR{8.18:
}}{\FT{Ŋga kì yo fɔ
{\QT{wunluwɔ kagala ke yɛgɛ wɔfɛnnɛ,}} Eburuye sɛnlɛrɛ ti ni ki mbe ya logo fun fɔ saraga wɔfɛnnɛ.}}}.




\par }\Chap{9}{\SH Davidi wìla kajɛŋgɛ pye \newline  Zhonatan pinambyɔ \newline  Mefiboshɛti wi kan
\par }
{\PP \VerseOne{1}Pilige ka, a Davidi wì si yewe ma yo fɔ: «Lere wa koro yinwege na wa Sawuli sege ki ni le, jaŋgo mbe kajɛŋgɛ pye wi kan na wɔnlɔ Zhonatan wi kala na\XREF{†}{{\XO 9:1 }{\XO{9.1:
}}{\XT{1 Sami 20.15-17}}}?»


\par }{\PP \VS{2}Ma si yala kulonaŋa wà la pye wa Sawuli wi go, pàa pye naa yinri Ziba. A pè si saa wi yeri ma pan wi ni wa Davidi wi yeri. A wunlunaŋa Davidi wì suu yewe ma yo fɔ: «Mboro ma yɛn Ziba we le?»

\par }{\PP A wì suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Ee, muwi, ma tunmbyee we.»


\par }{\PP \VS{3}A wunlunaŋa wì suu yewe naa ma yo fɔ: «Lere wa si koro yinwege na wa Sawuli go ki ni, jaŋgo mbe kajɛŋgɛ pye wi kan Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ?»

\par }{\PP A Ziba wì suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Zhonatan wi pinambyɔ nuŋgba yɛn wa bere, ŋa wi tɔɔrɔ shyɛn tì jɔgɔ wi na\XREF{†}{{\XO 9:3 }{\XO{9.3:
}}{\XT{2 Sami 4.4}}}.»


\par }{\PP \VS{4}A wunlunaŋa wì suu yewe ma yo fɔ: «Wi yɛn se yeri?»

\par }{\PP A wì suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Wi yɛn wa Amiyɛli pinambyɔ Makiri wi go, wa Lodebari ca\XREF{†}{{\XO 9:4 }{\XO{9.4:
}}{\XT{Zhozu 13.25-26}}}.»


\par }{\PP \VS{5}Kona, a wunlunaŋa Davidi wì si leele tun wa Amiyɛli pinambyɔ Makiri wi go, wa Lodebari ca pe sa Mefiboshɛti wi yeri.


\par }{\PP \VS{6}Zhonatan pinambyɔ Mefiboshɛti ŋa wìla pye Sawuli wi pishyɛnwoo, naa wìla kaa pan wa Davidi wi yeri, a wì si to maa yɛgɛ ki jiile wa tara ma Davidi wi gbɔgɔ. A Davidi wì suu yeri ma yo fɔ: «Mefiboshɛti!»

\par }{\PP A wì sigi shɔ ma yo fɔ: «Naw, mi ŋa ma tunmbyee mi ŋa.»


\par }{\PP \VS{7}A Davidi wì suu pye fɔ: «Maga ka fyɛ, katugu mila jaa mbe kajɛŋgɛ pye ma kan ma to Zhonatan wi kala na. Mi yaa ma tɛlɛ Sawuli wi tara lara ti ni fuun ti sɔngɔrɔ ma na. Ma yaa la nii na ni sanga pyew wa na lisaga.»


\par }{\PP \VS{8}A Mefiboshɛti wì si fɔli maa gbɔgɔ, mɛɛ yo fɔ: «Mi ŋa ma tunmbyee mi yɛn ambɔ fɔ, a ma nɛɛ ki kajɛŋgɛ ŋga ki piin na kan? Mi ŋa mi yɛn paa pyɔn kugo yɛn we.»


\par }{\PP \VS{9}Kona, a wunlunaŋa wì si Sawuli wi kulonaŋa Ziba wi yeri, ma suu pye fɔ: «Yaara nda fuun tìla pye ma tafɔ Sawuli wi yeri konaa wi go woolo pe yeri, mi yɛn nari kaan wi pishyɛnwoo Mefiboshɛti wi yeri.

\VS{10}Mboro, naa ma pinambiile konaa ma tunmbyeele pe ni, ye yaa la wi tara laga ki fali wi kan, mbaa ki yarilire ti gbogolo wi kan, jaŋgo ma tafɔ wi pishyɛnwoo wila yaakara taa wila kaa. Ma tafɔ wi pishyɛnwoo Mefiboshɛti wi yaa la nii na ni wa na lisaga pilige pyew.» Ma si yala pinambiile kɛ ma yiri kaŋgurugo, naa kulonambala nafa pàa pye Ziba wi yeri.


\par }{\PP \VS{11}A Ziba wì si wunlunaŋa wi yɔn sogo ma yo fɔ: «Wunlunaŋa, na tafɔ, maga ŋga fuun yo mi ŋa ma tunmbyee na kan, mi yaa ki pye.»

\par }{\PP Kì pye ma, Mefiboshɛti wìla pye na nii wunlunaŋa wi ni wa wi lisaga, paa wunlunaŋa wi pinambyɔ yɛn.

\VS{12}Pinambile là la pye Mefiboshɛti wi yeri pàa pye nali yinri Mika. Leele mbele fuun pàa pye wa Ziba wi go, pàa pye Mefiboshɛti wi tunmbyeele.

\VS{13}Mefiboshɛti wìla saa cɛn wa Zheruzalɛmu, ma ta na kee pilige pyew ma saa na nii wa wunlunaŋa wi lisaga. Wi tɔɔrɔ shyɛn tìla pye ma jɔgɔ wi na.




\par }\Chap{10}{\SH Davidi wìla ya Amɔ cɛnlɛ woolo \newline  naa Siri tara fɛnnɛ pe ni
\par }
{\R (1 Kuro 19.1-9)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ko puŋgo na, a Amɔ cɛnlɛ woolo pe wunlunaŋa wì si ku. A wi pinambyɔ Hanuni wì si cɛn wa wi yɔnlɔ.

\VS{2}A Davidi wì suu yɛɛ pye fɔ: «Mi yaa kajɛŋgɛ pye Nahashi pinambyɔ Hanuni wi kan paa yɛgɛ ŋga na wi to wìla kajɛŋgɛ pye na kan we.» A Davidi wì suu tunmbyeele pele torogo pe sa Hanuni wi to kunwɔ pi shari. Naa Davidi wì tunmbyeele pàa ka saa gbɔn wa Amɔ cɛnlɛ woolo pe tara,

\VS{3}a Amɔ cɛnlɛ woolo pe teele pè si pe tafɔ Hanuni wi pye fɔ: «Maa ki jate ndɛɛ Davidi wila jaa mbɔɔn to wi gbɔgɔ ko kì ti wì leele tun pe pan poo kunwɔ pi shari wi le? Ma sigi jɛn mbe yo fɔ wì pe tun pe pan pe ca ki wele konaa mbege kagala ke yewe mbe ke jɛn, jaŋgo mbe ta mbege tɔngɔ?»


\par }{\PP \VS{4}Kona, a Hanuni wì si Davidi wi tunmbyeele pe yigi ma pe siyɔ wi kanŋgɔlɔ nuŋgba nuŋgba kulu kulu pe na, ma pe yaripɔrɔ ti kɔɔnlɔ pe na wa nandogomɔ fɔ ma pan ma gbɔn pe nanjegele ke na. Ko puŋgo na, a wì si pe yaga, a pè kari.

\VS{5}A leele pèle si saa ŋga kìla pye ki yɛgɛ yo Davidi wi kan. A wì si leele torogo pe sa ki nambala pe fili wa konɔ, katugu kìla fɛrɛ gbɔrɔ wa pe na. Wunlunaŋa wìla yo pe pe pye fɔ: «Ye koro wa Zheriko ca, fɔ ye siyɔ sire ti sa yiri, ko puŋgo na ye si sɔngɔrɔ ye pan ca.»


\par }{\PP \VS{6}Naa Amɔ cɛnlɛ woolo pàa kaa ki jɛn ma yo pè Davidi wi kambɛngɛ pye, a pè si Siri tara fɛnnɛ maliŋgbɔɔnlɔ lere waga nafa (20 000) sara ma yiri wa Bɛti Erehɔbu ca naa Zoba ca, konaa ma lere waga kele (1 000) sara ma yiri wa Maaka ca wunlunaŋa wi yeri, naa lere waga kɛ ma yiri shyɛn (12 000) ni, ma yiri wa Tɔbu tara woolo pe ni.

\VS{7}Naa Davidi wìla kaa ki logo, a wì suu maliŋgbɔɔnlɔ to Zhowabu wo naa maliŋgbɔɔnlɔ wɛlimbɛlɛ pe ni fuun pe torogo pe sa malaga gbɔn pe ni.

\VS{8}A Amɔ cɛnlɛ woolo pè si yiri ma saa yere malinjɛ wi na wa ca ki mbogo yeyɔngɔ ki na. Siri tara fɛnnɛ mbele pàa yiri wa Zoba ca, naa wa Bɛti Erehɔbu ca konaa maliŋgbɔɔnlɔ mbele pàa yiri wa Tɔbu tara naa Maaka ca, poro la saa yere malinjɛ wi na pe yɛ wa wasege ki ni.


\par }{\PP \VS{9}Naa Zhowabu wìla kaa ki yan fɔ wi juguye pele yɛn wa wi yɛgɛ, pele si yɛn wi puŋgo na, a wì si
Izirayɛli maliŋgbɔɔnlɔ mbele wɛlimbɛlɛ ma wɛ pele wɔ, ma poro wa Siri tara fɛnnɛ pe na.

\VS{10}A wì suu nɔsepyɔ lenaŋa Abishayi wi tɛgɛ maliŋgbɔɔnlɔ sanmbala pe go na. A wo si saa pe yerege malinjɛ wi na Amɔ cɛnlɛ woolo pe na.

\VS{11}A Zhowabu wì suu pye fɔ: «Na Siri tara fɛnnɛ pe kaa fanŋga taa na na, kona ma pan ma saga na na. Ɛɛn fɔ, na Amɔ cɛnlɛ woolo pe kaa fanŋga taa ma na, pa mi yaa sa saga ma na.

\VS{12}Fanŋga le ma yɛɛ ni, we kotogo ta, we malaga ki gbɔn we tara woolo pe kala na, konaa we Yɛnŋɛlɛ li cara ti kala na. Yawe Yɛnŋɛlɛ lili nandanwa kala lo pye we kan.»


\par }{\PP \VS{13}Kona, a Zhowabu naa maliŋgbɔɔnlɔ mbele pàa pinlɛ wi ni pè si kari sa to Siri tara fɛnnɛ pe na. A poro si fe Zhowabu wi yɛgɛ.

\VS{14}Naa Amɔ cɛnlɛ woolo pàa kaa ki yan Siri tara fɛnnɛ paa fee sanga ŋa ni, a poro fun pè si fe Abishayi wi yɛgɛ ma saa ye wa pe ca. Kona, a Zhowabu fun wì si malaga ki kɔ Amɔ cɛnlɛ woolo pe ni, mɛɛ sɔngɔrɔ ma pan wa Zheruzalɛmu ca.


\par }{\PP \VS{15}Naa Siri tara fɛnnɛ pàa kaa ki yan Izirayɛli woolo pè ya pe ni, a pe ni fuun pè si pe yɛɛ gbogolo laga nuŋgba.

\VS{16}Siri tara fɛnnɛ mbele pàa pye ma cɛn wa Efirati gbaan wi puŋgo na, a Hadadezɛri wì si leele tun pe sa pe yeri. A pè si pan ma gbɔn wa Helamu laga ki na. Hadadezɛri wi maliŋgbɔɔnlɔ to Shobaki wo wìla pye na pe yɛgɛ sinni.

\VS{17}A leele pèle si saa ki sɛnrɛ ti yo Davidi wi kan. A wì si Izirayɛli woolo pe ni fuun pe gbogolo, mɛɛ Zhuridɛn gbaan wi kɔn ma yiri ma saa gbɔn wa Helamu laga ki na. A Siri tara fɛnnɛ pè si yere malinjɛ wi na mbe to Davidi wi na; a pè si malaga gbɔn wi ni.

\VS{18}Ɛɛn fɔ, a Siri tara fɛnnɛ pè si fe Izirayɛli woolo pe yɛgɛ. Davidi wìla malaga gbɔn wotoroye fevɛnnɛ cɛnmɛ kɔlɔshyɛn (700) gbo pe ni, konaa ma shɔn lugufɛnnɛ waga nafa shyɛn (40 000) gbo pe ni\FTNT{†}{{\FR 10:18 }{\FR{10.18:
}}{\FT{Ŋga kì yo fɔ:
{\QT{Malaga gbɔnwotoroye fevɛnnɛ cɛnmɛ kɔlɔshyɛn (700) konaa shɔn lugufɛnnɛ waga nafa shyɛn (40 000),}} wa Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛ lɛɛ ŋa wi yɛn Girɛki sɛnrɛ ni konaa wa 1 Kuro 19.18 laga ki ni, pège yɔnlɔgɔ wa ma yo fɔ
{\QT{malaga gbɔnwotoro fevɛnnɛ waga kɔlɔshyɛn (7 000) konaa maliŋgbɔɔnlɔ mbele pe yɛn tɔɔrɔ na pe waga nafa shyɛn (40 000) ni.}}}}}. Wìla pe maliŋgbɔɔnlɔ to Shobaki wi gbɔn fun, a wì ku wa ki laga ki na.

\VS{19}Wunlumbolo mbele fuun pàa go sogo wunlunaŋa Hadadezɛri wi kan, naa pàa kaa ki yan Izirayɛli woolo pè ya pe ni, a pè si kari ma saa yɛyinŋge lagaja Izirayɛli woolo pe yeri, ma go sogo ma pe kan. Ko puŋgo na, a Siri tara fɛnnɛ pe si fyɛ mbe sa Amɔ cɛnlɛ woolo pe saga naa malaga na.




\par }{\MS DAVIDI WILA BATISHEBA \newline  WI LƐ WI JƆ

\par }\Chap{11}{\MR 11–12

\par }{\SH Davidi naa Batisheba pe kala
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ki yelapanna\FTNT{†}{{\FR 11:1 }{\FR{11.1:
{\QT{Ki yelapanna}} ko yɛn na para sanga ŋa pe maa yarilire koŋgbannda ti kɔɔn wo sɛnrɛ na. Ko sanga wo yɛn nɛŋgɛ waga yeŋge naa mirigbose yeŋge ti sɔgɔwɔ pi ni.}}}, wunlumbolo pe maa kee malaga na sanga ŋa ni, naa wìla kaa gbɔn, a Davidi wì si Zhowabu, naa wi tunmbyeele konaa
Izirayɛli maliŋgbɔɔnlɔ pe ni fuun pe torogo pe sa Amɔ cɛnlɛ woolo pe tɔngɔ. A pè si saa maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga kan Araba\FTNT{†}{{\FR 11:1 }{\FR{11.1:
}}{\FT{Araba ca ko kìla pye Amɔ cɛnlɛ woolo pe cagbɔgɔ ye;
}}{\XT{1 Kuro 20.1}}{\FT{.}}} ca ki tanla mbege yɔn tɔn. Ɛɛn fɔ Davidi wo la koro wa Zheruzalɛmu ca.


\par }{\PP \VS{2}Pilige ka, yɔnlɔkɔgɔ yɛgɛ ka ni, a Davidi wì si yiri wa wi sinlɛsaga wi sɔnlɔ fugo wɔnlɔwɔ pi na, nɛɛ yanriyanri wa wi wunluwɔ go ki naayeri. Maa ta wa go ki naayeri, a wì si jɛlɛ wa yan wila wunru. Ki jɛlɛ wìla yɔn witige na fɔ jɛŋgɛ.

\VS{3}A Davidi wì si leele tun, a pè saa yewe ki jɛlɛ wi wogo na. A pè si pan maa pye fɔ: «Naŋa ŋa pe yinri Eliyamu wi sumborombyɔ Batisheba wo wi. Wi yɛn Hɛti cɛnlɛ woolo naŋa Uri wo jɔ.»

\VS{4}A Davidi wì si leele torogo, a pè saa jɛlɛ wi yeri wi kan. A wì si pan wa Davidi wi yeri. A wì si sinlɛ wi ni. Kìla yala teere jɛlɛ wi jogolo lì kɔ, a wùu yɛɛ pye
kpoyi ki sanga wi ni. Ko puŋgo na, a jɛlɛ wì si sɔngɔrɔ ma kari wi go.


\par }{\PP \VS{5}A jɛlɛ wì si kugbɔ lɛ, mɛɛ tun wa Davidi wi yeri maga yo wi kan fɔ wi yɛn kugbɔ ni.


\par }{\PP \VS{6}Kona, a Davidi wì si tun wa Zhowabu wi yeri maa pye fɔ: «Hɛti cɛnlɛ woolo naŋa Uri wi torogo laga na kan.»

\par }{\PP Kì kaa pye ma, a Zhowabu wì si Uri wi torogo wa Davidi wi yeri.

\VS{7}A Uri wì si pan wa Davidi wi yeri. A Davidi wì suu yewe Zhowabu wi kala li ni, naa maliŋgbɔɔnlɔ pe kala li ni konaa malaga ki wogo ki ni.

\VS{8}Ko puŋgo na, a Davidi wì suu pye fɔ: «Koni, ta kee wa ma go, ma sɔɔn tɔɔrɔ ti jogo ma wogo.» A Uri wì si yiri wa wunlunaŋa wi go, a wunlunaŋa wì si yarikanra torogo pe sari kan wi yeri.

\VS{9}Ɛɛn fɔ Uri wi sila kari wa wi go. Wìla sinlɛ le wunlunaŋa wi go yɔn ki na, ma pinlɛ wi tafɔ wi tunmbyeele sanmbala pe ni.

\VS{10}A pè sigi yo Davidi wi kan, maa pye fɔ: «Uri wii kari wa wi go.»

\par }{\PP Kona, a Davidi wì suu yeri maa pye fɔ: «Mì yo mà yiri ca na ma pan, yiŋgi na mɛɛ si kari wa ma go?»


\par }{\PP \VS{11}A Uri wì si Davidi wi yɔn sogo ma yo fɔ: «Yɔn finliwɛ kɛsu wo naa Izirayɛli maliŋgbɔɔnlɔ poro naa Zhuda cɛnlɛ woolo pe ni, pe yɛn wa na wɔnlɔ
paara yinrɛ nɔgɔ, na tafɔ Zhowabu wo naa na tafɔ ma tunmbyeele pe ni, pe yɛn ma cɛn wa wasege ki ni, mɛlɛ mbee kari wa na go mbe sa li, mbe wɔ, mbe sinlɛ na jɔ wi ni? Mì wugu ma kan, mbɔɔn ta yinwege na, mi se ko pye fyew.»


\par }{\PP \VS{12}A Davidi wì si Uri wi pye naa fɔ: «Koro laga naa nala, pa goto mi yaa ma yaga maa kee.» A Uri wì si koro wa Zheruzalɛmu ca ki pilige ki ni konaa ki goto.

\VS{13}Ko puŋgo na, a Davidi wì suu yeri wa wi yɛɛ yeri wi sa li wi ni. A wì suu kan, a wì wɔ ma tin sinmɛ pi ni. Ɛɛn fɔ yɔnlɔkɔgɔ ki ni, a Uri wì si kari ma saa sinlɛ wa wi tafɔ wi tunmbyeele pe ni; wi sila kari wa wi go.


\par }{\PP \VS{14}Ki goto pinliwɛ pi ni, a Davidi wì si sɛwɛ yɔnlɔgɔ mboo torogo Zhowabu wi kan, mɛɛ wi le Uri wi kɛɛ wi saa kan wi yeri.

\VS{15}Wìla ki yɔnlɔgɔ wa sɛwɛ wi ni ma yo fɔ: «Uri wi torogo wa laga ŋga malaga ki yɛn ma ŋgban jɛŋgɛ we, ye laga wi na, ye lali wi ni, jaŋgo poo gbɔn poo gbo.»

\VS{16}Kona, a Zhowabu wì si ca ki wele, wìgi jɛn ma yo Mowabu tara maliŋgbɔɔnlɔ wɛlimbɛlɛ pàa pye laga ŋga na, a wì si saa Uri wi wa wa ki laga ki ni.

\VS{17}A ca ki nambala pè si yiri ma malaga gbɔn Zhowabu wi ni. Pàa Davidi wi maliŋgbɔɔnlɔ pele gbo naa wi tunmbyeele pele ni. Hɛti cɛnlɛ woolo naŋa Uri wìla ku fun.

\VS{18}Kagala ŋgele fuun kàa pye wa malaga gbɔnsaga, a Zhowabu wì si lere tun pe sa ke yɛgɛ yo Davidi wi kan.

\VS{19}Wìla ki yo pitunŋɔ wi kan maga ŋgban ma yo fɔ: «Kagala ŋgele kè pye laga malaga ki na, na maga ke ni fuun nuŋgba nuŋgba ke yo mbe ke filige wunlunaŋa wi kan sa kɔ sanga ŋa ni,

\VS{20}na wunlunaŋa wiga nawa ŋgban mbe yo fɔ: ‹Yiŋgi na yè si fulo wa ca ki tanla na malaga ki gbɔɔn? Yee ki jɛn mbe yo pe ma koro wa ca ki mbogo ki naayeri mbaa ye wɔnni wangala ke ni wi le?›

\VS{21}Na wiga yo naa fɔ: ‹Ambɔ wìla Yerubeshɛti pinambyɔ Abimelɛki wi gbo? Ye sigi jɛn mbe yo jɛlɛ wà la koro wa Tebɛzi ca mbogo ki naayeri ma tira sinndɛlimbyɔ wa wi na maa gbo wi le\XREF{†}{{\XO 11:21 }{\XO{11.21:
}}{\XT{Kiti 9.50-54}}}? Yiŋgi na, a yè si fulo wa ca ki mbogo ki tanla?› Pa kona maa yɔn sogo ma yo fɔ: ‹Ma tunmbyee, Hɛti cɛnlɛ woolo naŋa Uri wì ku fun.› »


\par }{\PP \VS{22}Kì pye ma, a pitunŋɔ wì si kari. Naa wìla ka saa gbɔn wa, sɛnrɛ nda fuun Zhowabu wìla wi tun ti na, a wì siri yɛgɛ yo Davidi wi kan.

\VS{23}Wìla Davidi wi pye fɔ: «Ki leele pàa fanŋga ta we na. Pàa yiri ma saa to we na wa wasege ki ni, a wè si pe wɔnrɔgɔ ma saa gbɔn pe ni fɔ wa ca ki mbogo yeyɔngɔ ki na.

\VS{24}Kona, a sandira wɔnfɛnnɛ pè si koro wa mbogo ki go na mɔɔ tunmbyeele pe wɔn pe wangala ke ni. Wunlunaŋa, ma tunmbyeele pèle ku pe ni. Ma tunmbyee, Hɛti cɛnlɛ woolo naŋa Uri wì ku fun.»


\par }{\PP \VS{25}A Davidi wì si pitunŋɔ wi pye fɔ: «Maga yo Zhowabu wi kan fɔ ko kala lo ka kaa jori wa wi kotogo na, katugu tokobi wi ma gbo kɛɛ ŋga na, ma gbo fun kɛɛ ŋga na, fɔ wi malaga ki ŋgban ki ca woolo pe na, wi ca ki tɔngɔ. Mboro wo na, ma kotogo le wi ni.»


\par }{\PP \VS{26}Naa Uri jɔ wìla kaa ki logo ma yo wi pɔlɔ wì ku, a wì suu kunwɔ pi gbele.

\VS{27}Naa kunwɔ gbelepiliye yìla kaa kɔ, a Davidi wì si tun, a pè saa jɛlɛ wi yeri ma pan wi ni wa wi go. A jɛlɛ wì si pye wi jɔ. A wì si pinambyɔ se wi kan.

\par }{\PP Ɛɛn fɔ, kala na Davidi wìla pye, làa Yawe Yɛnŋɛlɛ li mbɛn.




\par }\Chap{12}{\SH Natan wìla jɔlɔgɔ \newline  ŋga Yɛnŋɛlɛ li yaa wa Davidi \newline  wi na ki sɛnrɛ yo wi kan
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si
Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ Natan wi tun wa Davidi wi yeri. A Natan wì si kari wa Davidi wi yeri ma saa wi pye fɔ: «Nambala shyɛn pèle la pye ca ka ni. Nuŋgba la pye penjagbɔrɔ fɔ, a sanŋa wo pye fyɔnwɔ fɔ\XREF{†}{{\XO 12:1 }{\XO{12.1:
}}{\XT{Yuuro 51.2}}}.

\VS{2}Simbaala lɛgɛrɛ naa nɛrɛ lɛgɛrɛ la pye penjagbɔrɔ fɔ wi yeri.

\VS{3}Ɛɛn fɔ yaraga kpɛ sila pye fyɔnwɔ fɔ wi yeri kaawɔ simbasumboro nuŋgba. Wìla wo lɔ maa wa. Wìla pye na lee wa wi yeri, ma pinlɛ wi piile pe ni. Wìla pye na pinlɛlɛ na kaa naŋa wi ni, na woo wa wi wɔjɛnnɛ li ni, na sinlɛlɛ wa naŋa wi kotogo ki na. Ki simbasumboro wìla pye naŋa wi yeri paa wi sumborombyɔ yɛn.

\VS{4}Pilige ka, a nambanŋa wà si pan ma tugu penjagbɔrɔ fɔ wi na. Ɛɛn fɔ penjagbɔrɔ fɔ wi sila pye na jaa mboo sumbyɔ nakoma wi nɛgɛ ka yigi mbege gbo mbe sɔgɔ nambanŋa ŋa wìla tugu wi na wi kan. A wì si saa fyɔnwɔ fɔ wi simbasumboro wi yigi, maa gbo, maa sɔgɔ nambanŋa ŋa wìla tugu wi na wi kan.»


\par }{\PP \VS{5}A Davidi wì si nawa ŋgban fɔ jɛŋgɛ ki penjagbɔrɔ fɔ wi kapyege ki kala na, mɛɛ Natan wi pye fɔ: «Yawe Yɛnŋɛlɛ na yinwege wolo li mɛgɛ ki na, lere ŋa wìgi kala li pye, wi daga poo gbo.

\VS{6}Wi daga mbe sumbyɔ wi yɔngɔ tijɛrɛ sɔngɔrɔ wi fɔ wi na wi yinriwɛ mbatawa naa wi nambewe pi kala na.»


\par }{\PP \VS{7}Kì pye ma, a Natan wì si Davidi wi pye fɔ: «Mboro ma yɛn ki naŋa we! Yawe Yɛnŋɛlɛ,
Izirayɛli woolo Yɛnŋɛlɛ, pa lì yo yɛɛn fɔ: ‹Muwi mì
sinmɛ kpoyi wo ma na mɔɔ tɛgɛ wunluwɔ Izirayɛli woolo pe go na konaa mɔɔ shɔ Sawuli wi kɛɛ.

\VS{8}Mɔ̀ɔ tafɔ Sawuli wi go woolo pe le ma kɛɛ, maa jɛɛlɛ pe kan ma yeri, mɔɔ tɛgɛ Izirayɛli woolo naa Zhuda cɛnlɛ woolo pe go na. Na kiga pye to sɔɔn bɔ bere, mi jɛn na ta yɛgɛ taga wa ti na ma kan.

\VS{9}Yiŋgi na, a mà si mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ na sɛnyoro ti tifaga, ma kala na li yɛn kapege na yɛgɛ na li pye? Mà Hɛti cɛnlɛ woolo naŋa Uri wi gbo tokobi ni, maa jɔ wi lɛ maa pye ma jɔ. Mboro maa kan, a Amɔ cɛnlɛ woolo pòo gbo tokobi ni.

\VS{10}Koni legbogo ki se kɔ wa ma go tokobi ni, katugu màla tifaga ma Hɛti cɛnlɛ woolo naŋa Uri wi jɔ wi lɛ maa pye ma jɔ.›

\VS{11}Mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ, pa mì yo yɛɛn fɔ: ‹Mi yaa ti jɔlɔgɔ mbe yiri wa ma go woolo pe ni mbe to ma na. Mi yaa ma yɛɛra jɛɛlɛ pe lɛ ma yɛgɛ sɔgɔwɔ mbe pe kan ma go lere wa yeri. Wi yaa kaa sinlɛ pe ni funwa na.

\VS{12}Mboro ki kala li pye larawa, ɛɛn fɔ mi wo yaa na wogo ki pye funwa na Izirayɛli woolo pe ni fuun pe yɛgɛ na.› »


\par }{\PP \VS{13}Kona, a Davidi wì si Natan wi pye fɔ: «Mì kapege pye Yawe Yɛnŋɛlɛ li na.»

\par }{\PP A Natan wì suu pye fɔ: «Yawe Yɛnŋɛlɛ lɔ̀ɔn kapege ki kala yaga ma na, ma se ku.

\VS{14}Ɛɛn fɔ, kapege ŋga mà pye ki kala na, mà ti a Yawe Yɛnŋɛlɛ li mbɛnfɛnnɛ pèli tifaga. Ki kala na, pinambyɔ ŋa mà se, wi yaa ku.»

\VS{15}Ko puŋgo na, a Natan wì si sɔngɔrɔ ma kari wi go.

\par }{\SH Batisheba wi pinambyɔ \newline  wi kunwɔ kala
\par }
{\PP Kona Davidi wìla pyɔ ŋa se Uri jɔ wi na, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si yama wa wi na. Ki yama pìla ŋgban fɔ jɛŋgɛ.

\VS{16}A Davidi wì si Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛnri pyɔ wi kala na, ma
yeŋge le. Naa wìla kaa ye wa go, a wì si sinlɛ le tara ti na.

\VS{17}A Davidi wi go
lelɛɛlɛ pè si pan maa ŋgbanga wi yiri le tara. Ɛɛn fɔ, wi sila yɛnlɛ mbe yiri le tara, wìla je wii pinlɛ mbe li pe ni.

\VS{18}Pilige kɔlɔshyɛn wogo ki na, a pyɔ wì si ku. Davidi wi tunmbyeele pàa pye na fyɛ mbe pyɔ wi kunwɔ pi yo wi kan, katugu pàa pe yɛɛ pye fɔ: «Ma pyɔ wi ta go na sanga ŋa ni, wàa para Davidi wi ni, wi sila logo we yeri, koni we yaa ki yo wi kan mɛlɛ fɔ pyɔ wì ku? Pa kona wi yaa kapege pye wi yɛɛ na.»


\par }{\PP \VS{19}A Davidi wì sigi wele maga yan fɔ wi tunmbyeele paa para pe yɛɛ ni yɔɔrɔ, a wì sigi jɛn ma yo pyɔ wì ku. A wì si pe yewe ma yo fɔ: «Pyɔ wi ku le?»

\par }{\PP A pè suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Ee, wì ku.»


\par }{\PP \VS{20}Kona, a Davidi wì si yiri le tara ti na, ma saa woli ma sinmɛ nuwɔ taan fa wi yɛɛ na, ma yaripɔrɔ ta yɛgɛ le, mɛɛ kari wa Yawe Yɛnŋɛlɛ li go ki ni, ma saa fɔli maa yɛgɛ ki jiile wa tara mali gbɔgɔ. Ko puŋgo na, a wì si sɔngɔrɔ ma kari wi go, ma saa pe pye ma yo poo kan yaakara ni. A wì si ka.


\par }{\PP \VS{21}A tunmbyeele pè suu yewe ma yo fɔ: «Ŋga mà pye yɛɛn ko kɔrɔ wo yɛn mɛlɛ? Sanga ŋa ni pyɔ wi yɛn go na, màa pye na yeŋge nii, na gbele wi kala na. Ɛɛn fɔ koni wì kaa ku, a mà si yiri ma li.»


\par }{\PP \VS{22}A Davidi wì si pe yɔn sogo ma yo fɔ: «Sanga ŋa ni pyɔ wi yɛn go na, mìla yeŋge le ma gbele, katugu mìla na yɛɛ pye fɔ: ‹Ambɔ ki jɛn kana Yawe Yɛnŋɛlɛ li yaa na yinriwɛ ta mbe pyɔ wi sagala.›

\VS{23}Koni wì kaa ku makɔ, mi yaa yeŋge ko le yiŋgi kala na naa? Mbe ya mboo pye wi sɔngɔrɔ wi pan le? Ayoo! Muwi mi yaa ka kari wo kɔrɔgɔ. Ɛɛn fɔ, wo se sɔngɔrɔ mbe pan laga mi kɔrɔgɔ.»


\par }{\SH Salomɔ wi sege ye
\par }
{\PP \VS{24}Ko puŋgo, a Davidi wì suu jɔ Batisheba wi kotogo ki sogo wi na. A wì si ye wi kɔrɔgɔ ma sinlɛ wi ni. A wì si kugbɔ lɛ ma pinambyɔ se, a pòo mɛgɛ taga naa yinri Salomɔ. Ki pyɔ wi kala làa Yawe Yɛnŋɛlɛ li ndanla.

\VS{25}Yɛnŋɛlɛ làa Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ Natan wi tun, a wì saa pyɔ wi mɛgɛ ki taga naa yinri Yedidiya\FTNT{†}{{\FR 12:25 }{\FR{12.25:
}}{\FT{Eburuye sɛnrɛ ti ni Yedidiya mɛgɛ ki kɔrɔ wowi ŋa fɔ: Ŋa wì Yawe Yɛnŋɛlɛ li ndanla.}}}, katugu wìla Yawe Yɛnŋɛlɛ li ndanla.


\par }{\SH Davidi wìla Araba ca ki shɔ \newline  maga ta
\par }
{\PP \VS{26}Kona, a Zhowabu wì si saa to Araba ca ki na, ko ŋga ki yɛn Amɔ cɛnlɛ woolo pe wunluwɔ ca ye, maga shɔ maga ta.

\VS{27}A wì si leele tun wa Davidi wi yeri maa pye fɔ: «Mì to Araba ca ki na, tɔnmɔ titɛgɛ ki yɛn ca ki kɛɛ ŋga na maga shɔ maga ta makɔ.

\VS{28}Koni leele sanmbala pe ni fuun pe gbogolo ma pan ma maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga kan ca ki yɔn na, maga shɔ maga ta, jaŋgo mi ka kaga shɔ na yɛ mbe mɛgɛ kan na yɛɛ yeri.»

\VS{29}A Davidi wì si leele pe ni fuun pe gbogolo, mɛɛ kari Araba ca ki kɔrɔgɔ, ma saa to ki na maga shɔ maga ta.

\VS{30}A wì si Amɔ cɛnlɛ woolo pe wunlunaŋa wi tɛ wunluwɔ njala li kɔw wa wi go na. Ki wunluwɔ njala li nuguwɔ pi mbaa culo nafa ma yiri kɛ wo bɔ. Pàa sinndɛɛrɛ sɔnŋgbanga woro maramara li na. A pè sili kan Davidi wi kan. Wìla yarilɛgɛrɛ koli wa ca ki ni ma kari ti ni.

\VS{31}Davidi wìla ki ca woolo pe koli ma saa pe wa kulowo tunndo na, a pele na tire walagi, pele na sinndɛɛrɛ tɛni, pele na tire kɔɔn gbɔɔnrɔ ni, pele na tofa kɔɔn tofa kɔnyaara ni. Wìla Amɔ cɛnlɛ woolo pe cara sannda ti pye ma fun. Ko puŋgo na, a Davidi wì si sɔngɔrɔ wo naa wi maliŋgbɔɔnlɔ pe ni fuun pe ni wa Zheruzalɛmu ca.




\par }{\MS TIPERE TILA PYE NA LEGE WA DAVIDI WI GO KI NI

\par }\Chap{13}{\MR 13–14

\par }{\SH Aminɔ naa Tamari pe kala
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ko puŋgo na, kala na làa pye li na. Jɔnlɔ sumboro wà la pye Davidi wi pinambyɔ Abisalɔmu wi yeri, pàa pye naa yinri Tamari. Wìla pye ma yɔn fɔ jɛŋgɛ. Tamari wìla pye ma Davidi wi pinambyɔ Aminɔ wi ndanla.

\VS{2}Aminɔ wi jatere wìla piri wi na wi jɔnlɔ Tamari wi la ki kala na, fɔ maa tɛgɛ yaŋa. Tamari wi sila naŋa kala jɛn, a ko si Aminɔ wi kan wi saa ya fulo wi tanla mbe kala la kpɛ pye.

\VS{3}Ma si yala Aminɔ wi wɔnlɔnaŋa la pye wa, pàa pye naa yinri Yonadabu. Davidi wi ndɔ Shimeya wo pinambyɔ lawi. Yonadabu wìla jilige fɔ jɛŋgɛ.

\VS{4}A wì si Aminɔ wi yewe ma yo fɔ: «Wunlunaŋa pyɔ, yiŋgi na ma nɛɛ cogo na kee pilige pyew? Mɛɛ yaa ki go yo na kan?»

\par }{\PP A Aminɔ wì suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Na to seyɛnlɛ Abisalɔmu wi jɔnlɔ sumboro Tamari wo wi yɛn mala ndanla.»


\par }{\PP \VS{5}A Yonadabu wì suu pye fɔ: «Sinlɛ wa ma sinlɛyaraga ki na mɔɔ yɛɛ pye yaŋa. Na ma to wiga ka pan ma sharisaga maa pye fɔ: ‹Na to, mila ma yɛnri, maga yaga na jɔnlɔ sumboro Tamari wi pan wi yaakara kan na yeri mbe ka. Wi pan wi suro ti sɔgɔ na yɛgɛ na mbaa wi yaan; wiri lɛ wiri kan na yeri wi yɛ.› »

\VS{6}A Aminɔ wì si sinlɛ maa yɛɛ pye yaŋa.

\par }{\PP A wunlunaŋa wì si pan maa wele. A Aminɔ wì suu pye fɔ: «Mila ma yɛnri, maga yaga na jɔnlɔ sumboro Tamari wi pan wi gato piile shyɛn wa na yɛgɛ na, wuu kan na yeri wi yɛ, jaŋgo mboo ka.»


\par }{\PP \VS{7}A Davidi wì si tun, a pè saa ki yo Tamari wi kan wa wi go fɔ: «Ma yɛɛ yaga, ma kari wa ma ndɔ Aminɔ wi go ma sa sɔgɔ wi kan wi li.»


\par }{\PP \VS{8}A Tamari wì si kari wa wi ndɔ Aminɔ wi go ma saa wi ta wi yɛn ma sinlɛ. A Tamari wì si muwɛ lɛ maa gbɔn ma gatoye gbegele wi yɛgɛ na, maa kala.

\VS{9}Kona, a wì si tugurɔn sikalaga ki lɛ ma gato wi kanŋga Aminɔ wi kan wi ka. Ɛɛn fɔ, a wì si je ma yo wi se ka. A Aminɔ wì sho fɔ: «Ye leele pe ni fuun pe yirige.» A leele pe ni fuun pè si yiri wa go ki ni.

\VS{10}Kona, a Aminɔ wì si Tamari wi pye fɔ: «Gato wi lɛ ma kari wi ni wa na yumbyɔ wi ni ma saa kan na yeri mboo ka.» A Tamari wì si gato ŋa wìla kala wi lɛ ma kari saa kan wi yeri wa wi yumbyɔ wi ni.

\VS{11}Ɛɛn fɔ, naa Tamari wila kaa na gato wi kaan wi yeri sanga ŋa ni, a Aminɔ wì suu yigi wi kɛɛ ki na maa pye fɔ: «Pan ma sinlɛ na ni na jɔnlɔ!»


\par }{\PP \VS{12}A Tamari wì suu pye fɔ: «Ayoo na ndɔ, maga ka sinlɛ na ni fanŋga. Ki kala cɛnlɛ lii daga mbe pye laga
Izirayɛli tara\XREF{†}{{\XO 13:12 }{\XO{13.12:
}}{\XT{Dete 22.23-29}}}. Maga kaga kapegbɔgɔ ŋga ki pye.

\VS{13}Ko ka pye, mi we, mi yaa yɛgɛ le se na fɛrɛ yɛgɛ ki ni? Mboro fun ma yaa pye paa kapegbɔgɔ pyefɔ wa yɛn laga Izirayɛli tara. Koni mila ma yɛnri, ma sa para wunlunaŋa wi ni, mala yɛnri wi yeri. Wi se je mbe yo wi sanla kan ma yeri ma jɔ.»

\VS{14}Ɛɛn fɔ, Aminɔ wi sila yɛnlɛ mbe logo wi jɔnlɔ wi yeri. Naa wi fanŋga kìla wɛ wi na, a wì suu yigi ma sinlɛ wi ni fanŋga na, maa jɔgɔ.

\VS{15}Ko puŋgo na, a Tamari wì si Aminɔ wi mbɛn fɔ jɛŋgɛ. Wìla wi mbɛn ma wɛ ndanlawa mba wìla pye maa ndanla koŋgbanŋga pi na. A wì si Tamari wi pye fɔ: «Yiri maa kee.»


\par }{\PP \VS{16}A Tamari wì si Aminɔ wi pye fɔ: «Ayoo, na maga na purɔ ki purɔwɔ mba pi na, pa ko kapege ko yaa gbɔgɔ mbe wɛ ŋga mà pye na na makɔ ko na.»

\par }{\PP Ɛɛn fɔ wi sila yɛnlɛ mbe logo wi yeri.

\VS{17}A Aminɔ wì si lefɔnŋɔ ŋa wìla pye wi tunmbyee wi yeri, maa pye fɔ: «Ki jɛlɛ ŋa wi purɔ maa yirige wa funwa na, ma kɔrɔ ki sɔgɔ.»

\VS{18}Kìla yala Tamari wì deritɔnlɔgɔ yɔɔnrɔ wogo ka le, katugu ko deere cɛnlɛ tori wunlunaŋa wi sumborombiile pàa pye na nii, mbele pe fa naŋa kala jɛn we. Kì pye ma, a Aminɔ wi tunmbyee wì si Tamari wi yirige wa funwa na ma kɔrɔ ki sɔgɔ.

\VS{19}Kona, a Tamari wì si cɔnrɔ lɛ ma wo wa wi yɛɛra go ki na, maa deritɔnlɔgɔ yɔɔnrɔ wogo ŋga wìla le ki walagi mbege naga fɔ fɛrɛ to wi na, mɛɛ wi kɛyɛn yi taga wa wi go ki na na gbele ŋgbanga na kee.

\VS{20}A Tamari wi ndɔ Abisalɔmu wì suu yewe ma yo fɔ: «Ma ndɔ Aminɔ wì sinlɛ ma ni fanŋga na kɛ? Koni, pyeri na jɔnlɔ. Maga kaga kala li tɛgɛ wa ma kotogo na, ma ndɔ wi.» Kì pye ma, a Tamari wì si saa cɛn wa wi ndɔ Abisalɔmu wi go, ma pye paa jɛlɛ ŋa pè yɔn wɔ wi kala.

\VS{21}Naa wunlunaŋa Davidi wìla kaa ki sɛnrɛ ti ni fuun ti logo sanga ŋa ni, a wì si nawa ŋgban fɔ jɛŋgɛ.

\VS{22}Abisalɔmu wi sila sɛnjɛndɛ nakoma sɛnpere yo Aminɔ wi ni. Ɛɛn fɔ wìla Aminɔ wi panra fɔ jɛŋgɛ, katugu wìla wi jɔnlɔ sumboro Tamari wi jɔgɔ.


\par }{\SH Abisalɔmu wìla ti \newline  a pè Aminɔ wi gbo mɛɛ fe
\par }
{\PP \VS{23}Yɛlɛ shyɛn toroŋgɔlɔ, ma yala simbaala sire kɔnfɛnnɛ la pye Abisalɔmu wi yeri naa simbaala pe sire ti kɔɔnlɔ wa Baali Hazɔri ca, wa Efirayimu tara ti tanla, a wì si wunlunaŋa wi pinambiile pe ni fuun pe yeri wa ki fɛti wi na.

\VS{24}A Abisalɔmu wì si kari wunlunaŋa wi kɔrɔgɔ ma saa wi pye fɔ: «Wele, mi ŋa ma tunmbyee, simbasire kɔnfɛnnɛ yɛn na yeri mbanla simbaala pe sire ti kɔɔnlɔ nala; ki yaga ma pan wa ki fɛti wi na mboro naa ma tunmbyeele pe ni.»


\par }{\PP \VS{25}A wunlunaŋa wì si Abisalɔmu wi pye fɔ: «Ayoo na pinambyɔ, we ni fuun we se ya kari wa, nakoma we yaa sa tuguro ti gbɔgɔ ma go na.» A Abisalɔmu wì suu yɛnri ŋgbanga, ɛɛn fɔ wunlunaŋa wìla je wii kari wa. A wì si duwaw pye wi kan.

\VS{26}A Abisalɔmu wì sho fɔ: «Na kaa pye ma se kari wa, ki yaga na to seyɛnlɛ Aminɔ wo mbe kari we ni.»

\par }{\PP A wunlunaŋa wì suu yewe ma yo fɔ: «Yiŋgi na ma nɛɛ jaa wi kari ma ni?»

\VS{27}Ɛɛn fɔ, a Abisalɔmu wì suu yɛnri ŋgbanga. A wunlunaŋa wì si Aminɔ wi yaga, a wì kari wi ni konaa wunlunaŋa wi pinambiile sanmbala pe ni.

\VS{28}A Abisalɔmu wì sigi sɛnrɛ nda ti yo wi tunmbyeele pe kan fɔ: «Yaa Aminɔ wi kɔrɔsi, na wiga ka tin duvɛn wi ni mbaa yɔgɔri sanga ŋa ni, na mi ka ka ye pye mbe yo fɔ: ‹Ye Aminɔ wi gbɔn yoo gbo›, kona yoo gbɔn yoo gbo. Yaga ka fyɛ. Yege jɛn muwi mìgi konɔ kan ye yeri. Ye fanŋga le ye yɛɛ ni, ye kotogo ta.»

\VS{29}Kì pye ma, a Abisalɔmu wi tunmbyeele pè si Aminɔ wi pye paa yɛgɛ ŋga na wìla ki yo pe kan we. Kona, a wunlunaŋa wi pinambiile pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pè si yiri ma lugu pe sofilele worosoye pe na ma fe ma kari.


\par }{\PP \VS{30}Ma pe ta wa konɔ paa sɔngɔrɔ, a Davidi wì sigi sɛnrɛ ti logo ma yo fɔ: «Abisalɔmu wì wunlunaŋa wi pinambiile pe ni fuun pe gbo, ali nuŋgba wo si koro pe ni.»

\VS{31}Kona, a wunlunaŋa wì si yiri maa yaripɔrɔ ti walagi wi yɛɛ na lawɔrɔ ti na, mɛɛ sinlɛ le tara. A wi tunmbyeele pe ni fuun pè si pan ma yere wi tanla pe yaripɔrɔ ti ni tì walagi pe na lawɔrɔ ti na\XREF{†}{{\XO 13:31 }{\XO{13.31:
}}{\XT{Zhozu 7.6; 1 Wunlu 21.27; Ɛsitɛ 4.1; Zhɔbu 1.20}}}.


\par }{\PP \VS{32}Kona, Davidi wi ndɔ Shimeya wi pinambyɔ Yonadabu wì sho fɔ: «Na tafɔ, maga kaga jate mbe yo fɔ pè wunlunaŋa wi pinambiile pe ni fuun pe gbo, Aminɔ wo nuŋgba wì ku. Katugu Abisalɔmu wìla ki kɔn maga tɛgɛ mbege kala li pye malɛ pilige ŋga ni Aminɔ wìla sinlɛ wi jɔnlɔ Tamari wi ni fanŋga na.

\VS{33}Koni, wunlunaŋa, na tafɔ, maga kaa ki jate mbe yo wunlunaŋa wi pinambiile pe ni fuun pè ku. Aminɔ wo nuŋgba wì ku.»

\VS{34}A Abisalɔmu wì si fe.

\par }{\PP Koni Davidi wi tunmbyee lefɔnŋɔ ŋa wìla pye naa laga ki kɔrɔsi, naa wìla kaa yɛgɛ ki yirige ma wele, mɛɛ lelɛgɛrɛ pele yan wa konɔ, wa yɔnlɔ tosaga yeri, wa wi puŋgo na, paa paan wa yanwiga ki tigiwɛn pi ni.


\par }{\PP \VS{35}A Yonadabu wì si wunlunaŋa wi pye fɔ: «Wele, wunlunaŋa ma pinambiile pe mbele paa paan wa. Mi ŋa ma tunmbyee, mìgi yo ma kan yɛgɛ ŋga na, pa kì pye ma.»

\VS{36}Pa Yonadabu wila koo wi sɛnrɛ ti na, a wunlunaŋa wi pinambiile pè si gbɔn, mɛɛ to na gbele ŋgbanga. Wunlunaŋa wo fun naa wi tunmbyeele pe ni, pè si gbele fɔ jɛŋgɛ.


\par }{\PP \VS{37}A Abisalɔmu wì si fe ma kari wa Amihudi pinambyɔ Talimayi\FTNT{†}{{\FR 13:37 }{\FR{13.37:
}}{\FT{Abisalɔmu wìla fe ma kari wa Geshuri ca wunlunaŋa Talimayi wi yeri, katugu Talimayi wìla pye wi tɛlɛ;
}}{\XT{2 Sami 3.3}}{\FT{.}}} wi yeri, Geshuri ca wunlunaŋa we. Davidi wìla pye naa pinambyɔ wi kunwɔ pi gbele pilige pyew.

\VS{38}Naa Abisalɔmu wìla fe ma kari wa Geshuri ca, wìla koro wa ma lara fɔ ma saa gbɔn yɛlɛ taanri.

\VS{39}A wunlunaŋa wì si Abisalɔmu wi purɔgɔ ki yaga\FTNT{†}{{\FR 13:39 }{\FR{13.39:
}}{\FT{Ŋga kì yo fɔ:
{\QT{A wunlunaŋa wì si Abisalɔmu wi purɔgɔ ki yaga,}} sɛwɛlɛɛlɛ pele ni, pège yɔnlɔgɔ ma yo fɔ: A wunlunaŋa wi nɛɛ ki jaa mbe sa Abisalɔmu wi yan.}}}, katugu wi kotogo kìla sogo wi na wi pinambyɔ Aminɔ wi kunwɔ pi wogo na.




\par }\Chap{14}{\SH Abisalɔmu wìla sɔngɔrɔ ma pan \newline  wa Zheruzalɛmu ca
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona, Zeruya pinambyɔ Zhowabu wì sigi wele maga yan fɔ Abisalɔmu wi kala làa pye wunlunaŋa wi na.

\VS{2}A wì si leele tun wa Tekowa ca, a pè saa jɛlɛ tijinliwɛ fɔ wa yeri wi kan. A wì si jɛlɛ wi pye fɔ: «Mɔɔ yɛɛ pye ndɛɛ lere ku ma yeri, ma kunwɔ gbelege yaripɔrɔ le. Maga ka sinmɛ nuwɔ taan fa ma yɛɛ na. Mɔɔ yɛɛ pye paa jɛlɛ ŋa wi yɛn na lere wa kunwɔ gbele maga lɛ wa faa.

\VS{3}Ko puŋgo na, mɛɛ kari wa wunlunaŋa wi yeri ma saga sɛnrɛ nda ti yo wi kan.» A Zhowabu wì si sɛnrɛ nda jɛlɛ wi yaa sa yo ti le wi yɔn.


\par }{\PP \VS{4}A Tekowa ca fɛnnɛ jɔ wì si kari ma saa para wunlunaŋa wi ni. Wìla to maa yɛgɛ ki jiile wa tara ma wunlunaŋa wi gbɔgɔ, mɛɛ wi pye fɔ: «Ee, wunlunaŋa, na shɔ!»


\par }{\PP \VS{5}A wunlunaŋa wì suu yewe ma yo fɔ: «Yiŋgi wa?»

\par }{\PP A jɛlɛ wì suu yɔn sogo ma yo fɔ: «E, mi yɛn naŋgunjɔ, na pɔlɔ wìla ku.

\VS{6}Pinambiile shyɛn pàa pye mi ŋa ma kulojɔ na yeri. Pilige ka, a pè si kaa win wa wasege ki ni. Lere sila pye wa mbe pe lagala. A nuŋgba si nuŋgba gbɔn maa gbo.

\VS{7}Koni, mi ŋa ma kulojɔ, na sege woolo pe ni fuun pè yiri na kɔrɔgɔ ma yo fɔ: ‹Ŋa wùu nɔsepyɔ wi gbo, wi le we kɛɛ. Waa jaa mboo gbo mboo nɔsepyɔ wi kunwɔ pi kayaŋga wɔ wi ni. Ki ka pye ma, kɔrɔgɔ lifɔ we yaa wi tɔngɔ mboo wɔ wa.› Na paga ko pye ma, kɛɛ kansaga jɛnri ŋga kì koro na yeri, pe yaa ki kɔ mbege wɔ wa. Kona, na pɔlɔ wi mɛgɛ ki yaa kɔ mbe wɔ laga tara ti na, setirige se koro wi yeri naa.»


\par }{\PP \VS{8}A wunlunaŋa wì si jɛlɛ wi pye fɔ: «Ta kee ma go, mi yaa tunŋgo kan ma wogo na pɔɔn pyɔ wi yaga.»


\par }{\PP \VS{9}A Tekowa ca fɛnnɛ jɔ wì si wunlunaŋa wi yɔn sogo ma yo fɔ: «Na tafɔ, mi naa na go woolo pe ni, woro wè wa ma la. Wunlunaŋa, mboro naa ma wunluwɔ pi ni, yoro ma ye wa ma la.»


\par }{\PP \VS{10}A wunlunaŋa wì sho fɔ: «Na lere wa ka sɛnrɛ ta yo ma na ki wogo na, ma pan wi ni laga na yeri, pa kona wi yaa ma yaga yɛyinŋge na.»


\par }{\PP \VS{11}A jɛlɛ wì sho fɔ: «Wunlunaŋa, mila ma yɛnri ma yere ki yerewe Yawe Yɛnŋɛlɛ, ma Yɛnŋɛlɛ li mɛgɛ ki na, jaŋgo ŋa wi yaa kufɔ wi kunwɔ pi kayaŋga wɔ, wiga kanla pinambyɔ wi gbo mbanla jɔlɔgɔ ki serege na na.»

\par }{\PP A wunlunaŋa wì sho fɔ: «Yawe Yɛnŋɛlɛ na yinwege wolo li mɛgɛ ki na, ma pinambyɔ wi yinzige ka nuŋgba se to tara.»


\par }{\PP \VS{12}A jɛlɛ wì sho fɔ: «Wunlunaŋa, na tafɔ, ki yaga mi ŋa ma kulojɔ mbe sɛnpyɔ nuŋgba yo ma kan.»

\par }{\PP A wunlunaŋa wì sho fɔ: «Ti yo.»


\par }{\PP \VS{13}A jɛlɛ wì sho naa fɔ: «Koni, yiŋgi na, a mà sigi jatere cɛnlɛ ŋa wi pye Yɛnŋɛlɛ li woolo pe kanŋgɔlɔ? Wunlunaŋa, sɛnrɛ nda mà yo fɔɔnfɔɔn ŋga na, ti yɛn naga nari fɔ mà wa ma la; katugu Abisalɔmu wì fe ma kari tara nda ni, ma suu yirige wa mbe pan wi ni.

\VS{14}Ki yɛn kaselege fɔ we yaa ka ku pilige ka, paa yɛgɛ ŋga na tɔnmɔ ka wo tara pi se ya koli we. Yɛnŋɛlɛ li woro na jaa Abisalɔmu wi ku fɔɔnfɔɔn ŋga, ɛɛn fɔ li yɛn na jaa wo ŋa pè purɔ ma yirige, wi ka ka koro wa wi karisaga.

\VS{15}Koni wunlunaŋa, na tafɔ, màga yan mì pan mbege sɛnrɛ nda ti yo ma kan, leele poro pè fyɛrɛ wa na na. Ko mi ŋa ma kulojɔ mì yo fɔ: ‹Mi yaa sa para wunlunaŋa wi ni, kana wi mbe yɛnlɛ mbe mi ŋa wi kulojɔ na sɛnyoro ti tanga.›

\VS{16}Ee, wunlunaŋa, ma yaa logo mi ŋa ma kulojɔ na yeri, lere ŋa wila jaa mbanla gbo mi naa na pinambyɔ wi ni, mbe we wɔ wa Yɛnŋɛlɛ li woolo pe ni, ma yaa we shɔ wi kɛɛ.»


\par }{\PP \VS{17}Mi ŋa ma kulojɔ, mì yo fɔ: «Wunlunaŋa, na tafɔ, ma sɛnrɛ ti yaa yɛyinŋge kan na yeri. Katugu wunlunaŋa, na tafɔ ma yɛn paa Yɛnŋɛlɛ li
mɛrɛgɛ yɛn, ŋa wì kajɛŋgɛ naa kapege ki ni ti jɛn mberi wɔ ti yɛɛ ni. Yawe Yɛnŋɛlɛ, ma Yɛnŋɛlɛ le, lɔɔn saga!»

\VS{18}A wunlunaŋa wì si jɛlɛ wi pye fɔ: «Mi yaa ma yewe kala na ni, maga ka la kpɛ lara na na.»

\par }{\PP A jɛlɛ wì sho fɔ: «Wunlunaŋa, na tafɔ, ta para.»


\par }{\PP \VS{19}Kona, a wunlunaŋa wì si yewe ma yo fɔ: «Zhowabu wo ma wigi sɛnrɛ nda ti le ma yɔn le?»

\par }{\PP A jɛlɛ wì suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Wunlunaŋa, na tafɔ, mbege ta ma yɛn yinwege na, sɛnrɛ nda fuun mà yo ti yɛn kaselege, lere se ya mberi kɛ mbe kari kalige na nakoma kamɛŋgɛ na. Kaselege yi, ma tunmbyee Zhowabu wo wìgi konɔ kan na yeri mbege sɛnrɛ ti yo. Wo wìgi sɛnrɛ nda ti ni fuun ti le mi ŋa ma kulojɔ na yɔn.

\VS{20}Ma tunmbyee Zhowabu wì ko pye ma, jaŋgo mbe kala li wa mbeli kanŋga yɛgɛ ka na. Ɛɛn fɔ, na tafɔ, tijinliwɛ yɛn ma ni paa Yɛnŋɛlɛ li mɛrɛgɛ yɛn; kagala ŋgele ke yɛn na piin laga
Izirayɛli tara, mà ke ni fuun ke jɛn.»


\par }{\PP \VS{21}Ko puŋgo na, a wunlunaŋa wì si saa Zhowabu wi pye fɔ: «Wele, ŋga mà yo, mila jaa mbege pye. Ki kala na, kari ma sa lefɔnmbyɔ Abisalɔmu wi lɛ ma pan wi ni.»


\par }{\PP \VS{22}A Zhowabu wì si to maa yɛgɛ ki jiile wa tara ma wunlunaŋa wi gbɔgɔ, ma duwaw pye wi kan, ma sho fɔ: «Wunlunaŋa, na tafɔ, mi ŋa ma tunmbyee, mìgi jɛn nala ma yo na kala li yɛn mɔɔ ndanla, katugu wunlunaŋa, na tafɔ, mi ŋa ma tunmbyee, mà yɛnlɛ mbe tanga na sɛnyoro ti na.»


\par }{\PP \VS{23}Kì pye ma, a Zhowabu wì si yiri ma kari wa Geshuri ca ma saa Abisalɔmu wi lɛ ma pan wi ni wa Zheruzalɛmu.

\VS{24}Ɛɛn fɔ, a wunlunaŋa wì sho fɔ: «Abisalɔmu wi sa koro wa wi go, wiga ka pan laga na yɛgɛ sɔgɔwɔ.» Kona, a Abisalɔmu wì si kari wa wi go, wi sila pan mbe wunlunaŋa wi yan.


\par }{\SH Davidi naa Abisalɔmu \newline  pe yɛɛ sɔgɔwɔ gbegewe kala
\par }
{\PP \VS{25}Lere kpɛ sila pye wa Izirayɛli woolo pe ni fuun pe ni ma yɔn paa Abisalɔmu wi yɛn. Lere pyew la pye naa tiyɔnwɔ pi sɛnrɛ yuun. Mbege lɛ wa wi tɔndanra ti na fɔ ma saa gbɔn wa wi go ki na, jɛrɛgisaga sila pye wi na.

\VS{26}Kìla pye yɛlɛ pyew, wi maa go ki kulu, katugu wi yinzire ti ma kaa nugu wi na. Wi yinzire wiga ti kulu, pe kari pese ti nuguwɔ pi maa kee culo shyɛn naa kɔngɔ yeri, ma yala wunlunaŋa wi maa taanlayaraga ŋga ni ki jatere wi ni.


\par }{\PP \VS{27}Abisalɔmu wìla se pinambiile shyɛn naa sumborombyɔ nuŋgba. Pàa pye naa sumborombyɔ wi yinri Tamari. Wìla yɔn fɔ jɛŋgɛ.


\par }{\PP \VS{28}Abisalɔmu wìla yɛlɛ shyɛn lo pye wa Zheruzalɛmu ca, na wunlunaŋa wi fa yɛnlɛ wi saa yan.

\VS{29}Ko puŋgo na, a Abisalɔmu wì si Zhowabu wi yeri mboo tun wa wunlunaŋa wi yeri wi sa para wi wogo na. Ɛɛn fɔ, a Zhowabu wì si je, wii kari wa Abisalɔmu wi yeri. Abisalɔmu wì suu yeri naa ki shyɛn wogo na. A Zhowabu wì si je, wii kari wa wi yeri naa.

\VS{30}Kona, a Abisalɔmu wì suu tunmbyeele pe pye fɔ: «Ye wele, Zhowabu wi kɛrɛ ti yɛn le na woro ti tanla,
ɔrizhi wi yɛn wa ti ni. Ye kari ye sa kasɔn le ti ni.» A Abisalɔmu wi tunmbyeele pè si saa kasɔn le kɛrɛ ti ni.


\par }{\PP \VS{31}Kona, a Zhowabu wì si yiri ma kari teere wa Abisalɔmu wi yeri wa wi go, ma saa wi yewe ma yo fɔ: «Yiŋgi na, a ma tunmbyeele pè si saa kasɔn le na kɛrɛ ti ni?»


\par }{\PP \VS{32}A Abisalɔmu wì suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Mìla lere tun wa ma yeri, mɔɔ pye ma yo ma pan laga, a mà je. Mìla pye na jaa mbɔɔn tun wa wunlunaŋa wi yeri ma saa yewe fɔ: ‹Yiŋgi na, a mì si yiri wa Geshuri ca ma pan? Ndɛɛ mìla koro wa, anmɛ ko mbɔnrɔ na na.› Koni mi yɛn na jaa mbe wunlunaŋa wi yan. Na kaa pye mì kapege pye, pa wìlan gbo.»


\par }{\PP \VS{33}Kì pye ma, a Zhowabu wì si kari wa wunlunaŋa wi yeri ma saa ki sɛnrɛ ti yo wi kan. Kona, a wunlunaŋa wì si tun, a pè saa Abisalɔmu wi yeri. A Abisalɔmu wì si pan wa wunlunaŋa wi yeri, mɛɛ fɔli wi yɛgɛ sɔgɔwɔ maa yɛgɛ ki jiile wa tara maa gbɔgɔ. A wunlunaŋa wì si kɛyɛn wa wi yɔlɔgɔ maa shari.




\par }{\MS ABISALƆMU WILA YIRI MA JE

\par }\Chap{15}{\MR 15.1–20.22

\par }{\SH Abisalɔmu wìla pye \newline  na fanŋga ki jaa mbege shɔ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ko puŋgo na, a Abisalɔmu wì si wotoro nuŋgba naa shɔnye ta wi yɛɛ kan, konaa nambala nafa shyɛn ma yiri kɛ ni. Wi kaa kee laga ka na, poro maa fee wi yɛgɛ.

\VS{2}Kìla pye, wi ma yiri pinliwɛ ni faa, mbe sa yere wa konɔ na li maa kee wa ca ki mbogo yeyɔngɔ ki yeri li na. Na lere wa kaa kee wa wunlunaŋa wi yeri sanga o sanga kiti kɔnkala ni mbe sali yɛgɛ wɔ, Abisalɔmu wi maa yeri mboo yewe mbe yo fɔ: «Ma yiri ca kikiin?» Na ki fɔ wi ka wi yɔn sogo mbe yo fɔ: «Mi ŋa ma tunmbyee, mì yiri wa
Izirayɛli cɛnlɛ ca ŋga ko ni.»

\VS{3}Kona Abisalɔmu wi mɛɛ wi pye fɔ: «Wele, ma kala lì yɔn, tanga yɛn ma yeri. Ɛɛn fɔ lere woro wa wunlunaŋa wi go, ŋa wi yaa logo ma yeri.»

\VS{4}Ko puŋgo na, Abisalɔmu wi mɛɛ yo naa fɔ: «Ndɛɛ ki pye muwi mi ja pye ki tara nda ti kiti kɔnfɔ, lere ŋa fuun ka pan na kɔrɔgɔ wi kiti kɔnkala ni, nakoma kala la yɛgɛ ni mbe yo mbeli yɛgɛ wɔ, pa mi yaa li yɛgɛ wɔ wi kan kasinŋge ni.»

\VS{5}Mbe taga wa ko na, na lere wa ka fulo Abisalɔmu wi tanla mbe yo wi yaa fɔli wi yɛgɛ sɔgɔwɔ mboo gbɔgɔ, wi maa kɛɛ ki sanga wi kan, mboo yigi, mbe si kɛyɛn wa wi yɔlɔgɔ.

\VS{6}Izirayɛli woolo mbele fuun pàa pye na paan wa wunlunaŋa wi yeri kiti kɔnkala ni, pa Abisalɔmu wìla pye naga piin ma suyi pe ni. Wìla Izirayɛli woolo pe jatere wi kanŋga pe na, a wì kala lì pe ndanla.


\par }{\PP \VS{7}Yɛlɛ tijɛrɛ\FTNT{†}{{\FR 15:7 }{\FR{15.7:
}}{\FT{Ŋga ki yɛn ma yɔnlɔgɔ ma yo fɔ:
{\QT{Yɛlɛ tijɛrɛ,}} wa Eburuye sɛnrɛ sɛwɛ lɛɛ wi ni, ki yɛn ma yɔnlɔgɔ ma yo fɔ
{\QT{yɛlɛ nafa shyɛn}}.}}} toroŋgɔlɔ, a Abisalɔmu wì si wunlunaŋa wi pye fɔ: «Mìla
yɔn fɔlɔ kɔn Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri, ki yaga mbe kari wa Eburɔn ca sali tɔn mbeli yɔn fili.

\VS{8}Katugu mi ŋa ma tunmbyee, mbanla ta wa Siri tara, wa Geshuri ca, mìla ki yɔn fɔlɔ na li kɔn ma yo fɔ: ‹Na Yawe Yɛnŋɛlɛ li ka sɔngɔrɔ na ni wa Zheruzalɛmu ca, pa mi yaa sali gbɔgɔ wa Eburɔn ca.› »


\par }{\PP \VS{9}A wunlunaŋa wì suu pye fɔ: «Ta kee yɛyinŋge na.» Kona, a Abisalɔmu wì si yiri mɛɛ kari wa Eburɔn ca.

\VS{10}Ko puŋgo na, a Abisalɔmu wì si pitunmbolo torogo larawa wa Izirayɛli cɛngɛlɛ ke ni fuun ke yeri, ma yo pe saga yo pe kan fɔ: «Na yaga ka mbanlaga magala li logo sanga ŋa ni, kona ye yo fɔ Abisalɔmu wì cɛn wunluwɔ pi na wa Eburɔn ca.»

\VS{11}Nambala cɛnmɛ shyɛn (200) pàa yiri wa Zheruzalɛmu ca, mbele Abisalɔmu wìla yeri, a pè pinlɛ ma kari wi ni. Pàa pinlɛ wi ni nawa jɛmbɛ ni, ɛɛn fɔ pe sila pye kala la jɛnmɛ wa ki wogo ki ni.

\VS{12}Ma Abisalɔmu wi ta wìla pye na
saraga ki woo sanga ŋa ni, a wì si lere tun wa Gilo ca pe sa Gilo ca fɛnnɛ naŋa Ahitofɛli wi yeri wi kan. Ahitofɛli wìla pye Davidi wi yɛrifɔ. Ki yɔn lemɛ pìla gbɔgɔ, katugu leele mbele pàa pye na tari Abisalɔmu wi na pàa pye na lege na kee yɛgɛ.


\par }{\SH Davidi wìla fe ma yiri \newline  wa Zheruzalɛmu ca
\par }
{\PP \VS{13}Kona, a lere wà si pan maga yo Davidi wi kan ma yo fɔ: «Izirayɛli woolo pe ni fuun pè kanŋga ma taga Abisalɔmu wi na.»


\par }{\PP \VS{14}Kona, a Davidi wì suu tunmbyeele mbele fuun pàa pye wi ni wa Zheruzalɛmu ca pe pye fɔ: «Ye yiri we fe nakoma we se shɔ Abisalɔmu wi kɛɛ. Ye yiri fyaw waa kee. Wiga ka pan mbe we ta na, mbe kapege pye we na, mbe ca ki tɔngɔ tokobi ni.»

\VS{15}A wunlunaŋa wi legbɔɔlɔ pè suu pye fɔ: «Wunlunaŋa, we tafɔ, woro mbele ma tunmbyeele kala o kala lɔɔn ndanla, wè gbɛgɛlɛ mbeli pye.»

\VS{16}Kì pye ma, a wunlunaŋa wì si yiri, a wi go woolo pe ni fuun pè si taga wi na. Ɛɛn fɔ, wìla wi cɛnfɛnnɛ kɛ yaga wa, jaŋgo paa wi wunluwɔ go ki kɔrɔsi.


\par }{\PP \VS{17}Wunlunaŋa wìla yiri na kee, a leele pe ni fuun pè si taga wi na. Naa pàa ka saa gbɔn wa go puŋgo wogo ki na sanga ŋa ni, a pè si yere.

\VS{18}Wunlunaŋa wi tunmbyeele pe ni fuun, naa Kɛrɛti cɛnlɛ woolo konaa Pelɛti cɛnlɛ woolo mbele fuun pàa pye wo jate wi piŋgbaanla, pàa pye na tanri wi tanla. Nambala cɛnmɛ kɔgɔlɔni (600) mbele pàa yiri wa Gati ca ma taga wi na, pè si toro na tanri Davidi wi yɛgɛ.

\VS{19}Kona, a wunlunaŋa Davidi wì si Gati ca fɛnnɛ naŋa Itayi wi pye fɔ: «Yiŋgi na, a ma nɛɛ jaa mbe pinlɛ we ni? Sɔngɔrɔ ma sa koro wa wunlunaŋa fɔnŋɔ wi ni. Mà jɛn ma yɛn nambanŋa. Mà yiri wa ma tara ma pan ma lara lagamɛ.

\VS{20}Mà pan laga na yeri ki fa mɔ gbɛn. Nala mbe sɔɔn lɛ mbaa yanri ma ni la toro, mbe sigi ta mi jate mila kee laga ŋga na mi sigi jɛn. Sɔngɔrɔ maa kee mboro naa ma sefɛnnɛ pe ni. Yawe Yɛnŋɛlɛ li kajɛŋgɛ pye ma kan konaa li koro sinnɛ ma ni.»


\par }{\PP \VS{21}Ɛɛn fɔ, a Itayi wì si wunlunaŋa wi yɔn sogo ma yo fɔ: «Yawe Yɛnŋɛlɛ na yinwege wolo li mɛgɛ ki na, konaa wunlunaŋa, na tafɔ mbɔɔn ta go na, laga o laga ma yaa kari, na ma yaa ku o, nakoma ma yaa koro go na o, mi ŋa ma tunmbyee mi yaa pye wa ma ni fun.»


\par }{\PP \VS{22}Kona, a Davidi wì si Gati ca fɛnnɛ naŋa Itayi wi pye fɔ: «Toro yɛgɛ waa kee.» A Gati ca fɛnnɛ naŋa Itayi wì si toro yɛgɛ wo naa wi woolo pe ni fuun pe ni, naa pe piile mbele fuun pàa pye wi ni pe ni.


\par }{\PP \VS{23}Naa Davidi wo naa leele pe ni fuun pe ni pàa kaa na toro sanga ŋa ni, a ki tara woolo pe ni fuun pe nɛɛ gbele na jɔrɔgi ŋgbanga. A wunlunaŋa wì si saa Sedirɔn lɔgɔ gbunlundɛgɛ ki kɔn ma yiri. A leele pe ni fuun pè si taga wi na, mɛɛ konɔ na li maa kee wa
gbinri wi ni li lɛ na kee.


\par }{\PP \VS{24}Saraga wɔfɔ Zadɔki wìla pye wa fun, naa
Levi setirige piile mbele pàa pye na Yɛnŋɛlɛ li
yɔn finliwɛ kɛsu wi tungu pe ni. A poro si saa Yɛnŋɛlɛ li yɔn finliwɛ kɛsu wi tugu maa tɛgɛ tara. A saraga wɔfɔ Abiyatari wo nɛɛ saara woo fɔ leele pe ni fuun pe sa yiri wa ca ki ni pe kɔ.

\VS{25}A wunlunaŋa wì si Zadɔki wi pye fɔ: «Sɔngɔrɔ ma kari Yɛnŋɛlɛ li yɔn finliwɛ kɛsu wi ni wa ca ki ni. Na na kala liga Yawe Yɛnŋɛlɛ li ndanla, li yaa kanla sɔngɔrɔ mbe pan na ni, mbe ti mbe yɔn finliwɛ kɛsu wo naa wi tɛgɛsaga ki yan naa.

\VS{26}Ɛɛn fɔ na liga na pye fɔ: ‹Ma kala li woro mala ndanla;› kona mi ŋa na, ŋga kali ndanla, li ko pye na na.»

\VS{27}A wunlunaŋa wì si saraga wɔfɔ Zadɔki wi pye naa fɔ: «Wele, mboro ma ma maa yariyanra yaan? Sɔngɔrɔ maa kee yɛyinŋge na wa ca, mboro naa ma pinambyɔ Ahimaazi konaa Abiyatari naa wi pinambyɔ Zhonatan wi ni.

\VS{28}Ye wele, mi yaa sa koro wa gbinri wi funwa lara falafala ti ni, fɔ mbe ka sa ye yɔn sɛnrɛ logo.»

\VS{29}Kì pye ma, a Zadɔki naa Abiyatari pè si sɔngɔrɔ Yɛnŋɛlɛ li yɔn finliwɛ kɛsu wi ni wa Zheruzalɛmu ca ma saa koro wa.


\par }{\PP \VS{30}Ɛɛn fɔ, a Davidi wo nɛɛ nuru oliviye tire yanwiga ki na na kee. Wìla pye na nuru na kee na gbele, maa go ki tɔn na tanri tɔwara. Leele mbele fuun pàa pye wi ni, pàa pe yinrɛ ti tɔnndɔ nɛɛ nuru na gbele na kee\FTNT{†}{{\FR 15:30 }{\FR{15.30:
}}{\FT{Davidi wìla wi go ki tɔn na tanri tɔwara mbege naga fɔ wi jatere wi piri wi na fɔ ma toro (}}{\XT{Ɛsitɛ 6.12; Eza 20.2,4; Zhere 14.3-4; Eze 24.17; Mishe 1.8}}{\FT{).}}}.

\VS{31}A pè si pan maga yo Davidi wi kan fɔ: «Ahitofɛli wi yɛn wa Abisalɔmu wi ni ma pinlɛ mbele pè yɔn le pe ni.» Kona, a Davidi wì si Yɛnŋɛlɛ li yɛnri ma yo fɔ: «E, Yawe Yɛnŋɛlɛ, ki yaga Ahitofɛli wi yɛrɛwɛ sɛnrɛ nda wi mbe yo ti pye go fu sɛnrɛ Abisalɔmu wi yeri.»


\par }{\PP \VS{32}Naa Davidi wìla ka saa gbɔn wa tinndi wi go na sanga ŋa ni, a wì si fɔli ma Yawe Yɛnŋɛlɛ li gbɔgɔ le. Wi mbe wele, mɛɛ Ariki cɛnlɛ woolo naŋa Hushayi wi yan wì pan naa singi. Wi deritɔnlɔgɔ kìla pye ma walagi wi na, a wi tara wo wa wi go ki na (mbege naga fɔ Davidi wi kala lùu jori).

\VS{33}A Davidi wì suu pye fɔ: «Na maga pinlɛ na ni, ma yaa na yanra.

\VS{34}Ɛɛn fɔ, na maga sɔngɔrɔ mbe kari ca, mbe sa Abisalɔmu wi pye fɔ: ‹Wunlunaŋa, mi yaa pye ma tunmbyee. Faa mìla pye ma to wi tunmbyee, koni mila jaa mbe pye mboro tunmbyee.› Na maga ko pye ma, pa ma yaa na saga, Ahitofɛli wi yaa la yɛrɛwɛ sɛnrɛ nda kaan na mɛgɛ ni mberi jɔgɔ.

\VS{35}Saraga wɔfɛnnɛ Zadɔki naa Abiyatari pe yaa pye wa ma ni. Maga sɛnrɛ nda fuun logo wa wunlunaŋa wi go, ma sari yɛgɛ yo pe kan.

\VS{36}Pe pinambiile shyɛn pe yɛn wa pe ni, Zadɔki wi pinambyɔ Ahimaazi wo naa Abiyatari pinambyɔ Zhonatan wi ni. Na yaga kala o kala logo wa, yege yo pe kan pe pan pege yo na kan.»


\par }{\PP \VS{37}Kona, a Davidi wi wɔnlɔnaŋa Hushayi wì si sɔngɔrɔ ma kari wa Zheruzalɛmu ca, ma yala Abisalɔmu fun wìla pye na yiin wa Zheruzalɛmu ca.




\par }\Chap{16}{\SH Davidi wo naa naŋa ŋa pàa pye \newline  na yinri Ziba pe kala
\par }
{\PP \VerseOne{1}Naa Davidi wìla kaa yanwiga ki go na wi toro jɛnri, wi mbe wele, mɛɛ Mefiboshɛti wi tunmbyee Ziba wi yan wì pan mboo fili sofilele shyɛn ni. Wìla sofilele pe jɔnrɔ ti taga pe na, konaa ma buru pyɔ cɛnmɛ shyɛn (200) taga pe na, naa
ɛrɛzɛn piwara wofogolo cɛnmɛ ni, naa
figiye piwara cɛnmɛ ni konaa sɛlɛgɛ kasha nuŋgba ni, ŋga kìla pye ma yin duvɛn ni.

\VS{2}A wunlunaŋa wì si Ziba wi yewe ma yo fɔ: «Yiŋgi maa jaa mbe pye ki yaara nda ti ni?»

\par }{\PP A Ziba wì suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Sofilele poro yaa pye wunlunaŋa wi go woolo poro woolo paa nuru pe na. Buru wo naa tige pire ti ni, to yaa pye lefɔnmbɔlɔ pe yaakara. Mbele pe yaa tanga wa
gbinri wi ni mbe te, poro yaa duvɛn wa wɔ mbe pe wɔgɔ ki kɔ.»


\par }{\PP \VS{3}A wunlunaŋa wì suu yewe ma yo fɔ: «Ma tafɔ Sawuli wi pinambyɔ wi yɛn se yeri?»

\par }{\PP A Ziba wì si wunlunaŋa wi yɔn sogo ma yo fɔ: «Wì koro wa Zheruzalɛmu ca, katugu wi yɛn naa yɛɛ piin fɔ: ‹Nala,
Izirayɛli woolo pe yaa na tɛgɛ wunluwɔ pi na wa na tɛlɛ Sawuli wi yɔnlɔ.› »


\par }{\PP \VS{4}Kì kaa pye ma, a wunlunaŋa wì si Ziba wi pye fɔ: «Wele, yaara nda fuun ti yɛn Mefiboshɛti wi woro, mìri kan ma yeri nala.»

\par }{\PP A Ziba wì sho fɔ: «Wunlunaŋa, na tafɔ, mi yɛn na fɔli ma yɛgɛ sɔgɔwɔ nɔɔ gbogo. Yɛnŋɛlɛ sa ti na kala lɔɔn ndanla!»


\par }{\SH Shimeyi wìla Davidi wi daŋga
\par }
{\PP \VS{5}Naa wunlunaŋa Davidi wìla ka saa gbɔn wa Bahurimu ca sanga ŋa ni, a naŋa wà si yiri wa ca ki ni ma pan. Wìla pye Sawuli wi sege woo wo wa. Pàa pye naa yinri Shimeyi, wi to wo lawi ŋa Gera. A wì si pan nɛɛ Davidi wi daŋgi.

\VS{6}Ali mbege ta leele pe ni fuun, naa maliŋgbɔɔnlɔ wɛlimbɛlɛ pe ni fuun pàa pye ma wunlunaŋa wi maga wi kalige naa wi kamɛŋgɛ ki na, wìla pye na wunlunaŋa Davidi wo naa wi tunmbyeele pe waa sinndɛɛrɛ ni.

\VS{7}Shimeyi wìla pye na Davidi wi daŋgi na yuun fɔ: «Ta kee wa, ta kee wa! Legbolere, lejaga fuwe!

\VS{8}Sawuli wi go woolo mbele mà gbo ma cɛn wunluwɔ pi na pe yɔnlɔ, ko fɔgɔ koyi ŋga Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn na tɔnni ma na. Ko kì ti Yawe Yɛnŋɛlɛ li wunluwɔ pi shɔ ma yeri maa kan ma pinambyɔ Abisalɔmu wi yeri. Koni ma ŋa, maa jɔlɔ san, katugu ma yɛn legbolere.»


\par }{\PP \VS{9}Kona, a Zeruya pinambyɔ Abishayi wì si wunlunaŋa wi pye fɔ: «Yiŋgi na ki pyɔn kugo ŋga ki nɛɛ wunlunaŋa, na tafɔ wi daŋgi? Ki yaga mbe toro mbe saa go ki kɔw.»


\par }{\PP \VS{10}Ɛɛn fɔ, a wunlunaŋa wì si Abishayi wi yɔn sogo ma yo fɔ: «Yoro Zeruya pinambiile wele, ye yiŋgi kala li yɛn wa ko ni? Na maga ki yan wi yɛn nala daŋgi, kona mà jɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lìgi yo wi kan fɔ: ‹Ta Davidi wi daŋgi.› Na kaa pye pa ki yɛn ma, ambɔ wi yaa wi pye fɔ: ‹Yiŋgi na, a ma nɛɛ ki piin yɛɛn?› »

\VS{11}Kona, a Davidi wì si Abishayi naa wi tunmbyeele pe ni fuun pe pye fɔ: «Ye wele, na pinambyɔ jate ŋa wi yɛn na pisee, wo yɛn nala gbosaga jaa, pee ka yo ki Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo naŋa ŋa wo. Yoo yaga wila na daŋgi, mà jɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ lo lìgi yo wi kan.

\VS{12}Kana Yawe Yɛnŋɛlɛ li yaa na jɔlɔgɔ ki yan, mbe ki nala daŋga sɛnrɛ ti kanŋga, mbe kajɛŋgɛ pye na kan.»


\par }{\PP \VS{13}Davidi naa wi pinlɛyɛɛnlɛ pe ni, a pè si konɔ li lɛ na kee. A Shimeyi wi nɛɛ tanri na toro wa yanwiga ki kanŋgaga na Davidi wi tanla na kee. Wìla pye na Davidi wi daŋgi, naa waa sinndɛɛrɛ ni konaa na gbanŋgban wi yinrigi naa waa wi na.


\par }{\PP \VS{14}A wunlunaŋa wo naa leele mbele fuun pàa pye wi ni pè si saa gbɔn wa pe gbɔnsaga. Pàa te fɔ jɛŋgɛ. A pè si cɛn ma wogo wa.


\par }{\SH Hushayi wìla kari Abisalɔmu \newline  wi kɔrɔgɔ
\par }
{\PP \VS{15}Ko sanga wo ni, a Abisalɔmu wo naa Izirayɛli woolo pe ni fuun pè si pan ma ye wa Zheruzalɛmu ca. Ahitofɛli wìla pye Abisalɔmu wi ni fun.

\VS{16}Naa Davidi wi wɔnlɔnaŋa Hushayi ŋa wìla yiri wa Ariki ca wìla ka saa gbɔn wa Abisalɔmu wi na, a wì suu pye fɔ: «Yɛnŋɛlɛ sa yinwege kan wunlunaŋa wi yeri! Yɛnŋɛlɛ sa yinwege kan wunlunaŋa wi yeri!»


\par }{\PP \VS{17}A Abisalɔmu wì si Hushayi wi pye fɔ: «Ndanlawa mba pi yɛn ma ni ma wɔnlɔnaŋa Davidi wi kanŋgɔlɔ powi mba yɛɛn? Yiŋgi na mɛɛ si kari ma wɔnlɔnaŋa wi ni?»


\par }{\PP \VS{18}A Hushayi wì si Abisalɔmu wi yɔn sogo ma yo fɔ: «Ayoo, mii yɛnlɛ ko na. Yawe Yɛnŋɛlɛ lo naa leele pe ni fuun, naa Izirayɛli woolo pe ni fuun pè lere ŋa wɔ maa tɛgɛ wunluwɔ, wo mi yɛn wi ni. Wo mi yaa koro wi ni.

\VS{19}Mbe taga ko na, mi yaa la tunŋgo piin ambɔ kan? Na wɔnlɔnaŋa wi pinambyɔ wo ma le? Mì tunŋgo pye ma to wi kan yɛgɛ ŋga na, pa mi yaa tunŋgo pye ma kan ma fun.»


\par }{\PP \VS{20}Kì pye ma, a Abisalɔmu wì si Ahitofɛli wi pye fɔ: «Ye ye yɛɛ yan ye para ŋga we daga mbe pye ki na.»


\par }{\PP \VS{21}A Ahitofɛli wì si Abisalɔmu wi yɔn sogo ma yo fɔ: «Ma to wi cɛnfɛnnɛ mbele wì toro laga paa wunluwɔ go ki kɔrɔsi, kari ma sa sinlɛ pe ni. Kona Izirayɛli woolo pe ni fuun pe yaa ki jɛn mbe yo màga pye, a ma kala lɔ̀ɔn to wi mbɛn fɔ jɛŋgɛ. Ki ka pye ma, mbele fuun pe yɛn ma ni, pe yaa fanŋga ta.»

\VS{22}A pè si
paraga go ka kan wa wunluwɔ go ki biri wi naayeri, a Abisalɔmu wì si saa sinlɛ wi to wi cɛnfɛnnɛ pe ni Izirayɛli woolo pe ni fuun pe yɛgɛ na\FTNT{†}{{\FR 16:22 }{\FR{16.22:
}}{\FT{Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔ Natan wìla sɛnrɛ nda yo, pa tìla ti yɛɛ yɔn fili yɛɛn (}}{\XT{2 Sami 12.11-12}}{\FT{).}}}.


\par }{\PP \VS{23}Ki wagati wi ni, yɛrɛwɛ sɛnrɛ nda Ahitofɛli wìla pye na kaan tìla pye fanŋga ni paa yɛgɛ ŋga na pe ka Yɛnŋɛlɛ lo jate li yewe ti ma pye we. Ahitofɛli wi yɛrɛwɛ sɛnrɛ tìla pye na jate ma fun Davidi wi yeri konaa Abisalɔmu wi yeri.




\par }\Chap{17}{\SH Hushayi wìla Ahitofɛli \newline  wi yɛrɛwɛ sɛnrɛ ti jɔgɔ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ko puŋgo na, a Ahitofɛli wì si Abisalɔmu wi pye fɔ: «Ki yaga mbe sa lenambala waga kɛ ma yiri shyɛn (12 000) wɔ mbe taga Davidi wi puŋgo na yembinɛ na li ni.

\VS{2}Mi yaa sa fo mbe to wi na mboo ta wì te makɔ, a wi fanŋga kì kɔ. Mi yaa ti wi fyɛ fɔ jɛŋgɛ. Pa kona leele mbele fuun pe yɛn wi ni, pe yaa fyɛ mbe fe mboo yaga wi yɛ. Wunlunaŋa wo nuŋgba mi yaa gbo.

\VS{3}Pa kona mi yaa pan leele pe ni fuun pe ni ma kɔrɔgɔ. Lere ŋa maa jaa na wo ka ta mbe ku makɔ, kona leele pe ni fuun pe yaa pan ma kɔrɔgɔ. Pa leele pe ni fuun pe yaa yɛyinŋge ta.»

\VS{4}A ki sɛnrɛ tì si Abisalɔmu wo naa
Izirayɛli woolo
lelɛɛlɛ pe ni fuun pe ndanla.


\par }{\PP \VS{5}Ɛɛn fɔ, a Abisalɔmu wì sho fɔ: «Ye ti we Hushayi ŋa wì yiri wa Ariki ca wi yeri we pan woo woyoro ti logo fun.»

\VS{6}A pè si Hushayi wi yeri, a wì pan wa Abisalɔmu wi tanla. A Abisalɔmu wì suu yewe ma yo fɔ: «Wele, pa Ahitofɛli wì yo yɛɛn. Ŋga wì yo we daga mbege pye lee we daga mbege yaga? Ŋga maa jate ki yo we kan.»


\par }{\PP \VS{7}A Hushayi wì si Abisalɔmu wi yɔn sogo ma yo fɔ: «Yɔnlɔ na lo na, yɛrɛwɛ sɛnrɛ nda Ahitofɛli wì kan ti woro ma yɔn.»

\VS{8}A Hushayi wì sho naa fɔ: «Mboro jate mɔ̀ɔ to wo naa wi lenambala pe jɛn, pe yɛn maliŋgbɔɔnlɔ wɛlimbɛlɛ. Pe yɛn mara ni paa yɛgɛ ŋga na cɛngɛ urusi na kiga ki pyɔ wi la wa wasege ki ni ki ma pye mara ni we. Ma to wi yɛn malaga gbɔnfɔ lɛɛ, wi se yɛnlɛ mbe sinlɛ wa leele sanmbala pe sɔgɔwɔ yembinɛ na li ni. 
\VS{9}Koni maga yiri wi na yɛrɛ wi yɛn ma lara waliwege ka ni nakoma laga ka yɛgɛ ni. Malaga ki lɛsanga ŋa wi ni, na Davidi woolo paga sa leele pele gbo we ni, lere pyew wi yaa ki sɛnrɛ ti logo mbaa yuun fɔ: ‹Pè ya Abisalɔmu wi maliŋgbɔɔnlɔ pe ni.›

\VS{10}Kona ali maliŋgbɔɔnlɔ mbele pe yɛn wɛlimbɛlɛ ma wɛ pe ni fuun na, poro mbele pe yɛn kotogo ni paa jara yɛn, pa pe yaa kotogo la; katugu Izirayɛli woolo pe ni fuun pège jɛn ma yo ma to wi yɛn maliŋgbɔɔn wɛlɛwɛ, konaa maliŋgbɔɔnlɔ wɛlimbɛlɛ si yɛn wa wi ni fun.

\VS{11}Koni mi yɛn na ye yɛrɛgi ŋga ni koyi ŋga yɛɛn fɔ: ‹Ma ti Izirayɛli tara nambala pe ni fuun pe pan pe gbogolo laga ma tanla wunlunaŋa, mbege lɛ wa Dan ca fɔ sa gbɔn wa Bɛrisheba ca\FTNT{†}{{\FR 17:11 }{\FR{17.11:
}}{\FT{Maga logo mbe lɛ wa Dan ca ki na, fɔ sa gbɔn wa Bɛrisheba ca ki na ko kɔrɔ wo yɛn fɔ mbege lɛ Izirayɛli tara ti go ŋga na mbe saga wa go ŋga na.}}}. Pe lɛgɛ jɛŋgɛ paa kɔgɔje yɔn taambugɔ ki yɛn. Mboro jate ma keli pe yɛgɛ ye sa malaga ki gbɔn.

\VS{12}Kona wiga pye laga o laga ŋga ni, we yaa saa tɔn wa ki laga ki na, mbe to wi na paa yɛgɛ ŋga na fɔɔngɔ ma kaa wo tara na we. Pa kona, wo naa leele mbele pe yɛn wi ni, wa kpɛ se shɔ pe ni.

\VS{13}Na wiga fe sa lara ca ka ni, pa Izirayɛli woolo pe ni fuun pe yaa manda lɛ mbe kari ki ca ki kɔrɔgɔ. We yaa saga ca ki ya mbege sinndɛɛrɛ ti ni fuun ti tilele mbe sari wa wa lawege ŋga le ki tanla ki ni. Ali sinndɛlɛgɛ nuŋgba ko se koro.› »

\VS{14}A Abisalɔmu wo naa Izirayɛli woolo pe ni fuun pe ni pè sho fɔ: «Ariki ca fɛnnɛ naŋa Hushayi wi yɛrɛwɛ sɛnrɛ ti yɔn ma wɛ Ahitofɛli woro ti na.» Ɛɛn fɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lo làa ki kɔn maga tɛgɛ mbe Ahitofɛli wi yɛrɛwɛ sɛnrɛ ti jɔgɔ, jaŋgo mbe ti kapege mbe Abisalɔmu wi ta.


\par }{\SH Davidi wìla Zhuridɛn \newline  gbaan wi kɔn ma kari \newline  wa yɔnlɔ yirisaga yeri
\par }
{\PP \VS{15}Kona, a Hushayi wì si saa ki yo
saraga wɔfɛnnɛ Zadɔki naa Abiyatari pe kan ma yo fɔ: «Yɛrɛwɛ sɛnrɛ nda to Ahitofɛli wì yo Abisalɔmu wo naa Izirayɛli lelɛɛlɛ pe kan. Mi fun nda naa nda to mì yo pe kan.

\VS{16}Koni ye lere tun fyaw wa Davidi wi yeri wi saa pye fɔ wiga ka wɔnlɔ wa
gbinri wi funwa lara ti ni, fɔ ki daga wi gbaan wi kɔn wi kari lege, jaŋgo wunlunaŋa wo naa leele mbele fuun pe yɛn wi ni paga ka pe yɛɛ kan pe pe tɔngɔ.»


\par }{\PP \VS{17}Ko sanga wo ni, Zhonatan naa Ahimaazi poro la pye wa Eni Oroguwɛli pulugo ki tanla. Tunmbyee jɛlɛ wa wila daga saga sɛnrɛ ti yo pe kan pe sari yo wunlunaŋa Davidi wi kan; katugu pe sila pye na jaa lere mbe pe yan paa yiin wa ca ki ni.

\VS{18}Ɛɛn fɔ, a lefɔnŋɔ wà si pe yan, mɛɛ saa pe sɛnrɛ yo Abisalɔmu wi kan. Kì pye ma, a Zhonatan naa Ahimaazi, pe shyɛn pè si fyɛɛlɛ ma saa gbɔn naŋa wa go na wa Bahurimu ca. Kɔlɔ la pye wa ki naŋa wi laga nawa. A pè si tigi wa ki kɔlɔ wi ni ma lara.

\VS{19}A ki naŋa wi jɔ wì si tɔnparaga lɛ maga sanga wa kɔlɔ wi yɔn ki na, mɛɛ muwɛ jɛrɛgi wa ki na, jaŋgo lere ka kaga jɛn.

\VS{20}A Abisalɔmu wi tunmbyeele pèle si kari ma saa ye wa ki jɛlɛ wi go, mɛɛ wi yewe ma yo fɔ: «Ahimaazi naa Zhonatan pe yɛn se yeri?»

\par }{\PP A jɛlɛ wì si pe yɔn sogo ma yo fɔ: «Pè lɔgɔ ki kɔn ma kari.»

\par }{\PP Ɛɛn fɔ, a pè si pe lagaja pee pe yan, mɛɛ sɔngɔrɔ ma kari wa Zheruzalɛmu ca.

\VS{21}Abisalɔmu tunmbyeele pe kariŋgɔlɔ, a Ahimaazi naa Zhonatan pè si yiri wa kɔlɔ ma saa ki sɛnrɛ ti yɛgɛ yo wunlunaŋa Davidi wi kan. Pàa Davidi wi pye fɔ: «Ye yiri ye fyɛɛlɛ, ye gbaan wi kɔn, katugu yɛrɛwɛ sɛnrɛ nda naa nda to Ahitofɛli wì yo ye kanŋgɔlɔ.»

\VS{22}Kona, a Davidi wo naa leele mbele fuun pàa pye wi ni, pè si yiri ma Zhuridɛn gbaan wi kɔn ma yiri. Sanni laga ki sa laga lere kpɛ wo sila koro ŋa wi sila gbaan wi kɔn.


\par }{\PP \VS{23}Naa Ahitofɛli wìla kaa ki yan pee yɛnlɛ wi yɛrɛwɛ sɛnrɛ ti na, a wì suu sofile jɔngɔ ki pɔ wi sofile wi na, mɛɛ yiri ma kari wi ca wa wi go. Kona, a wì suu go kagala ke ni fuun ke yɛgɛ wɔ. Ko puŋgo na, a wì si yiri maa yɛɛ to. Pa Ahitofɛli wìla ku yɛɛn. A pè si saa wi le wa wi to fanga ki ni.


\par }{\SH Davidi wìla saa gbɔn \newline  wa laga ŋga pe yinri Mahanayimu
\par }
{\PP \VS{24}Kona, a Davidi wì si saa gbɔn wa Mahanayimu laga ki na. Ko la yala fun Abisalɔmu wì Zhuridɛn gbaan wi kɔn wo naa Izirayɛli nambala mbele fuun pàa pye wi ni pe ni.

\VS{25}Ki sanga wi ni, Amasa wo Abisalɔmu wìla tɛgɛ wi maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbelege ki go na Zhowabu wi yɔnlɔ. Amasa wìla pye Izirayɛli woolo naŋa ŋa pàa pye na yinri Yitira wo pinambyɔ. Yitira wìla Nahashi sumborombyɔ Abigayili wi pɔri wi jɔ. Abigayili wìla pye Zeruya wi nɔsepyɔ sumboro; Zhowabu nɔ wo lawi ŋa Zeruya.

\VS{26}Abisalɔmu wo naa Izirayɛli woolo pe ni pè si saa pe maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga ki kan wa Galaadi tara ma cɛn.


\par }{\PP \VS{27}Naa Davidi wìla ka saa gbɔn wa Mahanayimu laga ki na sanga ŋa ni, Nahashi pinambyɔ Shobi ŋa wìla yiri wa Araba ca, Amɔ cɛnlɛ woolo pe ca ye, wo naa Amiyɛli pinambyɔ Makiri ŋa wìla yiri wa Lodebari ca konaa Galaadi tara fɛnnɛ naŋa Barizilayi ŋa wìla yiri wa Orogelimu ca,

\VS{28}pè si pan sinlɛyaara, naa yaapire, naa cɔrɔ ni ma pan mari kan Davidi wo naa leele mbele pàa pye wi ni pe yeri; ma pinlɛ
bile naa
ɔrizhi ni, naa muwɛ ni, naa yarilire pikaara ni, naa yara ni, naa yara yɛnrɛ ni konaa yarilire pikaara ta yɛgɛ ni,

\VS{29}naa sɛnrɛgɛ ni, naa nɔnɔ nara ni, naa simbaala konaa sikaala ni, naa nɛrɛ nɔnɔ sinmɛ yinŋgele ni. Pàa pan maga yaara ti ni fuun ti kan Davidi wo naa leele mbele pàa pye wi ni pe yeri peri ka; katugu pàa pe yɛɛ pye fɔ: «Maga yiri wa, ki leele mbele pe yɛn na jɔlɔ fuŋgo naa tege konaa wɔgɔ ki kɛɛ wa gbinri wi ni.»




\par }\Chap{18}{\SH Davidi woolo pàa ya \newline  Abisalɔmu wi ni maa gbo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona, a Davidi wì si leele mbele pàa pye wi ni pe jiri, mɛɛ maliŋgbɔɔnlɔ teele tɛgɛtɛgɛ leele waga keleŋgele (1 000) go na, ma pele tɛgɛtɛgɛ leele cɛnmɛ cɛnmɛ go na.

\VS{2}A Davidi wì si leele pe kɔn, a pè yiri tɛgɛsaga taanri. A wì si tɛgɛsaga nuŋgba kan Zhowabu wi yeri, ma shyɛn wogo ki kan Zeruya pinambyɔ Abishayi wi yeri, Zhowabu wi nɔsepyɔ we, mɛɛ taanri wogo ki kan Gati ca fɛnnɛ naŋa Itayi wi yeri. Kona, a wunlunaŋa wì sho fɔ: «Mi fun mi yaa pinlɛ mbe kari ye ni wa malaga.»


\par }{\PP \VS{3}Ɛɛn fɔ, a maliŋgbɔɔnlɔ pè sho fɔ: «Maga ka kari we ni wa malaga. Katugu na woro ka fe we mbɛnfɛnnɛ pe yɛgɛ, pe se ko jate kala. Ali na paga we walaga gbo, pe se ko jate kala. Ɛɛn fɔ mboro nuŋgba mboro wɛ woro lenambala waga kɛ na (10 000). Ki kala na, ki yɛn ma yɔn ma koro laga ca ki ni, maa leele torogi pe saa we sari.»


\par }{\PP \VS{4}A wunlunaŋa wì si pe yɔn sogo ma yo fɔ: «Ŋga yaa jate ki yɛn ma yɔn, ko mi yaa pye.» Kona, a wunlunaŋa wì si saa yere wa ca ki mbogo yeyɔngɔ ki na, ma yala leele pe ni fuun pàa pye na tooro na yinrigi leele cɛnmɛ cɛnmɛ, konaa leele waga keleŋgele (1 000).

\VS{5}A wunlunaŋa wì sigi sɛnrɛ nda ti yo maga ŋgban Zhowabu, naa Abishayi konaa Itayi pe ni ma yo fɔ: «Mi yɛn na ye yɛnri yege pye mi kala na, yaa lefɔnmbyɔ Abisalɔmu wi kɔrɔsi, yaga ka kapege pye wi na.» Sɛnrɛ nda wunlunaŋa wìla yo ma ŋgban maliŋgbɔɔnlɔ teele pe ni Abisalɔmu wi kanŋgɔlɔ, leele pe ni fuun pàa ti logo.


\par }{\PP \VS{6}A Davidi wi maliŋgbɔɔnlɔ pè si yiri ma kari sa to
Izirayɛli woolo pe na. A pè si malaga ki gbɔn wa Efirayimu tara kɔlɔgɔ ki ni.

\VS{7}Davidi wi maliŋgbɔɔnlɔ pàa ya Izirayɛli woolo pe ni wa ki laga ki ni. Ki pilige ki ni, pàa ya pe ni fɔ jɛŋgɛ, ma lere waga nafa (20 000) wo gbo pe ni.

\VS{8}Malaga kìla jaraga ma gbɔn tara ti lagapyew ki ni. Leele mbele pàa puŋgo ma ku wa kɔlɔgɔ ki ni pe yɛ, poro la lɛgɛ ma wɛ mbele pàa gbo tokobi ni poro na.


\par }{\SH Zhowabu wìla Abisalɔmu wi gbo
\par }
{\PP \VS{9}Malaga gbɔnsanga wi ni, a Abisalɔmu wì si saa fo ma yiri Davidi maliŋgbɔɔnlɔ pe na. Abisalɔmu wìla pye ma lugu sofile woroso na. A sofile woroso wì si fe ma ye tigbɔgɔ ka nɔgɔ, ki njere tìla pye ma migi ti yɛɛ ni. A Abisalɔmu wi go kì si yanra wa
terebɛnti tige njere ti ni. A sofile woroso wì si fe ma wɔ wa wi nɔgɔ nɛɛ kee maa yaga wi yɛn ma yanra na yɔlɔ wa naayeri wo naa tara ti sɔgɔwɔ pi ni.


\par }{\PP \VS{10}A naŋa wà si saa ki yan ma, mɛɛ pan maga yo Zhowabu wi kan fɔ: «Wele, mi Abisalɔmu wi yan wì yanra na yɔlɔ terebɛnti tige ka ni.»


\par }{\PP \VS{11}A Zhowabu wì si naŋa ŋa wìla pye naga sɛnrɛ ti yuun wi kan wi pye fɔ: «Ma yo mɛlɛ? Mboro wi yan? Yiŋgi na mɛɛ suu gbo le teere? Mi jɛn nɔɔ kan warifuwe pyɔ kɛ ni konaa maliŋgbɔɔnlɔ kurusijara ni.»

\VS{12}Ɛɛn fɔ, a ki naŋa wì si Zhowabu wi yɔn sogo ma yo fɔ: «Ali na maga na kan warifuwe pyɔ waga kele (1 000) ni, mi se yɛnlɛ mbe kɛɛ taga wunlunaŋa wi pinambyɔ wi na mboo gbo; katugu sɛnrɛ nda wunlunaŋa wìla yo ma ŋgban mboro naa Abishayi konaa Itayi ye ni, wàa ti logo. Wìla yo fɔ: ‹Ye ni fuun nuŋgba nuŋgba yaa lefɔnmbyɔ Abisalɔmu wi kɔrɔsi, yaga ka kapege pye wi na.›

\VS{13}Ndɛɛ ki pye mùu gbo larawa, ki mɔnɔ o mɔnɔ, ki kala li se jɛn na lara wunlunaŋa wi na. Mboro jate ma jɛn na yiri na kɔrɔgɔ mbanla le kɛɛ.»


\par }{\PP \VS{14}A Zhowabu wì sho fɔ: «Mi se cɛn mbaa na yɛɛ mɔni na ma tanla.» A wì si saa njanraya taanri lɛ ma saa Abisalɔmu wi yaga wee, mɛɛ wi sun yi ni wa wi kotogo ki na, maga ta wìla pye ma yanra wa terebɛnti tige ki ni.

\VS{15}Ko puŋgo na, lefɔnmbɔlɔ kɛ mbele pàa pye na Zhowabu wi maliŋgbɔnyaara ti lee, pè si wa ma Abisalɔmu wi maga, mɛɛ wi gbɔn maa gbo.


\par }{\PP \VS{16}Kona, a Zhowabu wì si mbanlaga ki win mbe malaga ki yerege. A Davidi maliŋgbɔɔnlɔ pè si Abisalɔmu maliŋgbɔɔnlɔ pe purɔgɔ ki yaga, katugu Zhowabu wìla pe yerege.

\VS{17}A pè si Abisalɔmu gboo wi lɛ ma saa wi wa titɛgbɔgɔ ka ni wa kɔlɔgɔ ki nandogomɔ, mɛɛ sinndɛɛrɛ lɛgɛrɛ ta gbogolo wi na. Kì kaa pye ma, a Izirayɛli woolo pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pè si fe ma kari pe yinrɛ.


\par }{\PP \VS{18}Ma Abisalɔmu wi ta yinwege na, wìla sinndɛlɛgɛ titɔnlɔgɔ ka yerege maga pye nandowo yaraga wa wunlunaŋa gbunlundɛgɛ ki ni, katugu wìla wi yɛɛ pye fɔ: «Pinambyɔ woro na yeri mbe kanla mɛgɛ ki taga ki koro laga.» Kì pye ma, a wì suu yɛɛra mɛgɛ ki taga ki sinndɛlɛgɛ titɔnlɔgɔ ki na, a paa ki yinri Abisalɔmu nandowo sinndɛlɛgɛ, ali ma pan ma gbɔn nala.


\par }{\SH Pàa Abisalɔmu wi kunwɔ pi yo \newline  Davidi wi kan
\par }
{\PP \VS{19}Kona, a Zadɔki pinambyɔ Ahimaazi wì si Zhowabu wi pye fɔ: «Ki yaga mbe fe mbe kari saga sɛntanra ti yo wunlunaŋa wi kan mboo pye fɔ: ‹Wunlunaŋa, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì tanga kan ma yeri, mɔɔ shɔ ma juguye pe kɛɛ.› »


\par }{\PP \VS{20}A Zhowabu wì suu pye fɔ: «Ayoo, maga ka kari. Mboro ma ma yaa kari sa sɛntanra ti yo wunlunaŋa wi kan nala, ma yaa ka sari yo pilige ka yɛgɛ ni. Ɛɛn fɔ, nala ma, katugu wunlunaŋa wi pinambyɔ wì ku.»

\VS{21}Kona, a Zhowabu wì si Kushi tara fɛnnɛ naŋa wi pye fɔ: «Kari ma sa ŋga mà yan ki yɛgɛ yo wunlunaŋa wi kan.» A Kushi tara fɛnnɛ naŋa wì si fɔli Zhowabu wi yɛgɛ sɔgɔwɔ maa gbɔgɔ, mɛɛ fe ma kari saga yo.


\par }{\PP \VS{22}A Zadɔki pinambyɔ Ahimaazi wì si Zhowabu wi pye fɔ: «Ki ka sa yiri yinriwɛ o yinriwɛ, mi yɛn ki ni; ki yaga mbe fe mbe taga Kushi tara fɛnnɛ naŋa wi na mbe sa tunŋgo ki yo!»

\par }{\PP A Zhowabu wì suu pye fɔ: «Yiŋgi na, a ma nɛɛ jaa mbe fe mbe kari wa na pinambyɔ? Ki sɛnrɛ nda ti se sa pye tɔnli ni ma kanŋgɔlɔ.»


\par }{\PP \VS{23}A Ahimaazi wì sho fɔ: «Ki ka sa yiri yinriwɛ o yinriwɛ, koyi. Mila jaa mbe fe mbe kari.» A Zhowabu wì suu pye fɔ: «Ta fee maa kee.» Kì kaa pye ma, a Ahimaazi wì si funwa laga falafala konɔ li lɛ, ma fe ma saa Kushi tara fɛnnɛ naŋa wi toro.


\par }{\PP \VS{24}Ki wagati wi ni, Davidi wìla pye ma cɛn yeyɔngɔ ŋga wa funwa yeri konaa yeyɔngɔ ŋga wa nawa yeri ti shyɛn sɔgɔwɔ pi ni. A ca ki kɔrɔsifɔ wì si lugu wa yeyɔngɔ ki biri wi gona, wa mbogo ŋga wa ki na, wa ki namunjɔ wi na. Wi mbe ka wele, a wì si naŋa wa yan wi yɛn na fee na paan wa wi nuŋgba.

\VS{25}A ca ki kɔrɔsifɔ wì si para ŋgbanga maga wogo ki yo wunlunaŋa wi kan. A wunlunaŋa wì sho fɔ: «Na kaa pye wi yɛn wi nuŋgba, kona wi yɛn na paan mbe sɛntanra yo we kan.» A naŋa wi nɛɛ paan na yɔngɔ pe ni jɛɛnnjɛnri.


\par }{\PP \VS{26}Ko puŋgo na, a ca ki kɔrɔsifɔ wì si naŋa wa yɛgɛ yan wila fee na paan wa naa. A wì si para ŋgbanga maga yo ca ki yeyɔngɔ kɔrɔsifɔ wi kan, ma yo fɔ: «Wele, naŋa wa yɛgɛ yɛn na paan wa wi nuŋgba.»

\par }{\PP A wunlunaŋa wì sho fɔ: «Wo fun wi yɛn na paan mbe sɛntanra yo we kan.»


\par }{\PP \VS{27}A ca ki kɔrɔsifɔ wì sho fɔ: «Mi na yanwa po ni, lere koŋgbanŋa wi felɔmɔ pì yiri Zadɔki pinambyɔ Ahimaazi wi felɔmɔ po kɔrɔgɔ.»

\par }{\PP A wunlunaŋa wì sho fɔ: «Ki naŋa wi yɛn lejɛnŋɛ, wi yɛn na paan mbe sɛntanra yo we kan.»


\par }{\PP \VS{28}Kona, a Ahimaazi wì si pan ma gbɔn, mɛɛ para ŋgbanga maga yo wunlunaŋa wi kan fɔ: «Ki yɛn yinŋge.» A wì si to maa yɛgɛ ki jiile tara wunlunaŋa wi yɛgɛ sɔgɔwɔ maa gbɔgɔ ma sho fɔ: «Sɔnmɔ yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ, ma Yɛnŋɛlɛ li woo; wunlunaŋa, na tafɔ, lo lì leele mbele pàa yiri ma kɔrɔgɔ pe le ma kɛɛ.»


\par }{\PP \VS{29}A wunlunaŋa wì suu yewe ma yo fɔ: «Lefɔnmbyɔ Abisalɔmu wi yɛn ŋgbaan le?»

\par }{\PP A Ahimaazi wì si wunlunaŋa wi yɔn sogo ma yo fɔ: «Sanga ŋa ni Zhowabu wì ja mi naa ma tunmbyee wi ni we tun, mì ja janwa gbɔlɔ la yan li yɛn na tinmɛ gbɔɔ pa tinni, ɛɛn fɔ mi si jaga go jɛn.»


\par }{\PP \VS{30}A wunlunaŋa wì sho fɔ: «Toro ma yere na kanŋgaga na.» A Ahimaazi wì si toro ma yere kanŋgaga na, na singi.


\par }{\PP \VS{31}Kona, a Kushi tara fɛnnɛ naŋa wì si fe ma pan ma gbɔn, mɛɛ wunlunaŋa wi pye fɔ: «Wunlunaŋa, na tafɔ, sɛntanra yɛn na yeri mbe yo ma kan. Mbele fuun pàa yiri ma kɔrɔgɔ, Yawe Yɛnŋɛlɛ lì tanga kan ma yeri pe na, mɔɔ shɔ pe kɛɛ nala.»


\par }{\PP \VS{32}A wunlunaŋa wì si Kushi tara fɛnnɛ naŋa wi yewe ma yo fɔ: «Lefɔnmbyɔ Abisalɔmu wi wa ŋgbaan le?»

\par }{\PP A Kushi tara fɛnnɛ naŋa wì suu pye fɔ: «Wunlunaŋa, na tafɔ, ma juguye poro naa mbele fuun pè yiri ma kɔrɔgɔ, Yɛnŋɛlɛ sa ti pe pye paa ki lefɔnŋɔ wi yɛn.»




\par }\Chap{19}{\SH Davidi wìla wi pinambyɔ \newline  Abisalɔmu wi kunwɔ pi gbele
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kona, a wunlunaŋa wi jatere wì si piri wi na, a wi nɛɛ seri. A wì si lugu ma kari wa yumbyɔ naayeri woo wi ni, wa ca ki mbogo yeyɔngɔ ki go na, ma saa gbele wa. Wìla pye na tanri na gbele na yuun fɔ: «E, na pinambyɔ Abisalɔmu, na pinambyɔ! E, na pinambyɔ Abisalɔmu! Ndɛɛ ki pye mi ku ma yɔnlɔ, ko mbe ja mbɔnrɔ. E, Abisalɔmu, na pinambyɔ, na pinambyɔ!»

\VS{2}A pè si saa ki yo Zhowabu wi kan ma yo fɔ: «Wele, wunlunaŋa wi wa na gbele na kunwɔ kayaŋga sɛnrɛ yuun Abisalɔmu wi kunwɔ pi kala na.»

\VS{3}Kì pye ma, yawa mba
Izirayɛli woolo pàa ya ki pilige ki ni, pì si kanŋga ma pye kunwɔ kayaŋga pe ni fuun pe yeri, katugu leele pe ni fuun pàa ki logo ki pilige ki ni fɔ wunlunaŋa wi jatere wìla piri wi na fɔ jɛŋgɛ wi pinambyɔ wi kunwɔ pi kala na.

\VS{4}Ki pilige ki ni, leele pe ni fuun pàa lara ma ye wa ca ki ni paa yɛgɛ ŋga na leele mbele fe pe maliwiinle yɛgɛ ma pan ma ye wa ca fɛrɛ ni.

\VS{5}Wunlunaŋa wìla wi yɛgɛ ki tɔn nɛɛ gbele ŋgbanga na yuun fɔ: «E, na pinambyɔ Abisalɔmu! Abisalɔmu, na pinambyɔ, na pinambyɔ!»


\par }{\PP \VS{6}Kona, a Zhowabu wì si kari ma saa ye wa go wunlunaŋa wi kɔrɔgɔ, mɛɛ wi pye fɔ: «Mà fɛrɛ wa ma tunmbyeele pe ni fuun pe na nala, poro mbele pè mboro naa ma pinambiile, naa ma sumborombiile, naa ma jɛɛlɛ konaa ma cɛnfɛnnɛ pe ni ye go shɔ we.

\VS{7}Mbele pe yɛn mɔɔ panra, poro pe yɛn mɔɔ ndanla. Mbele ma yɛn ma ndanla, a poro yɛn nɔɔ mbɛngɛ; katugu màga naga nala fɔ ma maliŋgbɔɔnlɔ teele poro naa ma tunmbyeele pe ni, pe woro yaraga ka ma yɛgɛ na. Koni mìgi jɛn ma yo ndɛɛ ki pye we ni fuun we ku, a Abisalɔmu wo koro yinwege na, ko ki jɛn na tanla ma ni.

\VS{8}Koni yiri ma kari wa funwa na, ma sa para ma tunmbyeele pe ni ma pe kotogo ki sogo pe na. Katugu mì wugu Yawe Yɛnŋɛlɛ li mɛgɛ ki na ma kan, fɔ na mɛɛ yiri sa para pe ni, ali lere nuŋgba wo se koro laga ma ni yembinɛ na li ni. Pa kona kapege ŋga ki yaa ma ta, ki yaa wɛ jɔlɔgɔ ŋga fuun kì gbɔn ma na maga lɛ wa ma punwɛ pi na fɔ ma pan ma gbɔn nala ki na\XREF{†}{{\XO 19:8 }{\XO{19.8:
}}{\XT{2 Sami 15.13; 20.1}}}.»

\VS{9}Kona, a wunlunaŋa wì si yiri ma saa cɛn wa ca ki mbogo yeyɔngɔ ki na. A pè sigi yo leele pe ni fuun pe kan fɔ: «Ye wele, wunlunaŋa wi yɛn ma cɛn wa ca ki mbogo yeyɔngɔ ki na.» A leele pe ni fuun pè si pan wa wunlunaŋa wi yɛgɛ sɔgɔwɔ.

\par }{\SH Davidi wìla sɔngɔrɔ ma kari \newline  wa Zheruzalɛmu ca
\par }
{\PP Ma si yala, ko sanga wo ni, Izirayɛli woolo pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pàa fe ma kari pe yinrɛ.

\VS{10}Koni wa Izirayɛli cɛngɛlɛ ke ni fuun ke ni, leele pe ni fuun pàa pye na kendige woo pe yɛɛ ni na yuun fɔ: «Wunlunaŋa Davidi wo wì we shɔ we juguye pe kɛɛ. Wo wì we shɔ Filisiti tara fɛnnɛ pe kɛɛ. Kooŋga koni wì fe Abisalɔmu wi yɛgɛ ma wɔ laga tara ti ni.

\VS{11}Ɛɛn fɔ, Abisalɔmu ŋa wàa sinmɛ pi wo wi na maa tɛgɛ we wunluwɔ wì ku wa malaga ki ni. Koni yiŋgi waa singi mbe wunlunaŋa Davidi wi pye wi pan?»


\par }{\PP \VS{12}Wunlunaŋa Davidi wo na, wìla tunŋgo torogo wa
saraga wɔfɛnnɛ Zadɔki naa Abiyatari pe yeri ma pe pye fɔ: «Ye sa para Zhuda tara
lelɛɛlɛ pe ni, ye pe pye fɔ: ‹Yiŋgi na leele pele yɛgɛ yaa si keli ye na mbe sa wunlunaŋa wi pye wi sɔngɔrɔ wa wi go?› » Katugu sɛnrɛ nda Izirayɛli woolo pe ni fuun pàa pye na yuun, tìla gbɔn wa wunlunaŋa wi na.

\VS{13}Wìla yo pege yo pe kan naa fɔ: «Yoro ye yɛn na sefɛnnɛ, ma pye kasanwa nuŋgba na ni. Yiŋgi na leele pele yɛgɛ yaa si keli ye na mbe sa wunlunaŋa wi pye wi sɔngɔrɔ wa wi go?

\VS{14}Yege yo fun Amasa wi kan fɔ: ‹Mi naa mboro we woro sege nuŋgba woolo, ma pye kasanwa nuŋgba wi le? Na mi sɔɔn tɛgɛ na maliŋgbɔɔnlɔ pe to Zhowabu wi yɔnlɔ, kona Yɛnŋɛlɛ li jɔlɔgɔ gbɔgɔ wa na na.› »

\VS{15}Kì pye ma, a Davidi wì si Zhuda tara fɛnnɛ pe ni fuun pe jatere wi kanŋga pe na paa lere nuŋgba yɛn. A pè si tunŋgo torogo ma yo pe saga yo wunlunaŋa wi kan fɔ: «Sɔngɔrɔ ma pan mboro naa ma tunmbyeele pe ni fuun pe ni.»


\par }{\PP \VS{16}Kona, a wunlunaŋa wì si sɔngɔrɔ, mɛɛ pan ma gbɔn le Zhuridɛn gbaan wi na. A Zhuda tara fɛnnɛ pè si kari wa Giligali ca mbe saa fili mbe Zhuridɛn gbaan wi kɔn wi ni\XREF{†}{{\XO 19:16 }{\XO{19.16:
}}{\XT{2 Sami 16.5-13}}}.


\par }{\SH Davidi wìla Shimeyi \newline  naa Mefiboshɛti pe kala yaga
\par }
{\PP \VS{17}Kona, a Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo naŋa Gera wi pinambyɔ Shimeyi ŋa wìla yiri wa Bahurimu ca wì si fyɛɛlɛ ma pinlɛ Zhuda cɛnlɛ woolo pe ni mbe sa wunlunaŋa Davidi wi fili.

\VS{18}Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo nambala waga kele (1 000) la pinlɛ wi ni ma kari, naa Ziba ŋa wìla pye Sawuli wi go tunmbyee wi ni, ma pinlɛ Ziba wi pinambiile kɛ ma yiri kaŋgurugo pe ni konaa wi tunmbyeele nafa pe ni. Pàa saa gbɔn wa Zhuridɛn gbaan wi na wunlunaŋa wi yɛgɛ.

\VS{19}Tɔnmɔkɔrɔ ŋga pàa tɛgɛ wunlunaŋa wo naa wi go woolo pe mɛgɛ ni, kìla gbaan wi kɔn ma gbɔn wa wi kɛɛ ŋga na. Naa wunlunaŋa Davidi wìla kaa gbaan wi kɔn ma yiri sanga ŋa ni, a Gera pinambyɔ Shimeyi wì si pan ma to le tara wunlunaŋa wi yɛgɛ sɔgɔwɔ maa gbɔgɔ,

\VS{20}mɛɛ wunlunaŋa wi pye fɔ: «Na tafɔ, maga kanla kapege ki jate na go na. Wunlunaŋa, na tafɔ, màa pye na yinrigi wa Zheruzalɛmu ca pilige ŋga ni, mi ŋa ma tunmbyee kapege ŋga mìla pye ma na, maga ka nawa to ki na. Wunlunaŋa maga kaga jate naa.

\VS{21}Katugu mi ŋa ma tunmbyee mìgi jɛn fɔ mì kapege pye. Ko kala na mì pye lere koŋgbanŋa ma yiri wa Zhozɛfu sege woolo pe ni fuun pe ni, mbe pan mbɔɔn fili wunlunaŋa, na tafɔ.»


\par }{\PP \VS{22}Ɛɛn fɔ, a Zeruya pinambyɔ Abishayi wì sho fɔ: «Ŋga Shimeyi wìla pye ki daga poo gbo ki kala na, katugu wìla lere ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ lì
sinmɛ kpoyi wo wi na maa wɔ wi daŋga.»


\par }{\PP \VS{23}Ɛɛn fɔ, a Davidi wì sho fɔ: «Yoro Zeruya pinambiile wele, ye yiŋgi kala li yɛn wa ki wogo ŋga ki ni? Yiŋgi na, a ye nɛɛ ye yɛɛ piin na winfɛnnɛ nala? Yege yan Izirayɛli woolo wa daga poo gbo nala le? Mìgi jɛn nala fɔ muwi mi yɛn Izirayɛli woolo pe wunlunaŋa we.»

\VS{24}Ko puŋgo na, a wunlunaŋa wì si Shimeyi wi pye fɔ: «Ma se ku», mɛɛ wugu ki na maa kan.


\par }{\PP \VS{25}Sawuli pishyɛnwoo Mefiboshɛti wìla kari ma saa wunlunaŋa wi fili fun. Maga lɛ wa wunlunaŋa wi yiripilige ki na wa Zheruzalɛmu ca fɔ ma saa gbɔn wi sɔngɔrɔpilige ki na ma pan wa yɛyinŋge na, Mefiboshɛti wi sila wi tɔɔrɔ ti jogo, wi sila wi siyɔ wi kulu, wi sila suu yaripɔrɔ ti jogo\FTNT{†}{{\FR 19:25 }{\FR{19.25:
}}{\FT{Mefiboshɛti wi sila wi tɔɔrɔ ti jogo, wi sila wi siyɔ wi kulu, wi sila suu yaripɔrɔ ti jogo: Wìla ko kagala koro pye mbege naga fɔ naa wunlunaŋa wìla yiri wa Zheruzalɛmu ca, kìla cɛn wi yeri ndɛɛ lere wi ku wi yeri.}}}.

\VS{26}Naa wìla ka saa gbɔn wa wunlunaŋa wi na wa Zheruzalɛmu ca sanga ŋa ni, a wunlunaŋa wì suu yewe ma yo fɔ: «Mefiboshɛti, yiŋgi na ma sila si pinlɛ na ni mbe kari?»


\par }{\PP \VS{27}A wì si wunlunaŋa wi yɔn sogo ma yo fɔ: «E, wunlunaŋa na tafɔ, na tunmbyee wo wìla na fanla; katugu mi ŋa ma tunmbyee, mìla yo fɔ mi yaa na sofile jɔngɔ ki taga na sofile wi na mbe lugu wi na, jaŋgo mbe pinlɛ wunlunaŋa wi ni mbe kari, ma jɛn mi ŋa ma tunmbyee na tɔɔrɔ tì jɔgɔ na na.

\VS{28}Kona, a wì si kari ma saa mi ŋa ma tunmbyee na mɛgɛ ki jɔgɔ wunlunaŋa, na tafɔ wa ma yeri. Ɛɛn fɔ wunlunaŋa, na tafɔ ma yɛn paa Yɛnŋɛlɛ li
mɛrɛgɛ yɛn; ki kala na ŋga kɔɔn ndanla, ma ko pye na na.

\VS{29}Katugu na tɛlɛ Sawuli wi go woolo pe ni fuun pe ni, lere wo wa kpɛ sila pye wa, ŋa wi sila daga poo gbo wunlunaŋa, na tafɔ ma yɛgɛ sɔgɔwɔ. Konaa ki ni fuun, mi ŋa ma tunmbyee, mà cɛnsaga kan na yeri wa mbele pe maa nii wa ma lisaga pe ni. Yiŋgi kajɛŋgɛ mila jaa wunlunaŋa ma yeri naa mbe sa wɛ ko ŋga ko na?»


\par }{\PP \VS{30}A wunlunaŋa wì suu pye fɔ: «Ki sɛnlɛgɛrɛ nda to yo kala? Mìgi yo ma kan ma yo fɔ mboro naa Ziba wi ni, yɔɔn tɛlɛ wi tara laga ki yɛɛlɛ ye yɛɛ na\XREF{†}{{\XO 19:30 }{\XO{19.30:
}}{\XT{2 Sami 16.3-4}}}.»


\par }{\PP \VS{31}Kona, a Mefiboshɛti wì si wunlunaŋa wi pye fɔ: «Ko wogo ŋga ko si ŋgban. Wunlunaŋa, na tafɔ mà kaa sɔngɔrɔ ma pan yɛyinŋge na makɔ, Ziba wi tara laga ki ni fuun ki lɛ.»


\par }{\SH Davidi wìla Barizilayi wi gbɔgɔ
\par }
{\PP \VS{32}Kona, Galaadi tara fɛnnɛ naŋa Barizilayi ŋa wìla yiri wa Orogelimu ca wì si pan mbe Zhuridɛn gbaan wi kɔn fun wunlunaŋa wi ni, mboo yaga wa gbaan wi puŋgo na wila kee.

\VS{33}Barizilayi wìla lɛ fɔ jɛŋgɛ, wìla ta yɛlɛ nafa tijɛrɛ. Ma wunlunaŋa wi ta wa Mahanayimu ca sanga ŋa ni, Barizilayi wìla wi kala li ni fuun li yɔn; katugu penjagbɔrɔ fɔ lawi.

\VS{34}A wunlunaŋa wì si Barizilayi wi pye fɔ: «Pan we gbaan wi kɔn ma pinlɛ na ni we kari, mi yaa sa yere ma kala li ni wa Zheruzalɛmu ca.»


\par }{\PP \VS{35}Ɛɛn fɔ, a Barizilayi wì si wunlunaŋa wi yɔn sogo ma yo fɔ: «Na yinwege ki koro jori naa, mbee pinlɛ mbe kari wunlunaŋa ma ni wa Zheruzalɛmu?

\VS{36}Koni mì lɛ ma ta yɛlɛ nafa tijɛrɛ. Mi se ya mbe yaritanga naa yaripɛngɛ ti jɛn mberi wɔ ti yɛɛ ni. Mi ŋa ma tunmbyee, mi se ya mbe yaakara nda mi yaa la kaa konaa yaara nda mi yaa la woo ti tanwa pi jɛn mboo wɔ pi yɛɛ ni. Mi se ya mbaa yurukɔɔlɔ nambala naa jɛɛlɛ pe magaŋgala ke nuru naa jɛŋgɛ. Wunlunaŋa, na tafɔ, mi ŋa ma tunmbyee, yiŋgi na mbee kari mbe sɔɔn yanra?

\VS{37}Wunlunaŋa na tafɔ, mi ŋa ma tunmbyee, mi yaa Zhuridɛn gbaan wo kɔn mbe sɔɔn torogo jɛnri. Yiŋgi na wunlunaŋa ma nɛɛ ki gbɔgɔwɔ mba pi kaan na yeri yɛrɛ?

\VS{38}Ki yaga mi ŋa ma tunmbyee mbe sɔngɔrɔ mbe kari, jaŋgo mbe sa ku wa na ca, panla le wa na to fanga naa na nɔ fanga ki tanla. Wele, ma tunmbyee Kimihamu wi ŋa, na pinambyɔ we\FTNT{†}{{\FR 19:38 }{\FR{19.38:
}}{\FT{Ŋga kì yo fɔ: Na pinambyɔ we, pa ko yɛn ma yɔnlɔgɔ wa Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛ lɛɛ ŋa wi yɛn Girɛki sɛnrɛ ni wi ni;
}}{\XT{1 Wunlu 2.7}}{\FT{.}}}. Wi yaa gbaan wi kɔn mbe kari wunlunaŋa na tafɔ ma ni. Ŋga fuun kɔɔn ndanla, ma ko pye wi kan.»


\par }{\PP \VS{39}A wunlunaŋa wì sho fɔ: «Mì yɛnlɛ ki na; Kimihamu wi pan we kari. Ŋga fuun kɔɔn ndanla ko mi yaa la piin wi kan. Ma kaa ŋga fuun jaa na yeri, mi yaa ki pye ma kan.»

\VS{40}A leele pe ni fuun pè si Zhuridɛn gbaan wi kɔn ma yiri; kona, a wunlunaŋa wì si gbaan wi kɔn ma yiri fun, mɛɛ kɛyɛn wa wa Barizilayi wi yɔlɔgɔ maa shari. Ko puŋgo na, a Barizilayi wì si sɔngɔrɔ ma kari wi ca.

\VS{41}A wunlunaŋa wì si kari wa Giligali ca ki yeri. Kimihamu wìla pinlɛ wi ni.

\par }{\SH Zhuda cɛnlɛ woolo \newline  naa Izirayɛli woolo pe maara sɛnrɛ
\par }
{\PP Zhuda cɛnlɛ woolo poro naa Izirayɛli woolo sanmbala pe walaga ni pàa gbaan wi kɔn wunlunaŋa wi ni.

\VS{42}Kona Izirayɛli woolo pe ni fuun pe nɛɛ paan wunlunaŋa wi kɔrɔgɔ, nɛɛ wi piin fɔ: «Yiŋgi na we sefɛnnɛ Zhuda cɛnlɛ woolo pè si pan mɔɔ yu ma Zhuridɛn gbaan wi kɔn ma ni, mboro naa ma go woolo konaa ma pinlɛyɛɛnlɛ pe ni fuun pe ni?»


\par }{\PP \VS{43}A Zhuda cɛnlɛ woolo pe ni fuun pè si Izirayɛli woolo pe yɔn sogo ma yo fɔ: «Wè ko pye ma, katugu wì yɔngɔ we ni sege kologo ki ni. Yiŋgi na, a ko si yoro nawa po ŋgban? Ye nawa po ni wunlunaŋa wo wi maa we yɔn suro ti woo wi le? Nakoma yarikanra wila kaan we yeri wi le?»


\par }{\PP \VS{44}Kona, a Izirayɛli woolo pè si Zhuda cɛnlɛ woolo pe yɔn sogo ma yo fɔ: «Wè wunlunaŋa wi ta tasaga kɛ ma wɛ ye na\FTNT{†}{{\FR 19:44 }{\FR{19.44:
}}{\FT{Izirayɛli woolo pàa yo pè wunlunaŋa wi ta tasaga kɛ ma wɛ, katugu wa pe gbogolomɔ pi ni, pàa pye cɛnlɛ kɛ, ma si yala Zhuda cɛnlɛ lo la pye cɛnlɛ nuŋgba pe.}}}. Ee, ŋga ki yɛn we wogo Davidi wi kanŋgɔlɔ kì wɛ ye wogo ki na. Yiŋgi na, a yè si we tifaga yɛɛn? Ye sigi jɛn mbe yo woro wàa keli maga yo ma yo fɔ wunlunaŋa wi sɔngɔrɔ wi pan?» Ɛɛn fɔ Zhuda cɛnlɛ woolo pe sɛnyoro tìla ŋgban ma wɛ Izirayɛli woolo pe woro ti na.




\par }\Chap{20}{\SH Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woolo naŋa \newline  Sheba wìla yiri ma je \newline  Davidi wi na
\par }
{\PP \VerseOne{1}Naŋa lejaga wà la pye wa, pàa pye naa yinri Sheba. Pàa pye naa to wi yinri Bikiri. Bɛnzhamɛ cɛnlɛ woo lawi. A wì si kaa mbanlaga win mɛɛ yo fɔ:

\par }{\Q «We kala woro Davidi wi ni.

\par }{\Q Woro naa Zhese pinambyɔ wi ni, kɔrɔgɔ limɛ kpɛ woro we sɔgɔwɔ.

\par }{\Q Izirayɛli woolo, ye ni fuun yaa kee ye yinrɛ\XREF{†}{{\XO 20:1 }{\XO{20.1:
}}{\XT{1 Wunlu 12.16; 2 Kuro 10.16}}}.»


\par }{\PP \VS{2}Kona, a Izirayɛli woolo nambala pe ni fuun pè si laga Davidi wi na, ma taga Bikiri pinambyɔ Sheba wi na. Ɛɛn fɔ, a Zhuda cɛnlɛ woolo nambala poro si koro pe wunlunaŋa wi ni ma taga wi puŋgo na, ma yiri wa Zhuridɛn gbaan wi yɔn na ma saa wi torogo ma gbɔn fɔ wa Zheruzalɛmu ca.


\par }{\PP \VS{3}A Davidi wì si saa ye wa wi go ki ni wa Zheruzalɛmu ca. Wunlunaŋa wi cɛnfɛnnɛ kɛ mbele wìla toro wa paa wi wunluwɔ go ki kɔrɔsi, a wì si pe lɛ ma saa pe le go ka ni pe yɛ, a paa pe kɔrɔsi. Yaraga ŋga fuun pe mbaa jori ki kala wìla pye na ki ni fuun ki kaan pe yeri. Ɛɛn fɔ, wi sila sinlɛ wa kpɛ ni pe ni naa. Pàa koro pe yɛ wa ki go ki ni paa naŋgunjaala yɛn fɔ ma saa gbɔn pe kunwɔ pi na\XREF{†}{{\XO 20:3 }{\XO{20.3:
}}{\XT{2 Sami 15.16; 16.21-22}}}.


\par }{\SH Zhowabu wìla naŋa ŋa pàa pye \newline  na yinri Amasa wi gbo
\par }
{\PP \VS{4}Ko puŋgo na, a wunlunaŋa wì si Amasa\XREF{†}{{\XO 20:4 }{\XO{20.4:
}}{\XT{2 Sami 17.25; 19.4}}} wi pye fɔ: «Zhuda tara nambala pe yeri ma pe gbogolo laga na yeri sanni sa gbɔn piliye taanri, mboro fun ma pye laga.»

\VS{5}A Amasa wì si kari sa Zhuda tara woolo pe yeri mbe pe gbogolo. Ɛɛn fɔ wagati ŋa wunlunaŋa wìla naga, a wì saa toro wi na, na wi fa pan.

\VS{6}Kona, a Davidi wì si Abishayi wi pye fɔ: «Koni Bikiri pinambyɔ Sheba wo yaa kapege pye we na mbe wɛ Abisalɔmu wo na. Ki kala na, yiri ma mi ŋa ma tafɔ na tunmbyeele pe lɛ, ye Sheba wi purɔ yoo yigi, jaŋgo wiga ka sa ye cara nda pe malaga sigemboro kan mari maga ka ni mbe shɔ we yeri.»

\VS{7}A Zhowabu wi lenambala pè si yiri ma pinlɛ wi ni, naa Kɛrɛti tara fɛnnɛ pe ni, naa Pelɛti cɛnlɛ woolo pe ni, konaa lenambala wɛlimbɛlɛ pe ni fuun pe ni. A pè si yiri wa Zheruzalɛmu ca ma taga Bikiri pinambyɔ Sheba wi na naa puro\XREF{†}{{\XO 20:7 }{\XO{20.7:
}}{\XT{2 Sami 8.18}}}.


\par }{\PP \VS{8}Naa pàa ka saa gbɔn wa Gabawɔn ca sinndɛligbɔgɔ laga ki na, a Amasa wì si kɔn ma yiri pe na. Zhowabu wìla wi maliŋgbɔɔnlɔ yaripɔrɔ ti le, mari pɔ kurusijara ni. Tokobi wà la pye wa wi wofogo ki ni pɔsaga kurusijara wi na wa wi sɛnnɛ. Naa Zhowabu wìla kaa na tanri na kee, a tokobi wì si wɔ wa wi wofogo ki ni ma to\FTNT{†}{{\FR 20:8 }{\FR{20.8:
{\QT{Zhowabu wìla wi maliŋgbɔɔnlɔ yaripɔrɔ ti le, mari pɔ kurusijara ni. Tokobi wà la pye wa wi wofogo ki ni pɔsaga kurusijara wi na wa wi sɛnnɛ. Naa Zhowabu wìla kaa na tanri na kee, a tokobi wì si wɔ wa wi wofogo ki ni ma to,}} ki sɛnrɛ ti woro ma filige Eburuye sɛnrɛ ti ni. Ki yaa pye tokobi jɛɛlɛ wà la pye ma pɔ wa Zhowabu wi kurusijara wi na, ŋa wi mbaa ya nɛgɛ mbe wɔ mboo yigi wa wi kɛɛ, jaŋgo lere ka kaga jɛn.}}}.

\VS{9}A Zhowabu wì si Amasa wi pye fɔ: «Yiŋgi kala yɛn wa na sefɔ?» A wì suu kalige ki tɛgɛ ma Amasa wi siyɔ wi yigi mbe kɛyɛn wa wi yɔlɔgɔ mboo shari.

\VS{10}Ɛɛn fɔ, Amasa wi sila tokobi ŋa wìla pye wa Zhowabu wi kamɛŋgɛ ki ni wi kɔrɔsi. A Zhowabu wì si Amasa wi sun wi ni wa wi lara ti na. A wi latiire tì si wɔ ma toori le tara. Zhowabu wi sila wi sun naa shyɛn wogo na. A Amasa wì si ku.

\par }{\PP Ko puŋgo na, a Zhowabu naa wi jɔnlɔ Abishayi wi ni pè si taga Bikiri pinambyɔ Sheba wi na naa purɔ.

\VS{11}Lefɔnmbɔlɔ mbele pàa pye Zhowabu wi ni, a wo wà nuŋgba si yere wa Amasa wi tanla, mɛɛ yo fɔ: «Zhowabu wi kala li yɛn ma lere ŋa ndanla konaa lere ŋa wi yɛn Davidi wi kɔrɔgɔ, ko fɔ wo mbe taga Zhowabu wi na.»

\VS{12}Ki wagati wi ni, Amasa wìla pye na pinligi wa wi kasanwa pi ni wa konɔ li nandogomɔ. Naa lefɔnŋɔ wìla kaa ki yan leele pe ni fuun pàa pye na yeregi le, a wì si Amasa gboo wi tilele maa wɔ wa konɔ ma kari wi ni kɛrɛ ta ni, mɛɛ yaripɔgɔ tɛgɛ maa tɔn, katugu wìla ki wele maga yan fɔ leele mbele fuun pàa pye na paan, pàa pye na yeregi le.

\VS{13}Naa wìla kaa wi wɔ wa konɔ makɔ, a leele pe ni fuun pè si taga Zhowabu wi na nɛɛ Bikiri pinambyɔ Sheba wi puro.


\par }{\PP \VS{14}Kona, a Zhowabu wì si Izirayɛli cɛngɛlɛ ke ni fuun ke tara ti yanri ma toro fɔ ma saa gbɔn wa Abɛli Bɛti Maaka\XREF{†}{{\XO 20:14 }{\XO{20.14:
}}{\XT{1 Wunlu 15.20; 2 Wunlu 15.29; 2 Kuro 16.4}}} ca ki na konaa wa Berimu cɛnlɛ woolo pe ni fuun pe na. A Berimu cɛnlɛ woolo pè si yiri ma pe yɛɛ gbogolo ma taga wi na fun.

\VS{15}A pè si saa Sheba wi tɔn wa Abɛli Bɛti Maaka ca, mɛɛ yere maga maga. A pè si tara ta gbogolo ca ki mbogo ki na maga pye lugusaga fɔ ma saa gbɔn wa ki naayeri. Leele mbele fuun pàa pye Zhowabu wi ni, pàa pye na ca ki mbogo ki nɔgɔna wi tunru mbege jan.

\VS{16}Kona, a jɛlɛ tijinliwɛ fɔ wà si koro wa ca ki ni ma para ŋgbanga ma yo fɔ: «Ye nuŋgbolo jan ye logo, ye nuŋgbolo jan ye logo. Mila ye yɛnri yege yo Zhowabu wi kan wi fulo laga, mi yɛn na jaa mbe para wi ni.»

\VS{17}A Zhowabu wì si fulo wa jɛlɛ wi tanla. A jɛlɛ wì suu pye fɔ: «Mboro ma yɛn Zhowabu we le?»

\par }{\PP A Zhowabu wì suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Ee, muwi.»

\par }{\PP A jɛlɛ wì sho fɔ: «Mi ŋa ma kulojɔ, ta nuru na yeri.»

\par }{\PP A Zhowabu wì suu pye fɔ: «Ta para mila nuru ma yeri.»


\par }{\PP \VS{18}Kona, a jɛlɛ wì sho fɔ: «Faa, na kala là ka pye wa, leele pe kataraga layi na yuun fɔ: ‹Yoo kari we sa Abɛli ca woolo pe yewe pe yɛrɛwɛ kan we yeri.› Ki ka pye ma, ki kala li ma yɛgɛ wɔ.

\VS{19}We ca ki yɛn yɛyinŋge ca konaa ma pye ca ŋga pe yɛn ma taga ki leele pe na laga Izirayɛli tara. Ɛɛn fɔ mboro yɛn na jaa mbe ca ŋga ki yɛn kagbɔgɔ yɔn laga Izirayɛli tara ka tɔngɔ. Yiŋgi na, a ma nɛɛ jaa mbe Yawe Yɛnŋɛlɛ li kɔrɔgɔ ki tɔngɔ?»


\par }{\PP \VS{20}A Zhowabu wì suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Yɛnŋɛlɛ sanla shɔ ko pyewe ni! Yɛnŋɛlɛ sanla shɔ mbaa ki jate mbe yaraga ka tɔngɔ nakoma mbe yaraga ka jɔgɔ.

\VS{21}Ko ma waa jate mbe pye. Ɛɛn fɔ naŋa nuŋgba kala li yɛn we na. Wì yiri wa Efirayimu yanwira tara ti ni, pe maa wi yinri Sheba, Bikiri pinambyɔ we. Wì yiri ma je wunlunaŋa Davidi wi na. Ye wo nuŋgba wo le we kɛɛ. Pa we yaa kari mbe laga ca ki na.»

\par }{\PP A jɛlɛ wì si Zhowabu wi yɔn sogo ma yo fɔ: «We yaa wi go ki kɔw mbege wa ma kan wa ca ki mbogo ki puŋgo na.»

\VS{22}Kona, a jɛlɛ wì si saa para ca woolo pe ni fuun pe ni tijinliwɛ ni. A pè si saa Bikiri pinambyɔ Sheba wi go ki kɔw maga wa wa Zhowabu wi kan. A Zhowabu wì si mbanlaga ki win. A leele pè si jaraga ma laga ca ki na. A pe ni fuun nuŋgba nuŋgba pè si kari pe yinrɛ. A Zhowabu wì si sɔngɔrɔ ma kari wa Zheruzalɛmu ca, wa wunlunaŋa wi yeri.


\par }{\MS DAVIDI WILA TI A PE SAWULI WI SETIRIGE PIILE PE GBO

\par }{\MR 20.23–21.22

\par }{\SH Davidi wi legbɔɔlɔ pe mɛrɛ
\par }
{\PP \VS{23}Zhowabu wo wìla pye Izirayɛli tara maliŋgbɔɔnlɔ pe ni fuun pe to. Yehoyada pinambyɔ Benaya wo wìla pye Kɛrɛti tara fɛnnɛ naa Pelɛti cɛnlɛ woolo pe to.

\VS{24}Adoramu wo wìla pye kulowo tunndo ti go na. Ahiludi pinambyɔ Zhozafati wo wìla pye wunluwɔ kagala ŋgele pàa pye na yɔnlɔgi ke sɛwɛɛrɛ ti tɛgɛfɔ.

\VS{25}Sheva wo wìla pye sɛwɛ yɔnlɔgɔfɔ. Zadɔki naa Abiyatari poro pàa pye
saraga wɔfɛnnɛ wele.

\VS{26}Yayiiri setirige pyɔ Ira wìla pye fun Davidi wi saraga wɔfɔ\FTNT{†}{{\FR 20:26 }{\FR{20.26:
}}{\FT{Saraga wɔfɔ ŋa wi sɛnrɛ tì yo laga ki laga ŋga ki ni konaa ŋa wi sɛnrɛ tì yo wa
}}{\XT{2 Sami 8.17}}{\FT{laga ki ni pe woro ja; katugu ŋa sɛnrɛ tì yo lagamɛ, wo la pye Davidi wo saraga wɔfɔ, wi sila pye Yawe Yɛnŋɛlɛ li saraga wɔfɛnnɛ poro ni, poro mbele pàa pye Levi setirige piile wele. Ki kɔrɔ wi mbe ya logo fɔ wìla pye Davidi wi yɛrifɔ.}}}.




\par }\Chap{21}{\SH Yɛlɛ taanri fuŋgo ŋga kìla to \newline  konaa Sawuli setirige piile \newline  pe kunwɔ
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ma Davidi wi ta wunluwɔ pi na sanga ŋa ni, a fuŋgo kà si to fɔ ma saa gbɔn yɛlɛ taanri. A Davidi wì si Yawe Yɛnŋɛlɛ li yewe ki wogo ki ni. A Yawe Yɛnŋɛlɛ lì suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Ki fuŋgo ŋga kì to Sawuli naa wi go woolo pe legbogo ko kala na, naa pàa Gabawɔn ca fɛnnɛ pe gbo we.»

\VS{2}A wunlunaŋa wì si Gabawɔn ca fɛnnɛ pe yeri ma para pe ni. Gabawɔn ca fɛnnɛ pe sila pye
Izirayɛli woolo poro pele, ɛɛn fɔ Amɔri\XREF{†}{{\XO 21:2 }{\XO{21.2:
}}{\XT{Zhenɛ 15.16; Zhozu 24.18}}} cɛnlɛ woolo mbele pàa koro poro pele la wɛlɛ. Izirayɛli woolo pàa wugu ma pe kan ma yo pe se pe gbo\XREF{†}{{\XO 21:2 }{\XO{21.2:
}}{\XT{Zhozu 9.3-27}}}. Konaa ki ni fuun Sawuli wìla pye na jaa mbe pe tɔngɔ naa Izirayɛli woolo naa Zhuda tara woolo pe kala làa gbɔgɔ wi yeri ki kala na.

\VS{3}A Davidi wì si Gabawɔn ca fɛnnɛ pe yewe ma yo fɔ: «Yiŋgi mi daga mbe pye ye kan? Yiŋgi mi yaa pye mbe tipege ŋga kì pye ye na ki kala yagawa ja, jaŋgo yaa duwaw piin Yawe Yɛnŋɛlɛ li kɔrɔgɔ ki kan, ko ŋga ki yɛn li woolo wele?»


\par }{\PP \VS{4}A Gabawɔn ca fɛnnɛ pè suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Kala na lì ye woro naa Sawuli naa wi go woolo pe sɔgɔwɔ, warifuwe naa tɛ se ya mbeli yɛgɛ wɔ. Ki kologo woro we yeri we lere wa gbo laga Izirayɛli tara.»

\par }{\PP A wunlunaŋa wì sho fɔ: «Yiŋgi yaa jaa mbe pye ye kan?»


\par }{\PP \VS{5}A pè si wunlunaŋa wi yɔn sogo ma yo fɔ: «Mà jɛn Sawuli wìla pye na jaa mbe we tɔngɔ, mbe we kɔ, mbe we wɔ laga Izirayɛli tara ti ni fuun ti ni.

\VS{6}Ki kala na, yoo setirige piile nambala kɔlɔshyɛn kan we yeri, we yaa pe to tige na Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ wa Gibeya, Sawuli wi ca ye; wo ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ làa wi wɔ wunluwɔ we.»

\par }{\PP A wunlunaŋa wì sho fɔ: «Mi yaa pe le ye kɛɛ.»


\par }{\PP \VS{7}Kì pye ma, a wunlunaŋa Davidi wì si Zhonatan pinambyɔ Mefiboshɛti ŋa wìla pye Sawuli wi pishyɛnwoo wo yaga wi suu kan, wuguro nda wo naa Sawuli pinambyɔ Zhonatan wi ni pàa wugu ma pe yɛɛ kan Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ ti kala na\XREF{†}{{\XO 21:7 }{\XO{21.7:
}}{\XT{1 Sami 20.14-16,42; 2 Sami 9.1-13}}}.

\VS{8}Ɛɛn fɔ, naŋa ŋa pàa pye na yinri Aya wi sumborombyɔ Irizipa wìla pinambiile shyɛn mbele se Sawuli wi kan, Arimoni naa Mefiboshɛti, a wunlunaŋa wì si poro yigi konaa Sawuli wi sumborombyɔ Mikali wi pinambiile kaŋgurugo mbele wìla se Mehola ca Barizilayi pinambyɔ Adiriyɛli wi kan pe ni.

\VS{9}A wunlunaŋa wì si pe le Gabawɔn ca fɛnnɛ pe kɛɛ. A pè si saa pe to tige na wa yanwiga ki na Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ. Pe ni fuun kɔlɔshyɛn pàa pinlɛ ma ku ja. Pàa pe gbo yarilire kɔnsanga wi piliye koŋgbanya yi ni,
ɔrizhi kɔngɔ ki lɛsanga wi ni.


\par }{\PP \VS{10}Kona, a Aya sumborombyɔ Irizipa wì si kasa lɛ ma saa ki jan wa walaga ki na, ma cɛn wa gboolo pe tanla na pe kɔrɔsi maga lɛ yarilire kɔnsanga wi na fɔ ma saa gbɔn tisara ti saa na paan pe na. Wìla pye na sannjɛrɛ ti puro pe na sɔnlɔ na, na yanyaara ti puro pe na yembinɛ.

\VS{11}Aya sumborombyɔ Irizipa, wo ŋa wìla pye Sawuli wi cɛnfɔ, ŋga wìla pye, a pè si saa ki yo Davidi wi kan.

\VS{12}Kì pye ma, a Davidi wì si kari ma saa Sawuli naa wi pinambyɔ Zhonatan pe kajeere ti lɛ wa Yabɛshi ca fɛnnɛ pe yeri, wa Galaadi tara. Yabɛshi ca fɛnnɛ poro pàa saa Sawuli naa Zhonatan pe gboolo pe lɛ larawa wa Bɛti Shani ca katogo ki ni, wa laga ŋga Filisiti tara fɛnnɛ pàa pe gboolo pe to tige ki na we, naa pàa ya Sawuli wi ni wa Gilibowa yanwiga ki na we\XREF{†}{{\XO 21:12 }{\XO{21.12:
}}{\XT{1 Sami 31.8-13}}}.

\VS{13}Davidi wìla saa Sawuli naa wi pinambyɔ Zhonatan pe kajeere ti lɛ ma kari ti ni. Leele kɔlɔshyɛn mbele pàa gbo ma pe gboolo pe to tige ki na, a wì si ti a pè pe kajeere ti koli fun.

\VS{14}A pè si saa Sawuli naa wi pinambyɔ Zhonatan pe kajeere ti le wa Zela ca, wa Bɛnzhamɛ tara, wa Sawuli wi to Kishi wi fanga ki ni. Sɛnrɛ nda fuun wunlunaŋa wìla yo, a leele pè si tanga ma yala ti ni. Ko puŋgo na, a Yɛnŋɛlɛ li naŋgbanwa pì si sogo li na tara woolo pe kanŋgɔlɔ.


\par }{\SH Filisiti tara fɛnnɛ \newline  pàa malaga gbɔn \newline  Izirayɛli woolo pe ni
\par }
{\PP \VS{15}Kona, a malaga kà si kaa to naa Filisiti tara fɛnnɛ naa Izirayɛli woolo pe sɔgɔwɔ. A Davidi wì si kari wi maliŋgbɔɔnlɔ pe ni ma saa malaga gbɔn Filisiti tara fɛnnɛ pe ni. A Davidi wì si te.

\VS{16}Naŋa wà la pye wa, pàa pye naa yinri Yishibi Benɔbu; wìla pye Arafa setirige pyɔ. A wo sigi jate mbe Davidi wi gbo. Tuguyɛnrɛ njanraga la pye wi yeri. Ki njanraga pyɔ wi nuguwɔ pìla pye na kee culo taanri yeri. Tokobi fɔnŋɔ wà la pye wi yeri pɔsaga wa wi kurusijara wi na.

\VS{17}Ɛɛn fɔ, a Zeruya pinambyɔ Abishayi wì si pan ma Davidi wi saga ma Filisiti tara fɛnnɛ naŋa wi gbɔn tokobi ni maa gbo. Kona, a Davidi woolo pè si wugu maa kan ma yo fɔ: «Ma se pinlɛ mbe kari we ni naa malaga gbɔnsaga, jaŋgo mboro ŋa ma yɛn Izirayɛli woolo pe yanwa, maga ka ti ki yanwa pi kɔ\FTNT{†}{{\FR 21:17 }{\FR{21.17:
}}{\FT{Pàa wugu ma ko yo ma, katugu pe sila pye na jaa lere wa mbe Davidi wi gbo malaga ka na mbege kan yɛgɛ sinvɔ ka ka pye wunluwɔ pi na, paa yɛgɛ ŋga fitanla ka figi, lere na la yaan we.}}}.»


\par }{\PP \VS{18}Ko kala lo toroŋgɔlɔ, a malaga kà si yiri naa Filisiti tara fɛnnɛ pe ni wa Gɔbu ca. Kona, a Sibekayi ŋa wìla yiri wa Husha ca wì si Safu wi gbo. Safu wìla pye Arafa setirige pyɔ wo wa.


\par }{\PP \VS{19}A malaga kà si kaa yiri naa wa Gɔbu ca Filisiti tara fɛnnɛ pe ni. Kona Yaare Oregimu pinambyɔ Ɛlihana ŋa wìla yiri wa Betilɛɛmu ca wì si Goliyati ŋa wìla yiri wa Gati ca wi gbo. Goliyati wi njanraga kanŋgaga ki gbemɛ pìla pye paa gbɛrɛ baŋgɔlɔma yɛn.


\par }{\PP \VS{20}A malaga kà si kaa yiri naa wa Gati ca. Filisiti tara fɛnnɛ naŋa wà la pye wa titɔnlɔwɔ, wi kɛyɛn naa wi tɔɔrɔ yombɛgɛlɛ kàa pye kɔgɔlɔni kɔgɔlɔni. Wi kɛyɛn yombɛgɛlɛ naa wi tɔɔrɔ yombɛgɛlɛ ke ni fuun kàa pye nafa ma yiri tijɛrɛ. Wo fun wìla pye Arafa setirige pyɔ wo wa.

\VS{21}Wìla pye na Izirayɛli woolo pe tifaga. Ɛɛn fɔ Davidi wi nɔsepyɔ lenaŋa Shimeya wi pinambyɔ Zhonatan wì sigi naŋa wi gbo.


\par }{\PP \VS{22}Kì Filisiti tara fɛnnɛ nambala tijɛrɛ pàa pye Arafa setirige piile ma yiri wa Gati ca. Davidi naa wi tunmbyeele pe ni pàa pe gbo.




\par }{\MS DAVIDI WILA \newline  YƐNŊƐLƐ LI SHARI

\par }\Chap{22}{\MR 22.1–23.7

\par }{\SH Yurugo ŋga Davidi wìla kɔ \newline  ma Yɛnŋɛlɛ li sɔn
\par }
{\PP \VerseOne{1}Naa Yawe Yɛnŋɛlɛ làa kaa Davidi wi shɔ wi juguye pe ni fuun pe kɛɛ, konaa Sawuli wi kɛɛ, a Davidi wì sigi yurugo ŋga ki kɔ mali sɔn ma yo fɔ:


\par }{\Q \VS{2}Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn paa na walaga yɛn, naa na malaga sigeca yɛn konaa na shɔfɔ.


\par }{\Q \VS{3}Yɛnŋɛlɛ li yɛn paa walaga yɛn na kan, ŋga ni mi yɛn ma lara.

\par }{\Q Li yɛn paa na
tugurɔn sigeyaraga yɛn nala go singi konaa fanŋga gbɔgɔ ŋga ki yɛn nala shoo.

\par }{\Q Lo li yɛn paa na malaga sigembogo yɛn mala maga, konaa na larasaga.

\par }{\Q Ee, na shɔfɔ, ma maa na shoo lewɛlimbɛlɛ pe kɛɛ.


\par }{\Q \VS{4}Mi yɛn na jɔrɔgi na yuun fɔ: Sɔnmɔ yɛn Yawe Yɛnŋɛlɛ li woo.

\par }{\Q Lìlan shɔ na juguye pe kɛɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Kunwɔ pìla gbɔn na na paa kɔgɔje tɔnmɔ mba pi maa yinrigi na tuun pi yɛn,

\par }{\Q na fyɛrɛ waa na na paa lafogo ŋga ki maa jɔgɔwɔ piin ki yɛn.


\par }{\Q \VS{6}Kuulo tara ti maŋgala kàa migili na ni makɔ. A kunwɔ pi mɛrɛ tìlan yigi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Mala ta wa na jɔlɔgɔ ki ni, mìla gbele ma Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri.

\par }{\Q Na Yɛnŋɛlɛ mìla li yeri lilan saga.

\par }{\Q Mali ta wa li gbɔgɔgo ki ni, làa na magala li logo.

\par }{\Q Li nuŋgbolo la pye na gbelege ki na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Kona, a tara tì si tigile, ma yɛgɛyɛgɛ.

\par }{\Q Naayeri wi yɛn ma cɛn yaara nda na tìla yɛgɛyɛgɛ.

\par }{\Q Tìla tigile katugu Yɛnŋɛlɛ li nawa pìla ŋgban.


\par }{\Q \VS{9}Wirige la pye na yinrigi wa li numawegele ke ni na kee wa naayeri.

\par }{\Q Kasɔn la pye na yinrigi wa li yɔn na sori.

\par }{\Q A kasɔn naŋganra na janri na yinrigi wa ki ni.


\par }{\Q \VS{10}Làa naayeri wi tirige tɔɔn mɛɛ tigi ma pan.

\par }{\Q Kambaaga wɔgɔ kà la pye wa li tɔɔrɔ ti nɔgɔ.


\par }{\Q \VS{11}Làa pye ma lugu
sherubɛnye wa na, ma yiri sire na.

\par }{\Q Làa pan tifɛlɛgɛ ki na.


\par }{\Q \VS{12}Làa wɔwɔ pi tɛgɛ mali yɛɛ fo.

\par }{\Q Làa pye ma tɔn kambaaga wɔgɔ ni, ŋga kìla pye ma yin tɔnmɔ lɛgɛrɛ ni.


\par }{\Q \VS{13}Yanwa mba pìla pye li yɛgɛ,

\par }{\Q kasɔn naŋganra la pye na yinrigi wa pi ni.


\par }{\Q \VS{14}Yawe Yɛnŋɛlɛ lì gbanla ŋgbanga wa naayeri.

\par }{\Q Yɛnŋɛlɛ na yaara ti ni fuun ti go na làa li magala li yirige ma tin.


\par }{\Q \VS{15}Làa wangala wɔn, a na juguye pè gbɔn ma jaraga,

\par }{\Q ma yɛnŋɛlɛ yɛngɛlɛmɛ yirige, a pè fe ma jaraga.


\par }{\Q \VS{16}Ee, Yawe Yɛnŋɛlɛ, naa mɔ̀ɔ juguye pe figiri,

\par }{\Q naa mɔ̀ɔ naŋgbanwa tifɛlɛgɛ ki wɔn, a pè kɔgɔje wi nɔgɔna tara ti yan.

\par }{\Q A dunruya wi nɔgɔna cɛnyaara tì yiri funwa na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Làa koro wa naayeri mali kɛɛ ki sanga mala yigi,

\par }{\Q mala tile mala wɔ wa tɔnŋgbɔɔ pi ni.


\par }{\Q \VS{18}Làa na shɔ na mbɛnfɔ ŋa wi yɛn fanŋga ni wi kɛɛ,

\par }{\Q mala shɔ na panrafɛnnɛ pe kɛɛ, poro mbele pè ŋgban ma wɛ na na we.


\par }{\Q \VS{19}Na jɔlɔgɔ pilige ki ni, pàa pan ma to na na.

\par }{\Q Ɛɛn fɔ Yawe Yɛnŋɛlɛ lo làa pye na kɛɛ kansaga ye.


\par }{\Q \VS{20}Làa na yirige wa jorowo laga ki ni, ma wogosaga kan na yeri.

\par }{\Q Làa na shɔ, katugu na kala li yɛn mali ndanla.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Yawe Yɛnŋɛlɛ lìlan yigi ma yala mi yɛn ma sin yɛgɛ ŋga na ko ni;

\par }{\Q lìlan sara ma yala na kɛyɛn yi yɛn
fyɔngɔ fu yɛgɛ ŋga na ki ni;


\par }{\Q \VS{22}katugu mì Yawe Yɛnŋɛlɛ li koŋgolo ke yigi jɛŋgɛ na tanri ke na.

\par }{\Q Mi fa nambewe pye mbe laga na Yɛnŋɛlɛ li na.


\par }{\Q \VS{23}Li kondɛgɛŋgɛlɛ ke yɛn na yɛgɛ sɔgɔwɔ, a mila tanri ke na.

\par }{\Q Mi fa kɛ mbe laga li ŋgasegele ke na.


\par }{\Q \VS{24}Mi yɛn jɛrɛgisaga fu li yɛgɛ sɔgɔwɔ.

\par }{\Q Mìlan yɛɛ yingiwɛ jɛn jaŋgo mi ka ka kapege pye.


\par }{\Q \VS{25}Kì pye ma, Yawe Yɛnŋɛlɛ lìlan sara ma yala mi yɛn ma sin yɛgɛ ŋga na ki ni,

\par }{\Q konaa mi yɛn fyɔngɔ fu yɛgɛ ŋga na li yɛgɛ sɔgɔwɔ ki ni.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}Yawe Yɛnŋɛlɛ, lere ŋa ka pye sinŋɛ ma ni, ma ma pye sinŋɛ wi ni.

\par }{\Q Lere ŋa ka pye jɛrɛgisaga fu ma ni, ma mɔɔ yɛɛ naga jɛrɛgisaga fu wi ni.


\par }{\Q \VS{27}Lere ŋa ka pye fyɔngɔ fu, ma mɔɔ yɛɛ naga fyɔngɔ fu wi na.

\par }{\Q Ɛɛn fɔ ma ma lembasinŋɛ wi sara mbe yala wi mbasinmɛ pi ni.


\par }{\Q \VS{28}Leele mbele pe yɛn fyɔnwɔ ni, ma ma pe shɔ.

\par }{\Q Ɛɛn fɔ, mbele pe maa pe yɛɛ gbogo, ma yɛgɛ yɛn pe na, ma ma pe tirige.


\par }{\Q \VS{29}Ee, Yawe Yɛnŋɛlɛ, mboro ma yɛn na yanwa we.

\par }{\Q Ma mɔɔ yanwa pi yirige mbe wɔwɔ mba pi yɛn na ni pi kɔ.


\par }{\Q \VS{30}Mboro fanŋga na, mi ma fyɛɛlɛ ma saa to maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbelege na.

\par }{\Q Na Yɛnŋɛlɛ li fanŋga na, mi ma ya ma mbogo kaanla.


\par }{\Q \VS{31}Yɛnŋɛlɛ li koŋgolo ke yɛn ma yɔn fili.

\par }{\Q Yawe Yɛnŋɛlɛ li sɛnrɛ ti yɛn kaselege.

\par }{\Q Mbele fuun pe ma pe yɛɛ karafa li na,

\par }{\Q li ma pye paa pe tugurɔn sigeyaraga yɛn na pe go singi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}Ambɔ wi yɛn Yɛnŋɛlɛ lo, na Yawe Yɛnŋɛlɛ lo ma?

\par }{\Q Ambɔ wi yɛn paa walaga yɛn na we go singi, na we Yɛnŋɛlɛ lo ma?


\par }{\Q \VS{33}Yɛnŋɛlɛ li yɛn paa na malaga sigeca yɛn, ŋga ki yɛn fanŋga ni.

\par }{\Q Lo li maa na yɛgɛ sinni wa kozinnɛ li ni.


\par }{\Q \VS{34}Lì ti a mì feŋge jɛn paa lufaa yɛn.

\par }{\Q Li mala lurugo mala shɔ wa tinndiye mbele pè yagara pe go na\XREF{†}{{\XO 22:34 }{\XO{22.34:
}}{\XT{Aba 3.19}}}.


\par }{\Q \VS{35}Li maa na nari malaga gbɔngɔ ki ni,

\par }{\Q fɔ na kɛɛ ki ma ya na tuguyɛnrɛ sandiga ki waa.


\par }{\Q \VS{36}Ma tugurɔn sigeyaraga ŋga ki ma lere shɔ màga kan na yeri.

\par }{\Q Ma kajɛŋgɛ ŋga mà pye na kan kì gbɔgɔwɔ kan na yeri.


\par }{\Q \VS{37}Ma fanŋga ki na, mi maa fee fyɛlɛgɛ na.

\par }{\Q Na yɔngɔlɔ ke se wa mbe la fyew.


\par }{\Q \VS{38}Mi mala juguye pe purɔ mbe pe tɔngɔ.

\par }{\Q Mila sɔngɔrɔ mbe pan, na mi fa pe tɔngɔ mbe pe kɔ.


\par }{\Q \VS{39}Mi ma pe tɔngɔ ma pe kɔɔnlɔ yuroyuroyuro, paa ya yiri naa.

\par }{\Q Pe ma toori na jegele sɔgɔwɔ.


\par }{\Q \VS{40}Ma ma fanŋga le na ni malaga gbɔngɔ ki na.

\par }{\Q Ma mala winfɛnnɛ pe kunnu na nɔgɔ.


\par }{\Q \VS{41}Ma ma ti na juguye pe maa fee na yɛgɛ.

\par }{\Q Mi yaa na panrafɛnnɛ pe tɔngɔ.


\par }{\Q \VS{42}Pe maa wele na pe yɛɛ mari, sagafɔ na yiri pe na.

\par }{\Q Pe ma gbele ma Yawe Yɛnŋɛlɛ li yeri, ɛɛn fɔ laa pe yɔn sogo.


\par }{\Q \VS{43}Mi ma pe tire paa taambugɔ yɛn.

\par }{\Q Mi ma pe purugu ma pe tangala paa konɔ fɛnrɛgɛ yɛn.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{44}Màla shɔ na tara woolo mbele pè yiri ma je pe kɛɛ,

\par }{\Q màla tɛgɛ cɛngɛlɛ ke go na.

\par }{\Q Leele mbele mi sila jɛn, poro yɛn na tunŋgo piin na kan.


\par }{\Q \VS{45}Tara ta yɛgɛ woolo ma pan ma go sogo na kan.

\par }{\Q Mi ka para mbe nda yo, pe mari lɛ.


\par }{\Q \VS{46}Tara ta yɛgɛ woolo kɛɛ kansaga na koo pe yeri na kee.

\par }{\Q Pe yɛn na seri na yinrigi wa pe malaga sigeca ki ni fyɛrɛ ti kala na.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{47}Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛn yinwege wolo.

\par }{\Q Lo na li yɛn paa na walaga yɛn nala go singi, sɔnmɔ yɛn li woo!

\par }{\Q Lo na li yɛn paa na walaga yɛn nala shoo, gbɔgɔwɔ yɛn li woo!


\par }{\Q \VS{48}Lo li yɛn Yɛnŋɛlɛ na li maa na kayaŋga ki woo na juguye pe ni.

\par }{\Q Lo li maa cɛngɛlɛ ke go sogo na kan.


\par }{\Q \VS{49}Lo li mala shɔ na juguye pe kɛɛ.

\par }{\Q Ee, we Fɔ, màla yirige na winfɛnnɛ pe go na.

\par }{\Q Màla shɔ lewɛlimbɛlɛ pe kɛɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{50}Ki kala na, Yawe Yɛnŋɛlɛ, mi yaa kaa ma gbogo cɛngɛlɛ ke sɔgɔwɔ.

\par }{\Q Mi yaa kaa yuuro koo mbaa ma mɛgɛ ki sɔnni.


\par }{\Q \VS{51}Li maa kagbɔgɔlɔ piin na wunluwɔ ŋa lì wɔ wi sari.

\par }{\Q Ŋa lì sinmɛ pi wo wi na maa tɛgɛ wunluwɔ pi na, li maa kajɛŋgɛ piin wi kan.

\par }{\Q Li maa ko piin mi Davidi na kan, konaa na setirige piile mbele pe yaa ka yiri puŋgo na pe kan

\par }{\Q fɔ sanga pyew.




\par }\Chap{23}{\SH Davidi wi sɛnrɛ puŋgo woro
\par }
{\PP \VerseOne{1}Davidi wi sɛnyoro puŋgo woro ti nda:

\par }{\Q Zhese pinambyɔ Davidi wi sɛnrɛ yeri logo,

\par }{\Q Naŋa ŋa pòo yirige naayeri wi sɛnyoro\FTNT{†}{{\FR 23:1 }{\FR{23.1:
}}{\FT{Sɛnyoro nda paa piin laga ki laga ŋga ki ni, ki sɛnrɛ ti yɛn Yɛnŋɛlɛ lo yɔn sɛnyoro.}}} re.

\par }{\Q Wo ŋa Zhakɔbu Yɛnŋɛlɛ lì
sinmɛ kpoyi wo wi na maa tɛgɛ wunluwɔ, wi yɛn
Izirayɛli woolo pe yurukɔɔ jɛnŋɛ.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Yawe Yɛnŋɛlɛ li yinnɛ lì para wa na yɔn.

\par }{\Q Lìli sɛnrɛ ti le wa na yɔn mberi yo.


\par }{\Q \VS{3}Izirayɛli woolo Yɛnŋɛlɛ lì para.

\par }{\Q Izirayɛli woolo pe go sigefɔ wìlan pye fɔ:

\par }{\Q «Lere ŋa wi maa wi wunluwɔ pi piin na leele pe yɛgɛ sinni kasinŋge ni,

\par }{\Q lere ŋa wi maa wi wunluwɔ pi piin na fyɛ Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ,


\par }{\Q \VS{4}ki fɔ wi yɛn paa lalaaga yɔn yanwa yɛn, na yɔnlɔ ki kaa yinrigi fɔnŋgɔ we.

\par }{\Q Wi yɛn paa pinliwɛ yɔn yanwa yɛn, mba kambaaga kila pi yɛgɛ tɔn.

\par }{\Q Tisaga ki panŋgɔlɔ ki yanwa pi ma ti yan ki ma fi.»


\par }{\Q \VS{5}Pa Yɛnŋɛlɛ lìlan sege ki pye ki pyelɔmɔ pi na ma.

\par }{\Q Katugu lì
yɔn finliwɛ le na ni mba pi yɛn kɔsaga fu.

\par }{\Q Lùu gbegele maa yɔn fili kala li ni fuun ni konaa maa yigi.

\par }{\Q Ee, li maa na shoo kala li ni fuun ni;

\par }{\Q li maa na kandanlaŋgala ke ni fuun ke piin na kan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Ɛɛn fɔ lepeele pe ni fuun pe yɛn paa wuuro yɛn, nda pe ma wa lege.

\par }{\Q Lere nari lɛ kɛɛ ni yɛrɛ.


\par }{\Q \VS{7}Lere ŋa kaa jaa mberi lɛ,

\par }{\Q wi mari lɛ tugurɔn yaraga ni nakoma njanraga kanŋgaga ni.

\par }{\Q Pe mari sogo kasɔn ni le ki yɔngɔlɔ nuŋgba ke ni.


\par }{\MS DAVIDI WI MALIŊGBƆƆNLƆ \newline  WELE

\par }{\MR 23.8-39

\par }{\SH Davidi wi maliŋgbɔɔnlɔ \newline  wɛlimbɛlɛ pe mɛrɛ ti nda
\par }
{\R (1 Kuro 11.40-47)

\par }{\PP \VS{8}Davidi wi maliŋgbɔɔnlɔ wɛlimbɛlɛ pe mɛrɛ ti nda: Yoshɛbu Bashebɛti ŋa wìla yiri wa Takemoni ca, wìla pye maliŋgbɔɔnlɔ wɛlimbɛlɛ taanri to. Wo wìla lere cɛnmɛ kɔlɔtaanri (800) gbo wi njanraga ki ni laga nuŋgba.


\par }{\PP \VS{9}Ŋa wìla taga wo na, wo lawi ŋa Eleyazari. Ahohi pinambyɔ Dodo wo pinambyɔ lawi. Eleyazari wìla pye Davidi wi maliŋgbɔɔnlɔ wɛlimbɛlɛ taanri poro wa nuŋgba. Naa Filisiti tara fɛnnɛ pàa pe yɛɛ gbogolo malaga ki na sanga ŋa ni, Davidi wo naa ki nambala taanri pe ni, poro pàa yere ma Filisiti tara fɛnnɛ pe tifaga, ma si yala Izirayɛli maliŋgbɔɔnlɔ sanmbala pàa fe ma kari.

\VS{10}Eleyazari wo wìla yiri ma to Filisiti tara fɛnnɛ pe na ma pe gbo tokobi ni, fɔ a wi kɛɛ kì saa te ma koro ma tokobi kombogo ki yigi ma sheli ki na. Ki pilige ki ni, Yawe Yɛnŋɛlɛ làa ti, a Izirayɛli woolo pe Filisiti tara fɛnnɛ pe ya fɔ jɛŋgɛ. Puŋgo na maliŋgbɔɔnlɔ sanmbala pàa sɔngɔrɔ ma taga Eleyazari wi na, mbe gboolo poro san mbe pe yaara to koli ko cɛ.


\par }{\PP \VS{11}Ŋa wìla taga wo na, wo lawi ŋa Age pinambyɔ Shama, ma yiri wa Harari ca. Ki wagati wi ni, Filisiti tara fɛnnɛ pàa pe maliŋgbɔɔnlɔ pe gbogolo wa Lehi laga ki na. Kɛrɛ tà la pye wa ki laga ki na, yara yɛnrɛ la pye wa ti ni lagapyew. A Izirayɛli woolo pè si fe Filisiti tara fɛnnɛ pe yɛgɛ.

\VS{12}Ɛɛn fɔ, a Shama wì si yiri ma yere wa kɛrɛ ti nandogomɔ nari singi, mɛɛ Filisiti tara fɛnnɛ pe gbo. Yawe Yɛnŋɛlɛ làa ti, a Izirayɛli woolo pe Filisiti tara fɛnnɛ pe ya fɔ jɛŋgɛ.


\par }{\PP \VS{13}Yarilire kɔnsanga wa ni, maliŋgbɔɔnlɔ teele nafa ma yiri kɛ mbele pàa pye Davidi wi ni, a taanri si yiri wa pe ni ma kari Davidi wi kɔrɔgɔ wa Adulamu\XREF{†}{{\XO 23:13 }{\XO{23.13:
}}{\XT{1 Sami 22.1}}} ca waliwege ki ni. Kìla yala Filisiti tara fɛnnɛ pè pan ma maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga kan wa Erefayi gbunlundɛgɛ ki ni.

\VS{14}Ki wagati wi ni Davidi wìla pye wa wi larasaga ki ni. Filisiti tara fɛnnɛ maliŋgbɔɔnlɔ pèle la pye ma cɛn wa Betilɛɛmu ca.

\VS{15}A wɔgɔ si kaa Davidi wi yigi fɔ jɛŋgɛ, a wì sho fɔ: «Kɔlɔ ŋa wi yɛn wa Betilɛɛmu ca yesaga ki na, ambɔ wi mbe ya saa tɔnmɔ pa ko na kan mboo wɔ?»

\VS{16}Kona, a ki nambala wɛlimbɛlɛ taanri pè si saa Filisiti tara fɛnnɛ pe maliŋgbɔɔnlɔ cɛnsaga ki pari ma saa Betilɛɛmu ca yesaga kɔlɔ tɔnmɔ pa ko ma saa pi kan Davidi wi yeri. Ɛɛn fɔ, Davidi wi sila yɛnlɛ mboo wɔ. A wì suu wo tara maa pye
saraga Yawe Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ sɔgɔwɔ,

\VS{17}ma sho fɔ: «Yawe Yɛnŋɛlɛ lilan shɔ ko kala na lo pyewe ni! Ki nambala mbele pè pe yɛɛ go pɛrɛ ma kari, pe kasanwa po ma le?» Kì pye ma, Davidi wi sila yɛnlɛ mbege tɔnmɔ pi wɔ. Ki nambala wɛlimbɛlɛ taanri pàa ŋga pye koyi yɛɛn.


\par }{\PP \VS{18}Zeruya pinambyɔ Zhowabu wi jɔnlɔ lenaŋa Abishayi wo wìla pye ki nambala taanri pe go na. Wìla lere cɛnmɛ taanri (300) gbo wi njanraga ki ni. Wi mɛgɛ kìla yiri ki nambala taanri pe sɔgɔwɔ.

\VS{19}Ki nambala taanri pe ni, wo pàa pye na jate ma wɛ. Wo wìla pye pe go na, ɛɛn fɔ wi sila yala nambala koŋgbanmbala taanri poro ni.


\par }{\PP \VS{20}Kabiseyɛli ca fɛnnɛ naŋa Yehoyada wi pinambyɔ Benaya wo wìla taga wo na. Wìla pye maliŋgbɔɔn wɛliwɛ. Wìla kagbɔgɔlɔ lɛgɛrɛ pye. Wìla Mowabu cɛnlɛ woolo nambala shyɛn gbo, pàa pye kotogo ni fɔ jɛŋgɛ paa jara yɛn.
Nɛzhi wo pilige ka ni, ma yala were tìla kuun jɛŋgɛ, wo wìla tigi wege ka ni, jara la pye wa, maa gbɔn maa gbo.

\VS{21}Wo wìla si Ezhipiti tara fɛnnɛ nandɔnlɔgɔ fanŋga fɔ wa gbo. Njanraga la pye ki naŋa wi kɛɛ, ɛɛn fɔ, a Benaya wì si saa to wi na kanŋgaga ni ma njanraga ki shɔ wi yeri, mɛɛ wi sun njanraga ki ni maa gbo.

\VS{22}Kagala ŋgele Yehoyada pinambyɔ Benaya wìla pye koro wɛlɛ yɛɛn. Wìla mɛgɛ ta jɛŋgɛ ki nambala taanri pe sɔgɔwɔ.

\VS{23}Wìla mɛgɛ ta ma wɛ nambala nafa ma yiri kɛ sanmbala pe na. Ɛɛn fɔ wi sila yala nambala wɛlimbɛlɛ koŋgbanmbala taanri poro ni. A Davidi wì suu le maliŋgbɔɔnlɔ mbele pàa pye na wo jate wi kɔrɔsi pe ni.


\par }{\PP \VS{24}Zhowabu wi jɔnlɔ lenaŋa Azayɛli wìla pye ki nambala nafa ma yiri kɛ pe ni, naa Betilɛɛmu ca fɛnnɛ naŋa Dodo wi pinambyɔ Ɛlihana wi ni;

\VS{25}naa Shama ŋa wìla pye Harɔdi ca fɛnnɛ woo konaa Elika ŋa wìla pye fun Harɔdi ca fɛnnɛ woo wi ni,

\VS{26}naa Pelɛti ca fɛnnɛ naŋa Helɛzi wi ni, naa Tekowa ca fɛnnɛ naŋa Ikɛshi wi pinambyɔ Ira wi ni;

\VS{27}naa Anatɔti ca fɛnnɛ naŋa Abiyezɛri wi ni, naa Husha ca fɛnnɛ naŋa Mebunayi wi ni;

\VS{28}naa Ahohi setirige pyɔ Zalimɔ wi ni, naa Netofa ca fɛnnɛ naŋa Maharayi wi ni;

\VS{29}naa Netofa ca fɛnnɛ naŋa Baana wi pinambyɔ Helɛbu wi ni, naa Iribayi pinambyɔ Itayi wi ni, ma yiri wa Gibeya ca, wa Bɛnzhamɛ tara;

\VS{30}naa Piratɔn ca fɛnnɛ naŋa Benaya wi ni, naa Naale Gaashi ca fɛnnɛ naŋa Hidayi wi ni;

\VS{31}naa Bɛti Araba ca fɛnnɛ naŋa Abi Alibɔn wi ni, naa Barihumu ca fɛnnɛ naŋa Azimavɛti wi ni;

\VS{32}naa Shaalibɔn ca fɛnnɛ naŋa Eliyaba wi ni, naa Bene Yashɛni konaa Zhonatan;

\VS{33}naa Harari ca fɛnnɛ naŋa Shama wi ni, naa Arari ca fɛnnɛ naŋa Sharari wi pinambyɔ Ahiyamu wi ni,

\VS{34}naa Maaka ca fɛnnɛ naŋa Ahasibayi wi pinambyɔ Elifelɛti wi ni, naa Gilo ca fɛnnɛ naŋa Ahitofɛli wi pinambyɔ Eliyamu wi ni;

\VS{35}naa Karimɛli ca fɛnnɛ naŋa Hɛzirayi wi ni, naa Arabu ca fɛnnɛ naŋa Paarayi wi ni;

\VS{36}naa Zoba ca fɛnnɛ naŋa Natan wi pinambyɔ Igali wi ni, naa Gadi ca fɛnnɛ naŋa Bani wi ni;

\VS{37}naa Amɔ cɛnlɛ woolo naŋa Zelɛki wi ni, naa Beerɔti ca fɛnnɛ naŋa Naharayi wi ni. Wo wìla pye na Zeruya pinambyɔ Zhowabu wi maliŋgbɔnyaara ti tungu;

\VS{38}naa Yetɛri ca fɛnnɛ naŋa Ira naa Yetɛri ca fɛnnɛ naŋa Garɛbu wi ni,

\VS{39}konaa Hɛti cɛnlɛ woolo naŋa Uri wi ni. Pe ni fuun pàa pye lere nafa ma yiri kɛ ma yiri kɔlɔshyɛn.




\par }{\MS LEELE PE JINRIWƐ KONAA TIFƐLƐGƐ YAMA PI PANGA YE

\par }\Chap{24}{\MR 24.1-25

\par }{\SH Davidi wìla ti \newline  a pè Izirayɛli woolo pe jiri
\par }
{\R (1 Kuro 21.1-27)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ko puŋgo na, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si nawa ŋgban naa
Izirayɛli woolo pe ni. A lì si Davidi wi yirige maa wa pe na, maa pye fɔ: «Yiri ma sa Izirayɛli woolo naa Zhuda tara woolo pe jiri.»

\VS{2}Kona, a wunlunaŋa wì si Zhowabu ŋa wìla pye wi maliŋgbɔɔnlɔ ŋgbelege to konaa ma pye le wi tanla wi pye fɔ: «Yiri ma Izirayɛli cɛngɛlɛ ke ni fuun ke yanri ma toro, mbege lɛ wa Dan ca fɔ sa gbɔn wa Bɛrisheba ca, ma leele pe ni fuun pe jiri mbe ta mbe pe yɔn ki jɛn.»


\par }{\PP \VS{3}A Zhowabu wì si wunlunaŋa wi yɔn sogo ma yo fɔ: «Yawe Yɛnŋɛlɛ li ti Izirayɛli woolo pe lɛgɛ pe sa wɛ lɛgɛsaga cɛnmɛ na, jaŋgo wunlunaŋa, na tafɔ maga yan yɛnlɛ ni. Ɛɛn fɔ yiŋgi na, wunlunaŋa, na tafɔ, ma nɛɛ jaa mbege kala cɛnlɛ na li pye?»

\VS{4}Ɛɛn fɔ wunlunaŋa wi sɛnrɛ tìla fanŋga ta Zhowabu woro ti na konaa maliŋgbɔɔnlɔ teele pe woro ti na. Kì pye ma, a Zhowabu wo naa maliŋgbɔɔnlɔ teele pe ni, pè si yiri wa wunlunaŋa wi yɛgɛ sɔgɔwɔ mbe kari sa Izirayɛli woolo pe jiri.


\par }{\PP \VS{5}A pè si saa Zhuridɛn gbaan wi kɔn ma yiri mɛɛ saa pe
paara yinrɛ ti kan ma cɛn wa Aroyɛri ca ki tanla, wa ca ŋga kìla pye wa Gadi tara gbunlundɛgɛ ki nandogomɔ ki yɔnlɔparawa kalige kɛɛ yeri, ko puŋgo na mɛɛ kari wa Yayezɛri ca.

\VS{6}A pè si yiri lema mɛɛ kari wa Galaadi tara, naa wa Tahitimu Hodishi tara, kona mɛɛ kari wa Dan Yaani laga ki na konaa wa Sidɔn ca ki kanŋgara na lara ti ni.

\VS{7}A pè yiri lema ma kari wa
Tiri ca, ko ŋga pàa malaga sigembogo kan maga maga, mɛɛ kari wa Hɛvi cɛnlɛ woolo pe cara ti ni fuun ti ni konaa Kana tara fɛnnɛ pe woro ti ni fuun ti ni. Pàa saa ki kɔ wa Zhuda tara ti yɔnlɔparawa kalige kɛɛ yeri, wa Bɛrisheba ca ki na.

\VS{8}Pa pàa tara ti ni fuun ti yanri yɛɛn ma saa ti kɔ yeŋge kɔlɔjɛrɛ naa piliye nafa ni, mɛɛ sɔngɔrɔ ma kari wa Zheruzalɛmu ca.

\VS{9}A Zhowabu wì si pan ma leele mbele pàa jiri pe yɔn ki naga wunlunaŋa wi na. Izirayɛli woolo nambala mbele pe mbaa ya malaga gbɔn tokobi ni pàa pye lere waga cɛnmɛ kɔlɔtaanri (800 000). Zhuda tara nambala poro la pye lere waga cɛnmɛ kaŋgurugo (500 000).


\par }{\SH Yɛnŋɛlɛ làa jɔlɔgɔ wa \newline  Izirayɛli woolo pe na \newline  Davidi wi kajɔɔgɔ ki kala na
\par }
{\PP \VS{10}Leele pe jiriŋgɔlɔ, a Davidi wi sunndo wi nɛɛ kɔɔn wi na. A wì si Yawe Yɛnŋɛlɛ li pye fɔ: «Kala na mì pye yɛɛn, kapegbɔgɔ mì pye. Koni Yawe Yɛnŋɛlɛ, ki yaga ma mi ŋa ma tunmbyee na kajɔɔgɔ ki kala yaga na na, katugu mì tijinliwɛ fu kala pye.»


\par }{\PP \VS{11}Ki goto pinliwɛ pi ni, naa Davidi wìla kaa yiri, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si para li yɔn sɛnrɛ yofɔ Gadi wi ni, wo ŋa wìla pye na yariyanra yaan Davidi wi kan, maa pye fɔ:

\VS{12}«Kari ma saga yo Davidi wi kan fɔ mi ŋa Yawe Yɛnŋɛlɛ, pa mì yo yɛɛn fɔ: ‹Mi yɛn na jɔlɔgɔ kagala taanri nari ma na, ma nuŋgba wele ma wɔ, mi yaa li wa ma na.› »

\VS{13}Kona, a Gadi wì si kari wa Davidi wi yeri ma saa ki sɛnrɛ ti yɛgɛ yo wi kan, ma yo fɔ: «Maa jaa fuŋgo mbe to laga ma tara sa gbɔn yɛlɛ kɔlɔshyɛn\FTNT{†}{{\FR 24:13 }{\FR{24.13:
}}{\FT{Ŋga kì yo fɔ:
{\QT{Fuŋgo mbe to laga ma tara sa gbɔn yɛlɛ kɔlɔshyɛn,}} wa Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ sɛwɛ lɛɛ ŋa wi yɛn Girɛki sɛnrɛ ni wi ni, ko naa wa 1 Kuroniki 21.12 laga ki ni, ki yɛn ma yɔnlɔgɔ ma yo fɔ
{\QT{fuŋgo mbe to laga ma tara sa gbɔn yɛlɛ taanri.}}}}} ni lee, nakoma ma juguye paa ma puro maa fee pe yɛgɛ sa gbɔn yeŋge taanri, nakosima tifɛlɛgɛ yama mbe to laga ma tara fɔ sa gbɔn piliye taanri? Koni jatere pye ki kagala ke na, ma ka yo mbe saga yo ŋa wìlan tun wi kan.»


\par }{\PP \VS{14}A Davidi wì si Gadi wi yɔn sogo ma yo fɔ: «Na nawa pì piri na na fɔ jɛŋgɛ. We we yɛɛ le Yawe Yɛnŋɛlɛ lo kɛɛ li we jɔlɔ ko mbɔnrɔ, katugu li yinriwɛ taga ki yɛn ma gbɔgɔ. Ɛɛn fɔ kii daga mbe ye leele poro kɛɛ.»


\par }{\PP \VS{15}Kona, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì si tifɛlɛgɛ yama wa wa Izirayɛli tara ti ni, maga lɛ le ki pinliwɛ pi ni fɔ ma saa gbɔn wagati ŋa làa kɔn ma tɛgɛ wi na. Maga lɛ wa Dan ca fɔ ma saa gbɔn wa Bɛrisheba ca ki na, lere waga nafa taanri ma yiri kɛ (70 000) wo wìla ku Izirayɛli woolo pe ni.

\VS{16}Naa
mɛrɛgɛ wìla kɛɛ ki yirige maga sanga wa Zheruzalɛmu ca ki go na mbege tɔngɔ sanga ŋa ni, a Yawe Yɛnŋɛlɛ lì sili jatere wi kanŋga leele pe tɔngɔwɔ wogo ki na. A lì sigi yo mɛrɛgɛ ŋa wìla pye na jɔgɔwɔ pi piin wa leele pe sɔgɔwɔ wi kan fɔ: «Yere ma! Jɔgɔwɔ pi yerege!» Kìla yala Yawe Yɛnŋɛlɛ li mɛrɛgɛ wìla pye wa Zhebusi cɛnlɛ woolo naŋa Aravina wi yarilire sunsaga ki tanla.

\VS{17}Naa Davidi wìla kaa mɛrɛgɛ wi yan wila leele pe tɔnri, a wì si para Yawe Yɛnŋɛlɛ li ni ma yo fɔ: «Wele, muwi mì kapege ki pye. Muwi mì jɔgɔwɔ pi pye. Ɛɛn fɔ ki leele mbele yiŋgi pe pye? Ma kɛɛ ki yirige ma jɔlɔgɔ wa mi naa na go woolo woro na.»


\par }{\PP \VS{18}Ki pilige nuŋgba ki ni, a Gadi wì si kari wa Davidi wi yeri ma saa wi pye fɔ: «Yiri ma kari wa Zhebusi cɛnlɛ woolo naŋa Aravina wi yarilire sunsaga ki na, ma sa
saraga wɔsaga kan wa Yawe Yɛnŋɛlɛ li kan.»

\VS{19}Kì pye ma, a Davidi wì si yiri ma kari, ma yala Gadi wi sɛnyoro ti ni, paa yɛgɛ ŋga na Yawe Yɛnŋɛlɛ làa ki yo wi kan we.

\VS{20}A Aravina wì suu yɛgɛ ki yirige ma wele, mɛɛ wunlunaŋa wo naa wi tunmbyeele pe yan paa paan wa wi yeri. A Aravina wì si yiri ma kari wa wunlunaŋa wi tanla, mɛɛ to maa yɛgɛ ki jiile wa tara wi yɛgɛ sɔgɔwɔ maa gbɔgɔ.

\VS{21}Kona, a Aravina wì sho fɔ: «Yiŋgi na wunlunaŋa, na tafɔ, ma nɛɛ paan laga mi ŋa ma tunmbyee na yeri?»

\par }{\PP A Davidi wì suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Mì pan mbɔɔn yarilire sunsaga ki lɔ ma yeri mbe saraga wɔsaga kan wa ki na Yawe Yɛnŋɛlɛ li kan, jaŋgo tifɛlɛgɛ yama mba pi yɛn leele pe na pi ta pi kɔ pi laga pe na.»

\VS{22}A Aravina wì si Davidi wi yɔn sogo ma yo fɔ: «Wunlunaŋa, na tafɔ, yarilire sunsaga ki lɛ, konaa yaraga ŋga kɔɔn ndanla maga wɔ
saraga ki ni. Wele, nɛrɛ nda to yaa pye
saara sogoworo,
yarilire sunkanŋgaga\FTNT{†}{{\FR 24:22 }{\FR{24.22:
}}{\FT{Yarilire sunkanŋgaga ki ma pye papagapa, pe maga tɛ maga pye ŋgundɔ ŋgundɔ, mbe sigi pɔ nɛrɛ shyɛn na, ti maa ki tilele wa yarilire ti ni, nari suun, nari pire ti woo.}}} ko naa nɛrɛ
tunŋgo pyetire ti ni, ti yaa pye ki sogokanŋgirɛ. 
\VS{23}Ee, wunlunaŋa, mi Aravina mila ki yaara ti ni fuun ti kaan ma yeri.» A Aravina wì sho naa fɔ: «Yawe Yɛnŋɛlɛ, ma Yɛnŋɛlɛ li yɛnlɛ ma na nayinmɛ ni.»


\par }{\PP \VS{24}Ɛɛn fɔ, a wunlunaŋa wì si Aravina wi pye fɔ: «Ayoo, mila jaa mberi lɔ ma yeri ki sɔnŋgɔ ki na win. Mii penjara wɔ yaraga ŋga na, mi se yɛnlɛ fyew mbege wɔ
saraga sogowogo Yawe Yɛnŋɛlɛ, na Yɛnŋɛlɛ li yeri.» A Davidi wì si yarilire sunsaga ko naa nɛrɛ ti lɔ Aravina wi yeri warifuwe pyɔ nafa shyɛn ma yiri kɛ na.

\VS{25}A Davidi wì si saraga wɔsaga kan wa ki laga ki na Yawe Yɛnŋɛlɛ li kan, mɛɛ saara sogoworo naa nayinmɛ saara wɔ wa ki na li yeri. A Yawe Yɛnŋɛlɛ li naŋgbanwa pì si sogo li na tara woolo pe kanŋgɔlɔ, a tifɛlɛgɛ yama pì si kɔ ma laga Izirayɛli woolo pe na.

\par }