\NormalFont\ShortTitle{Anan Ganu}

{\MT Anan Ganu

\par }{\IMT Kuɓa̱yuwa̱

\par }{\IP Katagarda ka anan ganu ki ta̱ a kadanshi ka̱ wila̱ kakau u kutoni n ka̱ɗiva̱ kakau a ayin a tsumani tsa aza a Isaraila, n anan ganu a na a kuyaꞋan ulinga n wila̱ u nampa.

\par }{\IP Ili i gbayin i na katagarda ka ki a kadanshi i ɗaɗa ukuna u ciɗa u Ka̱shile n tsu na uma a̱ ni o kutono yi, ka̱ta̱ o yongo n ida̱shi i koɓolo mayin, <<N Ka̱shile ka ciɗa ka aza a Isaraila.>>

\par }{\IP Kadanshi ku uyevi ka na kuta̱i a katagarda ka, i ta̱ a̱ kuciya̱ kaꞋa a masala ma 19:18, ele ɗa aza a na Yesu u ɗekei wila̱ u gbagbaꞋin u ire: <<Ciga tovu tsu na vi cigai ka̱ci ka̱ nu.>>

\par }{\IOT Ili i na yi punu udariki a katagarda ka nampa

\par }{\IO Wila̱ adama e kuneꞋe n alyuka ({\IOR{1:1--7:38}})

\par }{\IO Kerengu ku Haruna m muku n ni adama a ulinga u tsuganu, ({\IOR{8:1--10:20}})

\par }{\IO Kanna ka kutakpa unushi,
{\IOR{16:1-34}}

\par }{\IO Wila̱ adama a ili yu unata n i na yi babu unata ({\IOR{11:1--15:33}})

\par }{\IO Wila̱ adama a ukuna wi ida̱shi i ciɗa n kutoni, ({\IOR{17:1--27:34}})



\par }\ChapOne{1}{\SH KuneꞋe ku kusongu
\par }
{\R (A Gan 6:8-13)

\par }{\PP \VerseOne{1}Vuzavaguɗu u ɗekei Musa ɗa u yaꞋin kadanshi n a̱yi a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo, ɗa u danai,

\VS{2}YaꞋan kadanshi n aza a Isaraila ka̱ta̱ vu dana le, yaba dem vu ɗa̱ vu na baci u kutuka̱ n kuneꞋe u Vuzavaguɗu, sai u tuka̱ n kuneꞋe ku ni ki ilikuzuwa adama a alyuka o kusongu a̱ ubuta̱ wu ushiga wa anaka ko wu nkyon ko wu nraɗika.


\par }{\PP \VS{3}<<KuneꞋe ku ni adama a alyuka o kusongu ta punu baci wu utuka̱i ku ɗa a ushiga, ka̱ta̱ ku yaꞋan ka̱na̱ku ba, wo okpo n uꞋiwin u Ka̱shile ba. Wi ta̱ a̱ kutuka̱ n ku ɗa a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo adama a na u ciya̱ wishi a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu.

\VS{4}Vuza kuneꞋe va wi ta̱ a kukiyangu kukiye ku ni a kaci ka alyuka o kusongu a, Vuzavaguɗu wi ta̱ a kisa ukpa̱ u manama wa wo okpo una̱ u ni, tsu kutakpa ku unushi u ni.

\VS{5}Wi ta̱ a kukiɗa kabomburo ka a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ anan ganu muku n Haruna a̱ tuka̱ nu mpasa ma. Adama a na a vishangu n ɗa a akambu dem a katalikalyuka a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo.

\VS{6}Wi ta̱ a kuminya manama ma alyuka o kusongu a, ka̱ta̱ u kiɗasa maꞋa akiɗi-akiɗi.

\VS{7}Ka̱ta̱ muku n Haruna ganu a dyaɓa akina a katalikalyuka, ka̱ta̱ a gbatyangu nɗanga gaɗi va akina va.

\VS{8}Ka̱ta̱ anan ganu muku n Haruna a rece akiɗi a, koɓolo n kaci n ushuma a gaɗi vu nɗanga n na mi a̱ kukula̱ a katalikalyuka ka.

\VS{9}Wi ta̱ a̱ kuza̱Ꞌa̱ ili i ka̱tsuma̱ n ene dem m mini, ka̱ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka anan ganu ka vuza yoku u songu i ɗa ra̱ka̱ a katalikalyuka. Ɗaɗa alyuka o kusongu, alyuka a na o songi n akina, m ma̱gula̱ni ma singai ma na Vuzavaguɗu u kupana uyo.


\par }{\PP \VS{10}<<KuneꞋe ku kusongu ku ni ta punu baci u ɗikai a ushiga, ko nkyon ko nraɗika, ma yaꞋan ma̱giri ko ma̱ga̱ji ma na mi n uꞋiwin u Ka̱shile.

\VS{11}Wi ta̱ a kukiɗa maꞋa a uɓon u gaɗi u katalikalyuka a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ anan ganu muku n Haruna a vishangu mpasa ma a̱ ka̱ra̱ka̱ akambu dem a katalikalyuka ka.

\VS{12}Ka̱ta̱ u kiɗa maꞋa akiɗi-akiɗi, ka̱ta̱ anan ganu e rece a ɗa ali n kaci n ushuma dem, ɗe a gaɗi vu nɗanga n na a gbatyangi ɗa mi a̱ kukula̱ a katalikalyuka ka.

\VS{13}Wi ta̱ a̱ kuza̱Ꞌa̱ ili i ka̱tsuma̱ n ene dem m mini, ka̱ta̱ ganu u songu i ɗa ra̱ka̱ a katalikalyuka. Ɗaɗa alyuka o kusongu, alyuka a na o songi n akina, m ma̱gula̱ni ma singai ma na Vuzavaguɗu u kupana uyo.


\par }{\PP \VS{14}<<KuneꞋe ku ni u Vuzavaguɗu kuneꞋe ku kusongu ku nnu ku ɗa baci, u yaꞋan ku ɗa m moɗoi ko muku mu ntapambara.

\VS{15}Ganu wi ta̱ a̱ kutuka̱ maꞋa a̱ ubuta̱ u katalikalyuka, ka̱ta̱ u pinda̱ra̱ ali u taɓa maꞋa kaci ka̱ta̱ u songu kaꞋa a katalikalyuka. Ka̱ta̱ u zaza mpasa ma a kakambu ka katalikalyuka.

\VS{16}Wu utuka̱ n kobiyo ka n ashin a̱ ni ka̱ta̱ u taɗuku le a uɓon u kasana u katalikalyuka a̱ ubuta̱ u na a̱ tsu va̱ma̱ kokomo.

\VS{17}Wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ maꞋa e evelyu ka̱ta̱ u kara maꞋa, ama akari-akari ba. Ka̱ta̱ ganu u songu maꞋa ɗe a katalikalyuka gaɗi vu nɗanga n na mi ugbatyangi a akina. Alyuka o kusongu a ɗa, kuneꞋe ka akina, ku ma̱gula̱ni ma singai u Vuzavaguɗu.




\par }\Chap{2}{\SH KuneꞋe ki ishina
\par }
{\R (A Gan 6:14-23)

\par }{\PP \VerseOne{1}<<Ayin a na baci vuza u tuka̱i n kuneꞋe ki ishina u Vuzavaguɗu, kuneꞋe ku ni ko okpo kuneꞋe ku kiya ku singai. U tsungu ku ɗa maniꞋin koɓolo n ili i ma̱gula̱ni,

\VS{2}ka̱ta̱ u banka ku ɗa a̱ ubuta̱ u anan ganu muku n Haruna. Ka̱ta̱ u kenuku kiya ku singai ku singai ku na ki usatari m maniꞋin koɓolo n ili i ma̱gula̱ni ya ka̱kun ku te, ka̱ta̱ u songu na va wo okpo ili i kuciɓasa a katalikalyuka. Alyuka a na a yaꞋin n akina, a na Vuzavaguɗu wi a kupana uyo u ma̱gula̱ni ma̱ ni.

\VS{3}Alyuka a ishina i na i buwai i ta̱ o kokpo a Haruna koɓolo m muku n ali n ni. Ɗaɗa alyuka a na a laꞋi n ciɗa dem, a na a yaꞋin n akina ɗa e nekei Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{4}<<Vuza u tuka̱ baci n kuneꞋe ki ishina, i na a̱ zungi n akina, i ɗa i yaꞋan a kiya ku singai. U tuka̱ m boroji vu na a yaꞋin n kiya ku na a satarai m maniꞋin babu yisiti. Ko emeshe a na i babu yisiti.

\VS{5}KuneꞋe ku nu ki ishina i ɗa baci ku na a kangalai e kebelyu, a yaꞋan ku ɗa n kiya ku singai usatari m maniꞋin ama babu yisiti.

\VS{6}Vi ta̱ o kukoɗoso a ɗa ka̱ta̱ vu tsungu maniꞋin, ɗaɗa kuneꞋe ki ishina.

\VS{7}KuneꞋe ki ishina i nu ki baci ukangali e kebelyu, a yaꞋan ku ɗa n kiya ku singai m maniꞋin.

\VS{8}Tuka̱ n kuneꞋe ki ishina i na a yaꞋin n ili i nampa ya a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. Vi neke ganu vuza na u kuɗika wa banka a katalikalyuka.

\VS{9}Ka̱ta̱ ganu u ɗika punu ugboku u kuciɓasa u kuneꞋe ki ishina ka̱ta̱ u songu i ɗa a katalikalyuka, kuneꞋe ki ilikulya ku ma̱gula̱ni ma singai a kubana u Vuzavaguɗu.

\VS{10}Ama kagimi ke kuneꞋe ki ishina ki ta̱ o kokpo ka Haruna m muku n ali n ni. Ɗaɗa alyuka a na a laꞋi n ciɗa dem, a na a yaꞋin n akina ɗa e nekei Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{11}<<KuneꞋe ki ishina ku na vu tuka̱i u Vuzavaguɗu dem ku ɗa ku yaꞋan babu yisiti, adama a na o tsu songu yisiti ko maniꞋin mi ishigi me kuneꞋe u Vuzavaguɗu ba.

\VS{12}Yi ta̱ a kufuɗa ya̱ tuka̱ Vuzavaguɗu kuneꞋe ki ishina i na i gita̱i kugeꞋwe, ama e kuneke a ɗa a katalikalyuka ci ili i ma̱gula̱ni ma singai ba.

\VS{13}I tsungu mkpaɗi punu e kuneꞋe ki ishina dem adama a na mkpaɗi mi ta̱ tsu una̱ wu uzuwakpani n Ka̱shile n a̱ɗa̱. I tsungu kuneꞋe ku ɗa̱ gbende mkpaɗi.


\par }{\PP \VS{14}<<Yi baci a kuyaꞋan kuneꞋe a kubana u Vuzavaguɗu n ili i kashina i na i gita̱i kugeꞋwe, yi ta̱ e kuneke kuneꞋe ki ishina i na i gita̱i kugeꞋwe, i na a zatsuki ɗa a iyai.

\VS{15}Vu tsungu maniꞋin n ili i ma̱gula̱ni, adama a na kuneꞋe ki ishina i ɗa.

\VS{16}Ka̱ta̱ ganu u songu tsu ugboku u kuciɓasa u kiya ku savu, ki ili i kashina ku yoku koɓolo m maniꞋin mo yoku n ili i ma̱gula̱ni dem. KuneꞋe ki ishina ku ɗa u Vuzavaguɗu.




\par }\Chap{3}{\SH KuneꞋe ku Ma̱ta̱na̱
\par }
{\PP \VerseOne{1}<<Vuza wi baci a kuyaꞋan kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱, u yaꞋan kuneꞋe ka m manama ma na mi kogono ko mashan punu a ushiga u ni, u neke Vuzavaguɗu kuneꞋe ka m manama ma na mi babu uꞋiwin u Ka̱shile.

\VS{2}Ka̱ta̱ u kiyangu kukiye ku ni a kaci ka manama me kuneꞋe ma̱ ni ma, ka̱ta̱ u kiɗa maꞋa a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo. Anan ganu muku n Haruna i ta̱ a kuvishangu mpasa ma a katalikalyuka a akambu dem.

\VS{3}A̱ ka̱tsuma̱ ka alyuka e kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ ka, ili i na ganu u kuneke alyuka a na o songi n akina a ɗa na. Ushuma u na u palai ili i ka̱tsuma̱ n u na ili i ka̱tsuma̱ i palai feu,

\VS{4}koɓolo m muku n ka̱tsuma̱ n re n ushuma u le dem, n uɓon wa asuvu dem. Na va ra̱ka̱ i ta̱ a̱ kuta̱ka̱ le.

\VS{5}Muku n Haruna mi ta̱ o kusongu le zuva a katalikalyuka a gaɗi vu kuneꞋe ku kusongu, a na i ɗe zuva vu nɗanga n na mi ɗe akina. Na va kuneꞋe ku ɗa ku na a yaꞋin n akina ku singai, ku ma̱gula̱ni u Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{6}<<Vi yaꞋan baci kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ m manama ma na vu uta̱ka̱i a ushiga tsu kuneꞋe u Vuzavaguɗu, vi ta̱ e kuneke ka̱giri ko mashan, ma na mi babu uꞋiwin u Ka̱shile.

\VS{7}Vi baci e kuneke ma̱giri adama e kuneꞋe ku nu, vi neke maꞋa u Vuzavaguɗu.

\VS{8}Vi ta̱ a kukiyangu kukiye ku nu gaɗi vu kaci ka manama me kuneꞋe ku nu, ka̱ta̱ vu kiɗa maꞋa e kelime ka̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo. Ka̱ta̱ muku mo olobo n Haruna n vishangu mpasa ma a akambu a katalikalyuka dem.

\VS{9}A̱ ka̱tsuma̱ ke kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱, ka̱ta̱ u neke a ɗa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu tsu kuneꞋe ki ilikulya. Ili i na u kuneke i ɗaɗa na: ushuma u ni, n ushuma wu uɓon u kagun u na a gbatyai ɗevu n ketele ko kokondo, n ili i ka̱tsuma̱, n ushuma u na wi a uɓon wi ili i ka̱tsuma̱ dem,

\VS{10}Koɓolo m muku n ka̱tsuma̱ n re n ushuma u le dem, ɗevu n uɓon wa asuvu. Na va ra̱ka̱ i ta̱ a̱ kuta̱ka̱ le.

\VS{11}Ka̱ta̱ ganu u songu le a katalikalyuka tsu kuneꞋe ki ilikulya i na o songi u Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{12}<<KuneꞋe ku nu m maraɗika ma baci, vu tuka̱ m maꞋa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu.

\VS{13}Vi ta̱ a kukiyangu kukiye ku nu gaɗi vu kaci ka manama me kuneꞋe ku nu, ka̱ta̱ vu kiɗa maꞋa e kelime ka̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo ma. Ka̱ta̱ muku n Haruna n vishangu mpasa ma a akambu a katalikalyuka dem.

\VS{14}Punu a̱ ka̱tsuma̱ ki na vi nekei va, i na ve kuneke kuneꞋe ki ilikulya u Vuzavaguɗu i ɗa na: ushuma u na u palai ili i ka̱tsuma̱ n ushuma u na wi uɓon wi ili i ka̱tsuma̱ dem,

\VS{15}koɓolo m muku n ka̱tsuma̱ n re n ushuma u le dem, koɓolo n uɓon wa asuvu dem. Na va ra̱ka̱ i ta̱ a̱ kuta̱ka̱ le.

\VS{16}Ka̱ta̱ ganu u songu le a gaɗi vu katalikalyuka, uteku tsu kuneꞋe ki ilikulya. KuneꞋe ku ɗa ku na a yaꞋin n akina i ma̱gula̱ni i singai u Vuzavaguɗu. Ushuma dem u Vuzavaguɗu u ɗa.

\VS{17}Na va wi ta̱ o kokpo wila̱ u ko wannai ali a kubana wu ntsukaya n na n kuta̱wa̱ a̱ ubuta̱ u na yi dem, yi baci de n wuma, i takuma mpasa
\FTNT{*}{{\FR 3:17 }{\FR{3:17
}}{\FQ{Takuma mpasa
}}{\FT{Mpasa a̱ ubuta̱ u nampa ɗaɗa n na a̱ sa̱kpa̱i ɗa mo okpoi tsa asuvu}}} ko n ushuma ba.>>




\par }\Chap{4}{\SH KuneꞋe adama a̱ unushi
\par }
{\R (A Gan 6:25-30)

\par }{\PP \VerseOne{1}Vuzavaguɗu u danai Musa,

\VS{2}<<Dana aza a Isaraila, vuza u yaꞋan baci unushi n ucikali u ni ba, u yaꞋin i na Vuzavaguɗu u sa̱nka̱i le a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ wila̱ u ni,

\VS{3}Ganu vu gbayin ɗa baci u yaꞋin unushi, unushi u ni wa wi ta̱ o kuronoko uma unushi, mayun ɗa u yaꞋan kuneꞋe adama a̱ unushi a kubana u Vuzavaguɗu n kobomburon ka na ki babu usa̱n, adama a̱ unushi u na u yaꞋin va.

\VS{4}U tuka̱ n kobomburon ka a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo u Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ u zuwa kukiye ku ni a gaɗi vu kaci ko kobomburon ka, ka̱ta̱ u kiɗa kaꞋa u Vuzavaguɗu.

\VS{5}Ka̱ta̱ ganu vu gbayin u kenuku mpasa n kobomburon ma, ka̱ta̱ u uka n ɗa a̱ Ma̱va̱li ma.

\VS{6}Wi ta̱ a kudyaɓa mpasa ma n ka̱jivu, ka̱ta̱ u vishangu n ɗa kucindere e kelime ka kakashi ko Mololo ma na ma laꞋi n Ciɗa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu.

\VS{7}Ganu wi ta̱ a̱ kutsungu mpasa n yoku a avana a na i gaɗi vu katalikalyuka ka na o tsu songu ili i ma̱gula̱ni i singai, ka na ki a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo. Mpasa n na m buwai wi ta̱ a̱ kutsungu n ɗa a̱ kumi ku katalikalyuka ke kuneꞋe ku kusongu lo a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo.

\VS{8}Wi ta̱ a kutakpa ushuma u na wi punu dem o kobomburon ka na u kuyaꞋanka kuneꞋe ku unushi ka, koɓolo n ushuma ra̱ka̱ u na u palai ili i ka̱tsuma̱ ya n u na ili i ka̱tsuma̱ ya i palai,

\VS{9}koɓolo m muku n ka̱tsuma̱ n re n ushuma u le dem, ɗevu n uɓon wa asuvu. Na va ra̱ka̱ i ta̱ a̱ kuta̱ka̱ le.

\VS{10}Ganu va wi ta̱ kutakpa ushuma u kobomburon wa uteku u na u takpai a̱ ubuta̱ wa alyuka a̱ ma̱ta̱na̱ a. Ka̱ta̱ ganu u songu le dem a katalikalyuka ko kusongu ili i kuneꞋe.

\VS{11}Ama ukpan, n inyama, n ene, n kaci, n ciꞋin n a̱wiya̱n a̱ ni dem,

\VS{12}ɗaɗa kagimi ka na ka buwai ko kobomburon ka, u ɗika wu uta̱ka̱ pulai a kubanka a̱ ubuta̱ u na a raɗai ciɗa, a̱ ubuta̱ u ka̱kiza̱ ko kokomo. Ta ɗe o kusongu inyama i na i buwai va a̱ ka̱kiza̱ ka ɗe n akina o ogboli.


\par }{\PP \VS{13}<<Aza a Isaraila ra̱ka̱ ɗa baci a yaꞋin unushi u na wi n ucikali u le ba, a yaꞋin i na Vuzavaguɗu u sa̱nka̱i le a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ wila̱ u ni, ko a na wo okpoi e yeve n unushi wa ba, a nusa ta̱.

\VS{14}A̱ ta̱wa̱ baci e yeve unushi u na a yaꞋin, uteku u na i ka̱tsura̱ ke le a̱ tuka̱ m mobomburon ma na a̱ utuka̱i a ushiga adama e kuneꞋe ku kushika̱ unushi, ka̱ta̱ a banka m maꞋa a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo.

\VS{15}Nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n likuci ma, a kiyangu ekiye e le a kaci ko kobomburon ka ka̱ta̱ a kiɗa kaꞋa e kelime ka Vuzavaguɗu.

\VS{16}Ganu vu gbayin, wi ta̱ e kukenuku mpasa n yoku n kobomburon ma ka̱ta̱ u uka n ɗa a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo.

\VS{17}Wi ta̱ a kudyaɓa n ka̱jivu ka̱ ni punu a mpasa ma, ka̱ta̱ u vishangu n ɗa ali kucindere e kelime ka kakashi ku utsutsu ka u Vuzavaguɗu.

\VS{18}Ka̱ta̱ u ɗarukpa mpasa n yoku zuva va avana a na i gaɗi vu katalikalyuka a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu a̱ Ma̱va̱li ma. Mpasa n na m buwai wi ta̱ a̱ kuva̱ma̱ n ɗa a̱ kumiꞋi ku katalikalyuka ko kusongu ili i kuneꞋe a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo ma.

\VS{19}Wi ta̱ a kutakpa ushuma wa dem, ka̱ta̱ u songu u ɗa a katalikalyuka.

\VS{20}Ta wa kuyaꞋan n kobomburon ka nannai, uteku tsu na u yaꞋin n kobomburon ke kuneꞋe ku kutakpa ku unushi. Nannai ɗa ganu u kutakpaka le unushi u le, ka̱ta̱ a cinukpaka le n u ɗa.

\VS{21}Ka̱ta̱ u ɗika kobomburon ka wu uta̱ka̱ a pulai vu ka̱tsura̱ ka̱ta̱ u songu uteku tsu na u songi kobomburon ka iyain ka. Na va kuneꞋe ka adama a̱ unushi ku ɗa adama a uma dem.


\par }{\PP \VS{22}<<Vuza kelime u nusa baci babu ucikali u ni, ali ɗa u yaꞋin ili i gbani-gbani i te a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i na Ka̱shila̱ Vuzavaguɗu u sa̱nka̱i, mayun u nusa ta̱.

\VS{23}Ayin a na baci u zukai n unushi u ni, u tuka̱ n kuneꞋe ku ma̱ga̱ji ma na mi babu uꞋiwin u Ka̱shile.

\VS{24}Wi ta̱ a kukiyangu kukiye ku ni zuva a kaci ka̱ ma̱ga̱ji ka, ka̱ta̱ u kiɗa maꞋa a̱ ubuta̱ u na o tsu songu kuneꞋe ku kusongu a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. Na va kuneꞋe ka adama a̱ unushi ku ɗa.

\VS{25}Ganu wi ta̱ a kudyaɓa mpasa n kuneꞋe ka adama a̱ unushi ka n ka̱jivu, ka̱ta̱ u vishangu n ɗa ɗe zuva a avana a katalikalyuka ko kusongu kuneꞋe. Ka̱ta̱ u va̱ma̱ mpasa n na m buwai ɗe a̱ kumiꞋi ku katalikalyuka ka.

\VS{26}U songu ushuma dem a katalikalyuka, tsu na u songi u nan ɗe a̱ ubuta̱ wa alyuka a̱ ma̱ta̱na̱. Nannai ɗa ganu u kutakpa yi unushi, ka̱ta̱ ta na a cinukpaka yi n u ɗa.


\par }{\PP \VS{27}<<Ɗa baci vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ u nusai babu na u cikalai, ɗa u yaꞋin ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ wila̱ i na Vuzavaguɗu u sa̱nka̱i, mayun u nusa ta̱.

\VS{28}Ɗa baci u ta̱wa̱i u zukai n unushi u ni, u tuka̱ n ka̱na̱ku ka maraɗika ma na mi babu uꞋiwin u Ka̱shile tsu kuneꞋe adama a̱ unushi u na u yaꞋin.

\VS{29}U kiyangu kukiye ku ni zuva vu kuneꞋe ka adama a̱ unushi wa, ka̱ta̱ u kiɗa maꞋa a̱ ubuta̱ u na o tsu songu kuneꞋe ku kusongu.

\VS{30}Ganu wi ta̱ kudyaɓa mpasa a̱ ka̱jivu ka̱ ni ka̱ta̱ u vishangu ɗe a avana a katalikalyuka ko kusongu ili i kuneꞋe, ka̱ta̱ u va̱ma̱ mpasa n na m buwai ɗe a̱ kumiꞋi ku katalikalyuka ka.

\VS{31}Wi ta̱ a kutakpa ushuma wa ra̱ka̱, tsu na u takpai ushuma u na u yaꞋankai kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ ka, ka̱ta̱ ganu u songu ku ɗa a katalikalyuka ci ili i ma̱gula̱ni i singai u Vuzavaguɗu. Nannai ɗa ganu u kutakpaka yi unushi u ni, ka̱ta̱ a cinukpaka yi n u ɗa.


\par }{\PP \VS{32}<<U tuka̱ baci m mokyon adama e kuneꞋe ku unushi u ni, ka̱ta̱ ma yaꞋan mashan ma na mi babu uꞋiwin u Ka̱shile.

\VS{33}Wi ta̱ a kukiyangu kukiye ku ni zuva a kaci, ka̱ta̱ u kiɗa maꞋa adama e kuneꞋe ku unushi, a̱ ubuta̱ u na a tsu kiɗa nlala n kuneꞋe ku kusongu.

\VS{34}Ganu wi ta̱ a kudyaɓa mpasa ma n ka̱jivu ka̱ta̱ u vishangu n ɗa avana a katalikalyuka ko kusonku kuneꞋe ka, ka̱ta̱ mpasa n na m buwai u va̱ma̱ n ɗa a̱ kumiꞋi ku katalikalyuka ka.

\VS{35}U takpa ushuma wa dem, tsu na u yaꞋin m malala ma alyuka e kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱, ka̱ta̱ ganu u songu maꞋa a katalikalyuka, a gaɗi vu kuneꞋe ki ilikulya i Vuzavaguɗu. Nannai ɗa ganu u kutakpaka yi unushi adama a̱ unushi u na u yaꞋin, ka̱ta̱ a cinukpaka yi n unushi u ni.




\par }\Chap{5}{\PP \VerseOne{1}<<Vuza u kpa̱ɗa̱ baci kudansa a̱ ubuta̱ wa afada ukuna wu ili i na we enei, ko i na u yevei ɗa u kpa̱ɗa̱i kudansa, wo okpo ta̱ vuza vu unushi adama a ili i na u yevei,

\VS{2}ko kpamu ɗa baci vuza yoku u saꞋwai ili i na yi m ma̱shinda̱ babu na u yevei, ko manama ma kakamba ma na mi ni nshinda̱ ɗa ma̱ kuwa̱i, ko ilikuzuwa ko ili i wuma i na yi o kurono a̱tsuma̱ a iɗika ɗa yi ni nshinda̱ feu. A̱yi feu u ka̱na̱ ta̱ nshinda̱ ɗa kpamu u yaꞋin unushi.

\VS{3}Ko vu saꞋwa baci ili i na i tsu zuwa vuma wo okpo ni nshinda̱ babu na vi yevei. Ɗa vu ta̱wa̱i vu zukai ili i na vi yaꞋin va i gaꞋan ba, vo okpo ta̱ vuza vu unushi.

\VS{4}Ko kpamu vuma u yaꞋan baci akucina a na u kuyaꞋan ili i yoku babu na u sheshei mayin, ko i singai ko i gbani-gbani. Ɗa u ta̱wa̱i u zukai nannai va u gaꞋan ba, wo okpo ta̱ vuza vu unushi.

\VS{5}Ɗa baci vuza u zukai a na u yaꞋin unushi a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i nampa, mayun ɗa u dansa e keteshe unushi u na u yaꞋin.

\VS{6}Ugana u na a kiɗakai ni adama a̱ unushi u na u yaꞋin u ɗaɗa, wi ta̱ a̱ kutuka̱ m mashan mo mokyon ko maraɗika a̱ ka̱tsuma̱ ku ushiga ka̱ta̱ u neke Vuzavaguɗu. Na ɗaɗa kuneꞋe ku unushi ku na ganu u kutakpaka yi unushi adama a̱ ni.


\par }{\PP \VS{7}<<Vi baci a̱ kuciya̱ ma̱giri ba, vi ta̱ a kufuɗa va̱ tuka̱ nu ntapambara n re ko moɗoi n re u Vuzavaguɗu a agisana a ugana a̱ unushi u nu. Manu me te ma ɗaɗa adama e kuneꞋe ku unushi, me te tamkpamu adama e kuneꞋe ku kusongu.

\VS{8}Vi ta̱ a̱ kutuka̱ n ele a̱ ubuta̱ u ganu, a̱yi ɗa vuza na u kuneke manu ma iyain adama e kuneꞋe ku unushi. Ka̱ta̱ u pinda̱ra̱ kuɗeku, ama ka̱ta̱ u taɓa ku ɗa ba.

\VS{9}Ka̱ta̱ u vishangu mpasa n yoku n kuneꞋe ku unushi a akambu a katalikalyuka. Mpasa n na m buwai wi ta̱ a̱ kutsungu n ɗa a̱ kumiꞋi ku katalikalyuka ka. Na va ɗaɗa kuneꞋe ku unushi.

\VS{10}Manu me ire wi ta̱ kuneke maꞋa kuneꞋe ku kusongu, uteku tsu na a ci yaꞋansa. Ta ganu u kutono nannai ka̱ta̱ u takpaka yi unushi u ni, ka̱ta̱ a cinukpaka yi n u ɗa.


\par }{\PP \VS{11}<<Wi baci an wa̱ kuciya̱ moɗoi n re ko ntapambara n re n na we kuneke ba, u tuka̱ n kiya ku na ku yawai ifa vi te u neke ku ɗa tsu kuneꞋe adama a̱ unushi u ni. Wi a̱ kutsungu maniꞋin ko ili i ma̱gula̱ni ba, adama a na kuneꞋe ku unushi ku ɗa.

\VS{12}U banka n kiya ka a̱ ubuta̱ u ganu, ka̱ta̱ a̱yi tamkpamu u kenuku ka̱kun ku te ka na ko kokpo ili i kuciɓasa. Ka̱ta̱ u songu ɗe a katalikalyuka tsu kuneꞋe ki ilikulya u Vuzavaguɗu. Ɗaɗa kuneꞋe ku unushi.

\VS{13}Nannai ɗa ganu u kufolonoko yi a takpaka yi unushi u na u yaꞋin dem. Ka̱ta̱ a cinukpaka yi u ɗa. Kagimi ke kuneꞋe ka na ko okpoi ka ganu kaꞋa, uteku u na a ci yaꞋan n kuneꞋe ki ishina.>>


\par }{\SH KuneꞋe adama a kuna ku unushi
\par }
{\PP \VS{14}Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai Musa,

\VS{15}<<Vuza u pasa baci wila̱ ɗa u yaꞋin unushi babu na u yevei, u na u la̱nga̱sa̱i ili i ciɗa i Vuzavaguɗu, mayun ɗa u tuka̱ n ka̱giri ka na u kuɗika a ushiga u ni tsa alyuka e kuneꞋe u Vuzavaguɗu. Ka̱giri ka nanlo ka yaꞋan babu uꞋiwin u Ka̱shile, ka̱ta̱ a kiɗaka kaꞋa ikebe i ni yu uta̱ derere n azurufa i na a tsu yaꞋanka ulinga a̱ kunu ka avasa. Na va ɗaɗa kuneꞋe ku kuna unushi.

\VS{16}Mayun ɗa u tsupa ili i na u la̱nga̱sa̱i a̱ ka̱tsuma̱ ku ucanuku u ciɗa u nanlo. Ka̱ta̱ kpamu u doku ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i tawun u neke ganu. Ka̱ta̱ ganu tamkpamu u folonoko yi a takpaka yi unushi u ni n ka̱giri ke kuneꞋe adama a kutakpa ku unushi, ka̱ta̱ Vuzavaguɗu u cinukpaka yi unushi u ni.


\par }{\PP \VS{17}<<Vuza u yaꞋan baci unushi u na u pasai wila̱ u Vuzavaguɗu. Ko n uyevi u ni u ɗa baci u yaꞋin u ɗa ba, u nusa ta̱, wo okpo ta̱ kpamu vuza vu unushi. Wi ta na a kutakacika adama a̱ unushi u ni.

\VS{18}Wi ta̱ a̱ kutuka̱ ganu n ka̱giri ka na wu utuka̱i a ushiga ka na ki babu uꞋiwin u Ka̱shile, ko i na yu untsai derere n kuneꞋe adama a katsupu ku unushi. Ka̱ta̱ ganu u folonoko yi a takpaka yi unushi u na u yaꞋin n ucikali u ni ba, ka̱ta̱ a cinukpaka yi n u ɗa.

\VS{19}Na va ɗaɗa kuneꞋe adama a̱ unushi, adama a na mayun ɗa vu nusakai Vuzavaguɗu.>>




\par }\Chap{6}{\PP \VerseOne{1}Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa,

\VS{2}<<Vuza yoku u yaꞋan baci unushi ɗa u pasai wila̱ u Vuzavaguɗu, ali ɗa u doroi vuza ni na i ida̱shi ɗeɗevu n ili i na e nekei ni u ɓa̱na̱ ko wi inda, ɗa u bonoi u bokoi i ɗa, ko ɗa u yaꞋankai ni kalyaꞋa.

\VS{3}A cina baci kpamu ucanuku wa u puwa̱nka̱i ɗa u yaꞋin aꞋuwa, ko u yaꞋin akucina a aꞋuwa, a̱ ka̱tsuma̱ ku unushi u na uma a yaꞋin ra̱ka̱,

\VS{4}u nusa baci ali ɗa unushi u ka̱na̱i ni, mayun ɗa u bonoko n ili i na u ɗikai ko u bokoi va, ko wi isai n utsura, ko i na e nekei ni kuɓa̱na̱, ko ili i na i puwa̱nka̱i ɗa u ciya̱i va,

\VS{5}ko kpamu i na baci de dem u yaꞋankai akucina a aꞋuwa. Wi ta̱ a kutsupa i ɗa ra̱ka̱, ka̱ta̱ kpamu u doku ugboku u te a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i tawun u vuza na u doroi va. A Kanna ka nanlo ka ɗa feu u kuneke kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱.

\VS{6}Wi ta̱ a̱ kutuka̱ ganu n kuneꞋe ku ka̱giri ka na ki babu uꞋiwin u Ka̱shile a ushiga u ni, tsu kuneꞋe ku kuna ku unushi a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, ko kpamu i na yu untsai n ikebe derere.

\VS{7}N tsu nampa tsu ɗa ganu u kufolonoko yi a cinukpaka yi unushi a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ a cinukpaka yi n ili i nampa i na u yaꞋin dem, i na i bonokoi ni vuza vu unushi.>>


\par }{\SH KuneꞋe ku kusongu
\par }
{\R (Kut 29:38-43; Mkc 28:1-8)

\par }{\PP \VS{8}Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa,

\VS{9}<<Neke Haruna m muku n ni wila̱ u nampa. Na ɗa wila̱ adama e kuneꞋe ku kusongu. I ta̱ kuka̱sukpa̱ kuneꞋe ku kusongu ka asa ɗe zuva vu katalikalyuka ali sai usana u yoku, ka̱ta̱ feu akina a katalikalyuka ka o yongo utasiki.

\VS{10}Yeve n usana ganu u uka aminya a tsuganu koɓolo m motogu ma asuvu ma na mi punu a ikyamba i ni, ka̱ta̱ u pura̱ kokomo ke kuneꞋe ku kusongu ka na ka asai a̱ kukula̱ a katalikalyuka ka, ka̱ta̱ u tsungu kaꞋa a kakambu ka katalikalyuka ka.

\VS{11}Wi ta̱ o kufoɗo aminya a̱ ni ka̱ta̱ u uka o yoku, ka̱ta̱ u pura̱ kokomo ka wu utuka̱ pulai daꞋangi n ka̱tsura̱ ka a̱ ubuta̱ u singai u na wi ciɗa.

\VS{12}Akina a katalikalyuka ka o kuyongo ta̱ udyaɓi, ka̱ta̱ a kima̱sa̱ a ɗa ba. Usana dem ganu wi ta̱ o kudoku nɗanga ka̱ta̱ u rece kuneꞋe ku kusongu ɗe gaɗi, yeve u songu maniꞋin me kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ ɗe.

\VS{13}Akina o yongo a̱ kukula̱ a katalikalyuka ka babu kukima̱sa̱.


\par }{\SH KuneꞋe ki ishina
\par }
{\R (A Gan 2:1-16)

\par }{\PP \VS{14}<<Na va ele ɗa wila̱ u kuneꞋe ki ishina. Muku n Haruna mi ta̱ a̱ kutuka̱ n i ɗa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, e kelime ka katalikalyuka.

\VS{15}Vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ke le u kenuku kiya ku singai ka tukpa a̱ ka̱kun m maniꞋin, koɓolo n ili i ma̱gula̱ni i na a zuwai zuva vi ili i kashina vi kuneꞋe ya, ka̱ta̱ o songu i ɗa zuva a katalikalyuka wi ta̱ o kokpo ugboku wi ili i kuciɓasa a katalikalyuka, ili i ma̱gula̱ni i singai u Vuzavaguɗu.

\VS{16}Haruna m muku n ni ele ɗa aza na a kulyaꞋa i na i buwai. Ama i ta̱ a kulyaꞋa i ɗa babu yisiti a̱ ubuta̱ u ciɗa a ulanga u Ma̱va̱li mo Oɓolo.

\VS{17}Ka̱ta̱ a yaꞋan i ɗa babu yisiti. N neke le ta̱ u ɗa wo okpo ugboku u kuneꞋe ki ilikulya i va̱. Ili i ɗa i na i laꞋi n ciɗa, uteku tsu kuneꞋe ku unushi n kuneꞋe adama a kuna ku unushi.

\VS{18}Mavali dem a̱ ka̱tsuma̱ ka ntsukaya n Haruna mi ta̱ a kulyaꞋa i ɗa ka̱ta̱ wo okpo ugboku wi ilikulya i le i na e nekei Vuzavaguɗu tsu kuneꞋe ali a kubana ntsukaya n na n kuta̱wa̱. I na baci de dem i saꞋwai le, i ɗa yi ta̱ o kokpo ciɗa.>>


\par }{\PP \VS{19}Ɗa kpamu Vuzavaguɗu u danai Musa,

\VS{20}<<Na ɗa kuneꞋe ku na Haruna m muku n ni e kuneke Vuzavaguɗu a kanna ka na e erengi le, yaba dem u neke kilo vi te vu ifa vu kiya ku singai uteku tsu kuneꞋe ki ishina ku ayin dem, kagimi ke te n usana, kagimi ke te kpamu n kulivi.

\VS{21}A kangala i ɗa mayin m maniꞋin e kebelyu. Ka̱ta̱ i tuka̱ i ɗa usatari mayin, ukangali a̱kutsu-a̱kutsu tsu kuneꞋe ki ishina, ka̱ta̱ e neke ku ɗa ci ili i ma̱gula̱ni i singai u Vuzavaguɗu.

\VS{22}Maku ma na ma̱ kuta̱wa̱ ma kisaka yi ulinga u tsuganu dem, u neke ili i nanlo ya u Vuzavaguɗu tsu wila̱ u ko wanai. I ta̱ kpamu o kusongu i ɗa ra̱ka̱-ra̱ka̱.

\VS{23}KuneꞋe ki ishina dem ku ganu o songu ku ɗa ra̱ka̱-ra̱ka̱, ka̱ta̱ vuza u lyaꞋa ba.>>


\par }{\SH KuneꞋe adama a̱ unushi
\par }
{\R (A Gan 4:1-35)

\par }{\PP \VS{24}Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa,

\VS{25}<<Dana Haruna m muku n ni, na ɗa wila̱ u kuneꞋe adama a̱ unushi. A̱ ubuta̱ u na a tsu kiɗa kuneꞋe ku kusongu, ta ɗe feu a kukiɗa kuneꞋe ka adama a̱ unushi a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, ili i ɗa i na i laꞋi n ciɗa.

\VS{26}Ganu vu na u nekei ku ɗa adama a̱ unushi wi ta a kulyaꞋa ku ɗa. A̱ ubuta̱ u ciɗa u ɗa u kulyaꞋa ku ɗa a ulanga u Ma̱va̱li mo Oɓolo.

\VS{27}Ili i na baci de dem i saꞋwai inyama ya, yi ta̱ o kokpo ciɗa. Ɗa baci ta na mpasa ma n saꞋwai kuminya, vi ta̱ a̱ kuza̱Ꞌa̱ ubuta̱ wa a̱ ubuta̱ u ciɗa.

\VS{28}Mogbodo ma̱ ciꞋin ma baci a suꞋwankai inyama ya, i ta̱ o kuɓoso maꞋa. Ama o mogbodo ma̱ vuyum vi shili ma baci a suꞋwain i ɗa, i ta̱ o kukongoro maꞋa ka̱ta̱ a̱ za̱Ꞌa̱ m mini.

\VS{29}Mavali dem a̱ ka̱tsuma̱ ka kpaꞋa ku na ganu, wi ta̱ a kulyaꞋa i ɗa, ili i ciɗa i ɗa.

\VS{30}Ama kuneꞋe ku unushi dem ku na baci a̱ tuka̱i nu mpasa n le punu adama a na takpa unushi a̱ Ubuta̱ u Ciɗa, n ɗa mi kulyaꞋa ba, i ta̱ o kusongu n ɗa n akina.




\par }\Chap{7}{\SH KuneꞋe ku kuna ku unushi
\par }
{\R (A Gan 5:14-19)

\par }{\PP \VerseOne{1}<<Na ɗa wila̱ u kuneꞋe ku kuna ku unushi, ku ɗaɗa ta na ku na ku laꞋi n ciɗa.

\VS{2}Manama ma na a kuyaꞋanka kuneꞋe ku kuna ku unushi a kiɗa maꞋa a̱ ubuta̱ u na a tsu kiɗa manama me kuneꞋe ku kusongu, ka̱ta̱ a vishangu mpasa ma a katalikalyuka n akambu a̱ ni dem.

\VS{3}Ganu wi ta̱ e kuneke ushuma u manama ma nanlo ra̱ka̱ a katalikalyuka, ushuma u na u kuyaꞋanka nannai u ɗaɗa u winja koɓolo n u na u palai ili i ka̱tsuma̱,

\VS{4}muku n ka̱tsuma̱ n re n nanlo koɓolo n ushuma u na wi akambu e le, n ukpan wa asuvu, i ta̱ a kutakpa le koɓolo m muku n ka̱tsuma̱ ma.

\VS{5}Ganu wi ta̱ o kusongu le a katalikalyuka tsu kuneꞋe ki ilikulya u Vuzavaguɗu, kuneꞋe ku kuna ku unushi ku ɗa.

\VS{6}Mavali de dem ma na mi punu a kpaꞋa ku ganu mi ta̱ a kufuɗa kutakuma i ɗa, ama i ta̱ a kutakuma i ɗa a̱ ubuta̱ u ciɗa, ɗaɗa ili i na i laꞋi n ciɗa dem.

\VS{7}Wila̱ u kuna ku unushi u nampa wi ta̱ derere n wila̱ u kuneꞋe ku unushi, dem vi le wila̱ u te ɗa. U ɗa dem wi ta̱ o kokpo u ganu a̱yi na u kuyaꞋan ulinga n u ɗa, u na u bonoko vuza ciɗa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu.

\VS{8}Ganu vu na u yaꞋankai vuza yoku kuneꞋe ku kusongu, a̱yi ɗa u kuɗika ukpan u manama ma nanlo ma wo okpo u ni.

\VS{9}KuneꞋe dem ki ili i kashina ku na a kangalai e kebelyu ka̱ viyum ko ka̱ ciꞋin, ko a katali, yi ta̱ o kokpo i ganu vu na u nekei i ɗa.

\VS{10}KuneꞋe ki ishina dem ko usatari m maniꞋin ko babu usatari, i ta̱ e kupeceke muku n Haruna derere.


\par }{\SH KuneꞋe ki ida̱shi i singai
\par }
{\R (A Gan 3:1-17)

\par }{\PP \VS{11}<<Na ɗa wila̱ wa alyuka u kuneꞋe ki ida̱shi i singai ku na vuza u kuneke Vuzavaguɗu.

\VS{12}U neke baci a ɗa u Vuzavaguɗu tsa agisana a ucikpi, ka̱ta̱ u neke a ɗa koɓolo n akala m boroji vu babu yisiti usatari m maniꞋin, koɓolo n emeshe a babu yisiti usatari m maniꞋin, n akala a kiya ku singai a na a satarai m maniꞋin mayin.

\VS{13}Koɓolo kpamu n alyuka a̱ ma̱ta̱na̱ a ucikpi a̱ ni a, ka̱ta̱ u neke a ɗa koɓolo m boroji vu na vi n yisiti.

\VS{14}A̱ ka̱tsuma̱ ke kuneꞋe ku nampa, wi ta̱ e kuneke ka̱kutsu ko boroji ke te, wo okpo tsu kuneꞋe u Vuzavaguɗu. Yi ta̱ o kokpo i ganu vu na u tsu vishangu mpasa n kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱, a katalikalyuka.

\VS{15}Inyama ya alyuka i kuneꞋe ki ida̱shi i singai adama a ucikpi, a takuma i ɗa ra̱ka̱ a kanna ka na a yaꞋin kuneꞋe ka. Ka̱ta̱ a buwaka i yoku ali kayin ka asa ba.

\VS{16}Ama kuneꞋe ku ni adama a kushatangu akucina a ɗa baci ko kuneꞋe ku ucigi u ka̱ɗu, a kutakuma i ɗa a kanna ka na u yaꞋin alyuka a, kagimi ka na baci ka buwai kpamu i ta̱ a kufuɗa kutakuma i ɗa kayin ka asa baci.

\VS{17}Ama inyama ya alyuka i na baci i buwai ali a kanna ka tatsu, i ta̱ o kusongu i ɗa n akina.

\VS{18}Ɗa baci a takumai inyama ya alyuka i ma̱ta̱na̱ a kanna ka tatsu, vuza na u nekei a ɗa, Vuzavaguɗu wa̱ ku ushuku n a̱yi ba, ko keceke yi a ɗa a̱ ka̱tsuma̱ ka a singai. A ɗa i ta̱ o kokpo ili yu unata, vuza na baci u takumai i ɗa ko kenu gbani u ronoko ta̱ ka̱ci ka̱ ni unushi.


\par }{\PP \VS{19}<<Inyama i na baci de dem i saꞋwai ili i na yi n nshinda̱, ka̱ta̱ i takuma i ɗa ba, i songi i ɗa a akina. Ama vuza na baci wi babu nshinda̱ wi ta̱ a kufuɗa kutakuma i ɗa.

\VS{20}Ama ɗa baci vuza yoku vuza na wi ni nshinda̱ u takumai inyama i kuneꞋe ki ida̱shi i singai i na e nekei Vuzavaguɗu, i ta̱ o kuloko yi punu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a Isaraila.

\VS{21}Ɗa baci kpamu vuza yoku u saꞋwai ili yi ni nshinda̱, ko vuma, ko manama, ko kpamu ili i gbani-gbani i yoku, ko u lyaꞋi ili i kuneꞋe ki ida̱shi i singai i na e nekei Vuzavaguɗu, vuma nanlo va i ta̱ o kuloko yi punu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱ ni.>>


\par }{\SH A̱ sa̱nka̱ ta̱ kutakuma ushuma koɓolo nu mpasa
\par }
{\PP \VS{22}Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa,

\VS{23}<<Dana uma a Isaraila, ka̱ta̱ i takuma ushuma u kobomburon ba, ko wu nkyon ko kpamu wu nraɗika ba.

\VS{24}Ya kutakuma ushuma u manama ma na ma̱ kuwa̱i agifa ba, ko kpamu manama ma na ili i kakamba yu unai ba, ama yi ta̱ a kufuɗa kuyaꞋanka ushuma wa ili i yoku kau. Ko kenu i takuma i ɗa ba.

\VS{25}Vuza na baci de dem u takumai ushuma u manama ma na a yaꞋankai kuneꞋe ki ilikulya a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, i ta̱ o kuloko yi punu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱ ni.

\VS{26}Ubuta̱ u na baci de dem i da̱sa̱ngi, ka̱ta̱ i takuma mapasa ma manu ko m manama ba.

\VS{27}Vuza na baci de dem u takumai mpasa, i ta̱ o kuloko yi punu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱ ni.>>


\par }{\SH Upecu u Ganu
\par }
{\PP \VS{28}Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa,

\VS{29}<<Dana uma a Isaraila wila̱ u nampa, vuza na baci de dem u kuneke Vuzavaguɗu alyuka e kuneꞋe ki ida̱shi i singai, wi ta̱ kpamu e kuneke punu kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ u Vuzavaguɗu.

\VS{30}N ka̱ci ka̱ ni u tuka̱ n kuneꞋe ku na o kusongu a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. U tuka̱ n ushuma m ma̱ka̱nga̱ ma, ka̱ta̱ a̱ ɗengusa̱ ma̱ka̱nga̱ ma tsu kuneꞋe ku kuɗa̱ngusa̱ u Vuzavaguɗu.

\VS{31}Ganu wi ta̱ o kusongu ushuma wa zuva a katalikalyuka, ama ma̱ka̱nga̱ tamkpamu mi ta̱ o kokpo ma Haruna m muku n ni.

\VS{32}Neke ma̱kuta̱ mu usingai me kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ u ganu, tsu kuneꞋe ku nu.

\VS{33}Maku mo kolobo ma Haruna ma na me nekei mpasa n kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ koɓolo n ushuma wa, a̱yi ɗa vuza na u kuɗika ma̱kuta̱ me kune ku singai mo okpo upecu u ni.

\VS{34}Punu a̱ ka̱tsuma̱ ke kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ ka aza a Isaraila, n ɗika ta̱ ma̱ka̱nga̱ ma na a̱ ɗengusa̱i m ma̱kuta̱ ma na a yaꞋankai kuneꞋe ka, ɗa n nekei Haruna ganu m muku n ni, wo okpo upecu u le u na wu uta̱i wa aza a Isaraila.

\VS{35}Na va ɗaɗa upecu u kuneꞋe ki ilikulya ku na a yaꞋankai Haruna m muku n ni, ku na e nekei Vuzavaguɗu a kanna ka na e erengi le o okpo anan ganu.

\VS{36}A kanna ka na e erengi le va, ɗa Vuzavaguɗu u danai uma a Isaraila e neke le ili i nampa ya yo okpo upecu u le ali n tsukaya tsu na tsa̱ kuta̱wa̱.>>


\par }{\PP \VS{37}Na va ɗaɗa wila̱ u kuneꞋe ku kusongu, n kuneꞋe ki ishina, n kuneꞋe ku unushi, n kuneꞋe ku kuna ku unushi, n kuneꞋe ku kerengu, koɓolo n kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱,

\VS{38}u na Vuzavaguɗu u nekei Musa a Kusan ku Sinai. A kanna ka nanlo ka ɗaɗa u danai uma a Isaraila a̱ tuka̱ n kuneꞋe ku le ɗe u Vuzavaguɗu a kusan ku Sinai.




\par }\Chap{8}{\SH Kerengu ku Haruna m muku n ni
\par }
{\R (Kut 29:1-37)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa,

\VS{2}<<Tuka̱ n Haruna m muku mo olobo n ni, koɓolo nu ntogu n tsuganu n le, m maniꞋin ma kuɗarukpa a kaci, n kobomburon adama e kuneꞋe ka alyuka a̱ unushi, a̱giri e re koɓolo m mabana ma na mi m boroji vu babu yisiti.

\VS{3}Ka̱ta̱ vu ɓolongu uma a Isaraila ra̱ka̱ a̱ ubuta̱ u te a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo.>>

\VS{4}Musa u yaꞋin uteku tsu na Vuzavaguɗu u tonokoi ni, ɗa uma a Isaraila a gasai a̱ utsutsu wa.


\par }{\PP \VS{5}Ɗa Musa u danai le, <<Na ɗa ili i na Vuzavaguɗu u danai ci yaꞋan.>>

\VS{6}Ɗa Musa u tuka̱i n Haruna m muku n ni, ɗa a̱ sumba̱i le m mini.

\VS{7}Ɗa u ukai Haruna motogu mu ugaɗi ɗa u shiyai maganda a̱ kukyun, ɗa u ukai ni motogu mu ugaɗi ma tsuganu, koɓolo n efodu vu na u shiyai n ili i kaɗambura i na a yaꞋankai tsuzogu tsu kucaꞋa ke ekiye adama a na u reme yi mayin.

\VS{8}Ɗa Musa u zukai ni mosolo ma efodu a̱ ma̱ka̱nga̱, punu o mosolo ma ɗa u zukai ni Yurim n Tumi.

\VS{9}Ɗa u ukai Haruna oroli a tsuganu a kaci. Ɗa u varai a ɗa keleje ka kaci ka azanariya a̱ kuca̱n, ɗaɗa urotu u na wo okpoi vuza ciɗa, derere uteku tsu na Vuzavaguɗu u tonokoi Musa.


\par }{\PP \VS{10}Tsu nanlo ɗa Musa u ɗikai maniꞋin me kerengu ɗa we erengi Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile koɓolo n ili i na yi punu dem, adama a na i ɗa yo okpo ciɗa.

\VS{11}Ɗa u vishangi maniꞋin me kerengu mo yoku ɗe zuva vu katalikalyuka ali kucindere, ɗa we erengi kaꞋa, n ucanuku wu ulinga u ni dem, koɓolo n kasasu n kashamkpatsu ka̱ ni, adama a na u bonoko le ciɗa.

\VS{12}Ɗa u tsunki Haruna maniꞋin me kerengu mo yoku a kaci, u yaꞋin nannai adama a na u bonoko yi ciɗa.

\VS{13}Ɗa Musa u tuka̱i m muku mo olobo n Haruna. U ukai le aminya nu nganda e le dem koɓolo n oroliko, uteku tsu na Vuzavaguɗu u tonokoi Musa.


\par }{\PP \VS{14}Ɗaɗa Musa u zuwai a̱ tuka̱ n kobomburon ke kuneꞋe adama a̱ unushi. Haruna m muku mo olobo n ni a kiyangi ekiye e le zuva a kaci ko kobomburon ka.

\VS{15}Ɗa Musa u kiɗai kaꞋa, ɗa u dyaɓai mpasa ma n ka̱jivu ka̱ ni ɗa u surai n ɗa ɗe a avana a katalikalyuka dem adama a na u bonoko ka ciɗa. Mpasa n na m buwai ka̱ta̱ u tsungu n ɗa ɗe a̱ kumiꞋi ku katalikalyuka ka. Nannai ɗa u kubonoko katalikalyuka ka ciɗa.

\VS{16}Ɗa Musa u takpai ushuma u na wi a uɓon wi ili i ka̱tsuma̱ ra̱ka̱, n ubuta̱ u singai wa asuvu m muku n ka̱tsuma̱ n re ma, koɓolo n ushuma u le, ɗa u songi ɗe a katalikalyuka ka.

\VS{17}Ama kobomburon ka n ukpan u ni, n inyama i ni, n a̱wiya̱n a̱ ni, u songu le ta̱ n akina a pulai vu ka̱tsura̱ ka na uma i, tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.


\par }{\PP \VS{18}Ɗa Musa va u tuka̱i n ka̱giri ke kuneꞋe ko kusongu, ɗa Haruna m muku n ni a kiyangi ekiye e le a kaci ka̱ ka̱giri ka.

\VS{19}Ɗa ta na Musa u kiɗai kaꞋa, ɗa u vishangi mpasa a akambu a katalikalyuka.

\VS{20}Ɗa u kiɗai kaꞋa akiɗi-akiɗi, ɗa u songi kaci ka, n akiɗi a, koɓolo n ushuma wa dem.

\VS{21}U za̱Ꞌi ili i ka̱tsuma̱ n ene a m mini, ɗa Musa u songi ka̱giri ka ra̱ka̱ a katalikalyuka. KuneꞋe ku kusongu ku ɗa ku ma̱gula̱ni ma singai. KuneꞋe ki ilikulya ku ɗa u Vuzavaguɗu, tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.


\par }{\PP \VS{22}Ɗaɗa u tuka̱i n ka̱giri ke ire, ke kerengu. Ɗa Haruna m muku n ni a kiyangi ekiye e le a kaci ka̱ ka̱giri ka.

\VS{23}Ɗaɗa Musa u kiɗai kaꞋa, ɗa u kenuki mpasa n yoku ɗa u dyaɓakai Haruna e melebu ma̱ kutsuvu ku usingai u ni, koɓolo n ka̱jivu ka gbayin ke kukiye ku usingai, n ka̱jivu ka gbayin ke kune ku usingai.

\VS{24}Ɗa Musa wu uta̱ka̱i m muku mo olobo n Haruna, ɗa u dyaɓakai le mpasa ma an nlebu ma atsuvu a usingai, koɓolo n a̱jivu a gbagbaꞋin e ekiye a usingai n gbagbaꞋin e ene a usingai feu. Ɗa kpamu u vishangi mpasa n na m buwai a akambu a katalikalyuka ka.

\VS{25}Ɗa wu uta̱ka̱i ushuma n ushuma u winja, n u na wi punu a̱ ili i ka̱tsuma̱ dem, n kapalatsu ka asuvu, koɓolo m muku n ka̱tsuma n re n ushuma u le, koɓolo m ma̱kuta̱ mu usingai.

\VS{26}Punu a asuvu a mabana mo boroji ma na a yaꞋin babu yisiti ɗa a̱ tuka̱i u Vuzavaguɗu, ɗa wu uta̱ka̱i ka̱kutsu ko boroji ka babu yisiti ke te n ka̱kutsu ko boroji ke te ka na a yaꞋin m maniꞋin n kemeshe ke te, ɗa u zuwai le a gaɗi vu ushuma a gaɗi vu ma̱kuta̱ mu usingai.

\VS{27}U zuwai ili i nampa ra̱ka̱ e ekiye a Haruna m muku n ni, ɗa a̱ ɗengusa̱i zuva tsu kuneꞋe ku kuɗa̱ngusa̱ u Vuzavaguɗu.

\VS{28}Ɗaɗa Musa ta na wi isai kuneꞋe ka e ekiye e le, ɗa u songi ku ɗa a katalikalyuka koɓolo n kuneꞋe ku kusongu. Na va ɗaɗa kuneꞋe ku na e ci erengu ganu. Ili i ma̱gula̱ni i singai, kuneꞋe ki ilikulya ku Vuzavaguɗu.

\VS{29}Ɗa Musa u ɗikai ma̱ka̱nga̱ ma malala ma, ma na mo okpoi upeci u ni, ɗa u nekei maꞋa kuneꞋe ku kuɗa̱ngusa̱ a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, uteku tsu na Vuzavaguɗu u tonokoi ni.


\par }{\PP \VS{30}Ɗa Musa u kenuki maniꞋin me kerengu mo yoku koɓolo nu mpasa n na mi gaɗi vu katalikalyuka, ɗa u vishanki Haruna nu ntogu u ni, kpamu n olobo a̱ ni koɓolo nu ntogu n le dem. Nannai ɗa u bonokoi Haruna nu ntogu n ni ciɗa, koɓolo m muku n ni n aminya e le dem.

\VS{31}Ɗa Musa u danai Haruna n olobo a̱ ni, <<SuꞋwain inyama ya a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo, ka̱ta̱ i takuma i ɗa m boroji vu na vi a mabana me kuneꞋe ku kerengu tsu na n tonokoi nu, n danai, <Haruna n olobo a̱ ni ele ɗa a̱ kutakuma i ɗa.>

\VS{32}Ka̱ta̱ i songu kagimi ki inyama n ko boroji ka na ka buwai.

\VS{33}Ka̱ta̱ yu uta̱ punu a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo ma ba, ali ayin e cindere, sai kanna ke kerengu anan ganu ko kotso, adama a na ka̱ɗiva̱ ke kerengu ka ki ta̱ a kuyawa ayin e cindere.

\VS{34}Ili i na a yaꞋin anana, Vuzavaguɗu ɗa u zuwai a yaꞋan i ɗa, adama a na a takpaka ɗa̱ unushi.

\VS{35}A̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo ta lo i kuyongo kanna n kayin ali ayin e cindere, a̱ɗa̱ a kuyaꞋan i na Vuzavaguɗu u danai, adama a na ka̱ta̱ i kuwa̱ ba, adama a na ta u tonokoi mu nannai.>>

\VS{36}Ɗa Haruna m muku mo olobo n ni a yaꞋin ili i na dem Vuzavaguɗu u tonokoi le a̱ ubuta̱ u Musa.




\par }\Chap{9}{\SH Anan ganu a̱ gita̱ ta̱ ulinga u le.
\par }
{\PP \VerseOne{1}A kanna ka̱ kunla̱i ɗa Musa u ɗekei Haruna n olobo a̱ ni, koɓolo nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Isaraila.

\VS{2}Ɗa u danai Haruna, <<Ɗika maku mo kobomburon adama e kuneꞋe ku unushi, ka̱giri tamkpamu adama e kuneꞋe ku kusongu, dem vu le okpo babu uꞋiwin u Ka̱shile, ka̱ta̱ vi neke le a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu.

\VS{3}Ka̱ta̱ vu dana aza a Isaraila, <Ɗikai ma̱ga̱ji adama e kuneꞋe ku unushi, maku mo kobomburon m ma̱giri dem okpo aza a̱ ka̱ya̱ ke te ke te babu uꞋiwin u Ka̱shile kpamu adama e kuneꞋe ku kusongu,

\VS{4}ka̱ta̱ kpamu i doku i ɗika kobomburon n ka̱giri adama e kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱, adama a na i lyuka a ɗa u Vuzavaguɗu. N kuneꞋe ki ishina ku na ki usatari m maniꞋin, adama a na anana Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ ɗa̱.> >>


\par }{\PP \VS{5}Ɗaɗa a̱ tuka̱i n ili i na Musa u danai le e kelime ka̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo, ɗa ka̱bunda̱i ka uma ka ka yawai ɗevu, ɗa a shamgbai kelime ka Vuzavaguɗu.

\VS{6}Ɗa Musa u danai, <<Na ɗa ili i na Vuzavaguɗu u danai ɗa̱ i yaꞋan, ciya̱ tsugbayin tsu Vuzavaguɗu tsu ta̱wa̱ wa̱ ɗa̱.>>


\par }{\PP \VS{7}Ɗa Musa u danai Haruna, <<Yawa ɗevu n katalikalyuka ka̱ta̱ vi neke kuneꞋe ku unushi ku nu n kuneꞋe ku kusongu adama a kutakpaka ka̱ci ka̱ nu unushi koɓolo n u uma, vu lyuka kuneꞋe ku uma ka ka̱ta̱ vu takpaka le unushi tsu na Vuzavaguɗu u danai.>>


\par }{\PP \VS{8}Ɗa Haruna u yawai ɗevu n katalikalyuka ka, ɗa u kiɗai maku mo mobomburon me kuneꞋe ku unushi, ma na mi ma̱ ka̱ci ka̱ ni.

\VS{9}Ɗa olobo a̱ ni a̱ tuka̱i ni nu mpasa ma, ɗa u dyaɓai mpasa ma n ka̱jivu ka̱ ni ɗa u surakai avana a a na i a katalikalyuka ka. N na m buwai tamkpamu u tsungi n ɗa a̱ kumiꞋi ku katalikalyuka ka.

\VS{10}Ama ushuma, m muku n ka̱tsuma̱ n re ma koɓolo n ubuta̱ u singai wa asuvu, i na a takpai a̱ ka̱tsuma̱ ke kuneꞋe ku unushi, ɗa u songi i ɗa a katalikalyuka uteku tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.

\VS{11}Ama inyama ya n ukpan wa, u songi le pulai a̱ ka̱tsura̱ ka na i.


\par }{\PP \VS{12}Ɗa kpamu Haruna u kiɗai manama me kuneꞋe mo kusongu ma. Ɗa muku n ni n nekei ni mpasa ma, ɗa u vishangi n ɗa a akambu a katalikalyuka ka.

\VS{13}Ɗa e nekei ni kuneꞋe ku kusongu ka akiɗi-akiɗi, koɓolo n kaci, ɗa u songi le gaɗi vu katalikalyuka.

\VS{14}Ɗa u za̱Ꞌi ili i ka̱tsuma̱ koɓolo n ene, ɗa u songi i ɗa koɓolo n kuneꞋe ku kusongu ɗe a katalikalyuka.


\par }{\PP \VS{15}Ɗa kpamu Haruna u lyukai kuneꞋe ku uma ka. U ɗikai ma̱ga̱ji adama e kuneꞋe ku unushi ku uma ɗa u kiɗai maꞋa, ɗa u nekei maꞋa adama e kuneꞋe ku unushi tsu na u yaꞋin n mu ugiti.

\VS{16}Ɗa u tuka̱i n kuneꞋe ku kusongu, ɗa u nekei ku ɗa uteku u na wila̱ u danai.

\VS{17}Ɗa kpamu u tuka̱i n kuneꞋe ku kiya ki ishina, ɗa u kenuki ka̱kuꞋun tukpa ɗa u songi ku ɗa a gaɗi vu katalikalyuka, ɗevu n kuneꞋe ku kusongu ku usana.


\par }{\PP \VS{18}Ɗa Haruna u kiɗai kobomburon ka n ka̱giri ka adama a alyuka e kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ a uma. Ɗa muku n Haruna n nekei ni mpasa ma, ɗa u vishangi n ɗa a akambu a katalikalyuka ra̱ka̱.

\VS{19}Ama ushuma u kobomburon n u ka̱giri wa, n ushuma u winja koɓolo n uɓon n ushuma u na u palai ili i ka̱tsuma̱, m muku n ka̱tsuma̱ n re koɓolo kpamu n ubuta̱ u singai wa asuvu wa,

\VS{20}ɗa a kiyangi ushuma wa gaɗi vu nka̱nga̱ vu nnama, ɗa u songi le a gaɗi vu katalikalyuka.

\VS{21}Haruna ta na u ɗengusa̱i nka̱nga̱ ma koɓolo nu nkuta̱ mu usingai u Vuzavaguɗu, tsu kuneꞋe ku kuɗa̱ngusa̱, tsu na Musa u danai.


\par }{\PP \VS{22}Ɗa Haruna u ɗengusa̱i ekiye a̱ ni gaɗi a uɓon u uma ɗa u zuwakai le una̱singai. Ana u kotsoi kuneke alyuka e kuneꞋe ku unushi, n kuneꞋe ku kusongu, n kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱, ɗa u cipa̱i u ka̱sukpa̱i katalikalyuka.

\VS{23}Ɗaɗa Musa ele n Haruna a uwai a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo, ana a̱ uta̱i ɗa a zuwakai uma una̱singai kpamu, ɗa tsugbayin tsu Vuzavaguɗu tsu ta̱wa̱i u yaba dem.

\VS{24}Ɗa akina a̱ uta̱i a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu ɗa e leɓecei kuneꞋe ku kusongu ka, n uɓon wu ushuma dem u na wi a katalikalyuka. Ana uma ra̱ka̱ e enei nannai ɗa a yaꞋin yoroli i ma̱za̱nga̱, ɗa a̱ kuɗa̱ngi sapu a lyaꞋi kayala a cikpai Vuzavaguɗu.




\par }\Chap{10}{\SH Ukpa̱ u Nadabu n Abihu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ana i lo ɗa olobo a Haruna, Nadabu n Abihu a ɗikai a̱mbu e le ɗa e kenuki punu akina ɗa kpamu o doki a̱ tsungi ili i ma̱gula̱ni. Ɗa e nekei akina a na o yotsoi ba e kelime ka Vuzavaguɗu, tsu na u danai a yaꞋan ba.

\VS{2}Ɗaɗa akina a̱ uta̱i u Vuzavaguɗu ɗa a unai le, ɗa a̱ kuwa̱i a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu.

\VS{3}Ɗa Musa u danai Haruna, <<Na ɗa ili i na Vuzavaguɗu u danai, <A̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na i a kuyaꞋanka mu a̱ga̱nda̱ mayun ɗa o tono ukuna u ciɗa u va̱, ka̱ta̱ o yotsongu tsugbayin tsu va̱, u uma a̱ va̱.> >> Ɗa Haruna u paɗai bini.


\par }{\PP \VS{4}Ɗa Musa u ɗekei Mishalu n Elzapanu, muku n Uziyelu esheku e keꞋen a Haruna, ɗa u danai le, <<Ta̱wa̱i ɗevu, ɗikai even a ikyamba a uma a̱ ɗa̱ i banka daꞋangi vu ka̱tsura̱ ka na yi, daꞋin m Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile.>>

\VS{5}Ɗa a yawai ɗevu ɗa a ɗikai le nu ntogu n le a̱ uta̱ka̱i le pulai vu ka̱tsura̱ ka na i, uteku tsu na Musa u tonokoi le.


\par }{\PP \VS{6}Ɗa Musa u danai Haruna koɓolo m muku mo olobo n ni Eliyaza n Itama, <<Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ a̱nji a̱ ɗa̱ babu uza̱ɗukpi ba, ka̱ta̱ kpamu i karasa ntogu n ɗa̱ ba, ta baci nannai ba yi ta̱ a̱ kukuwa̱, ka̱ta̱ Vuzavaguɗu u yaꞋan wupa ra̱ka̱ n uma. Ama kumaci ku ɗa̱ n aza a Isaraila ra̱ka̱ i ta̱ a kuyaꞋan kpalu ku ukpa̱ ka aza a na Vuzavaguɗu wu unai n akina.

\VS{7}Ka̱ta̱ yu uta̱ punu a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo ma ba, ta baci nannai ba yi ta̱ a̱ kukuwa̱, adama a na maniꞋin me kerengu ma Vuzavaguɗu mi ta̱ a kaci ka̱ ɗa̱.>> Ɗa tana a̱ yaꞋin uteku u na Musa u danai.


\par }{\PP \VS{8}Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n Haruna u danai,

\VS{9}<<Avu n olobo a̱ nu ka̱ta̱ i soꞋo ma̱ra̱ ko ili i na i kuzuwa a̱shi a̱ ɗa̱ a̱ puwa̱nka̱ ba, a ayin a na baci de dem yi a kuꞋuwa a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo, ta baci de nannai ba yi ta̱ a̱ kukuwa̱. Wi ta̱ o kokpo wila̱ u ayin dem ali n tsukaya tsu na tsa̱ kuta̱wa̱.

\VS{10}Yi ta̱ a kuzagba ka̱ta̱ i pece i na yi ciɗa n ili yu unata, koɓolo kpamu n aza a nshinda̱ n aza a singai,

\VS{11}Mayu ɗa i yotsongu uma a Isaraila wila̱ u na Vuzavaguɗu u danai Musa u dana le.>>


\par }{\PP \VS{12}Ɗa Musa u yaꞋin kadanshi n Haruna koɓolo Eliyaza n Itama, muku n ni n na m buwai, <<Ɗikai kagimi ke kuneꞋe ki ishina, ke kuneꞋe ki ilikulya i Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ i lyaꞋa i ɗa babu usatari n yisiti a kakambu ka katalikalyuka. Adama a na i ɗaɗa i laꞋi n ciɗa.

\VS{13}Yi ta̱ a̱ kulyaꞋa i ɗa a̱ ubuta̱ u ciɗa, adama a na upecu u nu u ɗa m muku n nu, a̱ ka̱tsuma̱ ke kuneꞋe ku na a yaꞋankai Vuzavaguɗu n akina. Adama a na ta o tonokoi mu nannai.

\VS{14}Ama Ma̱ka̱nga̱ ma na a̱ ɗengusa̱i va m ma̱kuta̱ ma na e nekei va, yi ta̱ a kutakuma maꞋa a̱ ubuta̱ u ciɗa. Avu n olobo a̱ nu ni nkere n nu, adama a na e neke ta̱ i ɗa yo okpo upecu u nu n upecu u muku n nu, a̱ ka̱tsuma̱ ka alyuka e kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ ka aza a Isaraila.

\VS{15}Ma̱kuta̱ ma na e nekei va m ma̱ka̱nga̱ ma na a̱ ɗengusa̱i va i ta̱ a̱ kuta̱ka̱ koɓolo n kuneꞋe ki ilikulya ku uɓon wu ushuma u na a̱ ɗengusa̱i adama e kuneꞋe ku kuɗa̱ngusa̱ ku Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ yo okpo upecu u nu n upecu wu muku n nu ayin dem tsu na Vuzavaguɗu u danai.>>


\par }{\PP \VS{16}Ana Musa we ecei uteku tsu na a yaꞋansai m ma̱ga̱ji me kuneꞋe mu unushi ma, ɗa u cinai wana ɗai o songu maꞋa. Ɗaɗa u yaꞋin wupa n Eliyaza koɓolo n Itama, muku n Haruna n na m buwai. Ɗa we ecei,

\VS{17}<<Yiɗa̱i i zuwai ɗa i kpa̱ɗa̱i kutakuma kuneꞋe ka adama a̱ unushi ka a̱ Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile? Ili i ɗa i na i laꞋi n ciɗa, e neke ɗa̱ ta̱ i ɗa adama a na i folonoko uma unushi, ka̱ta̱ a takpaka le u ɗa u Vuzavaguɗu.

\VS{18}An wo okpoi ka̱ta̱ a uka nu mpasa ma a̱ ubuta̱ u ciɗa ba, wi ishi ta̱ u laꞋa n kugaꞋan i takuma inyama ya a̱ ubuta̱ u Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile, uteku tsu na n danai ɗa̱.>>


\par }{\PP \VS{19}Ɗa Haruna wu ushuki Musa, <<Anana ɗa muku n va̱ n nekei kuneꞋe ku unushi ku le koɓolo n kuneꞋe ku kusongu u Vuzavaguɗu. N nannai dem ɗa ili tsu nampa i ciya̱i mu. Mi ishi baci n takuma kuneꞋe ku unushi ku uma ku nampa anana, Vuzavaguɗu u kupana ta̱ uyoꞋo?>>

\VS{20}Ana Musa u panai nannai ɗa wu ushuki n kadanshi ka.




\par }\Chap{11}{\SH Nnama n ciɗa nu nnama mu unata
\par }
{\R (Wil 14:3-21)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa koɓolo n Haruna,

\VS{2}<<Dana uma a Isaraila. Na ɗa nnama n na i kufuɗa kutakuma a̱ ka̱tsuma ka nnama ra̱ka̱ n na mi punu a aduniyan.

\VS{3}Manama dem ma na mi n okotsu uɓaci, ɗa kpamu u tsu ga̱ra̱ n u takumasakai n ɗa i kufuɗa kutakuma.

\VS{4}Nnama n yoku mi ta̱ lo n na n tsu ga̱ra̱ n a takumai, ko i ta̱ feu n okotsu uɓaci, ka̱ta̱ i takuma le ba: Ko a na karakuma ki a kutakuma n u ga̱ra̱i, wi n okotsu uɓaci ba, ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱.

\VS{5}Manama ma na e ci ɗeke kosoꞋo\FTNT{*}{{\FR 11:5 }{\FR{11:5
}}{\FT{Reme kula ku manama ku yoku ku ɗa ma na mo tsu yongo a̱ ubuta̱ wa atali}}} u tsu ga̱ra̱ ta̱ n u takumai, ama wi n uɓaci wo okotsu ba, ili yu unata i ɗa a kubana wa̱ ɗa̱.

\VS{6}Kyalu ku tsu ga̱ra̱ ta̱ n u takumai, ama wi n okotsu ba, ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱.

\VS{7}Ma̱gurusunu mi ta̱ n okotsu uɓaci u tsu ga̱ra̱ n u takumai ba, ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱.

\VS{8}Ya kutakuma inyama i le ba. Yi kpamu a kusaꞋwa agifa e le ba, ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱.


\par }{\PP \VS{9}<<Ili i wuma i na yi punu o kuyongo a̱ mini ra̱ka̱, nu nɗolu, yi ta̱ a kufuɗa kutakuma i na yi n a̱fa̱ɓu n ugiza̱.

\VS{10}Ama ili i wuma i na yi punu a mala ko nɗolu ɗa yi n a̱fa̱ɓu ko ugiza̱ ba, ko a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i na i tsu da̱sa̱ dem ko a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i wuma i na yi punu a̱ mini, ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱.

\VS{11}I bonoko le ili yu unata wa̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i takuma inyama i le ba. Yi kpamu a kusaꞋwa agifa e le ba.

\VS{12}Ili i wuma i mini dem i na yi babu a̱fa̱ɓu n ugiza̱, ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱.


\par }{\PP \VS{13}<<Na va ɗaɗa nnu mu unata wa̱ ɗa̱, a kutakuma le ba, ili yu unata i ɗa, ele ɗa kajimba, n kasakali koɓolo n kagawun,

\VS{14}mashangi m maraɗagbede dem,

\VS{15}koɓolo n agawun n ashi e le ra̱ka̱,

\VS{16}koɓolo m manu ma na e ci ɗeke koborou\FTNT{†}{{\FR 11:16 }{\FR{11:16
}}{\FQ{Koborou
}}{\FT{A̱ ubuta̱ u nampa u laꞋa ta̱ koborou ka na ci yevei adama a na a tsu kumba yi ta̱ a kubanka kuvon, agana e ci ɗeke yi ta̱ feu jimina}}} m ma̱kpa̱tuwa̱n, m papadan, koɓolo n ashi a nshangi dem,

\VS{17}m mokpoyonlo n kagbagba ka̱ mini m ma̱kpa̱tuwa̱n,

\VS{18}m motokutoku ma̱ mini m ma̱kpa̱tuwa̱n m mashangi,

\VS{19}m maraɗagbede n kobobili, n kapaɗanga n kagan.


\par }{\PP \VS{20}<<Ili i ciɗinkpi ra̱ka̱ i na yi nwalu n ene a̱ na̱shi dem, yi ta̱ o kokpo ili yu unata wa̱ ɗa̱.

\VS{21}Ama ko n tsu nannai ili i ciɗinkpi i yoku yi ta̱ lo i na i tsu wala n ene a̱ na̱shi a iɗika i na i kufuɗa ya takuma, aza a na i n ene a utsura a na a kufuɗa kuɗikpangu.

\VS{22}Punu a̱ ka̱tsuma̱ ke le yi ta̱ a kufuɗa kutakuma icuꞋu ya akyuꞋun kakau, ijaun, ishangaɗi, koɓolo n icuꞋu ya akyuꞋun i yoku dem.

\VS{23}Ama ili i ciɗinkpi dem i na yi n ene a̱ na̱shi, ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱.


\par }{\PP \VS{24}<<Ɗa baci vuza u saꞋwai agifa a ili i nampa, wi ta̱ o kokpo n unata ali a kubana kulivi.

\VS{25}Vuza na baci de u saꞋwai agifa e le, u za̱Ꞌa̱ ntogu n ni, ka̱ta̱ wo okpo n unata ali a kubana kulivi.

\VS{26}Manama ma na de dem okotsu a̱ ni i uɓaci ba, wi kpamu a kutakuma n u ga̱ra̱i ba, ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱. Vuza na baci de dem u saꞋwai agifa e le wi ta̱ o kokpo n unata.

\VS{27}Nnama dem n na n tsu wala n ataka e ene, a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na a tsu wala n ene a̱ na̱shi, aza a unata a ɗa wa̱ ɗa̱. Vuza na baci de dem u saꞋwai agifa e le wi ta̱ o kokpo n unata ali a kubana kulivi.

\VS{28}Vuza na baci u saꞋwai agifa e le sai u za̱Ꞌa̱ ntogu n ni, ka̱ta̱ kpamu wo okpo n unata ali a kubana kulivi.


\par }{\PP \VS{29}<<A̱ ka̱tsuma̱ ka nnama n na mi n ene o kurono a̱tsuma̱ a iɗika ele ɗa aza a unata wa̱ ɗa̱, kashan n kabana, n kalagadau n icuꞋu i le dem,

\VS{30}mapalyau, n kakanlai, m mosoriya, m maɓatsagovu.

\VS{31}Nnama n nampa ra̱ka̱ ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱, vuza na baci u saꞋwai agifa e le wi ta̱ o kokpo n unata ali a kubana kulivi.

\VS{32}Ɗa baci agifa e le a̱ yikpa̱ka̱i ili i yoku, ili i nanlo ya ko yiɗa̱i baci a ci yaꞋanka i ɗa, yi ta̱ o kokpo n unata. Ko ili ya a yaꞋan baci i ɗa m maɗanga ko n kuminya, ko n ukpan, ko n kakashi kpamu. Vu zuwa i ɗa a̱ mini, i ɗa ta na yi ta̱ kokpo n unata ali a kubana kulivi, ka̱ta̱ i yeve yo okpo ciɗa.

\VS{33}Ɗa baci a̱ ka̱tsuma̱ ke le vuza te u yikpa̱i punu o mogbodo ma̱ ciꞋin, ili i na yi punu dem yi ta̱ o kokpo n unata, ka̱ta̱ i ɓoso mogbodo ma.

\VS{34}IlikulyaꞋa i na baci de mini mo mogbodo ma nanlo ma saꞋwai dem, i ɗa yo okpo ta̱ n unata. Mini mo kusoꞋo ma na baci e kenuki punu o mogbodo ma, mo okpo ta̱ mu unata.

\VS{35}Ili i na baci de dem agifa e le a̱ yikpa̱ka̱i, yo okpo ta̱ yu unata, kenle ka baci ko mogbodo ma̱ kuya̱na̱ i ta̱ o kuɓoso le miri-miri. Ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱, a lyaꞋa kelime n kokpo ili yu unata wa̱ ɗa̱.

\VS{36}Ama, agifa a nnama n nanlo a̱ yikpa̱ baci o kuɗolu ko a kayinva ka na ki a̱ kuwwa̱, mini ma ma̱ na̱mgba̱ ba, ama vuza na baci u saꞋwai agifa a wi ta̱ o kokpo n unata.

\VS{37}Ɗa baci uɓon wa agifa u yoku u yikpa̱i a icuꞋu i vica̱Ꞌa̱, icuꞋu ya yo okpo n unata ba.

\VS{38}Ama icuꞋu ya yi baci uyeki m mini ɗa agifa a̱ yikpa̱i punu, yo okpo ta̱ n unata wa̱ ɗa̱.


\par }{\PP \VS{39}<<Ɗa baci manama ma na a̱ ushuki ɗa̱ i takuma ɗa ma̱ kuwa̱i, vuza na baci de u saꞋwai agifa a̱ ni wi ta̱ o kokpo n unata ali a kubana kulivi.

\VS{40}Ɗa baci vuza u takumai agifa a̱ ni, wi ta̱ a̱ kuza̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ wo okpo n unata ali a kubana kulivi, vuza na baci kpamu u ɗikai agifa a̱ ni wi ta̱ a̱ kuza̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ wo okpo n unata ali a kubana kulivi.


\par }{\PP \VS{41}<<Ili i wuma dem i na yi n ene o kurono a̱tsuma̱ a iɗika, ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i takuma le ba.

\VS{42}Ili i na baci de dem yi o kurono a̱tsuma̱ a iɗika, n ili i na i tsu wala n ene a̱ na̱shi, ko i na yi n ene n a̱bunda̱i. Na lo va feu ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱.

\VS{43}Ka̱ta̱ i uka ka̱ci ka̱ ɗa̱ nshinda̱ a̱ ubuta̱ u kutakuma ili i nampa ba, ka̱ta̱ i bonoko ka̱ci ka̱ ɗa̱ ili yu unata adama a ili i nanlo ba.

\VS{44}A dama a na mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, bonokoi ka̱ci ka̱ ɗa̱ ciɗa, adama a na mpa ciɗa ɗa mi. Ka̱ta̱ i bonoko ka̱ci ka̱ ɗa̱ ili yu unata adama a ili i na i tsu wala n ene ka̱ta̱ o rono a̱tsuma̱ a iɗika ba.\XREF{}{{\XO 11:44 }{\XO{11:44
}}{\XT{1 Bit}}}

\VS{45}Adama a na mpa ɗa Vuzavaguɗu vu na wu uta̱ka̱i a iɗika i Masar, adama a na mo okpo Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Adama a nannai bonokoi ka̱ci ka̱ ɗa̱ ciɗa, adama a na mpa vuza ciɗa ɗa.>>


\par }{\PP \VS{46}Nava ɗaɗa wila̱ u na wi adama a nnama nu nnu, n ili i wuma ra̱ka̱ i na yi a̱ mini koɓolo n ili i wuma i na yi n ene o kurono a̱tsuma̱ a iɗika.

\VS{47}N wila̱ u nampa, yi ta̱ a kufuɗa kupece ili yu unata n ili i ciɗa, n ili i wuma i na yi kutakuma koɓolo n i na yi kutakuma ba.




\par }\Chap{12}{\SH Kutakpa ku nshinda̱ ku vuka vu na vu matsai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa, u danai,

\VS{2}<<Dana aza a Isaraila, ɗa baci vuka vu ɗikai ka̱tsuma̱ ɗa u matsai maku mo kolobo, wi ta̱ o kokpo ni nshinda̱ ali ayin e cindere. Tsu na u tsu yongo ni nshinda̱ a ayin a̱ kusumbu ku ni.

\VS{3}A kanna ka̱ kunla̱i a kiɗa maku ma kavaja.

\VS{4}Vuka va wi ta̱ o kuyongo nu mpasa ma ali ayin kamangankupa n a tatsu. Wi kpamu a kusaꞋwa ili i ciɗa ba, ko u bana u uwa a̱ Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile, ali sai ayin a na nshinda̱ n ni ma n kotsoi.

\VS{5}Ama mekere maꞋa baci u matsai, vuka va wi ta̱ o kokpo ni nshinda̱ ali kuden ku re, Tsu na u tsu yongo ni nshinda̱ a ayin a̱ kusumbu a̱ ni. Ka̱ta̱ u yongo n ku ɗa ali ayin amangatatsu n a̱ ta̱li, kafu a takpaka yi n ɗa.


\par }{\PP \VS{6}<<Ayin a̱ mila̱ a̱ ni a shana baci, ko a maku me mekere ko mo kolobo, ka̱ta̱ u tuka̱ ganu m ma̱giri ma̱ ka̱ya̱ ke te a utsutsu adama e kuneꞋe ku kusongu, koɓolo m matapambara ko moɗoi adama e kuneꞋe ku unushi.

\VS{7}Ganu wi ta̱ e kuneke maꞋa tsu kuneꞋe u Vuzavaguɗu adama a na u takpaka vuka va unushi ciya̱ u bono ciɗa adama a̱ kusumbu ku ni. Na ɗa wila̱ u vuka vu na vu matsai maku ma vali ko ma vuka.

\VS{8}Vuka va vi baci an wa fuɗa wa̱ tuka̱ m ma̱giri ba, u kucikpa u tuka̱ m moɗoi n re ko muku mu ntapambara n re, me te adama e kuneꞋe ku kusongu, n na m buwai kpamu adama e kuneꞋe ku unushi. N tsu nampa tsu ɗa ganu u kufolonoko vuka va a takpaka yi unushi, ka̱ta̱ ta na wo okpo ciɗa.>>




\par }\Chap{13}{\SH Wila̱ wu mɓa̱la̱ mu ukutu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa n Haruna, u danai,

\VS{2}<<Vuza wi baci n kashita ko ka̱ra̱ga̱ji ko kubalu a ikyamba i ni ka na ka̱ kuta̱wa̱ ko kokpo yi mɓa̱la̱ mu ukutu, sai a banka yi u Haruna ganu ko u maku ma̱ ni me te ma na mi ganu.

\VS{3}Ganu va wi ta̱ a kindana ubuta̱ wu mɓa̱la̱ wu ukpan wa mayin. Ɗa baci cileme tsu ubuta̱ wa tso okpoi wa̱ri ɗa ubuta̱ wa u lyaꞋi kelime n kukongoɗo, na lo va mɓa̱la̱ mu ukutu n ɗa. Ɗa baci u goɗumoi ni, wi ta̱ a kudana uma wi ciɗa ba.

\VS{4}Ama ɗa baci ubuta̱ u kubalu wa wo okpoi wa̱ri koci, kpamu u lyaꞋa kelime n kukongoɗo ba, kpamu cileme tsu ubuta̱ wa̱ tso okpo wa̱ri ba. Ganu wi ta̱ a kuzuwa vuza va u yongo endeꞋen ni ali ayin e cindere.

\VS{5}A kanna ke cindere ganu wi ta̱ o kudoku wo goɗumo yi, ɗa baci we enei ubuta̱ wu mɓa̱la̱ wa u yaꞋansaka ba, kpamu u lyaꞋa kelime n kulyaꞋa ikyamba ba, ganu wi ta̱ o kudoku wa zuwa yi u yongo endeꞋen ni ali ayin e cindere kpamu.

\VS{6}A kanna ke cindere ganu wi ta̱ o kudoku wa goɗumo vuma va mayin. Ɗa baci we enei ubuta̱ wu mɓa̱la̱ wa u lyaꞋa kelime n kulyaꞋa ikyamba ba, kpamu ɗa ubuta̱ wa u gita̱i kupotso, ganu wi ta̱ a kudana uma wi ta̱ ciɗa. Ka̱ra̱ga̱ji kaꞋa koci wi n kaꞋa, vuma va wi ta̱ a̱ kuza̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ wo okpo ciɗa.

\VS{7}Ama ɗa baci ubuta̱ wa u lyaꞋi kelime n kukongoɗo, wana ɗai ta na ganu va u goɗumo ubuta̱ wa ɗa u danai vuma va wi ta̱ ciɗa, wi ta̱ o kudoku wo bono ɗe u ganu wa kpamu.

\VS{8}Ganu wi ta̱ o kudoku wo goɗumosuko yi, ɗa baci we enei ubuta̱ wa u lyaꞋa ta̱ kelime n kulyaꞋa ukpan wi ikyamba, ganu wi ta̱ a kudana uma wi ciɗa ba, mɓa̱la̱ mu ukutu n ɗa.


\par }{\PP \VS{9}<<Ɗa baci vuza wi nu mɓa̱la̱ mu ukutu, a̱ ta̱wa̱ n a̱yi u ganu.

\VS{10}Ganu wi ta̱ a kindana ubuta̱ wa, ɗa baci ubuta̱ wu ushiti wa cileme tsu ukpan ci ni tsu bonoi wa̱ri, ɗa ubuta̱ wa u yaꞋin kpamu kuntsu,

\VS{11}mɓa̱la̱ mu ukutu n gbani-gbani n ɗa. Ganu wi ta̱ a kudana uma wi ciɗa ba. Ka̱ta̱ u zuwa yi u yongo endeꞋen ni ba, ko an wo okpoi wi ciɗa ba.

\VS{12}Ɗa baci ukutu wa wu uta̱i e keteshe a ukpan wi ikyamba ra̱ka̱, tsu na ganu u kufuɗa we kene ali u palai ukpan wi ikyamba i vuza ya u gita̱i a kaci ali a kubana e ene,

\VS{13}ganu wi ta̱ o kudoku wo goɗumo yi mayin, ɗa baci mɓa̱la̱ ma m palai ikyamba i ni ra̱ka̱, u dana vuma vu nanlo wi ta̱ ciɗa. Adama a na ubuta̱ wa u bono ta̱ wa̱ri ra̱ka̱, nannai ta na wo okpo ta̱ ciɗa.

\VS{14}Ama ɗa baci kuntsu ku savu kuta̱i a̱ ubuta̱ wa, vuza va u buwa kpamu ciɗa ba.

\VS{15}Ganu wi ta̱ o kugoɗumo kuntsu ku savu ka, ka̱ta̱ u dana yi wi ciɗa ba, kuntsu ka ili yu unata i ɗa kpamu mɓa̱la̱ mu ukutu n ɗa.

\VS{16}Ama ɗa baci kuntsu ka ku ta̱na̱i ɗa ku bonoi wa̱ri kpamu, wi ta̱ o kubono u ganu kpamu.

\VS{17}Ganu wi ta̱ o kugoɗumo yi mayin, ubuta̱ u kuntsu wa u bono baci wa̱ri, ganu wi ta̱ a kudana uma a wi ta̱ ciɗa.


\par }{\PP \VS{18}<<Ɗa baci vuza wi n kamici a ikyamba i ni ɗa ka̱ ta̱na̱i,

\VS{19}ama ubuta̱ u kamici wa u shita baci ɗa kpamu wa̱ a̱ruma̱i, ko kpamu ɗa u shilyamgbai, u bana u yotsongu ganu.

\VS{20}Ganu wi ta̱ a̱ kindana ubuta̱ wa mayin, ɗa baci we enei ubuta̱ wa u laꞋasaka ta̱ kukongoɗo, ɗa cileme kpamu tsu bonoi wa̱ri, ganu wi ta̱ a kudana yi wi ciɗa ba. Mɓa̱la̱ mu ukutu n ɗa n na mu uta̱i a kamici ka.

\VS{21}Ama ɗa baci ganu we enei cileme tsu ubuta̱ tsa tsu bono wa̱ri ba, kpamu mɓa̱la̱ ma n lyaꞋa kelime n kukongoɗo a ikyamba ba, u ka̱na̱ ta̱ kpamu kuta̱na̱, ganu wi ta̱ e kupece yi a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱ ni ali ayin e cindere.

\VS{22}Mɓa̱la̱ ma n lyaꞋa baci kelime n kulyaꞋa ikyamba, ganu wi ta̱ a kudana uma wi ciɗa ba, n ɗa n tsu ka̱ra̱Ꞌa̱ ta̱.

\VS{23}Ama ubuta̱ wa u laꞋasaka baci ba, u lyaꞋa kelime kpamu ba, kalana ka kamici kaꞋa koci, ganu wi ta̱ a kudana yi wi ta̱ ciɗa.


\par }{\PP \VS{24}<<Ɗa baci vuza u kula̱i ɗa ukpan u ushilyangbi ko ɗa ka̱ra̱ga̱ji kuta̱i kparasha wa̱ri a̱ ubuta̱ wu ukuli wa,

\VS{25}ganu wi ta̱ a kindana ubuta̱ wa mayin, ɗa baci u cinai cileme tsu ubuta̱ wa tso okpoi wa̱ri, ɗa u kongoɗoi ikyamba ya, na lo va mɓa̱la̱ mu ukutu n ɗa. N ɗa mu uta̱ a̱ ubuta̱ wu ukuli wa, ka̱ta̱ ganu u dana vuza va wi ciɗa ba, mɓa̱la̱ mu ukutu n ɗa yi.

\VS{26}Ama ɗa baci ganu wi indanai ubuta̱ wa, ɗa u kpa̱ɗa̱i kene cileme tsu a̱ri a̱ ubuta̱ wa, kpamu u lyaꞋa kelime n kukongoɗo ikyamba ba, ɗa u gita̱i kufa̱ɓa̱, ganu wi ta̱ e kupece yi n uma ali ayin e cindere.

\VS{27}A kanna ke cindere ganu wi ta̱ o kudoku wo goɗumo yi, mɓa̱la̱ ma mi baci a kulyaꞋa kelime n kulyaꞋa ukpan wi kyamba, ganu wi ta̱ a kudana vuma va wi ciɗa ba, mɓa̱la̱ mu ukutu n ɗa yi.

\VS{28}Ama kalana ka yaꞋansaka baci ba, kpamu ka lyaꞋa ukpan wi ikyamba ba, ɗa kpamu ka̱ fa̱ɓa̱i, na lo va ushiti u ɗa koci wu ukuli. Ganu wi ta̱ a̱ kudana vuma va wi ta̱ ciɗa, kalana kaꞋa koci ku ukuli.


\par }{\PP \VS{29}<<Ɗa baci mavali ko mavuka mi n kuntsu a kaci ko a̱ ma̱tsa̱ka̱,

\VS{30}ganu wi ta̱ a kindana mɓa̱la̱ ma mayin, n ɗa n kongoɗo baci ukpan wi ikyamba ya n a̱bunda̱i, ɗa kpamu cileme tsu ubuta̱ tsa tso okpoi shawu m mini mo tsulo, ganu wi ta a kudana uma wi ciɗa ba, una̱wuntoku u ɗa, ukutu u ɗa u na u tsu ka̱na̱ kaci ko ma̱tsa̱ka̱.

\VS{31}Ama ɗa baci ganu la̱na̱sa̱ka̱i una̱wuntoku wa mayin, ɗa we enei u lyaꞋa kelime n kukongoɗo ukpan wi ikyamba wa ba, babu kpamu cileme tsu ulima̱ a̱ ubuta̱ wa, ka̱ta̱ u pece vuza vu mɓa̱la̱ vu una̱wuntoku wa ali ayin e cindere.

\VS{32}A kanna ke cindere ganu wi ta̱ o kudoku kula̱na̱sa̱ka̱ mɓa̱la̱. Una̱wuntoku wa u lyaꞋa baci kelime, ubuta̱ wa kpamu wi baci n cileme tsu mini mo tsulo ba, ɗa kpamu una̱wuntoku wa u kpa̱ɗa̱i kulyaꞋa kelime n kukongoɗo ukpan wi ikyamba,

\VS{33}ka̱ta̱ u puna, ama u kupuna ubuta̱ wu una̱wuntoku wa ba, ganu wi ta̱ e kupece vuza vu mɓa̱la̱ vu una̱wuntoku wa n uma ali ayin e cindere kpamu.

\VS{34}A kanna ke cindere ganu wi ta̱ o kudoku wa goɗumo una̱wuntoku wa, una̱wuntoku wa u lyaꞋa baci kelime n kuka̱ra̱Ꞌa̱ ukpan wi ikyamba wa ba, ɗa kpamu u kpa̱ɗa̱i kukongoɗo ukpan wi ikyamba wa, ganu wi ta̱ a kudana uma vuza va wi ta̱ ciɗa. Ka̱ta̱ u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ciya̱ wo okpo ciɗa.

\VS{35}Ama ɗa baci una̱wuntoku wa kucukpai u ka̱ra̱Ꞌi ukpan wi ikyamba, wana ɗai a dana yi wi ta̱ ciɗa,

\VS{36}ganu wi ta̱ o kudoku wo goɗumoi mayin, ɗa baci we enei una̱wuntoku wa u lyaꞋa ta̱ kelime n kuka̱ra̱Ꞌa̱ ukpan wi ikyamba, ganu wa kuvana we ene cileme tsu mini mo tsulo ba, vuma va wi ciɗa ba.

\VS{37}Ama ɗa baci n kindana ku ganu we enei una̱wuntoku wa u sabaꞋa ba, ɗa cileme ci lima̱ tsu uta̱i a̱ ubuta̱ wa, una̱wuntoku wa u ta̱na̱ ta̱, wo okpo ta̱ ciɗa. Ka̱ta̱ ganu u dana vuma va wi ta̱ ciɗa.


\par }{\PP \VS{38}<<Ɗa baci mavali ko mavuka mi n kubalu ka̱ri a ukpan wi ikyamba,

\VS{39}ganu wi ta̱ a̱ kindana yi, ɗa baci kubalu ku ukpan wi ikyamba ka ki kparasha wa̱ri, na lo va a̱biꞋin a gbani a ɗa a̱ uta̱i a ukpan wi ikyamba wa, vuza za wi ta̱ ciɗa.


\par }{\PP \VS{40}<<Ɗa baci ka̱nji ka vuma ko omoi a kaci, ɗa wo okpoi n kukpani, vuza va wi ta̱ ciɗa.

\VS{41}Ɗa baci ka̱nji ka vuma ko omoi a uɓon u kuca̱n, wi ta̱ n kukpani ku uɓon u kuca̱, vuza va wi ta̱ ciɗa.

\VS{42}Ama ɗa baci a̱ra̱ga̱ji a shili ko a̱ a̱ri uta̱i punu a kukpani ka ko a̱ kuca̱n, na lo va mɓa̱la̱ mu ukutu n ɗa n na ma̱ a̱ kuta̱ yi a kaci.

\VS{43}Ganu wi ta̱ a kindana yi mayin, ɗa baci u cinai ubuta̱ wu ushiti a kukpani ku kaci ko ku uɓon u kuca̱n wa u shilyamgbai ɗa kpamu u a̱ruma̱i, uteku tsu mɓa̱la̱ mu ukutu a ukpan wi ikyamba,

\VS{44}vuma va wi ta̱ n mɓa̱la̱ mu ukutu, wi kpamu ciɗa ba. Ganu wi ta̱ a kudana wi ciɗa ba, adama a̱ra̱ga̱ji a na wi n a ɗa a kaci ka̱ ni.


\par }{\PP \VS{45}<<Vuma vu na wi nu mɓa̱la̱ n nanlo, wi ta̱ a kuꞋuka akashi ka̱ta̱ kpamu u ka̱sukpa̱ ka̱nji ka̱ ni babu uza̱ɗukpi. U pala una̱ u ni ka̱ta̱ u ka̱na̱ kusala, <Mpa vuza vu unata ɗa! Mpa vuza vu unata ɗa!>

\VS{46}Wi ta̱ o kokpo vuza vu unata, wi baci de nu mɓa̱la̱ n nampa a ikyamba i ni. Mayun u yongo endeꞋen ni, mayun ɗa kpamu u da̱sa̱ngi daꞋangi n ka̱tsura̱ ka uma.


\par }{\SH Wila̱ wa akashi a na o pomoi
\par }
{\PP \VS{47}<<Ɗa baci a cinai kakashi ki ta̱ nu mɓa̱la̱ mu ukutu, ko kakashi ku ukpan ko ku ucaꞋi,

\VS{48}ili yi ucaꞋi dem, ko yu ujili i na a yaꞋankai n arikinlai ko tsukongoi ko n ukpan ko n ili i na a yaꞋankai n ukpan wa,

\VS{49}ɗa baci a̱pa̱lu a i punu a kakashi ka, ko a ukpan wa, ko a tsugbere tsu kucaꞋa tsa, ko a ili i na a tsu yaꞋanka kucaꞋa ka, ko ili i na a yaꞋankai n ukpan dem, ɗa yi tsu mini ma̱ a̱vuku ko yi tsu mini ma garula, na lo va u yotso ta̱ mɓa̱la̱ mu ukutu, a bana o yotsongu ganu.

\VS{50}Ganu wi ta̱ a̱ kula̱na̱ a̱pa̱lu a mayin, ka̱ta̱ wu utuka̱ ili i na yi n a̱pa̱lu a kau ali ayin e cindere.

\VS{51}A kanna ke cindere ganu wi ta̱ o kugoɗumo a̱pa̱lu a. U cina baci a̱pa̱lu a a̱ ka̱ra̱Ꞌi kakashi ka, ko tsugbere ko ili i na a ci yaꞋanka kucaꞋa ko ukpan, ko yiɗa̱i baci ishi a ci yaꞋanka n ukpan, i ɗa i ka̱na̱ ta̱ mɓa̱la̱ mu ukutu, ili ya i buwa ciɗa ba.

\VS{52}Ganu wi ta̱ o kusongu kakashi ka, ko tsugbere tsa, ko ili i kucaꞋaka ya, ko tsukongoi, ko ili i na a tsu yaꞋanka arikinla, ko ili i na yi yu ukpan ɗa a̱pa̱lu a a̱ la̱nga̱sa̱i, adama a na a̱pa̱lu a̱ mɓa̱la̱ mu ukutu a̱ la̱nga̱sa̱ ta̱. U gaꞋan ta̱ o songu ili ya.


\par }{\PP \VS{53}<<Ama ɗa baci ganu u la̱na̱i, ɗa u cinai a̱pa̱lu a̱ mɓa̱la̱ mu ukutu a a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ kakashi ka ba, ko tsugbere tsa ko ili i kucaꞋa ya, ko ili i na a yaꞋin n ukpan,

\VS{54}ganu wi ta̱ a kuzuwa a̱ za̱Ꞌa̱ ili i na a̱pa̱lu a̱ ka̱na̱i va, ka̱ta̱ kpamu u doku wu utuka̱ ili ya kau ali ayin e cindere.

\VS{55}Ganu wi ta̱ o kudoku wa̱ la̱na̱sa̱ka̱ ili i na i pa̱lukpa̱i va. Ɗa baci ubuta̱ u na wi ishi n a̱pa̱lu a u sabaꞋi ba, ɗa kpamu a̱pa̱lu a a̱ ka̱ra̱Ꞌi a̱ ubuta̱ wa ba, i ɗa yi ciɗa ba. I songu i ɗa a akina, ko a̱pa̱lu a̱ ka̱na̱ baci n tsupulai ko n asuvu.


\par }{\PP \VS{56}<<Ɗa baci ganu u goɗumoi, ɗa ubuta̱ wa̱ a̱pa̱lu u puwa̱nka̱i a ayin a na a̱ za̱Ꞌi i ɗa, wi ta̱ a kukara ubuta̱ wa a kuminya ka, ko a ukpan wa, ko tsugbere, ko a̱ ubuta̱ wi ili yu ucaꞋi wa.

\VS{57}Ama ɗa baci o doku uta̱sa̱ka̱i a kakashi ka, ko e tsugbere, ko a ili yu ucaꞋi wa, ko a ili i na a yaꞋin n ukpan, i ɗa yi ta̱ a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱. Ka̱ta̱ i na baci de dem yi n a̱pa̱lu a̱ mɓa̱la̱ mu ukutu o songu i ɗa a akina.

\VS{58}Ama kakashi ka, ko tsugbere tsa, ko ili yu ucaꞋi ya, ko i na a yaꞋin n ukpan, ɗa a̱ za̱Ꞌi ali ɗa a̱ utuka̱i n a̱pa̱lu a̱ mɓa̱la̱ mu ukutu ma, o doku a̱ za̱Ꞌa̱sa̱ka̱ i ɗa kpamu ka̱ta̱ i ɗa yo okpo ciɗa.>>


\par }{\PP \VS{59}Na va ɗaɗa wila̱ adama a̱ a̱pa̱lu a̱ mɓa̱la̱ mu ukutu n na n ka̱na̱i akashi a na a yaꞋin n tsukongoi, ko n i na a yaꞋankai arikinlai, ko ili yu ucaꞋi, ko tsugbere, ko i na a yaꞋin n ukpan adama a na a dana ko i ɗa yi ta̱ ciɗa ko i ɗa yi ciɗa ba.




\par }\Chap{14}{\SH Kutakpa ku nshinda̱ ku mɓa̱la̱ mu ukutu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa,

\VS{2}<<Na wi ta̱ o kokpo wila̱ wa aza a̱ mɓa̱la̱ mu ukutu a kanna ka na a kutakpa le nshinda̱. I ta̱ a̱ kutuka̱ yi u ganu.

\VS{3}Ganu wi ta̱ a̱ kuta̱ pulai vu ka̱tsura̱ va, ka̱ta̱ u la̱na̱ vuma vu mɓa̱la̱ vu ukutu ma mayin. Ɗa baci u cinai vuma va wana ɗai u ta̱na̱,

\VS{4}ganu wi ta̱ a kuzuwa a̱ tuka̱ nu nnu n ciɗa n re koɓolo nu ncaka n sidan tsugbere ci shili tsu kucaꞋa, koɓolo n izobu adama a vuza na a kutakpaka nshinda̱ ma.

\VS{5}Ka̱ta̱ ganu u zuwa a kiɗa manunu me te gaɗi vu mogbodo ma̱ ciꞋin, ma na mi m mini ma na mi e kuyene ma singai.

\VS{6}Ka̱ta̱ u ɗika manu ma wuma ma koɓolo m macaka ma sida, n tsugbere tsu shili, n izobu ka̱ta̱ u pitiku punu a mpasa m manu ma na a kiɗai o mogbodo ma̱ ciꞋin ma na mi m mini ma singai ma.

\VS{7}Ka̱ta̱ u vishanku vuza na a kutakpaka nshinda̱ mu ukutu ma ali kucindere, ka̱ta̱ u dana vuma va wi ta̱ ciɗa. Ka̱ta̱ u ka̱sukpa̱ manu ma wuma ma ma laza.

\VS{8}Ka̱ta̱ vuza na a kutakpaka nshinda̱ ma u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni, u puna ka̱nji ka̱ ni ra̱ka̱, ka̱ta̱ u sumba̱ ka̱ci ka̱ ni m mini, wo okpo ciɗa. Ka̱ta̱ ayin a nanlo u yeve u bono a asuvu a̱ ka̱tsura̱ ka, ama wi ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu pulai vu ulanga u ma̱va̱li ma ali ayin e cindere.

\VS{9}A kanna ke cindere wi ta̱ a kupuna ka̱nji ka kaci ka̱ ni ra̱ka̱, nu ntsa̱ka̱ n ni, n a̱ga̱la̱ a̱ a̱shi a̱ ni, koɓolo n ubuta̱ u na u buwai n cileme dem. Ka̱ta̱ u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni, ka̱ta̱ kpamu u doku u sumba̱ m mini ka̱ta̱ wo okpo ciɗa.


\par }{\PP \VS{10}<<A kanna ka̱ kunla̱i ka̱ta̱ u tuka̱ ni ngiri n re koɓolo m mashan mo mokyon ma̱ ka̱ya̱ me te ele na i babu uꞋiwin u Ka̱shile, n kuneꞋe ki ishina, n ifa vu tatsu vu kiya ku singai ku na ki usatari m maniꞋin ma zaitu.

\VS{11}Ganu vu na u danai vuma va wi ta̱ ciɗa va, wi ta̱ a kubanka n vuza na a kutakpaka nshinda̱ ma koɓolo n kuneꞋe ku ni u Vuzavaguɗu, a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo.

\VS{12}Ka̱ta̱ ganu u ɗika ma̱giri me te, u neke maꞋa tsu kuneꞋe ku kuna ku unushi, koɓolo m maniꞋin ma zaitu, ka̱ta̱ u ɗengusa̱ le gaɗi u Vuzavaguɗu tsu kuneꞋe ku kuɗa̱ngusa̱.

\VS{13}Ka̱ta̱ u kiɗa ma̱giri ma a̱ ubuta̱ ciɗa u na a tsu kiɗa alyuka e kuneꞋe ku unushi koɓolo n kuneꞋe ku kusongu. Adama a na kuneꞋe ku unushi ku ganu ku ɗa ku na ku laꞋi n ciɗa.

\VS{14}Ganu wi ta̱ e kukenuku mpasa n kuneꞋe ku kuna ku unushi n yoku, ka̱ta̱ u dyaɓa n ɗa e melebu ma kutsuvu ku usingai ma vuza na a kutakpaka nshinda̱ ma, n ka̱jivu ka gbayin ke kukiye ku usingai, n ka̱jivu ka gbayin ke kune ku usingai feu.

\VS{15}Ganu wi ta̱ kpamu e kukenuku maniꞋin ma zaitu mo yoku, ka̱ta̱ u tsungu maꞋa a kataka ke kukiye ku ugula̱ ka̱ ni,

\VS{16}ka̱ta̱ u dyaɓasa maniꞋin n ka̱jivu ku usingai ka̱ ni ma na mi e kukiye ku ugula̱ ku ni ka, ka̱ta̱ u vishangu n yoku ali kucindere u Vuzavaguɗu.

\VS{17}Kagimi ka maniꞋin ka na ka buwai e kukiye ku ni, ganu wi ta̱ a ku dyaɓaka vuma na i a kutakpaka nshinda̱ ma e melebu ma kutsuvu ku usingai ku ni, n ka̱jivu ka gbayin ke kukiye ku usingai, koɓolo n ka̱jivu ka gbayin ke kune ku usingai ɗe a gaɗi vu mpasa vu kuneꞋe ku kuna ku unushi.

\VS{18}Kagimi ka maniꞋin ka na ka buwai e kukiye ku ganu ka, wi ta̱ a kuputala maꞋa a kaci ka vuza na a kutakpaka nshinda̱ ma. Ka̱ta̱ ganu u takpaka yi unushi u ni a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu.

\VS{19}Ka̱ta̱ ganu u neke alyuka e kuneꞋe ku unushi, adama a na u takpaka vuza na a kutakpaka nshinda̱ ma nshinda̱ n ni. Ka̱ta̱ ayin a nanlo u yeve u kiɗa manama me kuneꞋe ku kusongu,

\VS{20}ka̱ta̱ u neke a ɗa a gaɗi vu katalikalyuka, koɓolo n kuneꞋe ki ishina, ka̱ta̱ u takpaka yi unushi u ni, u bonoko yi ciɗa.


\par }{\PP \VS{21}<<Ama vuma va wi baci n uciyi ba, wi ta na feu a kufuɗa kutuka̱ n ili i makara ba, ka̱ta̱ u tuka̱ m ma̱giri me te adama e kuneꞋe ku kuna ku unushi ku na a̱ kuɗa̱ngusa̱. Adama a na a takpaka yi unushi u ni. Koɓolo n ifa vi te vu kiya ku singai usatari m maniꞋin adama e kuneꞋe ki ishina m maniꞋin ma zaitu,

\VS{22}koɓolo kpamu m moɗoi n re ko muku mu ntapambara n re, n na u kufuɗa wa̱ tuka̱. Me te ma yaꞋan me kuneꞋe ku unushi, me te kpamu adama e kuneꞋe ku kusongu.

\VS{23}A kanna ka̱ kunla̱i wi ta̱ a̱ kutuka̱ le u ganu adama a kutakpa ku nshinda̱ ku ni a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu.

\VS{24}Ganu va wi ta̱ a kuɗika ma̱giri me kuneꞋe ku kuna ku unushi ka, koɓolo m maniꞋin ma zaitu ka̱ta̱ u ɗengusa̱ le a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu tsu kuneꞋe ku kuɗa̱ngusa̱.

\VS{25}Ganu wi ta̱ a kukiɗa ma̱giri me kuneꞋe ku kuna ku unushi ka, ka̱ta̱ u kenuku mpasa n kuneꞋe ku kuna ku unushi ka ka̱ta̱ u dyaɓaka vuza na a kutakpaka nshinda̱ ma e melebu ma kutsuvu ku usingai ku ni, n ka̱jivu ka gbayin ke kukiye ku usingai ka̱ ni, koɓolo n ka̱jivu ka gbayin ke kune ku usingai ka̱ ni feu.

\VS{26}Ganu va wi ta̱ a̱ kutsungu maniꞋin mo yoku a kataka ke kukiye ku ugula̱ ka̱ ni,

\VS{27}n ka̱jivu ke kukiye ku usingai ka̱ ni, u vishangu maniꞋin ma na mi e kukiye ku ugula̱ ku ni ali kucindere u Vuzavaguɗu.

\VS{28}Kagimi ka maniꞋin ka na ka buwai a kataka ke kukiye ku ni, ganu wi ta̱ a̱ kutsungu n ɗa ɗe a̱ ubuta̱ u na a̱ tsungi mpasa n kuneꞋe ku unushi ka, ɗe e melebu ma kutsuvu ku usingai ku vuza na a kutakpaka nshinda̱ ma, a̱ ka̱jivu ka gbayin ke kukiye ku usingai ka̱ ni koɓolo n ka̱jivu ka gbayin ke kune ku usingai ka̱ ni feu.

\VS{29}Kagimi ka maniꞋin ka na ka buwai e kukiye ku ganu, wi ta̱ a̱ kutsungu maꞋa a kaci ka vuza na a kutakpaka nshinda̱ ma, ka̱ta̱ u takpaka yi unushi u ni a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu.

\VS{30}Ka̱ta̱ ganu u lyuka moɗoi n re ma ko muku mu ntapambara ma, n na u fuɗai u tuka̱i va,

\VS{31}Me te mi ta̱ o kokpo me kuneꞋe ka adama a̱ unushi, me te kpamu adama e kuneꞋe ku kusongu, koɓolo n kuneꞋe ki ishina. N tsu nampa tsu ɗa ganu u kutakpaka vuma va unushi u ni u Vuzavaguɗu.

\VS{32}Na ɗa wila̱ u vuza na wi nu mɓa̱la̱ mu ukutu, vuza na wa kufuɗa kutuka̱ n kuneꞋe ku kutakpa nshinda̱ n ni ba.>>


\par }{\SH Wila̱ u kpaꞋa ku na ki ni nshinda̱
\par }
{\PP \VS{33}Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa n Haruna u danai,

\VS{34}<<A ayin a na baci i uwai a iɗika i KanaꞋana, i na n nekei ɗa̱ yo okpo i ɗa̱, ɗaɗa n zuwai a̱pa̱lu a̱ mɓa̱la̱ mu ukutu a iꞋuwa i ɗa̱ ya,

\VS{35}ka̱ta̱ vuza vu kpaꞋa va u bana u tonuko ganu, <Me ene ta̱ iyoci yi mɓa̱la̱ mu ukutu a kpaꞋa ku va̱.>

\VS{36}Ka̱ta̱ ganu u zuwa a̱ uta̱ka̱ n ili i na yi punu a kpaꞋa ka ra̱ka̱, yeve u uwa u goɗumo iyoci yi mɓa̱la̱ ma, Ta baci nannai ba, i na yi punu a kpaꞋa ka ra̱ka̱ i ta̱ a kudana i ɗa yi ta̱ ni nshinda̱. A makyan ma nanlo yeve ganu u uwa u la̱na̱ kpaꞋa ka.

\VS{37}Ka̱ta̱ u goɗumo iyoci yi mɓa̱la̱ ma, ɗa baci we enei iyoci yi mɓa̱la̱ ma udyabishi a nshilya m kpaꞋa ma u yotsoi mini ma̱ a̱vuku ko mini ma shili, ɗa baci we enei iyoci yi mɓa̱la̱ ya i uwa ta̱ a tsusaki ka,

\VS{38}ka̱ta̱ ganu wu uta̱ punu a kpaꞋa ka, ka̱ta̱ u gbagura ku ɗa ali ayin e cindere.

\VS{39}A kanna ke cindere ganu wi ta̱ o kubono, ka̱ta̱ u doku u la̱na̱sa̱ka̱ ku ɗa. Ɗa baci we enei iyoci yi mɓa̱la̱ ya i ka̱ra̱Ꞌa̱ ta̱ kpaꞋa ka,

\VS{40}ka̱ta̱ ganu u zuwa a takpasa atali a na i n iyoci yi mɓa̱la̱ ma, ka̱ta̱ a varuku a ɗa a̱ ubuta̱ u na wi n unata daꞋangi n likuci.

\VS{41}Wi ta̱ a kuzuwa a̱ ka̱ga̱lukpa̱ kasaka ka kpaꞋa ka ra̱ka̱, alakpa a kasaka a na a̱ ka̱ga̱lukpa̱i va a̱ pura̱ a ɗa a bana a̱ va̱ma̱ a̱ ubuta̱ wu unata pulai vu likuci.

\VS{42}Ka̱ta̱ a̱ ɗika atali o yoku o bonoko a ɗa a̱ ubuta̱ u na a takpai aza a nan ɗe a, ka̱ta̱ a̱ na̱na̱ ciꞋin tsu savu a sura kpaꞋa ka.


\par }{\PP \VS{43}<<Ɗa baci iyoci yi mɓa̱la̱ ma i doku yu uta̱i a kpaꞋa ka, wana ɗai a takpa atali a ɗa kpamu a surasakai kpaꞋa ka,

\VS{44}ganu wi ta̱ a kubana ka̱ta̱ u la̱na̱sa̱ka̱ ku ɗa. Ɗa baci iyoci yi mɓa̱la̱ ya i ka̱ra̱Ꞌi kpaꞋa ka, mɓa̱la̱ m gbani-gbani mu ukutu n ɗa mi punu a kpaꞋa ka, ku ɗa ki ciɗa ba.

\VS{45}KpaꞋa ka ka kuyaꞋan ta̱ ufa̱di n atali a ni dem, nu nɗanga koɓolo n usuri u kpaꞋa wa dem, ka̱ta̱ a̱ pura̱ a bana a̱ va̱ma̱ a pulai vi likuci a̱ ubuta̱ wu unata.

\VS{46}Vuma na baci u uwai a kpaꞋa ka, a ayin a na kpaꞋa ka ki ugbaguri, wi ta̱ o kokpo n unata ali kulivi.

\VS{47}Vuza na baci wa asai punu ko u lyaꞋi ilikulyaꞋa punu a kpaꞋa ka, mayun ɗa u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni.


\par }{\PP \VS{48}<<Ama ɗa baci ganu u ta̱wa̱i u la̱na̱sa̱ka̱i kpaꞋa ka, ɗa kpamu we enei iyoci yi mɓa̱la̱ ya i ka̱ra̱Ꞌa̱ punu ba, cina ɗe a surasaka ku ɗa ta na, ganu wi ta̱ a kudana uma kpaꞋa ka ki ta̱ ciɗa adama a na iyoci yi mɓa̱la̱ ya i puwa̱nka̱ ta̱.

\VS{49}Adama a kutakpa nshinda̱ m kpaꞋa ma, ganu wi ta̱ a kuɗika nnu n re, m macaka ma sida, koɓolo n tsugbere ci shili n izobu.

\VS{50}Ka̱ta̱ u kiɗa manu me te a gaɗi vu mogbodo ma̱ ciꞋin ma na mi tukpa m mini ma na e kenuki e kuyene.

\VS{51}Ka̱ta̱ u ɗika macaka ma sida, n izobu, n tsugbere ci shili koɓolo m manu ma wuma ma, ka̱ta̱ u pitiku le punu a mpasa m manu ma na a kiɗai gaɗi vu mini me kuyene ma, ka̱ta̱ u vishanku kpaꞋa ka ali kucindere.

\VS{52}N tsu nampa tsu ɗa u kutakpa nshinda̱ m kpaꞋa ma nu mpasa m manu, m mini me kuyene, m manu ma wuma, koɓolo m macaka ma sida, n izobu, koɓolo n tsugbere ci shili.

\VS{53}Ka̱ta̱ u ka̱sukpa̱ manu ma wuma ma ma laza a kakamba. N tsu nanlo tsu ɗa u kutakpaka kpaꞋa ka unushi ka̱ta̱ ko okpo ciɗa.>>


\par }{\PP \VS{54}Na ɗa wila̱ wu mɓa̱la̱ mu ukutu dem u na u yotsoi una̱wuntoku,

\VS{55}adama a̱ mɓa̱la̱ mu ukutu a kuminya ko a kpaꞋa,

\VS{56}n kashita, n kalana, ko kubalu.

\VS{57}A dama a na u yotsongu ayin a na wi n unata n ayin a na wi ciɗa. Na ɗa wila̱ wu mɓa̱la̱ mu ukutu.




\par }\Chap{15}{\SH Wila̱ wi ikyamba i na yi ni nshinda̱
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa koɓolo n Haruna u danai,

\VS{2}<<YaꞋan kadanshi n uma a Isaraila vu dana le, ɗa baci vuza wi m mali a tsali ci ni wo okpo ta̱ vuza vu unata.

\VS{3}Na ɗa wila̱ wu unambi u ciɗa u ni adama a mali ma tsali, ko tsali ci ni ci ta̱ a̱ kuta̱ka̱ m mali ko tsu votsuku ta̱, na lo va wo okpo ta̱ vuza vu unata.

\VS{4}IvaꞋantsu i na baci de dem vuza vu mali ma tsali u vaꞋanki yo okpo ta̱ yu unata, i na baci kpamu u desa̱nki dem i ɗa yo okpo ta̱ yu unata.

\VS{5}Vuza na baci u saꞋwai ivaꞋantsu i ni, sai u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni, ka̱ta̱ u sumba̱ m mini, ka̱ta̱ kpamu wo okpo n unata ali a kubana kulivi.

\VS{6}Vuza na baci u da̱sa̱ngi n ida̱sa̱mkpa̱tsu i na vuza vu mali ma tsali u da̱sa̱nki, sai u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ u sumba̱ m mini, ka̱ta̱ wo okpo kpamu n unata ali a kubana kulivi.

\VS{7}Vuza na baci de dem u saꞋwai vuma na wi m mali ma tsali sai u sumba̱ m mini, ka̱ta̱ kpamu wo okpo n unata ali a kubana kulivi.

\VS{8}Ɗa baci vuza na wi m mali ma tsali ɗa u jirakai vuza na wi ciɗa ntsa̱n, vuma vu nanlo wi ta̱ a̱ kuza̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ u sumba̱ m mini, ka̱ta̱ kpamu wo okpo n unata ali a kubana kulivi.

\VS{9}Ugalu u na baci de dem vuza vu mali ma tsali va u kumbai, i ɗa yi ta̱ o kokpo n unata,

\VS{10}kpamu vuza na baci de dem u saꞋwai ugalu u na vuma vu mali ma tsali va u da̱sa̱nki wi ta̱ o kokpo n unata ali a kubana kulivi, vuza na baci kpamu u ɗikai ili i nanlo ya sai u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ u sumba̱ m mini, ka̱ta̱ kpamu wo okpo n unata ali a kubana kulivi.

\VS{11}Vuza na baci de dem vuza vu mali ma tsali u saꞋwai babu u saꞋa ekiye a̱ ni m mini, sai u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ u sumba̱ m mini, kpamu wi ta̱ o kokpo n unata ali kulivi.

\VS{12}Mogbodo ma̱ ciꞋin ma na vuza vu mali ma tsali u saꞋwai dem, i ta̱ o kuɓoso maꞋa, kpamu ili yu ulinga i na a yaꞋin nu nɗanga dem a̱ za̱Ꞌa̱ i ɗa m mini.


\par }{\PP \VS{13}<<Ɗa baci vuza vu mali ma tsali va u ta̱na̱i, ka̱ta̱ u keceke ka̱ci ka̱ ni ayin e cindere adama a upoci u ni, ka̱ta̱ u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni, u sumba̱ m mini me kuyene, ka̱ta̱ wo okpo ciɗa.

\VS{14}A kanna ka̱ kunla̱i wi ta̱ a̱ kutuka̱ m moɗoi n re, ko muku mu ntapambara n re, ka̱ta̱ u tuka̱ a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo ka̱ta̱ u neke ganu.

\VS{15}Ka̱ta̱ ganu u lyuka le, me te adama e kuneꞋe ku unushi, me te kpamu adama e kuneꞋe ku kusongu. N tsu nampa tsu ɗa a kutakpaka yi unushi u ni a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu a dama a mali ma tsali ma̱ ni.


\par }{\PP \VS{16}<<Ɗa baci ugapa u loloi vuma, mayun ɗa u sumba̱ ikyamba i ni dem m mini, kpamu wi ta̱ o kokpo n unata ali a kubana kulivi.

\VS{17}Kuminya n ukpan dem u na ugapa wa u saꞋwai, a̱ za̱Ꞌa̱ u ɗa m mini, kpamu wi ta̱ o kokpo n unata ali a kubana kulivi.

\VS{18}Ɗa baci vuza u vaki n vuka ali ɗa ugapa u loloi ni, dem vi le a̱ sumba̱ m mini, kpamu i ta̱ o kokpo n unata ali a kubana kulivi.


\par }{\PP \VS{19}<<Ɗa baci vuka ve enei kusumbu ku ni, wi ta̱ kokpo ni nshinda̱ ali ayin e cindere, vuza na baci kpamu u saꞋwai ni wi ta̱ o kokpo n unata ali a kubana kulivi.

\VS{20}IvaꞋantsu n ida̱sa̱mkpa̱tsu i na de dem u vaꞋankai ko u da̱sa̱nki a ayin a̱ kusumbu a̱ ni, i ɗa yi ta̱ o kokpo n unata.

\VS{21}Vuza na baci de dem u saꞋwai ivaꞋantsu i vuka ya, sai u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ u sumba̱ m mini, wi ta̱ kpamu o kokpo n unata ali a kubana kulivi.

\VS{22}Vuza na baci de dem u saꞋwai i na u da̱sa̱nki, mayun ɗa sai u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ u sumba̱ m mini, ka̱ta̱ kpamu wo okpo n unata ali a kubana kulivi.

\VS{23}Ko ivaꞋantsu ko ili i na baci de dem u da̱sa̱nki, ɗa baci vuza u saꞋwai i ɗa, wi ta̱ o kokpo n unata ali a kubana kulivi.

\VS{24}Ɗa baci vali vu vaki n vuka, ali ɗa kusumbu ka ku saꞋwai ni, wi ta̱ o kokpo n unata ali ayin e cindere, ivaꞋantsu i na kpamu u vaꞋankai va yi ta̱ o kokpo n unata.


\par }{\PP \VS{25}<<Ɗa baci vuka ve enei mpasa n na n geshei ni ama ba a ayin a̱ kusumbu a̱ ni ba, wi ta̱ kokpo n unata a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin nanlo dem, derere n uteku tsu ayin a̱ kusumbu a̱ ni.

\VS{26}IvaꞋantsu dem i na u vaꞋanki a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, yi ta̱ o kokpo yi ci ivaꞋantsu a ayin a̱ kusumbu a̱ ni. Ili i na baci kpamu dem u da̱sa̱nki yi ta̱ o kokpo n unata, uteku tsu ayin a̱ kusumbu a̱ ni.

\VS{27}Vuza na baci de dem u saꞋwai ili i nanlo wi ta̱ o kokpo n unata. Mayun ɗa u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ u sumba̱ m mini, ka̱ta̱ kpamu wo okpo n unata ali a kubana kulivi.

\VS{28}A ayin a na baci kuta̱ ku mpasa ka ku kotsoi, wi ta̱ e kukece ka̱ci ka̱ ni ayin e cindere. Ka̱ta̱ yeve wo okpo ciɗa.

\VS{29}A kanna ka̱ kunla̱i wi ta̱ a̱ kutuka̱ m moɗoi n re ko ntapambara n re, ka̱ta̱ u banka ganu a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo.

\VS{30}Ganu wi ta̱ a kulyuka me te adama e kuneꞋe ku unushi, me te kpamu adama e kuneꞋe ku kusongu. Uteku tsu nampa tsu ɗa u kutakpaka yi unushi u kuta̱ ku mpasa ku ni a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{31}<<Mayun ɗa i pece aza a Isaraila koɓolo n ili i na i kuzuwa le o okpo n unata. Ta baci nannai ba, i ta̱ a̱ kukuwa̱ adama a unata u le u la̱nga̱sa̱ ta̱ Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile ma̱ va̱ ma na mi e mere me le.>>


\par }{\PP \VS{32}Nava ɗaɗa wila̱ u vuma vu na wi m mali ma tsali, n vuza na ugapa wi o kulolo yi ɗa wo okpoi vuza vu unata,

\VS{33}ko kpamu u vuka vu na vi a̱ kusumbu, ko kpamu mavali ko mavuka ma na mi m mali ma tsali, ko kpamu vuza n na u vaki n vuka vu na vi n kusumbu.




\par }\Chap{16}{\SH Kanna ka kutakpa ku unushi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ana muku mo olobo n re n Haruna n kuwa̱i adama e kuneꞋe ku gbani-gbani ku na e nekei Vuzavaguɗu, ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa.

\VS{2}Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa u danai, <<Dana Haruna vuza nu ka̱ta̱ u uwa a̱ ubuta̱ u ciɗa nannai a ayin tutu a kakashi ku utsutsu ka ba, e kelime ka̱ ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka na ki gaɗi va akpati vu uzuwakpani va, adama a na ka̱ta̱ u kuwa̱ ba. Adama a na mi ta̱ a̱ kuta̱ a asuvu e eleshu a̱ kuta̱wa̱ gaɗi vu ka̱kuya̱mkpa̱tsu va.

\VS{3}Na ɗa uteku tsu na Haruna u kuꞋuwa ubuta̱ u ciɗa. Wi ta̱ a kuꞋuwa m medendem adama e kuneꞋe ku unushi m ma̱giri kpamu adama e kuneꞋe ku kusongu.

\VS{4}Mayun ɗa u sumba̱ m mini yeve u uka motogu ma na a yaꞋin n arikinlai m motogu ma asuvu ma na ma yaꞋin paɗi n ikyamba i ni. Ka̱ta̱ u shiya maganda ma tsuganu a̱ kukyun ku ni m ma̱kun ma tsuganu feu a kaci ka̱ ni. Na va aminya a ciɗa a ɗa.

\VS{5}Uma a Isaraila kpamu i ta̱ e kuneke Haruna nga̱ji n re adama e kuneꞋe ku unushi, n ka̱giri ke te adama e kuneꞋe ku kusongu.


\par }{\PP \VS{6}<<Haruna wi ta̱ e kuneke kobomburon tsu kuneꞋe ku unushi adama a̱ ka̱ci ka̱ ni. Uteku tsu nampa tsu ɗa u kutakpa unushi u ni n u kpaꞋa u ni.

\VS{7}Ka̱ta̱ u ɗika nga̱ji n re ma u neke n ɗa u Vuzavaguɗu a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo.

\VS{8}Wi ta̱ a kuyaꞋan kazagba a̱ nga̱ji n re ma, kazagba ke te ka Vuzavaguɗu, ka na ka buwai tamkpamu ka Azazelu.\FTNT{*}{{\FR 16:8 }{\FR{16:8
}}{\FT{Azazel
}}{\FQ{Ci ciya̱ kuyeve mayin ba, wi ta̱ a kufuɗa kokpo kula ku ubuta̱ ko ku wunla̱i u gbani-gbani. A ayin a aza a Isaraila ɗaɗa ma̱ga̱ji ma na ma tsu takpa nshinda̱}}}

\VS{9}Haruna wi ta̱ a kuɗika ma̱ga̱ji ma na kazagba ka̱ ka̱na̱i va, ka̱ta̱ u neke ma alyuka e kuneꞋe ku unushi.

\VS{10}Ama ma̱ga̱ji ma na ma lyaꞋi kazagba ka Azazel, i ta̱ a̱ kutuka̱ m maꞋa n wuma a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. Ayin a na baci o lokoi maꞋa a kubana e meremune u Azazel, nshinda̱ n uma mi ta̱ a kuyaꞋan utakpi ka̱ta̱ uma o bono derere u Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{11}<<Haruna wi ta̱ a̱ kutuka̱ n kobomburon adama e kuneꞋe ku unushi ku ka̱ci ka̱ ni, u na u kutakpa unushi adama a̱ ka̱ci ka̱ ni n aza a kpaꞋa a̱ ni. Ka̱ta̱ u kiɗa kobomburon ka adama e kuneꞋe ku unushi ku ka̱ci ka̱ ni.

\VS{12}Ka̱ta̱ u ɗika ka̱mbu tukpa n a̱ga̱ruwa̱shi akina a na u kenuki a katalikalyuka a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. Ka̱ta̱ u kenuku a̱kuꞋun e re tukpa a̱ a̱va̱ a̱ ma̱gula̱ni a na i wiyi mayin, ka̱ta̱ u zuwa le a̱ kucina̱ ku kakashi ku utsutsu ka.

\VS{13}Wi ta̱ a̱ kutsungu a̱vu a̱ ma̱gula̱ni a akina a̱ a̱ga̱ruwa̱shi a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ ka̱nga̱ ka̱ a̱vu a̱ ma̱gula̱ni a ka̱ kimba̱ ubuta̱ u ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka kutakpa unushi ka, adama a na u kuwa̱ ba.

\VS{14}Ka̱ta̱ u kenuku mpasa n kobomburon ma ka̱ta̱ u uka punu ka̱jivu ka̱ ni u vishangu e kelime ka̱ ka̱kuya̱mkpa̱tsu a uɓon u kasana va akpati va, ka̱ta̱ kpamu u vishangu n yoku n ka̱jivu ka̱ ni ali kucindere a̱ ubuta̱ u ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka kutakpa unushi ka.


\par }{\PP \VS{15}<<Ka̱ta̱ u kiɗa ma̱ga̱ji adama e kuneꞋe ku unushi u uma, ka̱ta̱ u uka nu mpasa punu a asuvu a kakashi ku utsutsu ka, tsu na u yaꞋin nu mpasa n kobomburon ma. U vishangu n ɗa e kelime ka gaɗi vu ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka Akpati vu Uzuwakpani.

\VS{16}Nannai ɗa u kutakpa unushi wu Ubuta̱ u na u laꞋi n Ciɗa adama a unata u uma a Isaraila n unushi u le. U doku u yaꞋan kpamu nannai m Ma̱va̱li mo Oɓolo, ma na mi koɓolo n ele a̱ ka̱tsuma̱ ku unata u le.

\VS{17}Babu vuza n na u kuꞋuwa punu a̱ Ma̱va̱li ma a ayin a na Haruna u uwai punu kuyaꞋan kutakpa ku unushi a̱ Ubuta̱ u na u laꞋi n Ciɗa, ali sai ayin a na wu uta̱i pulai, wana ɗai u kotso kutakpa unushi u ni, n u kpaꞋa u ni koɓolo n wa aza a Isaraila.

\VS{18}Ka̱ta̱ wu uta̱ lo a̱ ubuta̱ u katalikalyuka ka Vuzavaguɗu ka̱ta̱ u yaꞋanka kaꞋa kutakpa ku unushi. Wi ta̱ e kukenuku mpasa n kobomburon nu mpasa m ma̱ga̱ji ma, ka̱ta̱ u tsungu a gaɗi va avana a katalikalyuka dem.

\VS{19}Ka̱ta̱ u vishangu mpasa n yoku ɗe n ka̱jivu ka̱ ni ali kucindere, adama a na u bonoko katalikalyuka ka ciɗa ka̱ta̱ we erengu kaꞋa adama a unata u uma a Isaraila.


\par }{\PP \VS{20}<<A ayin a na baci Haruna u kotsoi kuyaꞋan kutakpa ku unushi o Mololo ma na ma laꞋi n Ciɗa m Ma̱va̱li mo Oɓolo n katalikalyuka, mayun ɗa u tuka̱ m ma̱ga̱ji ma wuma ma.

\VS{21}Wi ta̱ a kukiyangu ekiye a̱ ni zuva a kaci ka̱ ma̱ga̱ji ka wuma ma. Ka̱ta̱ u dansa e keteshe ra̱ka̱ unushi n ka gbani-gbani ka uma a Isaraila, m menderu me le ra̱ka̱ n ka wasasa feu. Ka̱ta̱ u zuwaka u ɗa ma̱ga̱ji ma a kaci ra̱ka̱, yeve u loko maꞋa a kubana e meremune, n utsura we ekiye u vuza na wi a kuyaꞋan ulinga wa.

\VS{22}Ma̱ga̱ji ma mi ta̱ a kuɗika unushi u uma a Isaraila ra̱ka̱, ka̱ta̱ a̱ ka̱sukpa̱ yi u laza a kubana e meremune, a̱ ubuta̱ u na vuza wi ɗe ba.


\par }{\PP \VS{23}<<Ka̱ta̱ Haruna u uwa punu a̱ Ma̱va̱li ma, ka̱ta̱ u foɗo aminya a tsuganu a na a yaꞋin n arikinlai kafu u uwa a̱ ubuta̱ u na u LaꞋi n Ciɗa wa, ta ɗe kpamu u kuka̱sukpa̱ a ɗa.

\VS{24}Ka̱ta̱ u sumba̱ m mini ɗe a̱ ubuta̱ u ciɗa wa, ka̱ta̱ u uka aminya a̱ ni. Ka̱ta̱ wu uta̱ pulai u yaꞋan alyuka o kusongu adama a̱ ka̱ci ka̱ ni, n alyuka o kusongu a uma feu, adama a na u takpa unushi u ni n u uma dem.

\VS{25}Wi ta̱ ta na ke o kusongu ushuma u kuneꞋe ku unushi ka zuva a katalikalyuka.

\VS{26}Vuma na u ka̱sukpa̱i ma̱ga̱ji ma lazai e meremune a̱ ubuta̱ u Azazel va, mayun ɗa u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ u sumba̱ m mini. Ka̱ta̱ u bono a̱ ka̱tsura̱ ka.

\VS{27}Kobomburon m ma̱ga̱ji me kuneꞋe ku unushi ka, n na a̱ tuka̱i nu mpasa n le punu a̱ ubuta̱ u ciɗa adama a kutakpa ku unushi ka, mayun ɗa a̱ uta̱ka̱ le pulai vu ka̱tsura̱ va. I ta̱ o kusongu ukpan u le, n inyama n a̱wiya̱n dem ra̱ka̱.

\VS{28}Vuma na u songi le va wi ta̱ a̱ kuza̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ u sumba̱ m mini kafu u bono punu a̱ ka̱tsura̱ ka.


\par }{\PP \VS{29}<<Nava wi ta̱ o kokpo ɗa̱ wila̱ u na u kukotso ba. A kanna ka kupa ko wotoi u cindere dem ya kuyaꞋan ta̱ kakuli, ya kuyaꞋan ulinga kpamu ba, ko avu vuza likuci ko komoci ka na ki ida̱shi n a̱ɗa̱.

\VS{30}Adama a na a kanna ka nanlo ganu wi ta̱ a kutakpaka ɗa̱ unushi, adama a na o bonoko ɗa̱ ciɗa. Ka̱ta̱ yo okpo aza a babu unata u Vuzavaguɗu.

\VS{31}Wi ta̱ o kokpo ɗa̱ kanna ka kuvuka tsu kanna ka Ashibi, yi ta̱ feu a kuyaꞋan kakuli. Wila̱ u nampa wi ta̱ o kokpo u na u kukpa̱ɗa̱ kukotso wa̱ ɗa̱.

\VS{32}Ganu vu na a zagbai ɗa kpamu a̱ tsunki ni maniꞋin me kerengu adama a na u ka̱na̱ka̱ esheku a̱ ni wo okpo ganu vu gbayin, a̱yi ɗa u kuyaꞋansa kavasa ka kutakpa ku unushi. Wi ta̱ a kuꞋuka aminya a tsuganu.

\VS{33}Wi ta̱ a kutakpa unushi adama a̱ ubuta̱ u ciɗa, n ubuta̱ u Ma̱va̱li mo Oɓolo n katalikalyuka feu, u yaꞋanka kpamu anan ganu n uma ra̱ka̱.

\VS{34}Na va wi ta̱ o kokpo ɗa̱ wila̱ u babu uteku, u na i kuyaꞋansa adama a kutakpa ku unushi ku uma a Isaraila a̱ ka̱ya̱ dem.>> Ɗa ta na Musa u yaꞋin nannai derere tsu na Vuzavaguɗu u tonukoi ni.




\par }\Chap{17}{\SH A̱ sa̱nka̱ ta̱ kutakuma mpasa n na a laluki
\par }
{\PP \VerseOne{1}Vuzavaguɗu u danai Musa,

\VS{2}<<YaꞋan kadanshi n Haruna n olobo a̱ ni n uma a Isaraila dem ka̱ta̱ vu dana le. Na ɗa ili i na Vuzavaguɗu u danai.

\VS{3}Vuma vi Isaraila na baci dem u nekei alyuka a kanaka, ko ka̱giri ko ma̱ga̱ji punu a asuvu a̱ ka̱tsura̱ ka uma ko pulai,

\VS{4}a na wa̱ tuka̱i a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo tsu kuneꞋe a kubana u Vuzavaguɗu. Vuma vu nanlo wo okpo ta̱ ka uni ka uma, vuza na u tsu lolotongu mpasa. U gaꞋan ta̱ feu e pece yi n uma.

\VS{5}I na i zuwai wila̱ u nampa i ɗaɗa, adama a na uma a Isaraila a̱ ka̱sukpa̱ kuyaꞋan alyuka a nnama pulai. U kuzuwa ta̱ uma a̱ tuka̱ n alyuka e le a̱ ubuta̱ u ganu a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo, adama na u neke a ɗa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu tsu kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱.

\VS{6}Ganu wi ta̱ a kuvishangu mpasa a katalikalyuka ka Vuzavaguɗu a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo, ka̱ta̱ kpamu u songu ushuma wo okpo ma̱gula̱ni mu uyoꞋo a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu.

\VS{7}Uma o kudoku e kuneke alyuka a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ma̱li a na a yaꞋin tsu malala ba, ele na uma a ci yaꞋan tsugbani a̱ ubuta̱ u kutono le. Wila̱ u nampa mayun ɗa, u ɗaɗa u na o kutono ali a kubana a tsukaya tsu na tsa̱ kuta̱wa̱.


\par }{\PP \VS{8}<<Dana le, vuma vi Isaraila dem ko komoci ka na ki ida̱shi n ele, ɗa baci u yaꞋin kuneꞋe ku kusongu ko alyuka,

\VS{9}ɗa u kpamu u kpa̱ɗa̱i kutuka̱ a ɗa a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo adama a na u lyuka u Vuzavaguɗu. Vuma nanlo u gaꞋan ta̱ e pece yi n uma a̱ ni.


\par }{\PP \VS{10}<<Ɗa baci vuma vi Isaraila dem ko komoci ka na ki punu ida̱shi n ele u takumai mpasa n na a laluki, mpa Vuzavaguɗu mi ta̱ a kuyaꞋan tsurala n a̱yi, ka̱ta̱ kpamu m pece yi n uma a̱ ni.

\VS{11}Adama a na wuma wi ili ra̱ka̱ wi ta̱ a mpasa, ɗa kpamu n nekei n ɗa wa̱ ɗa̱ adama a na n ɗa m bonoko ɗa̱ ciɗa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu a katalikalyuka, adama a na mpasa n ɗaɗa n kutuka̱ n wuma.

\VS{12}I ɗaɗa i zuwai ɗa n danai uma a Isaraila, Ka̱ta̱ i takuma mpasa n na a laluki ba, ko a̱ɗa̱ ko komoci ka na ki ida̱shi n a̱ɗa̱.


\par }{\PP \VS{13}<<Ɗa baci kpamu vuza vi Isaraila ko komoci kana ki ida̱shi punu wa̱ ɗa̱ u banai kutambu ɗa wu unai manama ko manunu ma kutakuma, sai u kiɗa maꞋa u va̱ma̱ mpasa ma ka̱ta̱ u ciɗa̱ngu n ɗa n kayala,

\VS{14}adama a na wuma wi ili dem ta punu wi a mpasa. I ɗaɗa i zuwai ɗa n danai uma a Isaraila, Ka̱ta̱ i takuma mpasa ba, adama a na wuma wi ili i wuma ra̱ka̱ ta punu wi a mpasa. vuza na baci de dem u yaꞋin nannai i ta̱ e kupece yi n uma a̱ ni.

\VS{15}Yaba dem vu na wi vuza va aza a Isaraila ko komoci ka na baci dem ka takumai ili na i kuwa̱i, ko manama ma na toku wu unai. Mayun ɗa u za̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni ka̱ta̱ u sumba̱ m mini. Ko n nannai wi ta̱ o kokpo n unata ali a kubana kulivi, kafu wo okpo vuza ciɗa.

\VS{16}Ama ɗa baci u iwain kuza̱Ꞌa̱ aminya a̱ ni, ko kpamu u iwain kusumba̱, wi ta̱ a kutakacika adama a̱ unushi u ni.>>




\par }\Chap{18}{\SH Wila̱ adama a tsugbani
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa,

\VS{2}<<YaꞋan kadanshi n uma a Isaraila ka̱ta̱ vu dana le, Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

\VS{3}Ka̱ta̱ i yaꞋan uteku tsu na aza a Masar a ci yaꞋan ba, a̱ ubuta̱ u na yi ishi n ida̱shi. Ka̱ta̱ kpamu i yaꞋan tsu na a ci yaꞋan ɗe a iɗika i KanaꞋana ba, a̱ ubuta̱ u na n kubanka ɗa̱. Ka̱ta̱ i ɗika kuyongo ku le ba.

\VS{4}I tono wila̱ u va̱ n kadanshi ka̱ va̱ mayin, mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

\VS{5}Tonoi kadanshi ka̱ va̱ n wila̱ u va̱, adama a na vuma na baci u tonoi u ɗa wi ta̱ a̱ kuciya̱ wuma. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{6}<<Ka̱ta̱ vuza u yaꞋan tsugbani n vuza na i kumaci kute ba. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.

\VS{7}Ka̱ta̱ vu goyo eshevu a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan tsugbani n a̱na̱vu ba. A̱na̱vu a ɗa, ka̱ta̱ vu yaꞋan tsugbani n a̱yi ba.

\VS{8}Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani n sheku va̱ a̱na̱ku a̱ nu ba. Adama a na nannai wi ta̱ a̱ kutuka̱ n kugoyi we eshevu.

\VS{9}Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani n tavu ba, ko mekere me eshevu ko kpamu mekere ma̱ a̱na̱vu, ko a matsa ɗa̱ a kpaꞋa ku te ko a kpaꞋa ku yoku kau.

\VS{10}Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani m matsukaya ma̱ nu ko vashi vu nu ba. Nannai wi ta̱ a̱ kutuka̱ wu n kugoyi.

\VS{11}Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani m mekere ma na yi tsuna̱ku kakau ba, adama a na tavu ɗa wi feu.

\VS{12}Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani n a̱na̱vu e keꞋen ba, adama a na a̱yi feu a̱na̱vu a ɗa.

\VS{13}Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani n a̱na̱vu e keꞋen ko mokoshi ma̱ ni ba, adama a na a̱yi va feu a̱na̱vu a ɗa.

\VS{14}Ka̱ta̱ vu goyo eshevu e keꞋen a̱ nu, a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan tsugbani n vuka vi ni ba. Adama a na a̱yi feu a̱na̱vu e keꞋen a ɗa wu.

\VS{15}Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani n kejene ka̱ nu ba, adama a na a̱yi vuka vu kolobo vu nu ɗa, vi yaꞋan tsugbani n a̱yi ba.

\VS{16}Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani n vuka vu mokoshi ma̱ nu ko vangu vu nu ba, nannai wi ta̱ a kuzuwa o okpo n kugoyi.

\VS{17}Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani n vuka m mekere ma̱ ni ba. Ka̱ta̱ kpamu vi yaꞋan tsugbani n vashi ni ba, ko ma na mekere ma̱ ni ma matsai ko matsukaya. Dem vi le umaci u te u ɗa yi, kuyaꞋan nannai va ukuna u gbani u ɗa.

\VS{18}Ka̱ta̱ vi ɗika vangu vu vuka vu nu, ali vi yaꞋan tsugbani n a̱yi ba, nannai wi ta̱ a kuzuwa o okpo vuza n sheku vi ni.


\par }{\PP \VS{19}<<Ka̱ta̱ vu vaku n vuka a ayin a na wi e kene kusumbu ba, adama a na wi ta̱ nu nshinda̱.

\VS{20}Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani n vuka vu vuza na yi ida̱shi ɗeɗevu ba. Nannai wi ta̱ a kuzuwa wu vo okpo n nshinda̱.

\VS{21}Ka̱ta̱ vi neke muku n nu tsa alyuka a̱ ubuta̱ u ka̱ma̱li ka na e ci ɗeke Moleka ba, adama a na u gaꞋan vi neke kula ku Ka̱shile ka̱ nu wono ba. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.

\VS{22}Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani n tovu vali, tsu na va kuvaku m mavuka ba. Nannai va ili yu unata i ɗa.

\VS{23}Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani m manama ba, ta lo va̱ kila̱kpa̱ ka̱ci ka̱ nu. Mavuka feu, ma kuyaꞋan tsugbani m manama ba, nannai va ili yu unata i ɗa.


\par }{\PP \VS{24}<<Ka̱ta̱ yi ila̱kpa̱ ka̱ci ka̱ ɗa̱ tsu nampa ba, adama a na ta uma a iɗika i na mi o kuloko adama a̱ ɗa̱ i la̱nga̱sa̱i ka̱ci ke le nannai.

\VS{25}Ɗaɗa iɗika ya ra̱ka̱ yo okpoi n unata, ɗa n takacikai i ɗa adama a̱ unushi u ni, ali ta na i lokoi aza a na i punu ida̱shi wa̱ ni ra̱ka̱.

\VS{26}Ama a̱ɗa̱ mayun ɗa i tono wila̱ u va̱ n kadanshi ka̱ va̱. Ka̱ta̱ i yaꞋan ko ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ki ili yu unata ya ba, nannai ɗa feu n komoci ka na ki ida̱shi n a̱ɗa̱ ko vuza vu umaci.

\VS{27}Adama a na aza a na o yongoi iɗika i nanlo n cau a yaꞋansa ta̱ ili i nanlo ya, ɗa iɗika ya yo okpoi n unata.

\VS{28}Ɗa baci yi ila̱kpa̱i iɗika ya, i ɗa yi ta̱ a kuꞋiwan ɗa̱ tsu na i ɗa i iwain aza a na ishi punu kafu a̱ɗa̱.

\VS{29}Vuza na baci u yaꞋin ili yu unata i te a̱ ka̱tsuma̱ ki i ɗa, mayun ɗa vuma nanlo i ta̱ o kuloko yi punu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a Isaraila.

\VS{30}Tonoi wila̱ u va̱ u na n zuwakai ɗa̱, ka̱ta̱ i yaꞋan ili yu unata i yoku a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i na uma a na o yongoi a iɗika ya kafu a̱ɗa̱ a yaꞋansai ba. Ka̱ta̱ yi ila̱kpa̱ ka̱ci ka̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan ki ili yu unata ba. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.>>




\par }\Chap{19}{\SH Wila̱ adama a ukuna u ciɗa n kuyaꞋan ku kasingai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa,

\VS{2}<<YaꞋan kadanshi n uma a Isaraila ka̱ta̱ vu dana le, yongoi ciɗa adama a na Mpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ mi ta̱ ciɗa.

\VS{3}Yaba dem u cikpa a̱na̱ku a̱ ni n esheku a̱ ni, ka̱ta̱ kpamu u ciɓa n kanna ka Ashibi ka̱ va̱. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

\VS{4}Ka̱ta̱ i bono kutono a̱ma̱li ko i yimaka ka̱ci ka̱ ɗa̱ a̱ma̱li a̱ iyum ba. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.


\par }{\PP \VS{5}<<Ayin a na baci yi e kuneke alyuka a ida̱shi i singai u Vuzavaguɗu, nekei a ɗa tsu na a ɗa a̱ kuciya̱ wishi adama a̱ ɗa̱.

\VS{6}I ta̱ a kutakuma inyama ya a kanna ka na i lyukai i ɗa ko kpamu kayin ka asa baci, i na baci i buwai ali a kanna ka tatsu, i ta̱ o kusongu i ɗa.

\VS{7}Ɗa baci a lyaꞋi a ɗa a kanna ka tatsu, o okpo ta̱ unata, alyuka a i kisa ba.

\VS{8}Vuza na baci de dem u lyaꞋi a ɗa, atakaci i ta̱ o kokpo a kaci ka̱ ni, adama a na u la̱nga̱sa̱ ta̱ ili i ciɗa i Vuzavaguɗu, Vuma nanlo i ta̱ e kupece yi n uma a̱ ni.


\par }{\PP \VS{9}<<Yi baci a kukyaꞋa ili i na i cimbai, ka̱ta̱ i kyaꞋa ali a kubanka iga̱Ꞌin a ashina a̱ ɗa̱ ba, ko kpamu i tono i ɗaya i na i buwai ɗa̱ ba.

\VS{10}Ka̱ta̱ kpamu i bana kuɗayu ka ashina a itacishi a̱ ɗa̱ ba, ko kpamu i ta̱ɗa̱ umaci wu nɗanga u na u yikpa̱i a iɗika ba. ka̱sukpa̱ka̱i aza a unambi n omoci. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.


\par }{\PP \VS{11}<<Ka̱ta̱ i yaꞋan uboki ba. Ka̱ta̱ i yaꞋan aꞋuwa ba. Ka̱ta̱ i doronoi ba.

\VS{12}Ka̱ta̱ i yaꞋan akucina a aꞋuwa n kula ku va̱ ba, nannai va ɗa i kugoyo kula ku Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{13}<<Ka̱ta̱ i ya̱nsa̱ vuza na yi ida̱shi koɓolo i fa̱ba̱na̱ ili i ni ba. Ka̱ta̱ i ka̱na̱ katsupu ka vuza na u yaꞋankai ɗa̱ ulinga ali a kubana a kanna ko yoku ba.\XREF{}{{\XO 19:13 }{\XO{19:13
}}{\XT{Wil 24:14, 15}}}

\VS{14}Ka̱ta̱ i shika kagulani ko kpamu i shikpa̱ka̱ ka̱yimba̱ kaguta adama a na u ta̱ɗa̱tsa̱ ba, ama pana wovon u Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{15}<<Ka̱ta̱ i yaꞋansaka kasingai ba, ka̱ta̱ i iwan aza a unambi i kucikpa i ciga aza a̱ uciyi ba. Ama kiɗa afada derere n tovu.

\VS{16}Ka̱ta̱ i ka̱na̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ n i la̱nga̱sa̱i otoku a̱ ɗa̱ n kadanshi ka aꞋuwa ba. Ka̱ta̱ vu dansa kagbanigbani ka na ka kutakacika wuma u tovu ba. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{17}<<Ka̱ta̱ vu iwan toku nu a̱ ka̱ɗu ba. Ama dansuka tovu mejege adama a na ka̱ta̱ avu feu vi yaꞋan unushi adama a̱ ni ba.

\VS{18}Ka̱ta̱ vu la̱nsa̱ uye u kutsupa ko vu ka̱na̱ tovu a̱ ka̱ɗu ba, ama ciga tovu tsu ka̱ci ka̱ nu. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.\XREF{}{{\XO 19:18 }{\XO{19:18
}}{\XT{Mat 5:43; 19:19; 22:39; Mar 12:31; Luk 10:27; Rom 13:9; Gal 5:14; Yak 2:8}}}


\par }{\PP \VS{19}<<Tonoi wila̱ u va̱. Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ ilikuzuwa kakau i zamansanai ba. Ka̱ta̱ i ca̱Ꞌa̱ icuꞋu kakau ali ugboku u re a kashina ke te ba. Ka̱ta̱ i uka motogu ma na a caꞋi n tsugbere kakau ba.


\par }{\PP \VS{20}<<Ɗa baci vuza u yaꞋin tsugbani n kagbashi ke mekere ka na a̱ ka̱na̱ka̱i ɗe vuza yoku, ama ka̱ta̱ ta na a tsupa a na a̱ uta̱ka̱ yi a ugbashi wa ba. Dem n nannai u gaꞋan ta̱ a takacika le ama ka̱ta̱ a una le ba, adama a na ka̱ta̱ u kotso tsugbashi tsa ba.

\VS{21}Mayun ɗa vuza va u tuka̱ n ka̱giri tsu kuneꞋe adama a katsupu ku unushi, ka̱ta̱ e neke Vuzavaguɗu a̱ utsutsu u Ma̱va̱li mo Oɓolo.

\VS{22}N ka̱giri ke kuneꞋe adama a katsupu ku unushi ka ɗaɗa ganu u kuyaꞋanka yi kavasa ka kutakpa unushi u Vuzavaguɗu adama a̱ unushi u na u yaꞋin ka̱ta̱ a cinukpaka yi u ɗa.


\par }{\PP \VS{23}<<Ayin a na baci i uwai a iɗika i KanaꞋana ya ɗa i shikpa̱i nɗanga n kulyaꞋa, i ɗika umaci u le wo okpo ɗa̱ ili yu unata, ali a̱ya̱ a tatsu. A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ a nanlo a, ka̱ta̱ vuza u lyaꞋa ba.

\VS{24}A̱ ka̱ya̱ ka̱ na̱shi umaci wa ra̱ka̱ wi ta̱ o kokpo ciɗa, kuneꞋe ku ucikpi u Vuzavaguɗu.

\VS{25}Ama a̱ ka̱ya̱ ka tawun yi ta̱ a kufuɗa kulyaꞋa umaci u le wa. I yaꞋan baci nannai nɗanga n ɗa̱ mi ta̱ a kumatsa n a̱bunda̱i. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.


\par }{\PP \VS{26}<<Ka̱ta̱ i takuma inyama nu mpasa ba. Ka̱ta̱ i yaꞋan kula̱na̱ ko tsuboci ba.

\VS{27}Ka̱ta̱ i puna a̱nji a na i iga̱Ꞌin ya aci a̱ ɗa̱ ko kpamu ntsa̱ka̱ n ɗa̱ ba.

\VS{28}Ka̱ta̱ i ɗana ikyamba i ɗa̱ a ayin a na yi a kpalu ka aza a na a̱ kuwa̱i ɗe ba, ko kpamu i ɗana ikpoko a ikyamba i ɗa̱ ba. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{29}<<Ka̱ta̱ vu la̱nga̱sa̱ mekere ma̱ nu vu zuwa yi kuyaꞋan tsugbani a̱ ubuta̱ u kutono wa̱ a̱ma̱li ba, ɗa baci vi yaꞋin nannai vu bono ta̱ kutono a̱ma̱li, iɗika ya ra̱ka̱ yi ta̱ a kushana n kawuya.

\VS{30}Ciɓai n kanna ka Ashibi ka̱ va̱, ka̱ta̱ i neke A̱Ꞌisa̱ a̱ va̱ tsugbayin. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{31}<<Ka̱ta̱ i bono kutono ko oboci ko i la̱nsa̱ a̱ma̱li ba, ta lo a̱ kula̱nga̱sa̱ ɗa̱ n unata. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.


\par }{\PP \VS{32}<<Cikpai aza e kelime, nekei aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ tsugbayin, ka̱ta̱ kpamu i neke Ka̱shile ka̱ ɗa̱ tsugbayin. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{33}<<Ɗa baci komoci ka̱ da̱sa̱ngi koɓolo n a̱ɗa̱ a̱ likuci, ka̱ta̱ i takacika yi ba.

\VS{34}YaꞋankai ni derere tsu vuza na yi umaci u te. Cigai ni tsu na i kuciga ka̱ci ka̱ ɗa̱, adama a na a̱ɗa̱ feu yi ishi ta̱ o limoci a iɗika i Masar. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.


\par }{\PP \VS{35}<<Ka̱ta̱ i yaꞋan ulinga n kagisamkpatsu ka aꞋuwa, a̱ ubuta̱ u kugisanku ugaɗi, a̱miki ko ka̱bunda̱i ba.

\VS{36}Kagisamkpatsu ka̱ a̱miki n ku ugaɗi, n ki ili ya̱ a̱bunda̱i, ali n ka̱kunzukpa̱tsu ki ili i na yi mini-mini n ifa dem a yaꞋan ili i mayun. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka na ka̱ uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar.

\VS{37}Ɓa̱na̱i wila̱ u va̱ koɓolo n kadanshi ka̱ va̱ ra̱ka̱ ka̱ta̱ i tono kaꞋa. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.>>




\par }\Chap{20}{\SH Atakaci adama a̱ unushi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa,

\VS{2}<<Dana aza a Isaraila, vuza vi Isaraila dem ko komoci ka baci ki ida̱shi punu a Isaraila, ɗa baci u nekei maku ma̱ ni alyuka u ka̱ma̱li ka na e ci ɗeke Moleka i ta̱ a kuna yi. Aza a̱ likuci a i ta̱ a kuvara yi n atali ali u kuwa̱.

\VS{3}Mi ta̱ a kuzuwaka vuma nanlo va a̱shi, ka̱ta̱ m pece yi n uma a̱ ni, adama a na u neke ta̱ maku ma̱ ni a̱ ka̱ma̱li ka Moleka, u la̱nga̱sa̱ ta̱ kula ku ciɗa ku va̱ ɗa wi ila̱kpa̱i A̱Ꞌisa̱ a̱ va̱.

\VS{4}Ɗa baci uma a̱ likuci a a takpai a̱shi e le, a ayin a na vuza va wi e kuneke maku ma̱ ni alyuka a̱ ka̱ma̱li ka Moleka ka, ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i kuna yi,

\VS{5}mpa mi ta̱ a kutakacika vuma nanlo va n limata i kpaꞋa i ni, ka̱ta̱ m pece yi n uma a̱ ni koɓolo n aza a na o tonoi ni a̱ la̱nga̱sa̱i ka̱ci ke le a̱ ubuta̱ u kutono ku ka̱ma̱li ka Moleka.


\par }{\PP \VS{6}<<Mi ta̱ a kuyaꞋan tsurala n vuza na dem u bonoi a̱ ubuta̱ u kutono ko oboci n a̱ma̱li, mi ta̱ kpamu e kupece yi n uma a̱ ni.

\VS{7}Ka̱na̱i ka̱ci ka̱ ɗa̱ mayin ka̱ta̱ yo okpo ciɗa, adama a na mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

\VS{8}Ka̱na̱i wila̱ u va̱, ka̱ta̱ i tono u ɗa. Mpa ɗa Vuzavaguɗu na n kubonoko ɗa̱ ciɗa.

\VS{9}Ɗa baci vuza u shikai esheku a̱ ni ko a̱na̱ku a̱ ni, i ta̱ a kuna yi. Adama a na u shika ta̱ esheku a̱ ni n a̱na̱ku a̱ ni, mpasa n ni tana mi ta̱ o kutono yi.\XREF{}{{\XO 20:9 }{\XO{20:9
}}{\XT{Kut 21:17; Mat 15:4; Mar 7:10}}}


\par }{\PP \VS{10}<<Ɗa baci vuza u yaꞋin tsugbani n vuka vu vutoku ni, vuza va koɓolo n vuka va dem i ta̱ a kuna le.

\VS{11}Ɗa baci vuza u yaꞋin tsugbani n vuka ve esheku, u goyo ta̱ esheku ta na. Vuza va koɓolo n vuka va i ta̱ a kuna le dem, mpasa mu ukpa̱ n le mi ta̱ o kokpo a kaci ke le.

\VS{12}Ɗa baci vuza u yaꞋin tsugbani n kejene ka̱ ni, dem vu le i ta̱ a kuna le. Adama a na i na a yaꞋin va ili yu unata i ɗa, mpasa mu ukpa̱ n le mi ta̱ o kokpo a kaci ke le.

\VS{13}Ɗa baci vali u yaꞋin tsugbani n toku vali uteku tsu maku ma vuka, dem vu le a yaꞋan ta̱ ili yu unata. Ra̱ka̱ vu le i ta̱ a kuna le, mpasa mu ukpa̱ n le mi ta̱ o kokpo a kaci ke le.

\VS{14}Ɗa baci vuza u zuwai mekere n a̱na̱ku a̱ ni, a yaꞋan ta̱ kagbanigbani. Vuza va koɓolo n a̱ma̱ci a ra̱ka̱ mayun ɗa o songu le n akina ali a̱ kuwa̱, adama a na ka̱ta̱ ka gbani-gbani ka yimkpa a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ ba.

\VS{15}Ɗa baci vuza u yaꞋin tsugbani m manama, i ta̱ a kuna yi, ka̱ta̱ feu a una manama ma.

\VS{16}Ɗa baci vuka vu gbagai manama adama a na u yaꞋan tsugbani m maꞋa, vuka va koɓolo m manama i ta̱ a kuna le. Mayun ɗa a una le, mpasa mu ukpa̱ n le mi ta̱ o kokpo a kaci ke le.


\par }{\PP \VS{17}<<Ɗa baci vuza u zuwai taku ni, mekere me esheku ko ma̱ a̱na̱ku, ali ɗa tana a asai koɓolo, a yaꞋan ta̱ ili i wono. I ta̱ o kuloko le a̱ a̱shi a uma. U neke ta̱ taku ni wono, i ta̱ a kutakacika yi.

\VS{18}Ɗa baci vuza u vaki n vuka a ayin a̱ kusumbu a̱ ni, nannai va u la̱nga̱sa̱ ta̱ tsu na kusumbu ki a nwalu, wu uta̱ka̱ ta̱ kpamu ukuna u kusumbu u ni e keteshe. Dem vu le i ta̱ e kupece le n uma e le.

\VS{19}Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani n vangu va̱ a̱na̱vu ko taku ve eshevu ba, adama a na nannai va wi ta̱ a̱ kutuka̱ n ili i wono a̱ ubuta̱ u kumaci, ra̱ka̱ vi le i ta̱ a kutakacika le.

\VS{20}Ɗa baci vuza u yaꞋin tsugbani n vila̱ku ni, u goyo ta̱ esheku e keꞋen a. Unushi u nanlo wi ta̱ o kutono le, i ta̱ a̱ kukuwa̱ nannai babu limata.

\VS{21}Ɗa baci vuza u zuwai vuka vu mokoshi ma̱ ni a̱yi biꞋi lo n wuma, u yaꞋan ta̱ ili yu unata. U neke ta̱ mokoshi ma̱ ni ma ili i wono, i ta̱ a̱ kukuwa̱ babu muku.


\par }{\PP \VS{22}<<Ɓa̱na̱i wila̱ u va̱ n kadanshi ka̱ va̱ ra̱ka̱ ka̱ta̱ i tono kaꞋa, adama a na a iɗika i na mi a kubanka ɗa̱ va, ka̱ta̱ i iwan ɗa̱ ba.

\VS{23}Ka̱ta̱ i yaꞋan ida̱shi uteku tsu uma a na mi o kuloko a̱ ubuta̱ u na yi a kubana va ba. Adama a na ele va a yaꞋansa ta̱ ili i nampa ya ra̱ka̱, i ɗaɗa i zuwai ɗa n iwain le.

\VS{24}Ama mpa n dana ɗa̱ ta̱ <Yi ta̱ a kisa iɗika i le, mi ta̱ e kuneke ɗa̱ i ɗa yo okpo i ka̱ci ka̱ ɗa̱, iɗika i na yi m maniꞋin n tsuta̱ ka̱u.> Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, vuza na u zagbai ɗa̱ kau a̱ ka̱tsuma̱ ki iɗika.

\VS{25}Mayun ɗa i yeve kupece nnama n ciɗa koɓolo n aza a unata, nnu n ciɗa kpamu koɓolo n aza a unata. Ka̱ta̱ yi ilukpa̱ ka̱ci ka̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ u kutakuma nnama mu unata ko nnu, ko ili yu unata i na yi kurono a̱tsuma̱ e le a iɗika, i na mu utuka̱i ɗe kau ba.

\VS{26}Yi ta̱ a̱ kokpo ciɗa wa̱ va̱, adama a na mpa Vuzavaguɗu mi ta̱ ciɗa, ɗa n zagbai ɗa̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka aduniyan yo okpo uma a̱ va̱.


\par }{\PP \VS{27}<<Ɗa baci vali ko vuka vi a kuyaꞋan tsuboci nu nkunu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, i ta̱ a̱ kuna yi. A̱ɗa̱ ɗa ya kuvara yi n atali, mpasa mu ukpa̱ n ni mi ta̱ o kokpo a kaci ka̱ ni.>>




\par }\Chap{21}{\SH Wila̱ adama a anan Ganu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Vuzavaguɗu u danai Musa, <<YaꞋan kadanshi n anan ganu, olobo a Haruna, ka̱ta̱ vu dana le ka̱ta̱ ganu u uka ka̱ci ka̱ ni nshinda̱ adama a kusaꞋwa vuma vi ni vi yoku vu na vu kuwa̱i ba,

\VS{2}sai ka̱kpisa̱ ka na ki vuza gbagu ni, a̱na̱ku ko esheku a̱ ni, kolobo ko mekere ma̱ ni, ko vuza ni,

\VS{3}ko taku ni vu na ka̱ta̱ u yevei vali ba, ɗa kpamu katsura ka̱ ni ki wa̱ ni adama a na ka̱ta̱ wi n vali ba.

\VS{4}Ka̱ta̱ wi ilukpa̱ ka̱ci ka̱ ni n vuma vu na wi vuza ni adama a kumaci ku yolo ku na ku ɓolongi le ba.

\VS{5}Ka̱ta̱ anan ganu a puna a̱nji a aci e le, ko a lapula iga̱Ꞌin yi ntsa̱ka̱ n le, ko a ɗana ikyamba i le ba.

\VS{6}Mayun ɗa o okpo ciɗa u Ka̱shila̱ ke le, kpamu ka̱ta̱ a̱ la̱nga̱sa̱ kula ku Ka̱shila̱ ku le ba. Adama a na ele ɗa e ci neke Vuzavaguɗu kuneꞋe ku na a kuyaꞋan n akina, ilikulya i Ka̱shile ke le.

\VS{7}Ka̱ta̱ a zuwa a̱ma̱ci a na a̱ la̱nga̱shi ka̱ci ke le n tsugbani ba, ko kpamu a̱ ɗa̱nga̱i a̱ ubuta̱ u na ishi o yolo ba, adama a na anan ganu i ta̱ ciɗa a̱ ubuta̱ u Ka̱shile ke le.

\VS{8}Ɗikai le aza ciɗa, adama a na a tsu lyuka ta̱ ilikulya u Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Ɗikai le uma a ciɗa, adama a na mpa Vuzavaguɗu mi ta̱ ciɗa. Mpa ɗa vuza na u yaꞋin ɗa̱ ciɗa, vuza na u lyukai ɗa̱ ɗa u zagbai ɗa̱ kau, ci ili i ciɗa.

\VS{9}Ɗa baci mekere ma ganu ma la̱nga̱shi ka̱ci ka̱ ni ɗa wo okpoi kashakanlai, u neke ta̱ dada vi ni wono, I ta̱ o kusongu yi a kina.


\par }{\PP \VS{10}<<Ganu gbayin, a̱yi na wi kelime n anan ganu a na a buwai, ali ɗa a sukumakai ni maniꞋin me kerengu a kaci, ɗa kpamu u ciya̱i utsura u kuꞋuka motogu ma tsuganu. Ka̱ta̱ u ka̱sukpa̱ ka̱nji ka̱ ni babu uza̱ɗukpi ba, ko kpamu u kara motogu ma̱ ni adama a̱ una̱mgbuka̱tsuma̱ ba.

\VS{11}Ka̱ta̱ u uwa ubuta̱ u na ka̱kpisa̱ ki ba. Ka̱ta̱ u uka ka̱ci ka̱ ni nshinda̱ ba, ko esheku a̱ ni ko a̱na̱ku a ɗa baci a̱ kuwa̱i.

\VS{12}Ka̱ta̱ u ka̱sukpa̱ A̱Ꞌisa̱ a̱ Ka̱shile u bana u la̱nga̱sa̱ ka̱ci ka̱ ni a̱ ubuta̱ u ka̱kpisa̱ ba, a̱yi wi ta̱ ciɗa adama a maniꞋin me kerengu ma̱ Ka̱shile ka̱ ni, ma na a sukumakai ni a kaci. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.

\VS{13}Vuka vu na ganu u kuzuwa, wo okpo mekere ma na ka̱ta̱ me yevei vali ba.

\VS{14}Ka̱ta̱ u zuwa vuka vu na vali ni vu kuwa̱i ba, ko vuka vu na vu ɗa̱nga̱i o yolo, ko kpamu vuka vu na vu na̱mgba̱i n tsugbani ba. Ama mekere ma na me yevei vali ba, punu a kumaci ku ni ta na,

\VS{15}adama a na ka̱ta̱ u la̱nga̱sa̱ ntsukaya n ni a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ku ni ba. Mpa ɗa Vuzavaguɗu, vuza na u yaꞋin ni ciɗa.>>


\par }{\PP \VS{16}Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa,

\VS{17}<<Dana Haruna adama a ntsukaya n na n kuta̱wa̱, ka̱ta̱ vuza vu usa̱n u yawa ɗevu ka̱ta̱ u neke ilikulya u Ka̱shile ka̱ ni ba.

\VS{18}Babu vuza vu usa̱n vu na u kuyawa ɗevu n alyuka ka̱ta̱ u lyuka, ko ka̱yimba̱, ko ma̱kutu, ko vuza vu nsa̱ga̱ɗu ko ma̱kutsuma̱.

\VS{19}Babu vuza vu kune upinda̱ri ko kukiye feu,

\VS{20}ko vuza vu kokondo, ko megejere kute, ko vuza vu mɓa̱la̱ n a̱shi, ko vuza na wi n iciri, ko n kajakata, ko vuza na a̱ uta̱ka̱i arawa.

\VS{21}Babu kumaci ka aza a Haruna ganu ku na u kuyaꞋan n usa̱n u yawa ɗevu ali u neke kuneꞋe ku kusongu u Vuzavaguɗu. Adama a na wi ta̱ n usa̱n, ka̱ta̱ u yawa ɗevu u neke ilikulya u Ka̱shile ka̱ ni ba.

\VS{22}Wi ta̱ a kufuɗa kulyaꞋa ilikulya i na i laꞋi n ciɗa i Ka̱shile ka̱ ni, koɓolo n kuneꞋe ku ciɗa ka feu,

\VS{23}ko n nannai dem, adama a̱ usa̱n u na wi n u ɗa, ka̱ta̱ u yawa ɗevu n kakashi ku ubuta̱ u ciɗa, ko katalikalyuka ba, adama a na ka̱ta̱ wi ilukpa̱ ubuta̱ u ciɗa u va̱ ba. Mpa ɗa Vuzavaguɗu vuza na u bonokoi le ciɗa.>>


\par }{\PP \VS{24}Ɗa ta na Musa u danai Haruna n olobo ni koɓolo n aza a Isaraila ra̱ka̱.




\par }\Chap{22}{\SH KuneꞋe ku na ki ciɗa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa,

\VS{2}<<Dana Haruna m muku mo olobo n ni e reme kuneꞋe ku na aza a Isaraila e nekei mu va n ekiye e re, adama a na ta lo a̱ kula̱nga̱sa̱ kula ku ciɗa ku va̱. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.

\VS{3}Dana le, ili i na i ɗikai gogo na ali a kubana ntsukaya n na n kuta̱wa̱, ɗa baci yaba dem a kumaci ku ɗa̱ wi n unata ɗa kpamu u yawai ɗevu n alyuka a ciɗa a na uma a Isaraila i e kuneke Vuzavaguɗu, vuma nanlo wo kudoku kuyawa ɗevu nu mpa ba. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.

\VS{4}Ɗa baci vuza a kumaci ku Haruna wi n ila̱ga̱jishi i gbani-gbani ko mali ma tsali, wi a kulyaꞋa ilikulya i ciɗa ba, sai ayin a na wo okpoi ciɗa. U saꞋwa baci ili i na i kuwa̱i, ko ugapu u loloi ni, wi ta̱ feu o kokpo n unata.

\VS{5}Ko ɗa baci u saꞋwai ili i wuma i na i tsu rono a̱tsuma̱ a iɗika i na yi n unata, ko vuza yoku na wi n unata, ko we ne u ɗa baci,

\VS{6}vuza na baci u saꞋwai ili tsu nanlo dem, wi ta̱ o kokpo n unata ali a kubana kulivi. Wa kulyaꞋa kuneꞋe ku ciɗa ba, sai ayin a na u sumba̱i m mini.

\VS{7}Ama kanna ka̱ yikpa̱ baci, wi ta̱ o kubono ciɗa, a ayin a nanlo a ɗa u kufuɗa wa lyaꞋa kuneꞋe ku ciɗa ka, adama a na ilikulyaꞋa i ni i ɗa.

\VS{8}Ka̱ta̱ u takuma agifa ba, ko kpamu ili i na toku manama wu unai ba. Nannai wi ta̱ a kuzuwa yi wo okpo n unata. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.

\VS{9}Mayun ɗa anan ganu o tono wila̱ u va̱, adama a na ta lo a yaꞋan unushi ka̱ta̱ a̱ kuwa̱ a na a iwain kutono wila̱ u va̱. Mpa ɗa Vuzavaguɗu vuza na u bonokoi ɗa̱ ciɗa.


\par }{\PP \VS{10}<<Ka̱ta̱ vuza gbani na wi ganu ba u lyaꞋa kuneꞋe ku ciɗa ba, ka̱ta̱ feu komoci ko vuza vu zamalinga vi ni feu a lyaꞋa ba.

\VS{11}Ama ɗa baci ganu u tsulai kagbashi n ikebe i ni, kagbashi ka ki ta̱ a kufuɗa ka lyaꞋa, n yaba dem vu na a matsai a kpaꞋa ku ni wi ta̱ a ku fuɗa ku lyaꞋa.

\VS{12}Ɗa baci mekere ma ganu mo oloi vuza gbani na wi ganu ba, wi a kulyaꞋa ilikulyaꞋa i ciɗa ba.

\VS{13}Ama ɗa baci mekere ma ganu mo okpoi kagapa, ko wu uta̱i a kpaꞋa ku yolo, ka̱ta̱ kpamu u matsa maku ba, ɗa u bonoi u da̱sa̱ngi a kpaꞋa ku dada ni, uteku tsu na wi ishi mekere ɗe, wi ta̱ a kufuɗa kulyaꞋa ilikulyaꞋa i ciɗa. Ama vuza gbani na wi ganu ba, ka̱ta̱ u lyaꞋa ba.

\VS{14}Ɗa baci vuza na wi ganu ba u lyaꞋi kuneꞋe ku ciɗa babu u yeve, mayun ɗa u bono u tsupa ganu derere i na u lyaꞋi va, koɓolo n ugana u na u yawai i te a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i tawun.

\VS{15}Ka̱ta̱ anan ganu a̱ la̱nga̱sa̱ kuneꞋe ku ciɗa ku na uma a Isaraila a̱ tsu tuka̱ a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu ba,

\VS{16}kuka̱sukpa̱ le a lyaꞋa ilikulya ya, nannai va wi ta̱ a kuzuwa le o ronoko ka̱ci ke le unushi u na a takacika le. Mpa ɗa Vuzavaguɗu, Mpa vu na m bonokoi le ciɗa.>>


\par }{\SH Nnama n na n gaꞋin a yaꞋanka alyuka.
\par }
{\PP \VS{17}Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa u danai,

\VS{18}<<Dana Haruna n olobo a̱ ni koɓolo n uma a Isaraila ra̱ka̱ kadanshi ka nampa. Ɗa baci vuza a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ ko vuza vi Isaraila ko komoci ka na ki punu ida̱shi, ke nekei kuneꞋe adama e kuneꞋe ku kusongu u Vuzavaguɗu, ko adama a na u shatangu akucina ko kuneꞋe ku ucikali,

\VS{19}mayun ɗa u neke kobomburon ko ka̱giri ko ma̱ga̱ji, ma babu uꞋiwin u Ka̱shile, adama a na kuneꞋe ku ni ku ciya̱ wishi adama a̱ ni.

\VS{20}Ka̱ta̱ i tuka̱ n ili yu usa̱n ba, adama a na Vuzavaguɗu wa kisa a ɗa adama a̱ ɗa̱ ba.

\VS{21}Ɗa baci vuza u tuka̱i n ili i kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ u Vuzavaguɗu a ushiga adama a na u shatangu akucina ko kuneꞋe ku ucikali, mayun ɗa vi neke ili i na yi babu uꞋiwin u Ka̱shile adama a na ku ɗa kuciya̱ wishi.

\VS{22}Ka̱ta̱ i neke Vuzavaguɗu manama ma na ma̱ yimba̱na̱i ba, ko ma na mo koɗoi, ko ma na ma uwakai muna, ko ma na mi n kuntsu a ikyamba, ko ila̱nishi, ko a̱ra̱ga̱ji ba, ka̱ta̱ i kiyangu ili i nampa a katalikalyuka uteku tsu kuneꞋe ka akina u Vuzavaguɗu ba.

\VS{23}Yi ta̱ a kufuɗa kuneke kobomburon ko ka̱giri ka na kune ku na̱mgba̱i tsu kuneꞋe ku ucikali, ama a kisa a ɗa adama e kuneꞋe ku kushatangu akucina ba.

\VS{24}Ka̱ta̱ i neke Vuzavaguɗu manama ma na o ɓosoi arawa ba, ka̱ta̱ i yaꞋan ili i nampa a iɗika i ɗa̱ ba,

\VS{25}ka̱ta̱ kpamu yi isa icuꞋu yi nnama n nampa e ekiye omoci ka̱ta̱ i yaꞋanka alyuka u Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ba. icuꞋu yi nnama i nanlo, a kisa n ɗa adama a̱ ɗa̱ ba.>>


\par }{\PP \VS{26}Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai Musa kpamu,

\VS{27}<<A matsa baci medendem, ko maku mo mokyon, ko maku ma maraɗika, mayun ɗa a̱ ka̱sukpa̱ yi n a̱na̱ku a̱ ni ali ayin e cindere, ama ili i na i ɗikai a kanna ka̱ kunla̱i, alyuka a na a yaꞋin n ili i nanlo ya dem yo okpo ta̱ kuneꞋe ku singai ka akina u Vuzavaguɗu.

\VS{28}Ka̱ta̱ i kiɗa ka̱na̱ku m maku ma̱ ni a kanna ke te ba.

\VS{29}Vi baci a kulyuka kuneꞋe ku ucikpi u Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ vi yaꞋan a ɗa mayin uteku tsu na a ɗa a̱ kuciya̱ wishi adama nu.

\VS{30}A kanna ka nanlo ka ɗaɗa a kutakuma inyama ya ra̱ka̱, ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ kagimi ali kayin washi ba. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{31}<<Mayun ɗa i ka̱na̱ wila̱ u va̱ n ka̱ɗu ke te, ka̱ta̱ i tono u ɗa. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.

\VS{32}Ka̱ta̱ i la̱nga̱sa̱ kula ku ciɗa ku va̱ ba, nannai ɗa aza a Isaraila e kuyeve mu a na mi ciɗa. Mpa ɗa Vuzavaguɗu na u bonokoi ɗa̱ ciɗa,

\VS{33}vuza na kpamu wu uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar adama a na mo okpo Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.>>




\par }\Chap{23}{\SH Wila̱ u kutono ka̱ɗiva̱
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa,

\VS{2}<<YaꞋan kadanshi n uma a Isaraila ka̱ta̱ vu dana le, na ɗa ka̱ɗiva̱ ku uzagbi ka̱ va̱, ka̱ɗiva̱ ku uzagbi ka Vuzavaguɗu, ka na i kuɗika ko okpo kanna ka gbayin, adama o oɓolo a ciɗa.


\par }{\SH Kanna ka Ashibi
\par }
{\PP \VS{3}<<Yi ta̱ n ayin a̱ ta̱li a na ya kuyaꞋan ulinga, ama kanna ke cindere kanna ka Ashibi kaꞋa ka kuvuka mayin, kanna ka ciɗa ka na i kuyaꞋan oɓolo. Ka̱ta̱ i yaꞋan ulinga ba, a̱ ubuta̱ u na baci de dem yi, kanna ka Ashibi ka Vuzavaguɗu kaꞋa.\XREF{}{{\XO 23:3 }{\XO{23:3
}}{\XT{Kut 20:8-10; 23:12; 31:15; 34:21; 35:2; Wil 5:12-14}}}


\par }{\SH Ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai
\par }
{\R (Mkc 28:16-25)

\par }{\PP \VS{4}<<Nava ele ɗa ka̱ɗiva̱ kakau ka na Vuzavaguɗu u zagbai, ka̱ɗiva̱ ka ciɗa ka na ya kusala a ayin a na a zuwai a yaꞋansa kaꞋa.

\VS{5}A kanna ka kupa n ka̱ na̱shi ko wotoi u iyain n kulivi, ɗaɗa kanna ka na a̱ kugita̱ ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai ka Vuzavaguɗu.

\VS{6}Ka̱ta̱ a kanna ke gendu ko wotoi ka, ka ɗaɗa kanna ka na a̱ kugita̱ Ka̱ɗiva̱ ko Boroji vu babu yisiti. Ka̱ɗiva̱ ka nampa ka Vuzavaguɗu ki ta̱ a kuyaꞋan ali ayin e cindere, ka̱ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo boroji vu na i kutakuma dem vi yaꞋan babu yisiti.

\VS{7}A kanna ka iyain ka̱ ka̱ɗiva̱ ka, uma ra̱ka̱ a yaꞋan oɓolo a ciɗa, ka̱ta̱ a̱ ka̱sukpa̱ ulinga u na a kiwanai kuyaꞋansa.

\VS{8}Ama i neke kuneꞋe ku kusongu u Vuzavaguɗu ali ayin e cindere. Ka̱ta̱ a kanna ke cindere i yaꞋan oɓolo a ciɗa, i yaꞋan ulinga u na i kiwanai ba.>>


\par }{\SH Ka̱ɗiva̱ ka avaꞋinka
\par }
{\PP \VS{9}Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa,

\VS{10}<<YaꞋan kadanshi n aza a Isaraila, ka̱ta̱ vu dana le, ayin a na baci i uwai a iɗika i na mi a kuciga me neke ɗa̱, ɗa i kyaꞋi ili ya ashina, ka̱ta̱ i tuka̱ ganu m makatalu ma na i gita̱i kushiya va.

\VS{11}Ashibi a laza baci a kanna ke ire, ganu u ɗengusa̱ makatalu ma zuva a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu adama a na ma̱ ciya̱ wishi adama a̱ ɗa̱.

\VS{12}A kanna ka na i ɗengusa̱i makatalu ma, yi ta̱ a kulyuka ka̱giri ka̱ ka̱ya̱ ke te ka na ki babu uꞋiwin u Ka̱shile tsa alyuka o kusongu u Vuzavaguɗu,

\VS{13}koɓolo n kuneꞋe ki ishina i ifa vi re vi kiya ku singai ku na a satarai m maniꞋin ma zaitu, alyuka a ɗa a na a yaꞋin n akina u Vuzavaguɗu, ili i ma̱gula̱ni i singai a kubana u Vuzavaguɗu. I ta̱ kpamu e kuneke alyuka a ili i kusoꞋo a̱ ma̱diki me te ma̱ ma̱kya̱n.

\VS{14}Ka̱ta̱ i takuma boroji vu na a yaꞋin n ishina i savu, ko yu uzungi ba, sai a kanna ka na i tuka̱i biꞋi n kuneꞋe ku ɗa̱ ku nampa a̱ ubuta̱ u Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Na va wila̱ u ɗa u na u kukotso ba ali a kubana wu ntsukaya n ɗa̱, ko te ɗai yi ida̱shi.


\par }{\SH Ka̱ɗiva̱ ka vikyaꞋa
\par }
{\R (Mkc 28:26-31)

\par }{\PP \VS{15}<<Ana kanna ka Ashibi ka kuvuka ka lazai, a kanna ke ire ka na vu tuka̱i m makatalu ma na a̱ ɗengusa̱i adama e kuneꞋe, i ta̱ kukece kuden ku cindere derere.

\VS{16}I kece ayin amangerenkupa, a kanna ke ire ka Ashibi e cindere, i neke Vuzavaguɗu kuneꞋe ki ishina i savu kpamu.

\VS{17}Ko te ɗai yi o kuyongo i tuka̱ n a̱kutsu ere o boroji adama a na e neke Vuzavaguɗu tsu kuneꞋe ku singai ku kuɗa̱ngusa̱. Ka̱kutsu ko boroji dem yi ta̱ a kuyaꞋan kaꞋa n kiya ku singai ku ifa vi re usatari n yisiti, ka̱ta̱ a yaꞋanka alyuka a ili i na i vaꞋinkai u Vuzavaguɗu.

\VS{18}Koɓolo m boroji va, i neke a̱giri e cindere yaba dem u yawa ka̱ya̱ ke te, ka̱ta̱ kpamu ka yaꞋan babu uꞋiwin u Ka̱shile, n kobomburon ushan u kenu ke te n a̱giri ere. A yaꞋanka a ɗa kuneꞋen ku kusongu u Vuzavaguɗu, koɓolo n kuneꞋen ki ishina, n ki ili i kusoꞋo, m ma̱gula̱ni ma singai u Vuzavaguɗu.

\VS{19}Ka̱ta̱ i neke kuneꞋe ku ma̱ga̱ji me te adama e kuneꞋe ku unushi, koɓolo n a̱giri e re a na a yawai ka̱ya̱ kete-kete tsu kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱.

\VS{20}Ka̱ta̱ ganu u ɗengusa̱ a̱giri ere a tsu kuneꞋe u Vuzavaguɗu koɓolo m boroji vi ili i na i gita̱i kugeꞋwe va. KuneꞋe ku ɗa ku ciɗa ku ganu a kubana u Vuzavaguɗu.

\VS{21}A kanna ka nanlo ka ka̱ta̱ i sala koɓolo ka ciɗa ka̱ta̱ kpamu i yaꞋan ulinga u na i kiwanai ba. Na va wi ta̱ o kokpo ɗa̱ wila̱ ali nu ntsukaya n na n kuta̱wa̱, n ubuta̱ dem u na i da̱sa̱ngi.


\par }{\PP \VS{22}<<A ayin a na baci i kyaꞋi ili ya ashina i ɗa̱, ka̱ta̱ i kyaꞋa ali a kubana iga̱Ꞌin ya ashina a̱ ɗa̱ ko i ɗaya ba. Ka̱sukpa̱ka̱i aza a unambi n omoci. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.>>


\par }{\SH Ka̱ɗiva̱ ka̱ kulika̱ ishiyaun
\par }
{\R (Mkc 29:1-6)

\par }{\PP \VS{23}Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa,

\VS{24}<<Dana uma a Isaraila a kanna ka iyain ko wotoi u cindere, yi ta̱ a kuvuka, ɗa baci i panai a̱ lika̱i ishari, ka̱ta̱ i yaꞋan oɓolo a ciɗa i neke kuneꞋe a katalikalyuka.

\VS{25}Ka̱ta̱ i yaꞋan ulinga uteku tsu na i kiwanai ba, ama i neke kuneꞋe ku kusongu u Vuzavaguɗu.>>


\par }{\SH Kanna ka kutakpa unushi
\par }
{\R (Mkc 29:7-11)

\par }{\PP \VS{26}Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Musa, u danai,

\VS{27}<<A kanna ka kupa ko wotoi u cindere wa ki ta̱ o kokpo kanna ka kutakpa unushi, ki ta̱ o kokpo ɗa̱ kanna ko oɓolo ka singai. Yi ta̱ a kuyaꞋan kakuli ka̱ta̱ i neke kuneꞋe ku na o kusongu n akina a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu.

\VS{28}Ka̱ta̱ i yaꞋan ulinga a kanna ka nanlo ka ba, adama a na kanna ka kanna ka kutakpa unushi kaꞋa, kanna ka na a kutakpaka ɗa̱ unushi u ɗa̱ a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu.

\VS{29}Vuza na baci dem u kpa̱ɗa̱i kuyaꞋan kakuli a kanna ka nanlo ka, i ta̱ e kupece yi n uma a̱ ni.

\VS{30}Mi ta̱ a kuna vuza na de dem u yaꞋin ulinga a kanna ka nanlo.

\VS{31}Ka̱ta̱ i yaꞋan ulinga ba ko kenu. Na va wi ta̱ o kokpo ɗa̱ wila̱ u gbayin u na i kutono ali a kubana ntsukaya n na n kuta̱wa̱ kelime, ko te ɗai baci i da̱sa̱ngi dem.

\VS{32}Kanna ka Ashibi kaꞋa ka kuvuka ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i yaꞋan kakuli. I gita̱ngu n kulivi ka kanna ka̱ kuci ko wotoi ka, ali a kubana a̱ kulivi ku yoku.>>


\par }{\SH Ka̱ɗiva̱ ka̱ Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile
\par }
{\R (Mkc 29:12-40)

\par }{\PP \VS{33}Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai Musa kpamu,

\VS{34}<<Dana uma a Isaraila, A kanna ke gendu ko wotoi u cindere ɗaɗa a̱ kugita̱ Ka̱ɗiva̱ ka̱ Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile, i ta̱ a kuyaꞋan kaꞋa ali ayin e cindere.

\VS{35}A kanna ka iyain, ɗaɗa i kuyaꞋan oɓolo a ciɗa. Ka̱ta̱ i yaꞋan ulinga u na i kiwanai kuyaꞋan ba.

\VS{36}Ali ayin e cindere a̱ɗa̱ e kuneke kuneꞋe ku na a kuyaꞋan n akina u Vuzavaguɗu. A kanna ka̱ kunla̱i yi ta̱ a kuyaꞋan oɓolo a ciɗa, ka̱ta̱ i yaꞋan kuneꞋe ku na a yaꞋin n akina u Vuzavaguɗu. Na va wi ta̱ o kokpo oɓolo a singai a na i kuyaꞋan kucikpa, yi a kuyaꞋan ulinga u ɗa̱ u na i kiwanai ba.


\par }{\PP \VS{37}<<Na va ele ɗa ka̱ɗiva̱ kakau ka Vuzavaguɗu ka na u zagbai kokpo ka̱ɗiva̱ ka ciɗa ka̱ kutusa̱ka̱ n kuneꞋe ku na a yaꞋin n akina u Vuzavaguɗu, kuneꞋe ku kusongu, n kuneꞋe ki ishina, koɓolo kpamu n alyuka n kuneꞋe ki ili i kusoꞋo ku na ku gaꞋin a yaꞋan a kanna dem.

\VS{38}KuneꞋe ku nampa ili i ɗa i na o doki punu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ka̱ɗiva̱ kakau ka kanna ka Ashibi. Koɓolo kpamu n kuneꞋe ku ɗa̱ n i na dem i yaꞋin uzuwakpani, koɓolo n kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ ku na i kuneke Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{39}<<Ili i na i gita̱i a kanna ke gendu ko wotoi u cindere wana ɗai i kotso kuɓolongu ili ya ashina i ɗa̱, yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka adama a Vuzavaguɗu ali ayin e cindere. Kanna ka iyain kanna ka Ashibi ka kuvuka kaꞋa, a kanna ka̱ kunla̱i ka̱ ka̱ɗiva̱ ka, kanna ka kuvuka kaꞋa.

\VS{40}A kanna ka iyain i taɓa umaci wu nɗanga n singai, koɓolo n ekeme a maɗanga ma mashuwa, koɓolo kpamu n acaka a nɗanga a na i n a̱vuku n a̱bunda̱i, n acaka a nɗanga n na mi a̱ ka̱kina̱ ke kuyene, ka̱ta̱ i ka̱na̱ kuyaꞋan ma̱za̱nga̱ a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu ali ayin e cindere.

\VS{41}I yaꞋan ka̱ɗiva̱ ka nampa u Vuzavaguɗu ali ayin e cindere a̱ ka̱ya̱ dem. Na va wi ta̱ o kokpo wila̱ u na u kukotso ba ali sai ntsukaya n na n kuta̱wa̱ kelime, i yaꞋan ka̱ɗiva̱ ka nampa o wotoi u cindere.

\VS{42}A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin e cindere a̱ ka̱ɗiva̱ ka nanlo, ele na i muku mi Isaraila ra̱ka̱ i ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu a̱ nva̱li.

\VS{43}Na wi ta̱ a kuzuwa ntsukaya ma aza a Isaraila n na n kuta̱wa̱ dem n ciɓa, a na mpa ɗa n zuwai ikaya i le i yongoi a̱ nva̱li, a ayin a na mu uta̱ka̱i le a iɗika i Masar. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.>>


\par }{\PP \VS{44}Ɗa Musa u salakai aza a Isaraila ka̱ɗiva̱ kakau ka na Vuzavaguɗu u zuwai.




\par }\Chap{24}{\SH Kula̱na̱ ku nkuni
\par }
{\R (Kut 27:20-21)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa,

\VS{2}<<Dana uma a Isaraila a̱ tuka̱ wu m maniꞋin ma singai ma zaitu ma na a lapulai adama a̱ nkuni mu ubuta̱ u Ma̱va̱li ma ciɗa, ciya̱ a tasuku n ɗa ka̱ta̱ n lyaꞋa kelime n kuka̱na̱.

\VS{3}N kulivi lakam Haruna u kuyongo ta̱ a kutasuku nkuni ma a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu ali a kubana kayin washi, e kelime ko mololo ma asuvu ma na ma kpadai Akpati vu Uzuwakpani va, ma na mi a̱ ubuta̱ u na u LaꞋi n Ciɗa. Na va wila̱ u ɗa u na u kukotso ba, ali a kubana ntsukaya n na n kuta̱wa̱.

\VS{4}Makyan dem u yongo a̱ kula̱na̱ nkuni n na mi ukiyangi a kashamkpatsu ka azanariya a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{5}<<Ɗika kiya ku singai, ka̱ta̱ vu yaꞋan a̱kutsu o boroji kupa n ere, ka̱kutsu dem ki ta̱ a kuɗika kiya ku na a̱bunda̱i a̱ ni a yawai ifa vi re.

\VS{6}Ka̱ta̱ vu gere le adaru e re, a̱kutsu a̱ ta̱li a̱ ta̱li a gaɗi vu kirukpa ku na a yaꞋin n azanariya, a zuwa e kelime ka Vuzavaguɗu.

\VS{7}A kadaru dem vu zuwa ili i ma̱gula̱ni i singai i na i kokpo ili i kuciɓasa a una̱ u boroji va tsu kuneꞋe ku na a yaꞋin n akina u Vuzavaguɗu.

\VS{8}Boroji vu nampa ganu wi ta̱ a̱ kutuka̱ n vu ɗa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu a kanna ka Ashibi dem, adama a uma a Isaraila, ɗaɗa u kokpo wila̱ u na u kukotso ba.

\VS{9}Vu ɗa vi ta̱ o kokpo vu Haruna n olobo a̱ ni, i ta̱ a kutakuma vu ɗa a̱ ubuta̱ u ciɗa, adama a na ugboku u nanlo u ɗaɗa u laꞋi n ciɗa wu upecu u le u ayin dem. KuneꞋe ku ɗa feu ku na a yaꞋin n akina ɗa e nekei Vuzavaguɗu.\FTNT{*}{{\FR 24:9 }{\FR{24:9
}}{\FT{Mat 12:4, 2:6; Luk 6:4}}}>>


\par }{\SH Atakaci adama a kadanshi ki ishikushi
\par }
{\PP \VS{10}Kanna ke te, vuma vi yoku vu na a̱na̱ku a̱ ni vuza va aza a Isaraila, esheku tamkpamu vuza va aza a Masar, u banai wa aza a Isaraila ɗa vishili vu ɗa̱nga̱i n a̱yi n aza a Isaraila a̱ ka̱tsura̱ ka ɗe.

\VS{11}Ɗa kolobo ka vuka va aza a Isaraila ka yaꞋin kadanshi ki ishikushi u Kula ku Vuzavaguɗu, ɗa a̱ tuka̱i n a̱yi a̱ ubuta̱ u Musa. Kula ka̱ a̱na̱ku ku ɗaɗa Shilomitu, mekere ma Dibiri a umaci u Dan.

\VS{12}Ɗa a gbagurai ni a kuvana ili i na Vuzavaguɗu u kudana le a yaꞋan adama a̱ ni.


\par }{\PP \VS{13}Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa,

\VS{14}<<Ɗikai vuma na u yaꞋin kadanshi ki ishikushi ka i banka oyonto. Ka̱ta̱ aza a na a panakai ni a kuyaꞋan ishikushi ya a kiyangu ekiye e le a kaci ka̱ ni adama a na pana ta̱ unushi u na u yaꞋin, yeve koɓolo ka uma ka ra̱ka̱ a vara yi n atali.

\VS{15}Dana uma a Isaraila, vuza na baci u yaꞋin kadanshi ki ishikushi a kubana u Ka̱shile ka̱ ni, i ta̱ a kutakacika yi adama a̱ unushi u ni.

\VS{16}Vuza na baci kpamu u yaꞋin kadanshi ki ishikushi a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, mayun ɗa a una yi. Uma ra̱ka̱ a vara yi n atali. Ko komoci, ko vuza likuci, u yaꞋan baci de kadanshi ki ishikushi u kula ku Vuzavaguɗu i ta̱ a kuna yi.


\par }{\PP \VS{17}<<Vuza na kpamu wu unai vuma, a̱yi feu i ta̱ a kuna yi.

\VS{18}Vuza na kpamu dem wu unai ilikuzuwa i vuza, wi ta̱ o kubonoko n ilikuzuwa i yoku i wuma.

\VS{19}Ɗa baci vuza u ukai toku m muna, ili i na u yaꞋin va a̱yi feu a yaꞋanka yi nannai,

\VS{20}ukoɗi a tsupa n ukoɗi, ka̱shi feu a tsupa n ka̱shi, kanga a tsupa n kanga. Uteku u na u ukai toku muna, a̱yi feu ta a ku uka yi nannai.

\VS{21}Vuza na kpamu dem wu unai ilikuzuwa i vuza, wi ta̱ o kubonoko n ilikuzuwa i yoku. Ama vuza na baci wu unai toku a̱yi feu i ta̱ a kuna yi.

\VS{22}Wila̱ u te u ɗa u kuka̱na̱ omoci n aza a̱ likuci dem, adama a na mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa.>>

\VS{23}Ana Musa u kotsoi kuyaꞋan kadanshi n uma a Isaraila, ɗa a ɗikai vuza na u yaꞋin kadanshi ki ishikushi ka a̱ ka̱ra̱ka̱i oyonto, ɗa a varai ni n atali ali u kuwa̱i. Aza a Isaraila a yaꞋin derere tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.




\par }\Chap{25}{\SH Ka̱ya̱ ka kuvuka
\par }
{\R (Wil 15:1-11)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai Musa a Kusan ku Sinai,

\VS{2}<<YaꞋan kadanshi n uma a Isaraila, ka̱ta̱ vu dana le, a ayin a na baci i uwai a iɗika i na mi e kuneke ɗa̱ va, mayun i ka̱sukpa̱ iɗika ya yu uvuka a̱ ka̱ya̱ ke cindere dem, adama a na e neke Vuzavaguɗu tsugbayin.

\VS{3}A̱ya̱ a̱ ta̱li a̱ɗa̱ a kucimba ashina a̱ ɗa̱, a̱ya̱ a̱ ta̱li punu feu a̱ɗa̱ a kulapula ashina a nɗanga mi itacishi n ɗa̱, ka̱ta̱ i kyaꞋa a ɗa.

\VS{4}Ama a̱ ka̱ya̱ ke cindere, i ka̱sukpa̱ iɗika ya yu uvuka, adama a na i neke mu tsugbayin mpa Vuzavaguɗu vu ɗa̱. Ka̱ta̱ i cimba ashina a̱ ɗa̱ ko kpamu i lapula ashina a nɗanga mi itacishi a̱ ɗa̱ ba.

\VS{5}Ka̱ta̱ i kyaꞋa uta̱ci ko kpamu i taꞋa mambulu a nɗanga n na i kpa̱ɗa̱i kulapula ba, adama a na ka̱ya̱ ka na iɗika i kuvuka mayun ka ɗaɗa.

\VS{6}I na de dem iɗika ya i matsai a̱ ka̱ya̱ ka kuvuka ka Ashibi, i kokpo ta̱ ilikulya i nu, n agbashi a̱ nu a̱ma̱ci n ali, koɓolo n aza a zamalinga, n omoci a na i punu ida̱shi n avu,

\VS{7}koɓolo n ilikuzuwa i nu, nu nnama n kakamba dem. Ili i na baci de dem iɗika ya i matsai i ɗa yi ta̱ a kuyaꞋan kulyaꞋa.


\par }{\SH Ka̱ya̱ ku uba̱ruwi.
\par }
{\PP \VS{8}<<Vuzavaguɗu u danai, yi ta̱ e kukece a̱ya̱ a kuvuka e cindere, o kudokusu kucindere ali kucindere, ɗaɗa a̱ya̱ amangere n kuci derere.

\VS{9}A kanna ka kupa, ko wotoi u cindere, kanna ka kucinukpa n unushi kaꞋa, yi ta̱ a̱ kulika̱ kavana ka̱u ko te ɗai punu a iɗika ya.

\VS{10}I ɗika ka̱ya̱ ka amangerenkupa ka nampa kokpo ka ciɗa. Ka̱ta̱ i sala uba̱ruwi a iɗika ya dem n aza a na i punu ida̱shi feu. Wi ta̱ o kokpo ka̱ya̱ ka̱ ma̱za̱nga̱ wa̱ ɗa̱ dem. Yaba dem wi ta̱ o kubono a iɗika i na yi i ka̱ci ka̱ ni yi ikaya i ni, n ubuta̱ u kumaci u ni.

\VS{11}Ka̱ya̱ ka nampa ki ta̱ o kokpo ɗa̱ ka̱ya̱ ku uciyi uba̱ruwi wa̱ ɗa̱. A̱ ka̱ya̱ ka nampa ka ka̱ta̱ i yaꞋan vica̱Ꞌa̱, ko i kyaꞋa kpamu uta̱ci ba, ko kpamu i ɓolongu mambulu a nɗanga n na i kpa̱ɗa̱i kulapula ba.

\VS{12}Adama a na ka̱ya̱ ku uba̱ruwi ka̱ ɗa̱ kaꞋa, yi ta̱ a kuciɓa n kaꞋa mayin. Ama yi ta̱ a kulya uta̱ci a na ashina a̱ ɗa̱ a matsai koci.


\par }{\PP \VS{13}<<A ka̱ya̱ ku uba̱ruwi ka nampa, yaba dem u bono a iɗika i ni.

\VS{14}Ɗa baci vuza u tsulai, ko kpamu u denkei vuza ni vuza va aza a Isaraila ubuta̱, ka̱ta̱ a lyaꞋanai ba.

\VS{15}Ɗa baci vuza wa kutsula ubuta̱ u vuza na i ida̱shi ɗeɗevu, vu zuka n ka̱bunda̱i ka̱ a̱ya̱ ka na va kuyaꞋanka ulinga n iɗika ya kafu ka̱ya̱ ku uba̱ruwi ka ko bono.

\VS{16}Ɗa baci a̱ya̱ a na a buwai kafu ka̱ya̱ ku uba̱ruwi ko bono i gbayin ba, i ta̱ e kujebe ikebe ya, adama a na i ta̱ e kudenke wu derere n a̱ya̱ a na va kuyaꞋan ulinga punu va.

\VS{17}Ka̱ta̱ i lyaꞋanai ba, ama panai wovon u Ka̱shile ka̱ ɗa̱, adama a na Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.


\par }{\PP \VS{18}<<Ɗa baci i tonoi kadanshi ka̱ va̱ m wila̱ u va̱, yi ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu m ma̱ta̱na̱ a iɗika ya.

\VS{19}Ka̱ta̱ iɗika i matsa ka̱u, yi ta̱ a kulyaꞋa i cuwa̱ mayin, ka̱ta̱ i da̱sa̱ngi m ma̱ta̱na̱.

\VS{20}Ama yi ta̱ a kufuɗa kece, <Yiɗa̱i tsa kulyaꞋa a̱ ka̱ya̱ ke cindere ka kuvuka, ci cimba baci ba ɗa kpamu ci kyaꞋi ba?>

\VS{21}Mpa mi ta̱ a kuzuwaka ɗa̱ una̱singai a̱ ka̱ya̱ ka̱ ta̱li, tsu na iɗika ya i kumatsa ka̱u ka̱ta̱ i lyaꞋatangu ɗa̱ ali a̱ya̱ a tatsu.

\VS{22}A ayin a na baci i cimbai a̱ ka̱ya̱ ka̱ kunla̱i ka, yi ta̱ o kuyongo a kulyaꞋa i ɗa ali sai ayin a na i savu i ka̱ya̱ ka̱ kuci i yawai.


\par }{\PP \VS{23}<<Ka̱ta̱ i denge iɗika ya ra̱ka̱-ra̱ka̱ ba, adama a na iɗika ya i va̱ i ɗa. A̱ɗa̱ kpamu omoci a ɗa yi wa̱ va̱, aza a na i ida̱shi a kucimbasa ubuta̱ wa.

\VS{24}Iɗika i na de dem i ka̱na̱i yo okpoi i ɗa̱, yi baci e kudenge i ɗa ye ece aza a̱ ubuta̱ a ko i ta̱ a̱ kushiba̱ i ɗa.


\par }{\PP \VS{25}<<Ɗa baci vuza yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ wo okpoi n unambi, ali ɗa u pecei iɗika i ni ɗa u dengei, to vuza yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱ ni u tsulasaka i na u dengei va.

\VS{26}Ɗa baci vuza na u dengei iɗika ya wi babu vuza ni vu na u kushiba̱ iɗika ya, ama ɗa u ta̱wa̱i u ciya̱i utsura u na wa kufuɗa wa̱ shiba̱ iɗika ya n ka̱ci ka̱ ni,

\VS{27}sai u kece ka̱bunda̱i ka̱ a̱ya̱ a na a yaꞋin, ka̱ta̱ u bonoko n kagimi ki ikebe ka na ka buwai u vuza na u denkei ubuta̱ wa, ka̱ta̱ u bono u ka̱na̱ ubuta̱ u ni.

\VS{28}Ama ɗa baci u ciya̱i ikebe i na wa kutsupaka ba, to vuza na u tsulai iɗika ya wi ta̱ a kulyaꞋa kelime n kucimba iɗika ya, ali sai ka̱ya̱ ka amangerenkupa ka ku uba̱ruwi ka yawa. A̱ ka̱ya̱ ka nampa ka ɗaɗa o kubonoko vuma va n iɗika i ni.


\par }{\PP \VS{29}<<Ɗa baci vuza u dengei kpaꞋa a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ likuci i na yi ukanji m mashilya, wi ta̱ a kufuɗa wa̱ tsulasaka ku ɗa a̱ ka̱ya̱ ku uboni ka na u dengei ku ɗa punu a̱ ka̱ya̱ ka nanlo ka, wi ta̱ n utsura u tsulasaka ku ɗa̱.

\VS{30}Ama ɗa baci ka̱ya̱ ka shanai ali ka pasai babu na u fuɗai u tsulasakai kpaꞋa ka, kpaꞋa ku ukanji m mashilya ka ki ta̱ o kokpo ku vuza n na u tsulai ku ɗa va nu ntsukaya n ni. O kubonoko yi kpaꞋa ka a̱ ka̱ya̱ ka amangerenkupa ka ba.

\VS{31}Ama iꞋuwa i wawaꞋa a̱ likuci i kenkeꞋen babu ukanji ni nshilya, na lo okpo ta̱ likuci ya abali. I ta̱ a kufuɗa ku tsulasaka kpamu i ɗa, ka̱ta̱ o bonoko i ɗa a̱ ka̱ya̱ ka amangerenkupa ku uciyi wu uba̱ruwi.

\VS{32}Aza e Levi i ta̱ n utsura u na a tsulasaka iꞋuwa i le a̱ likuci i le, a ayin dem.

\VS{33}Vuza va aza e Levi vi yoku u denge baci kpaꞋa punu a̱ likuci i nampa ya, ɗa a fuɗai a tsulasakai ku ɗa ba, mayun ɗa o bonoko n ku ɗa a̱ ka̱ya̱ ku uciyi uba̱ruwi, adama a na iꞋuwa i na aza e Levi i n i ɗa i ka̱ci ke le i ɗa a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila.

\VS{34}Ama ubuta̱ u kalina u na wi punu a̱ likuci i le ya dem, e kudenge u ɗa ba, adama a na ubuta̱ u le u ɗa u na wi u ka̱ci ke le.


\par }{\SH Kuɓa̱nka̱ aza a unambi
\par }
{\PP \VS{35}<<Ɗa baci vuza yoku vu ɗa̱ vuza va aza a Isaraila wi n unambi ali ɗa u kpa̱ɗa̱i kpamu kufuɗa kuɓa̱nka̱ ka̱ci ka̱ ni, ɓa̱nka̱i ni tsu na i kuyaꞋan n komoci ko vuza na u ta̱wa̱i babu kushamgba ka̱u, adama a na u lyaꞋa kelime n kuyongo n a̱ɗa̱.

\VS{36}Ka̱ta̱ i la̱nsa̱ kodokpotsu ko ili i na i kuꞋuwa ɗa̱ punu adama a̱ ni ba. Ama panai wovon u Ka̱shile u ɗa̱, adama a na vuza vu likuci i ɗa̱ u lyaꞋa kelime n kuyongo n a̱ɗa̱.

\VS{37}Ka̱ta̱ i neke yi okopu e ikebe n kodokpotsu punu ba, ko i denke yi ilikulya n i na i kuꞋuwa ɗa̱ punu ba.

\VS{38}Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, vuza na wu uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar, ka̱ta̱ n neke ɗa̱ iɗika ya aza a KanaꞋana, ka̱ta̱ kpamu mo okpo Ka̱shile ka̱ ɗa̱.


\par }{\PP \VS{39}<<Ɗa baci vuma te a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a̱ ɗa̱ wo okpoi vuza vu unambi, ali ɗa u dengei ka̱ci ka̱ ni wa̱ nu, ka̱ta̱ vu takacika yi u yaꞋan ulinga tsu kagbashi ba.

\VS{40}Vi ta̱ a kuɗika yi wo okpo an vuza zamalinga wa̱ nu, ko kpamu vuza na wi ida̱shi n avu makyan kenu. Wi ta̱ a kuyaꞋanka wu ulinga ali a̱ya̱ amangerenkupa ku uciyi wu uba̱ruwi.

\VS{41}A ayin a nanlo a̱yi va m muku n ni i ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ le, ka̱ta̱ a laza a kubana a̱ ubuta̱ wu umaci u ni, a̱ ubuta̱ u na ikaya i ni i yongoi.

\VS{42}Adama a na uma a Isaraila agbashi a̱ va̱ a ɗa, aza a na mu uta̱ka̱i a iɗika i Masar, ka̱ta̱ e denge le tsa agbashi ba.

\VS{43}Ka̱ta̱ vu lyaꞋaka yi tsugono tsu na va kutakacika yi ba, ama vu pana wovon u Ka̱shile ka̱ nu.

\VS{44}Ɗa baci vu cigai kutsula agbashi ali n a̱ma̱ci, vi ta̱ a kufuɗa kutsula le a̱ likuci kakau i na yi uka̱ra̱Ꞌi u nu dem.

\VS{45}Vi ta̱ a kufuɗa kutsula agbashi o omoci a na i ida̱shi n a̱ɗa̱, koɓolo m muku n na ele a matsai a iɗika i nu. I ta̱ o kokpo uma a̱ nu.

\VS{46}Vi ta̱ a kufuɗa vu bonoko le okpo uma a̱ ka̱ci ka̱ nu n uma a̱ muku n nu, adama a na okpo ucanuku u muku n nu. I ta̱ o kokpo ɗa̱ agbashi ali sai uteku u wuma u le. Ama uma a̱ ɗa̱ aza a Isaraila, vuza wa kulyaꞋaka toku tsugono tsu na a kutakacikanai ba.


\par }{\PP \VS{47}<<Ɗa baci komoci ka na ki ida̱shi wa̱ ɗa̱ kokpoi vuza vu uciyi, ɗa toku ɗa̱, vuza va aza a Isaraila wo okpoi vuza vu unambi ali ɗa u dengei ka̱ci ka̱ ni a̱ ubuta̱ u komoci ka nanlo, ko ubuta̱ u uma o komoci a,

\VS{48}i ta̱ n utsura u ku tsulasaka vuma vi Isaraila va wana ɗai baci u denge ka̱ci ka̱ ni. Kumaci ku ni ku te ki ta̱ a kufuɗa ku tsulasaka yi.

\VS{49}Ko esheku e keꞋen ko vashi vi ni, ko vuza ni yoku vu na i e kefeku ke te, wi ta̱ a kufuɗa ku tsulasaka yi. A̱yi n ka̱ci ka̱ ni u tsurakpa baci ta na, wi ta̱ a kufuɗa ku tsulasaka ka̱ci ka̱ ni.

\VS{50}A̱yi va n vuza na u tsulai ni va i ta̱ e kukece ka̱bunda̱i ka̱ a̱ya̱ ka na u tsulakai ni va, ka̱ta̱ a̱yi n vuza na u tsulai ni e kece ka̱bunda̱i ka̱ ka̱ya̱ ka na u dengei ka̱ci ka̱ ni wa̱ ni va ali a kubana a̱ ka̱ya̱ ku uba̱ruwi, ikebe i tsulaga i na a tsulakai ni va yu uta̱ kau n ka̱bunda̱i ka̱ a̱ya̱ ka. Makyan ma na wi ishi u vuza na u tsulai ni va wo okpo derere n katsupu ka vuza zamalinga.

\VS{51}A̱ya̱ a buwa baci n a̱bunda̱i, wi ta̱ a ku tsulasaka ka̱ci ka̱ ni derere n ka̱bunda̱i ki ikebe i na wi isai a ayin a na u dengei ka̱ci ka̱ ni.

\VS{52}Ama kenu ɗa baci a̱ya̱ a a buwai kafu ka̱ɗiva̱ ka amangerenkupa ka̱ kuciya̱ uba̱ruwi ka, u kotso u tsupa ikebe i kenu adama a na u tsulasaka ka̱ci ka̱ ni.

\VS{53}A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ a na wi a kuyaꞋanka komoci ka na ka tsulai ni ulinga, u yaꞋanka yi tsu na u ci yaꞋanka vuza vu zamalinga. Ka̱ta̱ ra̱ka̱ vu ɗa̱ i ka̱sukpa̱ u takacika yi n ka gbani-gbani ba.

\VS{54}Ama ɗa baci u ciya̱i utsulusuki n uye kakau u nanlo ba, vuma va m muku n ni a ka̱sukpa̱ le a̱ ka̱ya̱ ka amangerenkupa ku uba̱ruwi.

\VS{55}Adama a na uma a Isaraila agbashi a̱ va̱ a ɗa, ele agbashi a ɗa a na mu utuka̱i a iɗika i Masar. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.




\par }\Chap{26}{\SH Una̱singai adama a vuza na u tonoi wila̱
\par }
{\R (Wil 7:12-24; 28:1-14)

\par }{\PP \VerseOne{1}<<Vuzavaguɗu u danai, ka̱ta̱ i yaꞋanka ka̱ci ka̱ ɗa̱ ka̱ma̱li ko katali ka na i kuyaꞋanka kavasa ba, ko kpamu i sheꞋwe atali adama a na okpo ɗa̱ a̱ma̱li a na i kutono ba, adama a na Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

\VS{2}Mayun ɗa i ciɓa n kanna ka Ashibi ka kuvuka ka̱ va̱, ka̱ta̱ kpamu i neke A̱Ꞌisa̱ a̱ va̱ tsugbayin. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{3}<<Ɗa baci i tonoi wila̱ u va̱, ɗa kpamu i ɓa̱na̱i u ɗa, ɗa i yaꞋin ulinga n u ɗa,

\VS{4}mi ta̱ a̱ kutuka̱ ɗa̱ n lyushi a ayin a na o yotsoi, iɗika yi ta̱ a kumatsa ili n a̱bunda̱i, nɗanga feu mi ta̱ a kumatsa umaci u le.

\VS{5}Ashina a̱ ɗa̱ i ta̱ a kumatsa ili n a̱bunda̱i, ka̱ta̱ i yongo a vikyaꞋa ali i cina ayin a na i kutaꞋa umaci wu nɗanga u ɗa̱, ka̱ta̱ kpamu i yongo a kutaꞋa umaci wu nɗanga ali a kubana a ayin a̱ vica̱Ꞌa̱. Yi ta̱ a kulyaꞋa ilikulya i na i cikalai, Ka̱ta̱ i da̱sa̱ngi a iɗika i ɗa̱ m ma̱ta̱na̱.

\VS{6}Mi ta̱ e kuneke ɗa̱ ma̱ta̱na̱ a iɗika ya, a̱ɗa̱ yi ta̱ a kuvaku babu wovon wi ili i yoku. Mi ta̱ o kuloko nnama n kakamba n na n kuzuwa ɗa̱ wovon a iɗika ya, kuvon kpamu ka kusaꞋwa likuci i ɗa̱ ba.

\VS{7}A̱ɗa̱ yi ta̱ a kuna irala i ɗa̱ n a̱bunda̱i a̱ ubuta̱ u kuvon.

\VS{8}A̱ɗa̱ uma a tawun yi ta̱ a kukiyangu uma amangatawun, ka̱ta̱ a̱ɗa̱ uma amangatawun i kiyangu uma a̱kpa̱n kupa. Ka̱ta̱ yu una irala i ɗa̱ n kotokobi.

\VS{9}Mpa mi ta̱ a̱ kinda ɗa̱ n tsuloboi, ka̱ta̱ n zuwa ɗa̱ i matsasaka i yimkpa n ka̱bunda̱i. Ka̱ta̱ Mpa ta na n shatangu uzuwakpani u va̱ n a̱ɗa̱.

\VS{10}I kuyongo ta̱ a kulyaꞋa ili i ɓaluꞋu i na i kyaꞋi, ali i la̱nsa̱ ubuta̱ u na i kutakpa ya zuwa adama a na i ciya̱ ubuta̱ u na i kuzuwa i savu ya.

\VS{11}Mpa mi ta̱ o kuyongo wa̱ ɗa̱ a̱ Ma̱va̱li ma ciɗa ma̱ va̱, mpa ma kupana unata u ɗa̱ ba.

\VS{12}Mpa mi ta̱ a kuwala punu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ ka̱ta̱ mo okpo Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ a̱ɗa̱ kpamu yo okpo uma a̱ va̱

\VS{13}Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka na ka̱ uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar, adama a na ka̱ta̱ i doku yo okpo agbashi a uma a Masar ba. Mpa m gbatya ta̱ kogboli ka tsugbashi e eɗeku a̱ ɗa̱ adama a na yo okpo ba̱ri.


\par }{\SH Atakaci adama a aza a na a̱ kpa̱ɗa̱i kutono wila̱
\par }
{\R (Wil 28:15-68)

\par }{\PP \VS{14}<<Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai, ama ɗa baci i kpa̱ɗa̱i kupana ka̱ va̱, ɗa kpamu i kpa̱ɗa̱i kutono wila̱ u nampa dem,

\VS{15}ɗa i iwain wila̱ u va̱ ɗa i goyoi u ɗa, ali ɗa i kpa̱ɗa̱i kutono u ɗa, ɗa kpamu i pasai uzuwakpani u va̱,

\VS{16}to na ɗa atakaci a na n kuneke ɗa̱. Mi ta̱ a̱ kusuꞋuku ɗa̱ n wunla̱i u gbani-gbani, mɓa̱la̱ kakau m ma̱vuna̱ ma na ma̱ kula̱nga̱sa̱ ɗa̱ a̱shi, ka̱ta̱ i ka̱na̱ kuyamba. Gbani ɗa ya kuyaꞋan vica̱Ꞌa̱, adama a na irala i ɗa̱ i ɗa i kulyaꞋaka ɗa̱ i ɗa.

\VS{17}Mpa mi ta̱ a kuzuwa tsurala n a̱ɗa̱ adama a na ka̱ta̱ irala i ɗa̱ i lyaꞋa ɗa̱ n kuvon, irala i ɗa̱ yi ta̱ a kulyaꞋaka ɗa̱ tsugono, ka̱ta̱ i ka̱na̱ ilaɗi babu vuza u saɓa ɗa̱.

\VS{18}Ɗa baci ili i nampa ra̱ka̱ i lazai ɗa i kpa̱ɗa̱i kupanaka mu, ka̱ta̱ n doku atakaci a̱ ɗa̱ ali kucindere.

\VS{19}Mpa mi ta̱ a kutakpa ugbamukaci u ɗa̱ ka̱ta̱ m kpa̱ɗa̱ kuyoꞋoko ɗa̱ mini, ashina a̱ ɗa̱ a na yi a kucimba kpamu i ta̱ e kuɗekpe ka̱ta̱ iɗika i gbama tsu kakpanlai.

\VS{20}Yi ta̱ a kutakacika ka̱ci ka̱ ɗa̱ n ulinga gbani, adama a na ashina a̱ ɗa̱ a kumatsa ili i makara kpamu ba, nɗanga kpamu ma ashina a̱ ɗa̱ n kumatsa imacishi yi nɗanga ba.


\par }{\PP \VS{21}<<Ɗa baci i lyaꞋi kelime n kuyaꞋanka mu ugbamukaci ɗa i kpa̱ɗa̱i kupana ka̱ va̱, Mpa mi ta̱ o kudoku ɗa̱ atakaci ali kucindere adama a̱ unushi u ɗa̱.

\VS{22}Mpa mi ta̱ a̱ kusuꞋuku ɗa̱ nu nnama n kakamba m gbani-gbani, aza a na a kuyaꞋan koli ka̱ muku n ɗa̱, ka̱ta̱ a una ilikuzuwa i ɗa̱, ka̱ta̱ e jebe ɗa̱ ka̱bunda̱i ali tsu na a̱ kukpa̱ɗa̱ kene uma a uye wu nwalu u ɗa̱.


\par }{\PP \VS{23}<<Ɗa baci ali n gogo na i kpa̱ɗa̱i kupana ka̱ va̱, ama ɗa i lyaꞋi kelime n kuyaꞋanka mu ugbamukaci,

\VS{24}Mpa feu mi ta̱ o kokpo a tsurala n a̱ɗa̱. Mpa n ka̱ci ka̱ va̱ mi ta̱ e kuneke ɗa̱ atakaci a na a laꞋi a cau ali kucindere adama a̱ unushi u ɗa̱.

\VS{25}Mi ta̱ a̱ kutuka̱ ɗa̱ n kuvon ku na ka kuyaꞋanka mu katsupu adama a na i iwan ta̱ uzuwakpani u va̱. Ɗa baci i sumai o kubono n ka̱ca̱pa̱ a kuꞋuwa a̱ likuci i gbayin i ɗa̱ adama a na i sheɗeku, mi ta̱ a̱ kusuꞋuku ɗa̱ m ma̱dukpa̱ ma gbani-gbani ma na ma kuzuwa ɗa̱ i neke utan a̱ ubuta̱ wa irala a̱ ɗa̱.

\VS{26}Ɗa baci m kpanduki uye u kuciya̱ wi ilikulya u ɗa̱, a̱ma̱ci kupa i ta̱ a̱ kuya̱na̱ka̱ ɗa̱ e kenle ke te, ka̱ta̱ a̱ peceke ɗa̱ ugisanki. Yi ta̱ a kulyaꞋa i ɗa ama ya̱ kucuwa̱ ba.


\par }{\PP \VS{27}<<Ɗa baci kpamu i kpa̱ɗa̱i kupana ka̱ va̱, ɗa i lyaꞋi kelime n kuyaꞋanka mu ugbamukaci,

\VS{28}mpa a̱ ka̱tsuma̱ ku una̱mgbuka̱tsuma̱ ka̱ va̱ mi ta̱ a kuzuwa tsurala n a̱ɗa̱, ka̱ta̱ n neke ɗa̱ atakaci adama a̱ unushi u ɗa̱ ali kucindere u laꞋa ci cau.

\VS{29}Ka̱ta̱ ta na i ka̱na̱ kutakuma inyama i muku mo olobo ni nkere n ɗa̱ adama a kambulu.

\VS{30}Ka̱ta̱ Mpa m ɓoso ubuta̱ u kutoni u ɗa̱, n la̱nga̱sa̱ atalialyuka a ili i ma̱gula̱ni n ɗa̱, n kingira even a ikyamba a̱ ɗa̱ zuva va̱ a̱ma̱li a̱ ɗa̱ a babu wuma. Ka̱ta̱ yo okpo ili yu unata wa̱ va̱.

\VS{31}Mpa mi ta̱ o kubonoko likuci i gbagbaꞋin i ɗa̱ agali, n la̱nga̱sa̱ nva̱li n ɗa̱, ka̱ta̱ m kpa̱ɗa̱ kuciga ma̱gula̱ni me kuneꞋe ma̱ ɗa̱.

\VS{32}Ka̱ta̱ n la̱nga̱sa̱ iɗika i ɗa̱, ciya̱ irala i ɗa̱ i na i ta̱wa̱i kuda̱sa̱ngu punu i ɗa, a namba i na a kudansa adama a una̱mgbi wi iɗika ya.

\VS{33}Mpa mi ta̱ a kuwacuwa ɗa̱ a iɗika kakau, ka̱ta̱ n tala kotokobi ka̱ va̱ n guva ɗa̱. Ka̱ta̱ n zuwa iɗika i ɗa̱ yo okpo agali, likuci i gbagbaꞋin i ɗa̱ yo okpo lekeɗi.


\par }{\PP \VS{34}<<Ka̱ta̱ iɗika i ɗa̱ i ciya̱ a̱ya̱ a̱ ni a wuvuki a ayin a na yi ishi yo okpoi agali, a ayin a na yi ishi ida̱shi a̱ likuci yi irala i ɗa̱. Ka̱ta̱ iɗika ya yu uvuka mayin.

\VS{35}Ayin a na baci iɗika ya yo okpoi agali, i ɗa yi ta̱ a̱ kuciya̱ wuvuki u ni u na ishi a̱ sa̱nka̱i ni a̱ a̱ya̱ a kuvuka a na i yongoi punu a i ɗa.

\VS{36}Ama a̱ɗa̱ vu na i buwai, ka̱ta̱ n zuwa a̱ɗu a̱ ɗa̱ okpo n wovon punu a̱ likuci yi irala i ɗa̱ ali izumgbi i wunla̱i ya̱ a̱vuku koci i zuwa ɗa̱ ilaɗi. Ka̱ta̱ i suma uteku tsa aza na i o kutono n kotokobi, ka̱ta̱ i ka̱na̱ kuta̱ɗa̱tsa̱ n i yikpa̱i a iɗika gbani, ashe babu ta na vuza na wi o kutono ɗa̱.

\VS{37}Yi ta̱ a̱ kuka̱na̱ magamanai uteku tsa aza a na i a kusuma ukpa̱ u kotokobi, babu ta na vuza na wi lo a kusaɓa ɗa̱. Yi a kufuɗa kushilika̱ n irala i ɗa̱ ba.

\VS{38}A kuta̱wa̱ a ukocishi, yi ta̱ a̱ kukuwa̱ a iɗika kakau, iɗika yi irala i ɗa̱ yi ta̱ o kusoɗongu ɗa̱.

\VS{39}A̱ɗa̱ vu na i buwai ta ya̱ kuka̱na̱ kukotso nannai a̱ likuci yi irala i ɗa̱ adama a̱ unushi u ɗa̱ koɓolo n unushi wi ikaya i ɗa̱.


\par }{\PP \VS{40}<<Ama a̱ ushuku baci n unushi u le koɓolo n unushi wi ikaya i le, tsu na a̱ ka̱sukpa̱i mu ɗa kpamu a yaꞋankai mu ugbamukaci,

\VS{41}i ɗa i zuwai ɗa n yaꞋin feu wupa a kubana we le ali ɗa n lokoi le a kubana a iɗika yi irala i le, a ayin a na baci a̱ɗu a ugbami e le o bonoi a uye ɗa a̱ shika̱i unushi u le, ɗa a̱ ka̱sukpa̱i ka gbani-gbani ke le,

\VS{42}mi ta̱ a kuciɓa n uzuwakpani u va̱ n Yakubu, n Ishaku, n Ibirahi ka̱ta̱ n ciɓa n iɗika ya.

\VS{43}Kafu i nanlo i gita̱, uma a̱ va̱ i ta̱ a kuzuwa uma a̱ ka̱sukpa̱ iɗika i le, ka̱ta̱ i ɗa i pana uyoꞋo u wuvuki u ni a ayin a na yi ishi agali. I ta̱ a kutakacika adama a̱ unushi u na a yaꞋin adama a na a iwan ta̱ wila̱ u va̱ n kadanshi ka̱ va̱.

\VS{44}Ko n nannai dem, a ayin a na i a iɗika yi irala i le mi a kuꞋiwan le ba, ko n yaꞋan wupa n ele ciya̱ mu una le ra̱ka̱ ko n koɗo uzuwakpani u na n yaꞋin n ele. Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le.

\VS{45}Ama adama e le, mi ta̱ a kuciɓa n uzuwakpani u va̱ n ikaya i le i na mu uta̱ka̱i a iɗika i Masar aduniyan e kene adama a na mo okpo Ka̱shile ke le. Mpa ɗa Vuzavaguɗu.>>


\par }{\PP \VS{46}Na ɗa wila̱ n kadanshi n ili i kutono i na Vuzavaguɗu u yaꞋin n aza a Isaraila a̱ ubuta̱ u Musa a Kusan ku Sinai.




\par }\Chap{27}{\SH Wila̱ adama a akucina
\par }
{\PP \VerseOne{1}Vuzavaguɗu u danai Musa,

\VS{2}<<YaꞋan kadanshi n uma a Isaraila ka̱ta̱ vu dana le, ɗa baci vuza u yaꞋin akucina a na u kuneke vuma u yaꞋanka mu ulinga, vuza na e nekei mu va i ta̱ a kufuɗa kushiba̱ yi n ikebe i na vuza yoku u kutsupa ganu n vuma va.

\VS{3}Zuwai katsupu ka mavali vuza va̱ a̱ya̱ kamanga a kubana a̱ya̱ amangatatsu derere n ikebe i shekelu amangerenkupa, uteku tsa agisana agisamkpatsu ya̱ A̱Ꞌisa̱,

\VS{4}ama mavuka ma baci ma na mi n a̱ya̱ tsu nanlo feu, zuwai katsupu ka̱ ni derere n ikebe i shekelu kamangankupa.

\VS{5}Ama maku mo kolobo ma baci ma̱ a̱ya̱ a tawun a kubana kamanga, zuwai katsupu ka̱ ni derere n ikebe i shekelu kamanga, maku ma vuka tamkpamu a zuwaka yi ikebe i shekelu kupa.

\VS{6}Ama maku mo wotoi u te ma baci a kubana a̱ya̱ a tawun, zuwai katsupu ka mavali derere n ikebe i shekelu vu tawun, mavuka tamkpamu derere n ikebe i shekelu vu tatsu.

\VS{7}Ama vuma va̱ a̱ya̱ amangatatsu ɗa baci ko ulaji, zuwai katsupu ka vali derere n ikebe i shekelu gendu, vuka tamkpamu ikebe i shekelu kupa.

\VS{8}Ɗa baci vuma na u yaꞋin akucina wo okpoi vuza vu unambi u na wi a kufuɗa kutsupa ikebe i na a zuwakai ni ba, sai u banka n vuma va a̱ ubuta̱ u ganu, a̱yi ɗa vuza na u kufuɗa kujebeke yi ugana wa uteku tsu na wa kufuɗa kutsupa.


\par }{\PP \VS{9}<<Ili i na u yaꞋankai akucina a ilikuzuwa i ɗa baci i na a kufuɗa kuyaꞋanka Vuzavaguɗu kuneꞋe, to ilikuzuwa i nanlo i na e nekei va yo okpo ta̱ ciɗa.

\VS{10}Ka̱ta̱ u sabaꞋa ma ba ko kpamu u yaꞋansaka ma singai ma m ma gbani-gbani ba. Ɗa baci u sabaꞋi nannai, dem vu le i ta̱ o kokpo ciɗa, ka̱ta̱ kpamu a lyuka le a̱va̱

\VS{11}Ama ɗa baci akucina a okpoi a manama ma na mi ciɗa ba, ma na mi kuyaꞋanka kuneꞋe a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu ba, mayun ɗa a ɗika e neke ma ganu,

\VS{12}vuza na u kukondo maꞋa, ko ma singai maꞋa ko ma singai maꞋa ba. Ikebe i na baci de dem ganu u kiɗakai maꞋa, wo kokpo nannai.

\VS{13}Ama vuza va akucina va u ciga baci wa tsulasaka manama ma, to sai u doku u gboku u te a̱ ka̱tsuma̱ ku u tawun ki ikebe i na a zuwai.


\par }{\PP \VS{14}<<Ɗa baci vuza u nekei kpaꞋa ku ni tsu kuneꞋe ki ili i ciɗa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ ganu u kiɗaka yi ikebe derere n tsu ugaꞋin ko una̱mgbi u kpaꞋa wa. Ikebe i na baci de dem ganu u kiɗai ta tana wo kokpo nannai.

\VS{15}Ɗa baci vuza na u nekei kpaꞋa ka u cikalai ku tsulasaka ku ɗa, to sai u doku ugboku u te a̱ ka̱tsuma̱ ku u tawun ki ikebe i na a tsupai ni, ka̱ta̱ kpaꞋa ka kokpo ku ni kpamu.


\par }{\PP \VS{16}<<Ɗa baci vuza u nekei Vuzavaguɗu upecu u iɗika i ni, u gaꞋan ta̱ a zuwa ikebe i ni yo okpo derere n icuꞋu i na i gaꞋin a̱ ca̱Ꞌa̱ a kashina ka. I ta̱ e kukece ikebe ya yo okpo azurufa kupa a nca̱tsu kamanga dem vi ili i kashina.

\VS{17}Ɗa baci u nekei kashina ka a ayin a̱ ka̱ya̱ ka̱ ma̱za̱nga̱ ka amangerenkupa, ikebe i na e kecei ɗe va o kudoku a sabaꞋa i ɗa ba.

\VS{18}Ama ɗa baci u nekei kashina ka wana ɗai a̱ya̱ amangerenkupa a̱ uba̱ruwi a laza, to sai ganu wi indana derere wu untsukpa a̱ya̱ a na a buwai a kubana a̱ ka̱ya̱ ka amangerenkupa ka. Ka̱ta̱ e jebe ka̱bunda̱i ki ikebe ka na a kutsupa.

\VS{19}Ɗa baci vuza na u nekei kashina ka u cikalai kubono ku tsulasaka kaꞋa, to sai u doku ugboku u te a̱ ka̱tsuma̱ ku u tawun wi ikebe i na yi derere, ka̱ta̱ kashina ka kpamu ko okpo ka̱ ni.

\VS{20}Ama u tsulasaka baci kashina ka ba, ko ta na u denke baci vuza yoku kau, kashina ka ka buwa ku tsulasaka ba.

\VS{21}Ɗa baci e nekei kashina ka a ka̱ya̱ ku uba̱ruwi, ki ta̱ o kokpo kuneꞋe ku ciɗa u Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ kokpo ucanuku u anan ganu.

\VS{22}Ɗa baci vuza u nekei Vuzavaguɗu kashina ka na u tsulai, ka na kokpoi ili i ka̱ci ka̱ ni m kpaꞋa ku ni koci ba,

\VS{23}ganu wi ta̱ a kuzuwaka kaꞋa ikebe derere n a̱ya̱ a na a buwai a̱ ka̱ya̱ ka amangerenkupa ku uba̱ruwi, ka̱ta̱ vuma va ta na u tsupa i na i kuyaꞋan derere a kanna ka nanlo ka, ci ili i na yi ciɗa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu.

\VS{24}A ka̱ya̱ ka amangerenkupa ku uba̱ruwi, kashina ka ki ta̱ o kubono e ekiye a vuza na u denkei ni, vuza na kashina ka kishi ka̱ ni.

\VS{25}Katsupu ka na a zuwai dem i ta̱ e kukece kaꞋa kokpo derere n kagisamkpatsu ka̱ A̱Ꞌisa̱.


\par }{\PP \VS{26}<<Ɗa Vuzavaguɗu u danai, babu vuza na u kuneke maku mu ugiti ma manama, adama a na maku mu ugiti dem ma Vuzavaguɗu maꞋa, ko kanaka ko malala.

\VS{27}Ama manama ma na mi ciɗa ba, wi ta̱ a kufuɗa kushiba̱ maꞋa derere n katsupu ka na a zuwakai ni ka̱ta̱ u doku ugboku u te a̱ ka̱tsuma̱ ka tawun ki ili i na yi derere va. U tsulasaka baci ma ba, sai e denge maꞋa derere n katsupu ka na ko yotsoi ni.


\par }{\PP \VS{28}<<Ama ili i na baci de dem vuma u kuzuwa adama a Vuzavaguɗu, ko vuma ko manama, ko kashina ka kpaꞋa, o doku a shiba̱ i ɗa ba, adama a na ili i na a kanzakai Vuzavaguɗu yi ta̱ ciɗa.

\VS{29}Babu vuma na e kuneke adama a kuna, ka̱ta̱ o doku a tsulasaka yi kpamu. Mayun vuma vu nanlo a una yi.


\par }{\PP \VS{30}<<Ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ki ili i kashina dem, ko ili i na a̱ ca̱Ꞌi ɗa a kyaꞋi ko umaci wu nɗanga, dem i Vuzavaguɗu i ɗa. I ɗa yi ta̱ ciɗa u Vuzavaguɗu.

\VS{31}Vuza u ciga baci u tsulasaka ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ki na wu uta̱ka̱i, mayun ɗa u doku ugboku u te a̱ ka̱tsuma̱ ka tawun ki ili i na e kecei.

\VS{32}Ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa yu ushiga wa anaka, wu nraɗika ko nkyon, i Vuzavaguɗu i ɗa. Ayin a na e kukece nnama ma, ma kupa dem ma Vuzavaguɗu maꞋa.

\VS{33}Ka̱ta̱ u yaꞋan kazagba u ɗika vuza singai u ka̱sukpa̱ vuza gbani-gbani ba. Ko kasabaꞋa ka̱ta̱ vi yaꞋan ba. Ɗa baci vi yaꞋin kasabaꞋa, to dem vu le i ta̱ o kokpo ciɗa. I ta na a kufuɗa ku tsulasaka le ba.>>


\par }{\PP \VS{34}Nava ɗaɗa wila̱ u na Vuzavaguɗu u nekei Musa a Kusan ku Sinai adama a uma a Isaraila.

\par }