\NormalFont\ShortTitle{2 Cronicas}

{\MTB Ang Ikaduhang Libro sa

\par }{\MT Cronicas



\par }\ChapOne{1}{\SH Nangayo si Solomon ug Kaalam
\par }
{\R (1 Hari 3:1-15)

\par }{\PP \VerseOne{1}Milig-on ang paghari ni Solomon nga anak ni David sa iyang gingharian kay kauban niya ang
{\ND{Ginoo}} nga iyang Dios, ug gihimo siyang labihan ka gamhanan.

\VS{2}Unya nakigsulti si Solomon sa tanang Israelinhon, sa mga komander sa linibo ug ginatos ka mga sundalo, sa mga maghuhukom, sa tanang pangulo sa Israel, ug sa tanang pangulo sa mga pamilya.

\VS{3}Unya miadto si Solomon ug ang tibuok katilingban sa simbahanan sa habog nga dapit sa Gibeon, tungod kay atua didto ang Tolda nga Tagboanan sa Dios. Kini nga Tolda gihimo ni Moises nga alagad sa
{\ND{Ginoo}} didto sa kamingawan.

\VS{4}Niadtong panahona nabalhin na ni David ang Sudlanan sa Dios gikan sa Kiriat-Jearim ngadto sa tolda nga iyang giandam alang niini didto sa Jerusalem.

\VS{5}Apan ang bronsi nga halaran nga hinimo ni Bezalel nga anak ni Uri ug apo ni Hur atua pa gihapon sa Gibeon sa atubangan sa Tolda sa
{\ND{Ginoo}}. Busa nagtigom didto si Solomon ug ang katilingban aron sa pagpangutana sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{6}Misaka si Solomon ngadto sa bronsi nga halaran didto sa presensya sa
{\ND{Ginoo}} sa Tolda nga Tagboanan, ug naghalad siya ug 1,000 ka mga halad nga sinunog.


\par }{\PP \VS{7}Nianang pagkagabii, nagpakita ang Dios kang Solomon ug miingon kaniya, “Sultihi ako kon unsay gusto mo nga ihatag ko kanimo.”


\par }{\PP \VS{8}Mitubag si Solomon, “Gipakitaan mo ug dakong kaayo ang akong amahan nga si David, ug karon imo akong gipuli kaniya ingon nga hari.

\VS{9}Karon,
{\ND{Ginoong}} Dios, tumana ang imong gisaad sa akong amahan nga si David, kay imo akong gihimo nga hari sa katawhan nga daw sama kadaghan sa balas.

\VS{10}Hatagi ako sa kaalam ug kahibalo aron madumalahan ko kini nga katawhan. Kay kinsa may makahimo sa pagdumala niining imong katawhan nga labihan kadaghan?”


\par }{\PP \VS{11}Miingon ang Dios kang Solomon, “Tungod kay nangayo ka sa kaalam ug kahibalo sa pagdumala sa akong katawhan isip ilang hari ug wala ka mangayo ug bahandi, dungog, o kaha kamatayon sa imong mga kaaway o taas nga kinabuhi,

\VS{12}ihatag ko kanimo ang imong gipangayo nga kaalam ug kahibalo. Ug dili kay kana lang, hatagan ko usab ikaw ug bahandi, kabtangan, ug dungog nga wala gayod maangkon sa mga hari nga gauna kanimo, ug dili usab maangkon sa mosunod kanimo.”


\par }{\PP \VS{13}Unya mibiya si Solomon sa Tolda nga Tagboanan didto sa simbahanan sa habog nga dapit sa Gibeon, ug mibalik sa Jerusalem diin nagpuyo siya ug naghari sa Israel.


\par }{\SH Ang Bahandi ni Solomon
\par }
{\R (1 Hari 10:26-29)

\par }{\PP \VS{14}Nakatigom si Solomon ug 1,400 ka mga karwahi ug 12,000 ka mga kabayo.\FTNT{*}{{\FR 1:14 }{\FQ{kabayo}}{\FT{: o
}}{\FQA{tigkabayo.}}} Gibutang niya ang uban niini sa mga lungsod nga butanganan sa iyang mga karwahi, ug ang uban didto kaniya sa Jerusalem.

\VS{15}Sa panahon nga siya ang hari, ang plata ug bulawan daw sama kaabunda sa mga bato didto sa Jerusalem, ug ang kahoyng sedro sama kaabunda sa mga ordinaryo nga kahoyng sikomoro sa kabungtoran sa kasadpan.\FTNT{†}{{\FR 1:15 }{\FQ{kabungtoran sa kasadpan}}{\FT{: sa Hebreo,
}}{\FQA{Shefela.}}}

\VS{16}Ang mga kabayo ni Solomon naggikan pa sa Ehipto\FTNT{‡}{{\FR 1:16 }{\FQ{Ehipto}}{\FT{: o
}}{\FQA{Muzur.
}}{\FT{Usa ka dapit duol sa Cilicia.}}} ug sa Cilicia.\FTNT{§}{{\FR 1:16 }{\FQ{Cilicia}}{\FT{: sa Hebreo,
}}{\FQA{Kue.
}}{\FT{Posible usa ka ngalan sa Cilicia.}}} Gipalit kini gikan sa Cilicia sa iyang mga tigpamalit sa husto nga kantidad.

\VS{17}Niadtong panahona, ang kantidad sa karwahi nga gikan sa Ehipto 600 kabuok nga pilak ug ang kabayo 150 kabuok nga pilak. Gibaligya usab kini ngadto sa mga hari sa mga Hitihanon ug mga Aramehanon.\FTNT{*}{{\FR 1:17 }{\FQ{Aramehanon}}{\FT{: o
}}{\FQA{Syrianhon.}}}




\par }\Chap{2}{\SH Pagpangandam alang sa Pagtukod sa Templo
\par }
{\R (1 Hari 5:1-18)

\par }{\PP \VerseOne{1}Karon, nagmando si Solomon nga magpatukod ug templo alang sa kadungganan sa
{\ND{Ginoo}} ug palasyo alang sa iyang kaugalingon.

\VS{2}Nagkuha siyag 70,000 ka mga kargador, 80,000 ka tigtiltil ug mga bato sa kabungtoran, ug 3,600 ka mga porman.


\par }{\PP \VS{3}Nagpadala si Solomon niini nga mensahe ngadto kang Hiram\FTNT{*}{{\FR 2:3 }{\FQ{Hiram}}{\FT{: o
}}{\FQA{Huram.}}} nga hari sa Tiro:

\par }{\PM “Padad-i akog mga kahoyng sedro sama sa imong gihimo alang sa akong amahan nga si David sa dihang nagpatukod siya sa iyang palasyo.

\VS{4}Magpatukod akog templo alang sa kadungganan sa
{\ND{Ginoo}} nga akong Dios. Mahimo kining balaang dapit nga igahin alang sa makanunayon nga pagsunog ug humot nga insenso ug sa paghalad sa balaan nga pan. Dinhi usab himuon ang paghalad sa mga halad nga sinunog kada buntag ug gabii, ug sa mga Adlaw nga Igpapahulay, sa Pista sa Pagsugod sa Bulan, ug sa uban pang mga pista alang sa pagpasidungog sa
{\ND{Ginoo}} nga among Dios. Kini nga tulomanon kinahanglang buhaton sa mga Israelinhon hangtod sa kahangtoran.


\par }{\PM \VS{5}“Dako kaayo nga templo ang akong tukoron, tungod kay mas gamhanan ang among Dios kaysa uban nga mga dios.

\VS{6}Apan kinsay makahimo sa pagpatukod ug templo alang kaniya nga dili man gani siya paigo sa labing habog nga mga kalangitan! Busa kinsa man ako nga mopatukod ug templo nga alang kaniya? Ang mahimo ko lang mao ang pagtukod ug dapit nga sunoganan sa mga halad diha sa iyang presensya.


\par }{\PM \VS{7}“Busa padad-i akog tawo nga hanas mohimo ug mga butang nga gikan sa bulawan, plata, bronsi, ug puthaw, ug hanas sa paghimog panapton nga kolor ube, pula ug asul, ug hanas sa pagkulit. Motrabaho siya uban sa akong mga hanas nga trabahante nga taga-Juda ug taga-Jerusalem, nga gipili nang daan sa akong amahan nga si David.


\par }{\PM \VS{8}“Padad-i usab akog mga kahoyng sedro, sipres, ug algum gikan sa Lebanon, kay nahibalo ako nga ang imong mga tawo hanas sa pagpamutol ug kahoy. Motabang ang akong mga tawo sa imong mga tawo

\VS{9}sa pag-andam ug daghan kaayong kahoy, tungod kay dako ug matahom ang templo nga akong tukoron.

\VS{10}Bayran ko ang imong mga tigputol ug kahoy ug 60,000 ka sakong trigo, 60,000 ka sakong barley, 110,000 ka galon nga bino, ug 110,000 ka galon nga lana sa olibo.”


\par }{\PP \VS{11}Mao kini ang balos ni Hiram nga hari sa Tiro sa sulat ni Solomon:

\par }{\PM “Tungod kay gihigugma sa
{\ND{Ginoo}} ang iyang katawhan gihimo niya ikaw nga ilang hari.

\VS{12}Dalaygon ang
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa Israel nga naghimo sa langit ug sa kalibotan! Gihatagan niya si Haring David ug maalamon nga anak, nga puno sa kahibalo ug panabot, nga mopatukod ug templo alang sa
{\ND{Ginoo}} ug palasyo alang sa iyang kaugalingon.


\par }{\PM \VS{13}“Ipadala ko kanimo si Huram Abi, nga usa ka hanas kaayo nga trabahante.

\VS{14}Ang iyang inahan kaliwat ni Dan ug ang iyang amahan taga-Tiro. Hanas siya sa paghimog mga butang nga gikan sa bulawan, plata, bronsi, puthaw, bato, ug kahoy, ug sa paghimog panapton nga lino nga kolor ube, pula ug asul. Hanas siya sa bisan unsang klasi sa pagkulit, ug makahimo siya sa bisan unsa nga disenyo nga imong ipahimo kaniya. Motrabaho siya uban sa imong mga trabahante ug sa mga trabahante nga gipili sa akong agalon nga si David, nga imong amahan.


\par }{\PM \VS{15}“Karon, talahuron nga Solomon, ipadala kanamo ang trigo, barley, bino, ug lana sa olibo nga imong giingon

\VS{16}ug mamutol kami didto sa Lebanon sa mga kahoy nga imong gikinahanglan. Palutawon namo kini sa dagat ingon nga balsa paingon sa Jopa, ug kamo na ang modala niini sa Jerusalem.”


\par }{\PP \VS{17}Gipaihap ni Solomon ang tanang mga dumuduong sa Israel sama sa gihimo ni David nga iyang amahan, ug 153,600 silang tanan.

\VS{18}Gihimo niya ang 70,000 kanila nga mga kargador, ang 80,000 mga tigtiltil ug mga bato sa kabungtoran, ug ang 3,600 mga porman.




\par }\Chap{3}{\SH Gisugdan ni Solomon ang Pagpatukod sa Templo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Unya gisugdan na ni Solomon ang pagpatukod sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} didto sa Jerusalem, sa bukid sa Moria, diin nagpakita ang
{\ND{Ginoo}} sa iyang amahan nga si David. Didto niya kini gipatukod sa giokanan ni Arauna\FTNT{*}{{\FR 3:1 }{\FQ{Arauna}}{\FT{: o
}}{\FQA{Ornan.}}} nga Jebusihanon, ang dapit nga giandam ni David.

\VS{2}Gisugdan niya kini sa pagpatukod sa ikaduhang adlaw sa ikaduhang bulan, sa ikaupat nga tuig sa iyang paghari.


\par }{\PP \VS{3}Ang pundasyon nga gibutang ni Solomon alang sa Templo sa Dios adunay gitas-on nga 90 ka piye ug gilapdon nga 30 ka piye.

\VS{4}Ang balkonahe sa atubangan sa templo 30 ka piye ang gitas-on, sama sa gilapdon sa Templo. Ang gihabugon niini 30 usab ka piye. Gihaklapan ni Solomon ang sulod niini ug purong bulawan.


\par }{\PP \VS{5}Ang dako nga hawanan sa sulod sa templo iyang gipadingdingan ug kahoy nga sipres ug gihaklapan ug purong bulawan. Gipakulitan usab kinig mga disenyo nga palma ug kadena.

\VS{6}Gipadekorasyonan usab niya ang templo ug mahalong mga bato ug bulawan nga gikan pa sa Parvaim.

\VS{7}Gipahaklapan niyag bulawan ang mga sablayan, mga haligi sa pultahan, mga dingding, ug mga pultahan. Unya gipakulitan niyag kerubin ang mga dingding.


\par }{\PP \VS{8}Ang Labing Balaang Dapit adunay gilapdon nga 30 ka piye ug aduna usab gitas-on nga 30 ka piye, sama sa gilapdon sa Templo. Ang sulod niini gihaklapan ug 21 ka toneladang bulawan.

\VS{9}Bulawan usab ang mga lansang nga gigamit, ug ang matag-usa adunay gibug-aton nga mga tunga sa kilo. Ang mga dingding sa mga kuwarto sa ibabaw gihaklapan usab ug bulawan.


\par }{\PP \VS{10}Sa sulod sa Labing Balaang Dapit nagpahimo si Solomon ug duha ka kerubin ug gipahaklapan niya kinig bulawan.

\VS{11-13}Ang matag kerubin adunay duha ka pako, ug ang kada pako adunay gitas-on nga pito ug tunga ka piye. Busa ang tibuok nga gitas-on sa nagbukhad nga mga pako sa duha ka kerubin 30 piye. Nag-abot ang tagsa nila ka pako ug ang pikas midapat sa bongbong.

\VS{14}Ang kurtina nga gitabil sa Labing Balaang Dapit hinimo gikan sa lino nga kolor ube, asul, ug pula, ug gibordahan kini ug kerubin.


\par }{\SH Ang Duha ka Haligi nga Bronsi
\par }
{\R (1 Hari 7:15-22)

\par }{\PP \VS{15}Nagpahimo usab si Solomon ug duha ka haligi sa atubangan sa Templo nga ang gihabugon sa matag-usa 52 ka piye. Sa ibabaw niining mga haligi adunay ulohan nga pito ug tunga ka piye ang gihabugon.

\VS{16}Ang matag ulo-ulo gidekorasyonan ug linala nga kadena nga gibitayan ug laing 100 kabuok nga dekorasyon nga pormag prutas nga pomegranata.

\VS{17}Gipatindog niya ang mga haligi sa atubangan sa Templo. Ang haligi dapit sa habagatan ginganlan niyag Jakin, ug ang haligi sa amihan ginganlan niyag Boaz.




\par }\Chap{4}{\SH Ang mga Kagamitan sa Templo
\par }
{\R (1 Hari 7:23-51)

\par }{\PP \VerseOne{1}Nagpahimo si Solomon ug bronsi nga halaran nga 30 ka piye kuwadrado, ug 15 ka piye ang gihabugon.

\VS{2}Nagpahimo usab siyag dakong sudlanan sa tubig nga murag kawa, nga gitawag ug Dagat. Ang giladmon niini pito ug tunga ka piye, ang gilapdon 15 ka piye, ug ang kalinginon niini 45 ka piye.

\VS{3}Ubos sa ngilit sa sudlanan, adunay gipalibot nga duha ka laray sa dekorasyon nga daw mga torong baka. Dihay tag-unom ka torong baka sa matag piye, ug gihulma kini nga unay sa sudlanan.

\VS{4}Nagtungtong ang sudlanan sa buko-buko sa 12 ka bronsing torong baka nga nagtalikdanay. Ang tulo ka baka nag-atubang sa amihan, ang tulo sa kasadpan, ang tulo sa habagatan, ug ang tulo sa sidlakan.

\VS{5}Ang gibag-on sa sudlanan tulo ka pulgada, ug ang baba niini daw sa baba sa tasa nga nagkurba pagawas sama sa nagbukhad nga bulak sa liryo. Masudlan kinig mga 17,500 ka galon nga tubig.

\VS{6}Nagpahimo usab siyag napulo ka mga palanggana nga hugasanan sa mga halad nga sinunog. Gibutang ang lima niini sa habagatan ug ang lima sa amihan. Apan ang sudlanan sa tubig nga gitawag ug Dagat maoy gamiton sa mga pari sa pagpanghugas sa ilang kaugalingon.

\VS{7}Unya nagpahimo siyag napulo ka bulawang butanganan ug suga sumala sa plano, ug gibutang kini sa Templo, lima sa habagatan ug lima sa amihan.

\VS{8}Nagpahimo usab siyag napulo ka lamisa ug gibutang kini sa Templo, lima sa habagatan ug lima sa amihan. Dayon, nagpahimo siyag 100 ka yahong nga bulawan nga gamiton sa pagpangwisik.


\par }{\PP \VS{9}Nagpahimo siyag hawanan alang sa mga pari ug ang halapad nga hawanan sa gawas. Gipahimoan niya kinig mga pultahan nga gihaklapan ug bronsi.

\VS{10}Gibutang niya ang sudlanan sa tubig nga gitawag ug Dagat sa habagatang-sidlakan nga eskina sa Templo.

\VS{11}Nagpahimo usab si Huram ug mga kolon, mga pala, ug mga yahong nga gamiton sa pagpangwisik.

\par }{\PP Nahuman ra gayod ni Huram Abi ang tanang gipahimo ni Haring Solomon alang sa Templo sa Dios. Mao kini ang iyang gipanghimo:

\VS{12}ang duha ka haligi; ang duha ka daw yahong nga ulo-ulo sa ibabaw sa mga haligi; ang duha ka linala nga mga kadena nga dekorasyon sa mga ulo-ulo sa mga haligi;

\VS{13}ang 400 ka mga dekorasyon nga pormag prutas nga pomegranata (duha ka laray niini gibitay sa linala nga mga kadena nga naglibot sa ulo-ulo sa mga haligi);

\VS{14}ang mga karomata ug mga palanggana nga gitungtong niini;

\VS{15}ang sudlanan sa tubig nga gitawag ug Dagat ug ang 12 ka torong baka nga tungtongan niini;

\VS{16}ang mga kolon, mga pala, mga dagkong tinidor alang sa karne, ug ang uban pang mga galamiton.

\par }{\BB \par }
{\PP Kining tanang mga butang alang sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} nga gihimo ni Huram Abi alang kang Haring Solomon pulos hinimo gikan sa bronsi nga gipasinaw.

\VS{17}Gipahimo kini ni Haring Solomon pinaagi sa hulmahan nga atua sa Walog sa Jordan, sa tunga-tunga sa Sucot ug Zaretan.

\VS{18}Labihan kadaghan ang bronsi nga gigamit ni Solomon, busa wala na mahibaloi kon pila ang gibug-aton niadtong tanan.


\par }{\PP \VS{19}Nagpahimo usab si Solomon niini nga mga kagamitan alang sa Templo sa Dios: ang bulawan nga halaran; ang mga lamisa nga butanganan sa pan nga ginahalad sa presensya sa Dios;

\VS{20}ang mga butanganan sa mga suga nga purong bulawan ug ang mga suga niini nga pasigahon sa atubangan sa Labing Balaang Dapit sumala sa tulomanon bahin niini;

\VS{21}ang dekorasyon nga mga bulak, ang mga lampara ug ang mga kimpit, tanan purong bulawan;

\VS{22}ang mga pangkorte sa pabilo sa suga, mga yahong nga gamiton sa pagpangwisik, mga sudlanan sa insenso, ug mga butanganan sa baga, nga tanan purong bulawan; ang mga pultahan sa Templo ug ang mga pultahan paingon sa Labing Balaang Dapit nga hinaklapan ug bulawan.


\par }{\BB \par }


\Chap{5}{\PP \VerseOne{1}Sa dihang nahuman na ni Solomon ang tanang buluhaton alang sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}, gidala niya sa mga bodega sa templo ang tanang mga butang nga gigahin sa iyang amahan nga si David, ang mga pilak, mga bulawan, ug ang tanang mga kagamitan.


\par }{\SH Gidala sa Templo ang Sudlanan sa Kasabotan
\par }
{\R (1 Hari 8:1-9)

\par }{\PP \VS{2}Gipatawag ni Haring Solomon sa Jerusalem ang mga tigdumala sa Israel ug ang tanang pangulo sa mga tribo ug sa mga pamilya sa Israel aron sa pagkuha sa Sudlanan sa Kasabotan sa
{\ND{Ginoo}} gikan sa Zion, ang Lungsod ni David.\FTNT{*}{{\FR 5:2 }{\FQ{Lungsod ni David}}{\FT{: usa kini ka dapit nga sakop sa Jerusalem. Tan-awa usab sa
}}{\XT{2 Sam. 5:7; 1 Hari 9:24}}{\FT{.}}}

\VS{3}Nangadto silang tanan kang Haring Solomon sa panahon sa Pista sa Pagpatindog sa mga Payag, sa ikapito nga bulan.


\par }{\PP \VS{4-5}Sa dihang nagkatigom na ang tanang tigdumala sa Israel, gikuha sa mga pari ug mga Levita ang Sudlanan, apil ang Tolda nga Tagboanan ug ang sagrado nga mga kagamitan niini, ug gidala kining tanan sa Templo.

\VS{6}Naghalad si Haring Solomon ug ang tibuok katilingban sa Israel sa atubangan sa Sudlanan sa Kasabotan. Labihan kadaghan sa mga karnero ug mga baka nga ilang gihalad; dili kini maihap.


\par }{\PP \VS{7}Unya gidala sa mga pari ang Sudlanan sa Kasabotan sa
{\ND{Ginoo}} sa butanganan niini didto sa kinasuloran nga bahin sa Templo, sa Labing Balaang Dapit, didto ilalom sa mga pako sa mga kerubin.

\VS{8}Nagbukhad ang mga pako sa mga kerubin, busa natabonan ang Sudlanan ug ang mga tukon nga pangdayong niini.

\VS{9}Kini nga mga tukon labihan katag-as, nga ang mga tumoy niini nga lapaw sa Sudlanan makita gikan sa atubangan sa kinasuloran nga bahin sa Templo, apan dili kini makita sa gawas sa Balaang Dapit. Ug anaa pa kini hangtod karon.

\VS{10}Walay laing sulod ang Sudlanan gawas sa duha ka lagpad nga mga bato nga gibutang ni Moises sa didto pa siya sa Horeb, diin naghimo ang
{\ND{Ginoo}} ug kasabotan sa mga Israelinhon sa dihang migawas sila gikan sa Ehipto.


\par }{\PP \VS{11}Pagkahuman niadto, nanggawas ang mga pari sa Balaang Dapit. Ang tanang mga pari nga atua didto nanghinlo sa ilang kaugalingon,\FTNT{†}{{\FR 5:11 }{\FQ{nanghinlo sa ilang kaugalingon}}{\FT{: ang buot ipasabot,
}}{\FQA{gihimo nila ang seremonya nga makapahimo kanilang angayan nga moalagad sa Dios.}}} turno man nila sa pag-alagad o dili.

\VS{12}Ang mga Levita nga musikero nga sila si Asaf, Heman, Jedutun, ug ang ilang mga anak ug mga paryente nanindog sa sidlakang bahin sa halaran. Nagbisti silag lino ug nanagtukar ug simbal, harpa, ug lira. Giduyogan sila sa 120 ka mga pari nga nagtrumpeta.

\VS{13}Ang mga tigtrumpeta ug mga mag-aawit naghiusa sa pagdayeg ug pagpasalamat sa
{\ND{Ginoo}} dinuyogan sa mga trumpeta, simbal, ug sa uban pang mga instrumento. Mao kini ang ilang giawit:

\par }{\Q “Maayo ang
{\ND{Ginoo}}; ang iyang gugma walay kataposan.”

\par }{\PP Unya adunay panganod nga milukop sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{14}Wala na makapadayon ug himo ang mga pari sa ilang buluhaton sa templo tungod sa panganod, kay napuno sa gamhanang presensya sa
{\ND{Ginoo}} ang Templo sa Dios.




\par }\Chap{6}{\PP \VerseOne{1}Unya nag-ampo si Solomon, “{\ND{Ginoo}} nag-ingon ka nga mopuyo ka sa mabagang dag-om.

\VS{2}Karon nakapatukod na akog labihan katahom nga templo alang kanimo, nga imong mapuy-an hangtod sa kahangtoran.”


\par }{\SH Ang Mensahe ni Solomon sa Katawhan sa Israel
\par }
{\R (1 Hari 8:14-21)

\par }{\PP \VS{3}Unya miatubang si Haring Solomon sa tibuok katilingban sa Israel nga nagtindog didto, ug gipanalanginan niya sila.

\VS{4}Miingon siya:

\par }{\PM “Dalaygon ang
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa Israel. Gituman niya ang iyang gisaad sa akong amahan nga si David. Miingon siya kaniadto,

\VS{5}‘Sukad sa panahon nga gipagawas ko ang akong katawhan nga mga Israelinhon gikan sa Ehipto, wala ako magpili ug siyudad gikan sa bisan unsa nga tribo sa Israel aron patukoran ug templo sa pagpasidungog kanako, ug wala usab ako magpili ug hari nga modumala sa akong katawhan nga mga Israelinhon.

\VS{6}Apan karon gipili ko ang Jerusalem ingon nga dapit diin pasidunggan ako, ug gipili ko si David nga modumala sa akong katawhan nga mga Israelinhon.’


\par }{\PM \VS{7}“Gusto gayod ang akong amahan nga si David nga magpatukod sa templo alang sa kadungganan sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa Israel.

\VS{8}Apan miingon ang
{\ND{Ginoo}} kaniya, ‘Maayo man nga gahandom ka gayod sa pagpatukod sa templo aron pasidunggan ako.

\VS{9}Apan dili ikaw ang magpatukod niini kondili ang imong kaugalingong anak. Siya ang magpatukod sa templo aron pasidunggan ako.’


\par }{\PM \VS{10}“Gituman sa
{\ND{Ginoo}} ang iyang gisaad. Ako ang mipuli sa akong amahan nga si David ingon nga hari sa Israel, sumala sa gisaad sa
{\ND{Ginoo}}. Ug gipatukod ko ang templo alang sa kadungganan sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa Israel.

\VS{11}Ug didto gipahimutang ko ang Sudlanan nga gibutangan sa Kasabotan nga gihimo sa
{\ND{Ginoo}} sa katawhan sa Israel.”


\par }{\SH Ang Pag-ampo ni Solomon alang sa Katawhan sa Israel
\par }
{\R (1 Hari 8:22-53)

\par }{\PP \VS{12}Sa presensya sa tibuok katilingban sa Israel, mibarog si Solomon atubangan sa halaran sa
{\ND{Ginoo}} ug gibayaw niya ang iyang mga kamot.

\VS{13}Pagkahuman, nagpahimo si Solomon ug usa ka bronsi nga entablado nga adunay gitas-on ug gilapdon nga tag-pito ka piye ug tunga, ug adunay gihabugon nga upat ka piye ug tunga. Gibutang niya kini sa taliwala sa hawanan sa gawas sa templo. Mitindog si Solomon sa maong entablado, ug unya miluhod atubangan sa katawhan sa Israel nga gabayaw sa iyang mga kamot.

\VS{14}Nag-ampo siya:

\par }{\PM “{\ND{Ginoo}}, Dios sa Israel, walay Dios nga sama kanimo sa langit o sa yuta. Gituman mo ang imong kasabotan, ug gipakita mo ang imong gugma sa imong mga alagad nga nagsunod kanimo sa tibuok nilang kasing-kasing.

\VS{15}Gituman mo ang imong gisaad sa imong alagad nga si David, nga akong amahan. Ikaw mismo ang nagsaad niana, ug ikaw usab mismo ang nagtuman niana karong adlawa.


\par }{\PM \VS{16}“Ug karon,
{\ND{Ginoo}}, Dios sa Israel, tumana usab ang imong gisaad sa imong alagad nga si David, nga akong amahan, sa dihang miingon ka kaniya, ‘Dili ka mawad-an ug kaliwat nga mopuli kanimo ingon nga hari sa Israel kon magmatinumanon ang imong mga kaliwat sa pagsunod sa akong kasugoan sama sa imong gihimo.’

\VS{17}Busa karon, O
{\ND{Ginoo}}, Dios sa Israel, tumana ang imong gisaad sa imong alagad nga si David.


\par }{\PM \VS{18}“Apan mopuyo ka ba gayod, O Dios, sa kalibotan uban sa mga tawo? Dili ka man gani maigo sa langit, bisan pa sa labing habog nga kalangitan, unsa pa kaha dinhi sa Templo nga akong gipatukod?

\VS{19}Pamatia hinuon ako nga imong alagad sa akong pag-ampo ug pagpakiluoy. O
{\ND{Ginoo}} nga akong Dios, pamatia ang akong pagpanawag ug pag-ampo sa imong presensya.

\VS{20}Hinaut nga bantayan mo kining Templo adlaw ug gabii, kining lugar diin ikaw pasidunggan sumala sa imong giingon. Hinaut nga pamation mo ako nga imong alagad sa akong pag-ampo nga nag-atubang niining lugara.

\VS{21}Pamatia ang akong mga hangyo ug ang mga hangyo sa imong katawhan samtang nag-ampo kami nga nag-atubang niining dapita. Pamatia kami diha sa imong puloy-anan sa langit. Ug kon madungog mo kami, pasayloa kami.


\par }{\PM \VS{22}“Kon ang usa ka tawo giakusaran nga nakasala sa iyang isigka-tawo ug papanumpaon, ug unya moanhi siya sa imong halaran niini nga Templo sa pagpanumpa nga inosente siya,

\VS{23}pamatia kini diha sa langit ug hukmi ang imong mga alagad. Siloti ang nakasala sumala sa iyang binuhatan, ug hatagi ug hustisya ang walay sala, aron mapamatud-an nga inosente siya.


\par }{\PM \VS{24}“Kon ang imong katawhan nga mga Israelinhon mapildi sa ilang mga kaaway tungod kay nakasala sila kanimo, ug unya mobalik sila kanimo, modayeg kanimo ug mag-ampo niini nga Templo,

\VS{25}pamatia sila diha sa langit. Pasayloa sila sa ilang mga sala ug dad-a sila pagbalik sa yuta nga gihatag mo sa ilang mga katigulangan.


\par }{\PM \VS{26}“Kon dili mo paulanon tungod kay nakasala kanimo ang imong katawhan, ug unya mag-ampo sila nga nag-atubang niini nga Templo ug modayeg kanimo, ug maghinulsol sila sa ilang mga sala tungod kay gisilotan mo sila,

\VS{27}pamatia sila diha sa langit. Pasayloa sila nga imong mga alagad, ang imong katawhan nga mga Israelinhon. Tudloi sila sa matarong nga pagkinabuhi, ug padad-i ug ulan ang yuta nga imong gihatag kanila ingon nga ilang panulondon.


\par }{\PM \VS{28}“Kon adunay moabot nga kagutom sa yuta sa imong katawhan, o kaha katalagman, init nga hangin, peste sa mga tanom sama sa mga dulon ug mga ulod, o kon libotan sa mga kaaway ang ilang mga lungsod, o moabot kanila ang bisan unsa nga balatian;

\VS{29}kon aduna kanilay mag-ampo o magpakiluoy kanimo, pamatia sila. Kon giila nila nga tungod sa ilang mga sala miabot kining mga pag-antos ug kasakit kanila, ug mag-ampo sila nga gabayaw sa ilang mga kamot, ug nag-atubang niini nga Templo,

\VS{30}pamatia sila diha sa imong puloy-anan sa langit. Pasayloa sila, ug himoa sa matag-usa kanila ang angay sa ilang mga binuhatan, kay ikaw lamang gayod ang nasayod kon unsay anaa sa kasing-kasing sa tawo.

\VS{31}Unya motahod sila kanimo ug mosunod sa imong mga pamaagi samtang nagpuyo sila sa yuta nga imong gihatag sa among mga katigulangan.


\par }{\PM \VS{32}“Kon ang mga langyaw nga nagpuyo sa layong dapit makadungog sa imong kabantog ug pagkagamhanan, ug moanhi sila dinhi sa pagsimba kanimo ug mag-ampo sila nga nag-atubang niini nga Templo,

\VS{33}pamatia sila diha sa imong puloy-anan sa langit. Ug buhata ang tanan nilang gihangyo, aron ang tanang mga tawo sa kalibotan makaila kanimo ug motahod kanimo sama sa imong katawhan nga mga Israelinhon, ug aron mahibalo sila nga gipasidunggan ka dinhi sa balay nga akong gipatukod.


\par }{\PM \VS{34}“Kon ang imong katawhan molakaw sa pagpakig-gira sumala sa imong mando, ug kon mag-ampo sila kanimo nga nag-atubang niining siyudad nga imong gipili ug sa Templo nga akong gipatukod sa pagpasidungog kanimo,

\VS{35}pamatia diha sa langit ang ilang mga pag-ampo ug mga hangyo, ug hatagi sila sa kadaogan.\FTNT{*}{{\FR 6:35 }{\FQ{hatagi sila sa kadaogan}}{\FT{: o
}}{\FQA{ihatag ang husto alang kanila.
}}{\FT{Mao usab sa
}}{\XT{bersikulo 39}}{\FT{.}}}


\par }{\PM \VS{36}“Kon makasala sila kanimo, kay wala may bisan usa nga dili makasala, ug masuko ka ug itugyan mo sila sa ilang mga kaaway ug bihagon sila sa halayo o sa duol nga dapit,

\VS{37}ug kon sa kaulahian makaamgo sila, maghinulsol, ug magpakiluoy kanimo nga nag-ingon, ‘Nakasala kami, ug daotan ang among gihimo,’

\VS{38}pamatia ang ilang pag-ampo. Kon didto sa dapit diin gibihag sila mobalik sila kanimo sa tibuok nilang kasing-kasing ug huna-huna, ug mag-ampo nga nag-atubang niining yuta nga imong gihatag sa ilang mga katigulangan, niining siyudad nga imong gipili, ug niining Templo nga akong gipatukod sa pagpasidungog kanimo,

\VS{39}pamatia ang ilang mga pag-ampo ug mga hangyo diha sa imong puloy-anan sa langit, ug hatagi sila sa kadaogan. Pasayloa ang imong katawhan nga nakasala kanimo.


\par }{\PM \VS{40}“O Dios ko, hinaut nga imong tagdon ug pamation ang mga pag-ampo nga gihimo dinhi niining dapita.


\par }{\QM \VS{41}“Karon,
{\ND{Ginoong}} Dios, dali, anhi na sa imong Templo,


\par }{\QMB sa dapit nga imong pahulayanan,

\par }{\QMB sa nahimutangan sa Sudlanan sa Kasabotan nga simbolo sa imong gahom.

\par }{\QM Hinaut nga masinati sa imong mga pari ang imong pagluwas kanila,

\par }{\QMB ug magmalipayon ang imong matinumanong katawhan.

\par }{\QM \VS{42}O
{\ND{Ginoong}} Dios, ayaw isalikway ang imong pinili nga hari.


\par }{\QMB Hinumdomi ang imong makanunayon nga gugma kang David nga imong alagad.”



\par }\Chap{7}{\SH Ang Pagdedikar sa Templo
\par }
{\R (1 Hari 8:62-66)

\par }{\PP \VerseOne{1}Pagkahuman ni Solomon ug ampo, adunay kalayo nga mikunsad gikan sa langit ug milamoy sa halad nga sinunog ug sa uban pang mga halad, ug ang gamhanang presensya sa
{\ND{Ginoo}} milukop sa Templo.

\VS{2}Dili makasulod ang mga pari sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} tungod kay ang gamhanang presensya sa
{\ND{Ginoo}} milukop sa templo.

\VS{3}Sa dihang nakita sa tanang mga Israelinhon ang kalayo nga mikunsad ug ang gamhanang presensya sa
{\ND{Ginoo}} ibabaw sa Templo, mihapa sila ug misimba ug nagpasalamat sa
{\ND{Ginoo}}, miingon sila,

\par }{\Q “Maayo ang
{\ND{Ginoo}};

\par }{\QB ug ang iyang gugma nagpadayon hangtod sa kahangtoran.”


\par }{\MM \VS{4}Unya naghalad si Haring Solomon ug ang tanang katawhan ngadto sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{5}Naghalad si Haring Solomon ug 22,000 ka baka ug 120,000 ka karnero ug kanding. Niining paagiha, gidedikar sa hari ug sa mga katawhan ang Templo sa Dios.

\VS{6}Mibarog sa ilang mga pwesto didto sa templo ang mga pari, ug ingon usab ang mga Levita nga nanag-awit, “Ang iyang gugma walay kataposan.” Giduyogan nila kini sa mga instrumento nga gipahimo ni Haring David alang sa pagdayeg sa
{\ND{Ginoo}}. Atbang sa mga Levita, mipatingog usab ang mga pari sa ilang mga trumpeta samtang nanindog ang tanang mga Israelinhon.


\par }{\PP \VS{7}Gigahin ni Solomon ang hawanan nga anaa sa atubangan sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}. Naghalad sila ni Solomon didto ug mga halad nga sinunog, mga halad sa pagpasidungog sa
{\ND{Ginoo}}, ug mga tambok nga halad alang sa maayong relasyon, kay ang bronsi nga halaran nga iyang gipahimo gamay ra alang niini nga mga halad.


\par }{\PP \VS{8}Gisaulog usab ni Solomon ug sa tanang mga Israelinhon ang Pista sa Pagpatindog sa mga Payag sulod sa pito ka adlaw. Daghan kaayong mga katawhan ang nagtigom gikan sa Lebo Hamat sa amihan hangtod sa Yuta sa Ehipto sa habagatan.

\VS{9}Sa ikawalo nga adlaw, naghimo sila sa kataposang panagtigom, tungod kay sulod sa pito ka adlaw gisaulog nila ang pagdedikar sa halaran ug sa tibuok templo, ug sa laing pito ka adlaw gisaulog nila ang Pista sa Pagpatindog sa mga Payag.

\VS{10}Pagkasunod nga adlaw, nga mao ang ika-23 nga adlaw sa ikapito nga bulan, gipapauli ni Solomon ang mga tawo. Namauli sila nga labihan kamalipayon tungod sa tanang kaayo nga gihimo sa
{\ND{Ginoo}} kang David ug kang Solomon, ug sa iyang katawhan nga mga Israelinhon.


\par }{\SH Nagpakita ang
{\ND{Ginoo}} kang Solomon
\par }
{\R (1 Hari 9:1-9)

\par }{\PP \VS{11}Nahuman ra gayod ni Solomon ang pagpatukod sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} ug sa iyang palasyo. Nagmalampuson siya sa pagtuman sa tanan niyang giplano alang niini.

\VS{12}Unya usa ka gabii, nagpakita ang
{\ND{Ginoo}} kaniya ug miingon:

\par }{\PM “Nadungog ko ang imong pag-ampo ug gipili ko kini nga Templo ingon nga dapit nga halaran sa mga halad.


\par }{\PM \VS{13}“Kon pananglit dili ko paulanon, o ipakaon ko sa mga dulon ang mga tanom sa inyong yuta, o padad-an ko ang akong katawhan ug katalagman,

\VS{14}ug unya magpaubos sa ilang kaugalingon ang katawhan nga akong gipili, mag-ampo, modangop kanako, ug mobiya sa ilang daotang mga binuhatan, mamati ako sa langit ug pasayloon ko ang ilang sala, ug unya panalanginan ko pag-usab ang ilang yuta.

\VS{15}Hatagan ko silag pagtagad ug pamation ko ang mga pag-ampo nga ilang gihimo dinhi niining dapita,

\VS{16}kay kini nga Templo akong gipili ug gilain ingon nga usa ka dapit diin pasidunggan ako hangtod sa kahangtoran. Bantayan ko kini ug atimanon kanunay.


\par }{\PM \VS{17}“Ug ikaw, kon magkinabuhi ka nga matinumanon kanako sama sa gibuhat sa imong amahan nga si David, ug kon buhaton mo ang tanan nga gipahimo ko kanimo ug tumanon ang akong mga tulomanon ug mga lagda,

\VS{18}padayon nga maghari ang imong mga kaliwat hangtod sa kahangtoran. Mao usab kini ang akong gisaad sa imong amahan nga si David sa dihang giingnan ko siya, ‘Dili ka mawad-an ug kaliwat nga maghari sa Israel.’


\par }{\PM \VS{19}“Apan kon motalikod kamo ug dili motuman sa mga sugo ug mga tulomanon nga gihatag ko kaninyo, ug kon moalagad ug mosimba kamo sa ubang mga dios,

\VS{20}papahawaon ko kamo sa yuta nga gihatag ko kaninyo, ug isalikway ko kining Templo nga gipili ko ingon nga dapit diin pasidunggan ako. Unya himuon kining panig-ingnan sa kaalaotan ug bugal-bugalan kini sa tanang mga tawo.

\VS{21}Ug bisag gibantog kini nga Templo, gub-on ko kini. Makurat ug matingala gayod ang tanan nga molabay dinhi ug moingon, ‘Nganong gihimo man kini sa
{\ND{Ginoo}} niining yutaa ug niini nga Templo?’

\VS{22}Motubag ang uban, ‘Tungod kay gisalikway nila ang
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa ilang mga katigulangan nga nagpagawas kanila gikan sa Ehipto, ug mialagad sila ug misimba sa ubang mga dios. Mao kana nga gipadad-an sila sa
{\ND{Ginoo}} niini nga mga katalagman.’ ”




\par }\Chap{8}{\SH Ang Uban pang Napatukod ni Solomon
\par }
{\R (1 Hari 9:10-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Pagkahuman sa 20 ka tuig nga pagpatukod ni Solomon sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} ug sa iyang palasyo,

\VS{2}gipatukod niya pag-usab ang mga lungsod nga gihatag kaniya ni Hiram\FTNT{*}{{\FR 8:2 }{\FQ{Hiram}}{\FT{: o
}}{\FQA{Huram.}}} ug gipapuy-an niya kini sa mga Israelinhon.

\VS{3}Mao usab kini ang panahon nga gisulong ni Solomon ug giilog ang Hamat Zoba.

\VS{4}Gipatukod usab niya pag-usab ang Tadmor nga anaa mahimutang sa kamingawan ug ang mga lungsod sa Hamat nga gipatukoran niya sa mga bodega.

\VS{5}Gipalig-on niya ang ibabaw ug ubos nga bahin sa Bet Horon. Gipalibotan niya kini ug mga paril ug gipabutangan ug mga pultahan nga adunay mga trangka.

\VS{6}Mao usab ang iyang gihimo sa Baalat ug sa uban pang mga lungsod nga gipatukoran niya sa iyang mga bodega, ug butanganan sa iyang mga karwahi ug mga kabayo. Gipatukod niya ang tanang gusto niyang tukoron didto sa Jerusalem, sa Lebanon, ug sa tanang yuta nga sakop niya.


\par }{\PP \VS{7-8}Adunay mga katawhan pa nga dili mga Israelinhon nga nahibilin sa Israel. Sila mao ang mga kaliwat sa mga Hitihanon, Amorihanon, Perisihanon, Hibihanon, ug mga Jebusihanon, nga wala mahurot ug pamatay sa mga Israelinhon sa pag-ilog nila sa yuta sa Canaan. Gihimo sila ni Solomon nga mga ulipon ug gipugos sa pagtrabaho. Nagpabilin sila nga ulipon hangtod karon.

\VS{9}Apan wala ni Solomon himoang mga ulipon ang mga Israelinhon. Gihimo niya silang iyang mga sundalo, mga opisyal, mga pangulo sa iyang mga sundalo, mga komander sa iyang mga tigkarwahi, ug mga tigkabayo.

\VS{10}Ang 250 kanila gihimo ni Haring Solomon nga mga opisyal nga tigdumala sa mga nagtrabaho sa iyang mga proyekto.


\par }{\PP \VS{11}Sa dihang nahuman na ang palasyo nga gipahimo ni Solomon alang sa iyang asawa nga anak sa hari sa Ehipto,\FTNT{†}{{\FR 8:11 }{\FQ{hari sa Ehipto}}{\FT{: sa Hebreo,
}}{\FQA{Paraon.}}} gibalhin niya ang iyang asawa didto gikan sa Lungsod ni David. Kay miingon siya, “Dili mahimo nga magpuyo ang akong asawa sa palasyo ni Haring David sa Israel, kay balaan kini nga dapit tungod kay didto kaniadto ang Sudlanan sa
{\ND{Ginoo}}.”


\par }{\PP \VS{12}Unya naghalad si Solomon ug mga halad nga sinunog ngadto sa
{\ND{Ginoo}} didto sa halaran nga iyang gipahimo atubangan sa balkonahe sa Templo.

\VS{13}Gituman niya ang sugo ni Moises nga maghalad sa gitakda nga mga halad alang sa inadlaw-adlaw nga paghalad, ug sa panahon sa Adlaw nga Igpapahulay, ug sa mga panahon sa Pista sa Pagsugod sa Bulan, Pista sa Pan nga Walay Patubo, Pista sa Ting-ani, ug Pista sa Pagpatindog sa mga Payag.

\VS{14}Ug sumala sa mando sa iyang amahan nga si David, gigrupo niya ang mga pari ug mga Levita alang sa ilang mga buluhaton. Ang mga Levita mao ang manguna sa mga tawo sa pagdayeg sa Dios ug sila ang motabang sa mga pari sa mga buluhaton sa Templo matag adlaw. Gigrupo usab niya ang mga magbalantay sa mga pultahan sa Templo, kay mao kini ang sugo ni David nga alagad sa Dios.

\VS{15}Gituman gayod ni Solomon ang tanang mga sugo ni Haring David bahin sa mga pari ug mga Levita, ug sa mga bodega.


\par }{\PP \VS{16}Natuman gayod ang tanang gipahimo ni Solomon alang sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}, gikan sa pagbutang sa pundasyon, hangtod sa pagkahuman niini.


\par }{\PP \VS{17}Unya miadto si Solomon sa Ezion Geber ug Elat, sa baybayon sa Pulang Dagat, sa yuta sa Edom.

\VS{18}Gipadad-an siya ni Hiram ug mga barko nga gidumalahan sa iya mismong mga opisyal nga hanas nga mga marinero. Milawig sila uban sa mga tawo ni Solomon paingon sa Ofir. Ug sa pagbalik nila, nakadala silag 16 ka toneladang bulawan, ug gidala nila kini ngadto kang Haring Solomon.




\par }\Chap{9}{\SH Mibisita ang Rayna sa Sheba kang Haring Solomon
\par }
{\R (1 Hari 10:1-13)

\par }{\PP \VerseOne{1}Sa dihang nadunggan sa rayna sa Sheba ang kabantog ni Solomon, miadto siya sa Jerusalem aron sulayan ang kaalam ni Solomon pinaagi sa malisod nga mga pangutana. Miabot siya sa Jerusalem uban ang daghan niyang mga sakop ug mga kamelyo nga kargado sa mga gasa nga pahumot, bulawan nga labihan kadaghan, ug mahalong mga bato. Sa nagkaatubang na sila si Solomon, gipangutana niya kini sa tanang anaa sa iyang huna-huna.

\VS{2}Gitubag ni Solomon ang tanan niyang mga pangutana ug wala gayoy butang nga dili ikasaysay ni Solomon kaniya.

\VS{3}Sa dihang napamatud-an sa rayna sa Sheba ang kaalam ni Solomon, ug sa dihang nakita niya ang katahom sa palasyo nga gipatukod niini,

\VS{4}nakadayeg gayod siya. Mao usab ang iyang gibati sa dihang nakita niya ang pagkaon sa lamisa sa hari, ang pagkadumala sa iyang mga opisyal, ang pag-alagad sa iyang mga sulugoon ug mga tigsilbi sa bino nga adunay matahom nga mga uniporme, ug ang mga halad nga sinunog nga iyang gihalad sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}.


\par }{\PP \VS{5}Miingon siya sa hari, “Tinuod gayod diay ang nadunggan ko didto sa akong nasod bahin sa imong mga binuhatan ug kaalam.

\VS{6}Wala ako motuo niini hangtod nga mianhi ako ug nakita ko kini mismo. Ang tinuod, wala gani diay sa katunga ang akong nadunggan bahin kanimo. Ang imong kaalam labaw pa kay sa akong nadunggan.

\VS{7}Pagkabulahan sa imong katawhan! Pagkabulahan sa mga opisyal nga nag-alagad kanimo kay kanunay silang makadungog sa imong kaalam.

\VS{8}Dalaygon ang
{\ND{Ginoo}} nga imong Dios, nga nalipay kanimo ug nagbutang kanimo sa trono aron maghari alang kaniya. Tungod sa gugma sa imong Dios alang sa Israel ug sa iyang tinguha nga molungtad kini nga nasod hangtod sa kahangtoran, gihimo ka niyang ilang hari, aron mapatunhay mo ang hustisya ug katarong.”


\par }{\PP \VS{9}Gihatagan sa rayna sa Sheba si Haring Solomon ug lima ka toneladang bulawan, daghan kaayong mga pahumot, ug mahalong mga bato. Wala gayoy nakatupong sa kadaghan sa pahumot nga gihatag sa rayna sa Sheba ngadto kang Haring Solomon.


\par }{\PP \VS{10}Ang mga tawo ni Haring Solomon ug ni Hiram nga nagdalag bulawan gikan sa Ofir, nagdala usab ug daghang kahoy nga algum ug mahalong mga bato.

\VS{11}Gigamit sa hari ang mga kahoyng algum sa paghimog mga hagdanan alang sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} ug sa palasyo, ug ang uban gihimong mga harpa ug mga lira alang sa mga musikero. Wala gayoy sama niadto nga makita sa Juda.


\par }{\PP \VS{12}Gihatag ni Haring Solomon sa rayna sa Sheba ang tanan nga gipangayo niini. Mas daghan pa ang gihatag ni Solomon kaniya kaysa iyang gidala. Pagkahuman mipauli ang rayna sa iyang dapit uban sa iyang mga tawo.


\par }{\SH Ang Bahandi ni Solomon
\par }
{\R (1 Hari 10:14-29)

\par }{\PP \VS{13}Matag tuig magdawatan si Solomon ug 23 ka toneladang bulawan,

\VS{14}walay labot sa mga buhis nga gikan sa mga negosyante. Maghatagan usab kaniyag mga bulawan ug pilak ang tanang hari sa Arabia ug ang mga gobernador sa Israel.


\par }{\PP \VS{15}Nagpahimo si Haring Solomon ug 200 ka dagkong mga taming nga hinimo sa sinalsal nga bulawan. Mga pito ka kilong bulawan ang nagamit alang sa matag-usa.

\VS{16}Nagpahimo usab siyag 300 ka gagmayng mga taming nga hinimo sa sinalsal nga bulawan. Mga tulo ka kilong bulawan ang nagamit alang sa matag-usa. Gipabutang niya kining tanan didto sa bahin sa palasyo nga gitawag ug Kalasangan sa Lebanon.


\par }{\PP \VS{17}Nagpahimo usab ang hari ug usa ka dakong trono nga hinimo gikan sa bangkil sa elepante, ug gihaklapan kinig purong bulawan.

\VS{18}Adunay unom ka ang-ang ang trono, ug gibutangan kinig tungtonganan sa tiil nga hinimo sa bulawan. Adunay tungtonganan sa bukton ang kada kilid sa trono, ug tapad niini, adunay estatuwa sa liyon nga nagtindog.

\VS{19}Adunay estatuwa sa liyon sa kada kilid sa matag ang-ang. Sa unom ka ang-ang adunay 12 tanan ka estatuwa sa liyon. Wala gayoy sama niini sa bisan asa nga gingharian.

\VS{20}Ang tanang imnanan ni Haring Solomon pulos bulawan, ug ang tanang kagamitan sa bahin sa palasyo nga gitawag ug Kalasangan sa Lebanon pulos usab bulawan. Walay mga butang nga hinimo gikan sa plata kay wala kaayoy bili ang plata sa panahon ni Solomon.

\VS{21}Adunay mga barko usab si Solomon nga magbiyahian sa Tarshish uban sa mga tawo ni Hiram. Modunggo kini kausa sa kada tulo ka tuig, dala ang mga bulawan, pilak, bangkil sa elepante, ug mga unggoy.


\par }{\PP \VS{22}Si Haring Solomon nahimong labing adunahan ug labing maalamon sa tanang mga hari sa kalibotan.

\VS{23}Ang tanang hari sa kalibotan nagtinguha nga ikaatubang si Solomon aron makapamati sila sa kaalam nga gihatag sa Dios kaniya.

\VS{24}Ug matag tuig, ang matag-usa nga mobisita kaniya magdalag mga gasa, mga butang nga hinimo sa plata ug bulawan, mga bisti, mga armas, mga pahumot, mga kabayo, ug mga mula.


\par }{\PP \VS{25}Adunay 4,000 ka mga kuwadra si Solomon alang sa iyang mga kabayo ug mga karwahi. Aduna siyay 12,000 ka mga kabayo\FTNT{*}{{\FR 9:25 }{\FQ{mga kabayo}}{\FT{: o
}}{\FQA{tigkabayo.}}} nga gibutang niya sa mga lungsod nga butanganan sa mga karwahi, ug ang uban didto duol kaniya sa Jerusalem.

\VS{26}Gisakop niya ang tanang mga hari gikan sa Suba sa Eufrates hangtod sa yuta sa mga Filistihanon ug sa utlanan sa Ehipto.

\VS{27}Sa panahon nga siya ang hari, ang plata daw sama kaabunda sa mga bato didto sa Jerusalem, ug ang mga kahoyng sedro sama kaabunda sa mga kahoyng sikomoro sa kabungtoran sa kasadpan.\FTNT{†}{{\FR 9:27 }{\FQ{kabungtoran sa kasadpan}}{\FT{: sa Hebreo,
}}{\FQA{Shefela.}}}

\VS{28}Ang mga kabayo ni Solomon naggikan pa sa Ehipto ug sa uban nga mga nasod.


\par }{\SH Ang Pagkamatay ni Solomon
\par }
{\R (1 Hari 11:41-43)

\par }{\PP \VS{29}Ang uban pang sugilanon bahin sa paghari ni Solomon, gikan sa sinugdan hangtod sa kataposan, nasulat sa Libro ni Propeta Natan, sa Mga Panagna ni Ahia nga taga-Silo, ug sa Mga Panan-awon ni Propeta Iddo, nga nagsugilon usab bahin sa paghari ni Jeroboam nga anak ni Nebat.

\VS{30}Sa Jerusalem nagpuyo si Solomon samtang naghari siya sa tibuok Israel sulod sa 40 ka tuig.

\VS{31}Sa dihang namatay siya, gilubong siya sa lungsod sa iyang amahan nga si David. Ug si Rehoboam nga iyang anak ang mipuli kaniya ingon nga hari.




\par }\Chap{10}{\SH Nagrebelde ang Israel kang Rehoboam
\par }
{\R (1 Hari 12:1-20)

\par }{\PP \VerseOne{1}Miadto si Rehoboam sa Sekem, diin nagtigom ang mga Israelinhon sa pagproklamar kaniya nga hari.

\VS{2}Pagkadungog niini ni Jeroboam nga anak ni Nebat, mibalik siya sa Israel. (Kay niadtong panahona didto siya magpuyo sa Ehipto, diin miikyas siya gikan kang Haring Solomon.)

\VS{3}Gipatawag sa mga Israelinhon si Jeroboam, ug nangadto sila kang Rehoboam ug miingon,

\VS{4}“Bug-at ang mga gipatuman sa imong amahan kanamo. Apan kon imo kining pagaan-gaanan, amo kang alagaran.”


\par }{\PP \VS{5}Mitubag si Rehoboam, “Hatagi una ninyo akog tulo ka adlaw sa paghuna-huna niini, pagkahuman balik kamo dinhi kanako.” Busa namauli ang mga tawo.


\par }{\PP \VS{6}Nakigkita dayon si Haring Rehoboam sa hamtong nga mga tawo nga nakaalagad sa iyang amahan nga si Solomon sa buhi pa kini. Nangutana si Rehoboam kanila, “Unsa may inyong ikatambag nga itubag ko sa gihangyo niadtong mga tawo?”


\par }{\PP \VS{7}Mitubag sila, “Kon ipakita mo ang imong kaayo kanila, ug ihatag mo kanila ang ilang gihangyo, magpabilin sila sa pag-alagad kanimo.”


\par }{\PP \VS{8}Apan wala tumana ni Rehoboam ang tambag sa mga hamtong. Nakigkita hinuon siya sa mga pamatan-on nga kaedad niya nga nag-alagad kaniya.

\VS{9}Nangutana siya kanila, “Unsa may inyong ikatambag nga itubag ko sa gihangyo niadtong mga tawo? Mihangyo sila nga pagaan-gaanan ko ang bug-at nga mga gipatuman sa akong amahan kanila.”


\par }{\PP \VS{10}Mitubag ang mga pamatan-on, “Mao kini ang itubag niadtong mga tawo nga mihangyo kanimo: ‘Ang akong kumingking mas dako pa kaysa hawak sa akong amahan.

\VS{11}Kon bug-at ang gipatuman sa akong amahan kaninyo, dugangan ko pa kana. Kon gikastigo kamo sa akong amahan pinaagi sa latigo, kastigohon ko kamo pinaagi sa latigo nga adunay talinis nga mga metal.\FTNT{*}{{\FR 10:11 }{\FQ{latigo nga adunay talinis nga mga metal}}{\FT{: sa literal,
}}{\FQA{mga tanga.}}}’ ”


\par }{\PP \VS{12}Paglabay sa tulo ka adlaw, mibalik si Jeroboam ug ang mga tawo kang Haring Rehoboam, sumala sa giingon niini kanila.

\VS{13}Apan wala tumana ni Rehoboam ang gitambag kaniya sa hamtong nga mga magtatambag. Misinghag hinuon siya ug misulti

\VS{14}sumala sa gitambag kaniya sa mga pamatan-on. Miingon siya kanila, “Bug-at ang gipatuman sa akong amahan kaninyo, ug dugangan ko pa kini. Kon gikastigo kamo sa akong amahan pinaagi sa latigo, kastigohon ko kamo pinaagi sa latigo nga adunay talinis nga mga metal.”

\VS{15}Ug tuod man wala mamati ang hari sa hangyo sa mga tawo, kay pagbuot kadto sa
{\ND{Ginoong}} Dios aron matuman ang iyang gisulti kang Jeroboam nga anak ni Nebat pinaagi kang Ahia nga taga-Silo.


\par }{\PP \VS{16}Sa dihang nakita sa mga Israelinhon nga wala tagda sa hari ang ilang gihangyo, miingon sila sa hari,

\par }{\Q “Wala kamiy labot kanimo, kaliwat ni David!

\par }{\QB Bahala ka na sa imong gingharian!

\par }{\Q Dali mga Israelinhon,

\par }{\QB mamauli kita!”

\par }{\MM Busa namauli ang mga Israelinhon.

\VS{17}Mao kadto nga ang mga Israelinhon lang nga namuyo sa mga lungsod sa Juda mao ang gidumalahan ni Rehoboam.


\par }{\PP \VS{18}Unya gipaadto ni Haring Rehoboam si Hadoram,\FTNT{†}{{\FR 10:18 }{\FQ{Hadoram}}{\FT{: o
}}{\FQA{Adoniram.}}} ang tigdumala sa mga tawong gipugos sa pagpatrabaho, aron makig-areglo kanila. Apan gibato siya sa mga Israelinhon hangtod namatay. Pagkadungog niini ni Rehoboam, midali-dali siyag sakay sa iyang karwahi ug miikyas ngadto sa Jerusalem.

\VS{19}Hangtod karon nagrebelde pa gihapon ang mga Israelinhon sa mga kaliwat ni David.




\par }\Chap{11}{\SH Gipasidan-an ni Shemaya si Rehoboam
\par }
{\R (1 Hari 12:21-24)

\par }{\PP \VerseOne{1}Pag-abot ni Rehoboam sa Jerusalem, gitigom niya ang hanas nga mga sundalo gikan sa mga tribo sa Juda ug Benjamin. Nakatigom siyag 180,000 ka mga sundalo aron sa pagpakig-gira sa katawhan sa Israel ug sa pagbawi sa iyang gingharian.

\VS{2}Apan miingon ang
{\ND{Ginoo}} kang Shemaya nga iyang alagad,

\VS{3}“Sultihi si Rehoboam nga hari sa Juda, nga anak ni Solomon, ug ang tanang Israelinhon sa Juda ug Benjamin

\VS{4}nga ako, ang
{\ND{Ginoo}}, nag-ingon: ‘Ayaw kamo pakig-gira sa inyong mga kadugo. Pamauli kamo, kay pagbuot ko kining tanan.’ ” Busa mituman sila sa
{\ND{Ginoo}} ug wala nila sulonga si Jeroboam.


\par }{\PP \VS{5}Nagpabilin si Rehoboam sa Jerusalem ug gilig-on niya kini nga mga lungsod aron sa pagpanalipod sa Juda:

\VS{6}Betlehem, Etam, Tekoa,

\VS{7}Bet Zur, Soco, Adulam,

\VS{8}Gat, Maresha, Zif,

\VS{9}Adoraim, Lakish, Azeka,

\VS{10}Zora, Ayalon, ug Hebron. Mao kini ang pinarilan nga mga lungsod sa Juda ug Benjamin.

\VS{11}Gilig-on niya ang mga paril niini ug gipabutangan niya kinig mga komander, ug gipundohan ug mga pagkaon, lana sa olibo, ug bino.

\VS{12}Gisangkapan usab niya kini nga mga lungsod ug mga taming ug bangkaw ug gilig-on gayod niya kini pag-ayo. Busa ang Juda ug ang Benjamin nagpabilin ilalom sa iyang pagmando.


\par }{\PP \VS{13}Apan ang mga pari ug mga Levita nga namuyo didto sa ubang bahin sa Israel midapig kang Rehoboam.

\VS{14}Kini nga mga kaliwat ni Levi namiya sa ilang mga pinuy-anan ug kabtangan ug namalhin sa Jerusalem ug sa ubang bahin sa Juda tungod kay gipang-abog sila ni Jeroboam ug sa mga anak niini gikan sa pag-alagad ingon nga mga pari sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{15}Nagbutang si Jeroboam ug iyang kaugalingong mga pari sa mga simbahanan diha sa habog nga mga dapit, diin gisimba nila ang ilang mga dios-dios nga kanding ug baka nga hinimo ni Jeroboam.

\VS{16}Ang mga Israelinhon gikan sa ubang tribo sa Israel nga gustong magpadayon sa pagdangop sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa Israel, nangadto sa Jerusalem aron maghalad sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa ilang mga katigulangan.

\VS{17}Nakapalig-on sila sa gingharian sa Juda, ug sulod sa tulo ka tuig gipaluyohan nila si Rehoboam nga anak ni Solomon. Mituman sila sa
{\ND{Ginoo}} sama sa ilang gihimo sa mga panahon sa paghari ni David ug ni Solomon.


\par }{\SH Ang Pamilya ni Rehoboam
\par }
{\PP \VS{18}Gipangasawa ni Rehoboam si Mahalat kansang amahan mao si Jerimot nga anak ni David, ug ang inahan mao si Abihail nga anak ni Eliab nga anak ni Jesse.

\VS{19}Si Rehoboam ug si Mahalat adunay tulo ka anak nga sila si Jeush, Shemaria, ug Zaham.

\VS{20}Gipangasawa usab ni Rehoboam si Maaca nga anak ni Absalom. Ang ilang mga anak mao sila si Abias, Atai, Ziza, ug Shelomit.

\VS{21}Mas gihigugma ni Rehoboam si Maaca kaysa uban niyang mga asawa. Adunay 18 ka mga asawa si Rehoboam ug aduna pa gayod siyay 60 ka mga asawa nga sulugoon. Aduna siyay 28 ka anak nga lalaki ug 60 ka babaye.

\VS{22}Ang anak niya kang Maaca nga si Abias mao ang iyang gipili nga mangulo sa iyang mga anak nga prinsipe, ug nagkahulogan kini nga si Abias mao ang mopuli kaniya ingon nga hari.

\VS{23}Maalamon nga gihatagan ni Rehoboam ug katungdanan ang uban pa niya nga mga anak, ug gibutang niya sila sa pinarilan nga mga lungsod sa Juda ug Benjamin. Gihatagan niya sila sa ilang mga kinahanglanon, ug gipangitaan ug mga asawa.




\par }\Chap{12}{\SH Gisulong ni Shishak ang Jerusalem
\par }
{\R (1 Hari 14:25-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Sa dihang milig-on na ang paghari ni Rehoboam ug gamhanan na siya, gisalikway niya ug sa tibuok Israel ang kasugoan sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{2}Tungod kay wala sila magmatinumanon sa
{\ND{Ginoo}}, gisulong ni Shishak nga hari sa Ehipto ang Jerusalem sa ikalima nga tuig sa paghari ni Rehoboam.

\VS{3}Misulong si Shishak dala ang 1,200 ka mga karwahi, 60,000 ka mga tigkabayo, ug daghan kaayong mga sundalo, nga ang uban gikan pa sa Libya, Sucot, ug Etiopia.

\VS{4}Nailog ni Shishak ang pinarilan nga mga lungsod sa Juda ug mipadayon pagsulong ngadto sa Jerusalem.


\par }{\PP \VS{5}Unya miadto si Propeta Shemaya kang Rehoboam ug sa mga pangulo sa Juda nga nagtigom didto sa Jerusalem tungod sa kahadlok kang Shishak. Miingon si Shemaya kanila, “Mao kini ang giingon sa
{\ND{Ginoo}}: Gisalikway ninyo ako, busa gitugyan ko kamo kang Shishak.”


\par }{\PP \VS{6}Nagpaubos sa ilang kaugalingon ang hari ug ang mga pangulo sa Israel. Miingon sila, “Matarong ang
{\ND{Ginoo}}!”


\par }{\PP \VS{7}Sa dihang nakita sa
{\ND{Ginoo}} nga nagpaubos sila sa ilang kaugalingon, miingon ang
{\ND{Ginoo}} pinaagi kang Shemaya, “Tungod kay nagpaubos sila sa ilang kaugalingon, dili ko sila laglagon sa hingpit. Hatagan ko silag gamayng kapahulayan. Dili ko ipatagamtam ang akong kasuko sa Jerusalem pinaagi kang Shishak.

\VS{8}Apan ipasakop ko sila kaniya aron makakat-on sila nga mas maayo ang mag-alagad kanako kaysa mag-alagad sa mga yutan-on nga mga hari.”


\par }{\PP \VS{9}Sa dihang gisulong ni Shishak nga hari sa Ehipto ang Jerusalem, gipanguha niya ang mga bahandi sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} ug sa palasyo. Gikuha niya ang tanan, apil ang mga taming nga bulawan nga gipahimo ni Solomon.

\VS{10}Busa nagpahimo si Haring Rehoboam ug mga taming nga bronsi nga ipuli niadtong mga taming, ug gitugyan niya kini sa mga opisyal sa mga tigbalantay nga nagbantay sa pultahan sa palasyo.

\VS{11}Sa matag adto sa hari sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}, mouban kaniya ang mga tigbalantay nga nagdala niini nga mga taming, ug pagkahuman ibalik ra usab nila kini sa kuwarto alang sa mga tigbalantay.


\par }{\PP \VS{12}Sa dihang nagpaubos si Rehoboam sa iyang kaugalingon, nawala ang kasuko sa
{\ND{Ginoo}} kaniya, ug wala siya laglaga sa hingpit. Nakasinati usab ug mga kaayohan ang Juda.


\par }{\PP \VS{13}Milig-on ang pagdumala ni Haring Rehoboam ug nagpadayon siya sa paghari didto sa Jerusalem. Nag-edad siya ug 41 ka tuig sa dihang nahimo siyang hari, ug naghari siyag 17 ka tuig sa Jerusalem, ang siyudad nga gipili sa
{\ND{Ginoo}} gikan sa tanang tribo sa Israel ingon nga dapit diin pasidunggan siya. Ang ngalan sa inahan ni Rehoboam mao si Naama nga usa ka Amonihanon.

\VS{14}Apan naghimog daotan si Rehoboam tungod kay wala siya magtinguha sa pagdangop sa
{\ND{Ginoo}}.


\par }{\PP \VS{15}Ang sugilanon mahitungod sa paghari ni Rehoboam, gikan sa sinugdan hangtod sa kataposan, nasulat sa Libro ni Propeta Shemaya ug sa Libro ni Propeta Iddo, nga kabahin sa listahan sa mga kaliwatan. Sa panahon nga naghari si Rehoboam kanunay nga adunay gira tali kaniya ug kang Jeroboam.

\VS{16}Sa dihang namatay si Rehoboam, gilubong siya didto sa lungsod ni David. Ug si Abias nga iyang anak mao ang mipuli kaniya ingon nga hari.




\par }\Chap{13}{\SH Ang Paghari ni Abias sa Juda
\par }
{\R (1 Hari 15:1-8)

\par }{\PP \VerseOne{1}Nahimong hari sa Juda si Abias sa ika-18 nga tuig sa paghari ni Jeroboam sa Israel.

\VS{2}Sa Jerusalem siya nagpuyo, ug naghari siya sulod sa tulo ka tuig. Ang iyang inahan mao si Maaca\FTNT{*}{{\FR 13:2 }{\FQ{Maaca}}{\FT{: o
}}{\FQA{Micaya.}}} nga anak ni Uriel nga taga-Gibea.

\par }{\PP Unya may nahitabong gira tali kang Abias ug Jeroboam.

\VS{3}Misulong si Abias uban ang 400,000 ka maisog nga mga sundalo, ug nangandam usab si Jeroboam ug 800,000 ka maisog nga mga sundalo alang sa pagpakig-gira.

\VS{4}Pag-abot ni Abias sa kabungtoran sa Efraim, mitindog siya sa Bukid sa Zemaraim ug misinggit ngadto kang Jeroboam ug sa mga taga-Israel, “Pamati kamo kanako.

\VS{5}Wala ba kamo makahibalo nga ang
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa Israel, naghimog walay kataposan nga kasabotan kang David nga siya ug ang iyang mga kaliwat mao ang maghari sa Israel hangtod sa kahangtoran?

\VS{6}Apan ikaw Jeroboam nga anak ni Nebat nagrebelde sa imong agalon nga si Solomon nga anak ni David.

\VS{7}Nagtigom diha kanimo ang mga tawong walay hinungdan, ug nakigbatok kang Rehoboam nga anak ni Solomon niadtong batan-on pa kini ug wala pa kaayoy eksperyensya ug walay ikasarang sa pagsukol kaninyo.


\par }{\PP \VS{8}“Ug karon gusto kamong makigbatok sa gingharian sa
{\ND{Ginoo}} nga ginadumalahan sa kaliwat ni David, tungod kay daghan kamog mga sundalo, ug uban kaninyo ang mga bulawan nga baka nga gipahimo ni Jeroboam ingon nga inyong mga dios.

\VS{9}Giabog ninyo ang mga pari sa
{\ND{Ginoo}}, nga mga kaliwat ni Aaron, ug ang mga Levita. Ug nagpili kamog inyong mga pari sama sa gihimo sa ubang mga nasod. Alang kaninyo si bisan kinsa nga adunay nating torong baka ug pito ka hamtong nga laking karnero mahimo nang idedikar ingon nga pari sa inyong dili tinuod nga mga dios.


\par }{\PP \VS{10}“Apan alang kanamo, ang
{\ND{Ginoo}} mao ang among Dios, ug wala namo siya isalikway. Ang among mga pari nga nag-alagad sa
{\ND{Ginoo}} mga kaliwat ra gayod ni Aaron, ug ang nagtabang kanila mao lang ang mga Levita.

\VS{11}Buntag ug gabii gahalad sila sa
{\ND{Ginoo}} ug mga halad nga sinunog ug humot nga insenso. Ipahimutang nila ang pan diha sa sagradong lamisa. Ug kada gabii dagkotan nila ang mga suga nga anaa sa bulawan nga mga tungtonganan. Gatuman kami sa mga sugo sa
{\ND{Ginoo}} nga among Dios. Apan kamo, inyo siyang gisalikway.

\VS{12}Ang Dios kauban namo; siya ang among pangulo. Ang iyang mga pari mopatingog sa mga trumpeta sa pagpanguna kanamo sa pagpakig-gira kaninyo. Mga katawhan sa Israel, ayaw kamo pagpakigbatok sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa inyong mga katigulangan, kay dili gayod kamo magmalampuson.”


\par }{\PP \VS{13}Samtang nagsulti si Abias, hilom nga nagpadala si Jeroboam ug mga sundalo sa luyo sa mga taga-Juda aron sa pag-atang kanila.

\VS{14}Sa dihang nakita sa mga taga-Juda nga gisulong sila gikan sa likod ug sa atubangan, nangayo sila ug tabang sa
{\ND{Ginoo}}. Gipatingog dayon sa mga pari ang mga trumpeta,

\VS{15}ug naninggit ug kusog ang mga taga-Juda. Sa ilang pagsinggit gipildi sa Dios si Jeroboam ug ang mga sundalo sa Israel. Gigukod sila ni Abias ug sa mga sundalo sa Juda.

\VS{16}Miikyas ang mga taga-Israel ug gitugyan sila sa Dios ngadto sa mga taga-Juda.

\VS{17}Daghan kaayo ang napatay ni Abias ug sa iyang mga sundalo, 500,000 ka labing maayong mga sundalo sa Israel.

\VS{18}Napildi sa mga taga-Juda ang mga taga-Israel tungod kay misalig sila sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa ilang mga katigulangan.


\par }{\PP \VS{19}Gigukod ni Abias si Jeroboam ug nailog niya gikan niini ang mga lungsod sa Betel, Jeshana, ug Efron, ug apil ang mga baryo sa ilang palibot.

\VS{20}Wala na gayod mabawi ni Jeroboam ang iyang gahom sa panahon ni Abias, ug sa kaulahian gisilotan siya sa
{\ND{Ginoo}} ug namatay siya.

\VS{21}Nahimong gamhanan si Abias. Nakaangkon siya ug 14 ka mga asawa ug 22 ka mga anak nga lalaki ug 16 ka mga anak nga babaye.

\VS{22}Ang uban pang sugilanon mahitungod sa paghari ni Abias, ang iyang gipanulti ug ang iyang mga binuhatan, nasulat sa Libro ni Propeta Iddo.




\par }\Chap{14}{\PP \VerseOne{1}Namatay si Abias ug gilubong sa Lungsod ni David. Si Asa nga iyang anak mao ang mipuli kaniya ingon nga hari. Samtang si Asa ang hari, adunay kalinaw sa Juda sulod sa 10 ka tuig.


\par }{\SH Ang Paghari ni Asa sa Juda
\par }
{\PP \VS{2}Gihimo ni Asa ang husto ug matarong atubangan sa
{\ND{Ginoo}} nga iyang Dios.

\VS{3}Gipaguba niya ang mga halaran alang sa mga dios-dios ug ang mga simbahanan diha sa habog nga mga dapit. Gipaguba usab niya ang handomanan nga mga bato ug gipamutol ang poste nga simbolo sa diosa nga si Ashera.

\VS{4}Gimandoan niya ang katawhan sa Juda sa pagdangop sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa ilang mga katigulangan, ug sa pagtuman sa iyang balaod ug kasugoan.

\VS{5}Gipaguba niya ang mga simbahanan diha sa habog nga mga dapit ug ang mga halaran nga sunoganan ug mga insenso sa tanang lungsod sa Juda. Busa adunay kalinaw ang gingharian sa Juda sa panahon sa paghari ni Asa.

\VS{6}Ug sulod niadtong malinawon nga mga tuig, nakahimo siya sa pagpatukod ug mga pinarilan nga lungsod sa Juda. Walay nakig-gira kaniya niadtong panahona, kay gihatagan siya sa
{\ND{Ginoo}} ug kalinaw.


\par }{\PP \VS{7}Miingon si Asa sa mga taga-Juda, “Atong lig-onon kini nga mga lungsod pinaagi sa pagbutang ug mga paril ug tore sa palibot niini, ug butangan natog trangka ang mga pultahan. Ato pa gihapon kining yutaa tungod kay midangop kita sa
{\ND{Ginoo}} nga atong Dios. Gihatagan niya kitag kalinaw gikan sa atong mga kaaway sa palibot.” Busa gipalig-on nila ang mga lungsod ug nagmauswagon sila.


\par }{\PP \VS{8}Adunay 300,000 ka mga sundalo si Asa nga mga taga-Juda, nga armado sa dagkong mga taming ug mga bangkaw. Aduna usab siyay 280,000 ka mga sundalo nga taga-Benjamin, nga armado sa gagmay nga mga taming ug mga pana. Kini silang tanan pulos maisog nga mga sundalo.


\par }{\PP \VS{9}Naglakaw si Zera nga taga-Etiopia\FTNT{*}{{\FR 14:9 }{\FQ{taga-Etiopia}}{\FT{: sa Hebreo,
}}{\FQA{taga-Cush.}}} uban ang daghan kaayong mga sundalo ug 300 ka mga karwahi sa pagsulong sa Juda. Nakaabot sila sa Maresha.

\VS{10}Naglakaw usab sila si Asa sa pagpakig-gira kang Zera. Nagpahimutang sila sa Walog sa Zefata duol sa Maresha.

\VS{11}Unya nag-ampo si Asa sa
{\ND{Ginoo}} nga iyang Dios, “{\ND{Ginoo}}, wala nay lain pa nga makatabang sa mga tawo nga walay ikasarang batok sa mga gamhanan kondili ikaw lang. Tabangi kami,
{\ND{Ginoo}} nga among Dios, kay nagsalig kami kanimo. Ug sa imong ngalan mianhi kami dinhi batok niining daghan kaayong mga sundalo.
{\ND{Ginoo}}, ikaw ang among Dios. Ayaw itugot nga modaog ang tawo batok kanimo.”


\par }{\PP \VS{12}Busa gipildi sa
{\ND{Ginoo}} ang mga taga-Etiopia sa atubangan ni Asa ug sa mga taga-Juda. Nangikyas ang mga taga-Etiopia,

\VS{13}ug gigukod sila ni Asa ug sa iyang mga sundalo hangtod sa Gerar. Daghan kaayo ang nangamatay sa mga taga-Etiopia hinungdan nga dili na sila makahimo pa sa pagpakig-gira. Gipildi sila sa
{\ND{Ginoo}} ug sa iyang mga sundalo. Ug daghan kaayo nga mga kabtangan ang nailog sa mga sundalo sa Juda.

\VS{14}Nalaglag nila ang mga baryo sa palibot sa Gerar, tungod kay miabot sa mga tawo didto ang dakong kahadlok sa silot sa
{\ND{Ginoo}}. Gipanguha nila ang mga kabtangan niini nga mga baryo kay abunda kaayo sa mga kabtangan niining mga dapita.

\VS{15}Gisulong usab nila ang mga kampo sa mga magbalantay sa mga kahayopan, ug gipanguha ang mga karnero, mga kanding, ug mga kamelyo. Unya namalik sila sa Jerusalem.




\par }\Chap{15}{\SH Ang Mga Kabag-ohan nga Gihimo ni Asa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Unya, gigamhan sa Espiritu sa Dios si Azaria nga anak ni Obed.

\VS{2}Nakigkita siya kang Asa ug miingon kaniya, “Pamatia ninyo ako Haring Asa, ug kamong tanan nga taga-Juda ug taga-Benjamin. Magpabilin ang
{\ND{Ginoo}} uban kaninyo kon magpabilin kamo kaniya. Kon modangop kamo kaniya, tabangan niya kamo. Apan kon talikdan ninyo siya, talikdan usab niya kamo.

\VS{3}Sa taas nga panahon nagkinabuhi ang mga Israelinhon nga walay tinuod nga Dios, walay mga pari nga nagtudlo kanila, ug walay balaod.

\VS{4}Apan sa ilang kalisod, midangop sila sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa Israel, ug gitabangan niya sila.

\VS{5}Niadtong panahona, delikado ang pagbiyahe tungod kay adunay dakong kagubot taliwala sa mga katawhan.

\VS{6}Adunay panag-away tali sa mga nasod ug tali sa mga lungsod, tungod kay gihasol sila sa Dios pinaagi sa nagkalain-lain nga mga kalisod.

\VS{7}Apan kamo, pagpakaisog ug pagpakalig-on kamo, kay gantihan ang inyong mga binuhatan.”


\par }{\PP \VS{8}Pagkadungog ni Asa sa mensahe ni Azaria nga anak ni Obed, nagmaisogon siya. Gipakuha niya ang mangil-ad nga mga dios-dios sa tibuok Juda ug Benjamin, ug sa mga lungsod nga iyang nailog sa kabungtoran sa Efraim. Gipaayo niya ang halaran sa
{\ND{Ginoo}} nga atua sa atubangan sa balkonahe sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}.


\par }{\PP \VS{9}Unya gipatigom niya ang tanang katawhan sa Juda ug Benjamin, ug ang mga katawhan gikan sa Efraim, Manases, ug Simeon nga nagpuyo uban kanila. Daghang mga taga-Israel nga namalhin sa Juda sa dihang nakita nila nga giubanan si Asa sa
{\ND{Ginoo}} nga iyang Dios.


\par }{\PP \VS{10}Nagtigom sila sa Jerusalem sa ikatulo nga bulan sa ika-15 nga tuig sa paghari ni Asa.

\VS{11}Niadtong higayona naghalad sila sa
{\ND{Ginoo}} sa mga hayop nga ilang nailog sa gira, 700 ka baka ug 7,000 ka karnero ug kanding.

\VS{12}Naghimo silag kasabotan nga modangop sila sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa ilang mga katigulangan, sa tibuok nilang kasing-kasing ug kalag.

\VS{13}Si bisan kinsa nga dili modangop sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa Israel, patyon, bata man o tigulang, lalaki man o babaye.

\VS{14}Nanumpa sila sa
{\ND{Ginoo}} sa makusog nga tingog, uban ang paghugyaw ug pagpatingog sa mga trumpeta ug mga budyong.

\VS{15}Naglipay ang tanang taga-Juda sa ilang pagpanumpa tungod kay kinasing-kasing nila kini nga gihimo. Midangop sila sa
{\ND{Ginoo}} nga hugot gayod sa ilang kasing-kasing ug gitabangan niya sila. Gihatagan sila sa
{\ND{Ginoo}} ug kalinaw gikan sa ilang mga kaaway sa palibot.


\par }{\PP \VS{16}Gipapahawa usab ni Haring Asa ang iyang lola nga si Maaca sa iyang pagka-rayna kay nagpahimo kini ug mangil-ad nga poste nga simbolo sa diosa nga si Ashera. Gipaputol ni Asa ang poste, gipabugha, ug gipasunog didto sa Walog sa Kidron.

\VS{17}Bisag wala mahurot ug kawala ang mga simbahanan diha sa habog nga mga dapit sa Israel, hingpit nga nagmatinumanon si Asa sa
{\ND{Ginoo}} sa tibuok niyang kinabuhi.

\VS{18}Gidala niya sa Templo sa Dios ang mga pilak, bulawan, ug uban pang mga butang nga gigahin niya ug sa iyang amahan.


\par }{\PP \VS{19}Wala gayoy gira hangtod sa ika-35 nga tuig sa paghari ni Asa.




\par }\Chap{16}{\SH Ang Kataposan nga Tuig ni Asa
\par }
{\R (1 Hari 15:17-24)

\par }{\PP \VerseOne{1}Sa ika-36 nga tuig sa paghari ni Asa, gisulong ni Baasha nga hari sa Israel ang Juda. Ug gisugdan ni Haring Baasha ang pagpalig-on sa lungsod sa Rama aron walay makagawas o makasulod sa teritoryo ni Asa nga hari sa Juda.


\par }{\PP \VS{2}Gipanguha ni Asa ang mga pilak ug bulawan sa mga bodega sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} ug sa iyang palasyo, ug gipadala kini kang Ben Hadad nga hari sa Aram\FTNT{*}{{\FR 16:2 }{\FQ{Aram}}{\FT{: o
}}{\FQA{Siria.}}} nga nagpuyo didto sa Damasco. Mao kini ang mensahe ni Asa kang Ben Hadad:

\VS{3}“Maghimo kitag kasabotan nga magdinapigay kita, sama sa gihimo sa atong mga amahan. Dawata ang gipadala ko kanimo nga pilak ug bulawan, ug undanga ang imong pagpakig-abin kang Baasha nga hari sa Israel aron mobiya na siya sa akong teritoryo.”


\par }{\PP \VS{4}Misugot si Ben Hadad sa gihangyo ni Haring Asa, ug gisugo niya ang mga komander sa iyang mga sundalo nga sulongon ang mga lungsod sa Israel. Nailog nila ang Ijon, Dan, Abel Maim, ug ang tanang mga lungsod sa Neftali diin mahimutang ang mga bodega.

\VS{5}Sa dihang nabalitaan kini ni Baasha, gipaundang niya ang pagpahimo ug paril sa Rama.

\VS{6}Unya mimando si Haring Asa sa tanang mga kalalakin-an sa Juda nga panguhaon ang mga bato ug mga troso nga gigamit ni Baasha sa pagpahimog paril sa Rama, ug gigamit niya kini sa pagpahimog paril sa Geba ug sa Mizpa.


\par }{\PP \VS{7}Niadtong higayona, miadto si Hanani nga propeta kang Asa nga hari sa Juda ug miingon kaniya, “Tungod kay misalig ka sa hari sa Aram ug dili sa
{\ND{Ginoo}} nga imong Dios, nakaikyas gikan kaninyo\FTNT{†}{{\FR 16:7 }{\FQ{nakaikyas gikan kaninyo}}{\FT{: o
}}{\FQA{nawala gikan kaninyo ang kahigayonan nga mapildi.}}} ang mga sundalo sa hari sa Aram.

\VS{8}Wala ka ba nahinumdom kon unsa ang nahitabo sa mga taga-Etiopia\FTNT{‡}{{\FR 16:8 }{\FQ{taga-Etiopia}}{\FT{: sa Hebreo,
}}{\FQA{taga-Cush.}}} ug taga-Libya kansang mga sundalo, mga karwahi, ug mga tigkabayo labihan kadaghan? Niadtong higayona misalig ka sa
{\ND{Ginoo}}, ug gipapildi niya sila kaninyo.

\VS{9}Kay nagtan-aw ang
{\ND{Ginoo}} sa tibuok kalibotan aron paglig-on sa mga tawo nga matinud-anon gayod kaniya. Binuang ang imong gihimo! Busa sukad karon kanunay ka nang makig-gira.”


\par }{\PP \VS{10}Tungod niini, nasuko pag-ayo si Asa sa propeta, busa gipapriso niya kini. Ug niana usab nga higayon, nagsugod na ang kabangis ni Asa sa uban niya nga mga katawhan.


\par }{\PP \VS{11}Ang uban pang sugilanon mahitungod sa paghari ni Asa, gikan sa sinugdan hangtod sa kataposan, nasulat sa libro sa mga sugilanon bahin sa mga hari sa Juda ug sa Israel.

\VS{12}Sa ika-39 nga tuig sa paghari ni Asa, nag-antos siya sa sakit sa tiil. Bisan grabe na ang iyang sakit, wala siya mangayo ug tabang sa
{\ND{Ginoo}}; didto hinuon siya midangop sa mga mananambal.

\VS{13}Sa ika-41 nga tuig sa iyang paghari, namatay siya.

\VS{14}Gilubong siya sa lubnganan nga iyang gipahimo alang sa iyang kaugalingon didto sa Lungsod ni David. Gipahimutang siya sa lubnganan nga puno sa nagkalain-laing mga pahumot, ug naghimo ang mga tawo ug dako nga daob sa pagpasidungog kaniya.




\par }\Chap{17}{\SH Si Jehosafat nga Hari sa Juda
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ang mipuli kang Asa ingon nga hari mao ang iyang anak nga si Jehosafat. Gipalig-on ni Jehosafat ang iyang gingharian batok sa Israel.

\VS{2}Gibutangan niyag mga sundalo ang tanang pinarilan nga mga lungsod sa Juda, ug gibutangan niyag mga kampo sa mga sundalo ang Juda ug ang mga lungsod sa Efraim nga nailog sa iyang amahan nga si Asa.

\VS{3}Giubanan sa
{\ND{Ginoo}} si Jehosafat tungod kay sa unang mga tuig sa iyang paghari gisunod niya ang pagkinabuhi sa iyang katigulangan nga si David. Wala siya modangop sa mga imahen ni Baal

\VS{4}kondili ngadto sa Dios sa iyang amahan ug mituman sa iyang kasugoan imbis nga mosunod sa binuhatan sa mga taga-Israel.

\VS{5}Gilig-on sa
{\ND{Ginoo}} ang gingharian ni Jehosafat. Nagdalag mga gasa ang tanang taga-Juda ngadto kaniya, ug nahimo siyang labihan ka adunahan ug tinahod.


\par }{\PP \VS{6}Nagmatinud-anon siya sa pagsunod sa mga pamaagi sa
{\ND{Ginoo}}. Gipangguba niya ang mga simbahanan diha sa habog nga mga dapit ug ang mga poste nga simbolo sa diosa nga si Ashera nga gikan sa Juda.


\par }{\PP \VS{7}Sa ikatulo nga tuig sa iyang paghari, gipalakaw niya ang iyang mga opisyal nga sila si Ben Hail, Obadias, Zacarias, Netanel, ug Micaya aron sa pagpanudlo sa mga lungsod sa Juda.

\VS{8}Kauban nila ang mga Levita nga sila si Shemaya, Netania, Zebadia, Asahel, Shemiramot, Jehonatan, Adonia, Tobia, Tob Adonia, ug ang mga pari nga sila si Elishama ug Jehoram.

\VS{9}Gidala nila ang Libro sa Kasugoan sa
{\ND{Ginoo}} ug milibot sila sa tanang mga lungsod sa Juda ug nanudlo sa mga tawo.


\par }{\PP \VS{10}Nahadlok sa
{\ND{Ginoo}} ang tanang mga gingharian sa palibot sa Juda, busa wala kanilay nakig-gira kang Jehosafat.

\VS{11}Ang uban nga mga Filistihanon nagdala kang Jehosafat ug mga gasa ug pilak ingon nga buhis. Ug ang mga Arabo nagdala kaniyag 7,700 ka mga karnero ug 7,700 ka mga kanding.

\VS{12}Busa misamot ang pagkagamhanan ni Jehosafat. Nagpatukod siyag mga depensa sa Juda ug mga lungsod nga butangan ug mga bodega.

\VS{13}Daghang mga kahimanan ang gitigom niya sa mga lungsod sa Juda. Nagbutang usab siyag mga hanas ug maisog nga mga sundalo didto sa Jerusalem.

\VS{14}Ang iyang mga sundalo nalista sumala sa ilang mga kagikan.

\par }{\BB \par }
{\LI Gikan sa Juda, adunay mga komander sa kada 1,000 ka mga yunit: si Adna ang komander sa 300,000 ka maisog nga mga sundalo nga taga-Juda;

\VS{15}ang sunod kaniya si Jehohanan nga komander sa 280,000 ka mga sundalo;

\VS{16}sunod si Amasia nga anak ni Zicri, nga komander sa 200,000 ka maisog nga mga sundalo. Miboluntaryo siya alang sa buluhaton sa
{\ND{Ginoo}}.


\par }{\LI \VS{17}Gikan sa Benjamin, si Eliada, nga usa ka banggiitan nga sundalo, ang komander sa 200,000 ka mga sundalo nga armado sa mga pana ug taming;

\VS{18}ang sunod kaniya si Jehozabad nga komander sa 180,000 ka sundalo nga armado alang sa gubat.


\par }{\BB \par }
{\MM \VS{19}Mao kini sila ang mga tawong nag-alagad sa hari gawas sa mga sundalo nga iyang gibutang sa pinarilan nga mga lungsod sa tibuok nga Juda.




\par }\Chap{18}{\SH Nagsulti si Micaya Batok kang Ahab
\par }
{\R (1 Hari 22:1-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Nahimo nang labihan ka adunahan ug kadungganon si Jehosafat, ug maayo ang iyang relasyon kang Ahab tungod sa pagminyoay sa iyang anak ug sa anak ni Ahab.

\VS{2}Paglabay sa pila ka tuig, mibisita si Jehosafat kang Ahab didto sa Samaria. Nag-ihaw si Ahab ug daghang mga karnero ug baka, ug nagpakombira alang kang Jehosafat ug sa iyang kaubang mga opisyal. Unya giaghat ni Ahab si Jehosafat nga mosulong sa Ramot Gilead.

\VS{3}Miingon siya kang Jehosafat, “Mouban ka ba kanako sa pagpakig-gira sa Ramot Gilead?”

\par }{\PP Mitubag si Jehosafat, “Andam akong mouban kanimo ug ang akong mga kasundalohan. Oo, mouban kami kaninyo sa pagpakig-gira.

\VS{4}Apan mangutana una kita sa
{\ND{Ginoo}} kon unsay iyang ikasulti.”


\par }{\PP \VS{5}Busa gipatawag ni Ahab\FTNT{*}{{\FR 18:5 }{\FQ{Ahab}}{\FT{: sa Hebreo,
}}{\FQA{hari sa Israel.
}}{\FT{Mao usab sa
}}{\XT{bersikulo 7, 8, 17, 25, 29, 33, 34}}{\FT{.}}} ang mga propeta, 400 silang tanan ug gipangutana, “Molakaw ba kami sa Ramot Gilead sa pagpakig-gira o dili?”

\par }{\PP Mitubag sila, “Lakaw, kay hatagan kamo sa Dios ug kadaogan!”


\par }{\PP \VS{6}Apan nangutana si Jehosafat, “Wala na bay lain dinhi nga propeta sa
{\ND{Ginoo}} nga atong mapangutan-an?”


\par }{\PP \VS{7}Mitubag si Ahab kang Jehosafat, “Aduna pay usa nga mahimo natong mapangutan-an, si Micaya nga anak ni Imla. Apan nasuko ako kaniya kay wala gayod siyay maayong gitagna bahin kanako kondili pulos lang daotan.”

\par }{\PP Mitubag si Jehosafat, “Ayaw pagsulti ug ingon niana.”


\par }{\PP \VS{8}Busa gipatawag ni Ahab ang usa ka opisyal ug giingnan, “Dad-a dayon ninyo dinhi si Micaya nga anak ni Imla.”


\par }{\PP \VS{9}Niadtong higayona, si Ahab nga hari sa Israel ug si Jehosafat nga hari sa Juda, nga nagbisti sa ilang harianon nga mga bisti, nanglingkod sa ilang tagsa-tagsa ka trono didto sa giokanan dapit sa pultahan sa Samaria. Ug diha sa ilang atubangan mihatag ang mga propeta sa ilang mga panagna.

\VS{10}Unya si Zedekia nga anak ni Kenaana, naghimog sungay-sungay nga puthaw. Miingon siya, “Mao kini ang giingon sa
{\ND{Ginoo}}: ‘Pinaagi niini nga sungay, laglagon mo ang mga Aramehanon hangtod nga mahurot sila.’ ”


\par }{\PP \VS{11}Mao usab ang giingon sa tanang mga propeta. Miingon sila, “Sulonga ang Ramot Gilead, Haring Ahab, ug modaog ka, kay itugyan kini sa
{\ND{Ginoo}} kanimo.”


\par }{\PP \VS{12}Sa laing bahin, ang gisugo sa pagkuha kang Micaya miingon kaniya, “Ang tanang propeta managsama nga miingon nga magmadaogon ang hari, busa kinahanglan nga mao usab kana ang imong isulti.”


\par }{\PP \VS{13}Apan miingon si Micaya, “Ipanumpa ko sa buhi nga
{\ND{Ginoo}} nga akong Dios nga isulti ko lang ang ipasulti niya kanako.”


\par }{\PP \VS{14}Pag-abot ni Micaya ngadto kang Haring Ahab nangutana kini kaniya, “Micaya, sulongon ba namo ang Ramot Gilead o dili?”

\par }{\PP Mitubag si Micaya, “Sulonga ninyo ug magmalampuson kamo, kay itugyan kini kaninyo.”


\par }{\PP \VS{15}Apan miingon ang hari kang Micaya, “Kapila ko ba ikaw papanumpaa nga ang tinuod lang gayod ang imong isulti kanako sa ngalan sa
{\ND{Ginoo}}?”


\par }{\PP \VS{16}Busa miingon si Micaya, “Nakita ko sa panan-awon nga nagkatag ang mga Israelinhon sa mga bukid sama sa mga karnero nga walay magbalantay, ug miingon ang
{\ND{Ginoo}}, ‘Wala nay agalon kining mga tawhana. Papaulia sila nga malinawon.’ ”


\par }{\PP \VS{17}Miingon si Ahab kang Jehosafat, “Dili ba giingnan ko na man ikaw nga wala gayod siyay maayong gitagna alang kanako kondili pulos lang daotan?”


\par }{\PP \VS{18}Mipadayon pag-ingon si Micaya, “Pamatia ang mensahe sa
{\ND{Ginoo}}! Nakita ko ang
{\ND{Ginoo}} nga naglingkod sa iyang trono, ug ang tanang mga langitnong binuhat nagtindog dapit sa iyang wala ug sa iyang tuo.

\VS{19}Unya miingon ang
{\ND{Ginoo}}, ‘Kinsay mohaylo kang Ahab nga hari sa Israel nga mosulong sa Ramot Gilead aron mamatay siya didto?’ Lain-lain ang tubag sa langitnong mga binuhat.

\VS{20}Unya adunay espiritu nga mitindog atubangan sa
{\ND{Ginoo}} ug miingon, ‘Ako ang mohaylo kaniya.’ Nangutana ang
{\ND{Ginoo}}, ‘Sa unsa nga paagi?’

\VS{21}Mitubag siya, ‘Moadto ako ug pasultihon kog bakak ang mga propeta ni Ahab.’ Miingon ang
{\ND{Ginoo}}, ‘Lakaw ug buhata kana. Magmalampuson ka sa paghaylo kaniya.’ ”


\par }{\PP \VS{22}Unya miingon si Micaya, “Mao kadto ang nahitabo. Gipadad-an sa
{\ND{Ginoo}} kining imong mga propeta ug espiritu nga mipasulti kanila ug bakak. Pagbuot sa
{\ND{Ginoo}} nga malaglag ka.”


\par }{\PP \VS{23}Unya miduol si Zedekia nga anak ni Kenaana kang Micaya ug gisagpa niya kini. Miingon si Zedekia, “Diin moagi ang Espiritu sa
{\ND{Ginoo}} sa dihang mibiya siya kanako aron makigsulti kanimo?”


\par }{\PP \VS{24}Mitubag si Micaya, “Mahibaloan mo kini sa adlaw nga mapildi kamo sa pakig-away ug mosulod ka sa kinasuokan nga kuwarto aron pagtago.”


\par }{\PP \VS{25}Mimando dayon si Ahab, “Dakpa ninyo si Micaya ug dad-a balik kang Amon nga pangulo sa lungsod ug kang Joas nga akong anak.

\VS{26}Ingna ninyo sila nga nagmando ako nga prisohon kining tawhana ug hatagan lang ug pan ug tubig hangtod nga makabalik ako nga wala maunsa gikan sa gira.”


\par }{\PP \VS{27}Miingon si Micaya, “Kon makabalik ka nga wala maunsa, nan, ang
{\ND{Ginoo}} wala magsulti pinaagi kanako.” Unya miingon si Micaya sa tanang mga tawo didto, “Timan-i ninyo ang akong gisulti!”


\par }{\SH Namatay si Ahab
\par }
{\R (1 Hari 22:29-35)

\par }{\PP \VS{28}Busa misulong sa Ramot Gilead si Ahab nga hari sa Israel ug si Jehosafat nga hari sa Juda.

\VS{29}Miingon si Ahab kang Jehosafat, “Sa panahon sa gira, magpakaaron-ingnon ako nga dili hari, apan ikaw, magsul-ob ka sa imong harianong bisti.” Busa nagpakaaron-ingnon si Ahab, ug miadto sila sa gira.


\par }{\PP \VS{30}Unya nagmando ang hari sa Aram\FTNT{†}{{\FR 18:30 }{\FQ{Aram}}{\FT{: o
}}{\FQA{Siria.}}} sa komander sa iyang mga tigkarwahi, “Ayaw kamo pagpakig-gira ni bisan kinsa, gawas lang sa hari sa Israel.”

\VS{31}Pagkakita sa mga komander sa mga tigkarwahi kang Jehosafat, abi nilag siya ang hari sa Israel, busa midasdas sila kaniya. Apan nagpakitabang si Jehosafat, busa gitabangan siya sa
{\ND{Ginoo}} ug gipahilayo ang iyang mga kaaway gikan kaniya.

\VS{32}Sa dihang nakaamgo ang mga komander sa mga tigkarwahi nga dili diay siya ang hari sa Israel, miundang sila sa paggukod kaniya.


\par }{\PP \VS{33}Apan adunay usa ka Aramehanon nga pasalagma nga namana ug naigo niya si Ahab sa bahin sa iyang lawas diin mag-abot ang mga panagang sa lawas nga iyang gisul-ob. Miingon si Ahab sa nagdala sa iyang karwahi, “Ipahilayo ako sa away kay nasamdan ako!”

\VS{34}Samtang nagpadayon ang gira niadtong adlawa, pabilin nga naglingkod si Ahab sa iyang karwahi, atbang sa mga Aramehanon hangtod naghapon. Ug sa pagsalop sa adlaw, namatay siya.




\par }\Chap{19}{\PP \VerseOne{1}Mibalik si Jehosafat sa iyang palasyo sa Jerusalem nga luwas.

\VS{2}Gitagbo siya ni Propeta Jehu nga anak ni Hanani ug giingnan ang hari, “Nganong mitabang ka sa daotan ug gimahal mo ang nasilag sa
{\ND{Ginoo}}? Tungod niini, nasuko ang
{\ND{Ginoo}} kanimo.

\VS{3}Apan adunay maayo nga nakita diha kanimo. Gipangguba mo ang mga poste nga simbolo sa diosa nga si Ashera ug nagtinguha ka sa pagdangop sa Dios.”


\par }{\SH Nagpili si Jehosafat ug mga Maghuhukom
\par }
{\PP \VS{4}Didto magpuyo si Jehosafat sa Jerusalem, apan gilibot niya ang Beersheba, paingon sa kabungtoran sa Efraim, aron sa pag-agni sa katawhan sa pagbalik ngadto sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa ilang mga katigulangan.

\VS{5}Nagbutang siyag mga maghuhukom sa matag pinarilan nga lungsod sa Juda.

\VS{6}Giingnan niya ang maong mga maghuhukom, “huna-hunaa gayod ninyo pag-ayo sa dili pa kamo mohukom kay wala kamo maghukom alang sa tawo kondili alang sa
{\ND{Ginoo}}. Nag-uban siya kaninyo sa inyong paghukom.

\VS{7}Tahora ninyo ang
{\ND{Ginoo}}, ug pagmatngon kamo sa inyong paghukom kay dili motugot ang
{\ND{Ginoo}} nga atong Dios nga tuison ang hustisya. Dili siya gusto nga adunay pagpabor-pabor ug pagsuborno.”


\par }{\PP \VS{8}Nagbutang usab si Jehosafat sa Jerusalem ug mga Levita, mga pari, ug mga pangulo sa mga pamilya sa mga Israelinhon isip mga maghuhukom nga mohusay sa mga kaso nga adunay kalabotan sa kasugoan sa
{\ND{Ginoo}} ug sa uban pang mga panagbingkil. Ug didto sila magpuyo sa Jerusalem.

\VS{9}Mao kini ang iyang mando kanila: “Kinahanglan mag-alagad kamo nga adunay pagtahod sa
{\ND{Ginoo}}, matinud-anon, ug kinasing-kasing.

\VS{10}Kon adunay kaso nga dad-on diha kaninyo ang inyong mga katagilungsod nga nagpuyo sa mga lungsod, aduna man kini kalabotan sa pagpatay o sa uban pang matang sa pagsupak sa mga patakaran, mga sugo, mga tulomanon, ug mga lagda, pahimangnoi ninyo sila nga dili magpakasala sa
{\ND{Ginoo}}, kay kon dili, mahiagom sila ug kamo sa iyang kasuko. Himoa ninyo kini aron dili kamo makasala.

\VS{11}Kon adunay mga kaso bahin sa
{\ND{Ginoo}} nga dili ninyo mahusay, si Amaria nga pangulong pari mao ang mohusay niana. Ug kon adunay kaso bahin sa panggobyerno nga dili ninyo mahusay, si Zebadia nga anak ni Ishmael nga pangulo sa tribo sa Juda mao ang mohusay niana. Ang mga Levita motabang kaninyo aron masiguro nga mapatunhay ang hustisya. Pagpakalig-on kamo sa paghimo sa inyong katungdanan, ug hinaut nga ubanan sa
{\ND{Ginoo}} ang nagbuhat sa matarong.”




\par }\Chap{20}{\SH Gipildi ni Jehosafat ang Moab ug Ammon
\par }
{\PP \VerseOne{1}Human niini, nakig-gira kang Jehosafat ang mga Moabihanon, ang mga Amonihanon, ug ang uban sa mga Meunhon.\FTNT{*}{{\FR 20:1 }{\FQ{Meunhon}}{\FT{: mao kini sa pipila ka manuskrito sa Septuagint. Sa Hebreo,
}}{\FQA{Amonihanon.}}}

\VS{2}Adunay mga tawo nga miadto kang Jehosafat ug miingon, “Adunay daghan kaayong mga sundalo nga nagpadulong sa pagsulong kanimo. Gikan kini sila sa Edom\FTNT{†}{{\FR 20:2 }{\FQ{Edom}}{\FT{: mao kini sa usa ka manuskrito sa Hebreo. Sa kadaghanan nga manuskrito sa Hebreo ug sa Septuagint,
}}{\FQA{Aram.}}} sa pikas nga bahin sa Patay nga Dagat. Anaa na sila sa Hazazon Tamar” (nga mao ang En Gedi).

\VS{3}Nahadlok si Jehosafat, ug midangop siya sa
{\ND{Ginoo}}. Unya nagmando siya nga magpuasa ang tanang taga-Juda.

\VS{4}Busa nagtigom ang mga tawo gikan sa tanang mga lungsod sa Juda sa pagpangayo ug tabang sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{5}Mitindog si Jehosafat atubangan sa katawhan sa Juda ug sa Jerusalem didto sa atubangan sa bag-ong hawanan sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}

\VS{6}ug miingon:

\par }{\PM “{\ND{Ginoo}}, Dios sa among mga katigulangan, ikaw ang Dios nga anaa sa langit. Ikaw ang naggahom sa tanan nga gingharian sa kalibotan. Gamhanan ka gayod ug walay makasukol kanimo.

\VS{7}O among Dios, dili ba nga gipang-abog mo man ang mga lumulupyo niini nga yuta sa dihang miabot ang imong katawhan? Ug dili ba nga gihatag mo kini sa mga kaliwat ni Abraham nga imong higala aron ilang panag-iyahon, hangtod sa kahangtoran?

\VS{8}Gipuy-an kini nila ug gitukoran ug balaang puloy-anan sa pagpasidungog kanimo. Miingon sila,

\VS{9}‘Kon adunay kalamidad nga moabot kanamo sama sa gira, baha, katalagman, o kagutom, motindog kami sa imong presensya atubangan niini nga Templo diin ginapasidunggan ikaw. Magpakitabang kami kanimo ug patalinghogan mo kami ug luwason.’


\par }{\PM \VS{10}“Karon ginasulong kami sa mga tawo nga gikan sa Amon, Moab, ug sa Bukid sa Seir. Kaniadto wala ka motugot nga sakopon ang ilang mga teritoryo sa mga Israelinhon nga migawas gikan sa Ehipto. Busa milikay ang mga Israelinhon kanila ug wala sila laglaga.

\VS{11}Apan karon, tan-awa kon unsa ang ilang gibalos kanamo. Gisulong nila kami aron abugon sa yuta nga imong gihatag kanamo ingon nga panulondon.

\VS{12}O among Dios, dili mo ba sila silotan? Wala kamiy ikasukol niining daghang mga sundalo nga nagsulong kanamo. Dili kami kahibalo kon unsay among buhaton, apan nagsalig kami kanimo.”


\par }{\PP \VS{13}Nagtindog didto atubangan sa
{\ND{Ginoo}} ang tanang kalalakin-an sa Juda, uban ang ilang mga asawa ug mga anak, apil ang ilang gagmayng kabataan.


\par }{\PP \VS{14}Gigamhan sa Espiritu sa
{\ND{Ginoo}} si Jahaziel nga nagtindog didto uban kanila. Si Jahaziel anak ni Zacarias. Si Zacarias anak ni Benaya. Si Benaya anak ni Jeiel. Ug si Jeiel anak ni Matania nga Levita ug kaliwat ni Asaf.


\par }{\PP \VS{15}Miingon si Jahaziel, “Pamati Haring Jehosafat, ug kamong tanan nga nagpuyo sa Jerusalem ug sa Juda! Mao kini ang gisulti sa
{\ND{Ginoo}} kaninyo, ‘Ayaw kamo kahadlok o kawad-ig kadasig tungod niining daghang mga sundalo, kay ang away dili inyo kondili iya sa Dios.

\VS{16}Ugma, lugsong kamo ngadto kanila. Makita ninyo sila nga gatungas sa tungasanan sa Ziz, sa tumoy sa walog nga nagpaingon sa kamingawan sa Jeruel.

\VS{17}Dili na kinahanglan nga makig-away pa kamo. Ipahimutang ang inyong kaugalingon, ug tan-awa ninyo ang buhaton sa
{\ND{Ginoo}} sa pagluwas kaninyo. Ayaw kamo kahadlok o kawad-ig kadasig, mga taga-Juda ug taga-Jerusalem. Atubanga ninyo sila ugma ug ang
{\ND{Ginoo}} mag-uban kaninyo.’ ”


\par }{\PP \VS{18}Mihapa si Jehosafat ug ang tanang taga-Juda ug taga-Jerusalem sa pagsimba sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{19}Unya nanindog ang mga Levita nga gikan sa mga pamilya ni Kohat ug ni Kora ug midayeg sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa Israel, sa makusog kaayo nga tingog.


\par }{\PP \VS{20}Sayo pa kaayo pagkasunod adlaw, nangadto sila si Jehosafat sa kamingawan sa Tekoa. Samtang naglakaw sila, mihunong si Jehosafat ug miingon, “Pamatia ninyo ako, mga taga-Juda ug taga-Jerusalem! Tuo kamo sa
{\ND{Ginoo}} nga inyong Dios, ug malig-on kamo. Tuo kamo sa iyang mga propeta, ug magmadaogon kamo.”


\par }{\PP \VS{21}Pagkahuman niyag pangayo ug tambag sa mga tawo, nagpili siyag mga mag-aawit nga mag-una kanila ug mag-awit ug mga pagdayeg sa
{\ND{Ginoo}} tungod sa iyang balaan ug halangdon nga presensya. Mao kini ang ilang giawit, “Pasalamati ang
{\ND{Ginoo}} kay ang iyang gugma walay kataposan.”


\par }{\PP \VS{22}Ug sa pagsugod nilag awit sa mga pagdayeg, gipaunay ug away sa
{\ND{Ginoo}} ang mga Amonihanon, mga Moabihanon, ug mga taga-Bukid sa Seir nga nagsulong sa Juda. Nangalaglag sila

\VS{23}kay gisulong sa mga Amonihanon ug Moabihanon ang mga sundalo sa mga taga-Bukid sa Seir ug gilaglag sila sa hingpit.\FTNT{‡}{{\FR 20:23 }{\FQ{gilaglag sila sa hingpit}}{\FT{: ang Hebreo nga pulong nga gigamit dinhi nagkahulogan sa mga butang nga gihalad sa
{\ND{Ginoo}} pinaagi sa paghalad o paglaglag niini.}}} Pagkahuman, sila na usab ang nagpinatyanay.

\VS{24}Pag-abot sa mga sundalo sa Juda sa ibabaw nga bahin sa kamingawan, nakita nila ang mga patayng lawas sa ilang mga kaaway nga nanagbuy-od sa yuta. Walay bisan usa nga nakaikyas.

\VS{25}Busa miadto si Jehosafat ug ang iyang mga tawo sa pagpanguha sa mga kabtangan sa ilang mga kaaway. Daghan ang ilang nakuha nga mga kagamitan, mga bisti,\FTNT{§}{{\FR 20:25 }{\FQ{mga bisti}}{\FT{: mao kini sa pipila ka manuskrito sa Hebreo. Apan sa kadaghanan nga manuskrito sa Hebreo,
}}{\FQA{mga patayng lawas.}}} ug uban pang mahalong mga butang. Tulo gayod ka adlaw silang naghakot tungod sa hilabihan nga kadaghan sa mga kabtangan.

\VS{26}Sa ikaupat ka adlaw, nagtigom sila sa Walog sa Beraca ug didto nagdayeg sila sa
{\ND{Ginoo}}. Mao kana ang hinungdan nga gitawag kini nga Walog sa Beraca\FTNT{*}{{\FR 20:26 }{\FQ{Beraca}}{\FT{: ang buot ipasabot,
}}{\FQA{pagdayeg.}}} hangtod karon.


\par }{\PP \VS{27}Unya namalik silang tanan sa Jerusalem pinangulohan ni Jehosafat. Malipayon kaayo sila tungod kay gipadaog sila sa
{\ND{Ginoo}} sa ilang mga kaaway.

\VS{28}Pag-abot nila sa Jerusalem, midiretso sila sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}, ug nagtukar sila ug mga harpa, lira, ug mga trumpeta.


\par }{\PP \VS{29}Sa dihang nadungog sa tanang mga gingharian sa palibot nga ang
{\ND{Ginoo}} mismo ang nakig-gira sa mga kaaway sa Israel, nangahadlok sila sa Dios.\FTNT{†}{{\FR 20:29 }{\FQ{nangahadlok sila sa Dios}}{\FT{: o
}}{\FQA{nangahadlok sila pag-ayo.}}}

\VS{30}Busa nakasinati ug kalinaw ang gingharian ni Jehosafat kay gihatagan siya sa iyang Dios ug kalinaw sa iyang palibot.


\par }{\SH Ang Kataposan sa Paghari ni Jehosafat
\par }
{\R (1 Hari 22:41-50)

\par }{\PP \VS{31}Mao kadto ang kasaysayan sa paghari ni Jehosafat sa Juda. Nag-edad siya ug 35 ka tuig sa dihang nahimo siyang hari. Sa Jerusalem siya nagpuyo, ug naghari siya sulod sa 25 ka tuig. Ang iyang inahan mao si Azuba nga anak ni Shilhi.

\VS{32}Gisunod ni Jehosafat ang pagkinabuhi sa iyang amahan nga si Asa. Gihimo niya ang matarong atubangan sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{33}Apan wala niya panguhaa ang mga simbahanan diha sa habog nga mga dapit, ug ang mga tawo wala magmatinud-anon sa pagsunod sa Dios sa ilang mga katigulangan.


\par }{\PP \VS{34}Ang uban pang sugilanon mahitungod sa paghari ni Jehosafat, gikan sa sinugdan hangtod sa kataposan, nasulat sa mga sugilanon ni Jehu nga Anak ni Hanani, nga nalakip sa libro sa mga sugilanon bahin sa mga hari sa Juda.


\par }{\PP \VS{35}Apan sa kaulahiang panahon sa paghari ni Jehosafat sa Juda, nakig-abin siya kang Ahazia nga hari sa Israel, nga usa ka daotang tawo.

\VS{36}Nagkasabot sila nga magpahimog mga barko nga pangnegosyo\FTNT{‡}{{\FR 20:36 }{\FQ{mga barko nga pangnegosyo}}{\FT{: sa Hebreo,
}}{\FQA{mga barko paingon sa Tarshish.}}} didto sa Ezion Geber.

\VS{37}Unya miingon si Eliezer nga anak ni Dodavahu nga taga-Maresha kang Jehosafat, “Tungod kay nakig-abin ka kang Ahazia, gub-on sa
{\ND{Ginoo}} ang inyong gipahimo nga mga barko.” Busa naguba ang mga barko ug wala na kini makabiyahe.




\par }\Chap{21}{\PP \VerseOne{1}Sa dihang namatay si Jehosafat, gilubong siya sa gilubngan sa iyang mga katigulangan sa Lungsod ni David. Ug si Jehoram nga iyang anak mao ang mipuli kaniya ingon nga hari.

\VS{2}Ang mga igsoon ni Jehoram mao sila si Azaria, Jehiel, Zacarias, Azariahu, Micael, ug Shefatia. Kini silang tanan mga anak ni Jehosafat nga hari sa Juda.\FTNT{*}{{\FR 21:2 }{\FQ{Juda}}{\FT{: sa Hebreo,
}}{\FQA{Israel.
}}{\FT{Mao usab sa
}}{\XT{bersikulo 4}}{\FT{.}}}

\VS{3}Gipanghatagan sila ni Jehosafat ug daghang mga regalo nga pilak ug bulawan, mahalon nga mga kabtangan, ug pinarilan nga mga lungsod sa Juda. Apan si Jehoram ang gihatagan sa katungod nga mopuli sa hari kay siya man ang kamagulangan.


\par }{\SH Ang Paghari ni Jehoram sa Juda
\par }
{\R (2 Hari 8:16-24)

\par }{\PP \VS{4}Sa dihang napalig-on na ni Jehoram ang iyang paghari sa gingharian sa iyang amahan, gipapatay niya ang tanan niyang mga igsoon, apil ang ubang mga opisyal sa Juda.

\VS{5}Nag-edad si Jehoram ug 32 ka tuig sa dihang nahimo siyang hari. Naghari siya sa Jerusalem sulod sa walo ka tuig.

\VS{6}Gisunod niya ang binuhatan sa mga hari sa Israel, sama sa gihimo sa panimalay ni Ahab, kay ang iyang napangasawa anak man ni Ahab. Daotan ang iyang gihimo atubangan sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{7}Apan tungod sa kasabotan sa
{\ND{Ginoo}} kang David, wala niya laglaga ang mga kaliwat ni David. Kay misaad siya nga magpadayon sa paghari ang mga kaliwat ni David hangtod sa kahangtoran.\FTNT{†}{{\FR 21:7 }{\FQ{Kay misaad siya nga magpadayon sa paghari}}{\FT{: sa literal,
}}{\FQA{Nagsaad ang
{\ND{Ginoo}} nga hatagan niya si David ug ang iyang mga kaliwat ug suga hangtod sa kahangtoran.}}}


\par }{\PP \VS{8}Sa panahon sa paghari ni Jehoram, nagrebelde ang Edom sa Juda, ug nagpili sila ug ilang kaugalingong hari.

\VS{9}Busa miadto si Jehoram ug ang iyang mga opisyal sa Edom uban sa tanan niyang tigkarwahi. Gilibotan siya ug ang mga komander sa iyang mga tigkarwahi sa mga Edomihanon. Apan pagkagabii gisulong nila ang mga Edomihanon.

\VS{10}Hangtod karon nagrebelde pa gihapon ang Edom sa Juda.

\par }{\PP Niadtong panahona, nagrebelde usab ang Libna sa Juda, tungod kay gisalikway ni Jehoram ang
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa iyang mga katigulangan.

\VS{11}Nagpatukod usab siyag mga simbahanan sa mga bungtod sa Juda nga maoy hinungdan sa pagsimba sa mga taga-Jerusalem ug taga-Juda sa mga dios-dios.


\par }{\PP \VS{12}Gipadad-an ni Propeta Elias si Jehoram ug sulat nga nag-ingon:

\par }{\PM “Mao kini ang gisulti sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa imong katigulangan nga si David: Wala mo sunda ang pagkinabuhi sa imong amahan nga si Jehosafat o sa imong lolo nga si Asa nga nahimong hari sa Juda.

\VS{13}Gisunod mo hinuon ang pagkinabuhi sa mga hari sa Israel. Giaghat mo ang mga taga-Juda ug mga taga-Jerusalem sa pagsimba sa mga dios-dios sama sa gihimo ni Ahab. Gipamatay mo usab ang imong kaugalingong mga igsoon nga mas maayo pa kay kanimo.

\VS{14}Busa karon silotan ka sa
{\ND{Ginoo}} apil ang imong katawhan, mga anak, mga asawa, ug ang tanan mong kabtangan. Grabe kaayo nga silot ang ipahamtang niya kaninyo.

\VS{15}Ikaw mismo mag-antos sa grabe nga sakit sa tiyan hangtod nga manggawas ang imong tinai.”


\par }{\PP \VS{16}Unya giaghat sa
{\ND{Ginoo}} ang mga Filistihanon ug ang mga Arabo nga nagpuyo duol sa mga taga-Etiopia\FTNT{‡}{{\FR 21:16 }{\FQ{taga-Etiopia}}{\FT{: sa Hebreo,
}}{\FQA{taga-Cush.}}} sa pagsulong kang Jehoram.

\VS{17}Gisulong nila ang Juda, ug gipanguha ang mga kabtangan sa palasyo sa hari, apil ang iyang mga asawa ug mga anak. Ang kamanghoran lang niya nga anak nga si Ahazia\FTNT{§}{{\FR 21:17 }{\FQ{Ahazia}}{\FT{: o
}}{\FQA{Jehoahaz.}}} ang wala madala.


\par }{\PP \VS{18}Pagkahuman niadto, gipaantos sa
{\ND{Ginoo}} si Jehoram sa sakit sa tiyan nga walay pagkaayo.

\VS{19}Paglabay sa duha ka tuig, nanggawas ang iyang tinai tungod sa sakit, ug namatay siya nga nag-antos sa hilabihan. Wala magdaob ang iyang katawhan sa pagpasidungog kaniya, sama sa ilang gihimo sa iyang mga katigulangan.


\par }{\PP \VS{20}Nag-edad si Jehoram ug 32 ka tuig sa dihang naghari siya. Sa Jerusalem siya nagpuyo, ug naghari siya sulod sa walo ka tuig. Wala gayoy nagsubo sa iyang pagkamatay. Gilubong siya sa Lungsod ni David, apan dili sa lubnganan sa mga hari.




\par }\Chap{22}{\SH Ang Paghari ni Ahazia sa Juda
\par }
{\R (2 Hari 8:25-29; 9:21-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Si Ahazia nga kamanghoran nga anak ni Jehoram mao ang gihimo sa katawhan sa Jerusalem nga ilang hari. Kay ang uban nga mga anak ni Jehoram gipamatay man sa mga Arabo nga misulong sa Juda. Busa naghari sa Juda si Ahazia nga anak ni Haring Jehoram.

\VS{2}Nag-edad si Ahazia ug 22\FTNT{*}{{\FR 22:2 }{\FQ{22}}{\FT{: mao kini sa pipila ka manuskrito sa Septuagint ug sa Syriac; apan sa Hebreo,
}}{\FQA{42.}}} ka tuig sa dihang nahimo siyang hari. Sa Jerusalem siya nagpuyo, ug naghari siya sulod sa usa ka tuig. Ang iyang inahan mao si Atalia nga apo ni Omri.


\par }{\PP \VS{3}Misunod usab si Ahazia sa binuhatan sa panimalay ni Ahab kay gitudloan man siya sa iyang inahan sa paghimo ug daotan.

\VS{4}Daotan ang iyang gihimo atubangan sa
{\ND{Ginoo}}, sama sa gihimo sa panimalay ni Ahab, kay human mamatay ang iyang amahan, nahimo niyang magtatambag ang mga miyembro sa panimalay ni Ahab nga maoy misulsol kaniya sa kadaotan.

\VS{5}Gisunod niya ang ilang tambag nga makig-abin kang Joram nga anak ni Ahab nga hari sa Israel, ug miuban siya kang Joram sa pagpakig-gira kang Hazael nga hari sa Aram. Naggira sila sa Ramot Gilead, ug nasamdan si Joram.

\VS{6}Mipauli si Joram sa lungsod sa Jezreel aron magpaayo sa iyang samad. Ug samtang didto siya, mibisita kaniya si Ahazia nga hari sa Juda.


\par }{\PP \VS{7}Kini nga pagbisita ni Ahazia kang Joram maoy gigamit sa Dios aron sa paglaglag kaniya. Sa didto si Ahazia sa Jezreel, miuban siya kang Joram sa pagsugat kang Jehu nga anak ni Nimshi. Si Jehu ang gipili sa
{\ND{Ginoo}} nga molaglag sa panimalay ni Ahab.


\par }{\PP \VS{8}Samtang ginalaglag ni Jehu ang panimalay ni Ahab, nakita niya ang mga opisyal sa Juda ug ang mga anak sa mga paryente ni Ahazia nga nag-alagad kang Ahazia. Ug gipamatay niya sila.

\VS{9}Unya gipapangita ni Jehu sa iyang mga tawo si Ahazia, ug nakita nila kini nga nagtago sa lungsod sa Samaria. Gidala nila siya ngadto kang Jehu ug gipatay. Gilubong nila si Ahazia tungod sa ilang pagtahod sa iyang lolo nga si Jehosafat, kay matod nila, “Apo siya ni Jehosafat, ang tawo nga midangop sa
{\ND{Ginoo}} sa tibuok niya nga kasing-kasing.”

\par }{\PP Wala gayoy bisan usa sa nahibiling mga miyembro sa panimalay ni Ahazia nga takos maghari.


\par }{\SH Si Atalia ug si Joas
\par }
{\R (2 Hari 11:1-16)

\par }{\PP \VS{10}Sa pagkahibalo ni Atalia nga patay na ang iyang anak nga si Ahazia, nagdesisyon siya nga pamatyon ang tanang miyembro sa pamilya sa hari sa Juda.

\VS{11}Apan gikuha ni Jehosheba\FTNT{†}{{\FR 22:11 }{\FQ{Jehosheba}}{\FT{: o
}}{\FQA{Jehoshabeat.}}} ang anak ni Ahazia nga si Joas gikan sa uban pang mga anak sa hari nga patyonon. Kini si Jehosheba igsoon ni Ahazia; anak siya nga babaye ni Haring Jehoram, ug asawa sa pari nga si Jehoyada. Gitagoan niya si Joas ug ang iyang yaya sa usa ka kuwarto sa Templo, busa wala kini maapil ug patay ni Atalia.

\VS{12}Sulod sa unom ka tuig, nagtago didto sa Templo sa Dios si Joas samtang si Atalia ang naggahom ingon nga rayna sa Juda.




\par }\Chap{23}{\PP \VerseOne{1}Sa ikapito nga tuig, milihok na si Jehoyada. Nakigsabot siya sa lima ka komander sa ginatos ka mga sundalo. Sila mao si Azaria nga anak ni Jeroham, Ishmael nga anak ni Jehohanan, Azaria nga anak ni Obed, Maasea nga anak ni Adaya, ug Elishafat nga anak ni Zicri.

\VS{2}Milibot sila sa tibuok Juda sa pagtigom sa mga Levita ug sa mga pangulo sa mga pamilya.

\par }{\PP Pag-abot sa mga tawo sa Jerusalem,

\VS{3}nangadto sila sa Templo sa Dios ug naghimog kasabotan uban kang Joas nga anak sa hari. Miingon si Jehoyada sa mga tawo, “Mao na kini ang panahon nga maghari ang anak sa hari, sumala sa gisaad sa
{\ND{Ginoo}} nga sa kanunay adunay kaliwat si David nga maghari.

\VS{4}Mao kini ang inyong buhaton: ang usa sa tulo ka bahin sa mga pari ug mga Levita nga nagbantay kon Adlaw nga Igpapahulay, magbantay sa mga pultahan sa Templo.

\VS{5}Ang usa pa ka bahin magbantay sa palasyo sa hari. Ug ang laing usa ka bahin magbantay sa pultahan nga gitawag ug Pundasyon. Ang uban didto sa hawanan sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{6}Walay laing makasulod sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}, gawas lang sa mga pari ug mga Levita nga nag-alagad nianang higayona. Mahimo silang mosulod tungod kay gigahin sila alang niini nga buluhaton. Apan ang uban kinahanglan nga didto lang magbantay sa gawas sumala sa sugo sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{7}Kinahanglan nga bantayan pag-ayo sa mga Levita ang hari, ug kinahanglan nga andam kanunay ang ilang mga armas. Sundon nila ang hari bisan asa siya mopaingon. Ug si bisan kinsa nga mosulod sa Templo nga dili pari o Levita kinahanglan patyon.”


\par }{\PP \VS{8}Gihimo sa mga Levita ug sa mga kalalakin-an sa Juda ang gisugo ni Jehoyada nga pari. Gitigom sa mga komander ang ilang mga tawo nga tigbalantay kon Adlaw nga Igpapahulay, apil ang mga wala magbantay nianang adlawa. Wala papaulia ni Jehoyada ang mga Levita bisan nahuman na ang ilang turno.

\VS{9}Unya gihatag ni Jehoyada sa mga komander ang mga bangkaw ug mga taming nga gipanag-iyahan kaniadto ni Haring David, nga gitipigan didto sa Templo sa Dios.

\VS{10}Gipahimutang niya sa palibot sa Templo ug sa halaran ang armado nga mga tigbalantay aron sa pagpanalipod sa hari.


\par }{\PP \VS{11}Unya gipagawas ni Jehoyada ug sa iyang mga anak si Joas nga anak sa hari ug gikoronahan. Gihatagan niya kinig kopya sa mga tulomanon alang sa hari,\FTNT{*}{{\FR 23:11 }{\FQ{mga tulomanon alang sa hari}}{\FT{: o
}}{\FQA{mga kasugoan sa Dios.}}} ug giproklamar ingon nga hari. Gidihogan ni Jehoyada ug lana si Joas sa pagpaila nga siya na ang hari, ug naninggit dayon ang mga tawo, “Malungtarong kinabuhi alang sa Mahal nga Hari!”


\par }{\PP \VS{12}Sa pagkadungog ni Atalia sa kasaba sa mga tawo nga gadagan ug nagsinggit sa pagdayeg sa hari, miadto siya sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{13}Ug nakita niya didto ang bag-ong hari nga nagtindog duol sa haligi, sa may pultahan sa Templo. Didto sa tapad sa hari ang mga komander ug ang mga tigtrumpeta. Ang tanang mga tawo didto nanghugyaw ug nagpatingog sa mga trumpeta. Ang mga mag-aawit nga nagtukar sa mga instrumento nanguna sa pagdayeg sa Dios. Sa dihang nakita kining tanan ni Atalia, gigisi niya ang iyang bisti sa iyang kalagot, ug misinggit, “Mga traydor! Mga traydor!”


\par }{\PP \VS{14}Gimandoan ni Jehoyada ang mga komander sa mga sundalo, “Dad-a ninyo sa gawas si Atalia. Ayaw ninyo siya patya dinhi sulod sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}. Ug patya ninyo si bisan kinsa nga buot moluwas kaniya.”

\VS{15}Busa gidakop nila si Atalia ug gidala pagawas sa pultahan nga ginaagian sa mga kabayo nga mosulod ug mogawas sa palasyo, ug didto gipatay nila siya.


\par }{\SH Ang mga Pagbag-o nga Gihimo ni Jehoyada
\par }
{\R (2 Hari 11:17-20)

\par }{\PP \VS{16}Naghimo ug kasabotan si Jehoyada uban sa mga tawo ug sa hari nga mahimo silang katawhan sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{17}Unya nangadto ang tanang mga tawo sa templo ni Baal ug giguba nila kini. Gidugmok nila ang mga halaran ug ang mga dios-dios niini, ug gipatay nila si Matan nga pari ni Baal atubangan sa mga halaran.


\par }{\PP \VS{18}Unya gitugyan ni Jehoyada ngadto sa mga pari nga kaliwat ni Levi ang pagdumala sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} sama sa gihimo ni David kaniadto. Maghalad sila sa mga halad nga sinunog sumala sa nasulat sa Kasugoan ni Moises, uban ang paghugyaw ug pag-awit sumala sa gimando ni David.

\VS{19}Nagpabutang usab si Jehoyada ug mga tigbalantay sa pultahan sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} aron walay makasulod nga tawo nga giisip nga hugaw.


\par }{\PP \VS{20}Unya gitigom niya ang mga komander, ang mga dungganon nga tawo, ug ang tanang mga tawo. Ug gihatod nila ang hari gikan sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} ngadto sa palasyo. Didto sila miagi sa Amihanang Pultahan. Unya gipalingkod nila ang hari sa iyang trono.

\VS{21}Naglipay ang mga tawo, ug nagmalinawon na ang lungsod human nga gipatay si Atalia didto sa palasyo.




\par }\Chap{24}{\SH Gipaayo ni Joas ang Templo
\par }
{\R (2 Hari 12:1-16)

\par }{\PP \VerseOne{1}Nag-edad si Joas ug pito ka tuig sa dihang nahimo siyang hari. Naghari siya sa Jerusalem sulod sa 40 ka tuig. Ang iyang inahan mao si Zibia nga taga-Beersheba.

\VS{2}Gihimo ni Joas ang maayo atubangan sa
{\ND{Ginoo}} sa tibuok panahon nga buhi pa si Jehoyada nga pari.

\VS{3}Gipangitaan siya ni Jehoyada ug duha ka asawa, ug nakabaton siyag mga anak nga lalaki ug babaye.


\par }{\PP \VS{4}Wala madugay, nakahukom si Joas sa pagpaayo sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{5}Gipatawag niya ang mga pari ug mga Levita ug giingnan, “Lakaw kamo sa mga lungsod sa Juda ug kolektaha ninyo ang tinuig nga mga buhis sa mga Israelinhon aron atong mapaayo ang Templo sa atong Dios. Buhata dayon ninyo kini.” Apan wala dayon motuman ang mga Levita.


\par }{\PP \VS{6}Busa gipatawag ni Haring Joas si Jehoyada, ang pangulong pari ug gipangutana, “Nganong wala nimo ipakolekta sa mga Levita ang buhis sa mga lumulupyo sa Juda ug sa Jerusalem? Dili ba nga giuyonan man kini ni Moises nga alagad sa
{\ND{Ginoo}}, ug sa katilingban sa Israel nga ihatag alang sa Tolda sa Sudlanan sa Kasabotan?”


\par }{\PP \VS{7}(Sa milabay nga mga tuig gisulod sa mga anak sa daotang babaye nga si Atalia ang Templo sa Dios ug gipanguha ang mga balaang kagamitan aron gamiton sa pagsimba sa mga imahen ni Baal.)


\par }{\PP \VS{8}Busa nagmando si Haring Joas nga maghimog kahon nga butanganan sa kuwarta, ug ibutang kini sa gawas sa pultahan sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{9}Unya naghatag silag pahibalo sa Juda ug sa Jerusalem nga kinahanglan dad-on sa mga tawo sa
{\ND{Ginoo}} ang ilang mga buhis, sumala sa gisugo ni Moises nga alagad sa Dios ngadto sa katawhan sa Israel sa didto pa sila sa kamingawan.

\VS{10}Malipayon nga nanghatag ang tanang mga opisyal ug ang mga tawo. Gihulog nila ang ilang kuwarta sa kahon hangtod nga napuno kini.


\par }{\PP \VS{11}Inigkapuno sa kahon, dad-on kini sa mga Levita ngadto sa mga opisyal sa hari. Ihapon sa sekretaryo sa hari ug sa opisyal sa pangulong pari ang kuwarta, ug pagkahuman ibalik na usab nila ang kahon didto sa pultahan sa templo. Mao kini ang ilang gihimo matag adlaw, ug daghan ang ilang natigom nga kuwarta.

\VS{12}Unya gihatag ni Haring Joas ug ni Jehoyada ang kuwarta ngadto sa mga tawo nga nagdumala sa pagpaayo sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}. Ug nanguha sila ug mga mason, panday, ug mga trabahante nga hanas sa puthaw ug bronsi.

\VS{13}Kugihan kaayo ang mga trabahante busa paspas ang trabaho. Gipabarog nila pagbalik ang Templo sa Dios sumala sa orihinal nga sukod niini, ug gipalig-on nila kini.

\VS{14}Pagkahuman sa trabaho, gihatag nila pagbalik ngadto sa hari ug kang Jehoyada ang nahibilin nga kuwarta. Ug gigamit kini sa pagpahimog mga kagamitan alang sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}, mga gamit sa pagsimba, sa paghalad sa mga halad nga sinunog, apil ang mga yahong ug mga sudlanan nga bulawan ug plata. Ug samtang buhi pa si Jehoyada, nagpadayon ang paghalad sa mga halad nga sinunog sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}.


\par }{\PP \VS{15}Nagkinabuhi si Jehoyada sulod sa taas nga mga katuigan, ug namatay siya sa edad nga 130 ka tuig.

\VS{16}Gilubong siya sa lubnganan sa mga hari sa Lungsod ni David, tungod sa maayo niya nga nahimo sa Israel alang sa Dios ug sa iyang Templo.


\par }{\PP \VS{17}Apan human mamatay si Jehoyada, miadto ang mga opisyal sa Juda kang Haring Joas. Miyukbo sila sa hari, ug namati ang hari sa ilang mga tambag.

\VS{18}Gitalikdan nila ang Templo sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa ilang mga katigulangan, ug misimba sa poste nga simbolo sa diosa nga si Ashera ug sa uban pang mga dios-dios. Tungod sa ilang gihimo, nasuko ang Dios sa Juda ug sa Jerusalem.

\VS{19}Bisan pa niini, nagpadala ang
{\ND{Ginoo}} ug mga propeta ngadto kanila aron pagdala kanila pagbalik ngadto kaniya. Apan wala sila mamati.


\par }{\PP \VS{20}Unya gigamhan sa Espiritu sa Dios si Zacarias nga anak ni Jehoyada nga pari. Mitindog siya atubangan sa mga tawo ug miingon, “Mao kini ang gisulti sa Dios: Nganong ginasupak man ninyo ang mga sugo sa
{\ND{Ginoo}}? Dili kamo mouswag. Tungod kay gisalikway ninyo ang
{\ND{Ginoo}}, gisalikway usab niya kamo.”


\par }{\PP \VS{21}Nagplano ang mga opisyal sa pagpatay kang Zacarias. Ug sa sugo mismo sa hari, gibato nila si Zacarias sa hawanan sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}, ug namatay siya.

\VS{22}Gikalimtan ni Haring Joas ang kaayo nga gipakita ni Jehoyada nga amahan ni Zacarias ngadto kaniya. Gipatay niya si Zacarias. Mao kini ang giingon ni Zacarias sa dihang himalatyon na siya, “Hinaut nga makita sa
{\ND{Ginoo}} ang inyong gihimo, ug paninglon niya kamo.”


\par }{\PP \VS{23}Sa pagsugod sa bag-ong tuig, gisulong sa mga sundalo sa Aram\FTNT{*}{{\FR 24:23 }{\FQ{Aram}}{\FT{: o
}}{\FQA{Siria.}}} ang Juda. Napildi nila ang Juda ug ang Jerusalem, ug gipamatay nila ang mga pangulo sa Juda. Unya gidala nila sa ilang hari sa Damasco ang mga kabtangan nga ilang nailog.

\VS{24}Bisan ug gamay ra ang mga sundalo sa Aram nga misulong, gipapildi sa
{\ND{Ginoo}} kanila ang daghang mga sundalo sa Juda tungod kay gisalikway nila ang
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa ilang mga katigulangan. Silot kini alang kang Joas.


\par }{\PP \VS{25}Namiya ang mga taga-Aram ug nahibilin si Joas nga grabe kaayo nga nasamdan. Nagplano ang iyang mga opisyal sa pagpatay kaniya tungod sa iyang pagpatay sa anak ni Jehoyada nga pari. Gipatay nila siya diha sa iyang higdaanan. Gilubong siya sa Lungsod ni David, apan dili sa lubnganan sa mga hari.


\par }{\PP \VS{26}Ang mga mipatay kaniya mao si Zabad\FTNT{†}{{\FR 24:26 }{\FQ{Zabad}}{\FT{: o
}}{\FQA{Jozabad.}}} nga anak sa usa ka Amonihanon nga babaye nga si Shimeat, ug si Jehozabad nga anak sa usa ka Moabihanon nga babaye nga si Shimrit.\FTNT{‡}{{\FR 24:26 }{\FQ{Shimrit}}{\FT{: o
}}{\FQA{Shomer.}}}

\VS{27}Ang mga istorya bahin sa mga anak ni Joas, sa mga panagna bahin kaniya, ug sa pagpaayo sa Templo sa Dios, nasulat sa komentaryo bahin sa Libro sa Mga Hari. Si Amazia nga iyang anak mao ang mipuli kaniya ingon nga hari.




\par }\Chap{25}{\SH Ang Paghari ni Amazia sa Juda
\par }
{\R (2 Hari 14:1-20)

\par }{\PP \VerseOne{1}Nag-edad si Amazia ug 25 ka tuig sa dihang nahimo siyang hari. Sa Jerusalem siya nagpuyo, ug naghari siya sulod sa 29 ka tuig. Ang iyang inahan mao si Jehoadan\FTNT{*}{{\FR 25:1 }{\FQ{Jehoadan}}{\FT{: o
}}{\FQA{Jehoadin.}}} nga taga-Jerusalem.

\VS{2}Gihimo ni Amazia ang maayo atubangan sa
{\ND{Ginoo}}, apan dili gayod hingpit ang iyang pagsunod sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{3}Sa dihang lig-on na ang paghari ni Amazia, gipapatay niya ang mga opisyal nga nagpatay sa iyang amahan nga hari.

\VS{4}Apan wala niya ipapatay ang ilang mga anak, kay sumala sa nasulat sa Libro sa Kasugoan ni Moises, nag-ingon ang
{\ND{Ginoo}}, “Dili angay patyon ang mga ginikanan tungod sa sala sa ilang mga anak, ug ang mga anak dili usab angay patyon tungod sa sala sa ilang mga ginikanan. Patyon lang ang tawo tungod sa iyang kaugalingon nga sala.”\FTNT{†}{{\FR 25:4 }{\FT{}}{\XT{Deut. 24:16}}}


\par }{\PP \VS{5}Gitigom ni Amazia ang iyang mga sundalo nga gikan sa Juda ug Benjamin. Gigrupo niya sila sumala sa ilang pamilya ug gibutangan ug mga komander nga modumala sa tag-100 ug tag-1,000 ka mga sundalo. Unya giihap niya ang iyang mga sundalo nga nag-edad ug 20 ka tuig pataas, ug miabot ang ilang gidaghanon ug 300,000. Hanas silang tanan mogamit ug bangkaw ug taming.

\VS{6}Nagkuha usab siyag 100,000 ka maisog nga mga sundalo gikan sa Israel. Nagbayad siyag 3,500 ka kilong pilak ingon nga ilang suhol.


\par }{\PP \VS{7}Apan adunay usa ka alagad sa Dios nga miadto kang Amazia ug miingon, “Mahal nga Hari, ayaw pagkuhag mga sundalo gikan sa Israel kay wala na nag-uban ang
{\ND{Ginoo}} sa Israel. Dili na siya motabang sa katawhan sa Efraim.

\VS{8}Kon paubanon ninyo sila sa gira, mapildi gayod kamo bisan pag maayo kamong makig-away, kay ang Dios adunay gahom sa pagtabang o sa pagpapildi kaninyo.”


\par }{\PP \VS{9}Miingon si Amazia sa alagad sa Dios, “Unsaon na man lang ang akong gibayad nga 3,500 ka kilong pilak?”

\par }{\PP Mitubag siya, “Ang
{\ND{Ginoo}} makahatag kanimog mas labaw pa niana.”


\par }{\PP \VS{10}Busa gipapauli ni Amazia ang mga sundalo nga taga-Efraim. Namauli sila nga adunay dakong kasuko sa Juda.


\par }{\PP \VS{11}Nangisog si Amazia sa pagsulong. Gipangulohan niya ang iyang mga sundalo sa pag-adto sa walog nga gitawag ug Asin, diin nakapatay silag 10,000 ka mga Edomihanon.\FTNT{‡}{{\FR 25:11 }{\FQ{Edomihanon}}{\FT{: sa Hebreo,
}}{\FQA{mga kaliwat ni Seir.
}}{\FT{Mao usab sa
}}{\XT{bersikulo 14}}{\FT{.}}}

\VS{12}Gibihag pa nila ang 10,000 ka mga sundalo, ug gidala nila kini sa usa ka pangpang ug gihulog, ug nangadugmok ang mga lawas niini.


\par }{\PP \VS{13}Sa laing bahin, ang mga sundalo nga gipapauli ni Amazia ug wala na paubana sa gira misulong sa mga lungsod sa Juda gikan sa Samaria paingon sa Bet Horon. Nakapatay silag 3,000 ka mga tawo ug nanguhag daghang mga kabtangan.


\par }{\PP \VS{14}Pagbalik ni Amazia gikan sa ilang pagpamatay sa mga Edomihanon, gidala niya ang mga dios sa mga Edomihanon. Gihimo niya kini nga iyang kaugalingong dios, gisimba, ug gihalaran.

\VS{15}Busa nasuko pag-ayo ang
{\ND{Ginoo}} kang Amazia. Nagpadala siyag propeta kang Amazia sa pag-ingon, “Nganong midangop ka man sa mga dios nga dili gani makaluwas sa ilang katawhan gikan sa imong kamot?”


\par }{\PP \VS{16}Samtang nagsulti pa ang propeta, mitubag ang hari, “Nganong gitambagan mo man ako? Gihimo ko ba ikaw nga akong magtatambag? Paghilom, kay kon dili, ipapatay ka nako.”

\par }{\PP Busa mihilom ang propeta human niya kini isulti: “Nasayod ako nga sigurado gayod nga laglagon ka sa Dios tungod kay nagsimba ka sa mga dios ug wala ka mamati kanako.”


\par }{\PP \VS{17}Human mikonsulta si Haring Amazia sa iyang mga magtatambag, nagpadala siyag mensahe sa hari sa Israel nga si Joas nga anak ni Jehoahaz ug apo ni Jehu nga nag-ingon: “Dali, atubanga ako sa usa ka panag-away.”

\VS{18}Apan gitubag siya ni Haring Joas pinaagi niini nga istorya: “Didto sa Lebanon adunay sampinit nga nagpadala niini nga mensahe ngadto sa kahoyng sedro: ‘Ipaasawa ang imong anak nga babaye sa akong anak nga lalaki.’ Apan adunay miagi nga ihalas nga mananap ug gitunob-tunoban niini ang sampinit.

\VS{19}Amazia, tinuod nga napildi mo ang Edom ug mibukad na ang imong atay tungod niini. Pagpuyo diha sa imong palasyo! Nganong mangita ka man ug samok nga magdalag kalaglagan alang kanimo ug sa Juda?”


\par }{\PP \VS{20}Apan wala mamati si Amazia, kay pagbuot sa Dios nga itugyan siya sa mga kamot ni Joas tungod sa iyang pagsimba sa mga dios sa Edom.

\VS{21}Busa gisulong siya ni Haring Joas ug sa mga sundalo niini. Naggira sila didto sa Bet Shemes nga sakop sa Juda.

\VS{22}Napildi sa Israel ang Juda, ug nangikyas ang mga sundalo sa Juda ngadto sa ilang mga balay.

\VS{23}Nadakpan ni Haring Joas si Haring Amazia didto sa Bet Shemes, ug gidala niya kini sa Jerusalem. Unya giguba ni Joas ang mga paril sa Jerusalem gikan sa Pultahan sa Efraim paingon sa pultahan sa may eskina, nga adunay gilay-on nga mga 600 ka piye.

\VS{24}Gipanguha niya ang tanang bulawan, pilak, ug kagamitan nga iyang nakita sa Templo sa Dios nga giatiman niadto ni Obed Edom. Gipanguha usab niya ang mga bahandi sa palasyo, apil ang pipila ka mga bihag, ug gidala niya sa iyang pagbalik sa Samaria.


\par }{\PP \VS{25}Nagkinabuhi pa si Amazia nga hari sa Juda ug 15 ka tuig human mamatay si Joas nga hari sa Israel.

\VS{26}Ang uban pang sugilanon mahitungod sa paghari ni Amazia, gikan sa sinugdan hangtod sa kataposan, nasulat sa libro sa mga sugilanon bahin sa mga hari sa Juda ug Israel.


\par }{\PP \VS{27}Sukad nga mitalikod si Amazia sa
{\ND{Ginoo}}, adunay mga tawo nga nagplano sa pagpatay kaniya sa Jerusalem, busa miikyas siya ngadto sa Lakish. Apan gipasundan nila siya sa Lakish, ug gipatay siya didto.

\VS{28}Gikarga nila ang iyang patayng lawas sa kabayo ug gidala balik sa Jerusalem, ug unya gilubong sa gilubngan sa iyang mga katigulangan sa Lungsod ni David.\FTNT{§}{{\FR 25:28 }{\FQ{Lungsod ni David}}{\FT{: sa kadaghanan sa mga manuskrito sa Hebreo,
}}{\FQA{Lungsod sa Juda.}}}




\par }\Chap{26}{\SH Ang Paghari ni Uzias sa Juda
\par }
{\R (2 Hari 14:21-22; 15:1-7)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ang gipuli sa katawhan sa Juda kang Amazia ingon nga hari mao ang iyang 16 ka tuig nga anak nga si Uzias.\FTNT{*}{{\FR 26:1 }{\FQ{Uzias}}{\FT{: o
}}{\FQA{Azaria.}}}

\VS{2}Siya ang nagbawi sa Elat\FTNT{†}{{\FR 26:2 }{\FQ{Elat}}{\FT{: o
}}{\FQA{Elot.}}} ug nagpatukod pag-usab niini human mamatay ang iyang amahan nga si Amazia.

\VS{3}Nag-edad si Uzias ug 16 ka tuig sa dihang nahimo siyang hari. Naghari siya sa Jerusalem sulod sa 52 ka tuig. Ang iyang inahan mao si Jecolia nga taga-Jerusalem.

\VS{4}Gihimo ni Uzias ang maayo atubangan sa
{\ND{Ginoo}}, sama sa gihimo sa iyang amahan nga si Amazia.

\VS{5}Midangop siya sa Dios sa panahon ni Zacarias, nga mao ang nagtudlo kaniya sa pagtahod sa Dios. Samtang nagpadayon siya sa pagdangop sa
{\ND{Ginoo}}, gipauswag usab siya sa Dios.


\par }{\PP \VS{6}Nakig-gira siya sa mga Filistihanon ug giguba niya ang mga paril sa Gat, Jabne, ug Ashdod. Unya nagpatukod siyag bag-o nga mga lungsod duol sa Ashdod ug sa uban pa nga mga lungsod sa Filistia.

\VS{7}Gitabangan siya sa Dios sa iyang pagpakig-gira sa mga Filistihanon, mga Meunhon, ug sa mga Arabo nga nagpuyo sa Gur Baal.

\VS{8}Nagbayad ug buhis ang mga Amonihanon ngadto kaniya, ug nabantog siya bisan sa utlanan sa Ehipto, tungod kay nahimo siyang labihan ka gamhanan.


\par }{\PP \VS{9}Gipalig-on pag-ayo ni Uzias ang Jerusalem pinaagi sa pagpatukod ug mga tore sa pultahan sa may eskina, sa pultahan nga nag-atubang sa patag, ug sa eskina diin magtagbo ang duha ka paril.

\VS{10}Nagpatukod usab siyag mga tore sa kamingawan ug nagpakalot ug daghan mga bangag nga pundohanan ug tubig, tungod kay daghan siyag mga kahayopan sa kabungtoran sa kasadpan\FTNT{‡}{{\FR 26:10 }{\FQ{kabungtoran sa kasadpan}}{\FT{: sa Hebreo,
}}{\FQA{Shefela.}}} ug sa kapatagan. Mahiligon usab siya sa pagpanguma. Aduna siyay mga tawo nga nag-atiman sa iyang uma ug tamnanan sa ubas sa kabungtoran ug sa kapatagan.


\par }{\PP \VS{11}Adunay mga hanas nga sundalo si Uzias nga andam sa pagpakig-gira. Kini sila giorganisar ug gigrupo-grupo ni Jeiel nga sekretaryo ug ni Maasea nga opisyal, ubos sa pagdumala ni Hanania nga usa sa mga opisyal sa hari.

\VS{12}2,600 ka mga pangulo sa pamilya ang komander niining maisog nga mga sundalo.

\VS{13}Ang gidaghanon sa mga sundalo mga 307,500. Hanas kaayo sila sa pagpakig-gira ug andam sa pagpanalipod sa hari batok sa iyang mga kaaway.

\VS{14}Gihatagan sila ni Uzias ug mga taming, bangkaw, helmet, bisti nga panagang sa lawas, pana, ug mga bato alang sa lambayog.

\VS{15}Nagpahimo usab si Uzias sa iyang hanas nga mga trabahante ug mga makina nga gamiton sa pagpamana ug sa paglabay ug dagkong mga bato gikan sa mga tore ug sa mga eskina sa mga paril. Nahimong inila si Uzias bisan asa, tungod kay gitabangan siya pag-ayo sa
{\ND{Ginoo}} hangtod nga nahimo siyang gamhanan.


\par }{\PP \VS{16}Apan sa dihang gamhanan na siya, nahimo usab siyang mapasigarbohon. Ug mao kini ang nakapalaglag kaniya. Gisupak niya ang
{\ND{Ginoo}} nga iyang Dios. Misulod siya sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} ug nangunay sa pagsunog ug insenso sa halaran.

\VS{17}Misunod kaniya didto si Azaria nga pangulong pari ug ang 80 pa ka maisog nga mga pari sa
{\ND{Ginoo}},

\VS{18}ug gibadlong siya. Miingon sila, “Uzias, wala kay katungod nga magsunog ug insenso alang sa
{\ND{Ginoo}}. Kana nga buluhaton iya lang sa mga pari nga kaliwat ni Aaron. Sila ang gipili nga magsunog ug insenso. Gawas sa balaang puloy-anan kay nakasala ka sa
{\ND{Ginoo}}! Dili ka panalanginan sa
{\ND{Ginoong}} Dios tungod niini.”


\par }{\PP \VS{19}Nasuko pag-ayo si Uzias sa mga pari. Ug samtang naggunit siya sa sudlanan sa insenso didto duol sa halaran sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}, gituboan ug ngilngig nga sakit sa panit\FTNT{§}{{\FR 26:19 }{\FQ{ngilngig nga sakit sa panit}}{\FT{: ang Hebreo nga pulong niini nagkahulogan sa nagkalain-laing matang sa sakit sa panit nga ginaisip nga hugaw, sumala sa
}}{\XT{Lev. 13}}{\FT{.}}} ang iyang agtang.

\VS{20}Sa dihang nakita ni Azaria nga pangulong pari ug sa mga kauban niya nga pari nga gituboan ug ngilngig nga sakit sa panit ang agtang ni Uzias, gipadali-dali nila siyag gawas. Ug bisan siya mismo midali-dalig gawas, tungod kay gisilotan siya sa
{\ND{Ginoo}}.


\par }{\PP \VS{21}Nag-antos sa ngilngig nga sakit sa panit si Haring Uzias hangtod sa adlaw nga namatay siya. Naglain siyag puyo ug wala tugoti nga makasulod sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}. Si Jotam nga iyang anak mao ang midumala sa palasyo ug sa katawhan sa Juda.

\VS{22}Ang uban pang sugilanon mahitungod sa paghari ni Uzias, gikan sa sinugdan hangtod sa kataposan, gisulat ni Propeta Isaias nga anak ni Amos.

\VS{23}Sa dihang namatay si Uzias, gilubong siya duol sa gilubngan sa iyang mga katigulangan nga hari tungod sa iyang ngilngig nga sakit sa panit. Si Jotam nga iyang anak mao ang mipuli kaniya ingon nga hari.




\par }\Chap{27}{\SH Ang Paghari ni Jotam sa Juda
\par }
{\R (2 Hari 15:32-38)

\par }{\PP \VerseOne{1}Nag-edad si Jotam ug 25 ka tuig sa dihang nahimo siyang hari. Sa Jerusalem siya nagpuyo, ug naghari siya sulod sa 16 ka tuig. Ang iyang inahan mao si Jerusha nga anak ni Sadok.

\VS{2}Gihimo ni Jotam ang maayo atubangan sa
{\ND{Ginoo}}, sama sa gihimo sa iyang amahan nga si Uzias. Wala siya mangunay pagsunog ug insenso sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} sama sa gihimo sa iyang amahan. Apan bisan pag maayo ang pagkinabuhi ni Jotam, nagpadayon gihapon ang mga tawo sa ilang daotan nga mga binuhatan.

\VS{3}Si Jotam ang nagpatukod sa Amihanang Pultahan sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}, ug daghan ang iyang gipaayo sa paril sa bungtod sa Ofel.

\VS{4}Nagpatukod usab siyag mga lungsod sa kabungtoran sa Juda, ug nagpatukod ug mga depensa ug mga tore sa mga kakahoyan.


\par }{\PP \VS{5}Nakig-away si Jotam sa mga Amonihanon ug sa ilang hari, ug napildi niya sila. Nianang tuiga, mihatag kaniya ang mga Amonihanon ug 3,500 ka kilong pilak, 30,000 ka sakong trigo, ug 30,000 ka sakong barley. Gihimo nila kini sulod sa tulo ka tuig.


\par }{\PP \VS{6}Nahimong gamhanan si Jotam tungod kay matinud-anon siyang mituman sa
{\ND{Ginoo}} nga iyang Dios.

\VS{7}Ang uban pa nga istorya bahin sa paghari ni Jotam, apil ang iyang pagpakig-gira ug ang tanan niyang nahimo, nasulat sa libro sa mga sugilanon bahin sa mga hari sa Israel ug Juda.

\VS{8}Nag-edad si Jotam ug 25 ka tuig sa dihang nahimo siyang hari. Sa Jerusalem siya nagpuyo, ug naghari siya sulod sa 16 ka tuig.

\VS{9}Sa dihang namatay si Jotam, gilubong siya sa Lungsod ni David. Ug si Ahaz nga iyang anak mao ang mipuli kaniya ingon nga hari.




\par }\Chap{28}{\SH Ang Paghari ni Ahaz sa Juda
\par }
{\R (2 Hari 16:1-4)

\par }{\PP \VerseOne{1}Nag-edad si Ahaz ug 20 ka tuig sa dihang nahimo siyang hari. Sa Jerusalem siya nagpuyo, ug naghari siya sulod sa 16 ka tuig. Daotan ang iyang gihimo atubangan sa
{\ND{Ginoo}}, dili sama sa gihimo sa iyang katigulangan nga si David.

\VS{2}Gisunod niya ang mga daotang gawi sa mga hari sa Israel, ug naghimog metal nga mga imahen ni Baal.

\VS{3}Nagsunog siyag mga halad sa Walog sa Ben Hinom, ug ang iya mismong mga anak gihalad niya sa kalayo. Gisunod niya ang mangil-ad nga mga buhat sa mga nasod nga gipaabog sa
{\ND{Ginoo}} sa mga Israelinhon.

\VS{4}Naghalad siyag mga halad ug nagsunog ug insenso sa mga simbahanan diha sa habog nga mga dapit, sa ibabaw sa mga bungtod, ug sa ilalom sa matag labong nga kahoy.


\par }{\PP \VS{5}Busa gitugyan siya sa
{\ND{Ginoo}} nga iyang Dios ngadto sa hari sa Aram.\FTNT{*}{{\FR 28:5 }{\FQ{Aram}}{\FT{: o
}}{\FQA{Siria.}}} Gipildi siya sa mga Aramehanon ug daghan sa iyang katawhan ang gibihag ngadto sa Damasco. Gitugyan usab siya ngadto sa hari sa Israel, nga mipatay sa daghan niyang katawhan.

\VS{6}Sa usa lang ka adlaw 120,000 ka mga sundalo sa Juda ang napatay ni Peka nga hari sa Israel, nga anak ni Remalia. Nahitabo kini sa mga taga-Juda tungod kay gisalikway nila ang
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa ilang mga katigulangan.

\VS{7}Gipatay ni Zicri, nga usa ka maisog nga sundalo sa Israel,\FTNT{†}{{\FR 28:7 }{\FQ{Israel}}{\FT{: sa Hebreo,
}}{\FQA{Efraim.
}}{\FT{Usa sa mga tribo nga nagrepresentar sa tibuok gingharian sa Israel. Mao ra usab sa
}}{\XT{bersikulo 12}}{\FT{.}}} si Maasea nga anak ni Haring Ahaz, si Azrikam nga tigdumala sa palasyo, ug si Elkana nga ikaduha sa hari.

\VS{8}Gibihag sa mga taga-Israel gikan sa ilang mga kadugo nga taga-Juda ang 200,000 ka mga kababayen-an ug mga kabataan. Gipanguha usab nila ang mga kabtangan sa mga taga-Juda ug gidala sa ilang pagbalik sa Samaria.


\par }{\PP \VS{9}Adunay usa ka propeta sa
{\ND{Ginoo}} didto sa Samaria nga ginganlan ug Oded. Sa dihang miabot ang mga sundalo sa Samaria, gisugat sila ni Oded ug giingnan, “Gitugyan kaninyo sa
{\ND{Ginoo}} nga inyong Dios ang Juda tungod sa iyang kasuko kanila. Apan gipamatay ninyo sila sa walay kaluoy, ug nahibaloan kini sa
{\ND{Ginoo}} didto sa langit.

\VS{10}Ug karon buot pa ninyong himuong mga ulipon kining mga lalaki ug babaye nga gikan sa Jerusalem ug sa ubang bahin sa Juda. Wala ba kamoy sala sa
{\ND{Ginoo}} nga inyong Dios?

\VS{11}Pamati kamo kanako! Ibalik ninyo ang inyong mga kadugo nga inyong gibihag kay nasuko pag-ayo ang
{\ND{Ginoo}} kaninyo.”


\par }{\PP \VS{12}Unya ang pipila ka mga pangulo sa Israel nga sila si Azaria nga anak ni Jehohanan, Berekia nga anak ni Meshilemot, Jehizkia nga anak ni Shalum, ug Amasa nga anak ni Hadlai, miuyon kang Obed ug miingon ngadto sa mga sundalo nga bag-ong nangabot gikan sa gira:

\VS{13}“Ayaw ninyo dad-a dinhi kanang mga bihag, kay manubag kita niana sa
{\ND{Ginoo}}. Dugangan pa ba ninyo ang atong sala? Daghan na kaayo kitag sala, ug nasuko na pag-ayo ang
{\ND{Ginoo}} sa Israel.”


\par }{\PP \VS{14}Busa atubangan sa mga pangulo ug sa tibuok katilingban, gibuhian sa mga sundalo ang mga bihag ug gibalik ang mga kabtangan nga ilang nailog gikan sa gira.

\VS{15}Unya miduol kadtong upat ka pangulo ngadto sa mga bihag, ug gihatagan nila ang hubo nga mga bihag ug bisti gikan sa mga kabtangan nga nailog sa mga sundalo. Gihatagan nila ang mga bihag ug mga bisti, sandalyas, pagkaon, ilimnon, ug gitambalan ang ilang mga samad. Gipasakay nila sa mga asno ang mga maluya, ug gidala nilag balik ang tanan nga bihag sa ilang mga katagilungsod didto sa Jerico, ang Lungsod sa mga Palma. Pagkahuman, namauli sila sa Samaria.


\par }{\SH Nagpangayo ug Tabang si Ahaz sa Asiria
\par }
{\R (2 Hari 16:7-9)

\par }{\PP \VS{16}Niadtong higayona, nangayog tabang si Haring Ahaz sa hari sa Asiria.

\VS{17}Kay gisulong na usab sa mga taga-Edom ang Juda ug gibihag ang uban nga mga lumulupyo niini.

\VS{18}Gawas pa niini, gisulong usab sa mga Filistihanon ang mga lungsod sa Juda nga anaa sa kabungtoran sa kasadpan\FTNT{‡}{{\FR 28:18 }{\FQ{kabungtoran sa kasadpan}}{\FT{: sa Hebreo,
}}{\FQA{Shefela.}}} ug sa Negev. Nailog nila ang Bet Shemes, Ayalon, Gederot, Soco, Timnah, ug Gimzo, apil ang mga baryo sa palibot niini.

\VS{19}Gipaubos sa
{\ND{Ginoo}} ang Juda tungod kang Haring Ahaz nga mitugot nga magpakasala ang katawhan sa Juda, ug wala gayod siya magmatinumanon sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{20}Busa sa pag-abot ni Tiglat Pileser nga hari sa Asiria, gilisod-lisod niya si Ahaz imbis nga tabangan.

\VS{21}Gipanguha ni Ahaz ang mga kabtangan sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}, sa palasyo, ug sa mga balay sa mga opisyal, ug gihatag kini ngadto sa hari sa Asiria. Apan wala kini makatabang kang Ahaz.


\par }{\PP \VS{22}Sa panahon sa iyang kalisod, misamot hinuon kamasinupakon sa
{\ND{Ginoo}} si Haring Ahaz.

\VS{23}Naghalad siya ngadto sa mga dios sa Damasco nga mipildi kaniya. Kay miingon siya, “Gitabangan niini nga mga dios ang mga hari sa Aram. Busa maghalad usab ako kanila aron tabangan usab nila ako.” Apan mao kini ang nakapalaglag kaniya ug sa Israel.


\par }{\PP \VS{24}Gipanguha ni Ahaz ang mga kagamitan sa Templo sa Dios ug gipangdugmok. Gisirad-an niya ang mga pultahan Templo sa
{\ND{Ginoo}}, ug nagpatukod siyag mga halaran sa matag eskina sa Jerusalem.

\VS{25}Nagpatukod usab siyag mga simbahanan diha sa habog nga mga dapit sa tanan nga lungsod sa Juda, aron didto maghalad alang sa uban nga mga dios. Ug nakapasuko kini pag-ayo sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa iyang mga katigulangan.


\par }{\PP \VS{26}Ang uban pang sugilanon mahitungod sa paghari ni Ahaz ug sa iyang mga binuhatan, gikan sa sinugdan hangtod sa kataposan, nasulat sa libro sa mga sugilanon bahin sa mga hari sa Juda ug Israel.

\VS{27}Sa pagkamatay ni Ahaz, gilubong siya sa siyudad sa Jerusalem, apan dili sa lubnganan sa mga hari sa Israel. Ug si Ezequias nga iyang anak mao ang mipuli kaniya ingon nga hari.




\par }\Chap{29}{\SH Ang Paghari ni Ezequias sa Juda
\par }
{\R (2 Hari 18:1-3)

\par }{\PP \VerseOne{1}Nag-edad si Ezequias ug 25 ka tuig sa dihang nahimo siyang hari. Naghari siya sa Jerusalem sulod sa 29 ka tuig. Ang iyang inahan mao si Abias nga anak ni Zacarias.

\VS{2}Gihimo ni Ezequias ang maayo atubangan sa
{\ND{Ginoo}}, sama sa gihimo ni David nga iyang katigulangan.

\VS{3}Sa unang bulan sa unang tuig sa iyang paghari, gipaablihan niya pag-usab ang mga pultahan sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} ug gipaayo kini.

\VS{4}Gipatawag niya ang mga pari ug ang mga Levita ug gipatigom sa hawanan sa sidlakang bahin sa Templo.

\VS{5}Miingon siya kanila, “Pamatia ninyo ako, kamong mga kaliwat ni Levi. Panghinlo kamo sa inyong kaugalingon\FTNT{*}{{\FR 29:5 }{\FQ{Panghinlo kamo sa inyong kaugalingon}}{\FT{: ang buot ipasabot, buhaton ninyo ang seremonya sa pagpakahinlo.}}} karon, ug hinloi usab ninyo ang Templo sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa inyong mga katigulangan. Kuhaa ninyo sa Templo ang tanang mga butang nga mahugaw.

\VS{6}Wala magmatinumanon ang atong mga katigulangan. Daotan ang ilang gihimo atubangan sa
{\ND{Ginoo}} nga atong Dios ug gitalikdan nila siya. Gisalikway nila ang puloy-anan sa
{\ND{Ginoo}}, ug mibiya sila kaniya.

\VS{7}Gisirad-an nila ang mga pultahan sa balkonahe sa Templo ug gipalong ang mga suga. Wala na sila magsunog ug insenso o maghalad ug mga halad nga sinunog sa Templo sa Dios sa Israel.

\VS{8}Busa nasuko ang
{\ND{Ginoo}} sa Juda ug sa Jerusalem. Ug tungod sa silot nga iyang gipahamtang kanato, gikahadlokan ug gitamay kita sa mga tawo sama sa inyong nakita karon.

\VS{9}Nangamatay ang atong mga katigulangan sa gira, ug gipangbihag ang atong mga asawa ug mga kabataan.

\VS{10}Apan karon, buot ko nga maghimo ug kasabotan sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa Israel, aron mawala ang iyang labihan nga kasuko kanato.

\VS{11}Busa mga hinigugma ko,\FTNT{†}{{\FR 29:11 }{\FQ{mga hinigugma ko}}{\FT{: sa literal,
}}{\FQA{mga anak ko.}}} ayaw na kamo pagpasagad, kay kamo ang gipili sa
{\ND{Ginoo}} nga motindog sa iyang presensya, sa pag-alagad, ug sa paghalad.\FTNT{‡}{{\FR 29:11 }{\FQ{sa paghalad}}{\FT{: o
}}{\FQA{sa pagsunog ug insenso.}}}”


\par }{\BB \par }
{\LH \VS{12}Busa nagsugod na dayon sa pagtrabaho ang mosunod nga mga Levita:

\par }{\BB \par }
{\LI Sa pamilya ni Kohat: si Mahat nga anak ni Amasai ug si Joel nga anak ni Azaria.

\par }{\LI Sa pamilya ni Merari: si Kish nga anak ni Abdi ug si Azaria nga anak ni Jehalelel.

\par }{\LI Sa pamilya ni Gershon: si Joa nga anak ni Zima ug si Eden nga anak ni Joa.


\par }{\LI \VS{13}Sa mga kaliwat ni Elizafan: si Shimri ug si Jeiel.

\par }{\LI Sa mga kaliwat ni Asaf: si Zacarias ug si Matania.


\par }{\LI \VS{14}Sa mga kaliwat ni Heman: si Jehiel ug si Shimei.

\par }{\LI Sa mga kaliwat ni Jedutun: si Shemaya ug si Uziel.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{15}Gitigom nila ang ilang isigka-Levita ug nanghinlo sila sa ilang kaugalingon. Unya gihinloan nila ang Templo sa
{\ND{Ginoo}} sumala sa gimando sa hari, subay sa giingon sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{16}Nanulod ang mga pari sa templo sa paghinlo niini. Gipagawas nila ngadto sa hawanan sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} ang tanan nga ilang nakita nga kagamitan nga mahugaw. Ug gikuha kini sa mga Levita ug gidala sa Walog sa Kidron.


\par }{\PP \VS{17}Nagsugod sila sa paghinlo sa unang adlaw sa unang bulan, ug sa ikawalo ka adlaw nakaabot sila sa balkonahe sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}. Gipadayon nila ang paghinlo sa Templo sa sulod sa lain pa gayod nga walo ka adlaw. Ug nahuman nila ang pagpanghinlo sa ika-16 nga adlaw sa mao gihapon nga bulan.

\VS{18}Pagkahuman, nangadto sila kang Haring Ezequias ug miingon, “Mahal nga Hari, nahinloan na namo ang tibuok Templo sa
{\ND{Ginoo}}, apil ang halaran nga sunoganan sa halad nga sinunog ug ang tanang kagamitan niini, ug ang lamisa nga butanganan sa pan nga ginahalad ug ang tanan usab nga kagamitan niini.

\VS{19}Nahinloan na usab namo ug naandam ang tanang kagamitan nga gisalikway ni Haring Ahaz sa mga panahon nga wala siya magmatinumanon sa Dios. Atua na kini karon sa atubangan sa halaran sa
{\ND{Ginoo}}.”


\par }{\PP \VS{20}Sayo sa pagkasunod nga adlaw, gitigom ni Haring Ezequias ang mga opisyal sa lungsod ug nangadto sila sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{21}Nagdala silag pito ka torong baka, pito ka hamtong nga laking karnero, pito ka nating karnero, ug pito ka laking kanding ingon nga halad sa paghinlo sa ilang gingharian, sa Templo, ug sa Juda. Unya gisugo ni Haring Ezequias ang mga pari nga kaliwat ni Aaron sa paghalad niadto sa halaran sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{22}Busa giihaw sa mga pari ang mga torong baka ug gisablig ang dugo niini sa halaran. Sunod, giihaw nila ang mga laking karnero ug gisablig usab ang dugo niini sa halaran. Unya ang mga batan-ong karnero na usab ang giihaw ug gisablig ang dugo niini sa halaran.

\VS{23}Ang mga kanding nga halad alang sa paghinlo gidala nila sa hari ug sa mga tawo nga mipatong sa ilang mga kamot niini.

\VS{24}Unya giihaw sa mga pari ang mga kanding ug gibubo ang dugo niini sa halaran ingon nga halad sa paghinlo aron mahinloan ang sala sa tanang mga Israelinhon, kay nagsugo ang hari nga maghalad ug mga halad nga sinunog ug mga halad sa paghinlo alang sa tanang Israelinhon.


\par }{\PP \VS{25}Unya gibutang ni Ezequias ang mga Levita sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} nga nagdala ug mga simbal, harpa, ug mga lira. Kini sumala sa mando sa
{\ND{Ginoo}} kang Haring David pinaagi kang Gad nga propeta ni David ug kang Propeta Natan.

\VS{26}Mipahimutang ang mga Levita nga nagdala sa mga instrumento ni Haring David, ug ang mga pari nga nagdala sa mga trumpeta.


\par }{\PP \VS{27}Unya nagmando si Ezequias nga ihalad sa halaran ang mga halad nga sinunog. Sa pagsugod sa paghalad, nagsugod usab sa pag-awit ang mga tawo ngadto sa
{\ND{Ginoo}}, nga dinuyogan sa mga trumpeta ug uban pa nga mga instrumento ni David nga hari sa Israel.

\VS{28}Misimba ang tibuok katilingban sa
{\ND{Ginoo}} samtang nag-awit ang mga mag-aawit ug nagtukar ang mga tigtrumpeta. Nagpadayon kini hangtod nahuman ang paghalad sa tanan nga halad nga sinunog.

\VS{29}Pagkahuman sa paghalad, nangluhod ang hari ug ang tanan nga kauban niya ug misimba sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{30}Gimandoan ni Haring Ezequias ug sa iyang mga opisyal ang mga Levita nga modayeg sa
{\ND{Ginoo}} pinaagi sa mga awit ni David ug ni Asaf nga propeta. Busa malipayon sila nga nag-awit ug mga awit sa pagdayeg samtang nangluhod sila sa pagsimba sa Dios.


\par }{\PP \VS{31}Unya miingon si Ezequias, “Karon nga nahalad na ninyo ang inyong kaugalingon ngadto sa
{\ND{Ginoo}}, dali kamo ug dad-a ngadto sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} ang inyong mga halad ug ang mga halad sa pagpasalamat.” Busa nagdala ang mga tawo niini nga mga halad ngadto sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}, ug ang uban kinabubut-on nga nagdalag mga halad nga sinunog.

\VS{32}Mao kini ang gidaghanon sa mga halad nga sinunog para sa
{\ND{Ginoo}} nga gidala sa mga tawo: 70 ka torong baka, 100 ka laking karnero, ug 200 ka nating karnero.

\VS{33}Nagdala usab silag 600 ka torong baka ug 3,000 ka karnero ug kanding.

\VS{34}Apan diyutay ra ang mga pari nga moihaw sa mga hayop nga ihalad, busa mitabang kanila ang ilang mga paryente nga Levita hangtod nga nahuman ang trabaho, ug hangtod nga nakapanghinlo na sa ilang kaugalingon ang uban pa nga mga pari. Kay mas nagmatinumanon pa man ang mga Levita sa paghinlo sa ilang kaugalingon kaysa mga pari.

\VS{35}Daghan kaayo ang mga halad nga gisunog, apil na niini ang mga tambok sa mga hayop nga gihalad alang sa maayong relasyon, ug mga halad nga ilimnon nga gihalad uban sa mga halad nga sinunog. Niining paagiha, nabalik pag-usab ang mga buluhaton sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{36}Nalipay pag-ayo si Ezequias ug ang mga tawo tungod kay pinaagi sa tabang sa Dios dali ra nilang nahimo kining tanan.




\par }\Chap{30}{\SH Ang Pagpangandam alang sa Pista sa Paglabay sa Anghel
\par }
{\PP \VerseOne{1}Unya, nagpadala si Ezequias ug mensahe ngadto sa tanang katawhan sa Israel ug Juda, apil na ang katawhan sa Efraim ug Manases. Giimbitar niya sila sa pag-adto sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} sa pagsaulog sa Pista sa Paglabay sa Anghel sa pagpasidungog sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa Israel.

\VS{2}Nakahukom si Haring Ezequias ug ang iyang mga opisyal, ug ang tibuok katilingban sa Jerusalem, nga saulogon ang Pista sa Paglabay sa Anghel sa ikaduha nga bulan.

\VS{3}Wala sila makasaulog sa maong pista sa unang bulan, tungod kay pipila ra ang mga pari nga nakapanghinlo sa ilang kaugalingon, ug wala pa magkatigom ang mga tawo sa Jerusalem.


\par }{\PP \VS{4}Nagustohan sa hari ug sa tibuok katilingban ang plano sa pagsaulog sa pista,

\VS{5}busa nagpadala silag pahibalo sa tibuok Israel, gikan sa Beersheba paingon sa Dan, nga kinahanglan mangadto ang tanan sa Jerusalem sa pagsaulog sa Pista sa Paglabay sa Anghel alang sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa Israel. Sa nangaging mga selebrasyon, gamay ra ang nanambong, sukwahi sa kasugoan nga nag-ingon nga kinahanglan manambong ang tanan.


\par }{\PP \VS{6}Sa mando sa hari, nanglakaw ang mga mensahero sa tibuok Israel ug Juda dala ang mga sulat gikan sa hari ug sa iyang mga opisyal. Mao kini ang giingon sa sulat:

\par }{\PM “Katawhan sa Israel, karon nga nakalingkawas kamo sa kamot sa mga hari sa Asiria, panahon na nga mamalik kamo sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa inyong mga katigulangan nga sila si Abraham, Isaac, ug Jacob,\FTNT{*}{{\FR 30:6 }{\FQ{Jacob}}{\FT{: sa Hebreo,
}}{\FQA{Israel.}}} aron mobalik usab siya kaninyo.

\VS{7}Ayaw kamo pagsunod sa inyong mga katigulangan ug mga paryente nga wala magmatinumanon sa
{\ND{Ginoo}} nga ilang Dios, ug tungod niini gihimo sila sa
{\ND{Ginoo}} nga kahadlokan sama sa inyo nang nakita.

\VS{8}Ayaw kamo pagpagahi sa inyong ulo sama sa inyong mga katigulangan, kondili pagpasakop hinuon kamo sa
{\ND{Ginoo}}. Pangadto kamo sa Templo nga iyang gipakabalaan sa walay kataposan, ug pag-alagad kamo sa
{\ND{Ginoo}} nga inyong Dios, aron mawala ang iyang labihan nga kasuko kaninyo.


\par }{\PM \VS{9}“Kay kon mamalik kamo sa
{\ND{Ginoo}}, kaloy-an ang inyong mga kabataan ug mga kaparyentehan sa mga nagbihag kanila, ug pabalikon sila niini nga yuta. Kay mabalak-on ug maluloy-on ang
{\ND{Ginoo}} nga inyong Dios. Dili gayod siya motalikod kaninyo kon mobalik kamo kaniya.”


\par }{\PP \VS{10}Gitagsa-tagsa pag-adto sa mga mensahero ang mga lungsod sa tibuok nga Efraim ug Manases, hangtod sa Zabulon, apan gikataw-an lang sila ug gibugal-bugalan sa mga tawo.

\VS{11}Apan adunay pipila gikan sa Aser, Manases, ug Zabulon nga nagpaubos sa ilang kaugalingon ug nangadto sa Jerusalem.

\VS{12}Gitugotan usab sa Dios nga magkahiusa ang mga taga-Juda sa pagtuman sa mando sa hari ug sa mga opisyal, subay sa sugo sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{13}Busa sa ikaduha nga bulan, daghan kaayong mga tawo ang nagtigom sa Jerusalem sa pagsaulog sa Pista sa Pan nga Walay Patubo.

\VS{14}Gipanguha nila ang mga halaran sa mga dios-dios sa Jerusalem, apil ang mga halaran nga sunoganan sa insenso, ug gilabay nila kining tanan sa Walog sa Kidron.


\par }{\PP \VS{15}Sa ika-14 nga adlaw sa ikaduhang bulan, giihaw sa mga tawo ang ilang mga karnero alang sa Pista sa Paglabay sa Anghel. Naulaw ang mga pari ug mga Levita nga mahugaw, busa nanghinlo sila sa ilang kaugalingon ug naghalad ug mga halad nga sinunog didto sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{16}Unya mipahimutang sila sa ilang mga pwesto sa Templo, sumala sa tulomanon sa Kasugoan ni Moises nga alagad sa Dios. Gisablig dayon sa mga pari didto sa halaran ang dugo nga gidala sa mga Levita ngadto kanila.


\par }{\PP \VS{17}Tungod kay kadaghanan sa mga tawo didto wala makapanghinlo sa ilang kaugalingon, ang mga Levita mao ang nag-ihaw sa ilang mga karnero alang kanila aron mahimo silang hinlo alang sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{18}Kadaghanan niadtong nangadto nga mga taga-Efraim, Manases, Isacar, ug Zabulon wala makapanghinlo sa ilang kaugalingon. Apan nangaon gihapon sila sa gihalad alang sa Pista sa Paglabay sa Anghel, bisan ug supak kini sa kasugoan tungod kay nag-ampo si Haring Ezequias alang kanila. Miingon siya, “{\ND{Ginoo}}, hinaut nga sa imong kaayo pasayloon mo ang matag tawo

\VS{19}nga gahandom gayod sa pagdangop kanimo, ang
{\ND{Ginoo}}, ang Dios sa ilang mga katigulangan, bisan pa ug dili siya hinlo basi sa mga tulomanon sa Templo.”

\VS{20}Gidungog sa
{\ND{Ginoo}} si Ezequias ug gipasaylo niya sila.


\par }{\PP \VS{21}Sulod sa pito ka adlaw, ang mga Israelinhon nga didto sa Jerusalem nagsaulog sa Pista sa Pan nga Walay Patubo uban sa dakong kalipay. Adlaw-adlaw nag-awit ang mga Levita ug ang mga pari ug mga pagdayeg ngadto sa
{\ND{Ginoo}}, dinuyogan sa kusog nga tingog sa mga instrumento nga gigamit sa pagdayeg sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{22}Gidasig ni Haring Ezequias ang tanang Levita sa gipakita nilang kahanas sa ilang trabaho sa pag-alagad sa
{\ND{Ginoo}}. Busa nagpadayon ang ilang pagsaulog sulod sa pito ka adlaw. Gikaon nila ang ilang bahin sa mga halad, ug naghalad silag mga halad alang sa maayong relasyon, ug nagdayeg sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa ilang mga katigulangan.


\par }{\PP \VS{23}Unya nagdesisyon ang tibuok katawhan nga padayonon ang pagsaulog sa lain pang pito ka adlaw. Busa nagsaulog sila sulod sa lain pang pito ka adlaw uban ang dakong kalipay.

\VS{24}Mihatag si Haring Ezequias sa mga tawo ug 1,000 ka torong baka ug 7,000 ka karnero ug kanding. Mihatag usab ang mga opisyal ug 1,000 ka torong baka ug 10,000 ka karnero ug kanding. Sa laing bahin, daghan pa usab nga mga pari ang nanghinlo sa ilang kaugalingon.

\VS{25}Nagsadya ang tibuok katilingban sa Juda, ang mga pari, ang mga Levita, ug ang tanang gikan sa Israel, apil ang mga langyaw nga nagpuyo sa Israel ug Juda.

\VS{26}Labihan gayod kasadya sa Jerusalem. Walay sama niini nga nahitabo sa Jerusalem sukad sa panahon nga si Solomon, nga anak ni David, ang hari sa Israel.

\VS{27}Unya mitindog ang mga pari ug ang mga Levita ug gibendisyonan nila ang katawhan. Ug gidungog kini sa Dios sa iyang balaan nga puloy-anan sa langit.




\par }\Chap{31}{\SH Ang mga Kausaban nga Gihimo ni Ezequias
\par }
{\PP \VerseOne{1}Pagkahuman sa pista, nangadto ang mga Israelinhon nga nanambong niini didto sa mga lungsod sa Juda, ug gipangdugmok nila ang handomanan nga mga bato ug gipangputol ang mga poste nga simbolo sa diosa nga si Ashera. Gipangguba nila ang mga simbahanan diha sa habog nga mga dapit sa tibuok Juda, Benjamin, Efraim, ug Manases. Pagkahuman nilag guba sa tanan, namauli sila sa ilang mga lungsod ug yuta.


\par }{\PP \VS{2}Gigrupo-grupo ni Haring Ezequias ang mga pari ug ang mga Levita basi sa tagsa-tagsa nila ka buluhaton, sa paghalad sa mga halad nga sinunog ug mga halad alang sa maayong relasyon, sa pag-alagad sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} sa pagpasalamat, ug sa pag-awit ug mga pagdayeg diha sa mga pultahan sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{3}Gihatag ni Haring Ezequias ang pipila sa iyang kaugalingong mga hayop alang sa mga halad nga sinunog nga ginahalad buntag ug gabii, ug alang usab sa mga Adlaw nga Igpapahulay, sa Pista sa Pagsugod sa Bulan, ug sa uban pang mga pista, sumala sa nasulat sa kasugoan sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{4}Gimandoan usab niya ang mga taga-Jerusalem sa paghatag sa bahin sa mga pari ug sa mga Levita, aron ikahatag nila ang ilang tibuok panahon sa pag-alagad sa kasugoan sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{5}Sa dihang napahibalo na kini ngadto sa mga tawo, malipayon nga nanghatag ang mga Israelinhon sa unang abot sa ilang trigo, bino, lana, dugos, ug sa uban pang abot sa yuta. Gihatag nila ang ikapulo sa tanan nilang abot.

\VS{6}Ang mga taga-Israel nga namalhin sa Juda, ug ang mga taga-Juda mismo, nanghatag usab sa ikapulo sa ilang mga baka, karnero ug kanding, ug sa ikapulo sa mga butang nga ilang gigahin ngadto sa
{\ND{Ginoo}} nga ilang Dios, ug ila kining gitapok.

\VS{7}Nagsugod sila sa pagtapok niini sa ikatulo nga bulan, ug nahuman sa ikapito ka bulan.

\VS{8}Sa dihang nakita ni Ezequias ug sa iyang mga opisyal ang dagkong mga tapok, gidayeg nila ang
{\ND{Ginoo}} ug ang iyang katawhan nga mga Israelinhon.


\par }{\PP \VS{9}Gipangutana ni Haring Ezequias ang mga pari ug ang mga Levita mahitungod sa tinapok nga mga halad.

\VS{10}Mitubag si Azaria, ang pangulong pari nga kaliwat ni Sadok, “Sukad sa pagsugod ug dala sa mga tawo sa ilang mga halad sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} abunda na ang among pagkaon ug daghan pa ang sobra, tungod kay gipanalanginan sa
{\ND{Ginoo}} ang iyang katawhan.”


\par }{\PP \VS{11}Unya nagmando si Haring Ezequias nga maghimo ug mga bodega sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}, ug natuman kini.

\VS{12}Ug matinumanon nga gidala didto sa mga tawo ang ilang mga halad, mga ikapulo, ug ang mga butang nga gigahin nila ngadto sa
{\ND{Ginoo}}. Si Konanias nga usa ka Levita mao ang gitugyanan niini nga mga butang, ug ang iyang katabang mao ang iyang igsoon nga lalaki nga si Shimei.

\VS{13}Mitabang usab kanila ingon nga mga tigdumala sila si Jehiel, Azazia, Nahat, Asahel, Jerimot, Jozabad, Eliel, Ismakia, Mahat, ug Benaya. Gipili sila ni Haring Ezequias ug ni Azaria nga pangulong opisyal sa Templo sa Dios.


\par }{\PP \VS{14}Si Kore nga anak ni Imna nga Levita, nga tigbalantay sa sidlakan nga pultahan sa Templo, mao ang gitugyanan sa kinabubut-on nga mga halad ngadto sa Dios, ug sa mga butang nga gigahin ngadto sa
{\ND{Ginoo}}, ug sa pag-apod-apod niini.

\VS{15}Ang iyang matinumanon nga mga katabang mao sila si Eden, Miniamin, Jeshua, Shemaya, Amaria, ug Shecania. Giapod-apod nila ang mga halad ngadto sa mga pari sumala sa ilang grupo ug katungdanan, bata man sila o tigulang.

\VS{16}Gipanghatagan usab nila ang mga kalalakin-an nga nag-edad ug tulo ka tuig pataas ug nalista sa listahan sa mga kaliwat, nga nag-adto sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} sa paghimo sa ilang adlaw-adlaw nga buluhaton sumala sa ilang grupo ug katungdanan.

\VS{17}Gipanghatagan usab nila sa ilang bahin ang mga pari nga nalista sa listahan sa mga kaliwat, ug ang mga Levita nga nag-edad ug 20 ka tuig pataas nga nalista sumala sa ilang grupo ug katungdanan.

\VS{18}Gipanghatagan usab ang mga pamilya sa mga Levita, ang ilang mga asawa, mga anak, apil ang ilang gagmayng mga kabataan, nga nalista sa listahan sa mga kaliwat kay nagmatinumanon man sila sa paghinlo sa ilang kaugalingon.

\VS{19}Ug alang usab sa mga pari nga kaliwat ni Aaron nga nagpuyo sa mga uma sa palibot nga mga lungsod, adunay mga tawo nga gitugyanan sa pag-apod-apod sa ilang bahin ug sa bahin sa tanang Levita nga nalista sa listahan sa ilang kaliwat.


\par }{\PP \VS{20}Mao kini ang gihimo ni Haring Ezequias sa tibuok Juda. Gibuhat niya ang maayo ug husto, ug nagmatinumanon siya atubangan sa
{\ND{Ginoo}} nga iyang Dios.

\VS{21}Nagmalampuson siya, tungod kay sa tanan niyang gibuhat alang sa Templo sa Dios ug sa pagtuman sa kasugoan ug balaod, midangop siya sa iyang Dios sa tibuok niyang kasing-kasing.




\par }\Chap{32}{\SH Gisulong sa Asiria ang Juda
\par }
{\R (2 Hari 18:13-37; Isa. 36:1-22)

\par }{\PP \VerseOne{1}Human mahimo ni Ezequias sa tumang kakugi ang iyang mga buluhaton, gisulong ni Senakerib nga hari sa Asiria ang Juda. Gilibotan niya ug sa iyang mga sundalo ang pinarilan nga mga lungsod sa tinguha nga mailog niya kini alang sa iyang kaugalingon.

\VS{2}Sa dihang nakita ni Ezequias nga apil ang Jerusalem sulongon ni Senakerib,

\VS{3}nakigsulti siya sa iyang mga opisyal ug sa mga pangulo sa iyang mga sundalo. Nakadesisyon sila nga paundangon ang pagtubod sa tubig sa mga tuboran paingon sa gawas sa siyudad.

\VS{4}Busa nagtigom silag daghan kaayong mga tawo ug gisampongan nila ang mga tuboran ug sapa-sapa nga nagdagayday sa kayutaan sa maong dapit. Kay matod nila, “Nganong tugotan ta man nga makakaplag ug daghang tubig ang mga taga-Asiria inig-abot nila dinhi?”


\par }{\PP \VS{5}Unya gipalig-on pa pag-ayo ni Ezequias ang iyang mga depensa pinaagi sa pagpaayo sa mga paril ug sa pagpatukod ug mga tore. Gipadoblehan pa gayod niya ug paril ang siyudad, ug gilig-on ang mubong bahin\FTNT{*}{{\FR 32:5 }{\FQ{mubong bahin}}{\FT{: sa Hebreo,
}}{\FQA{Millo.
}}{\FT{Dili klaro ang buot ipasabot niini sa Hebreo nga teksto.}}} sa Lungsod ni David. Nagpahimo usab siyag daghang mga hinagiban ug mga taming.


\par }{\PP \VS{6}Nagbutang siyag mga komander nga modumala sa mga tawo, ug gipatigom niya sila sa plasa, sa may pultahan sa siyudad. Unya gidasig niya ang katawhan pinaagi niini nga mga pulong,

\VS{7}“Pagmalig-on kamo ug pagmaisogon. Ayaw kamo kahadlok ni kaluya tungod sa hari sa Asiria o sa iyang daghang mga sundalo. Kay adunay mas gamhanan pa kay kaniya nga nag-uban kanato.

\VS{8}Mga tawo lang ang iyang kauban. Apan ang
{\ND{Ginoo}} nga atong Dios mao ang atong kauban. Siya ang motabang kanato ug makig-away alang kanato.” Nadasig ang mga tawo sa gisulti ni Ezequias nga hari sa Juda.


\par }{\PP \VS{9}Samtang gilibotan ni Haring Senakerib ug sa iyang mga sundalo ang lungsod sa Lakish, gipadala niya ang iyang mga opisyal ngadto sa Jerusalem sa pagsulti kang Haring Ezequias ug sa mga katawhan niini nga mensahe:


\par }{\PM \VS{10}“Mao kini ang giingon ni Senakerib nga hari sa Asiria: Unsa may inyong gisaligan nga nagpabilin pa man gihapon kamo sa Jerusalem bisag gilibotan na kamo?

\VS{11}Miingon si Ezequias kaninyo nga luwason kamo sa
{\ND{Ginoo}} nga inyong Dios gikan sa kamot sa hari sa Asiria. Apan gilingla lang niya kamo, kay kon magpabilin kamo sa Jerusalem, mangamatay kamo sa kagutom ug sa kauhaw.

\VS{12}Dili ba nga si Ezequias man mismo ang nagpaguba sa mga simbahanan sa
{\ND{Ginoo}} sa habog nga mga dapit ug mga halaran? Dili ba nga miingon siya kaninyong mga lumulupyo sa Jerusalem ug sa ubang bahin sa Juda nga, ‘Sa usa lang kamo ka halaran magsimba ug magsunog ug mga halad?’


\par }{\PM \VS{13}“Nahibalo kamo kon unsay gihimo ko ug sa akong mga katigulangan ngadto sa mga katawhan sa ubang mga nasod. Naluwas ba sila sa ilang mga dios gikan sa akong mga kamot?

\VS{14}Kinsa sa mga dios niining mga nasod nga gipanglaglag sa hingpit sa akong mga katigulangan ang nakaluwas sa iyang katawhan gikan sa akong mga kamot? Makaluwas ba ang inyong dios kaninyo gikan kanako?

\VS{15}Ayaw kamo pagpalingla o pagpatunto kang Ezequias. Ayaw kamo pagtuo kaniya. Wala gayoy dios sa bisan unsa nga nasod o gingharian nga nakaluwas sa iyang katawhan gikan sa akong mga kamot o sa kamot sa akong mga katigulangan. Ang inyong Dios pa kaha?”


\par }{\PP \VS{16}Daghan pa gayong gidugang nga daotang mga pulong ang mga opisyal ni Senakerib batok sa
{\ND{Ginoong}} Dios ug sa iyang alagad nga si Haring Ezequias.

\VS{17}Nagpadala usab si Haring Senakerib ug mga sulat sa pagbiay-biay sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa Israel. Mao kini ang iyang sulat: “Sama nga ang mga dios sa uban nga mga nasod wala makaluwas sa ilang katawhan gikan sa akong mga kamot, ang dios ni Ezequias dili usab makaluwas sa iyang katawhan gikan sa akong mga kamot.”

\VS{18}Gikusog kini pagsulti sa mga opisyal ni Senakerib sa pinulongang Hebreo aron hadlokon ug lisangon ang mga lumulupyo sa Jerusalem nga didto sa paril, ug aron dali nilang mailog ang siyudad.

\VS{19}Sa ilang paghisgot bahin sa Dios sa Jerusalem, daw gipakasama lang nila siya sa mga dios sa ubang nasod nga hinimo lang sa tawo.


\par }{\PP \VS{20}Busa tungod niini, nag-ampo si Haring Ezequias ug si Propeta Isaias nga anak ni Amos ngadto sa Dios sa langit.

\VS{21}Unya nagpadala ang
{\ND{Ginoo}} ug anghel nga milaglag sa maisog nga mga sundalo, mga komander, ug mga opisyal sa kampo sa hari sa Asiria. Busa mipauli si Haring Senakerib nga naulawan. Ug sa pagsulod niya sa templo sa iyang dios, gipatay siya sa pipila sa kaugalingon niyang mga anak pinaagi sa espada.


\par }{\PP \VS{22}Giluwas sa
{\ND{Ginoo}} si Ezequias ug ang katawhan sa Jerusalem gikan sa kamot ni Senakerib nga hari sa Asiria ug sa kamot sa uban pang mga kaaway, ug gihatagan niya silag kalinaw sa ilang palibot.

\VS{23}Daghan ang nagdalag mga halad ngadto sa Jerusalem alang sa
{\ND{Ginoo}}. Nagdala usab silag mga mahalon nga gasa alang kang Haring Ezequias. Sukad niadto, gitahod na si Ezequias sa tanang nasod.


\par }{\SH Ang Pagsakit ni Ezequias
\par }
{\R (2 Hari 20:1-11; Isa. 38:1-8)

\par }{\PP \VS{24}Unya nagsakit ug grabe si Ezequias ug daw mamatay na siya. Nag-ampo siya sa
{\ND{Ginoo}}, ug gitubag siya sa
{\ND{Ginoo}} pinaagi sa usa ka ilhanan.

\VS{25}Apan nahimong mapasigarbohon si Ezequias ug wala niya hatagig bili ang kaayo nga gipakita sa
{\ND{Ginoo}} kaniya. Busa nasuko ang
{\ND{Ginoo}} kaniya ug sa mga katawhan sa Jerusalem ug sa ubang bahin sa Juda.

\VS{26}Apan naghinulsol si Ezequias ug nagpaubos, ingon man ang katawhan sa Jerusalem. Busa wala ipatagamtam sa
{\ND{Ginoo}} ang iyang kasuko kanila samtang buhi pa si Ezequias.


\par }{\PP \VS{27}Nahimong hilabihan kaadunahan ug kabantugan si Ezequias. Nagpahimo siyag mga bodega alang sa iyang mga pilak, bulawan, mahalong mga bato, pahumot, taming, ug uban pang bililhon nga mga butang.

\VS{28}Nagpahimo usab siyag mga bodega alang sa iyang mga abot nga trigo, bino, ug lana. Gawas pa niini, nagpahimo usab siyag mga toril alang sa iyang mga kahayopan,

\VS{29}kay labihan gayod kadaghan ang iyang mga kahayopan. Nagpatukod usab siyag mga lungsod, tungod kay gihatagan siya sa Dios ug daghang katigayonan.


\par }{\PP \VS{30}Si Ezequias ang nagsugo nga sampongan ang agianan sa tubig sa ibabaw nga tuboran sa Gihon, ug gipadagayday kini ngadto sa kasadpang bahin sa Lungsod ni David. Nagmalampuson si Ezequias sa tanan nga iyang gihimo.

\VS{31}Apan sa dihang miabot ang mga opisyal gikan sa Babilonia aron pagsusi bahin sa katingalahang mga panghitabo sa Juda, gipasagdan siya sa Dios, aron sulayan kon unsa gayod ang anaa sa iyang kasing-kasing.


\par }{\SH Ang Kataposan sa Paghari ni Ezequias
\par }
{\R (2 Hari 20:20-21)

\par }{\PP \VS{32}Ang uban pang sugilanon mahitungod sa paghari ni Ezequias ug sa iyang gihimo ingon nga matinud-anon nga alagad sa
{\ND{Ginoo}}, nasulat sa Panan-awon ni Propeta Isaias nga anak ni Amos, nga nalakip sa libro sa mga sugilanon bahin sa mga hari sa Juda ug Israel.

\VS{33}Sa pagkamatay ni Ezequias, gilubong siya sa ibabaw nga bahin sa lubnganan sa mga kaliwat ni David. Gipasidunggan siya sa tanang katawhan sa Jerusalem ug sa ubang bahin sa Juda sa pagkamatay niya. Ang iyang anak nga si Manases mao ang mipuli kaniya ingon nga hari.




\par }\Chap{33}{\SH Ang Paghari ni Manases sa Juda
\par }
{\R (2 Hari 21:1-18)

\par }{\PP \VerseOne{1}Nag-edad si Manases ug 12 ka tuig sa dihang nahimo siyang hari. Sa Jerusalem siya nagpuyo, ug naghari siya sulod sa 55 ka tuig.

\VS{2}Daotan ang iyang gihimo atubangan sa
{\ND{Ginoo}}. Misunod siya sa mangil-ad nga mga buhat sa mga nasod nga gipaabog sa
{\ND{Ginoo}} sa mga Israelinhon.

\VS{3}Gipatukod niya pag-usab ang mga simbahanan diha sa habog nga mga dapit nga gipaguba kaniadto sa iyang amahan nga si Ezequias. Nagpahimo usab siyag mga halaran alang sa mga imahen ni Baal ug mga poste nga simbolo sa diosa nga si Ashera. Mialagad siya ug misimba sa tanang butang nga anaa sa kalangitan.

\VS{4}Nagpahimo pa siyag mga halaran sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} sa Jerusalem, nga sumala sa
{\ND{Ginoo}} mao ang dapit diin pasidunggan siya hangtod sa kahangtoran.

\VS{5}Nagpahimo usab siya ug mga halaran sa duha ka hawanan sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} alang sa pagsimba sa tanang butang nga anaa sa kalangitan.

\VS{6}Gihalad niya ang iyang mga anak sa kalayo didto sa Walog sa Ben Hinom. Gibuhat usab niya ang mga buluhaton sa mga babaylan, manalagna, mamarang ug mga espiritista. Labihan gayod ang iyang pagpakasala atubangan sa
{\ND{Ginoo}}, ug nakapasuko kini sa
{\ND{Ginoo}}.


\par }{\PP \VS{7}Gibutang pa niya ang rebulto nga iyang gipahimo didto sa Templo, nga giingon sa Dios ngadto kang David ug sa iyang anak nga si Solomon, “Pasidunggan ako sa walay kataposan dinhi niini nga Templo ug sa Jerusalem, ang dapit nga akong gipili gikan sa tanang tribo sa Israel.

\VS{8}Dili ko papahawaon ang katawhan sa Israel gikan niining yuta nga gihatag ko sa ilang mga katigulangan kon tumanon nila ang tanang mga kasugoan, tulomanon, ug lagda nga gihatag ko kanila pinaagi kang Moises.”

\VS{9}Apan giaghat ni Manases ang katawhan sa Jerusalem ug sa ubang bahin sa Juda sa paghimog daotan, ug ang ilang gihimo labaw pa kadaotan kaysa gihimo sa mga nasod nga gipanglaglag sa
{\ND{Ginoo}} sa mga Israelinhon.


\par }{\PP \VS{10}Gipahimangnoan sa
{\ND{Ginoo}} si Manases ug ang iyang katawhan, apan wala sila mamati kaniya.

\VS{11}Busa gipasulong sa
{\ND{Ginoo}} ang mga komander sa kasundalohan sa Asiria ngadto kanila. Gibihag nila si Manases, gikaw-itan ang iyang ilong, gikadenahan ug bronsi, ug gidala sa Babilonia.

\VS{12}Sa diha na siya sa kalisod, nagpaubos gayod siya sa iyang kaugalingon ug nagpakiluoy sa
{\ND{Ginoo}} nga iyang Dios, nga Dios usab sa iyang mga katigulangan.

\VS{13}Ug sa dihang nag-ampo siya, gipamatian siya sa
{\ND{Ginoo}}. Natandog ang
{\ND{Ginoo}} sa iyang pagpakiluoy. Busa gipabalik siya sa
{\ND{Ginoo}} didto sa Jerusalem ug sa iyang gingharian. Ug nakaamgo si Manases nga ang
{\ND{Ginoo}} mao lang ang Dios.


\par }{\PP \VS{14}Human niadto, gipatukod pag-usab ni Manases ang gawas nga paril sa Lungsod ni David, gikan sa kasadpang bahin sa yuta sa Gihon ngadto sa pultahan nga gitawag ug Isda,\FTNT{*}{{\FR 33:14 }{\FQ{pultahan nga gitawag ug Isda}}{\FT{: tingali dinhi ginapaagi ang mga isda nga ginadala ngadto sa siyudad.}}} ug libot sa bungtod sa Ofel, diin gihimo niyang mas habog ang paril. Unya nagbutang siyag mga komander sa tanang pinarilan nga mga lungsod sa Juda.

\VS{15}Gipakuha niya gikan sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} ang mga dios sa taga-laing nasod ug ang mga rebulto. Gipakuha usab niya ang mga halaran sa bungtod nga gitukoran sa templo ug ang mga halaran sa ubang bahin sa Jerusalem, ug gipanglabay kini sa gawas sa siyudad.

\VS{16}Unya gipaayo niya ang halaran alang sa
{\ND{Ginoo}}, ug gihalaran ug mga halad alang sa maayong relasyon, ug mga halad sa pagpasalamat. Gimandoan niya ang mga lumulupyo sa Juda nga mag-alagad sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa Israel.

\VS{17}Naghalad gihapon ang mga tawo didto sa mga simbahanan diha sa habog nga mga dapit, apan gihalad na nila kini ngadto sa
{\ND{Ginoo}} nga ilang Dios.


\par }{\PP \VS{18}Ang uban pang sugilanon mahitungod sa paghari ni Manases, apil ang iyang pag-ampo ngadto sa Dios ug ang gipanulti sa mga propeta kaniya sa ngalan sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa Israel, nasulat sa libro sa mga sugilanon bahin sa mga hari sa Israel.

\VS{19}Ang pag-ampo ni Manases ug ang tubag sa
{\ND{Ginoo}} kaniya, apil na ang tanan niyang sala ug pagsupak sa
{\ND{Ginoo}}, nasulat sa Libro sa mga Propeta. Nalista usab didto ang mga dapit nga gipatukoran niyag mga simbahanan, mga poste nga simbolo sa diosa nga si Ashera, ug sa uban pa nga mga dios-dios, sa panahon nga wala pa siya magpaubos sa iyang kaugalingon ngadto sa Dios.

\VS{20}Sa pagkamatay ni Manases, gilubong siya didto sa iyang palasyo. Ug si Amon nga iyang anak mao ang mipuli kaniya ingon nga hari.


\par }{\SH Ang Paghari ni Amon sa Juda
\par }
{\R (2 Hari 21:19-26)

\par }{\PP \VS{21}Nag-edad si Amon ug 22 ka tuig sa dihang nahimo siyang hari. Sa Jerusalem siya nagpuyo, ug naghari siya sulod sa duha ka tuig.

\VS{22}Daotan ang gihimo ni Amon atubangan sa
{\ND{Ginoo}}, sama sa gihimo kaniadto ni Manases nga iyang amahan. Gisimba ug gihalaran niya ang mga dios-dios nga gipahimo ni Manases kaniadto.

\VS{23}Ug sukwahi sa iyang amahan, wala siya magpaubos sa iyang kaugalingon atubangan sa
{\ND{Ginoo}}. Nagsige hinuon siyag pakasala.


\par }{\PP \VS{24}Miabot ang panahon nga nagplano ug daotan ang mga opisyal ni Amon batok kaniya, ug gipatay nila siya didto sa iyang palasyo.

\VS{25}Apan gipamatay sa katawhan sa Juda ang tanan nga mipatay kang Haring Amon, ug gipuli nila si Josia nga iyang anak ingon nga hari.




\par }\Chap{34}{\SH Ang Paghari ni Josia sa Juda
\par }
{\R (2 Hari 22:1-2)

\par }{\PP \VerseOne{1}Nag-edad si Josia ug walo ka tuig sa dihang nahimo siyang hari. Sa Jerusalem siya nagpuyo, ug naghari siya sulod sa 31 ka tuig.

\VS{2}Gihimo niya ang maayo atubangan sa
{\ND{Ginoo}}, ug misunod siya sa gibuhat sa iyang katigulangan nga si David. Gisunod gayod niya ang husto.


\par }{\PP \VS{3}Sa ikawalo nga tuig sa iyang paghari, samtang bata pa siya, nagsugod siya sa pagdangop sa Dios sa iyang katigulangan nga si David. Ug sa ika-12 nga tuig sa iyang paghari, gihinloan niya ang Juda ug Jerusalem pinaagi sa pagguba sa mga simbahanan diha sa habog nga mga dapit, sa mga poste nga simbolo sa diosa nga si Ashera, sa mga dios-dios ug mga rebulto.

\VS{4}Gipaguba usab niya ang mga halaran sa mga imahen ni Baal ug ang mga halaran nga sunoganan sa insenso sa ibabaw niini. Gipangdugmok niya ang mga poste nga simbolo sa diosa nga si Ashera, ang mga dios-dios ug ang mga rebulto, ug unya gikatag niya kini didto sa mga lubnganan sa mga tawo nga naghalad ngadto kanila.

\VS{5}Gipasunog usab niya ang mga bukog sa mga pari niini nga mga dios-dios didto sa ilang mga halaran. Niining paagiha, gihinloan niya ang Juda ug ang Jerusalem.

\VS{6}Mao usab kini ang gihimo niya sa mga lungsod sa Manases, Efraim, Simeon, ug sa Neftali, apil sa mga guba nga lungsod libot niini.

\VS{7}Gipaguba niya ang mga halaran ug ang mga poste nga simbolo sa diosa nga si Ashera, ug gipadugmok pag-ayo ang mga dios-dios ug ang mga halaran nga sunoganan sa insenso. Human niyag himo niini sa tibuok Israel, mipauli siya sa Jerusalem.


\par }{\SH Nakita ang Libro sa Kasugoan sa Templo
\par }
{\R (2 Hari 22:3-20)

\par }{\PP \VS{8}Sa ika-18 nga tuig sa paghari ni Josia, human niya mahinlo-i ang yuta ug ang templo, nagdesisyon siya sa pagpaayo sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} nga iyang Dios. Gitugyan niya ang maong trabaho ngadto sa iyang sekretaryo nga si Shafan nga anak ni Azalia, sa gobernador sa Juda nga si Maasea, ug sa nagdumala sa mga kasulatan sa gingharian nga si Joa nga anak ni Joahaz.

\VS{9}Nangadto kini sila kang Hilkia, ang pangulong pari, sa paghatag kaniya sa kuwarta nga gidala sa mga tawo sa Templo sa Dios. Kining kuwartaha gikolekta sa mga Levita nga nagbantay sa pultahan sa templo gikan sa mga katawhan sa Manases, Efraim, ug sa tibuok Israel, ug sa mga katawhan sa Juda ug Benjamin, apil na sa Jerusalem.

\VS{10}Gihatag ang kuwarta ngadto sa mga tawo nga gitugyanan sa pagdumala sa pag-ayo sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}, ug gigamit nila kini sa pagsuhol sa mga trabahante.

\VS{11}Mihatag usab silag kuwarta sa mga karpentero ug mason aron ipalit ug mga bato nga tiniltilan ug mga kahoy alang sa sablayan sa templo nga gipasagdan lang sa mga hari sa Juda nga maguba.


\par }{\PP \VS{12-13}Nagmatinud-anon sa ilang trabaho ang mga trabahante. Gidumalahan sila sa upat ka mga Levita nga sila si Jahat ug Obadias, nga mga kaliwat ni Merari, ug si Zacarias ug Meshulam, nga mga kaliwat ni Kohat. Ubos sa pagdumala sa mga Levita nga maayong motukar ug mga instrumento sa musika mao ang mga trabahante sa nagkalain-laing mga trabaho. Ang uban kanila mitabang ingon nga mga sekretaryo, mga eksperto sa pagkopya sa mga dokumento, ug mga tigbalantay sa mga pultahan sa templo.


\par }{\PP \VS{14}Samtang ginakuha nila ang kuwarta nga nakolekta sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}, nakita ni Hilkia nga pari ang Libro sa Kasugoan sa
{\ND{Ginoo}} nga gihatag ngadto sa mga Israelinhon pinaagi kang Moises.

\VS{15}Gibalita niya kang Shafan, nga sekretaryo sa hari, nga nakita niya ang Libro sa Kasugoan didto sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}, ug gihatag niya kini kang Shafan.

\VS{16}Gidala kini ni Shafan ngadto sa hari ug miingon, “Gihimo sa mga opisyal ang tanan nga gipahimo mo kanila.

\VS{17}Gihurot na nilag kuha ang kuwarta didto sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} ug gihatag ngadto sa mga tinugyanan sa pag-ayo sa templo.”

\VS{18}Mipadayon si Shafan sa pag-ingon, “Gihatagan akog libro ni Hilkia nga pari.” Ug gibasa niya kini ngadto sa hari.


\par }{\PP \VS{19}Pagkadungog sa hari sa nasulat sa Kasugoan, gigisi niya ang iyang bisti sa kasubo.

\VS{20}Gimandoan dayon niya sila si Hilkia, si Ahikam nga anak ni Shafan, si Abdon nga anak ni Micas, si Shafan nga sekretaryo, ug si Asaya nga iyang personal nga alagad:

\VS{21}“Pangutana kamo sa
{\ND{Ginoo}} alang kanako ug alang sa nahibilin nga katawhan sa Israel ug Juda bahin sa nasulat niining libro nga nakit-an. Nasuko pag-ayo ang
{\ND{Ginoo}} kanato tungod kay wala magtuman ang atong mga katigulangan sa pulong sa
{\ND{Ginoo}}. Wala gayod nila buhata ang tanang nasulat dinhi niini nga libro.”


\par }{\PP \VS{22}Busa nangadto si Hilkia ug ang mga gisugo sa hari nga mag-uban kaniya kang Hulda nga usa ka propeta nga babaye sa pagpangutana kaniya. Kini si Hulda nagpuyo sa bag-o nga bahin sa Jerusalem ug asawa ni Shalum nga anak ni Tokhat ug apo ni Hasra. Si Shalum mao ang tig-atiman sa mga bisti didto sa Templo.


\par }{\PP \VS{23-24}Miingon si Hulda kanila, “Sultihi ninyo ang tawo nga nagpadala kaninyo dinhi kanako nga mao kini ang giingon sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa Israel: ‘Laglagon ko kining dapita ug ang mga lumulupyo niini. Ipahamtang ko kanila ang tanang tunglo nga nasulat sa libro nga gibasa atubangan sa hari.

\VS{25}Ipahamtang ko gayod ang akong kasuko niining dapita ug dili kini mapugngan, kay gisalikway ako sa akong katawhan ug nagsimba sila\FTNT{*}{{\FR 34:25 }{\FQ{nagsimba sila}}{\FT{: sa Hebreo,
}}{\FQA{nagsunog sila ug insenso,
}}{\FT{nga usa ka paagi sa pagsimba.}}} sa uban nga mga dios. Gipalagot gayod nila ako sa ilang mga gihimo.\FTNT{†}{{\FR 34:25 }{\FQ{sa ilang mga gihimo}}{\FT{: o
}}{\FQA{sa mga dios-dios nga ilang gihimo.}}}’


\par }{\PP \VS{26}“Apan sultihi ninyo ang hari sa Juda nga nagpadala kaninyo sa pagpangutana sa
{\ND{Ginoo}}. Mao kini ang gisulti sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa Israel:

\VS{27}‘Tungod kay naghinulsol ka ug nagpaubos sa imong kaugalingon sa akong atubangan sa dihang nadungog mo ang akong giingon batok niini nga dapit ug sa mga lumulupyo niini, ug gigisi mo ang imong bisti ug mihilak ka sa akong atubangan, gidungog ko ang imong pag-ampo.

\VS{28}Busa samtang buhi ka pa, dili moabot ang kalaglagan nga ipadala ko niining dapita ug sa mga lumulupyo niini. Mamatay ka nga adunay kalinaw ug ilubong uban sa imong mga katigulangan.’ ” Ug gisulti nila sa hari ang tubag ni Hulda.


\par }{\SH Nagsaad si Josia nga Tumanon Niya ang mga Sugo sa Dios
\par }
{\R (2 Hari 23:1-20)

\par }{\PP \VS{29}Gipatawag ni Haring Josia ang tanang tigdumala sa Jerusalem ug sa ubang bahin sa Juda.

\VS{30}Miadto siya sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} uban ang tanang katawhan sa Jerusalem ug sa ubang bahin sa Juda, gikan sa labing dungganon hangtod sa labing ubos. Nanguban usab ang mga pari ug mga Levita. Gibasa ni Josia ngadto kanila ang tanang nasulat sa Libro sa Kasabotan, nga nakit-an didto sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{31}Unya mitindog si Josia sa iyang dapit tapad sa haligi, sa pagpaila sa iyang awtoridad, ug naghimog kasabotan sa presensya sa
{\ND{Ginoo}} nga mosunod siya sa
{\ND{Ginoo}} pinaagi sa pagtuman sa iyang mga sugo, pagtulon-an, ug tulomanon sa tibuok niyang kinabuhi. Ug misaad siya nga tumanon niya ang mga lagda sa kasabotan sa Dios nga nasulat sa libro.

\VS{32}Ug gipasaad usab niya ang katawhan sa Jerusalem ug Benjamin nga motuman sa kasabotan sa Dios. Busa mituman sila sa kasabotan sa Dios, ang Dios sa ilang mga katigulangan.


\par }{\PP \VS{33}Unya gipakuha ni Josia ang tanang mangil-ad nga mga dios-dios sa tibuok Israel, ug gipaalagad ang mga tawo sa
{\ND{Ginoo}} nga ilang Dios. Ug hangtod sa kataposan sa iyang kinabuhi, gisunod gayod nila ang
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa ilang mga katigulangan.




\par }\Chap{35}{\SH Gisaulog ni Josia ang Pista sa Paglabay sa Anghel
\par }
{\R (2 Hari 23:21-23)

\par }{\PP \VerseOne{1}Sa ika-14 nga adlaw sa unang bulan, gisaulog ni Haring Josia sa Jerusalem ang Pista sa Paglabay sa Anghel sa pagpasidungog sa
{\ND{Ginoo}}. Nag-ihaw sila alang niini nga pista.

\VS{2}Gihatagan ni Josia ang mga pari sa ilang katungdanan sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}, ug gidasig niya sila sa ilang pag-alagad.

\VS{3}Giingnan usab niya ang mga Levita nga magtutudlo sa Israel ug gigahin alang sa pag-alagad sa
{\ND{Ginoo}} nga, “Ipahimutang na ang balaan nga kahon sa Templo nga gipatukod ni Solomon nga anak ni David. Dili na ninyo kini kinahanglang pas-an-pas-anon. Gamita ninyo ang inyong panahon sa pag-alagad sa
{\ND{Ginoo}} nga inyong Dios ug sa iyang katawhan nga mga Israelinhon.

\VS{4}Himoa ninyo ang inyong mga katungdanan basi sa grupo sa inyong mga pamilya, sumala sa nasulat nga mga tulomanon ni David nga hari sa Israel, ug sa iyang anak nga si Solomon.

\VS{5}Barog kamo sa inyong mga pwesto sa Templo ug tabangi ninyo sa ilang paghalad ang mga pamilya sa inyong isigka-Israelinhon nga gitugyan kaninyo.

\VS{6}Ihawa ninyo ang mga ihawonon alang sa Pista sa Paglabay sa Anghel, panghinlo kamo sa inyong kaugalingon, ug pangandam sa pag-alagad sa inyong mga katagilungsod. Sunda ninyo ang mga sugo nga gihatag sa
{\ND{Ginoo}} kaninyo pinaagi kang Moises.”


\par }{\PP \VS{7}Gikan sa iyang kaugalingong kahayopan mihatag si Josia ug 30,000 ka mga karnero ug kanding, ug 3,000 ka mga baka, alang sa halad sa mga tawo sa panahon sa Pista sa Paglabay sa Anghel.

\VS{8}Kinabubut-on usab nga mihatag ang mga opisyal ni Josia ngadto sa mga tawo, mga pari, ug mga Levita. Ang mga tigdumala sa Templo nga sila si Hilkia, Zacarias, ug Jehiel, mihatag sa ilang kaubang mga pari ug 2,600 ka mga karnero ug kanding, ug 300 ka mga baka ingon nga halad sa pista.

\VS{9}Ang mga pangulo sa mga Levita nga sila si Konanias, ang iyang mga igsoon nga sila si Shemaya ug Netanel, si Hashabia, Jeiel, ug Jozabad mihatag sa ilang kaubang nga mga Levita ug 5,000 ka mga karnero ug kanding, ug 500 ka mga baka ingon nga halad sa pista.


\par }{\PP \VS{10}Sa dihang andam na ang tanan alang sa pista, mipahimutang sa ilang mga pwesto ang mga pari ug mga Levita sa Templo, sumala sa sugo sa hari.

\VS{11}Giihaw sa mga Levita ang mga karnero ug mga kanding, ug gihatag ang dugo ngadto sa mga pari. Gisablig kini sa mga pari sa halaran samtang gipanitan sa mga Levita ang mga hayop.

\VS{12}Unya giapod-apod nila ngadto sa mga tawo, basi sa mga grupo sa ilang pamilya, ang mga halad nga sinunog aron ihalad ngadto sa
{\ND{Ginoo}}, sumala sa nasulat sa Libro ni Moises. Mao usab ang gihimo nila sa mga baka.

\VS{13}Unya gilitson nila ang mga hayop nga alang sa pista, sumala sa nasulat sa kasugoan, ug gilat-an ang balaan nga mga halad diha sa mga kolon, mga kaldero, ug mga kawa, ug giapod-apod dayon ngadto sa mga tawo.


\par }{\PP \VS{14}Pagkahuman, gaandam ang mga Levita ug pagkaon alang sa ilang kaugalingon ug sa mga pari, tungod kay hangtod gabii nga naghalad sa mga halad nga sinunog ug sa mga tambok sa hayop ang mga pari nga kaliwat ni Aaron.

\VS{15}Ang mga musikero nga kaliwat ni Asaf didto sa ilang pwesto sa Templo, sumala sa tulomanon nga gihatag nila ni David, Asaf, Heman, ug Jedutun nga propeta sa hari. Wala na mobiya sa ilang pwesto ang mga magbalantay sa pultahan kay giandaman silag pagkaon sa ilang mga paryente nga Levita.


\par }{\PP \VS{16}Nahuman niadtong adlawa ang pagpangandam sa tanang seremonya alang sa Pista sa Paglabay sa Anghel nga gisaulog alang sa
{\ND{Ginoo}}, ug ang paghalad sa mga halad nga sinunog sumala sa mando ni Haring Josia.

\VS{17}Nagsaulog sulod sa pito ka adlaw ang mga Israelinhon nga nanambong niining maong pista ug sa Pista sa Pan nga Walay Patubo.

\VS{18}Sukad sa panahon ni Samuel nga propeta, wala masaulog ug sama niini ang Pista sa Paglabay sa Anghel. Wala gayoy usa sa nangaging mga hari sa Israel nga nakasaulog ug sama sa pagsaulog nga gihimo ni Haring Josia ug sa mga pari, mga Levita, mga lumulupyo sa Jerusalem, ug sa mga katawhan sa Juda ug Israel.

\VS{19}Gisaulog kini nga pista sa ika-18 nga tuig sa paghari ni Josia.


\par }{\SH Ang Pagkamatay ni Josia
\par }
{\R (2 Hari 23:28-30)

\par }{\PP \VS{20}Pagkahuman niining gihimo ni Josia alang sa Templo, gipangulohan ni Neco nga hari sa Ehipto ang iyang mga sundalo sa pagpakig-gira didto sa Carkemish, sa may Suba sa Eufrates. Miadto didto si Josia ug ang iyang mga sundalo sa pagpakig-gira kang Neco.

\VS{21}Apan nagpadala si Neco ug mga mensahero ngadto kang Josia sa pag-ingon, “Wala kitay labot sa usag usa, Hari sa Juda! Dili ikaw ang akong kaaway karon kondili ang nasod nga nakig-gira kanako. Miingon ang Dios kanako nga magdali ako sa pagsulong. Kauban ko ang Dios, busa ayaw siyag supaka, kay basig laglagon ka niya.”


\par }{\PP \VS{22}Apan wala mosibog si Josia. Nagpakaaron-ingnon hinuon siya aron makig-gira kang Neco. Wala siya mamati sa pulong sa Dios nga gisulti pinaagi kang Neco. Miadto siya sa patag sa Megido ug nakig-gira.

\VS{23}Gipana si Haring Josia ug nasamdan siya. Miingon siya sa iyang mga opisyal, “Kuhaa ninyo ako dinhi, kay grabe kaayo ang akong samad.”

\VS{24}Busa gikuha nila siya sa iyang karwahi ug gisakay sa laing karwahi ug gidala sa Jerusalem. Namatay siya didto ug gilubong sa lubnganan sa iyang mga katigulangan. Nagsubo alang kaniya ang tanang katawhan sa Juda ug Jerusalem.

\VS{25}Naghimo si Jeremias ug mga awit sa pagbangotan alang kang Josia, ug hangtod karon giawit pa kini sa mga mag-aawit sa paghinumdom kaniya. Ang maong mga awit sa pagbangotan nahimo nang kabahin sa tradisyon sa Israel, ug nasulat kini sa Libro sa Mga Pagbangotan.

\VS{26-27}Ang uban pang sugilanon mahitungod sa paghari ni Josia, gikan sa sinugdan hangtod sa kataposan, nasulat sa libro sa mga sugilanon bahin sa mga hari sa Israel ug Juda. Nahisulat usab dinhi ang mahitungod sa paghigugma ni Josia sa
{\ND{Ginoo}} nga gipakita niya pinaagi sa pagtuman sa kasugoan sa
{\ND{Ginoo}}.




\Chap{36}\VerseOne{1}Ang anak ni Josia nga si Jehoahaz maoy gipili sa mga tawo nga ipuli ingon nga hari sa Jerusalem.


\par }{\SH Ang Paghari ni Jehoahaz sa Juda
\par }
{\R (2 Hari 23:30-35)

\par }{\PP \VS{2}Nag-edad si Jehoahaz ug 23 ka tuig sa dihang nahimo siyang hari. Sa Jerusalem siya nagpuyo, ug naghari siya sulod sa tulo ka bulan.

\VS{3}Unya gipapahawa siya gikan sa iyang trono sa hari sa Ehipto nga si Neco, ug gipabayad ni Neco ang mga taga-Juda ug buhis nga 3,500 ka kilong pilak ug 35 ka kilong bulawan.

\VS{4}Gibihag ni Neco si Jehoahaz ngadto sa Ehipto, ug gihimo niya nga hari sa Jerusalem ug sa ubang bahin sa Juda si Eliakim nga igsoon ni Jehoahaz. Giilisan niya ang ngalan ni Eliakim ug Jehoyakim.


\par }{\SH Ang Paghari ni Jehoyakim sa Juda
\par }
{\R (2 Hari 23:36–24:7)

\par }{\PP \VS{5}Nag-edad si Jehoyakim ug 25 ka tuig sa dihang nahimo siyang hari. Sa Jerusalem siya nagpuyo, ug naghari siya sulod sa 11 ka tuig. Daotan ang iyang gihimo atubangan sa
{\ND{Ginoo}} nga iyang Dios.

\VS{6}Gisulong siya ni Nebucadnezar nga hari sa Babilonia ug gikadenahan, ug gidala sa Babilonia.

\VS{7}Gidala usab ni Nebucadnezar sa Babilonia ang uban nga mga kagamitan sa Templo sa
{\ND{Ginoo}} ug gibutang sa iyang palasyo.\FTNT{*}{{\FR 36:7 }{\FQ{palasyo}}{\FT{: o
}}{\FQA{templo.}}}


\par }{\PP \VS{8}Ang uban pang sugilanon mahitungod sa paghari ni Jehoyakim ug ang ngil-ad ug daotan nga mga butang nga iyang gihimo nasulat sa libro sa mga sugilanon bahin sa mga hari sa Israel ug Juda. Si Jehoyakin nga iyang anak mao ang mipuli kaniya ingon nga hari.


\par }{\SH Ang Paghari ni Jehoyakin sa Juda
\par }
{\R (2 Hari 24:8-17)

\par }{\PP \VS{9}Nag-edad si Jehoyakin ug 18 ka tuig sa dihang nahimo siyang hari. Sa Jerusalem siya nagpuyo, ug naghari siya sulod sa tulo ka bulan ug napulo ka adlaw. Daotan ang iyang gihimo atubangan sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{10}Sa unang bulan sa tuig, gipakuha ni Nebucadnezar si Jehoyakin ug gipadala sa Babilonia uban sa mga mahalong kabtangan gikan sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}, ug gihimo niyang hari sa Jerusalem ug sa ubang bahin sa Juda ang uyoan ni Jehoyakin nga si Zedekia.


\par }{\SH Ang Paghari ni Zedekia sa Juda
\par }
{\R (2 Hari 24:18-20; Jer. 52:1-3)

\par }{\PP \VS{11}Nag-edad si Zedekia ug 21 ka tuig sa dihang nahimo siyang hari. Sa Jerusalem siya nagpuyo, ug naghari siya sulod sa 11 ka tuig.

\VS{12}Daotan ang iyang gihimo atubangan sa
{\ND{Ginoo}} nga iyang Dios ug wala siya magpaubos sa iyang kaugalingon kang Propeta Jeremias, nga tigsulti sa mensahe sa
{\ND{Ginoo}}.

\VS{13}Mirebelde usab siya kang Haring Nebucadnezar, bisan ug gipapanumpa siya niini sa ngalan sa Dios nga magmatinud-anon siya kaniya. Gahi kaayog kasing-kasing si Zedekia, ug nagdumili siya sa pagbalik sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa Israel.

\VS{14}Gawas pa niana, ang tanang pangulo sa mga pari ug sa mga katawhan wala na magmatinumanon sa Dios. Gisunod nila ang daotan nga mga binuhatan sa uban nga mga nasod ug gipanamastamasan nila ang Templo sa
{\ND{Ginoo}}, nga gipakabalaan sa
{\ND{Ginoo}} didto sa Jerusalem.


\par }{\SH Ang Pagkalaglag sa Jerusalem
\par }
{\R (2 Hari 24:20–25:21; Jer. 52:3b-11)

\par }{\PP \VS{15}Kanunayng nagpahimangno kanila ang
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa ilang mga katigulangan, pinaagi sa iyang mga propeta, tungod kay naluoy siya kanila ug sa iyang Templo.

\VS{16}Apan gibugal-bugalan nila ang mga propeta sa Dios, gitamay, ug gisalikway ang ilang mga mensahe hangtod nga nasuko ang
{\ND{Ginoo}} kanila, ug wala nay makapugong niini.

\VS{17}Gipasulong sa
{\ND{Ginoo}} ang mga taga-Babilonia\FTNT{†}{{\FR 36:17 }{\FQ{taga-Babilonia}}{\FT{: sa literal,
}}{\FQA{Kaldeanhon.
}}{\FT{Mao kini ang laing tawag sa mga taga-Babilonia.}}} ngadto kanila, nga mipatay sa ilang batan-ong mga lalaki didto sa Templo. Wala siyay gikaloy-an, lalaki man o babaye, bata man o tigulang, masakiton man o dili. Gitugyan sa Dios ang tanan niyang katawhan ngadto kang Nebucadnezar.

\VS{18}Gidala ni Nebucadnezar ngadto sa Babilonia ang tanang kagamitan sa Templo sa
{\ND{Ginoo}}, gagmay man o dagko, ingon man ang tanang bahandi sa templo, sa hari, ug sa iyang mga opisyal.

\VS{19}Unya gisunog nila ang Templo sa Dios ug gilumpag ang paril sa Jerusalem. Gisunog usab nila ang tanang lig-ong bahin sa siyudad, ug gipangguba ang tanang mahalong mga butang didto.

\VS{20}Gibihag ni Nebucadnezar ngadto sa Babilonia ang nahibiling mga Israelinhon, ug nahimo niya silang mga ulipon ug ingon man sa iyang mga anak, hangtod nga nahimong gamhanan ang gingharian sa Persia.

\VS{21}Busa natuman ang giingon sa
{\ND{Ginoo}} pinaagi kang Propeta Jeremias nga mahimong awaaw ang yuta ug makapahulay kini sulod sa 70 ka tuig.


\par }{\SH Gipabalik ni Cyrus ang mga Israelinhon sa Ilang Yuta
\par }
{\R (Ezra 1:1-4)

\par }{\PP \VS{22}Sa unang tuig sa paghari ni Cyrus sa Persia, gituman sa
{\ND{Ginoo}} ang iyang gisulti pinaagi kang Jeremias. Gitandog niya ang kasing-kasing ni Cyrus sa paghimog usa ka pahibalo. Gisulat kini ug gipadala sa tibuok niyang gingharian.


\par }{\PMO \VS{23}Mao kini ang giingon ni Cyrus nga hari sa Persia:

\par }{\PM “Gihatag kanako sa
{\ND{Ginoo}}, nga Dios sa langit,\FTNT{‡}{{\FR 36:23 }{\FQ{Dios sa langit}}{\FT{: o
}}{\FQA{Dios nga anaa sa langit}}{\FT{; o
}}{\FQA{Dios nga naghimo sa langit}}{\FT{; o
}}{\FQA{Dios nga labaw sa tanan.}}} ang tanan nga gingharian dinhi sa kalibotan, ug gihatagan niya ako sa responsibilidad sa pagpatukod ug templo alang kaniya didto sa Jerusalem nga sakop sa Juda. Kamong tanan nga katawhan sa Dios mahimo nang mobalik sa inyong yuta, ug hinaut nga ubanan niya kamo.”

\par }