15
Kirsa siremmaŋ-kũŋgu‑i
1 Tobiŋ namaa, miŋ waaŋ *Neldɔdɔlma maŋ baa-na na hũu-ma aa bel-ma nammu hãi, mi taara mi tir ma yaa baa-na fiɛfiɛ‑i-na. 2 Miŋ waaŋ-ma baa-na dumaa, da na saa bibirre-mɛi, aa gbãa bel-ma nammu hãi, ma ka kor-na, da ma'i sĩ na ce gbãŋgbãŋ. 3 Nelma maŋ suurii mɛi fɛrɛ‑i mi tũnni-na, mi bi diyaa ma yaa‑i na tũnni-na. Maa dii baa yuŋgu. Ma yaa daama wuɔ: *Kirsa kuu i ãmbabalma maama-na ŋaa maŋ waaŋ dumaa Diiloŋ-nelma-na. 4 Uŋ kuu ba fuure-yuɔ, siɛliŋ-yiiŋgu‑i u sire hel cĩncorre-na ŋaa Diiloŋ-nelmaŋ waaŋ-ma dumaa. 5 Uŋ hilaa, u caraaya Piɛr aa sire carra u *hãalãbiemba maŋ waa cĩncieluo ba hãi baamba‑i. 6 Ku huoŋgu-na, tobimba maŋ daa-yo, ba curaa nuɔmba nuɔsiba hãi komuɔŋa ndii‑i. Ba waa hiere terduɔŋ-nu aa da-yo. Banamba kuu-bɛi, ŋga ba bɔi dii yogo. 7 Kufaŋgu huoŋgu-na, u carra Sake‑i, aa carra u *pɔpuɔrbiemba‑i hiere.
8 Kufaŋgu huoŋgu-na fiɛfiɛ‑i-na, u suɔ carra muɔŋo‑i. Mi waa ŋaa biloŋo maŋ saa vãa aa ba hoŋ-yo. 9 Na saa da, Yesu pɔpuɔrbiemba‑i hiere ba bɔyaa muɔmɛi nuɔ‑i. Mi ciɛ karaaŋgu baa Diiloŋ-dũŋ-baamba‑i cor, ba saa naa saaya ba ta ba bĩ-mi Yesu pɔpuɔrbiloŋ muɔ. 10 Ŋga miŋ yeŋ dumaa nyuŋgo‑i-na, mi saaya mi ta mi jaal Diiloŋo yaa‑i. Diiloŋ uŋ ciɛ baa-mi aa hã-mi fɔ̃ŋgũɔ maŋ, mi saa hũu-yo nanna, mi ciɛ maacemma‑i baa-yo a yaŋ Yesu pɔpuɔrbiemba namba‑i hiere. Mi suyaa miɛ mi saa ce-ma baa mɛi fɛrɛŋ fɔ̃ŋgũɔ, mi ciɛ-ma baa Diiloŋ-fɔ̃ŋgũɔ. 11 Terieŋgu faŋgu-na, bafamba o, muɔ o, i waŋ Neldɔdɔlduɔŋ daama yaa‑i baa nuɔmba‑i. Namaa na bi hũyãa ma yaa‑i.
Kuomba siremmaŋ-kũŋgu‑i
12 Bige‑i ciɛ diɛ tiɛ piiye yiɛ *Kirsa siire hel kuomba hɔlma-na, banamba ta ba piiye na hɔlma-na wuɔ kuomba siɛ gbãa sire? 13 Da kuɔ kuomba siɛ gbãa sire ninsoŋo, suɔ Kirsa saa sire kɛ! 14 Aa da kuɔ Kirsa saa sire, iŋ waŋ mamaŋ nelgbãŋgbãlãmma, aa na haa na naŋga‑i yuɔ gbãŋgbãŋ. 15 A naara kufaŋgu‑i, miɛ iŋ wuɔraŋ i waŋ mamaŋ, da kuɔ kuomba siɛ gbãa sire, ma sĩ kuu dii ŋaa i wuɔra i kar coima i haa Diiloŋo-na wuɔ u siire Kirsa‑i hiel-o kuomba hɔlma-na. 16 Da kuɔ kuomba siɛ gbãa sire, suɔ Kirsa saa sire. 17 Aa da kuɔ Kirsa saa sire, na haa na naŋga‑i yuɔ gbãŋgbãŋ aa na ãmbabalma dii ma yuŋgu. 18 Dumaaŋo-na, ku bi pigãaŋ wuɔ Diiloŋ-dũŋ-baamba maŋ kuu ba siɛ ka da Diiloŋo‑i. 19 Da kuɔ iŋ haa i naŋga‑i Kirsa‑i-na ku kãyã-yiɛ hĩɛma-na bande yoŋ, nuɔmba‑i hiere ba bɔyaa miɛmɛi nuɔ‑i.
20 Ŋga Diiloŋ wuɔ i waŋ ninsoŋo‑i, Kirsa siire hel kuomba hɔlma-na. Diiloŋo siire u yaa igɛ̃na duɔ pigãaŋ wuɔ kuomba ka sire fuɔ temma‑i. 21 Na saa da, nelduɔŋo diei uŋ diyaa kuliiŋgu‑i dumaa hĩɛma-na, nelduɔŋo diei ka ce kuomba sire dumɛi. 22 Adãma huoŋ-baambaŋ kuŋ hiere dumaa Adãma maama-na, Yesu huoŋ-baamba ka bi sire hiere dumɛi Yesu barguɔ‑i-na. 23 Baŋ ka sire cu ba-naa dumaa ku yaa daaku: Kirsa fuɔ siire tĩ, u yaa siire dĩɛlũɔ. Duɔ ji jo, bamaŋ cuu u huoŋ-nu, ba ka suɔ sire. 24 Mafaŋ da ma ce, miwaaŋo tĩmma yaa hii: Kirsa ka hũu fɔ̃ŋgũɔ‑i baa yuntesĩnni‑i a naara himma‑i ni taamba wulaa, aa hã i To‑i Diiloŋo‑i baa nelle‑i. 25 Dumandɛ‑i-na, Kirsa ka tĩɛ yuntesĩnni-na, Diiloŋ duɔ ji mal u bigãarãamba‑i huɔŋgu maŋ nuɔ‑i, u suɔ bir nelle‑i hã Diiloŋo‑i. 26 Uŋ ka kɔsuɔŋ u bigãarãŋo maŋ tuogbuole-na u yaa kuliiŋgu‑i. 27 Ma nyɛgãaŋ Diiloŋ-nelma-na wuɔ: «Diiloŋo diyaa wɛima‑i hiere u naŋ-na.»* Ŋga da ba cira Diiloŋo diyaa wɛima‑i hiere u naŋ-na, ku saa ce ŋaa fuɔ fɛrɛ uu dii u naŋ-na dɛ! Ku'i sĩ. 28 Diiloŋ duɔ ji dii wɛima‑i hiere Bɛpolŋo naŋ-na, Bɛpolŋo ka bir dii u fɛrɛ Diiloŋo naŋ-na. A ce dumaaŋo-na, Diiloŋo yaa ka waa wɛima‑i hiere ma yuŋgu-na.
29 Kuɔ bikuomba saa naa waa da ba sire, bamaŋ baatiseŋ ba sɔlaaŋgu‑i, baa naa waa hie ta ba batiseŋ? Da kuɔ kutieŋo siɛ sire, ŋ ce ba batiseŋ-ni u maama-na yuŋ haku‑i nuɔ‑i? 30 Aa miɛ fɛrɛ‑i, kuɔ ba saa naa waa da ba sire, ii naa waa hie tiɛ sãa kuliiŋgu‑i hɔnni maŋ joŋ? 31 Coima saa fa, muɔ baa kuliiŋgu‑i i huul i-naa yinni maŋ joŋ. Ma sĩ na suyaa wuɔ naŋ hũyãa Itieŋo‑i Yesu-Kirsa maama‑i mi huɔŋga fĩɛ baa-na kɛ? Terieŋgu faŋgu-na na saaya na bi suɔ wuɔ kuliiŋgu hũŋ ku cu-mi yinni maŋ joŋ. 32 Efɛsi‑i-na bande‑i-na, mi bigãarãamba dii mi huoŋgu-na ŋaa jarbaa. Miŋ malãa baa-ba dumaa, da kuɔ mi malãa baa-ba da mi da bĩŋkũŋgu hĩɛma-na bande yoŋ, yuŋ haku‑i dii-kuɔ? Da kuɔ kuomba sa sire, baŋ waŋ-maŋ dumaa: «Juɔŋ i tiɛ ce i bãaŋgu‑i, kuliiŋgu saa maa.»†
33 Baa na tãal na-naa: Nelfɛfɛiŋ duɔ cu nelbabalaŋ huoŋ-nu, ku bĩɛna u fafaaŋgu‑i. 34 Na piɛra bɔi, yaaŋ aa na bir na jo hũmefafalle-na aa na ne kuubabalaaŋgu cemma‑i aa na yaŋ-ku. Mi suyaa miɛ na hɔlma-na banamba saa hi suɔ Diiloŋo‑i yogo, ku'i ciɛ mi ta mi waŋ-ma senserre da di da-na.
Kuombaŋ ka sire waa dumaa
35 Unaa gbãa tuɔ jɔguɔŋ wuɔ: «Kuomba ka sire niɛ? Aa da ba sire, ba ka waa niɛ?» 36 Mimilã, ma sĩ da ŋ duu dĩmma‑i ma pa aa dĩbelle hɔr kɛ? 37 Niŋ duu kumaŋ, dĩbelle yaa yoŋ fiɛlu si dii. Ku gbãa waa jijabelle, ku gbãa bi waa kunaŋgu. 38 Da ŋ duu-de, Diiloŋo ce di sire pa a hiel fiɛlu‑i kuŋ dɔlaanu fuɔ dumaa. Dĩmma dii baa ma fiɛlu ma fiɛlu. 39 Tãmmaŋ-niini‑i hiere nii bi dii dumɛi: Nelbiliemba kũɔma dii ma deŋ, bĩmbaamba maama‑i ma deŋ, huriimba maama‑i ma deŋ, titiraamba maama‑i ma bi deŋ. 40 Bĩmbĩnni bi dii dɔrɔ‑i-na baa hĩɛma-na hiere. Dɔr-niini dii ni deŋ baa hĩɛmaŋ-niini‑i. 41 Bãaŋgu carramma dii ma deŋ, cɛiŋo maama‑i ma deŋ, mɔɛŋa maama‑i ma bi deŋ. Halle mɔɛŋa‑i a-naa nuɔ, a sa carra carraduɔma.
42 Kuomba siremmaŋ-kũŋgu ka waa dumɛi. Da ba dii kuloŋo‑i hĩɛma-na u hɔr ŋaa dĩbelleŋ hɔr dumaa. Duɔ ji sire, u sa tiraa suɔ baŋ bĩŋ kumaŋ kuliiŋgu‑i. 43 Umaŋ duɔ tuɔ suur hĩɛma-na, u ko hujarre aa fɔ̃ŋgũɔ sa waa-yuɔ. Duɔ ji sire hel, u maama sa fa baa fafaaŋgu‑i aa fɔ̃ŋgũɔ tiraa waa-yuɔ. 44 Da ba ta ba fuure, ba fuure kũɔsɔsɔmma, ŋga bamaŋ ka sire, ba ka sire baa dɔr-kũɔma. Iŋ yeŋ hĩɛma-na baa kũɔma‑i dumaa, *Diiloŋ-Yalle ka bi hã-ye kũɔfɛlɛmma dumɛi dɔrɔ‑i-na. 45 Na saa da, Diiloŋ-nelma ciɛra wuɔ: «Diiloŋ uŋ maa nelbiloŋo maŋ dĩɛlũɔ‑i-na, u diyaa cicɛ̃lma‑i yuɔ»‡; ba taa ba bĩ u yaa Adãma‑i. Ŋga Adãma§ maŋ juɔ jo huoŋgu-na, u yaa hãaŋ nuɔmba‑i cicɛ̃lma‑i. 46 Kũɔsɔsɔmma yaa juɔŋ dĩɛlũɔ aa suɔ hã dɔr-maama‑i. 47 Ba maa Adãma maŋ dĩɛlã-wuoŋo‑i baa hĩɛma, aa hãalĩŋ-wuoŋo hel dɔrɔ jo. 48 Hĩɛmaŋ-baamba dii ŋaa baŋ maa umaŋ baa hĩɛma‑i uŋ yeŋ dumaa, aa dɔr-baamba waa ŋaa umaŋ hilaa dɔrɔ‑i-na jo uŋ yeŋ dumaa. 49 Iŋ yeŋ hĩɛmaŋ-wuoŋo temma‑i dumaa, i ka bi waa Dɔrwuoŋo temma dumɛi.
50 Tobiŋ namaa, miŋ taaraŋ mi waŋ mamaŋ baa-na, ma yaa daama: Iŋ yeŋ baa i kũɔma maŋ daama‑i, i siɛ gbãa suur *Diiloŋ-nelle-na baa-ma. I kũɔŋ daama‑i kũɔsɔsɔmma, ma hɔr, i ce niɛ gbãa tĩɛ baa-ma aa da cicɛ̃lma maŋ sa tĩɛŋ dede‑i?
51 Mi ka puure Diiloŋo kusũŋgu‑i pigãaŋ Diiloŋ-dũŋ-baaŋ namaaŋo‑i: Na saa da, i siɛ ku hiere ŋga i hieroŋo‑i hiere i kũɔma ka bir. 52 Miwaaŋo tĩmmaŋ-yiiŋgu‑i, yɛrre ka bu. Yɛr da diɛ ji bu, i kũɔma ka pãŋ bir hɔduɔŋgu aa kuomba ka sire baa kũɔfɛlɛmma a waa gbula ba siɛ gbãa ku. 53 I kũɔŋ daama‑i kuliiŋgu yar-ma, aa ma hɔr, a ce dumaaŋo-na, ma saaya ma bir kuliiŋgu baa ta ku yar-ma, aa ma baa ta ma bi hɔr. 54 Iŋ kuŋ aa tiɛ hɔr, i kũɔŋ da ma ji bir a ce i sa tiraa i ku aa i sa tiraa i hɔr, mamaŋ nyɛgãaŋ Diiloŋ-nelma-na, ma'i saa ce mafamma‑i wɛi? Ma nyɛgãaŋ Diiloŋ-nelma-na wuɔ:
«Kuliiŋgu gbaraa fuo, ba yaraa-ku!*
55 Kuliiŋ nuɔ, ŋ fɔ̃ŋgũɔ curaa hie?
Ŋ naana ŋ puɔluŋgu‑i hie?»†
56 Kuliiŋgu puɔluŋgu yaa ãmbabalma‑i aa ãmbabalma fɔ̃ŋgũɔ hel *ãnjĩnamma yaa nuɔ‑i. 57 Ŋga yaaŋ i tiɛ jaal Diiloŋo‑i. U yaa ciɛ ku sa yar-e Itieŋo‑i Yesu-Kirsa barguɔ‑i-na.
58 Terieŋgu faŋgu-na, mi jɛ̃naaŋ namaa, yiɛraayaŋ na doŋ, molo baa ji gbãa halaŋ-na na munyiɛrammu-na. Taa na gbu na kã yamma baa Itieŋo maacemma‑i. Na saaya na suɔ wuɔ naŋ ceŋ mulĩɛma maŋ Itieŋo maacemma-na, na sa ce-ma gbãŋgbãŋ.
* 15:27 Gbɛliɛmaŋ-nalãaŋgu (Psaume) 8.7 † 15:32 Isayi (Ésaïe) 22.13 ‡ 15:45 Miwaaŋo jĩnammaŋ-sɛbɛ (Genèse) 2.7 § 15:45 Adãma maŋ juɔ huoŋgu-na u yaa *Kirsa‑i. * 15:54 Isayi (Ésaïe) 25.8 † 15:55 Ose (Osée) 13.14