13
Toja Baranaba Ni Ti Sɔlo
1 Bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba mɔtɔ ga ti bɔ kɔmɔ kiyandi ni ëdï gbï mï löŋgö bilaka ꞌba kanisa mï Anitɔkiya yayi. Lïjë na rɔ Baranaba ni ti Simona ame möyï bo mɔtɔ gbï rɔ Bɔ Kölu ne, ti Lukïyö di Kurënë, ti Manaya ame rɔ bɔ murë ma kïyöbu bi kɔtɔ ti bɔ dɔliŋɔ Erode ma dɔgba tönë bine ne ti Sɔlo. 2 Kina ɔdɔ lïjë kebe ŋgï mï kada mɔtɔ toꞌdɔ mötu zi ŋere Bɔkoꞌba gbï toro kpënnï tine, Nyï Kɔtɔ Laka iya zïnnï, tëgë, “Ozake Baranaba ni ti Sɔlo zö ꞌdɔ lïjë kari toꞌdɔ ndɔbɔ ame migeli lïjë dömöyï mo ne.”
3 Kina bilaka ꞌba kanisa naga nima koloma ŋgï rɔ toro kpënnï ti mötu koꞌdɔ. Kina lïjë kiꞌdi közïnnï ŋgï dɔ Baranaba ni ti Sɔlo koja gɔ kɔri.
Kupurïyö
4 Kina ɔdɔ Nyï Kɔtɔ Laka koja Baranaba ni ꞌdeni ti Sɔlo kari tara tine, lïjë ari ŋgï Selokiya ame ŋgɔsi kpa mini löbu ne. Di yayi tine, na lïjë këkï ŋgï mï sorope kari mï dɔyayi ꞌba Kupurïyö. 5 Lïjë ari kömö mï gawo ꞌba Salami. Kina lïjë kari ŋgï tiya lende ꞌba Bɔkoꞌba mï rö ꞌba mötu ꞌba Yudayi ame ga yayi ne. Tine Yowani Marako na koloma rɔ toja laja zïnnï.
6 Lïjë ënyï di yayi kari nduwë rɔ mï dɔyayi ꞌba Kupurïyö ŋbö kömö mï gawo ꞌba Papo. Di yayi na lïjë kari kondɔsɔ ŋgï ti bɔ kata mɔtɔ koꞌdɔ rönï rɔ bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba. Bo rɔ Yudayi kïdëkï möyï bo rɔ Barayësu, möyï bo mɔtɔ gbï rɔ Eliyama, ꞌjɔ ꞌba lende mo tëgë bɔ kata. 7 Bo ëdï koloma liŋɔ ꞌba turu ma löbu ꞌba Romo ame rɔ bɔ dɔliŋɔ nima ne. Turu löbu nima möyï mo rɔ Serogiya Pɔlo ne ŋgï rɔ bɔ dɔ kïtëwu ꞌba tikali lende. Kina bo kose Baranaba ni ti Sɔlo ŋgï kako zi bo römöyï bo oꞌdɔkɔ tuwö lende ꞌba Bɔkoꞌba. 8 Ne tine bɔ kata nima öꞌbö ŋgï yayi tamo dönnï römöyï bo oꞌdɔkɔ dë ꞌdɔ turu bɔ dɔliŋɔ nima kiꞌdi dönï gɔ lende ꞌba Yësu. 9 Sɔlo ame kïdëkï möyï mo mɔtɔ gbï rɔ Pɔlo ne ŋgï lɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka kina kiꞌdi bo ŋgï kuyï kɔmɔ bo koŋgɔ dɔ bɔ kata nima. 10 Bo iya te, “Nï kole ꞌba Satani, nï ꞌbëyï rɔ bɔ ꞌbölu gbï rɔ bɔ dɔ kïndëndë. Öꞌbö toꞌdɔ ya ti bilaka ame ga rɔ bɔ lende laka ne kebe tuyï mï lende ꞌba Bɔkoꞌba kiya yaga rɔ bëtï. 11 Kina me miya zïyï, ŋere Bɔkoꞌba kodɔ karama mo döyï gïrï nime. Bo kiꞌdi kömöyï nima kölu yaga kinza koꞌja wa mɔtɔ ra titi mï töꞌdö dɔ ndö nime.”
Kina gɔ bi kuyï rönï ŋgï rɔ mandölu zi bɔ kata nima. Bo koloma ŋgï rɔ tomomo gɔ bi toma bɔtɔ mɔtɔ ame ꞌdɔ kokɔkɔ bo. 12 Lende nime iꞌdi turu bɔ dɔliŋɔ nima ŋgï kiꞌdi dönï gɔ lende ꞌba ŋere Yësu. Köꞌdu ꞌba akiyandi nima igayi bo ꞌdeni.
Anitɔkiya Ma Pisidiya
13 Kina Pɔlo ni kënyï ŋgï di Papo yayi. Lïjë ëkï mï sorope tumu dɔ mini löbu kari Peroga ame rɔ gawo mɔtɔ mï dɔyayi ꞌba Pambulïya ne. Kina Yowani Marako kola lïjë ŋgï yayi kileki kari Yerosalema. 14 Lïjë ënyï di Peroga kari nduwë ŋbö kömö Anitɔkiya mï dɔyayi ꞌba Pisidiya. Mï kada ꞌba rɔ kindawo ꞌba Yudayi na lïjë kari mï rö ꞌba mötu kari koloma bërï yayi. 15 Kina ɔdɔ kïdëkï köꞌdu kiꞌdi ma Musa kugu ꞌdeni gbï ti buku ꞌba bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba tine, bɔ dɔ rö ꞌba mötu naga nima oja laja kari zïnnï. Lïjë iya te, “Löndö ze ga, ɔdɔ këddïke ti lende ame rɔ ꞌba tiꞌdi mï këddï zi bilaka koꞌdɔkɔke tiya mo, iyake.”
16 Kina Pɔlo kënyï ŋgï tɔrɔ kïyëyï dɔ közï bo bi tiya lende. Bo iya te, “Kpe bilaka ꞌbeze ga ꞌba Yisarele gbï tiye kpe bɔ löwö ma koro Bɔkoꞌba naga nime, uwöke dɔma. 17 Bɔkoꞌba ame bilaka ꞌba Yisarele pili koro ne igeli lïjë ꞌdeni rɔ ꞌba bo ga. Mï kada ma lïjë këdï rɔ atɔli mï Ezipeto bo iꞌdi lïjë konzi rɔ mbëmbë. Bo oja lïjë ꞌdeni kɔdɔ yaga di mï Ezipeto ti tigɔ abo, 18 bo koloma rɔ toŋgɔ gönnï mï kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë sowɔ ame ga lïjë koꞌdɔ mï mökö ne. 19 Bo iꞌdi lïjë kaꞌda bilaka dɔꞌbe modɔmorïyö ame ga këdï koloma mï Kanana ne ŋgï bo kiꞌdi yayi nima zïnnï. 20 Lende naga nime oꞌdɔ rönnï ꞌdeni pili mï kɔmɔ kɔɔ kuluku modɔmosowɔ (450).
Tine Bɔkoꞌba iꞌdi bɔ koꞌdɔ burë na koloma rɔ bɔ dönnï ŋbö kömö mï kada ꞌba bɔ kumë lende abo Samölë. 21 Tine lïjë ititi Bɔkoꞌba ꞌdɔ kiꞌdi ŋere rɔ bɔ dɔliŋɔ zïnnï. Kina bo kiꞌdi Sɔlo kole ꞌba Kisi di mï gɔli ꞌba Benyimona ŋgï rɔ ŋere ma löbu ꞌba dönnï ŋbö kɔmɔ kɔɔ ꞌbutë sowɔ. 22 Di gɔmo na Bɔkoꞌba kiyese Sɔlo yaga kiꞌdi Dawidi rɔ bɔ dɔliŋɔ. Bɔkoꞌba iya lende ꞌdeni gɔ köꞌdu ꞌba Dawidi kɔzɔ a nime te, ‘Ma ti mï këyï rɔ mbëmbë gɔ lende ꞌba Dawidi kole ꞌba Yisayi römöyï bo oꞌdɔ wa ame ga pili moꞌdɔkɔ ne ꞌdeni.’
23 Yësu di mï kupö Dawidi, bo na Bɔkoꞌba kiꞌdi ꞌdeni ꞌdɔ kɔmɔ bilaka ꞌba Yisarele di mï tölë kɔzɔ ame bo kiya ꞌdeni mɔlo ne tara. 24 Tine gba kinza Yësu kisaki ndɔbɔ abo dë, Yowani oloma ꞌdeni rɔ tuwöwö mo zi bilaka ꞌba Yisarele ꞌdɔ lïjë kotɔ dönnï di mï lende kënyë ꞌbënnï ga gɔ bo kodɔ mini ꞌba bapatisi dönnï. 25 Kina koꞌja Yowani këdï koꞌdɔ ꞌdeni kɔzɔ dɔ tote ndɔbɔ ꞌba bo, bo iya zi bilaka, tëgë, ‘Ma na dë rɔ bɔ ame komerike rɔ ma ne. Bɔ mɔtɔ ëdï kako toꞌdɔ ndɔbɔ di pötö ma bine. Bo na löbu mbiri di dɔma, ma ꞌbama mëdï titiyi. Wari ꞌba ndï bo pele minza mɔꞌbɔ tope mo.’
26 Kina me mëdï miya ziye kpe löndö ame ga rɔ kupö Abarayama ne gbï tiye kpe bɔ löwö ame ga koroke Bɔkoꞌba ꞌdeni ne, ze na me Bɔkoꞌba koja laja ꞌba tɔmɔ wa di mï tölë nime ꞌdeni zize. 27 Tine bilaka ꞌba Yerosalema kpaki ti bulöbu ꞌbënnï ga ikali Yësu dë rɔ Kurïsïtö ame Bɔkoꞌba koja kako dɔliŋɔ bine ne. Lïjë ikali ꞌjɔ ꞌba lende ame ga bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba kugu mɔlo bine lïjë köꞌbö tïdëkï mo mï kada ꞌba rɔ kindawo ne dë. Lïjë odɔ karama dɔ Yësu kupö yaga, kina me kiꞌdi lende ꞌba bɔ kumë lende tönë ga koꞌdɔ rönï ꞌdeni ŋgï rɔ ma laka. 28 Lïjë oꞌja lende mɔtɔ ame ꞌdɔ kodɔ karama ꞌba tölë dɔ bo gɔmo ne dë pele di rɔ bo, lïjë ocɔ bo ŋgï nduwë zi turu bɔ dɔ yayi Pilato kupö bo yaga. 29 Kina lïjë koꞌdɔ ŋgï pili kɔzɔ lende ma tönë ga kugu mɔlo gɔ köꞌdu abo ne tara. Lïjë utötï bo dɔ ŋgërï kogba töku bo bërï di pötö mo kari kusu mï tïꞌbörö ꞌba töku. 30 Ne tine Bɔkoꞌba iꞌdi bo ꞌdeni ŋgï kɔdɔ yaga di mï tölë. 31 Ya ame ga koloma rɔ tiliŋgere ti bo di Galilaya kala Yerosalema ne oꞌja kïnë bo ꞌdeni mï töꞌdö dɔ konzi. Kina me lïjë këdï ꞌdeni rɔ tiya lende mo zi bilaka ꞌba Yisarele leꞌjete.
32 Kina me dako ꞌdeni tiya lende ꞌba laja laka ꞌba Bɔkoꞌba ziye ꞌdɔ kikalike ŋgï wa tönë Bɔkoꞌba kiya zi ꞌbu ze löbu ga kiya te bo ëdï koꞌdɔ ne, 33 kina me bo koꞌdɔ ꞌdeni zize ame rɔ kupö ꞌba mïnnï ga ne. Bo iꞌdi Yësu ꞌdeni kɔdɔ di mï tölë. Lende nime na tönë kugu mï Akïlëlu ma mï rïyö, kiya te, ‘Nï na rɔ kole ma. Tɔne ma na ꞌdeni rɔ ꞌbu yï.’
34 Lende gɔ tɔdɔ ꞌba Yësu di mï tölë nime kinza yida rɔ bo keŋme dë mï gö ne na Bɔkoꞌba kiya bine, kiya te, ‘Rɔ ma laka ti moꞌdɔ yëyï dɔye ti wa kele tönë ga miya lende mo zi Dawidi ne.’
35 Gɔ köꞌdu mo na me gbï ꞌdɔ kiꞌdi Dawidi kiya te, ‘Inza kola yida rɔ bɔ laja ꞌbï keŋme mï gö.’
36 Kina me dikalike ꞌdeni Dawidi oꞌdɔ akoꞌdɔkɔ ꞌba Bɔkoꞌba mï kada ꞌba loma abo ga, kina ɔdɔ bo kölë tine usu bo ŋgï ŋgila ꞌbu bo löbu nnï yida rɔ bo keŋme yayi. 37 Ne tine Yësu na Bɔkoꞌba kiꞌdi ꞌdeni kɔdɔ di mï tölë, bo na yida rɔ bo keŋme dë.
38 Uwöke lende nime laka, löndö ma ga. Köꞌdu gɔ lende ꞌba Yësu na me kiꞌdi ꞌdɔ mëdï miya ziye miya te, Bɔkoꞌba oꞌdɔkɔ tola ye gɔ lende kënyë ꞌbe ga ne. 39 Mɔlo tönë bine köꞌdu kiꞌdi ꞌba Musa iꞌdi ye dë këddïke rɔ dɔ ŋgölö di mï laŋba ꞌba lende kënyë ꞌbe ga. Ne bɔ ame kiꞌdi dönï ꞌdeni ŋgï gɔ lende ꞌba Yësu ne ꞌdeni rɔ dɔ ŋgölö di mï laŋba ꞌba lende kënyë abo ga pili. 40 Kina me mëdï miya ziye, iꞌdike kɔmɔye kandi laka kinza lende tönë ga bɔ kumë lende ꞌba Bɔkoꞌba kiya mɔlo bine ga ne koꞌdɔ rönnï ra ziye. Ame kiya te, 41 ‘Kpe bɔ kose dɔma tönë ga, oŋgɔke ti. Mëdï moꞌdɔ lende ame kigayi ye ne, kina ti kölëke ŋgï yaga, römöyï wa naga nime moꞌdɔ mï kada ma ꞌbeye nime, ɔdɔ kiya te kiya pele ziye oꞌdɔkɔke dë yɔ tiꞌdi dɔye gɔmo.’ ”
Ma Konzi Uwö Laja Laka
42 Kina ɔdɔ Pɔlo ni kɔdɔ ꞌdeni yaga di mï rö ꞌba mötu di pötö lende naga nime tine, ya naga nima ititi lïjë ꞌdɔ kako kiya lende nima gbï mï kada ꞌba rɔ kindawo ma di gɔ ama. 43 Di bi titaꞌba ꞌbënnï ꞌdeni di mï rö ꞌba mötu tine, Yudayi ma konzi mɔtɔ ga ti bɔ löwö ma konzi ame ga koro Bɔkoꞌba ꞌdeni koꞌdɔ rönnï rɔ Yudayi ne ari ŋgï kɔtɔ ti Pɔlo ni, kina Pɔlo ni kiya lende ŋgï zïnnï ꞌdɔ lïjë köꞌbö tiꞌdi dönnï gɔ mï këyï ꞌba Bɔkoꞌba.
44 Mï kada ꞌba rɔ kindawo ma di gɔ ama na bilaka ꞌba mï gawo nima kɔlɔ ŋgï pili tuwö lende ꞌba Bɔkoꞌba. 45 Kina ɔdɔ Yudayi koꞌja bilaka ꞌdeni kɔlɔ rɔ ma konzi tara tine, lende mo ënyë ŋgï mïnnï lïjë kebe toꞌdɔ kowasa tiya kpa kënyë rɔ Pɔlo. 46 Tine Baranaba ni ti Pɔlo iya lende ŋgï rɔ dɔ ŋgölö zi Yudayi naga nima, kiya te, “Bɔkoꞌba oꞌdɔkɔ gɔ diya lende abo titi dɔgba ziye. Ne kina me kilagike eꞌbe ꞌdeni koꞌdɔkɔke dë ꞌdɔ këddïke ti dïdï ma ŋburuŋburu. Olomake, ti dari eze zi bɔ löwö. 47 Ŋere Bɔkoꞌba ose lende nime ꞌdeni mɔlo zize, iya te, ‘Miꞌdi yi ꞌdeni rɔ bi kɔpɔ zi bɔ löwö ꞌdɔ tileme kɔri ꞌba dïdï zi bilaka pili ꞌba dɔyayi nime.’ ”
48 Kina ɔdɔ bɔ löwö naga nima kuwö lende ꞌba Pɔlo nime ꞌdeni te tine, lïjë ŋgï rɔ lɔŋɔ kebe bi toꞌdɔ yëëꞌdï zi Bɔkoꞌba gɔ köꞌdu mo. Ya ame ga Bɔkoꞌba koꞌdɔkɔ ꞌdɔ këdï ti dïdï ma ŋburuŋburu ne iꞌdi dönnï ŋgï rɔ ma laka gɔ lende ꞌba Yësu. 49 Kina lende ꞌba ŋere Yësu kitaꞌba ŋgï kogba mï dɔyayi nima.
50 Tine Yudayi ni ënyï kari kocɔ zi ꞌja bɔ wa ma koro Bɔkoꞌba naga gbï ti bilaka ma löbu ꞌba mï gawo nima ꞌdɔ koꞌdɔ wa kënyë zi Pɔlo ni koga yaga di mï dɔyayi ꞌbënnï nima. 51 Kina Pɔlo ni komba lupu ꞌba ndïnnï ŋgï rɔ lömu rɔ ya naga nima, lïjë kari ëꞌbënnï Ikoniya. 52 Ne tine bɔ kösö gɔ Yësu ga ma mï Anitɔkiya yayi ꞌdeni ŋgï rɔ lɔŋɔ lɔ ti Nyï Kɔtɔ Laka.