21
Ri ofrenda ri xuya' ri malca'n ixok
1 Ri chiri' c'a ri pa rachoch ri Dios, ri Jesús xerutz'et c'a chi ri winek beyoma' niquiyala' ca ofrenda ri acuchi (achique) niyalox wi ca ri ofrenda chiri' pa rachoch ri Dios.* 2 Y queri' c'a chuka' xutz'et chi jun malca'n ixok ri can nik'alajin chi ma beyon ta, xuya' ca ca'i' tak puek† ri ma rubanon ta ni jun centavo. 3 Y tek ri Jesús xutz'et ri jun malca'n ixok ri', xuc'ut c'a chiquiwech ri ye rudiscípulos, y xubij chique: Can kitzij c'a nbij chiwe, chi riyin ntz'et chi xa ya la ixok la' ri xya'o ca más q'uiy‡ que chiquiwech quinojel ri ye yayon ca puek. 4 Ruma riya', astape' xa ti meba', xa can xuya' c'a ca ronojel ri c'o riq'ui, astape' xa can yari' nic'atzin chare riche (rixin) chi nutzukbej ri'. Yac'a ri beyoma', astape' sibilaj q'uiy puek xquiyala' ca, xa juba' oc chare ronojel ri beyomel ri c'o quiq'ui ri xquiyala' ca, xcha' ri Jesús.
Tek ri Jesús xubij yan apo ri xtiban chare ri rachoch ri Dios
5 Y yec'o c'a ri quichapon tzij chrij achique rubanic ri rachoch ri Dios.§ Y niquibila' c'a chi sibilaj jabel rubanic, chi ruyon jabel tak abej ri ye ucusan chare, y chi ronojel ri wikbel, ruyon ofrenda quiche (quixin) ri winek, xecha'. Y ri Jesús xubij c'a chique: 6 Xtapon na jun k'ij tek ronojel re nitz'et wawe' xquewulex y majun chic ri xtipa'e' ta ca. Ronojel re nima'k tak abej re ye ucusan chare re jay re', xa can xquewulex c'a pe. Can majun c'a abej ri xtic'oje' ta ca achi'el la rubanon wacami,* xcha' chique.
Ri xquebanatej yan tek can c'a ma jane niq'uis ta re tiempo re kachapon
7 Y ri discípulos xquic'utuj c'a chare ri Jesús: Tijonel, ¿ajan (jampe') c'a xtic'ulwachitej ri xabij yan ka chrij ri rachoch ri Dios? ¿Y achique c'a retal nibanatej tek xa yec'ulwachitej yan ri'? xecha'.
8 Y ri Jesús xubij chique: Can jabel c'a tichajij iwi' riche (rixin) chi ma xquixk'olotej ta.† Ruma can ye q'uiy ri xquepe y xtiquibila': Yin c'a riyin ri Cristo, xquecha'. Ya tiempo re' xoka, xquecha'. Yac'a riyix ma que'inimaj ta, ni ma que'itzekelbej ta chuka'. 9 Y tek xtiwac'axala' c'a chi yec'o ruwach'ulef ri c'o ch'a'oj ntajin chiquicojol o ri winek yeyacatej chiquij ri aj k'atbel tak tzij pa quitinamit, man c'a tixibij ta iwi', ruma nabey can c'o chi nibanatej na queri', pero xa ma ya ta ri' ri ruq'uisbel tak k'ij chare re ruwach'ulef.
10 Y ri Jesús xubij c'a chuka': Jun tinamit xtiyacatej c'a el chi nberubana' ch'a'oj riq'ui jun chic tinamit. Yec'o c'a chuka' nima'k tak ruwach'ulef ri xqueyacatej c'a el chi nbequibana' ch'a'oj quiq'ui nic'aj chic nima'k tak ruwach'ulef.‡ 11 Xquepe nima'k tak silonel, xabachique lugar chare re ruwach'ulef, xquepe wayjal y yabil. Xtuya' c'a jun nimalaj xibinri'il ri xquebanatej y xquetz'etetej chuwech ri caj ri majun bey ye tz'eton ta.
12 Y tek ma jane nibanatej ta ronojel ri', riyix xquixchapatej y xtiban c'a chiwe chi xtik'axaj tijoj pokonal ruma ri ruch'abel ri Dios. Xquixuc'uex c'a chiquiwech ri principali' ri pa tak jay ri kas nic'ut wi ri ruch'abel ri Dios. Xquixtz'apix pa cárcel. Xquixuc'uex chiquiwech aj k'atbel tak tzij; chiquiwech reyes§ y nic'aj chic aj k'atbel tak tzij. Ronojel c'a ri' xtic'ulwachila' ruma ic'uan ri nubi' riyin.* 13 Y tek queri' c'a xtiban chiwe cuma ri winek, yac'ari' tek xquixcowin xquinik'alajsaj chiquiwech.† 14 Y can tic'oje' c'a pa tak iwánima chi ma rajawaxic ta chi nich'ob más‡ achique chi ch'abel ri c'o chi xtibij riche (rixin) chi nito' iwi', 15 ruma can yin c'a riyin ri xquiya'o ch'abel chiwe. Y xtinya' chuka' na'oj chiwe riche (rixin) chi queri', riq'ui ri na'oj ri' xtik'il quichi'§ ri ye'etzelan iwuche (iwixin). 16 Y xquixjachalox c'a pa quik'a' ri ye'etzelan iwuche (iwixin). Y riq'ui juba' hasta ri ite' itata', ri iwach'alal o can ye ri iwachibil ri xquejacho iwuche (iwixin). Y yec'o c'a jojun chiwe riyix ri can xquecamisex.* 17 Xa can xquixetzelex wi c'a cuma quinojel, ruma icukuban ic'u'x wuq'ui† riyin. 18 Pero man c'a tixibij ta iwi', ruma ri Dios can yixruchajij yixruwaraj, y ni xa ta jun ti rusmal iwi' ri xtitzak ta ca chak ta queri'.‡ 19 Y riq'ui c'a ronojel coch'onic,§ xtiwil c'a ri utzilaj c'aslen riche (rixin) xtibe k'ij xtibe sek.
20 Y tek xtitz'et c'a chi ri tinamit Jerusalem sutin chic rij cuma achi'a' ye banoy tak ch'a'oj, tiwetamaj c'a ri' chi xa juba' chic tiempo nrajo' riche (rixin) chi ri tinamit xtiwulex.* 21 Rumari', riyix ri yixc'o pa ruwach'ulef Judea, quixanmej c'a el y je'iwewaj iwi' ri pa tak juyu'. Y wi pa tinamit Jerusalem yixc'o wi, quixanmej c'a pe chupan. Y wi pa tak juyu' yixc'o wi, man chic c'a quixtzolin ta apo ri pa tinamit. 22 Ruma tek xtapon c'a ri k'ij riche (rixin) ri tijoj pokonal, yac'ari' tek ri tinamit ri' xtuc'ul rutojbalil ronojel ri ye rubanalon pe, y can xtibanatej c'a ronojel ri tz'ibatal ca chupan ri ruch'abel ri Dios.† 23 Yac'a ri ixoki' ri coyoben chic alanen, y ri ixoki' ri xa c'a yetz'uman na ri tak cal, juyi' c'a oc quiwech tek xtapon ri k'ij ri'. Ruma chi chupan ri k'ij ri' can xtik'ax ruwi' ri tijoj pokonal ri xtipe pa ruwi' re ruwach'ulef, y can xtika wi c'a ri royowal ri Dios pa ruwi' re tinamit re'. 24 Sibilaj ye q'uiy c'a winek ri xquecamisex tzan espada cuma ri achi'a' ye banoy tak ch'a'oj. Y ri nic'aj chic chique ri winek xque'uc'uex preso cuma ri achi'a' ye banoy ch'a'oj. Xque'uc'uex c'a pa nic'aj chic ruwach'ulef. Y re tinamit Jerusalem xtixak' c'a chi aken cuma winek ri xa ma ye israelitas ta, c'a ya tek xtitz'aket na ri tiempo‡ ri xtic'oje' pa quik'a'.
Ri xquebanatej tek xa nipe yan ri Jesús
25 Y q'uiy c'a ri majun bey ye banatajnek ta y majun bey ye tz'eton ta ri xquec'ulwachitej chuwech ri k'ij, ri ic' y ri ch'umila'. Y ri winek c'a ri yec'o chuwech re ruwach'ulef ma xtiquil ta chic achique xtiquiben, xa xtisach quic'u'x ruma chi ri mar, can xtik'ax c'a ruwi' xtik'ajan, ruma sibilaj xtibolko't ri ruwi' ya'. 26 Y ri winek ruma chi can coyoben c'a ri achique xtic'ulwachitej chuwech re ruwach'ulef, xtipe quicamic ruma ri xibinri'il ri'. Ruma hasta ronojel ri nimalaj tak uchuk'a' ri yec'o chila' chicaj xquesilon§ na ruma ri ruchuk'a' ri Dios. 27 Y yac'ari' tek xquinitz'et riyin ri C'ajolaxel ri xinalex chicojol,* chi yin petenak pa jun sutz',† riq'ui chic nimalaj wuchuk'a' y riq'ui chuka' jun nimalaj nuk'ij nuc'ojlen, xcha' ri Jesús. 28 Y riyix, tek xtitz'et chi ronojel ri' yec'ulwachitej chic, quixquicot y tic'oje' el más iwuchuk'a', ruma chi can napon yan ri k'ij riche (rixin) chi yixcolotej el chuwech ronojel tijoj pokonal riche (rixin) re ruwach'ulef, xcha' ri Jesús.
29 Y yac'ari' tek Riya' xubij chuka' jun c'ambel tzij chique: Titzu' na pe' ri juwi' che' ri higo‡ rubi'. O xabachique chic chi che'. 30 Tek xa can niquichop yeq'uiy pe ri ruxak, iwetaman c'a ri' chi ya xa nik'ax yan ruk'ijul ri sak'ij.§ 31 Y quec'ari' tek xtitz'et chi yec'ulwachitej chic y yebanatej chic ronojel ri xinbij yan ka, tiwetamaj c'a ri' chi xa noka yan ri rajawaren ri Dios.
32 Y tiwac'axaj c'a jabel re xtinbij chiwe re wacami: Ronojel ri' xtic'ulwachitej, tek c'a ma jane queq'uis ta el ri winek riche (rixin) re tiempo re kachapon. 33 Y re ruwach'ulef y ri caj xa xquek'ax. Yac'a ri nuch'abel ma xtiq'uis ta chak que ta ri', xa can xtibanatej na wi ri nubij.
34 Y tichajij c'a ri ic'aslen. Ma xaxu (xaxe) ta wi chrij ri wa'in tibe wi ri iwánima, y tichajij ri ic'aslen chi ma quixk'aber ta;* y chuka' ma xaxu (xaxe) ta wi ri nic'atzin chiwe chuwech re ruwach'ulef ri nich'ob, y xa c'a tek xtina',† xa yari' xoka ri k'ij riche (rixin) chi riyin xquinoka. 35 Queri' nbij chiwe ruma xa xtoka achi'el tika jun trampa. Queri' rubanic tek xtoka pa quiwi' quinojel ri winek ri yec'o chuwech re ruwach'ulef. 36 Rumac'ari' can quiniwoyobej apo chi pak'ij chi chak'a' y ma quixwer ta ka. Y chuka' can tibana' orar,‡ riche (rixin) chi yixcolotej chuwech ronojel ri tijoj pokonal ri xtipe pa ruwi' re ruwach'ulef, y riche (rixin) chuka' chi utz yixapon c'a chinuwech riyin ri C'ajolaxel ri xinalex chicojol,§ xcha' ri Jesús chique ri ye rudiscípulos.
37 Y ri pak'ij, ri Jesús nic'oje' c'a chiri' pa rachoch ri Dios, yerutijoj ri winek riq'ui ri ruch'abel ri Dios. Y ri chak'a' nibe el y nbec'oje' ri pa juyu' ri Olivos* rubi'. 38 Y ruma c'a chi ri Jesús nutzijoj ri ruch'abel ri Dios ri chiri' pa rachoch ri Dios, can ye q'uiy c'a winek ri ye'apon nimak'a' yan riche (rixin) chi niquic'axaj.†
* 21:1 Mr. 12.41. † 21:2 Mt. 12.42. ‡ 21:3 Pr. 3.9; 2 Co. 8.12. § 21:5 Mt. 24.1; Mr. 13.1. * 21:6 1 R. 9.7-9; Is. 64.10, 11; Lm. 2.6-8; Ez. 7.20-22; Mi. 3.12. † 21:8 Mt. 24.4; Mr. 13.5; 2 Co. 11.13-15; Ef. 5.6; 2 Ts. 2.3; 2 Ti. 3.13; 1 Jn. 4.1; Ap. 12.9. ‡ 21:10 Mt. 24.7. § 21:12 Hch. 25.23. * 21:12 Jn. 15.20; Ap. 2.10. † 21:13 Fil. 1.28. ‡ 21:14 Mt. 10.19. § 21:15 Hch. 6.10. * 21:16 Hch. 7.59; 12.2. † 21:17 Mt. 10.22; 2 Ti. 3.12. ‡ 21:18 Mt. 10.30. § 21:19 Ro. 5.3; Stg. 1.3. * 21:20 Mt. 24.15. † 21:22 Dn. 9.26, 27. ‡ 21:24 Dn. 9.27; Ro. 11.25. § 21:26 Mt. 24.29. * 21:27 Ap. 14.14. † 21:27 Hch. 1.9, 11; Ap. 1.7. ‡ 21:29 Mr. 13.28. § 21:30 Ri español nubij chi ri sak'ij xa nakaj chic c'o wi pe. Queri' nubij ruma chi quela' pan Israel ri “verano” xa yari' ruk'ijul ri job. * 21:34 Ro. 13.13. † 21:34 1 Ts. 5.2; 2 P. 3.10; Ap. 3.3. ‡ 21:36 Mt. 25.13; Mr. 13.33; Lc. 18.1; Ef. 6.18. § 21:36 1 Jn. 2.28. * 21:37 Lc. 22.39; Jn. 8.1, 2. † 21:38 Hag. 2.7; Mal. 3.1.