11
Jisɔs lani si bə kɔ i tsaki
(Matiɔ 6:5-15)
1 A nì kɔ chɔkɔ bidɔkɔ, Jisɔs ka tsaki i di bidɔkɔ wə, wi tsa kaasi, waiŋ wi widɔkɔ i mbaŋ wi bwa bu kintəəŋ dzə dzaka i wi a, “Bah, lâni buku si buku kɔ i tsaki, asi Jɔn nì lani bəni bu bə mbaŋ si bɔ kɔ i tsaki.”
2 Jisɔs ka dzaka i bɔ a, “Mbɛiŋ bə́ tsa mbɛiŋ ka dzâkaki a,
‘Ba wibuku,
fə̂ bəni kɔksiki yɛli wa,
fə̂ ma ŋkuŋ bia dzə.
3 Nyâ buku bəh dzɛiŋ bidaiŋ,
4 Ma wɔ dâlinya chu bibuku,
asi buku dalinyaki chu biə bəni bədɔkɔ fəki i buku.
Kiə wɔ ki bêe kə a buku liə i mɔmsi wə.’ ”
5 Si wi dzaka yaka ka fəkəni i bɔ a, “Mbɛiŋ dzɔ̂ a, mi widɔkɔ i mbɛiŋ si nyə tsə kɔmyi juŋ yi nsɛiŋ wi nchɔkɔ kintəəŋ dzaka i wi a, ‘Nsɛiŋ wuŋ, dzâ bɛiŋ wɔ fwâsi mih bəh chuku yi nyə yitali. 6 Nsɛiŋ wuŋ widɔkɔ dzə tumbuku alə, mih kaŋa kə fiɛŋ fiə mih kɔ i tati wi yɛiŋ.’ 7 Bə dzɔ a nsɛiŋ wa wə wɔ si kɔmyiki dzaka ki kifiəŋə, ka fiəni chukuli dzə mfih i dzu a, ‘Ma nyâki mih bəh ŋgəkə. Buku bwa bəŋ kɔ buku nɔ lɔ ka fa dzaka ki juŋ. Mih kɔkə i dza bɛiŋ a mih nəŋki fiɛŋ i nya wɔ.’ ” 8 Si Jisɔs fəkəni yaka, chu dzaka a, “Mih fukuki i mbɛiŋ a, namana yaka wi ka baaŋ i dza nya wɔ bəh nyəə kɔm wɔ kɔ nsɛiŋ wi, wi ni dza bɛiŋ ma wi nya biɛiŋ bichi biə wɔ nəŋki i jɔbi wə wɔ baaŋ a fɛiŋ ka kɔmyiki wɔ bɔh kə. 9 Ayakadəiŋ, mih fukuki i mbɛiŋ a, mbɛiŋ bîkəki, ma Nyɔ ni nya i mbɛiŋ. Mbɛiŋ nə̂ŋki, ma Nyɔ ni fə mbɛiŋ yɛiŋ. Mbɛiŋ kɔ̂myiki dzaka ki juŋ, ma Nyɔ ni wɛli i mbɛiŋ. 10 Mbɛiŋ kîəki a mi wichi wə wi bikəki, wi ni kwati lə, mi wichi wə wi nəŋki, ni yɛiŋ lə, wə wi kɔmyiki bakakijuŋ bə ni wɛli lə i wi.
11 Akɔ tii waiŋ winaiŋ i mbɛiŋ kintəəŋ wə waiŋ wi ka bikə bwɔkɔ, wi ni nya num juŋŋ i wi a? 12 Ma waiŋ ka bikə ŋgəəŋ, wi ni nya num nyɛiŋ i wi a? 13 Na yaka mbɛiŋ bə̀ mbɛiŋ kɔ bəni bəchu ka kiəki i nya biɛiŋ bindzɔŋni i bwa bəmbɛiŋ, ma Ba wimbɛiŋ wə wi kɔ i bɛiŋ wi ma ni nya tə Kiŋ'waka ki Baiŋni i bəni bə̀ bɔ bikəki i wi tsə yaka?”
Jisɔs bəh Bɛlsebu
(Matiɔ 12:22-30,43-45; Mak 3:20-27)
14 Jisɔs nì bwiliki chinda wi ŋkpɛli i mi widɔkɔ wə wi num kinchini. Si chinda wi ŋkpɛli wiwɔ nì buku i mi wiwɔ mə, wi ka yisi i dzakaki. Mbaŋ wi bəni yɛiŋ yaka dzaka wɔm bɔ. 15 Ayakalə, bəni bədɔkɔ ka dzakaki a, “Wi bwiliki bəchinda bə ŋkpɛli num bəh ŋga bi Bɛlsebu wə ŋkuŋ wi bəchinda bə ŋkpɛli.”
16 Bəni bədɔkɔ ka nəŋki i mɔmsi wi, ka dzakaki a, wi fə̂ gia yə yi chusiki ŋga biə bi nyə i bɛiŋ. 17 Jisɔs kiə kiŋkwaka kibɔ, wi ka dzaka a, “Na kinaiŋ tumi kə ki gaali gwu ka jwɔki a kiki, ki kɔkə i bi num, chwɔŋkijuŋ kə ki gaali gwu ka jwɔki a bɔ bɔ ki gaali lɔ. 18 Yi kɔ a liŋ asi Satan bəh mbaŋ wi ka gaali gwu bə jwɔ a bɔ bɔ, ma ŋkuŋ bi ni num dəiŋ a? Mih dzaka lə kɔm mbɛiŋ dzakaki a, mih bwiliki bəchinda bə ŋkpɛli num bəh ŋga bi Bɛlsebu. 19 A kabə num a mih bwiliki bəchinda bə ŋkpɛli num bəh ŋga bi Bɛlsebu, ma bwa bəmbɛiŋ ni bwiliki num bəh ŋga bi ndə? Gia yə bwa bəmbɛiŋ bədɔkɔ fəki ni chusiki a, mbɛiŋ gbɔ lɔ nsaka. 20 Ayakalə, a kabə num a mih bwiliki bəchinda bə ŋkpɛli bəh kaŋ yi Nyɔ, yi numki a ŋkuŋ bi Nyɔ dzə lɔ i mbɛiŋ wə.
21 Mbɛiŋ kîə a, jɔbi wə mi wi ləkəli ka kɛiŋsi gwu yi bəh biɛiŋ bi jum ka num bə́ tsɛiŋ na finaiŋ fiɛŋ, wi ni chu lwaki kə fiɛŋ fidɔkɔ. 22 Ayakalə, mi wi ŋga widɔkɔ ka tsə dzəh, jwɔ tsə wi bəh ŋga, lɔkɔ biɛiŋ bi bi jum biə wi si jiəki fwu wi yɛiŋ wə, wi lɔkɔ biɛiŋ bi bichi wi tsə gaa bəh bəni .
23 Mbɛiŋ kîə a, mi wə wi kɔkə bəh mih, wəmaka bwaŋki lə gvu i mih chɛiŋ. Mi wə wi gamtiki kə mih i juŋniki, wi shakyiki num shakyini.
24 Jɔbi wə kiŋ'waka kichu si buku i mi wə ki tsə i chwa i nəŋki di biə ki ni nɔki. Jɔbi wə ki ka nəŋ mɔŋ ki ni dzaka i gwu yi a, ‘Mih kaŋaki i fiəni tsə i mih dzu, i di biə mih ni buku.’ 25 Jɔbi wə ki fiəni dzə yɛiŋ juŋ yiwɔ kɛiŋ yiyəə, num bə yaŋa kɛiŋsi yi ka yi baiŋki, 26 ki ka fiəni dzə bəh biŋ'waka bidɔkɔ nanitaŋ bi bəkə tsə wi, bɔ ka ni liə i nɔki yɛiŋ. Ayaka nɔni ki wəmaka mi ni fiəni bəkə tsə si ki nì kɔ i ninshiŋ.”
Kinsaŋli kimbum kɔ ki bə ndə a?
27 Asi Jisɔs nì kɛiŋki wi dzaka gia yiwɔ lə, kpaŋa widɔkɔ təkəli dzaka i mbaŋ wi bəni kintəəŋ a, “Kimbɔiŋsi kimbum kɔ i miŋkpaŋa wə wi nì bwɔ wɔ, na bəh mbɛiŋŋ wə wɔ nì mah.”
28 Ayakalə, Jisɔs chukuli a, “Kimbɔiŋsi kimbum kɔ num i bəni bə̀ bɔ wɔkɔ gia yi Nyɔ fə asi yi nəŋki.”
Bəni nì nəŋki i yɛiŋ gia yə yi chusiki
di biə ŋga bi Jisɔs nì buku
(Matiɔ 12:38-42; Mak 8:12)
29 Si mbaŋ wi bəni ni juŋniki dzəki kɔmsi tsə i wi wə, wi ka dza dzaka a, “Chwɔŋkijuŋ ki liə kələ kɔ kichu. Bɔ nəŋki i yɛiŋ gia yi dzaka ki wɔmni, yə yi chusiki ŋga biŋ, ayakalə bɔ bi yɛiŋ kə gia yi dzaka ki wɔmni yidɔkɔ a kɔbi a yə mi ntum wi Nyɔ wə Jɔna nì chusi. 30 Gia yə Jɔna nì fə, a nì kɔ gia yi dzaka ki wɔmni i bəni bə Ninewi wə, yi kɔ a liŋ asi mi wə yɛli wi kɔ Waiŋmi bi fə gia yi dzaka ki wɔmni i ŋgɔkɔ wi liə wələ. 31 A bi numki chɔkɔ bi nsaka wi kaasini wə, Yaa wə wi nì sakaki tumi ki Shɛba bi numki lə tə bəh ŋgɔkɔ wi liə wələ, fə bɔ liə i ŋgəkə wə, kɔm wi nì dza dzə i tumi ki kiŋgɔksi ki mbi wə, i wɔkɔ mfi bi Ŋkuŋ Sɔlɔmɔn. Ayakalə, mbɛiŋ wɔ̂kɔli, mi widɔkɔ kɔlə fa bəh gia yimbum yi tsə yi Sɔlɔmɔn. 32 A bi numki i jɔbi bi nsaka wi gɔksini wə, bəni bə Ninewi bi num bəh ŋgɔkɔ wi liə wələ fə bə jiə wi i ŋgəkə wə, kɔm bɔ nì wɔkɔ gia yə Jɔna nì fukuki, kwuni shɔm yibɔ. Mbɛiŋ wɔ̂kɔli mi widɔkɔ kɔlə fa bəh gia yimbum yi tsə yi Jɔna, mbɛiŋ kwuni kə shɔ́m yimbɛiŋ.
Naka ki baŋsini ki gwu
(Matiɔ 5:15)
33 Mi si baiŋsi kə naka ki baiŋsini i ləkə i kigasi. Wi mɔŋ dəkə tə i chu fiəni dzɔ kah i kwusi baŋ yɛiŋ bɛiŋ. Wi si baiŋsi tɔm num i di biə bə si tɔm naka ki baiŋsini yɛiŋ, a bəni ka liə dzu bɔ yɛiŋki baiŋni biwɔ. 34 Dzəkəh ya kɔ baiŋni i gwu ya wə. Dzəkəh ya kabə baiŋ, yaka gwu ya yichi ni numki yi jikə bəh baiŋni. Ayaka, dzəkəh ya ka baiŋki kə, gwu ya yichi ni numki yi jikə bəh jisi. 35 Yi kɔ a, mbɛiŋ tɔkniki a baiŋni biə i gwu yimbɛiŋ wə ma fiəni chu jisi. 36 Gwu ya yichi ka num yi jikə bəh baiŋni, kimbu kidɔkɔ num kə i jisi wə, biɛiŋ bichi ka baiŋki asi naka ki baiŋsiki si nya baiŋni i gwu ya wə.”
Jisɔs tɔyi chwɔŋ ki Bəfalasi bəh bəni bə̀ bɔ laniki bənchi
(Matiɔ 23:1-36; Mak 12:38-40)
37 Jisɔs nì kaasi ndzaka wi, mi wi Falasi widɔkɔ ka bɔɔŋ wi a wi dzə bɔ wi tsə dzi. Jisɔs ka tsə liə, num bɔ wi ka dziki, 38 num ma wi yisi wɔkɔ kaŋ yi.* Mi wi Falasi wə tsɛiŋ yi gaka wi. 39 Bah kiə gia yə wi kwakaki, ka dzaka i wi a, “Mbɛiŋ Bəfalasi wɔkɔki kibwam bəh bətasa a i jum yiwɔ wə, ayakalə gia yichu bəh dzə́kəh yi bukuni jikə i shɔm yimbɛiŋ wə. 40 Biyuŋ biələ! Nyɔ wə wi nì maa biŋ kɔkə a wə wi ni maa kintəəŋ a? 41 Mbɛiŋ nyaki biɛiŋ biə bi kɔ i bətasa wə bəh kibwam kimbɛiŋ wə i bəni bə kifuu, ka biɛiŋ bichi ni baiŋki i mbɛiŋ.
42 Ŋgəkə wimbum kɔ wimbɛiŋ Bəfalasi. Mbɛiŋ nyaki lə i Nyɔ kimbu kimu i jwɔfi kintəəŋ i nəŋŋ biə mbɛiŋ kəkəki bəh biɛiŋ biə mbɛiŋ jiəki i jwa wə a yi fuliki, ayakalə mbɛiŋ bee lɔ i fəki gia yi chəŋ i bəni bəh i kaŋaki kiŋkɔŋ i Nyɔ. Mbɛiŋ kâŋaki i fə̂ki gia yiwɔ yichi bêe kə yidɔkɔ.
43 Ŋgəkə wimbum kɔ wimbɛiŋ Bəfalasi. Mbɛiŋ si kɔŋ a numki i biŋgbɔkɔ bi ninshiŋ i júŋ yi tsani wə, chu kɔŋ a bə bɔniki mbɛiŋ i di bi shi wə bəh kiŋkɔksi. 44 Ŋgəkə wimbum kɔ wimbɛiŋ, kɔm mbɛiŋ kɔ ka júm yə yi chusiki kə, bəni nyani yɛiŋ bɛiŋ kiə kə.”
45 Si Jisɔs nì dzaka yaka, mi widɔkɔ wi kɛiŋsiki kiəki bənchi bə Nyɔ, dzaka i wi a, “Mi wi lanini, wɔ kiəki a gia yə wɔ dzakaki lə a yi kɔmki lə buku tə a?”
46 Jisɔs chukuli a, “Ŋgəkə wimbum kɔ tə wimbɛiŋ mbɛiŋ bəni bə̀ mbɛiŋ kɛiŋsiki kiəki bənchi bə Nyɔ. Mbɛiŋ jikəliki bəni bəh ntiə wi tsə ŋga bibɔ ka mbɛiŋ kɔlə i jiə na waiŋkpaŋ i gamti bɔ. 47 Ŋgəkə wimbum kɔ wimbɛiŋ. Mbɛiŋ maaki júm yi bəni bə ntum bə Nyɔ bə̀ bətii tii bəmbɛiŋ nì wɔɔyi. 48 Ayakadəiŋ, yələ chusiki a mbɛiŋ tɔksiki tɔbiki lə mfə wi bətii tii bəmbɛiŋ. Bɔ nì kɔ bɔ wɔɔyi bəni bə ntum bə Nyɔ, mbɛiŋ ka baaŋ ka sisiki i maa júm yibɔ. 49 Akɔ gia yə yi nì fə ka Nyɔ bəh mfi bi dzaka a, ‘Mih ni chiŋsi lə bəni bəŋ bə ntum bəh bwa bəŋ bə ntum i bɔ, bɔ ni wɔɔyi bədɔkɔ bwaŋ gvu i bədɔkɔ chɛiŋ.’ 50 Ayakadəiŋ, Nyɔ bi bikə i ŋgɔkɔ wi liə wələ kɔm mwa mi bəni bu bə ntum bəchi bə̀ bɔ nì wɔɔyi i yisi si mbi nì yisi. 51 Wi bi bikə i yisi i mwa mi Abɛl i tsə buku i mi Sakalia wə bɔ nì wɔɔ i kintəəŋ ki tɔŋ wi fəni gia bəh juŋ yi fəni yi gia wə. Mih fukuki ŋkɔŋ i mbɛiŋ a Nyɔ bi bikə lə i ŋgɔkɔ wi liə wələ, kɔm kpi yi bəni bəwɔ bəchi.
52 Ŋgəkə wimbum kɔ wimbɛiŋ bəni bə̀ bɔ kɛiŋsiki kiəki bənchi bə Nyɔ. Mbɛiŋ nyumi kiŋwɛli kə bə wɛliki bakakijuŋ kə mi liəki yɛiŋ i kiə gia yə yi kɔ chəŋ. Mbɛiŋ nəiŋ i liə, ka chu kəŋki bəni bə̀ bɔ nəŋki i liə a bɔ ma lîə.”
53 Jisɔs ka bi dza fɛiŋ a ŋgaiŋ nyə wə, Bəfalasi bəh bəni bə̀ bɔ nì laniki bənchi bə Nyɔ yisi ka lɔyiki wi bəh ja, bikə gia i wi yiduli yiduli, 54 bɔ ni fəki yaka bɔ taaŋ wi, i kwa wi i gia yə wi ki dzaki.
* 11:38 Wi ni kaŋa i wɔkɔ kaŋ yi i dzə yə nɔni kitumi kibɔ ni nəŋki.