27
Pɔl eekyeedaa pɛ Lɔm
1 Dáa bɛ nake náá, bis moo tɔ́ pɛ dik Itali pɛ tɔ mɛsuwa ɛ, wɔ gwaa bɛ zɛnɔɔ Pɔl nɛ bɛdhiiti bot ɛ membok djɛ bɛ e mɛmbɔ mɛ dhiiti kukuma esodja. Din ɛ kukuma tak nabɛ ɛ Zilius. Nyɛ nadi ɛ́ boo kukuma mwaka esodja e bot ɛ ghaada eLɔm nadi djóoaa: «Mwaka ɛ boo mɛkoozi». 2 Bis eezɛni tɔ mɛsuwa nadus pɛ ɛboŋ ɛ Adalamit é tɔ́ pɛ kyee mɛboŋ mɛ kyee dik Azia. Tin, bis eezɛni tɔ mɛsuwa tɔ́. Aalistaalak, mot kyee dik Masedwan pɛ ghaada Tesalonik nadi ɛ́ bis nɛ bɛ nɔɔ. 3 E yak mɛlem, bis eezɛkum pɛ Sidɔn. Zilius nadi ɛ́ nɛ lyem ghwyiikwee nɛ Pɔl. Nyɛ ɛ́ boozɛdjɛ Pɔl ze nyɛ kɛbee bɛsɔ nɛghu bɛ waakwyee nyɛ nɛ esa ee nyɛ aadi nɛ gwyee tak ɛ. 4 Dáa bis nadus tin ɛ, bis eezɛtɔ́ mbaka-mbaka pɛ kyee ghola Siipɛlɛ. Ye nabɛɛ, etɛɛ náá, pup nadi bulal bis pɛ bhis. 5 Bis eezɛtsaal boo dii mɛsɔn e ngwoob Silisi nɛ Panfili, tin, bis eezɛkum pɛ ghaada Miila pɛ tɔ dik Lisi. 6 Tin, kukuma tak eezɛbee dhiiti mɛsuwa mɛ bot ɛ ghaada Alɛkzandili é tɔ́ pɛ kyee dik Itali. Nyɛ eezɛniigal bis tɔ tak. 7 Tɔ bɛtɛ nɛ mɛlu, bis nadi kɛ ɛ́ tetyok-tetyok. Ye ɛ́ tɔ boo mezuk ɛ bis nadhaa e ngwoob ghaada Siniid. Dáa pup nadi sa náá, bis natɔ́ ɛnyɔɛpe pɛ ze tak ɛ, bis ɛ boo zɛdhaa sok mbaka-mbaka nɛ dhiiti di di djóoaa ze Salmɔne. Di tak nadi ɛ́ pɛ tɔ ghola Kelɛt, pɛ kyee nadi ààbɛ nɛ pup ɛbuɛpe ɛ. 8 Mbaka-mbaka penek, ɛkɛ ɛ mɛzuwa mis naadyeebalyel. Tin, wɔ gwaa bis zɛkum e dhiiti di bɛ nadi djóo, «Mbɛɛ Ɛboŋ» ɛ, e ngwoob ghaada Lase.
9 E mɛdjoŋ mɛ tak, ye nabɛ ɛ bis eezedyeebakwyɛɛg bɛtɛ nɛ mɛlu. Tin, ɛkɛ ɛ mɛsuwa nabɛ ɛ ye moo ɛbiyoɛpe, etɛɛ náá, dwoo eYuda dyeebatsi edee* ɛ nabɛɛ eezedhaa. Etɛp tak ɛ Pɔl nadul bot ɛ di é be mɛsuwa ɔ mɛlɔ náá: 10 «Bɛwɛn bam, mɛ bee ɛ náá, mɛdjoŋ mak ɛ waakɔɔla. Mɛsuwa nɛ esa ee di tɔ tak ɛ waapulel, dɔɔ nɛ menabɛlka, mena ɛ nɛ ghwyil ɛ gwyɛka.» 11 Tin, kukuma esodja nakadi é egwak mɛkpa mɛ mbeel nɛ nakuma mɛsuwa ɛ, dhaa yii Pɔl nadi lɛɛ ɛ. 12 Ɛboŋ ɛ tak nabɛɛ àànyɔ nɛ ɛsel etɛp ɛnɛɛg mɛsuwa tin e mbu kwol. Etɛp tak ɛ bɛtɛ nɛ bot nadi tɔ mɛsuwa ɔ nazɛke náá, bɛ dus tin. Bɛ nadi kwyɛl ɛsa mɛghaaz etɛp bɛ neekum pɛ dɛl ɛ Feniksɛ. Ye nabɛɛ dhiiti ɛboŋ ɛ ghola Kelɛt. Yiizaag ɛboŋ tuula ɛ kɔ boo dii mɛsɔn pɛ ɛsila ɛ dwoo pɛ kyɛ bɔs dɔɔ nɛ pɛ ɛsila ɛ dwoo pɛ ɛko bɔs. Etɛɛ náá, ye nabɛɛ mbɛɛ di ɛkɛ kwyɛɛg mbu kwol.
Boo ghuu kɔ boo dii mɛsɔn
13 Bhii tak, ba mɔɔ pup di dus pɛ kyɛ bɔs eezɛkan ɛ pupal. Bɛ eezɛghɛɛ ghwooz na dil-dil di pyet náá, mɛsuwa nàwo ɛ, bɛ eezɛtɔ́ mbaka-mbaka nɛ ghola Kelɛt. 14 Tin, ààkobɔya deenek, boo ghuu di djóoaa «pup di pupal é dus pɛ ɛdjem ɛ dwoo pɛ ɛko ɛ bɔs» nadi sul é dus pɛ kɔ mɛtsok mɛ ghola Kelɛt. 15 Mɛsuwa nadi wo, ye nabɛ ààbɛ nɛ tyee bis pyet yɛ, etɛɛ náá, ghuu nadi ɛ́ ɛlyelɛpe. Tin, bis eezɛbet náá bis wo dáa pup nadi dul bis ɛ. 16 Deenek, bis naazɛdhaa pɛ bhis dhiiti mɔɔ ghola di djóoaa Koda ɛ. Ghola tak naala bis pup ghuu. Tin, tɔ mezuk djas ɛ, bis nakwak ɛdul ɛ mɔɔ elɛɛd di lwol bot ɛ. 17 Tin, bot ɛ di sa mɛsa tɔ mɛsuwa ɔ eezɛben mɔɔ elɛɛd e tak. Bhii tak bɛ eezɛkɔl ekel pɛ ɛsik ɛ boo mɛsuwa, etɛp ɛpyet ɛ yɛ. Bela náá, bɛ nadi kaab ɛkɛ ghaaga kɔ ɛbyok ɛ bɛsyɛ di e mengwoob pɛ kyee dik Libi ɛ. Tin, bɛ eezɛlóo dhiiti sonok di sa náá, boo mɛsuwa nàwo ɛlyelɛpe tɔ dii ɛ. Bhii tak bɛ eezɛbet náá, pup wo nɛ nɔɔ. 18 Ghuu nadi tɔ́ nɛ ɛdheeg bis ɛlyelɛpe. Ye naasa náá, e ɛlu ɛ nazyɛ bhii tak ɛ, bɛ zɛkan ɛmwas dhiiti esa bɔɔ tɔ boo dii mɛsɔn. Bɛ nasa deenek ɛ etɛp náá, boo mɛsuwa neegwyaa. 19 E ɛlu ɛ elɛl, bɛ naazɛmwas nɛ mɛmbɔ mɔɔ met dhiiti eghwooz di sa náá, mɛsuwa kɛ ɛ́ pɛ tɔ dii. 20 Tin, mɛlu naadhaa ɛbuɛpe bis ààkobee-beeak gwyes nɛ ekwyikwyen. Boo ghuu tak nazodi ɛ ɛlyelɛpe. Ye nabɛɛ bisɔ djas naazɛdis lyem tɔ ɛbwaal ɛ náá, bis ɛ waatsak.
21 Bot ɛ nadi tɔ mɛsuwa ɔ naasa bɛtɛ nɛ mɛlu ààdɛ edee. Tin, Pɔl eezɛtyaa tetel sok bhwoob'ɔɔ, nyɛ eezɛke nɛ nɔɔ náá: «Bɛwɛn, pe ye bɛ ɛ́ bi naagwak mɛ, pe bi ààpadus pɛ ghola Kelɛt. Pe mena eesa náá, yak puluk nɛ sɛɛbok esa nàsɛɛ mena. 22 Nenak mɛ lɛɛ bin ɛ náá, nàbemka ba, etɛɛ náá, mot ngɔt pak'en aanàkwaagwyɛ. Ye ɛ́ boo mɛsuwa ɛ aapazopulel. 23 Mɛ ke deenek ɛ etɛɛ náá, e pum'ak mos, Zɛɛbam nɛ yii mɛ di sa mɛsa mɛ ɔ bɛ ɛ́ nyɛ eedhis fofopɛ ngɔt pɛ daa lam. 24 Nyɛ lɛɛ mɛ náá: “Nàbem ba, Pɔl! Ye goka ɛ́ náá, wɔ kɛ ɛtaŋal sok bhwoob ɛ Seezaad mɛkoozi mɛ dik eLɔm. Tin, Zɛɛb tɔ mɛkwyɛla mɛ nyɛ di nɛ yɛ nɛ nɔ ɛpetsik wɔ, dɔɔ nɛ bot ɛ wɔ di tɔ dii bi nɛ bɛ nɔɔ ɛ djas.” 25 Waka zii bɛ wɛn, etɛɛ náá, mɛ dum koŋ ɛ nɛ Zɛɛb. Yɛ aasael dáa nyɛ lɛɛ mɛ ɛ. 26 Ye ka lik ɛ batsa, mɛsuwa neebel mena e ngwoob dhiiti ghola.»
Boo ghuu naazyeegal boo mɛsuwa pɛ dhiiti ghola
27 Ye nabɛ ɛ e pum, ɛlu ɛ kam nɛ ená ee pup nadi wo nɛ nes kɔ boo dii mɛsɔ mɛ Meditelene ɛ. Ye moo tyee kuku pum, mot di be mɛsuwa ɔ zɛbee tyee náá, bis nadi tiila nɛ bɔs. 28 Bɛ eezɛlóo ghwooz bɛ di gek mɛdim mɛ dii nɛ ye ɛ́. Bɛ eezɛbee náá, dii dinaa ɛdimɛpe. Mɛdim mɛ tak nabɛɛ tyee emɛtɛlɛ mɛkam-mɛlɛl nɛ etɛn nɛ ebá. Tin, bɛ eezɛbaatiila, bhii tak bɛ eebaazɛlóo ghwooz tak tɔ dii, bɛ eezɛbee náá, mɛdim mɛ tak nabɛɛ ye moo tyee emɛtɛlɛ mɛkam-mɛmbá nɛ etɛn nɛ elɛl (37). 29 Bot ɛ di sa mɛsa tɔ mɛsuwa ɔ nadi kaab náá, mɛsuwa mis ɛ zɛgɛ tuma e mɛkok. Etɛp tak bɛ eezɛsil eghwooz ená na dil-dil pɛ bhis mɛsuwa. Eghwooz tak ɛ nasa náá, mɛsuwa nàwo. Bhis bɛ nasa deenek ɛ, bɛ eezɛbwood náá, mɛlem lem. 30 É di'enek, bot ɛ di be mɛsuwa ɔ nadi esaa dáa bɛ dus tɔ mɛsuwa kaab. Bɛ eezɛsil mɔɔ elɛɛd tɔ boo dii mɛsɔn. Bɛ nadi esaa eseege ɛkɛkɔl bɛdhiiti eghwooz pɛ lo boo mɛsuwa. 31 Tin, Pɔl eezɛke nɛ kukuma nɛ esodja bɛ náá: «Bot ɛ di be mɛsuwa ɔ di ààdi tɔ tak ɔ, bi aanàkwaatsak.» 32 É di'enek, esodja eezɛtsaal ekel e mɔɔ elɛɛd. Bhii tak bɛ eezɛbet e wo.
33 Ɛsok nɛ mɛlem lem, Pɔl eezɛdjóo bɔɔ djas etɛp bɛ neezɛdɛ edee, nyɛy náá: «Beeka, ye moo mos ɛ mɛlu kam nɛ ená, bi di bwood nɛ ebwoo tɔ elyem ɛ. Deenek, bi ààpaboma mbɔ nɛ nuub. 34 Mɛ ke nɛ nen ɛ bi dɛ edee, etɛp bi neebela ghwyil etɛp bi neetsak. Ye tok nɛ mot ngɔt pak'en aadiibal diibela ɛku ɛ bhoo lo'ɛ wat.» 35 Dáa nyɛ nasilal ɛ lii ɛ, Pɔl eezɛnɔɔ mapa, ghaapɛɛ Zɛɛb. Bhii tak nyɛ eepyak yɛ, wɔ gwaa nyɛ zɛnɔɔ yɛ dɛ. 36 Tin, ye zɛdjɛ bɔɔ djas mɛghaaz. É di'enek, bɔɔ djas eezɛdɛ pe. 37 Pɛ tɔ mɛsuwa, bis nadi ɛ́ bot bɛdhet ɛbá nɛ bot mɛkam-mɛtɛn nɛ ebá nɛ bot ɛtɛn nɛ wat. 38 Dáa mot nɛ mot nadɛ djil ɛ, bɛ eezɛmwas bhobhwak mɛ mɛbhisa nɛ edee tɔ dii etɛp mɛsuwa neegwyaa.
Ɛdiida ɛ mɛsuwa
39 Dáa mɛlem nakalem ɛ, bot ɛ di sa mɛsa tɔ mɛsuwa ɔ naazɛbee bɔs, bɛ kadi ɛ́ ààgwyak sum di tak. E di tak, bɛ eezɛbee dhiiti mbɛɛ di nadi nɛ bɛsyɛ etɛp mɛsuwa neebel é tak. Tin, bɛ eezɛpem mɛsuwa mbaka-mbaka nɛ di tak. 40 Tin, bɛ eezɛtii eghwooz, bet yɛ tɔ dii. Deenek, bɛ eebaazɛtii ekel e wul di pem mɛsuwa tɔ dii ɛ. Tin, bɛ eezɛben boo lɛmbɛ pɛ lo mɛsuwa, etɛɛ náá, pup neepem yɛ kyeed kɔ bɛsyɛ. 41 É di'enek, mɛsuwa naazɛtuma kɔ ɛbyok ɛ bɛsyɛ. Dáa lo mɛsuwa nabel tin tɔ bɛsye ɛ́, ye nabɛɛ ààkabɛ nɛ ghwyil ɛtiila. Tin, boo ghulal bhunge naazɛbwak bin mɛsuwa. 42 Esodja naawaakwyɛl ɛgó bot ɛ membok, etɛɛ náá, bɛ needi ààkaab tɔ́ nɛ mɛ gɔk. 43 Tin, kukuma esodja nadi kwyɛl ɛtsik ɛ Pɔl ɛ, naazɛlu esodja náá, bɛ nàsa sa bɛ nagek ɛ. Nyɛ eezɛke nɛ bot ɛ nadi gu mɛgɔk ɔ, bɛ di bot ɛ ɛsok e ɛghaaga tɔ dii etɛp bɛ neekɛsɛɛ pɛ kyiid. 44 Bhii tak, bɛdhiiti bot ɛ nalik ɔ, naazɛdu bɛ, bɔɔ etselela kɔ ebhil e mɛbaya nɛ e mɛsuwa. Deenek, ye naasa náá, bɔɔ djas kɛsɛɛ mot ààgwyɛ.
* 27:9 dwoo eYuda dyeebatsi edee Kana e mɛlu menek, ye nabɛɛ mɛlu mɛ ghuu nadidi ɛlyelɛpe pɛ kyee dik yenek.