28
A alaꞌa Malta
1 Àjàŋ yìi mə bìꞌì lɛ ŋkhə̀ nɨwo ntɨgə nzi ŋ̀kuu a aghəŋə ŋkì sɨgɨ̀nə̀ aa, bɨ lɛ nswoŋ a mbo bìꞌì mə kǔm kɨ̂ŋkì wa, à nɨ Malta. 2 Balaꞌa bya lɛ naŋsə ntswe nɨ̂ àbɔ̀ŋəntɨɨ a nu bìꞌì ǹtɨgə ŋghɨrə nɨ̂ ɨ̀nnù jî sɨgɨ̀nə̀ a nu bìꞌì. Àjàŋ mə mbə̀ŋ ɨ̀ lɛ sɨ loo, ɨ̀dɨ̀gə̀ ɨ fwɛ aa, bo lɛ ŋŋètə mɔꞌɔ ŋkwɛrə yiꞌi ghu. 3 Paul, à lɛ ŋghotə ɨtɨɨ ŋkwee jǐ mɔꞌɔ a ntɔɔ wa nɨ mɔꞌɔ. À kà mə̂ aa ntɔɔ aa, tsǒ mə mɔꞌɔ wa ɨ lɛ ɨ lòò aa, no ɨ fɛꞌɛ̀ wa nɨ̂ ŋ̀kwee nloo abô yi njəŋnə ghu. 4 Àjàŋ mə balaꞌa bya bɨ lɛ nyə no ya ɨ jəŋnə̀ ghu abo aa, bo tɨgə̀ ǹswoŋə nɨ a tɨtɨ̀ɨ bo nɨ mə, “Kaa àjɨ̀ŋkə̀ a sɨ̀ ghu tswê wa ŋù ghûlà à nɨ ǹzwìtə̂ ŋù. Ka mə à khə nɨwo nɨ ŋkì aa kaa bɨ̀nwì bɨ waꞌà bii mə tâ à tswe ntɨ̀ɨ̀.” 5 La Paul a miꞌì no ya ɨ wò wa nɨ mɔꞌɔ, kaa ŋkɨꞌɨ̀ nɨ̂ ǹgɨꞌɨ yì tsù tswê. 6 Bo lɛ sɨ tɨgə nyuꞌutə nɨ mə ɨdɨgə nû ji ɨ ka kɔꞌɔkə, kə̌ mə à ka wìꞌìkə wǒ ɨ kwo. Lâ, àjàŋə mə bo lɛ ntɨgə nyuꞌutə nyuꞌutə kaa annù yì bɨ yì tsu ka kɨꞌɨ̀ fɛ̀ꞌɛ̀ aa, bo tɨgə̀ ŋ̀kwensə mɨ̂ntɨ̀ɨ̂ myaa ntɨgə nswoŋə nɨ mə à nɨ nwì yî mɔ̀ꞌɔ̂.
7 Ǹyoŋtə maa adɨgə kɨ̂ŋkì, àdɨgə nsyɛ yǐ mɔꞌɔ a lɛ ntswe ghu, m̀bə yi mfɔ̀ yìi à lɛ ntswe maa kɨ̂ŋkì, ɨ̀kǔm yì ɨ bə Publius, à lɛ nlɔ̀gə̀ yiꞌi, ǹlentə yiꞌi tsiꞌì sɨgɨ̀nə̀ a njɨ̌m njwi ji tarə̀. 8 Ta bɨ̀ Pablius à lɛ nnɔ̀ŋ ŋ̀ghɔɔ nɨ fibà bo bɨ̀ àtoonsə̀. Paul à lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ŋ̀ghantə yi, ǹtsaꞌatə Nwî, ǹnɔŋsə mbô mì ghu atu a tɨɨ̀. 9 Àjàŋ mə a lɛ mfɛ̀ꞌɛ̀ laa, àbùgə̀ bə̀ bìi bɨ lɛ ntswe wa kɨ̂ŋkì ǹtswe nɨ mɨ̀ghɔ̀ɔ̀ a nu bo aa, bo lɛ ŋkɨ nzi bɨ ghurə̀ waa. 10 Bo lɛ ntɨgə ntəŋə yiꞌi nɨ̂ ǹjoo jì ghàꞌàtə̀ a ŋghuꞌusə̂ yiꞌi ghu. Nòò yìi bìꞌì lɛ mbù ŋ̀kuu abaŋə ŋkì mə bɨ ki ghɛ̀ɛ̀ aa, bɨ nɨ̂ŋ ǹjoò tsɨ̀m jìi mə ɨ lɛ mboŋ a mbo bìꞌì aa wa mûm àbaŋə̀. 11 Bɨ̀sàŋ tsyà mə̂ bi tarə, bìꞌì tɨgə̀ ŋ̀kuu a mûm àbaŋ yìi mə a lɛ nlò a alaꞌa Alexandria, bɨ twoŋə̀ nɨ̀ ɨ̀kùmə abaŋ ya nɨ “Mɨ̀mfaꞌa mɨ Nwî” mə a lɛ ŋkhə̌ mfəꞌə yì tɨ̀ɨ̀ wa, ntəə wâ kɨ̂ŋkì. 12 Bìꞌì lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ ǹyweꞌe a Syracus m̀fɛꞌɛ ntswe ghu njwi ji tarə̀. 13 Bìꞌì lò mə̂ ghu ŋkarə ŋghɛɛ nyweꞌe a alaꞌa Rhegium m̀fɛꞌɛ ntswe ghu, ǹjwî ɨ̀ tsyà mə̂ yî m̀fùùrə̀ àfìsə̀ a lô a mbùꞌùntii ŋkɔꞌɔ, à tɨ̀ mə̀ tɨ bə nɨ̂ ǹjwi ji baa, bìꞌì ŋ̀ghɛ̀ɛ̀ ŋ̀kuꞌu a Puteoli. 14 Bìꞌì lɛ nyə bɔɔ bɨ Kristo ghu. Bɨ tɨgə̀ ǹlɔgə yiꞌi bìꞌibo tswê ghu njwi ji sàmbaà. Ma mùu ajàŋ bìꞌì lô ghu mbu ntɨgə ŋghɛɛ a alaꞌa baRoma. 15 Àjàŋ mə bɔɔ bɨ Kristo bìi bɨ lɛ ntswe ghu bɨ lɛ nyuꞌu mə bìꞌì zì mə̂ aa, bo lɛ nlǒ nɨ ɨ̀dɨ̀gə̀ tsiꞌì tsǒ mɨ̀taa Appius bo bɨ̀ àdɨ̀gə̀ yî mɔꞌɔ mə bɨ lɛ sɨ twoŋ nɨ Nda bɨ̀gɨ̀ɨ̀ ji Tarə, ǹzi mbòò yiꞌi. Nòò yìi mə Paul à lɛ nyə waa laa, à lɛ mfa mbɨꞌɨkə a mbo Nwì, ǹtɨɨ̀ yi ɨ kuù.
Àjàŋ mə Paul à lɛ ntswe a alaꞌa baRoma aà
16 Nòò yìi mə bìꞌì lɛ ŋkuu a alaꞌa baRoma aa, bɨ lɛ mmàꞌàtə̀ Paul mə tâ à ghɛɛ ŋka ntswe tsiꞌì yù, m̀fa sogyɛ̀ yî m̀fùùrə̀ a bɛ̂ nìi.
17 Ǹjwî ɨ tsyà mə̂ ji tarə, a twoŋ bɨtsyàsə̀ bɨ baYuda bìi bɨ lɛ ntswe wa adɨgə aa tâ bɨ̀ zi. Bo zì mə̂, a swoŋ a mbo bo mə, “Bɨ̀lɨ̂m bâ, ka mə kaa mə̀ lɛ ŋkɨꞌɨ annǔ tsu ghɨrə̀ a nu bə̂ biꞌinə̀, kə̌ nɨ nɔ̀ŋsə̀ bɨ̀taà bìꞌinə̀, bɨ lɛ ntswa gha tsiꞌì tsǒ ŋgàŋàtsaŋ, ǹlɔgə gha a Yerusalem ǹzi mfa a mbo baRoma. 18 Àjàŋ mə bɨ lɛ nlèntə̀ gha ghə mə bɨ màꞌàtə̀ ghâ ǹloŋ mə kaa bo lɛ ŋkɨꞌɨ annǔ tsu a mûm ɨ̀saꞌa mə̀ yə mə mbə a ghɨrə̀ bɨ zwitə̀ gha aà. 19 Lâ àjàŋ mə baYuda lɛ ntuu aa, kaa annù yî ghɨ̀rə̀ yî dàŋ a lɛ waꞌǎ a mbo mə̀ bə̂, ma mùu ajàŋ, mə̀ tɨgə mbetə mə bɨ̀ tsyasə gha a mbo Kaisa, ka mə kaa mə̀ sɨ̀ nɨ̂ ànnǔ dàŋ a nɨŋ a atu bǎlaꞌà ba tswê aà. 20 A bə njiꞌì ànnù yìi mə mə̀ twòŋə ghuu mə mə yə ghuu ɨ kɨɨ ghàà a mbo bù aà. Ǹloŋ mə àtsaŋ yù a tswe a mbo mə̀ aa nloŋ ŋkwitu annù yìi mə baIsrael bɛ aà.”
21 Bo lɛ ŋkwiꞌi ghu mbo mə, “Kaa bìꞌì sɨ̌ aŋwàꞌànə̀ yi dàŋ m̀bɨꞌɨ ŋgaà yò a Yudea kwɛrə̀. Kaa ndɨ̂m yìꞌì yî tsù yìi à lo a ndùgə̀ ǹzi aa, kaa kɨꞌɨ ànnù yî bɨ yì tsu nloŋ ŋgaà yò kɨ nswoŋə. 22 La bìꞌì ka kɔ̀ŋtə nyuꞌu joò m̀mɔ̀ɔ̀ntə̀. Ŋ̀ghɛɛ nɨ ndâmânjɔ̀ŋ ma yû mə o swoŋə nɨ̂ ànnù yi aa, bìꞌì zi mə ɨdɨ̀gə tsɨ̀m jìi mə bo ghɛ̀ɛ̀ ghu aa, bə̌ ghàà ǹtuu nɨ̂ ànnù yî fii yìi bɨ dɨ̀ꞌɨ̀ aà.”
23 Bo lɛ nləə̀ ǹjwi bo bî ghàꞌà ŋ̀ghaꞌa zî ǹtsiꞌi yi a nda yìi mə à lɛ sɨ tswe ghu aa, a tɨgə̀ ǹnaŋsə ŋghaa a mbo bo, nlɔgɨnə tsiꞌǐ a tɨ̀tugə a mbàꞌa mbàꞌà ǹyweꞌe a ŋkwɛ̂fɔ̀. Ǹtɔꞌɔtə nɨ̂ ànnù ǹloŋə annù nɨfɔ̀ Nwî. Ǹyweꞌetə nɨ a ŋghɨ̀rə mə tâ bo bii Yesu Kristo, ǹyoŋə nɨ ajàŋ mə bɨ lɛ ŋŋwàꞌànə nɨ nɔ̀ŋsə̀ Moses ŋghɛɛ nyweꞌe a nɨ ŋgǎŋntoo Nwî. 24 Bo bî mɔꞌɔ lɛ nyuꞌu annù ya mə à lɛ nswoŋə aa mbii, bǐ mɔꞌɔ bɨ tuù. 25 Bo lɛ ntɨgə nlo ntɨgə ŋghɛɛ nɨ̂ waa kaa waꞌà biinə̀, àswùŋnə̀ a fɛꞌɛ a tɨtɨ̀ɨ bo, a noò yìi mə Paul à lɛ nswoŋə annù yûlà mə, “Azwì Nwî a lɛ nswoŋə tsiꞌì ànnù nɨ̂koŋ a mbo bɨ̀tà bɨ bɨ̂taà buu ǹtsya a njɨ̌m ŋgàŋntoò yì Yesaiah mə,
26 ‘Ghɛ̀ɛ a mbo bə̀ buà ǹswoŋə a mbo bo mə,
Nɨ̀ ka yǐ kɨ nnaŋsə yuꞌu lâ kaa atû yuu waꞌà ghu ka nlaa.
Nɨ̀ ka yǐ kɨ naŋsə yə kaa miꞌì muu waꞌà ghu laà.
27 Ǹloŋ mə mɨ̀ntɨɨ mɨ bə̂ bù luu nɨ̀ àjɨ̀ŋtə̀.
Bɨ jesə̀ ɨ̀tôŋnə̂ jyaa kaa bo waꞌà nɨ̀ ɨ̀nnù bû ǹyuꞌu,
ŋ̀kusə miꞌì myaa,
mbɨ̀ꞌɨ̀ bo lô ǹyə nɨ miꞌì myaa,
ŋkɨ nyuꞌu nɨ̂ ɨ̀tôŋnə̂ jyaa,
ŋkɨ yuꞌu mɨ̀ntɨɨ̀ myaa laa ghu,
m̀bəŋkə waa, nzi a mbo mə̀, mə̀ ghurə̀ waa.+
28 “Tâ à naŋsə nlaa atu bù mə wa bɨ tòò mə annǔ ajàŋ mə Nwǐ yweensə bə̂ aa a mbo bɨ̀tɨ̀zî Nwî; bo ka yuꞌutə.” [ 29 À swòŋ mə ɨnnù ma jû aa, baYuda bya bɨ tɨgə̀ ǹlo ŋghɛ̀ɛ̀ waa, ntɨgə ŋghaa tsiꞌǐ mbə ànnù a nɨ̂ ɨ̀nnù ma jû jìi mə à lɛ nswoŋ aà.]*
30 Paul à lɛ ntɨgə ntswe ghu ɨlòò ji baa ɨ kɔꞌɔ nluu, ǹtswe nɨ a nda yìi mə a lɛ nlɔ̀ɔ̀ tsiꞌi yù ǹtɨgə ntu, ŋ̀kwɛrə nɨ bə̀ bɨtsɨ̀m bìi bɨ zì a nyə yu aa, 31 ǹswoŋə nɨ̂ ànnù nloŋ annù nɨfɔ̀ Nwî, ŋ̀kɨɨ ndɨꞌɨ nɨ̂ ɨ̀nnù ǹloŋ Mmàꞌàmbî Yesu Kristo nɨ ǹsi nɨ̀ ǹsi, kaa waꞌà bɔꞌɔ̀, kaa ŋù tsù a kɨꞌɨ̀ nɨ̀ ŋ̀gɨꞌɨ ghu mbo fâ.
+ 28:27 Yes. 6.9-10 * 28:29 ɨ̀dɨ̀gə̀ jû jìi mə ɨ tswe a mûm [] aa kaa ɨ sɨ a mûm ŋ̀wàꞌànə̀ jî mɔꞌɔ tswê.