10
Yesu à dɨ̀ꞌɨ̂ ànnù ǹloŋ nsàꞌànə nɨ̀yɔꞌɔ̀
(Mt. 19.1-12; Lk. 16.18)
1 Yesu à lɛ mbù ǹlo maa adɨgə ŋghɛɛ a mbùꞌu Yudea, ǹtoo ŋghɛɛ a njii ŋ̀kǐ Jordan. À ghɛ̀ɛ̀ mə̂ ǹtswe ghu, àkùrə̀ bə̂ a bû m̀boontə ghu mbɛ̀ɛ̀. À bû ŋ̀ka ndɨꞌɨ waa nɨ̂ ànnù Nwi tsiꞌǐ ajàŋ yìi mə à lɛ sɨ ghɨ̀rə a ŋgaa ŋgaa aà.
2 BaFarɨsai bɨ lɛ nzì ǹtsitə yi, ǹlɔɔ mə bɨ kwàꞌànə̀ yi, m̀betə yi mə, “Nɔ̀ŋsə̀ à bìi mə tâ ŋù à fiꞌi ŋgwɛ yì a nda yu aa ɛ?”
3 A betə̀ waa mə, “Moses à lɛ nswoŋ a mbo bù mə akə nloŋ ma yu ànnù aa ɛ?”
4 Bo swoŋ mə, “Moses à lɛ nlə̀ə mə mbə ŋù a tswe nɨ̂ m̀fìꞌi ŋ̀gwɛ̂ yì a nda yu, a ŋwàꞌànə̀ àŋwàꞌànə nsàꞌa nɨ̀yɔꞌɔ m̀bɔŋ furə yi.”
5 Lâ Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Moses à lɛ ŋŋwàꞌànə nɔ̂ŋsə̀ mà ghu a mbo bù aa nloŋ mə mɨ̀ntɨɨ̀ muu lɛ ntɨ̀ɨ̀ aà. 6 Lâ ǹlɔgɨnə a noò yìi mə Nwì à lɛ nnaŋsə mbi yù aa, àŋwàꞌànə̀ Nwî a swoŋ mə, ‘Nwì à lɛ nnaŋsə waa aa, ŋùmbâŋnə̀ nɨ màŋgyɛ̀.’+ 7 ‘Tsǒ mə a bə laà aa, ŋùmbâŋnə̀ à ka kɨ màꞌàtə̀ taà yì bô ǹdè yì, ɨ zî bòònsə̀ bô ŋ̀gwɛ̂ yì, tâ bo bì baa tɨgə mbə njyǎnu yì m̀fùùrə̀. 8 Maa ajàŋ kaa tâ bo waꞌà bə̂ bî baa bù m̀bə, ntɨgə mbə njyǎnu yì m̀fùùrə̀.’+ 9 Ma mùu ajàŋ àyoo yìi mə Nwìŋgɔ̀ŋ à bòònsə̀ mə̂ aa, tâ ŋù tsù à tsuu lǒ yàtə̀.”
10 Yesu à bù mə̂ ǹlo ŋkuu ŋghɛɛ a nda, ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji ɨ bû m̀betə ɨnnù ghu mbo nloŋ annù ma yû. 11 A kwiꞌi a mbo bo mə, “M̀bə ŋùmbâŋnə a fiꞌi ŋgwɛ̂ yì a nda yu mbu nyɔꞌɔ yî dàŋ boŋ à ghɨ̀rə aa annǔ mâghàbə̀; m̀fansə annù a mbô ŋ̀gwɛ̂ yì. 12 Kə̀ bɛɛ mə mâŋgyɛ̀ a tuu ndoò yì, m̀fɛꞌɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ǹyɔꞌɔ yî dàŋ boŋ à ghɨ̀rə aa annǔ mâghàbə̀.”
Àjàŋ yìi mə Yɛ̀ɛso à lɛ nnɨŋ mbɔɔnə a nu bôŋkhə̂ aà
(Mt. 19.13-15; Lk. 18.15-17)
13 Bə̀ bî mɔꞌɔ bɨ lɛ nzì nɨ bôŋkhə ghu mbo mə tâ à nɔŋsə mbô mi a atu bo, lâ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji ɨ wenə̀ waa. 14 Bɨ kà mə̂ aa ŋwenə waa aa, Yesu a yə, ǹtɔ̀ŋə̂ yi ɨ lwî, a swoŋ a mbo bo mə, “Nɨ̀ maꞌatə bɔɔ bya tâ bɨ̀ zi a mbo mə̀, ǹtsuu waa kɨ kɨ̀ŋə̀ bə̂; ǹloŋ mə ànnù nɨfɔ̀ Nwî a tswe aa a mbo bə̀ tsǒ bo. 15 Mə̀ swòŋə a mbo bù tsiꞌǐ annù nɨ̂koŋ mə, ŋù yìi mə à sɨ annǔ nɨfɔ̌ Nwî tsiꞌì tsǒ mûŋkhə kwɛrə aa, kaa à ka yǐ waꞌà ghu kuù.” 16 À swòŋ mə laà aa, ŋŋɛɛ bɔɔ bya ŋkweꞌe, nnɔŋsə mbô mi a atu bo, ǹnɨŋ mbɔ̀ɔnə a nu bo.
Ànnǔ Mûŋgwàꞌà ŋ̀gàŋkabə̀
(Mt. 19.16-30; Lk. 18.18-30)
17 Yesu à lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ ŋ̀ghə̀ə kɨ ghɛ̀ɛ̀ nɨghaa, ŋùmbâŋnə̀ yî mɔ̀ꞌɔ a khə̂ ǹzi nswɛ̀ɛ̀tə̀ mɨkuꞌutə̂ mi ghu nsi, m̀betə yi mə, “Ǹdɨ̀ꞌɨ̂nnù yî ǹsɨgɨ̀nə̀, m̀bə mə̀ ghɨrə̀ aa mə akə m̀bɔŋ jɨ ɨlòŋ yìi mə ɨ tswe nɨ̂koŋə aa ɛ?”
18 Yesu a betə̀ ghu mbo mə, “Ò twòŋə gha nɨ ŋù yî ǹsɨgɨ̀nə̀ aa a ya aa ɛ? Kaa ŋù yì ǹsɨgɨ̀nə̀ à sɨ ghu tswê, ǹtsyatə Nwî yuyu. 19 Ò zî ǹdɨꞌɨ Nwî: ‘Tsuu ŋû zwitə. Tsùu annǔ mâghàbə̀ ghɨ̀rə. Tsùu yə̀rə̀. Tsùu abǎŋnənnù tswɛɛ. Tsùu ŋkòbə̀ a nu ŋù jɨtə. Ka nyuꞌunə taà ghò bo ǹdè ghò.+’ ”
20 Ŋù wa a swoŋ a mbo Yesu mə, “Ǹdɨꞌɨ̂nnù, mə lə̀ə mə ndɨꞌɨ mà jû tsiꞌì tsɨ̀mə̀, ǹlɔgɨnə aa a mûŋkhə̂.”
21 Yesu a liì yi, ŋ̀kɔŋə yi, ǹswoŋ ghu mbo mə, “Àyoo yì fùùrə̀ a boŋə a mbo wò: Ghɛ̀ɛ mfèe njoò tsɨ̀m jìi mə ò tswe nɨ ju aa, ǹlɔgə ŋkabə yìi mə ò fèe ghu aa, nyàtə̀ a mbô ŋ̀gàŋə̂fumə, boŋ ò ka bàŋnə tswe nɨ̂ àfùꞌù a aburə. Ò ghɛɛ ŋghɨ̀rə̀ ma mùu ajàŋ, ò bû m̀bɨɨ nzì ŋ̀ka nyoŋə nàâ.” 22 A yuꞌù ànnù ma yû, nû yì ɨ bɔrə, a lô ǹtɨgə ŋghɛɛ nɨ̂ àjəŋnə̀, ǹloŋ mə a lɛ mburə mbə ŋgàŋkabə yî ŋwè aà.
23 Yesu a karɨkə̀ yi nlii ŋgǎŋyəgə̂nnù ji nswoŋ mə, “A burə ǹtsyànə̀ siꞌi a mbo ŋ̀gàŋkabə a ŋkuu a mûm ànnù nɨfɔ̀ Nwî.”
24 Ànnù ma yû a lɛ mburə ŋghaꞌa ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù Yesu. La a bû ŋkuꞌusə nswoŋ a mbo bo mə, “Bɔɔ̀ bâ, a burə ntsyànə̀ siꞌi siꞌi a ŋkuu a mûm ànnu nɨfɔ Nwî. 25 A fwaatə a mbo kamɛl a ntsurə a nɨliꞌi nɨ saꞌa ntsyatə a mbo ŋ̀gàŋkabə a kuu a mûm ànnù nɨfɔ̀ Nwî.”
26 Bo yùꞌù mə̂ nuà nɨ̀ghàà nɨ burə̀ ǹtsya waa tsiꞌǐ a mbə̂nnù bo tɨgə̀ m̀betə bo nɨ bo mə, “Ŋù yìi mbə a yweenə aa a tɨgə mbə aa wò aa ɛ?”
27 Yesu aliì waa nswoŋ mə, “Ànnù a tsya aa bə ŋùmɨ̀sɔ̀ŋə̀, kaa a sɨ Nwî tsya, ǹloŋ mə mbə Nwì à tse ghɨ̀rə ɨnnù tsɨ̀mə̀.”
28 Peta a lɔgɨ̀nə̀ ŋ̀ka nswoŋ ghu mbo mə, “Tɨgə ò yə mə bìꞌì mmàꞌàtə̌ njoò tsɨ̀m tǎ kɨ yòŋə̀ nòô?”
29 Yesu a swoŋ mə, “Mə̀ swoŋ tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋ a mbo bù mə, ŋù ǹtsɨ̀m yìi mə à màꞌàtə nda yi, kə̌ bɔɔ bɨ maà bi bi mbâŋnə̀ kə̀ bì bâŋgyɛ̀, kə̌ ndè yì, kə̀ taà yì, kə̌ bɔɔ̀ bi, kə̌ ɨbwensyɛ ji nloŋ ŋgaa yà kə̀ ǹloŋ ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ aa, 30 à ka yi kwɛrə, tsɨ̂tsoŋ fàa atu nsyɛ, nda bo bɨ̀ bɔɔ bɨ maà bǐ bi mbâŋnə̀ bo bɨ̀ bì bâŋgyɛ̀, nɨ bɨ̀ndè, nɨ bɔɔ, nɨ̂ ɨ̀bwěnsyɛ, ŋgaa ŋkhɨ̀, tâ bə̀ kɨɨ ntsɔꞌɔ nɨ̂ àkòrə̂ yi. Lâ bɛɛ a yi tɨ bə a noò ǹjɨm, a jɨ̂ ɨ̀lòŋ yìi mə ɨ lwiꞌi nɨ̂ŋkoŋ aà. 31 Lâ bə bî ghàꞌàtə̀ bìi mə bɨ nɨ bɨ̀tsyà bɨ mbìì tsɨ̂tsɔ̀ŋ aa ka yi tɨgə bə bɨ̀tsɨrə bɨ njɨ̀mə̀, tâ bɨ̀tsɨrə bɨ njɨ̀m tâ bɨ̀ yi mbàŋnə̀ ǹtɨgə bɨ̂tsyà bɨ mbìì.”
Àjàŋ mə Yesu à lɛ mbù ŋghaa a ŋgaa yìi ɨ yweꞌe ji tarə nloŋ annù nɨwô yi aà.
(Mt. 20.17-19; Lk. 18.31-34)
32 Yesu à lɛ nswoŋ ma juù ɨ̀nnù aa a noò yìi mə bo lɛ ntswe a mânjì, ŋ̀kɔꞌɔ ŋghɛɛ nɨ a Yerusalem aà. À lɛ sɨ ghɛ̀ɛ̀ nɨ a mbìì ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jya ɨ yoŋə̀ nɨ a njɨ̀m, ànnù a burə̀ ǹtsya waa tsiꞌì tsyà; nɨ̀bɔꞌɔ nɨ tswâ bə̀ bya bìi mə bɨ lɛ sɨ yòŋə̀ nɨ̂ waa laà. Yesu a lɔgə̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji jya nɨ̀ghûm ǹtsò baa bo bo ghɛ̂ntə a mbìì, a bû ŋ̀ka ŋkwatə nswoŋ nɨ̂ ɨ̀nnù jìi mə ɨ ka fɛ̀ꞌɛ̀ a nu yu aà. 33 A swoŋ a mbo bo mə, “Yə̂ nɨ̀, tsǒ mə bìꞌinə̌ kɔꞌɔ ŋghɛɛ a Yerusalem aa, bìꞌinə̂ ka kɔꞌɔ ghɛɛ ghu, tâ bɨ̀ tswa Mu Ŋù m̀fa a mbo bɨ̀lɨ̀ɨ bɨ ŋgǎŋmàꞌa Nwì bo bɨ̀ a mbô ŋ̀gǎŋndɨ̀ꞌɨ nɔ̀ŋsə̀ tâ bo tsɔꞌɔtə ɨsaꞌà yi ntsərə mə tâ bɨ̀ zwitə yi. Bɛɛ bo tsərə laà boŋ bo ka tɨgə lɔ̀gə̀ yi fa a mbo bɨtɨ̀zi Nwî, 34 tâ bo ka ŋwyɛ nìi, ntutə mɨ̀twyɛ ghu nu, ŋ̀ghɔɔ yi, mbɔŋ nzwitə yi. Bɛɛ mə̂ ǹjwi ɨ tsya ji tarə, a bû mbɨɨnə nɨwô.”
Ànnù yìi mə Jɛms bo Jɔn lɛ mbetə a mbo Yesu aà
(Mt. 20.20-28)
35 Jɛms bo Jɔn, bɔɔ bɨ Zebedee, bo lɛ nzì ǹtsiꞌi Yesu ǹswoŋ ghu mbo mə, “Ǹdɨ̀ꞌɨ̂nnù, bìꞌi lɔ̀ɔ mə ta ò ghɨrə annù yî mɔꞌɔ a mbo bìꞌì.”
36 A betə a mbo bo mə, “Nɨ lɔ̀ɔ mə ta mə̀ ghɨrə aa annǔ kə a mbo bù aa ɛ?”
37 Bo swoŋ ghu mbo mə, “Bìꞌi lɔ̀ɔ mə ta ò bii mə, nòò yìi mə ò ka yǐ kuu a mûm ànnù nɨfɔ̀ wò aa, ta biꞌi bi baa tswe, yì mɔ̀ꞌɔ a mbɛ̀ɛ̀ nɨ̀kwɛɛ wò nî màꞌà, yì mɔ̀ꞌɔ, a mbɛ̀ɛ̀ abô ŋ̀kwàbə̀.”
38 Lâ Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Kaa nɨ̀ sɨ̌ annù yìi mə nɨ betə aa zî. M̀bə nɨ̀ nô ǹdɔŋ yìi mə mə̀ tswe nɨ̀ ǹno aa, kə̀ m̀bə nɨ̀ bii mə bɨ̀ m̀murə ghuu a mûm ŋ̀kì a ajàŋ yìi mə bɨ tswe nɨ̀ m̀murə mə̀ ghu aa ɛ?”
39 Bo bii mə, “Ɨ̀ɨ̀ŋə.”
Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Tsiꞌǐ annù nɨ̂ŋkoŋə̀, nɨ̀ ka no ndɔŋ yìi mə mə̀ tswe nɨ̀ nno aà, tâ bɨ̀ kɨ mmurə ghuu a mûm ŋ̀kì a ajàŋ yìi mə bɨ tswe nɨ̀ m̀mùrə mə̀ ghu aà. 40 La kaa à sɨ adɨgə ya bə̂ a ntsɔꞌɔ bə̀ bìi mə bɨ ka yǐ tswe a mbɛ̀ɛ̀ nɨ̀kwɛɛ mə̀ nî màꞌà kə̀ nî ŋ̀kwàbə̀ aà, a nɨ̂ ɨ̀dɨ̀gə̀ ma jû aa a ka yǐ tswe bə̂ bìi mə bɨ naŋsə ɨləŋ ghu a mbo bo aà.”
41 Àbùgə ngǎŋyəgə̂nnù jya nɨ̀ghum bô yùꞌù mə annu ma ya, ǹlwisə ntɔŋ a nu Jɛms bo Jɔn. 42 Yesu a twoŋə̀ waa bɨtsɨ̀m, bo zi a mbɛ̀ɛ yu, a swoŋ mə, “Nɨ̀ zi mə bə̀ bìi mə bɨ saꞌa bɨ̀tɨ̀zî Nwî aa, bɨ nɔŋ aa atu bo, m̀buꞌutə nɨ̂ waa; bə̀ bî wè byaa bɨ tswê nɨ̂ àdàꞌà a atu bo. 43 Kaa m̀bə waꞌǎ maa ajàŋ a tɨtɨ̀ɨ bù bə̂; ŋù yìi mə a lɔ̀ɔ mbə ŋù yî ŋ̀wè a tɨtɨ̀ɨ bù aa, tâ à bə ŋgàŋàfàꞌâ ghùù, 44 tâ ŋù yìi mə a lɔ̀ɔ mbə ǹtsyàmbìì aa, tâ à bə abùꞌû yuu bɨtsɨ̀mə̀. 45 Ǹloŋ mə, tsiꞌì Mu Ŋù, kaa à lɛ ŋwaꞌà zì aa mə tâ bɨ̀ ka mfaꞌa ghu mbô. À lɛ nzì aa a mfàꞌa a mbo bə̀, ɨ kɨɨ fa ntswêntɨ̀ɨ̀ yì a ntsuꞌu atu bə̂ bî ghàꞌàtə̀ ghu.”
Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋghùrə mfə̀ꞌə̀nə̀ Batimeo aà
(Mt. 20.29-34; Lk. 18.35-43)
46 Yesu bo bɨ̀ ŋ̀gǎŋyəgə̂nnù ji bo lɛ zì ǹyweꞌe a Yeriko, bô lò mə̂ ghu ŋka mfɛꞌɛ bo bɨ àkùrə̀ bə̂ bî ghàꞌàtə̀, ǹyə Batimeo, m̀fə̀ꞌə̀nə̀ mu Timeo, a tswê a mbɛ̀ɛ̀ mânjì, ǹlɔɔ nɨ̂ ǹjoò. 47 À yùꞌù mə̂ mə à nɨ Yesu mu Nazareth, ǹlɔgɨnə ŋka ntɔŋnə nswoŋə nɨ mə, “Yesu, Mu David, ko mɨlɨ̀ŋnə̀ ghà!”
48 À kà mə̂ aa ŋghaa laà, bə̀ bì ghàꞌàtə̀ bɨ ka ŋghaantə nswoŋə ghu mbo mə tâ à kutə ntsù yi; la a bâŋnə̀ ŋ̀kuꞌusə ŋghɛ̀ɛ̀ bə nɨ̀ mbìì ǹtɔŋnə nswoŋə nɨ mə, “Mu David, ko mɨlɨ̀ŋnə̀ ghà!”
49 Yesu a təə, ǹswoŋ mə, “Nɨ̀ twoŋə yi tâ à zi.”
Bɨ twoŋə̀ m̀fə̀ꞌə̀nə̀ wa nswoŋ ghu mbo mə, “Gaansə mɨtɨ̀ɨ̂ mô m̀bɨ̀ɨ̀nə̂, wâ a twoŋə nòô!”
50 A burə̀ m̀furə atsə̀ꞌə̀ yìi mə à lɛ ŋwabətə a nu yu aa, mmaꞌa, ǹlɨ mbɨɨnə ŋghɛɛ a mbɛ̀ɛ Yesu.
51 Yesu a betə ghu mbo mə, “O lɔ̀ɔ mə tâ mə̀ ghɨrə aa akə̀ a mbo wò?”
M̀fə̀ꞌə̀nə̀ wa a swoŋ mə, “Taà, ghɨ̀rə tâ mə̀ bu ŋka nyə ɨdɨgə!”
52 Yesu a swoŋ ghu mbo mə, “Tɨgə nlǒ ŋka ŋghɛ̀ɛ̀ nòô m̀bà, wa àbìintɨɨ̀ yo a ghɨ̀rə̀ mə̂ ò tɨɨ̀.”
À swòŋ mə̂ laà, miꞌi mɨ m̀fə̀ꞌə̀nə̀ wa mɨ kɨ̂ ŋ̀ghɛnsə nlaa, ǹtɨgə nyə nɨ̂ ɨ̀dɨ̀gə̀, a tɨgə̀ ǹlo ŋka nyoŋə nɨ̂ Yesu.
+ 10:6 Gen. 1.27; 5.2 + 10:8 Gen. 2.24 + 10:19 Exod. 20.12-16; Deut. 5.16-20