8
Bəkaŋa bə̀ bɔ nì biəliki Jisɔs gamti wi
1 I Jɔbi widɔkɔ wə twɛsi, Jisɔs nyə ka nyaniki i kikwili kimbum wə bəh bidi wə i fukuki ntum wi ndzɔŋni kɔm ŋkuŋ bi Nyɔ. Bwa bu bə mbaŋ bə̀ jwɔfi ntsɔ bəfa biəli wi, 2 bəh bəkaŋa bədɔkɔ bə̀ wi nì chuku jwɛiŋ yibɔ bəh bə̀ wi nì bwili biŋ'waka bichu i bɔ wə. Bəkaŋa bələ nì kɔ Meli wə bə nì bɔɔŋki a Magdalen, wə wi nì bwili bəchinda bə ŋkpɛli i gwu yi wə nanitaŋ. 3 Jɔana wə nyuwi nì kɔ Chusa wi nì nɔmki i Hɛlɔd, bəh Susana bəh bəkaŋa bədɔkɔ bəduli. Bɔ nì nyaniki yakadəiŋ, bwili biɛiŋ i biba bibɔ wə, i gamti Jisɔs bəh bwa bu bə mbaŋ.
Ndi kɔm bə mi wə wi nì la i tsə mu ŋgɔkɔ
(Matiɔ 13:1-9; Mak 4:1-9)
4 Bəni nì dza nyəki dzəki i di di wə ka dzəki i Jisɔs. Jɔbi wə mbaŋ wi bəni nì jikə fɛiŋ, wi ti ndi i bɔ a.
5 “Mi nì laa i tsə mu ŋgɔkɔ. Asi wi nì muki ŋgɔkɔ wiwɔ, bədɔkɔ gbɔyi i dzəh, bəni dəŋyi bəh gvu, minyəni mə mɔ fuliki bɛiŋ dzə chumyi dzi. 6 Ŋgɔkɔ widɔkɔ gbɔyi i di bi kitəh wə, ka buku yaka ka kpiyi kɔm di biwɔ nì kɔ di bi wɔmni. 7 Ŋgɔkɔ widɔkɔ gbɔyi i bifaka wə, ka buku yaka bə́ kɔ bəh bifaka biwɔ, bi ka baŋ ŋgɔkɔ wiwɔ a wi ma kɔki. 8 Widɔkɔ gbɔyi num i nshwaiŋ yindzɔŋni wə, wi buku yaka ka kɔ, ka wum mintam gbi mɔ du tsə si bə nì mu.” Si Jisɔs ti ndi wiwɔ yakadəiŋ ka dzaka a, “Mi wə wi kaŋaki bintuni i wɔkɔ, wi wɔ̂kɔ.”
Fwu wi gia yə Jisɔs nì dzakaki i bəndi wə
(Matiɔ 13:10-17; Mak 4:10-12)
9 Bwa bu bə mbaŋ nì dza fiəni bikə i wi a ndi wələ chusiki a nə a? 10 Wi chukuli a, “Akɔ i mbɛiŋ bələ bə̀ Nyɔ fə a mbɛiŋ kiə gia yə yi nyumiki i ŋkuŋ bi Nyɔ wə. Ayakalə, bəni bədɔkɔ wɔkɔki fibɔ num i bəndi wə, ka yi ni num asi yi nì kɔ lɔ a,
‘Bɔ bi tsɛiŋki di, bɔ yɛiŋ kə,
bɔ bi wɔkɔki gia, bɔ wɔkɔ kiə kə.’
Jisɔs fuku baiŋsi ndi wiwɔ
(Matiɔ 13:18-23; Mak 4:13-20)
11 Mbɛiŋ wɔkɔ la fwu wi gia wə ndi wələ chusiki. Ŋgɔkɔ wiwɔ kɔ gia yi Nyɔ. 12 Ŋgɔkɔ wə wi nì gbɔ i dzəh, kɔ bəni bə̀ bɔ wɔkɔki gia yi Nyɔ Satan dzə dzɔ bwili gia yiwɔ i shɔ́m yibɔ wə, ka bɔ ma bum i buku i chu wə. 13 Ŋgɔkɔ wə wi nì gbɔ i di bi kitəh wə, kɔ bəni bə̀ bɔ wɔkɔki gia yi Nyɔ, bɔ dzɔ yi bəh kinsaŋli, ayakalə, yi kaŋa kə gaaŋ i shɔ́m yibɔ wə, kimbum kibɔ kɔ a dzu yi dzaka wə. Jɔbi wə mɔmsi dzə, bɔ gbɔyi i mbum wibɔ wə. 14 Ŋgɔkɔ wə wi nì gbɔ i bifaka wə kɔ bəni bə̀ bɔ wɔkɔki gia yi Nyɔ, jɔbi wə bɔ tsəki kifum, bəh mbum, bəh ndzɔŋni bi biɛiŋ bi mbi wələ dzə jikə baŋ gia yiwɔ yi laka. 15 Ŋgɔkɔ wə wi nì gbɔ i nshwaiŋ yindzɔŋni wə, akɔ num bəni bə̀ bɔ nì kaŋaki shɔ́m yindzɔŋni, bə̀ bɔ wɔkɔki gia yi Nyɔ, jiə yi i shɔ́m yibɔ wə, ka kaŋa shɔm, ka fəki asi yi nəŋki tsə a ninshiŋ ninshiŋ.
Naka ki baiŋsini kə bə kwusi baŋ bəh kah
(Mak 4:21-25)
16 Mi si baiŋsi kə naka ki baiŋsini i chu dzɔ kah i kwusi baŋ yɛiŋ bɛiŋ, nabə i ləkə jiə i kigasi. Wi kaŋaki i tuŋ ki i di biə bə si tuŋ ka ki baiŋki i na ndə wə wi liə i dzu, wi yɛiŋ baiŋni biwɔ.
17 Gia yichi yə yi nyumiki bi bukuki lə i baiŋni wə, bəh biɛiŋ bi jum wə jum wə biə bi nyumiki bi bukuki lə i baiŋni wə.
18 Ayakadəiŋ, jɔbi wə mbɛiŋ wɔkɔliki gia yi Nyɔ, mbɛiŋ ka wɔ̂kɔliki bindzɔŋ, kîə a mi wə wi kaŋaki, bə bi kpɛiŋsiki lə. Ayakalə, mi wə wi kaŋaki kə, na fi twɛsi fiə wi kwakaki a wi kaŋaki lə bə bi dzɔ bwiliki lə fi i wi.”
Bwa bə nih bə Jisɔs bəh nih wi
(Matiɔ 12:46-50; Mak 3:31-35)
19 Nih Jisɔs bəh bwa bə nih bə Jisɔs ka dzə num i biŋ, yi gaka bɔ i liə tsə kɔm mbaŋ wi bəni nì kwu fɛiŋ nalə. 20 Mi widɔkɔ fuku i wi a, “Nih wa bəh bwa bə nah kɔ i biŋ nəŋ i yɛiŋ wɔ.”
21 Wi dzaka i bɔ a, “Nih wuŋ bəh bwa bə nih bəŋ kɔ bəni bə̀ bɔ wɔkɔki gia yi Nyɔ, fə asi yi nəŋki.”
Jisɔs kaŋa ŋga i fuŋni wə bəh bɔkɔ
(Matiɔ 8:23-27; Mak 4:35-41)
22 A num chɔkɔ bidɔkɔ, Jisɔs dzaka i bwa bu bə mbaŋ a, “Bukumbɛiŋ dâŋ bûku tsə̂ i kiwuŋ ki bɔkɔ kə yaka wə.” Bɔ ka liə i ŋgwuki wə ka daŋki. 23 Si bɔ nì daŋki, Jisɔs dza gbɔ kinu. Fuŋni kiləkəli dzə tumbuku, yisi ka nəŋniki bɔkɔ na bəh ŋga, mwi liə i ŋgwuki mɔ bə́ nəŋ i jiksi ŋgwuki wiwɔ, bɔ nì kɔ a dzaka ki kpi wə. 24 Bɔ tsə ka yɔmsiki Jisɔs dzaka a, “Tikwili, Tikwili, bukumbɛiŋ ki kpiyiki lə.” Jisɔs yɔmi ka kaŋyi fuŋni kiləkəli kiwɔ bəh bɔkɔ yi fəyini yiwɔ ka kpichumi lə mɔɔɔŋ. 25 Wi ka bikə i bɔ a, “Mbɛiŋ lansi jiə shɔ́m yimbɛiŋ i ndə a?” Gwu kpi bɔ, bɔ lwa na bəh ŋga ka məŋki a, “Wələ kɔ winaiŋ mi wə wi kaŋyiki na fuŋni kiləkəli bəh bɔkɔ, yi wɔkɔ i wi a?”
Jisɔs kaŋa ŋga i bəchinda bə ŋkpɛli wə
(Matiɔ 8:28-34; Mak 5:1-20)
26 Bɔ daŋ bɔkɔ yiwɔ buku i waka i kimbu ki Gɛlasen wə,* kə ki tsɛiŋki daŋsiki kimbu ki Galili. 27 Si Jisɔs nì buku i ŋgwuki wə, a wi tsə buku tsə i kpa, bɔ mi widɔkɔ fɛiŋ i kwili wiwɔ wə baŋsi, wi num bəh bəchinda bə ŋkpɛli i wi mə bɔ njəŋsiki wi. I jɔbi wi dəəŋ wə wi lɔ kə mbuŋ i gwu wə, num bɔ nì nɔ i gwu yi wə nalə wi nyani nnya a bəh chwɔŋ kiyəə, wi nɔ num i bita biə bə nì ləki bəni yɛiŋ. Wi nì chu nɔki kə i dzu. 28 Si wi yɛiŋ Jisɔs wə, ka tɔŋ wili, tsə gbɔ i wi nshiŋ, wam bəh ŋga a, “Jisɔs, Waiŋ Nyɔ, Nyɔ wə wi kɔ Fwu wi Biɛiŋ Bichi wə, wɔ nəŋki nə i mih wə a? Mih tsaki wɔ ma nya ŋgəkə i mih.” 29 Wi nì dzaka yakadəiŋ kɔm Jisɔs nì kɔ wi kaŋyi lɔ kiŋ'waka kichu kiwɔ a ki bûku i gwu yi mi wiwɔ mə. Ki nì chufi lɔɔki wi i kuku i jɔbi jɔbi wə. Ayaka wi nì kɔ bə kɔm chini kaŋ yi bəh kaka bi bəh bənsəŋ ka bə tɔkniki bəh wi. Bɔ kɔm yakadəiŋ wi təiŋyi bənsəŋ bəwɔ, ki chufi wi wi ka yɔkɔki tsəki i chwa.
30 Jisɔs ka bikə i mi wiwɔ a, “Yɛli wa kɔ ndə?” Wi chukuli a, “Yɛli wuŋ kɔ mbaŋ.” Wi nì chukuli yakadəiŋ kɔm bəchinda bə ŋkpɛli nì kɔ bɔ chini i gwu yi wə. 31 Bəchinda bəwɔ tsa a Jisɔs ma chîŋsi bɔ num i fəŋ kə ki shiki lə ŋɔɔɔŋ. 32 A nì kɔ mbaŋ wi bifi dzi nnya i ŋgaŋni chɛiŋ, bəchinda bə ŋkpɛli bəwɔ ka tsa Jisɔs a wi bêe ma bɔ tsə liə num i bifi biwɔ mə. Wi bum. 33 Bɔ ka buku i mi wiwɔ mə, daŋsi tsə liə i bifi biwɔ mə. Bɔ gbɔyi shi i fəŋ mə, liə shi i bɔkɔ yiwɔ wə, ka ləŋ.
34 Jɔbi wə bəni bə̀ bɔ nì tɔkniki bəh bifi biwɔ yɛiŋ gia yə yi num yakadəiŋ, dza fɛiŋ kɔmsi yɔkɔ tsə fuku gia yiwɔ i kwili kintəəŋ bəh i di biə fɛiŋ wə. 35 Bəni wɔkɔ ka, bukuyi tsə i yɛiŋ tə gia yə yi num. Bɔ dzə i di biə Jisɔs nì kɔ, yɛiŋ mi wə bəchinda bə ŋkpɛli bə̀ nì buku i wi wə, num wi num kɔmsi i Jisɔs wə, bə lɔh bəmbuŋ i wi wə, num mfi bi fiəni dzə. Bɔ lwa bəh ŋga. 36 Bəni bə̀ bɔ nì yɛiŋ gia yə yi nì num, ka fuku i bɔ asi yi nì num, mi wə wi nì kaŋaki bəchinda bə ŋkpɛli si wi bɔnih. 37 Bəni bəchi bə̀ i bimbu bi Gɛlasen wə kaŋa nlwa, ka tsa Jisɔs a wi nyə̂ fɛiŋ wi tsə̂ki. Jisɔs ka nyə mfih, liə i ŋgwuki mə a ŋgaiŋ nyəki lə, 38 mi wə bəchinda bə ŋkpɛli nì buku i gwu yi mə ka tsaki Jisɔs a bɔ wi nyə̂. Jisɔs nəiŋma fiəni chiŋsi wi i jum wə, dzaka i wi a, 39 “Tsə̂ mfia i wɔ dzu ma wɔ tsə̂ fûku gia yi dzaka ki wɔmni yə Nyɔ si fə i wɔ.” Ayaka, mi wiwɔ ka fiəni tsə ka nyaniki nnyaki i kwili wiwɔ wə kichi, fuku gia yi kaiŋni yə Jisɔs si fə i wi.
Jisɔs kaŋa ŋga i jwɛiŋ wə bəh i kpi wə
(Matiɔ 9:18-26; Mak 5:21-43)
40 Jisɔs nì fiəni daŋ chu i kiwuŋ ki bɔkɔ kəyaka wə. Mbaŋ wi bəni bə̀ bɔ ni kɔ bɔ si wɔkɔli wi fɛiŋ, dzɔ wi. 41 Nyuku widɔkɔ dzə fɛiŋ bə bɔɔŋ a Jaylus, num fwu i juŋ yi tsani wə fɛiŋ. Si wi dzə, ka tsə tum binyu i Jisɔs nshiŋ, kwuŋ kaŋ a wi dzə̂ i ŋgaiŋ dzu, 42 kɔm waiŋ wi ŋgaiŋ kɔ a dzaka ki kpi wə. Wi nì kaŋaki a waiŋ wikpaŋani shəŋ num a kaa a wi, wi num jía jwɔfi ntsɔ yifa.
Bɔ Jisɔs nyə ka tsəki num mbaŋ wi bəni kwu faaŋni i Jisɔs wə. 43 Miŋkpaŋa widɔkɔ nì kɔlə i kintəəŋ ki mbaŋ wi bəni bə̀ wə, num jɔbi wi shi baaŋ a baaŋni i jía wə jwɔfi ntsɔ yifa. Num wi nì bəkəli biɛiŋ bichi biə wi nì kaŋaki i jwɛiŋ yiwɔ wə, yi gaka bəni bə tsa bəchi i chuku.† 44 Wi faaŋni liə tsə kɔm jəŋ wimbuŋ wi Jisɔs i jum wə, akisəkə jwɛiŋ yiwɔ kaa. 45 Jisɔs bikə a, “A kɔm ndə mih a?” Bəni bəchi məŋni. Bita bikə a, “Tikwili wuŋ, tə wɔ yɛiŋ a mbaŋ wi bəni kwu faaŋni i wɔ wə a?” 46 Jisɔs ka dzakaki a dzakani, “Mi widɔkɔ kɔm mih, mih wɔkɔ si ŋga buku i mih mə.” 47 Si kpaŋa wiwɔ yɛiŋ a dzəh mɔŋ ka ŋgaiŋ nyumi, wi ka nyumyiki dzə gbɔ i Jisɔs nshiŋ. Ka fukuki bəni bəchi fɛiŋ wɔkɔ gia yə yi si fə ka wi kɔm Jisɔs, asi wi kɔm wi yakadəiŋ jwɛiŋ yiwɔ kaa akisəkə. 48 Jisɔs dzaka i wi a, “Waiŋ wuŋ, shɔm ya yə wɔ jiə i mih wə, yi fə wɔ bɔiŋ. Ayaka wɔ tsə̂ bindzɔŋ.”
49 Asi Jisɔs nì kɛiŋki wi dzaka i kpaŋa wiwɔ yakadəiŋ, mi widɔkɔ dzə fɛiŋ num wi nyə dzə i Jaylus dzu, tikwili wi juŋ yi tsani, ka dzaka i wi a, “Waiŋ wa kpi lɔ. Ma chu nyâ ŋgəkə i mi wi lanini.” 50 Asi wi nì dzakaki yakadəiŋ, Jisɔs wɔkɔ, ka dzaka i Jaylus a, “Yi ma nyâ ŋgəkə i wɔ, jîə a shɔm ya i mih shəŋ, ma waiŋ wa ni bɔnih.” 51 Bɔ ka dza dzə i Jaylus dzu, wi nì ka bum a mi widɔkɔ liə yɛiŋ dzu. Wi bɔɔŋ a Bita, Jɛm, Jɔn, tii waiŋ bəh nih waiŋ bəh bɔ liə. 52 A nì kɔ bəni bəchi də, fii bəh mindəm, kɔm bə kpi yi waiŋ wiwɔ. Jisɔs dzaka i bɔ a, “Mbɛiŋ ki də̂ kə, waiŋ wələ ka kpi dəkə, wi nɔki lə.” 53 Bəni bəchi fɛiŋ dza ka suŋuki wi, kɔm bɔ ni kiəki na bindzɔŋ a waiŋ wiwɔ kɔ num wi kpi lɔ. 54 Wi tsə i di biə waiŋ wiwɔ nì nɔ, kaŋa wi i tsɛiŋ wə, bɔɔŋ wi a, “Waiŋkpaŋni, dzâ bɛiŋ!” 55 Wi ka fiəni dza wiwɔm, ka dza yaka bɛiŋ akisəkə. Jisɔs dzaka a bɔ tsɛ̂iŋ fiɛŋ ma wi dzî. 56 Nih wi bəh ba wi yɛiŋ gia yə yi num, dzaka wɔm bɔ. Jisɔs kîŋ a bɔ ma fûku i mi widɔkɔ gia yə yi num.
* 8:26 Biŋwakti bikpu bidɔkɔ si bɔɔŋ a Gadalen, bidɔkɔ bɔɔŋ a Gelgesen. † 8:43 Biŋwakti bikpu bidɔkɔ kaŋaki kə ndzaka wələ a, “Num wi ni bəkəli biɛiŋ bichi biə wi ni kaŋaki jwɛiŋ yiwɔ.”