\NormalFont\ShortTitle{Daniyan}

{\MT Katagarda ka Daniyan



\par }\ChapOne{1}{\SH Tsumani tsu Daniyan n a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni
\par }
{\PP \VerseOne{1}A̱ ka̱ya̱ ka tatsu ko tsugono tsu Johoyakim mogono ma Yahuda, ɗa Nebukaneza mogono ma Babila u ta̱wa̱i n aza o kuvon a̱ ni a Urishelima ɗa u kambuki likuci.

\VS{2}Ɗa Vuzavaguɗu nekei Johoyakim mogono ma Yahuda u Nebukanezaru ɗa u lyaꞋi ni utsura, ali ɗa u ɗikai ucanuku u na a ci yaꞋanka ulinga wa̱ A̱Ꞌisa̱ a̱ Ka̱shile. Ana mogono ma mo bonoi a Babila\FTNT{*}{{\FR 1:2 }{\FR{1:2
}}{\FT{Babila vu ɗaɗa kpamu e ci ɗeke shina n kelentsu ka aza a Ibirahi
}}} n ucanuku wa, ɗa u zuwai u ɗa a̱ a̱Ꞌisa̱ a̱ ni, a̱ ubuta̱ u na u tsu zuwa ucanuku u singai u ka̱ma̱li ka̱ ni.


\par }{\PP \VS{3}Ɗa mogono Nebukanezaru u zuwai Afishenazu kabara ka gbayin ka̱ ni ka̱ tuka̱ yi n olobo o yoku a Isaraila, aza a na a̱ uta̱i a kpaꞋa ku tsugono n iꞋuwa ya aza a gbagbaꞋin,

\VS{4}olobo a na ikyamba i le yi babu muna, aza a na a̱ gusa̱i ikyamba ba. A yaꞋan kpamu n tsuloboi, n kuyeve ka̱u, n ugboji, ka̱ta̱ a fuɗa kuyaꞋan ulinga e kefeku ko mogono. Afishenazu a̱yi ɗa u kuyotsongu le kelentsu n iɗani ya aza a Babila.

\VS{5}I ta̱ kpamu a kulyaꞋa ilikulya n ili i kusoꞋo a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i na mogono ma zuwakai le a kanna dem i kpaꞋa ku mogono. U danai o kuyotsongusu ta̱ olobo a ali a̱ya̱ a tatsu, ka̱ta̱ e yeve a̱ ka̱na̱ kuyaꞋanka mogono ulinga.


\par }{\PP \VS{6}A̱ ka̱tsuma̱ ka aza a̱ na̱shi a na a zagbai va, ele ɗa Daniyan, n Hananiyan, m Mashiyelyu, n Azariya. Gbende vi le aza a umaci a Yahuda a ɗa.

\VS{7}Kagbashi ka gbayin ko mogono ka Nebukanezaru ka sabaꞋa le ta̱ ula, u neꞋi le ula a aza a Babila a nampa:

\par }{\LI Daniyan u ɗekei ni Belshaza.

\par }{\LI Hananiyan u ɗekei ni Shedaraku. Mashiyelyu u ɗekei ni Mesheku. Azariya u ɗekei ni Abenego.


\par }{\PP \VS{8}Ama Daniyan u sheshei n ka̱ɗu ka̱ ni u kuꞋuka ka̱ci ka̱ ni nshinda̱ a̱ ubuta̱ u kulyaꞋa ilikulya n ili i kusoꞋo i mogono ya ba. Ɗa u folonoi kagbashi ko mogono ka u ka̱sukpa̱ yi, adama a na ka̱ta̱ u uka ka̱ci ka̱ ni nshinda̱ ma ba.

\VS{9}Gogo na Ka̱shile ka zuwa ta̱ kagbashi ko mogono ka nanlo u yotsongu ucigi n wishi a kubana u Daniyan,

\VS{10}ama ɗa kagbashi ka ka danai Daniyan, <<Mi ta̱ a kupana wovon u vuzagbayin vu va̱ mogono, vuza na u zuwakai nu ilikulya n i kusoꞋo adama a̱ nu. Nini ɗai u kene ikyamba i nu i na̱mgba̱ i laꞋa aza a̱ nu a na a matsai a ayin e te? Mogono mi ta̱ a kufuɗa kuna mu adama a̱ nu.>>


\par }{\PP \VS{11}Ɗa Daniyan u danai kindi ka na kagbashi ko mogono ka zuwai ulinga u kinda yi, n Hananiyan, m Mashiyelyu, n Azariya,

\VS{12}<<Mi ta̱ o kufolono wu kondo tsu ali ayin kupa, ka̱ta̱ i neke tsu ili i yoku ba, sai a̱vuku a kulyaꞋa m mini mo kusoꞋo koci.

\VS{13}A ukocishi u ayin kupa a nanlo vi gisanku tsu na ci n olobo a na a buwai va a na i a kulyaꞋa ilikulya i mogono ya. Ka̱ta̱ vi sheshe n ka̱ci ka̱ nu ili i na ve enei n tsu na va kuyaꞋan n a̱ tsu.>>

\VS{14}Wu ushuki ɗa u kondoi le ali ayin kupa.


\par }{\PP \VS{15}Ana ayin kupa a a yawai, ɗa Daniyan n a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni a laꞋi ele vu na i a kulyaꞋasa ilikulya i mogono ya m ma̱ta̱na̱ n ucuwi wi ikyamba.

\VS{16}Ɗaɗa kindi ke le ka ka takpai ilikulya n i kusoꞋo i na mogono mi ishi ma zagbakai le va ɗa u nekei le a̱vuku a kutakuma koci.


\par }{\PP \VS{17}Olobo a̱ na̱shi a nampa a Ka̱shile ke neke le ta̱ ugboji n kuyeve ku mekecu dem. Ɗa Daniyan ta na u ciya̱i kuyeve ku kindana n alatani kakau.


\par }{\PP \VS{18}A kubana uteku wa̱ a̱ya̱ a tatsu a na mogono ma zuwai, ɗa kagbashi ka gbayin ka ka bankai le ra̱ka̱ a̱ ubuta̱ u Nebukanezaru.

\VS{19}Ɗa mogono ma yaꞋankai le kadanshi ra̱ka̱ vi le. U panai uyoꞋo u Daniyan n Hananiyan m Mashiyelyu n Azariya, a laꞋi aza a na a buwai. Ɗa a zagbai le o okpo aza a na a kuyaꞋan ulinga e kefeku ko mogono.

\VS{20}A̱ ka̱tsuma̱ ka kakuna ku ugboji n kuyeve ka na mogono me ecei le dem, ɗa u cinai le n kuyeve ku na ku laꞋi ko oboci, n aza a imoɗi a uɓon u na wi a kulyaꞋa tsugono dem.


\par }{\PP \VS{21}Ɗaɗa Daniyan u lyaꞋi kelime n ida̱shi ɗe e kefeku ko mogono ali sai a̱ ka̱ya̱ ka iyain ko mogono Sairusu.




\par }\Chap{2}{\SH Alatani e Nebukaneza
\par }
{\PP \VerseOne{1}A̱ ka̱ya̱ ke ire ka na Nebukaneza wi o tsugono, ɗa u yaꞋin alatani. Alatani a nanlo a takacikai ni ka̱u ali ɗa u kpa̱ɗa̱i alavu.

\VS{2}Ɗa mogono me ɗekei oboci, n aza a imoɗi, n aza a̱ a̱guma̱, n aza a kindana adama a na a dana yi ili i na u latanai. Ana a yawai ɗa a shamgbai ɗevu m mogono ma,

\VS{3}ɗa u danai le, <<Alatani a na n yaꞋin va i ta̱ a kutakacika mu. N ciga ta̱ n yeve kaci ka alatani ka.>>


\par }{\PP \VS{4}Ɗa aza a kindana a a̱ ushuki mogono ma n kelentsu ka aza a Arami, <<Mogono, wuma u nu u geshe, dana agbashi a̱ nu alatani a, ci ta̱ a kudana wu kaci ka alatani ka.>>


\par }{\PP \VS{5}Ɗaɗa mogono ma danai aza a kindana a, <<N sheshe ta̱ ɗe n ka̱ɗu ka̱ va̱ mayun ɗa i dana mu ukuna wa alatani a nampa n kaci ka alatani ka. I fuɗa baci ba, mi ta̱ a kuzuwa a kara ɗa̱ vi nyama vi nyama ka̱ta̱ o bonoko kpamu iꞋuwa i ɗa̱ agali.

\VS{6}Ama i fuɗa baci i dana mu alatani a n kaci ka a ɗa, yi ta̱ a kisa kuneꞋe n katsupu koɓolo n tsugbayin wa̱ va̱. Adama a nannai, danai mu alatani a n kaci ka ɗa.>>


\par }{\PP \VS{7}Ɗa kpamu a̱ ushuki, <<YaꞋan mogono ma dana agbashi a̱ ni alatani a, ci ta̱ a kudana yi kaci ka ɗa.>>


\par }{\PP \VS{8}Ɗaɗa mogono ma mu ushuki, <<N yeve ta̱ yi ta̱ a kataci ka na i la̱nga̱sa̱ ayin, adama a na i yeve ta̱ ɗe ili i na n sheshei n utsura.

\VS{9}I dana mu baci alatani a ba, yi ta̱ n atakaci e te a na e kuneke ɗa̱. I ɓolongi una̱ adama a na i yaꞋanka mu aꞋuwa m modoruko, kudana ku ɗa̱ ka̱ɗu ka̱ va̱ ki ta̱ a kusabaꞋa. Ama danai mu alatani a, nannai ɗa n kuyeve a na yi a kufuɗa ya dana mu kaci ka alatani ka.>>


\par }{\PP \VS{10}Ɗa aza a kindana a a̱ ushuki mogono ma, <<Babu vuza a iɗika i nampa vu na u kuyaꞋan i na mogono mo folonoi. Babu mogono, vuza vu utsura n tsugbayin vu na u saꞋwai kufolono ili a̱ ubuta̱ u koboci, vuza va̱ a̱guma̱, ko vuza vu kindana.

\VS{11}Ili i na mogono me ecei yi ta̱ n a̱miki. Babu vuza na u kudana mogono i na yi punu sai a̱ma̱li koci, i ta na feu o kuyongo a̱ ubuta̱ u uma ba.>>


\par }{\PP \VS{12}Ili i nampa i zuwai mogono ma yaꞋin wupa n una̱mgbuka̱tsuma̱, ɗa u zuwai a una aza a̱ a̱guma̱ a Babila ra̱ka̱.

\VS{13}A zuwa ta̱ wila̱ adama a na a una aza a̱ a̱guma̱ a, a̱ suki uma adama a na a̱ la̱nsa̱ Daniyan n a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni ka̱ta̱ a una.


\par }{\PP \VS{14}Ana Ariyo kovonshi ka vuza vu kinda mogono u lazai a kubana kuna aza a̱ a̱guma̱ a Babila, Ɗa Daniyan u yaꞋankai ni kadanshi ku ugboji.

\VS{15}We ecei kagbashi ko mogono ka, <<Yiɗa̱i i zuwai ɗa mogono ma zuwai wila̱ u gogoꞋo u nampa?>> Ɗaɗa Ariyo u danai Daniyan ukuna wa.

\VS{16}N tsu nampa, ɗa Daniyan u uwai u folonoi mogono adama a na u doku ayin a, ciya̱ u fuɗa u dana yi kaci ka alatani ka.


\par }{\PP \VS{17}Ɗaɗa Daniyan u bonoi a kpaꞋa ku ni ɗa u danai a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni Hananiyan, Mesheku, n Azariya ukuna wa.

\VS{18}U gutsai le o folono Ka̱shile ka zuva u yaꞋanka le kasingai adama a ukuna wi ili yi usokongi i nanlo, ciya̱ a una yi n a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni koɓolo n aza a̱ a̱guma̱ a Babila a ba.

\VS{19}N kayin ɗa ukuna wu usokongi wa wu uta̱i e keteshe u Daniyan. Ɗa Daniyan u cikpai Ka̱shile ka zuva,

\VS{20}u danai,

\par }{\PP <<Ucikpi a kubana u kula ku Ka̱shile ko wannai,

\par }{\PP kuyeve n ugboji dem ku ni ku ɗa.

\VS{21}U tsu sabaꞋa ta̱ ayin m makyan, a̱yi ɗa u tsu zuwa ngono ka̱ta̱ kpamu wu uta̱ka̱ le o tsugono tsa. U tsu neke ta̱ aza a ugboji kuyeve ka̱ta̱ kpamu u neke kuyeve u vuza na wi n cicoꞋo.

\VS{22}U tsu uta̱ka̱ ta̱ ili i na yi uciɗa̱ngi ka̱u koɓolo n i na yi usokongi, u yeve ta̱ i na yi punu a̱ ka̱yimbi ama kutashi ku ɗa ili i na yi o kuyongo n a̱yi.

\VS{23}Ka̱shile ki ikaya ka̱ va̱ wa̱ nu ɗa mi e kuneke ogodiya koɓolo n ucikpi, vi neke mu ta̱ ugboji koɓolo n utsura. Vu danai mu ili i na ce ecei nu ɗa kpamu vu danai tsu kaci ki ili i na mogono ma cigai.>>


\par }{\SH Daniyan u danai kaci ka alatani ka
\par }
{\PP \VS{24}Ɗa Daniyan u banai u Ariyo vuza na mogono ma̱ suki wu una aza a̱ a̱guma̱ a Babila ɗa u danai ni, <<Ka̱ta̱ vu una aza a imoɗi a Babila ba. Banka mu u mogono wa, mi ta̱ a kudana yi kaci ka alatani ka.>>


\par }{\PP \VS{25}Ariyo u yaꞋin gogoꞋo u bankai Daniyan u mogono wa ɗa u danai, <<N ciya̱ ta̱ vuma vi yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka agbashi o kuvon a na a ɗikai a Yahuda, vuza na u kufuɗa kudana mogono kaci ka alatani a̱ ni.>>


\par }{\PP \VS{26}Mogono me ecei Daniyan (vuza na kpamu e ci ɗeke Belshaza), <<Vi ta̱ a kufuɗa kudana mu alatani a̱ va̱ n kaci ka ɗa?>>


\par }{\PP \VS{27}Ɗa Daniyan wu ushuki, <<Babu keyevi, ko vuza vu ugboji, ko koboci ko vuza vu kindana vu na u kufuɗa kudana mogono ili i na ili yi usokongi ya i danai,

\VS{28}ama Ka̱shile ki ta̱ ɗe zuva ka na ka tsu palakpa ili i na yi usokongi dem. U yotsongu ta̱ mogono Nebukaneza ili i na i kuta̱wa̱ na kelime. Alatani a̱ nu n kene ku na ve enei a ayin a na vi alavu a ɗa na,


\par }{\PP \VS{29}<<Wuma u nu u geshe, mogono, ayin a na vi alavu ɗa vi yaꞋin alatani a ili i na i kuta̱wa̱, ɗaɗa vuza na u tsu dana kaci ki ili yi usokongi u yotsongi nu ili i na i kuta̱wa̱ na kelime.


\par }{\PP \VS{30}Tsu va̱ na, a̱ ɓa̱yuwa̱ka̱ mu ta̱ ɗe ili yu usokongi ya, ba adama a na n laꞋi aza o yoku a na i n wuma na n ugboji ba, ama adama a na avu vuza gbayin mogono vi yeve kaci ki ili ka, ka̱ta̱ kpamu vi yeve ili i na i ta̱wa̱i a̱ ka̱ɗu ka̱ nu.


\par }{\PP \VS{31}<<Wuma u nu u geshe, mogono, kululu ku vuma ku gbangam kashani e kelime ka̱ nu a kutasa akina uteku ci ili i wovon.

\VS{32}Kaci ka̱ kululu ka a yaꞋan ta̱ kaꞋa n azanariya e deꞋen, uɓon u ma̱ka̱nga̱ n obolu tamkpamu n azurufa, ka̱tsuma̱ ka̱ ni nu nkuta̱ a yaꞋan le ta̱ n iyum i shili,

\VS{33}ene a̱ ni n iyum, adasukpatsu a̱ ni kpamu a yaꞋin kakambu ke te n iyum kakambu ke te kpamu n ciꞋin.

\VS{34}Avu lo a kinda, ɗa kakpanlai ka ɓalai a kusan, ama vuza ɗa u ɓalai kaꞋa ba. Ɗa kakpanlai ka lapai kululu ka punu a adasukpatsu a̱ ni a na a yaꞋin n iyum koɓolo n ciꞋin tsa ɗa o ɓosoi ku ɗa.

\VS{35}Ɗaɗa iyum ya, n ciꞋin, n iyum i shili, n azanariya koɓolo n azurufa, o ɓosoi miri-miri ɗa kpamu o bonoi an kopo ka na ka ci yaꞋan o kosoyotoi m kpandari. Wunla̱i u tsu ɗika le ta̱ babu kubuka kagimi. Ama kakpanlai ka na ka varai kululu ka ko bonoi kusan ku gbayin ku na ku shanai aduniyan dem.


\par }{\PP \VS{36}<<Na ɗaɗa alatani a, gogo na ci ta̱ a kudana mogono kaci ka alatani ka.

\VS{37}Wuma u nu u geshe, avu ɗa mogono mo ngono. Ka̱shile ka zuva ke neke wu ta̱ tsugono n utsura n kufuɗa koɓolo kpamu n tsugbayin,

\VS{38}e ekiye a̱ nu a ɗa u zuwai vuma nu nnama n kakamba koɓolo nu nnu. Ko te ɗa baci i o kuyongo, u zuwa wu ta̱ ɗe vo okpo mogono me le ra̱ka̱. Avu ɗa kaci ka na a yaꞋin n azurufa a.


\par }{\PP \VS{39}<<A̱ ka̱ca̱pa̱ ko tsugono tsu nu, tsugono ci yoku ci ta̱ a̱ kuta̱wa̱, tsu na ci yawai tsu nu utsura ba. Ka̱ta̱ kpamu tsutatsu tsu ta̱wa̱ tsu ɗaɗa iyum i shili, tsu na tsa kulyaꞋa tsugono a aduniyan dem.

\VS{40}A ukocishi, tsugono tsu na̱shi ci ta̱ a̱ kuta̱wa̱ n utsura an viyum, tsu ɓoso ili dem tsu na viyum vu tsu ɓoso ili miri-miri ka̱ta̱ wi iya, ta u kuɓoso ili i na i buwai dem nannai.

\VS{41}Tsu na ve enei adasukpatsu nu njuvu kakambu ke te a yaꞋin le n ciꞋin tsu na o songi, kakambu ke te kpamu an viyum, na lo va ɗaɗa upeci u tsugono, n nannai va dem wi ta̱ a kuyaꞋan n utsura tsu viyum, ko an ve enei a satarai viyum n ciꞋin.

\VS{42}Tsu na njuvu mi kakambu ke te iyum ke te kpamu ciꞋin, tsugono tsu nampa ci ta̱ a kuyaꞋan n utsura kakambu ke te, ka̱ta̱ ke te kpamu ka yaꞋan babu utsura.


\par }{\PP \VS{43}Tsu na ve enei a satarai iyum n ciꞋin, ta uma o kuyongo usatari nannai babu uɓolongi n kaci, tsu na viyum n ciꞋin a kufuɗa kuɓolongu ba.


\par }{\PP \VS{44}<<A ayin o ngono a nanlo, Ka̱shile ka zuva ki ta̱ a kuzuwa tsugono tsu na tsa̱ kukuwa̱ ba, i kpamu e kuneke tsu ɗa u uma o yoku ba. Wi ta̱ a kuna tsugono tsu nanlo ra̱ka̱ ka̱ta̱ u yawaka le uteku. Ama n nannai dem ci ta̱ a kushamgba ali sai uteku n uteku.

\VS{45}Na ɗaɗa kaci ka alatani ka kakpanlai ka na a ɓalai a kusan, ama vuma ɗa ba, kakpanlai ka na ko ɓosoi viyum, iyum i shili, n ciꞋin koɓolo n azanariya n azurufa miri-miri.

\par }{\PP <<Ka̱shile ka gbayin ko yotsongu ta̱ mogono ili i na i kuta̱wa̱ na kelime. Alatani a mayun ɗa, kaci ka kadanshi ka̱ ni feu ili i mayun i ɗa.>>

\VS{46}Ɗa mogono Nebukaneza u kuɗa̱ngi ɗevu n Daniyan ɗa u nekei ni tsugbayin, ali kpamu u zuwai a yaꞋanka yi kuneꞋe koɓolo n a̱vu a̱ ma̱gula̱ni.

\VS{47}Mogono ma danai Daniyan, <<Mayun Ka̱shile ka̱ nu a̱yi ɗa Ka̱shile ka̱ a̱ma̱li koɓolo n Vuzavaguɗu vu ngono n vuza na u tsu palakpa ili yu usokongi, an vu fuɗai vu palakpai ili yu usokongi i nampa.>>


\par }{\PP \VS{48}Ɗa mogono mo bonokoi Daniyan wo okpoi vuza gbayin, ɗa u nekei ni kuneꞋe n a̱bunda̱i. U zuwai ni wo okpoi mogono a iɗika i Babila ra̱ka̱, ɗa kpamu u doku u zuwai ni wo okpo vuza kelime va aza a ugboji a̱ ni.

\VS{49}Ɗaɗa kpamu ufolu u Daniyan u zuwai mogono ma zuwai Shedaraku, Mesheku n Abenego aza a gbagbaꞋin a ulinga a iɗika i Babila ra̱ka̱, a̱yi tamkpamu wo okpoi punu e kefeku ko mogono ka.




\par }\Chap{3}{\SH Ka̱ma̱li ka azanariya ka Nebukaneza
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mogono Nebukaneza u zuwai a̱ luwa̱ka̱i ni ka̱ma̱li n azanariya, ugaɗi u ni u yawa ta̱ udashi amanga̱na̱shinkupa, wanshi u ni kpamu udashi kuci. Ɗa u shikpa̱i kaꞋa e keteshe ka Dura punu a iɗika Babila.


\par }{\PP \VS{2}Ɗa mogono me ɗekei aza a gbagbaꞋin, anan gomuna, n aza a na e ci neke gomuna odoki, n ofoɓikebe n a yaꞋin a fada n azafada, n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ o yoku a na i ida̱shi a iɗika i ni dem, a̱ ta̱wa̱ wa̱ ni. U ciga ta̱ a̱ ta̱wa̱ a̱ ubuta̱ wa avaꞋinka a̱ ka̱ma̱li ka savu ka na u shikpa̱i va.

\VS{3}Ɗa mogono me ɗekei aza a gbagbaꞋin, anan gomuna, n aza a na e ci neke gomuna odoki, n ofoɓikebe n a yaꞋin a fada n azafada, n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ o yoku a na i ida̱shi a iɗika i ni dem, a̱ ta̱wa̱ Nebukaneza, ɗa a shamgbai kelime ka̱ ka̱ma̱li ka.


\par }{\PP \VS{4}Ɗa gbara u salai, <<Uma dem, n iɗika dem, n elentsu a na i na dem, ili i na a danai ɗa̱ i yaꞋan i ɗa na,

\VS{5}I pana baci ciliki tsa avana, n igbala, n ishari, nu nkila̱u, n umolu, n ugogi, n ili i na a tsuwaꞋa a̱ ubuta̱ u kujeꞋe dem. I pana baci ilikushi n iwashi ka̱ta̱ i yikpa̱ a iɗika i cikpa ka̱ma̱li ka azanariya ka na mogono Nebukanezaru u yaꞋin.

\VS{6}Vuza na baci de dem u iwain kukuɗa̱ngu kucikpa ili ya, gogo va lo i ta̱ a kutaɗuku yi a̱ kunu ka akina ku na ki n usuɗukpi ka̱u.>>


\par }{\PP \VS{7}Megeshe ma na a panai ciliki tsa avana tsa, n ishari, n igbala, nu nkula̱u, n tsu ugogi, n umolu, n ili i na a tsuwaꞋa a̱ ubuta̱ u kujeꞋe dem, uma dem n iɗika kakau n kelentsu kpamu kakau a̱ kuɗa̱ngi a iɗika ɗa a cikpai ka̱ma̱li ka azanariya ka na mogono Nebukanezaru u yaꞋin va.

\VS{8}A ayin a nanlo ɗa aza a kindana o yoku a yaꞋankai aza a Yahuda nsata.

\VS{9}A danai mogono Nebukaneza, <<Mogono, wuma u nu u geshe!

\VS{10}Vu zuwa ta̱ wila̱, avu mogono, vu danai yaba dem vu na baci u panai ciliki tsu kavana, n vushari, n vugbala, m ma̱kila̱u, n ugogi n iwashi i na i buwai sai u kuɗa̱ngu a iɗika u cikpa ka̱ma̱li ka azanariya ka,

\VS{11}vuza na baci ta na u kuɗa̱ngi ɗa u cikpai ni ba, i ta̱ a kutaɗuku yi a̱ kunu ka akina.

\VS{12}Mogono, uma a Yahuda o yoku i ta̱ lo aza a na vu zuwai o okpo aza a gbagbaꞋin a uɓon u Babila, i o kutono kadanshi ka̱ nu ba. Ele ɗa Shedaraku, m Mesheku, n Abenego. Ele ɗa a iwain kutono a̱ma̱li a̱ nu, ɗa kpamu a iwain kukuɗa̱nku ili ya azanariya i na vi yaꞋin o tono.>>


\par }{\PP \VS{13}Ɗa ka̱ɗu ke Nebukaneza ka̱ ɗa̱nga̱i ka̱u, ɗa u ɗekei uma a̱ ta̱wa̱ka̱ yi n Shedaraku, m Mesheku, n Abenego. Ɗa a̱ tuka̱i n uma a nampa a wa̱ ni.

\VS{14}Ɗa we ecei le, <<Shedaraku, m Mesheku, n Abenego, mayun ɗa i iwain kutono a̱ma̱li a̱ va̱, ko i kuɗa̱nku ka̱ma̱li ka azanariya ka na n yaꞋin ali ɗa n shikpa̱i?

\VS{15}Gogo na i pana baci ciliki tsu kavana, vushari, vugbala, ma̱kila̱u ugogi n iwashi i na i buwai, i foɓuso baci adama a na i kuɗa̱nku kululu ku na n yaꞋin u gaꞋan ta̱. Ama i cikpa baci ku ɗa ba, i ta̱ a kuvakangu ɗa̱ gogoꞋo lo a̱ kunu ka akina. Ka̱ma̱li ke ne ka i ka kufuɗa ka kisa ɗa̱ e ekiye a̱ va̱?>>

\VS{16}Ɗa Shedaraku, m Mesheku, n Abenego a̱ ushuki, <<Avu Nebukaneza, u gaꞋan ci yaꞋan kadanshi ka̱ kuɓa̱nka̱ ka̱ci ka̱ tsu a̱ ubuta̱ u nampa ba.

\VS{17}Mogono, a taɗuku tsu baci a̱ ubuta̱ u kunu ka akina ka̱u, Ka̱shile ka na ci a kuyaꞋanka tsugbashi wi ta̱ a kufuɗa wa kisa tsu a̱ ubuta̱ wa akina a, ka̱ta̱ kpamu wi isa tsu e ekiye a̱ nu.

\VS{18}Ama avu mogono, wuma u nu u geshe, ko Ka̱shile ka̱ tsu ki isa tsu baci ba, ci ciga ta̱ vi yeve, a̱ tsu ci a kuyaꞋanka a̱ma̱li a̱ nu tsugbashi, ka̱ta̱ kpamu tsu kuɗa̱nku ka̱ma̱li ka azanariya ka na vu shikpa̱i va ba.>>


\par }{\PP \VS{19}Ɗa ka̱ɗu ka Nebukanezaru ka̱ ɗa̱nga̱i ka̱u adama a Shedaraku, m Mesheku, n Abenego, ali ɗa kusheshe ku ni a kubana we le ku sabaꞋi. Ɗa u zuwai o doku a̱ fa̱la̱sa̱ka̱ akina a ali kucindere a laꞋa tsu na ishi.

\VS{20}Ɗa u zuwai osoji o yoku a na a laꞋi n utsura a̱ ka̱tsuma̱ ko osoji a̱ ni, a shiya Shedaraku, m Mesheku, n Abenego, ka̱ta̱ a taɗuku le punu a̱ kunu ka akina ka.

\VS{21}Ɗa a shiyai le, ɗa a taɗuki le punu akina a, nu ntogu n le n acaka e le, n oroliko e le dem, koɓolo n ucanuku u kuꞋuka wi ikyamba u le u na u buwai.

\VS{22}Adama a wupa u na mogono ma yaꞋin gogoꞋo, ɗa u zuwai a lapulasaka akina a ka̱u, ɗa melentsu ma akina ma mu unai osoji a a na a banai kutaɗuku Shedaraku, m Mesheku, n Abenego va.

\VS{23}Uma a tatsu a nampa a, Shedaraku, m Mesheku, n Abenego ele a ushiyi ɗa a̱ yikpa̱i punu e mere ma akina ma na mi n usuɗukpi ka̱u.


\par }{\PP \VS{24}Ɗa mogono Nebukaneza u ɗa̱nga̱i fa̱ra̱ka̱ci m mereve, ɗa we ecei aza o odoki a̱ ni, <<Ashe uma a tatsu a ɗa tsu taɗuki akina a ba?>>

\par }{\PP Ɗa a̱ ushuki a danai, <<E ta nannai, wuma u nu u geshe, uma a tatsu a ɗa.>>


\par }{\PP \VS{25}Ɗa mogono ma danai, <<Indanai biꞋi! Me ene ta̱ uma a̱ na̱shi a nwalu a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱sa̱ punu e mere ma akina ma. Ele kpamu i ɗe ushiyi ba, a̱ kula̱ feu ba. Vuza na̱shi kpamu u yotso ta̱ maku ma̱ ka̱ma̱li.>>


\par }{\PP \VS{26}Ɗa Nebukaneza u banai ɗe ɗevu n utsutsu u kunu ka akina ka, ɗa u ɗekei Shedaraku, m Mesheku, n Abenego <<A̱ɗa̱ agbashi a̱ Ka̱shile MalaꞋimili, uta̱i na gogoꞋo, ta̱wa̱i na.>>

\par }{\PP Ɗa Shedaraku, m Mesheku, n Abenego a̱ uta̱i punu a akina a,

\VS{27}ana a̱ uta̱i ɗa aza a gbagbaꞋin n anan gomuna, n a̱ɓa̱nki o gomuna, n aza o odoki o mogono a kanzai le kputu-kputu. Ɗa e enei ta na akina a saꞋwa ikyamba i le ba, ko ka̱nji ke le kpamu ka̱ kula̱ ba. Ntogu n le kpamu n kula̱ ba, ko ka̱nga̱ a tsumgba a ikyamba i le ba.


\par }{\PP \VS{28}Ɗa Nebukaneza u danai, <<Cikpai Ka̱shile ke Shedaraku, m Mesheku, n Abenego, a̱yi na u suki kalingata ka̱ ni, ɗa ki isai agbashi a̱ ni, aza a na e nekei a̱ɗu n a̱yi ɗa a iwain kutono wila̱ u va̱. E sheshe ta̱ a̱ kuwa̱ a na a yaꞋanka ka̱ma̱li ko yoku tsugbashi sai Ka̱shile ke le endeꞋen.

\VS{29}Gogo na n neke ɗa̱ ta̱ wila̱ u nampa, ka̱ta̱ vuma ko iɗika ko kelentsu ko yoku kau ka dansa ili i gbani-gbani a̱ ubuta̱ u Ka̱shile ke Shedaraku, m Mesheku, n Abenego ba. Aza a na baci a dansai ili i gbani-gbani a kubana u Ka̱shile ke le, i ta̱ a kukiɗa le miri-miri, ka̱ta̱ o bonoko iꞋuwa i le agali. Adama a na ka̱ma̱li ko yoku ki lo ka na ki isai uma tsu Ka̱shile ke Shedaraku, m Mesheku, n Abenego ba.>>


\par }{\PP \VS{30}Ɗa mogono mo doki Shedaraku, m Mesheku, n Abenego tsugbayin a̱ ka̱tsuma̱ ki iɗika i Babila.




\par }\Chap{4}{\SH Nebukaneza u yaꞋin alatani a ukuna u Maɗanga
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mpa mogono Nebukaneza n suki akaka a nampa a kubana a̱ ubuta̱ u uma dem n iɗika dem, n kelentsu dem feu, ka na ki punu a aduniyan a nampa. Ma̱ta̱na̱ n uciyi mo yongo wa̱ ɗa̱.

\VS{2}Ili i ma̱za̱nga̱ i ɗa n tonuko ɗa̱ ukuna wi ili i mereve i na Ka̱shile MalaꞋimili u yaꞋin a kubana wa̱ va̱.

\VS{3}Nini ɗai tsugbayin tsu urotu u ni ci, nini ɗai tsugbayin ci ili i mereve i ni yi, tsugono ci ni ci n uteku ba. Utsura u ni wi ta̱ o kuyongo ko wannai.

\VS{4}Mpa, Nebukaneza mi ishi ta̱ ida̱shi e kefeku ka̱ va̱ m ma̱ta̱na̱ koɓolo kpamu a kulyaꞋa n u soꞋi.

\VS{5}N yaꞋin alatani a na e nekei mu wovon. Ana mi ivaꞋin a kajiba, kululu n kene ku na me enei a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱, i neke mu ta̱ wovon.


\par }{\PP \VS{6}Ɗa n danai a̱ tuka̱ mu n aza a ugboji a Babila ra̱ka̱, adama a na a dana mu kaci ka alatani ka.

\VS{7}Ana oboci, n aza a imoɗi, n aza a̱ a̱guma̱, n aza a kindana a̱ ta̱wa̱i, ɗa n danai le alatani a, ama a fuɗa a dana mu kaci ka alatani ka ba.

\VS{8}A ukocishi, Daniyan u ta̱wa̱i wa̱ va̱ ɗa n danai ni alatani a ( a̱yi na e ci ɗeke Belshaza, kula ku ka̱ma̱li ka̱ va̱, ayinviki a̱ ka̱ma̱li ka ciɗa i ta̱ koɓolo n a̱yi.)


\par }{\PP \VS{9}N danai, <<Belshaza, vuzagbayin vo oboci, n yeve ta̱ ayinviki a̱ ka̱ma̱li ka ciɗa i ta̱ koɓolo n avu, babu kpamu ili i na yi usokongi i na vu kpa̱ɗa̱i kuyeve. Gogo na alatani a̱ va̱ a ɗa na, dana mu kaci ka ɗa.


\par }{\PP \VS{10}Na ɗa kene ku na n yaꞋin ana mi ivaꞋin a kajiba ka̱ va̱. N la̱na̱ki ɗa me enei maɗanga e mere ma aduniyan. Maɗanga ma mi ta̱ n ugaɗi ka̱u.

\VS{11}Maɗanga ma mo gbonguroi ka̱u n ugbami ali ma cinai eleshu, aduniyan dem i ta̱ a kufuɗa kene maꞋa.

\VS{12}A̱vuku a̱ ni i ta̱ n tsuloboi ka̱u, umaci u ni kpamu n a̱bunda̱i, ilikulyaꞋa i ɗa i yaba dem. A̱ kulu ku ni ku ɗa nnama n kakamba n ci ciya̱ ubuta̱ u kuvuka, ɗe a acaka a̱ ni kpamu ta ɗe nnu n tsu zuwa cikinda. Wa̱ ni u ɗa aduniyan ra̱ka̱ a̱ ci ciya̱ ilikulya.


\par }{\PP \VS{13}<<E kene ka kpamu, a ayin a na mi ivaꞋin a kajiba, ɗa n la̱na̱i ɗa me enei kalingata ka ciɗa kuta̱i gaɗi a̱ kucipa̱ a iɗika.

\VS{14}U ɗekei n ka̱la̱ka̱tsu ku utsura, <Kapa maɗanga ma ka̱ta̱ vu gbatyasa acaka a̱ ni, vu sa̱ruwa̱ a̱vuku a̱ ni n umaci wa dem a iɗika. ka̱sukpa̱ nnama n na mi punu usheɗeki, nu nnu n na mi a acaka a̱ ni dem a suma.

\VS{15}Ama ka̱sukpa̱ kumi ka n aralu a̱ ni punu a iɗika, ushiyi n iyum koɓolo n iyum i shili a asuvu a̱ mita̱ ma kakamba.

\par }{\PP <<YaꞋan ciza ci yongo a̱ kuta̱na̱ta̱ngu yi, ka̱ta̱ a̱ ka̱sukpa̱ yi u yongo koɓolo n nnama n kakamba a̱ ka̱tsuma̱ ki ica̱shi yi iɗika ya aduniyan.

\VS{16}YaꞋan a sabaꞋaka yi ka̱ɗu ka̱ ni ka̱ta̱ o bono e neke yi ka̱ɗu ka manama, ali a̱ya̱ e cindere a laza.


\par }{\PP \VS{17}<< <Kakuna ka nampa ka alingata a ɗa a salai kaꞋa, aza a ciɗa a ɗa a dansai ukuna wa, adama a na aza a wuma e yeve an MalaꞋimili mi a kulyaꞋa tsugono a aduniyan. U tsu neke ta̱ tsu ɗa kpamu u yaba dem vu na baci u cikalai, ali a kubana u vuza na u laꞋi n kenu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma.> p

\VS{18}<<Na ɗa alatani a na Mpa, Mogono Nebukaneza n yaꞋin. Gogo na avu Belshaza dana mu kaci ka ɗa, adama a na babu vuza vu ugboji punu na a̱ ubuta̱ u tsugono u va̱ ka na ka kufuɗa kudana mu kaci ka a ɗa. Ama avu vi ta̱ a kufuɗa, adama a na ayinviki a a̱ma̱li a ciɗa i ta̱ koɓolo n avu.>>


\par }{\SH Daniyan u danai kaci ka alatani ka
\par }
{\PP \VS{19}Ɗaɗa Daniyan vuza na e ci ɗeke kpamu (Belshaza) u takacikai ali megeshe kenu ɗa kusheshe ku ni ku nekei ni wovon. Ɗa mogono ma danai, <<Belshaza ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ alatani a, ko ili i na alatani a i a kudana i takacika wu ba.>> Ɗa Belshaza wu ushuki, <<Vuzagbayin, wi ishi de u yaꞋan alatani a nampa a ta i a kushana a̱ ubuta̱ wi irala i nu, ama a kushana wa̱ nu ba.


\par }{\PP \VS{20}Maɗanga ma na ve enei mo gbonguroi ugaɗi n ugbami wa, ali a kusaꞋwa gaɗi va, ma na uma a uduniya ra̱ka̱ a kufuɗa kene va,

\VS{21}n a̱vuku o tsuloboi koɓolo kpamu n umaci n a̱bunda̱i feu e kuneke uma ilikulya dem, nnama kpamu n ciya̱i ubuta̱ u kusheɗeku, nnu feu a̱ ciya̱i ubuta̱ u kuzuwa cikinda a acaka a̱ ni,

\VS{22}avu mogono, avu ɗa maɗanga ma nanlo, vo okpo ta̱ vuzagbayin n vuza vu utsura, tsugbayin tsu nu tsu gbonguro ta̱ ali a kucina zuva gaɗi, ɗa tsugono tsu nu tsu ka̱ra̱Ꞌi ali sai a̱ mɓa̱ri mu uteku wi iɗika dem.


\par }{\PP \VS{23}<<Avu mogono, ve enei kalingata ka ciɗa ku uta̱i gaɗi a̱ kuta̱wa̱ a iɗika ɗa ka danai, <Kapa maɗanga ma ka̱ta̱ vu gbatya maꞋa, ama vu ka̱sukpa̱ kumi ku ni ushiyi n viyum koɓolo n viyum vi shili, punu a̱ mita̱ ma̱ ta̱ku, aralu a̱ ni tamkpamu punu a iɗika. ka̱sukpa̱ ciza tsu ta̱na̱ta̱ngu yi, u yongo n wuma an manama ma kakamba, sai ayin a na a̱ya̱ e cindere a lazai ni.>


\par }{\PP \VS{24}<<Na ɗa kaci ka alatani ka, Vuzagbayin mogono, na ɗa wila̱ u na MalaꞋimili ma̱ suki a kubana u vuzagbayin vu va̱ mogono.

\VS{25}I ta̱ o kuloko wu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma ka̱ta̱ vu bana vu yongo nu nnama n kakamba, vi ta̱ a kutakuma mita̱ an kanaka ka̱ta̱ kpamu ciza tsu soꞋo wu. A̱ya̱ kakau ali e cindere i ta̱ a kulaza wu sai ayin a na vi yevei an MalaꞋimili mi o tsugono a̱ ubuta̱ u uma, ka̱ta̱ kpamu u neke tsu ɗa u yaba dem vu na baci u cikalai kuneke.


\par }{\PP \VS{26}Kadanshi ka na a̱ ka̱sukpa̱ kumi ku maɗanga n aralu a̱ ni, ɗaɗa tsugono tsu nu ci ta̱ o kubono wa̱ nu a ayin a na baci vi yevei an MalaꞋimili a̱yi ɗa vuza na wi o tsugono.

\VS{27}Adama a nannai, Vuzagbayin mogono, isa odoki a̱ va̱, ka̱sukpa̱ unushi u nu vu bono a kuyaꞋan ili i singai, vu ka̱sukpa̱ kuyongo ku wuya vu bono vu yaꞋan kasingai wa aza a na i o kusoꞋo atakaci. Nannai wi ta̱ a kufuɗa kuzuwa ma̱ta̱na̱ ma̱ nu mo bono ma lyaꞋa kelime.>>


\par }{\SH Alatani a a shanai
\par }
{\PP \VS{28}Ili i nampa ra̱ka̱ i ciya̱ ta̱ mogono Nebukaneza.

\VS{29}Ana wotoi kupa n u re u lazai, ayin a na mogono mi a kuwala punu a gaɗi vu kefeku ko tsugono ka̱ ni a Babila,

\VS{30}ɗa u danai, <<Na ɗa Babila vu gbayin vu na m maꞋi wo okpoi ubuta̱ u tsugono, n utsura u gbayin u va̱ koɓolo n adama a tsugbayin o tsugono tsu va̱ ba?>>


\par }{\PP \VS{31}A ayin a na ka̱la̱ka̱tsu kuta̱i gaɗi a̱yi biꞋi a̱ ka̱tsuma̱ ka kadanshi, <<Wila̱ u na n zuwakai nu u ɗa na, mogono Nebukaneza. Akaka a nampa a̱ nu a ɗa, vu buwa mogono mu ubuta̱ u nampa ba.

\VS{32}I ta̱ o kuloko wu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma ka̱ta̱ vu bana vu yongo nu nnama n kakamba, vi ta̱ a kutakuma mita̱ an kanaka. A̱ya̱ kakau ali e cindere i ta̱ a kulaza wu sai ayin a na vi yevei an MalaꞋimili mi o tsugono a̱ ubuta̱ u uma, ka̱ta̱ kpamu u neke tsu ɗa u yaba dem vu na baci u cikalai kuneke.>>


\par }{\PP \VS{33}Gogo va lo ili i na a dansai ukuna u Nebukaneza i shanai. O lokoi ni a̱ ubuta̱ u uma ɗa u ka̱na̱i kutakuma mita̱ an kanaka. Ikyamba i ni i ta̱na̱i n ciza ali cileme ci ni tsu gbonguroi an ashin a kajimba, a̱kutsulu tamkpamu an a̱kutsulu a manu.


\par }{\PP \VS{34}A ukocishi u ayin a nanlo a, Mpa Nebukaneza n ganukpai a̱shi a̱ va̱ a kubana gaɗi, ɗa ma̱riki ma̱ va̱ mo bonoi. Ɗa n cikpai MalaꞋimili, n nekei ni tsugbayin ɗa n cikpai ni a̱yi na wi ko wanai. Utsura u ni u ko wanai u ɗa. Tsugono ci ni ci ta̱ a kulyaꞋa kelime ali n tsukaya tsu na tsa̱ kuta̱wa̱.

\VS{35}Uma a aduniyan dem ukuna u gbani u ɗa i, vi inda baci tsu na wi. U ci yaꞋan ta̱ tsu na u cigai n alingata a gaɗi koɓolo n uma a aduniyan a nampa. Babu vuza na u kushamkpa yi ko u dana yi, <<Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi a kuyaꞋan ili i nampa?>>


\par }{\PP \VS{36}A ayin a nanlo a derere ɗa ma̱riki ma̱ va̱ mo bonoi, tsugbayin tsu va̱ n tsugono dem tsu bonoi. Aza a na e ci neke mu odoki n otoni a̱ va̱ a̱ la̱nsa̱i mu, ɗa m bonoi o tsugono kpamu n tsugbayin tsu na tsu laꞋi ci cau.

\VS{37}Gogo na Mpa Nebukaneza, n cikpa ta̱ ɗa kpamu n nekei mogono ma zuva tsugbayin, adama a na ili i na u yaꞋin dem i gaꞋan ta̱, uye u ni kpamu wi ta̱ mejege. Aza a na i a kuyaꞋan nwalu n a̱ra̱ɗi u gosoi le.




\par }\Chap{5}{\SH Iɗani a tsusaki
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ana a̱ya̱ n a̱bunda̱i a lazai, ɗa mogono Belshaza u banuki aza a gbagbaꞋin a̱ ni ali uma ka̱kpa̱n ke te (1, 000) a̱ ta̱wa̱ a̱ ubuta̱ u ka̱ɗiva̱ ka gbayin, ɗa u soꞋi ma̱ra̱ koɓolo n le.

\VS{2}Ana Belshaza wi o kusoꞋo ma̱ra̱ ma̱ ni ɗa u zuwai a̱ tuka̱ yi n atan a azanariya n azurufa n na esheku a̱ ni Nebukaneza u ɗikai a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin a Urishelima. Ɗa mogono ma n aza gbagbaꞋin a̱ ni n a̱ma̱ci a̱ ni koɓolo n a̱ a̱ma̱ci a gbani a̱ ni ɗa o soꞋokoi n atan a feu.

\VS{3}A̱ tuka̱i n atan a azanariya a nampa a na a ɗikai a̱ Ma̱va̱li ma ciɗa ma, a kpaꞋa ku Ka̱shile a Urishelima, ɗa mogono n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ ni, n a̱ma̱ci a̱ ni koɓolo n a̱ma̱ci a gbani a̱ ni ɗa o soꞋi n atan a.

\VS{4}Ayin a na baci i o kusoꞋo ma̱ra̱ ma ka̱ta̱ a̱ ka̱na̱ kucikpa a̱ma̱li e le a na a yaꞋin n azanariya, n azurufa, n iyum i shili, n iyum, nu nɗanga, n atali kpamu.


\par }{\PP \VS{5}Gogo va lo, ɗa a̱jivu e kukiye ku vuma a̱ uta̱i ɗa a̱ gita̱i iɗani lo a̱ ubuta̱ u na wi ugbori a tsusaki ka, ɗevu n kashamkpatsu ka̱ ma̱kuni ka na ki e kefeku ko mogono ka. Ɗa mogono ma̱ ka̱na̱i kinda kukiye ka ku ɗa a kuyaꞋan iɗani.

\VS{6}Ɗa a̱shi a̱ ni a̱ a̱ruma̱i ali ɗa u panai wovon ka̱u, ɗa a̱ka̱nga̱tsu a̱ ni a̱ ka̱na̱i kujeꞋe n a̱ ka̱la̱mgba̱na̱i, ɗa u kpa̱ɗa̱i kufuɗa kushamgba.


\par }{\PP \VS{7}Ɗa mogono ma̱ ɗengusa̱i ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni, ɗa u ɗekei a̱ tuka̱ yi n oboci, n aza e kuyeve, n aza a̱ kula̱na̱ a Babila. Ana a yawai ɗa u danai le,

\par }{\PP <<Vuma vu na baci u kecei iɗani i nampa, ɗa u danai mu ili i na yi punu, mi ta̱ a kuꞋuka yi aminya a na a̱ rumbuki m mini ma̱ ma̱ɗiya̱, koɓolo n idolu ya azanariya u uka e kuɗeku ku ni. M bonoko kpamu vuma vu nanlo vuza vu tatsu vu utsura a̱ ka̱tsuma̱ ko tsugono ka Babila.>>


\par }{\PP \VS{8}Ama ana aza a ugboji o mogono a nampa dem a yawai, babu vuza na u fuɗai u kecei iɗani i nanlo, ko u dana ili i na iɗani ya yi a kudansa.

\VS{9}Ɗaɗa mogono Belshaza u panai wovon ka̱u ali ɗa a̱shi a̱ ni a shilyamgbai. Aza a gbagbaꞋin a̱ ni o voɗotsoi ka̱u.


\par }{\PP \VS{10}Ama ana a̱na̱ku e egbere u panai ili i na yi lo, u sumai u banai a̱ kunu ko oɓolo ka. Ɗa u danai Belshaza, <<Mogono wuma u nu u geshe, ka̱ta̱ vu la̱nga̱sa̱ asuvu ko vi yaꞋan wupa ba.

\VS{11}Vuza yoku wi ta̱ punu o tsugono tsu nu n ayinviki a̱ a̱ma̱li a ciɗa. A ayin e esheku a̱ nu e yeve yi ta̱ n ugboji, n kuyeve tsu na a̱ma̱li i. Eshevu mogono Nebukaneza, u zuwa yi ta̱ wo okpoi mogono mo oboci, aza a̱ kula̱na̱, aza a imoɗi koɓolo n aza a̱guma̱ ra̱ka̱ a Babila.


\par }{\PP \VS{12}Vuma vu nampa Daniyan vuza na mogono me neꞋi kula Belshaza, wi ta̱ n kuyeve ku na ku laꞋi utsura u ni, ɗa kpamu wi ushani n ugboji koɓolo n kufuɗa. U tsu dana ta̱ uma kaci ka alatani, u dana ite i na uma a yaꞋin, koɓolo kpamu u shikpa kadanshi ka na ka laꞋi utsura u uma. Ɗeke Daniyan wi ta̱ a kudana wu kaci ki iɗani ka nanlo.>>


\par }{\PP \VS{13}Ɗa a̱ tuka̱i n Daniyan a̱ ubuta̱ u mogono. Ɗa mogono me ecei ni, <<Avu ɗa Daniyan va, ka̱ka̱nishi ko yoku ka na esheku a̱ va̱ mogono u ka̱na̱i u tuka̱i Yahuda?

\VS{14}M pana ta̱ a dana ayinviki a ciɗa a̱ a̱ma̱li i ta̱ koɓolo n avu ɗa kpamu vi n kindana, n kuyeve, n ugboji feu.

\VS{15}A̱ tuka̱i n aza a ugboji n aza a imoɗi wa̱ va̱ adama a na e kece ka̱ta̱ e yeve kaci ki iɗani ka nampa ka ciya̱ a dana mu, ama a fuɗa a dana ili ba.


\par }{\PP \VS{16}Gogo na m pana ta̱ a dana vu tsu palakpa ta̱ kadanshi ka̱ta̱ kpamu vi shikpa kadanshi ka na ka laꞋi utsura u uma. Vi baci a kufuɗa kukece iɗani i nampa ka̱ta̱ vu dana mu ili i na i ɗa i danai, i ta̱ a ku uka wu aminya a na a̱ rumbuki m mini ma̱ ma̱ɗiya̱ n ikani ya azanariya e kuɗeku ku nu, ka̱ta̱ m bonoko vuza vu nanlo vuza tatsu vu utsura a̱ ka̱tsuma̱ ko tsugono tsu va̱.>>


\par }{\PP \VS{17}Ɗa Daniyan wu ushuki mogono ma, <<Zuwa kuneꞋe ku nu, ka̱ta̱ kpamu vi neke katsupu ka̱ nu u vuza yoku. Mpa mi ta̱ e kukece iɗani ya, ka̱ta̱ n dana wu ili i na yi punu ra̱ka̱.


\par }{\PP \VS{18}<<Avu mogono, Ka̱shile MalaꞋimili u neke ta̱ esheku a̱ nu Nebukaneza tsugono, n tsugbayin, n utsura. m ma̱riki.

\VS{19}Adama a tsugbayin tsu gba̱ra̱ tsu na u nekei ni, ɗa uma ra̱ka̱ n iɗika kakau dem koɓolo n elentsu kakau, o voɗotsoi ɗa a panai wovon u ni. Aza a na mogono ma cigai kuna wu una le ta̱, aza a na u cigai kuka̱sukpa̱ n wuma u ka̱sukpa̱ le ta̱, aza a na u cigai kudoku tsugbayin u doku le ta̱, ɗa kpamu u goyoi aza a na u cigai kugoyo.

\VS{20}Ama ana ka̱ɗu ka̱ ni ka ɗikai a̱ra̱ɗi n kuyaꞋan ugbamiwasuvu, ɗa o lokoi ni a kakuba ko tsugono ka̱ ni, ɗa a takpai ni tsugbayin ci ni.

\VS{21}O lokoi ni a̱ ubuta̱ u uma ɗa e nekei ni ka̱ɗu ka manama, ɗa u ka̱na̱i kuyongo ni njaki n kakamba, a kutakuma mita̱ tsu kanaka, ɗa ikyamba i ni i ta̱na̱i n ciza, ali sai makyan ma na u yevei an Ka̱shile MalaꞋimili wi a kulyaꞋa tsugono a̱ ubuta̱ u uma, ka̱ta̱ kpamu u neke tsu ɗa u yaba dem vu na u cikalai kuneke.


\par }{\PP \VS{22}<<Ama avu na vi maku ma̱ ni Belshaza ko a na vi yevei ili i nanlo dem ama ali n gogo na vu goyo ka̱ci ka̱ nu ba.

\VS{23}Vi nekei ka̱ci ka̱ nu tsugbayin ali ɗa vi a tsurala n Vuzavaguɗu vu na vi gaɗi. Vu zuwai a̱ tuka̱i nu n atan a na i a̱ Ma̱va̱li ma gbayin avu n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ nu, n a̱ma̱ci a̱ nu koɓolo n a̱ma̱ci a gbani a̱ nu ɗa i soꞋokoi a ɗa ili i kusoꞋo. I cikpai a̱ma̱li a azanariya koɓolo n azurufa, n a na a yaꞋin n iyum ishili, ko iyum i deꞋen, ko nɗanga n atali i na i ce ene ko i pana ko i yeve ba. Ama i cikpa Ka̱shile vuza na wi a̱ kuɓa̱na̱ wuma u nu e ekiye a̱ ni, koɓolo n ili i na i buwai ba.

\VS{24}I ɗaɗa i zuwai ɗa Ka̱shile ka̱ suki kukiye ku yaꞋan iɗani i nanlo.


\par }{\PP \VS{25}<<Ili i na yi punu uɗani i ɗaɗa na, MENE, MENE, TEKEL, PASIN


\par }{\PP \VS{26}<<Ili i na i a kudana i ɗa na, <<Mene ɗaɗa kukece: Ka̱shile ke kece ta̱ ayin o tsugono a̱ nu, tsu ɗa ci ta̱ a kuzuwa uteku.


\par }{\PP \VS{27}<<Tekel ɗaɗa a̱ kunzuku ta̱ a̱miki a̱ nu, vu buwa n a̱miki ba, vo okpo ta̱ fa̱ka̱.


\par }{\PP \VS{28}<<Pasin ɗaɗa kupece: Tsugono tsu nu gogo na tsu ɗa ci ta̱ upeci n aza a Madaya n aza a Farisa.>>


\par }{\PP \VS{29}O tonoi ili i na Belshaza u danai, a ukai Daniyan aminya a na a̱ rumbuki m mini ma̱ ma̱ɗiya̱, ɗa o doki kpamu a ukai ni vukani va azanariya e kuɗeku ku ni, ɗa e nekei ni tsugono wo okpo vuza tatsu a̱ ka̱tsuma̱ ko tsugono tsu nanlo.


\par }{\PP \VS{30}A̱ ka̱tsuma̱ ka kayin ka nanlo, a unai Belshaza mogono ma Babila,

\VS{31}ɗa Dariyu vu Mediya wi isai tsugono tsa a ayin a an wi n a̱ya̱ amangatatsunere.




\par }\Chap{6}{\SH A vakangi Daniyan e kpenle ki ikawu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Dariyu vu Mediya we enei u gaꞋan ta̱, ɗa u zagbai aza a gbagbaꞋin amangatawun n kamanga (120), a lyaꞋa tsugono a iɗika dem.

\VS{2}Ɗa mogono ma zagbai Daniyan n uma o yoku kpamu aza e re aza a na o kutono n aza a gbagbaꞋin a nanlo a ka̱ta̱ ele tamkpamu o bono o tonuko le i na a̱ ciya̱i, ta lo mogono ma namba ili i yoku.

\VS{3}Ɗa Daniyan u laꞋi aza a kinda ulinga koɓolo n aza a gbagbaꞋin a dem, adama a uyevi wu ulinga u ni. Adama uteku u na mogono me enei wi ulinga, ɗa u sheshei kuzuwa Daniyan wo okpo vuzagbayin vi iɗika dem vu na vu kutono n ele.


\par }{\PP \VS{4}Ɗa aza a̱ kula̱na̱ a iɗika a na a buwai, n aza a̱ gbagbaꞋin a̱ la̱nsa̱i uye u na a̱ kula̱nga̱sa̱ Daniyan a̱ ubuta̱ u mogono n ulinga u ni. Ama a̱ ciya̱ ili i na a̱ kula̱nga̱sa̱ka̱ yi ko ta na a yaꞋan nsata n ni ba, adama a na wi ta̱ n ka̱ɗu ka singai mayin babu kuyaꞋan kalyaꞋa, wi ta̱ kpamu a kuyaꞋan ulinga u ni mayin babu ukpa̱ɗi.

\VS{5}A kubana uteku ɗa uma a nanlo a danai, <<Ci a̱ kuciya̱ unushi u Daniyan ba, sai tsu tono uye u wila̱ u kutoni u Ka̱shile u ni.>>


\par }{\PP \VS{6}Ɗa aza a̱ kula̱na̱ iɗika, n aza a gbagbaꞋin a nanlo a banai koɓolo adama a na e ene mogono ma ɗa a danai, <<Mogono Dariyu, tsugono tsu nu ci geshe!

\VS{7}Aza a̱ kula̱na̱ iɗika ra̱ka̱, n anan gomuna, n aza gbagbaꞋin kakau, n aza e kuneke kadanshi a̱ nu dem, a̱ ushuku ta̱ vu zuwa wila̱ ka̱ta̱ vu gutsaka yaba dem u yaꞋan kavasa u ka̱ma̱li ko yoku ko u vuma vi yoku ba ali ayin kamangankupa, sai avu endeꞋen. Vuza na baci u iwain kutono kadanshi ka nampa dem, a vakangu yi e kpenle ku na ki n ikawu.

\VS{8}Gogo na, mogono, zuwa wila̱ wa ka̱ta̱ vu zuwa kukiye ku nu, adama a na ta lo vuza u kusabaꞋa u ɗa. Tsu na wila̱ wa aza a Mediya n aza a Farisa, u na u tsu sabaꞋa ba.>>

\VS{9}Ɗaɗa mogono Dariyu u zuwai wila̱ wa, ɗa kpamu u zuwai kukiye.


\par }{\PP \VS{10}Ama a na Daniyan u yevei a zuwa ta̱ wila̱, ali ɗa mogono ma zuwai kukiye, ɗa u banai a kpaꞋa ɗa u kuɗa̱ngi ɗe a̱ kunu ku gaɗi ku ni tsu na u kiwanai, n atusu a̱ ni uɓa̱yuwi a kinda Urishelima. U ci yaꞋan ta̱ kavasa kutatsu a kanna dem tsu na u ci yaꞋansa a kucikpa Ka̱shile n u yaꞋin ogodiya.

\VS{11}Ɗa aza gbagbaꞋin a nanlo a banai koɓolo a kpaꞋa ku Daniyan, ɗa a yawai a cinai ni a kuyaꞋan kavasa o kufolono Ka̱shile ka̱ ɓa̱nka̱ yi.

\VS{12}A banai u mogono ɗa a yaꞋin kadanshi n a̱yi ku ukuna wu wila̱ u tsugono u ni, <<Mogono wuma u nu u geshe, avu zuwa wila̱ vu danai a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin kamangankupa a nampa vuza na baci u yaꞋin kavasa a kubana u ka̱ma̱li ko yoku ko u vuza yoku sai avu koci, ka̱ta̱ a vakangu yi e kpenle ki ikawu ba?>> Ɗa mogono mu ushuki,

\par }{\PP <<Wila̱ wa u ta̱wa̱ ta̱ derere n wila̱ u Mediya m Farisa, u na vuza u kusabaꞋa u ɗa kpamu ba.>>


\par }{\PP \VS{13}Ɗa a danai mogono ma, <<Vuma vu nanlo va Daniyan vuza na wu uta̱i Yahuda u ta̱wa̱i tsugbashi tsa, a̱yi ɗa ɗe wi o kutono kadanshi ka̱ nu, ko wila̱ u na vu zuwai va ba. Wi ta̱ a kuyaꞋansa kavasa ali kutatsu a kanna dem u Ka̱shile ka̱ ni.>>

\VS{14}Ana mogono ma panai nannai, ɗa u na̱mgba̱i ka̱tsuma̱ ka̱u, u yaꞋin uteku u na wi a kufuɗa adama a na wi isa Daniyan. U ka̱na̱i kuyaꞋan nannai ali kanna ka̱ yikpa̱i.


\par }{\PP \VS{15}Ana kanna ka̱ yikpa̱i, ɗa aza e kelime a o bonoi u mogono wa ɗa a danai, <<Vuzagbayin, vi yeve ta̱ babu wila̱ u na mogono ma zuwai kukiye tsa aza a Mediya n aza a Farisa ɗa wi kusabaꞋa.>>


\par }{\PP \VS{16}Ɗa mogono mo nekei kadanshi a̱ ka̱na̱ Daniyan ka̱ta̱ a̱ zuwa yi e kpenle ki ikawu. Ɗa u danai Daniyan, <<ka̱sukpa̱ Ka̱shile ka na vi o kutono mayin, ka kisa wu!>>


\par }{\PP \VS{17}Ɗa a̱ tuka̱i n katali ka gbayin ɗa o votsuki kpenle ki ikawu ka. Ɗa mogono ma zuwai urotu wi iɗani a katali ka n ka̱ta̱mba̱ri ka makawani\FTNT{*}{{\FR 6:17 }{\FR{6:17
}}{\FT{Ngono n cau n ci yaꞋan ta̱ n iɗani a nkawani n le tsu urotu u na vuma gbani u kuyaꞋan n u ɗa ba}}} ka̱ ni, koɓolo n a̱ta̱mba̱ri a nkawani ma aza e kelime a na i o kutono yi. Na lo va wi ta̱ o kuyotsongu babu vuza na u kuɓa̱yuwa̱ katali ka nanlo ka̱ta̱ wu uta̱ka̱ n Daniyan.

\VS{18}Ɗa mogono Dariyu u lazai o kubono e kefeku ko tsugono ka̱ ni. U lyaꞋa ili n kayin ka nanlo ba, u banuku feu ili i na i kuneke yi ma̱za̱nga̱ ba, u fuɗa feu u lata ba.


\par }{\PP \VS{19}Ana kayin ka asai n usana ka̱li-ka̱li, ɗa mogono ma ma̱ ɗa̱nga̱i ɗa u banai m moloko e kpenle ki ikawu ka.

\VS{20}Ana u yawai ɗevu m kpenle ki ikawu ka, ɗa u ɗekei Daniyan n ka̱la̱ka̱tsu ku utsura n una̱mgbi u ka̱tsuma̱, <<Daniyan kagbashi ka̱ Ka̱shile ka wuma! Ka̱shile ka̱ nu ka na vi ci cikpa ayin tutu va wi isa wu ta̱ e kpenle ki ikawu ka?>>


\par }{\PP \VS{21}Ɗa Daniyan wu ushuki, <<Vuzagbayin mogono, wuma u nu u geshe!

\VS{22}Ka̱shile ka̱ va̱ ka̱ suku ta̱ kalingata ka̱ ni ka pala una̱ wi ikawu ya. A uka mu usa̱n ba, adama a na Ka̱shile ka̱ va̱ ke yeve ta̱ mi n unushi ba. N yaꞋan kawuya a kubana wa̱ nu ba, mogono.>>


\par }{\PP \VS{23}Ɗa mogono ma yaꞋin ma̱za̱nga̱ ka̱u, ɗa u zuwai a̱ uta̱ka̱ n Daniyan punu e kpenle ki ikawu ka. Ɗaɗa a̱ uta̱ka̱i ni punu, e ene ta na muna a ikyamba i ni ba, adama a na Daniyan u neke ta̱ ka̱ɗu ka̱ ni u Ka̱shile ka̱ ni.


\par }{\PP \VS{24}Ɗa mogono me nekei kadanshi a̱ ka̱na̱ ra̱ka̱ uma a na a̱ tuka̱i m menderu u mogono adama a Daniyan, ɗa u zuwai a vakangu le punu e kpenle ku na ku shanai n ikawu ya, koɓolo n a̱ma̱ci e le m muku n le dem a taɗuki le punu e kpenle ka. Ama kafu a yawa ɗaka vi kpenle va, ɗa ikawu ya i wejelei le akari-akari.


\par }{\PP \VS{25}Ɗaɗa mogono Dariyu ma ɗanai katagarda ka akaka a kubana u uma ra̱ka̱ a iɗika ya aduniyan dem, wa aza a na a tsu dansa kelentsu kakau a aduniyan: <<Ma̱ta̱na̱ n uciyi mo yongo n a̱ɗa̱ ka̱u.


\par }{\PP \VS{26}<<N zuwa ta̱ wila̱ a kubana u uma dem, a na i a̱ ka̱tsuma̱ ko tsugono tsu va̱, ra̱ka̱ vu ɗa̱ i pana wovon ka̱ta̱ o tono Ka̱shile ka Daniyan.

\par }{\LI <<Ka̱shile ka̱ ni, ka wuma kaꞋa.

\par }{\LI Wi ta̱ lo n wuma u babu uteku.

\par }{\LI Uma a kufuɗa a̱ la̱nga̱sa̱ tsugono ci ni ba.

\par }{\LI Utsura u ni feu wo kukotso ba.


\par }{\PP \VS{27}Ka̱shile ka̱ tsu ɓa̱nka̱ ta̱ ka̱ta̱ ki isa uma, ka̱ta̱ u yaꞋan ili yu urotu u mereve i gbayin n gaɗi n iɗika. Wi isai Daniyan a̱ ubuta̱ wu utsura wi ikawu.>>


\par }{\PP \VS{28}Ɗa Daniyan u ciya̱i kulyaꞋa ku kelime a ayin a na Dariyu n Sairusu va aza a Farisa i o tsugono.




\par }\Chap{7}{\SH Daniyan u yaꞋin alatani a̱ a̱di a̱ na̱shi
\par }
{\PP \VerseOne{1}A̱ ka̱ya̱ ka iyain ka Belshaza mogono ma Babila, ɗa Daniyan u yaꞋin alatani ɗa kpamu we enei kene a ayin a na wi ivaꞋin a kajiba ka̱ ni. Ɗa ta na u ɗanai a ɗa, na va ɗaɗa i na u ɗanai.


\par }{\PP \VS{2}Ɗaɗa Daniyan u danai, <<A̱ ka̱tsuma̱ ke kene ka̱ va̱ n kayin ka nanlo ɗa me enei wunla̱i wu uta̱i a ngon n na̱shi ma aduniyan a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ gaɗi vu mala ma gbayin ma.

\VS{3}Ɗa a̱di a̱ na̱shi a gbagbaꞋin icuꞋu kakau a̱ uta̱i punu a mala ma.


\par }{\PP \VS{4}<<Ka̱di ka iyain ko yotsoi kawu, ama wi ta̱ n evelyu an kajimba, mpa lo a kinda ɗa o toɗoi ni evelyu a. Ɗa a̱ ɗengusa̱i ka̱ɗi ka ka shamgbai mayin mejege tsu vuma. Ɗa e nekei ni ka̱ɗu tsu vuma.


\par }{\PP \VS{5}<<Ɗa kpamu me enei ka̱di ke i re, ko yotso ta̱ Biya\FTNT{*}{{\FR 7:5 }{\FR{7:5
}}{\FT{Biya kula ku manama ku yoku ku ɗa n kelentsu ka aza a Ibirahi}}} ɗa a̱ ɗengusa̱i ni kakambu ke te. U ka̱na̱ ta̱ inyama i caraka i tatsu e mere ma anga a̱ ni, ɗa a danai ni, <Ɗenga̱ vu takuma inyama vi shatangu ka̱tsuma̱ ka̱ nu!>


\par }{\PP \VS{6}<<Mpa lo a kinda ɗa ka̱di ka tatsu ka uta̱i an kanama, ama a̱ kucina̱ ku ni a̱yi ɗa ɗe n evelyu a̱ na̱shi an manu. Ka̱di ka ki ta̱ n aci a̱ na̱shi ɗa e nekei ni utsura adama a na u lyaꞋa tsugono.


\par }{\PP \VS{7}<<An nannai u lazai kpamu a̱ ubuta̱ u kene u va̱ n kayin ka nanlo ɗa n la̱na̱i kelime ka̱ va̱ ɗa me enei ka̱di ka̱ na̱shi ka na ka rikpa̱sa̱i mu n wovon, ki ta̱ kpamu n utsura ka̱u. Wi ta̱ n anga a iyum a gbagbaꞋin, ka̱ta̱ wuna ali u takuma aza a na wu unai ali u kpete ili i na i buwai dem. Ka̱di ka nampa ka kau ɗa kaꞋa ki n a̱di a na a buwai va, wi ta̱ kpamu n avana kupa feu.


\par }{\PP \VS{8}<<Mpa lo a kinda adama a na n yeve ko yiɗa̱i, ɗa mavana mo yoku mu uta̱i punu e mere ma avana a. Avana a tatsu a ugboku u iyain wa a̱ muɗa̱i a̱ ubuta̱ u na ishi, adama a na e neke mavana ma ka̱ba̱nga̱. Mavana ma mi ta̱ n a̱shi tsu vuma, n una̱ a kuyaꞋanka kadanshi ka̱ a̱ra̱ɗi.


\par }{\PP \VS{9}<<Mpa lo a kinda ɗa me enei a darai akuba o tsugono. Ɗa vuza na wi ɗe ali n tsumani ɗa u banai ɗa u da̱sa̱ngi a kakuba ko tsugono ka. Kuminya ku ni kpamu wa̱ri buga̱-buga̱ an akaɗa. Ka̱nji ka̱ ni kpamu wa̱ri an tsugbere, kakuba ko tsugono ka̱ ni a kutasa an melentsu ma akina, anci a kakuba a̱ ni kpamu an keke, i ta̱ a kutasa tsu nlentsu ma akina.


\par }{\PP \VS{10}Akina e kuyene an kuɗolu e kelime ka̱ ni. Uma a̱kpa̱n-a̱kpa̱n n a̱bunda̱i a kuyaꞋanka yi tsugbashi. A̱kpa̱n kupa o doku n a̱kpa̱n kupa kpamu a shamgbai kashani kelime ka̱ ni. A̱ ɓa̱yuwa̱i atagarda n a̱bunda̱i ɗa a̱ gita̱ngi afada.


\par }{\PP \VS{11}<<N lyaꞋi kelime n kinda adama a kadanshi ka̱ a̱ra̱ɗi ka mavana ka, ɗa n ka̱na̱i kpamu kinda ali a kubana makyan ma na a unai ka̱di ka, ɗa a̱ la̱nga̱sa̱i keven ka ɗa a vakangi kaꞋa a akina a na i a̱ kulyaꞋa.

\VS{12}A̱di a tatsu a na a buwai a ɗikai utsura u na i n u ɗa, ama ɗa a̱ ka̱sukpa̱i le n wuma biꞋi ali ayin kenu.


\par }{\PP \VS{13}<<A̱ ka̱tsuma̱ ke kene ka̱ va̱ n kayin ka nanlo, mpa lo a kinda, ɗa me enei vuma vi yoku tsu maku ma vuma a̱ kucipa̱ punu e eleshu. Ɗa u yawai u vuza na wi ɗe ali n tsumani tsa ɗa o yotsongi ni wa̱ ni.

\VS{14}Ɗa e nekei ni utsura n tsugbayin n utsura u tsugono, adama a na aduniyan dem, n elentsu kakau dem a yaꞋanka yi tsugbashi. Utsura u ni wi n uteku n kula ba, wi kpamu o kukotso ba, tsugono ci ni kpamu a̱ kula̱nga̱sa̱ tsu ɗa ba.


\par }{\SH Ili i na alatani a i a kudana
\par }
{\PP \VS{15}<<Mpa Daniyan ka̱ɗu ka̱ va̱ ka takacika ta̱ ka̱u, kene ku na me enei va ku neke mu ta̱ wovon n a̱bunda̱i.

\VS{16}Ɗa n yawai ɗevu n vuza te vu na wi lo kashani ɗevu n kakuba ko tsugono ka, ɗa me ecei ni yiɗa̱i nannai.

\par }{\PP U tonokoi mu ɗa kpamu u danai mu kaci ka alatani ka.

\VS{17}A̱di a̱ na̱shi a gbagbaꞋin a nampa a, i ta̱ a kadanshi ko ngono n na̱shi tsu na tsa̱ kuta̱wa̱ a aduniyan.

\VS{18}Ama a kubana uteku uma a ciɗa a MalaꞋimili i ta̱ a kisa tsugono tsa, ka̱ta̱ tsu ɗa tso okpo ci le ali uteku n uteku.


\par }{\PP \VS{19}<<N ciga ta̱ n yeve ukuna u ka̱di ka̱ na̱shi ka ka na ki kau n aza a na a buwai e kuneke wovon ka̱u, wi ta̱ anga a iyum koɓolo n a̱kutsulu a iyum i shili, manama ma na ma̱ ka̱na̱i otoku a̱ ni ɗa u takumai, ɗa u kpetei kpamu i na i buwai n ene a̱ ni.

\VS{20}N ciga ta̱ kpamu n yeve ko yiɗa̱i avana kupa a na i a kaci ka̱ ni i a kudana. N cigai kpamu n yeve kavana ka na ka ɗikai uba̱nga̱ wa avana a tatsu a na o toɗoi va, kavana ka na ki n a̱shi n una̱ u kudansa a̱ra̱ɗi. Wi ta̱ kpamu nu mgbayin u laꞋi aza na buwai.

\VS{21}Mpa lo a kinda ɗa kavana ka ka̱ shilika̱i n uma a ciɗa, ɗa u ka̱na̱i kulyaꞋa kuvon ka.

\VS{22}Ɗa vuza na wi ɗe ali n tsumani u ta̱wa̱i ɗa u yaꞋin afada a singai a kubana u uma a ciɗa a MalaꞋimili, ɗa kpamu ayin a yawai a na uma a ciɗa a kisa tsugono.


\par }{\PP \VS{23}<<Ɗa u danai mu, ka̱di ka̱ na̱shi ka a̱yi ɗa tsugono tsu na̱shi, tsu na tsa̱ kuta̱wa̱ a iɗika. Ci ta̱ kpamu a kuyaꞋan kau n tsa aza na a buwai dem. Wi ta̱ a kulyaꞋa aduniyan ra̱ka̱ ka̱ta̱ u kpete a ɗa la̱nga̱sa̱ a ɗa gbende-gbende.

\VS{24}Avana kupa a nanlo ngono kupa n ɗa n na n kuta̱wa̱ punu o tsugono tsu nampa. Ci le tsu laza baci mogono mo yoku mi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ kau n aza a cau a, ka̱ta̱ a lyaꞋa utsura wu ngono n tatsu n nanlo ma.

\VS{25}Wi ta̱ a kuyaꞋan kadanshi ka tsurala a kubana u MalaꞋimili, ka̱ta̱ u takacika uma a ciɗa, ka̱ta̱ kpamu u yaꞋan kataci ka na u sabaꞋa ayin n wila̱. I ta̱ e kuneke yi uma a ciɗa a ayin kenu, a̱ya̱ a tatsu n kagimi.


\par }{\PP \VS{26}<< <Aza a afada i ta̱ a kuyaꞋan ida̱shi, ka̱ta̱ a isa utsura u ni ra̱ka̱-ra̱ka̱, ka̱ta̱ a̱ la̱nga̱sa̱ u ɗa gbende-gbende.

\VS{27}Tsugono n utsura n tsugbayin tsu tsugono kakau tsu na ci ɗaka vu gaɗi i ta̱ e kuneke uma a ciɗa a MalaꞋimili. Tsugono ci le ci o kukotso ba, ngono ra̱ka̱ i ta̱ a kucikpa yi ka̱ta̱ kpamu o tono kadanshi ka̱ ni.


\par }{\PP \VS{28}<<Na va ɗaɗa uteku u kadanshi wa. Mpa Daniyan ili i nampa i neke mu ta̱ wovon, ali ɗa a̱shi a̱ va̱ a sabaꞋi. Ama ɗa remei kadanshi ka a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱.>>




\par }\Chap{8}{\SH Kene ku Daniyan ku ukuna u ka̱giri m ma̱ga̱ji
\par }
{\PP \VerseOne{1}A̱ ka̱ya̱ ka tatsu ko tsugono Belshaza mogono ma Babila, mpa Daniyan me enei kene ku yoku, kau n ku na me enei cau va.

\VS{2}A̱ ka̱tsuma̱ ke kene ku na n yaꞋin ɗa me enei ka̱ci ka̱ va̱ a uɓon u Susa, a̱ likuci i gbayin i Elim. A̱ ka̱tsuma̱ ke kene ka, mpa mi ta̱ a̱ ka̱kina̱ ko kuɗolu ku Ulai.

\VS{3}Ana n ɗengusa̱i a̱shi a̱ va̱ ɗa me enei ka̱giri lo kashani a̱ ka̱kina̱ ko kuɗolu n avana e re i ta̱ ugaɗi-ugɗi. Ke te ka na ka lyaꞋi n ugaɗi ka ɗaɗa ko kotsosoi kutopo.

\VS{4}Mpa lo a kinda ɗa me enei ka̱giri ka̱ ka̱za̱i a kubana a uɓon u ka̱livi n gaɗi n ɗaka, babu manama ma na ma yawai ma̱ shilika̱ n a̱yi, babu vuza na kpamu u kufuɗa wa kisa vuza e ekiye a̱ ni. U yaꞋin tsu na wi a kuciga ɗa u ka̱na̱i kulyaꞋa kelime n kuciya̱ utsura.


\par }{\PP \VS{5}Mpa lo e kusheshe ukuna wa ɗa me enei ma̱ga̱ji ma gbangam mu uta̱i a̱ ka̱livi ɗa u pasamgbanai aduniyan dem, babu ene a̱ ni kusaꞋwa iɗika. E mere ma̱ a̱shi a̱ ni wi ta̱ n kavana ka gbayin.

\VS{6}Ɗa u banai a̱ ubuta̱ u ka̱giri ka na me enei ka avana e re a a̱ ka̱kina̱ ko kuɗolu ka, ɗa ma̱ga̱ji ma ma kiyangi ni n utsura n ka̱ɗu ku usuɗukpi ka̱u.

\VS{7}Me enei u shilika̱i n ka̱giri ka wuya-wuya, ɗa u koɗoi ni avana e re a. Ɗa ka̱giri ka ko okpoi babu utsura u fuɗa u shilika̱ m ma̱ga̱ji ma ba. Ɗa ma̱ga̱ji mo poloi ka̱giri ka a iɗika ɗa u doku u dasai n kune, babu vuza na u fuɗai wi isai ni e kiye a̱ ma̱ga̱ji a.

\VS{8}Ɗa ma̱ga̱ji mo okpoi vuza vu utsura n a̱bunda̱i, ama a derere vu utsura u ni, ɗa kavana ku utsura ka̱ ni ko koɗoi a̱ ubuta̱ wa ɗa avana a̱ na̱shi o yoku ugaɗi-ugaɗi ka̱u o topoi a kinda uɓon u na̱shi wi iɗika.


\par }{\PP \VS{9}Punu a̱ ka̱tsuma̱ ke le ɗa kavana ko yoku kenu kuta̱i, ka na ka̱ gita̱i kenu ama ɗa ko gbonguroi n utsura. A kubana ɗaka n kasana ali feu a kubana a iɗika i singai.

\VS{10}U gbonguroi ali ɗa u banai kushilika̱ n osoji a gaɗi, ali ɗa u vakangi azangata o yoku a iɗika ɗa u dasai le n ene.

\VS{11}U bonokoi ka̱ci ka̱ ni vuzagbayin derere n vuza kelime vo osoji a gaɗi, ɗa u takpai alyuka a na a ci yaꞋansa a kanna dem, ɗa kpamu u bonokoi ubuta̱ u ciɗa u ni ukuna u gbani.

\VS{12}Adama o kuyongo ku wuya, ɗa e nekei uma a ciɗa, koɓolo n alyuka a ayin dem a u mavana wa. Ɗa wo okpoi n uciyi a̱ ubuta̱ wi ili dem i na u yaꞋin, ɗa u variki kutoni ku mayun ka a iɗika.


\par }{\PP \VS{13}Ɗa m panai vuza ciɗa a kadanshi ɗa vuza ciɗa yoku kpamu u danai, <<Makyan me ne maꞋa kene ku nampa ka ka kushana? Makyan me ne maꞋi kene ku ukuna wa alyuka a kanna dem, koɓolo n kawuya ka na ka̱ tsu tuka̱ n atakaci ka kushana? Makyan me ne maꞋi kuneke ka̱ A̱Ꞌisa̱ n uma a ciɗa adama a na a dasasa va ka kushana?>>


\par }{\PP \VS{14}Ɗa u danai mu <<Wi ta̱ a kuyawa usana n kulivi dem ali a̱kpa̱n e re n amangatawantatsu (2, 300) ka̱ta̱ o bonoko A̱Ꞌisa̱ a Gbayin a derere tsu na ishi.>>


\par }{\SH Kudana ukuna u kaci ke kene
\par }
{\PP \VS{15}Ayin a na mpa Daniyan mi lo a kindana kene ka adama a na ciya̱ n yeve ku ɗa, e kelime ka̱ va̱ ɗa me enei ili i yoku kashani tsu vuma.

\VS{16}Ɗa m panai ka̱la̱ka̱tsu ka vuma e meɗevile o kuɗolu ku Ulai, <<JibaraꞋilu dana vuma vu nampa va kaci ke kene ka̱ ni.>>


\par }{\PP \VS{17}Ana u ta̱wa̱i ɗevu n ubuta̱ u na mi a kashani, ɗa wovon u ka̱na̱i mu ali ɗa n yikpa̱i ma̱kpa̱ɓa̱, ɗa u ɗekei mu, <<Maku ma vuma>>ɗa u doku u danai, <<Yeve kene ka ki ta̱ a kadanshi ka ayin ukocishi.>>


\par }{\PP \VS{18}A̱yi lo a kuyaꞋanka mu kadanshi, ɗa n yikpa̱i ma̱kpa̱ɓa̱ a iɗika ali ɗa n latai alavu a na a̱ kuwa̱i mu, u saꞋwai mu ɗa u ɗengusa̱i mu kashani.


\par }{\PP \VS{19}Ɗa u danai mu, <<Mi ta̱ a kudana wu i na yi lo a̱ kuta̱wa̱ a ayin a na Ka̱shile ka̱ kutuka̱ n wupa, adama a na kene ka ki ta̱ a kadanshi ka ayin a na a zuwai a ayin a ukocishi.

\VS{20}Ka̱giri ka avana e re ka na ve enei va, ki ta̱ a kadanshi ko mogono ma Mediya m Pasha.

\VS{21}Ma̱ga̱ji ma mogono me Helene ma a, kavana ka gbayin ka na ki e mere ma̱ a̱shi a̱ ni kpamu, mogono ma iyain ma a.

\VS{22}Avana a̱ na̱shi a na a̱ uta̱i n ka̱ca̱pa̱ a una̱ u ke te ka na ko koɗoi va, i ta̱ a kadanshi ko tsugono tsu na̱shi tsu na tsa̱ kuta̱ punu a aduniyan a̱ ni, ama tsa kuyawa yi utsura ba.


\par }{\PP \VS{23}<<A kubana uteku u tsugono u le a ayin a na unushi u le u tsurukpai, mogono ma̱ a̱shi a gbani-gbani, vuza na wi m modoruko n ka̱ɗu ka̱ lima̱ kpamu wi ta̱ a̱ kuta̱.

\VS{24}Wi ta̱ o kokpo n utsura ka̱u, ama n utsura u ka̱ci ka̱ ni ba. Wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ka̱ n kula̱nga̱su ku gbayin. Ka̱ta̱ ta na u ciya̱ kulyaꞋa ku kelime a ili i na u yaꞋin dem. Wi ta̱ a kuna uma a utsura n aza ciɗa kpamu.

\VS{25}Wi ta̱ a kuzuwa modoruko ma lyaꞋa kelime, ka̱ta̱ u bonoko ka̱ci ka̱ ni adanshi u laꞋa ta̱ uma. Ayin a na baci e enei i ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ki ida̱shi i ma̱ta̱na̱, wi ta̱ a kuna uma n a̱bunda̱i, ka̱ta̱ kpamu u bonoko ka̱ci ka̱ ni Mogono mo ngono. N nannai dem i ta̱ a kuna yi ama ba n utsura u vuma ba.


\par }{\PP \VS{26}<<Kene ku na ve enei n kulivi ku nan ɗe ka a kubana usana u nan ɗe wa feu mayun ɗa, ama sokongu kene ka, adama a na ki ta̱ a kadanshi ku ukuna u kelime.>>


\par }{\PP \VS{27}Ana ili i nanlo dem i lazai mpa Daniyan ɗa ikyamba i va̱ i kuwa̱i, ali ɗa n vaki mɓa̱la̱ ayin n a̱bunda̱i. Ana n ta̱wa̱i n ɗa̱nga̱i ɗa n lyaꞋi kelime n ulinga u tsugono kpamu, ama kene ka ki ta̱ a kulyaꞋa mu ka̱ɗu n a̱bunda̱i n fuɗa kpamu n yeve ku ɗa ba.




\par }\Chap{9}{\SH Kavasa ka Daniyan
\par }
{\PP \VerseOne{1}A̱ ka̱ya̱ ka iyain ko mogono Dariyu vu Mediya maku ma Asaru vuza na e nekei tsugono tsu Babila,

\VS{2}A̱ ka̱ya̱ ka iyain ko tsugono ci ni, mpa Daniyan n kecei ɗa n yevei punu a katagarda ka ciɗa uteku tsu na kadanshi ka̱ Ka̱shile ka danai Irimiya keneki, Urushelima wi ta̱ o kokpo agali ali a̱ya̱ amangatatsunkupa.

\VS{3}Ɗa m bonoi a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ɗa n folonoi ni n kavasa koɓolo n kuka̱na̱ ku una̱. Ɗa n ukai akashi ɗa kpamu n doku n surai kokomo adama a na n yotsongu una̱mgbi u ka̱tsuma̱.


\par }{\PP \VS{4}Ɗa n vasai a kubana u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱ ɗa n shika̱i unushi u tsu feu ɗa n danai,

\par }{\LI <<Vuzavaguɗu vuza gbayin ɗa vi

\par }{\LI n Ka̱shile ko wovon kpamu,

\par }{\LI vuza na u tsu ɓa̱na̱ uzuwakpani a kubana

\par }{\LI wa aza a na a cigai ni, ɗa i kpamu o kutono wila̱ u ni.

\VS{5}Tsu nusaka wu ta̱, ɗa kpamu ci yaꞋin ka gbani-gbani, ci ta̱ n asuvu awuya ɗa kpamu ci iwain nu. Ɗa tsu ka̱sukpa̱i wila̱ u nu n kadanshi ka̱ nu.

\VS{6}Ci iwain kupanaka agbashi a̱ nu eneki, aza a na a yaꞋin kadanshi n kula ku nu a kubana a̱ ubuta̱ wu ngono n tsu, m muku mu ngono n tsu, n isheku i tsu koɓolo n uma a iɗika dem.


\par }{\PP \VS{7}<<Avu Vuzavaguɗu avu vuza vu usuɓi ɗa, Aza a Yahuda n aza a Urushelima n aza a Isaraila ra̱ka̱, a̱ tsu anana wono u kimba̱ tsu ta̱. Aza a na i uwaciwi ɗevu n daꞋin n iɗika kakau dem, a̱ ubuta̱ u na vu bankai tsu adama a unambi u ma̱riki u tsu a kubana wa̱ nu.

\VS{8}Avu Vuzavaguɗu, a̱ tsu nu ngono n tsu, n aza a gbagbaꞋin a̱ tsu, n isheku i tsu, wono u kimba̱ tsu ta̱, adama a na tsu nusaka wu ta̱.

\VS{9}Avu Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu avu vuza va asuvayali ɗa, n vuza na u tsu cinukpaka unushi, ko a na ci iwain nu.

\VS{10}A̱ tsu tsu panaka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ba, tsu tono kpamu wila̱ u na u nekei tsu a̱ ubuta̱ wa agbashi a̱ ni eneki ba.

\VS{11}Aza Isaraila ra̱ka̱ a pasa ta̱ kadanshi ka̱ wila̱ u nu, ɗa a̱ shirikpa̱ka̱i nu kucina̱, ɗa a iwain kupanaka wu.

\par }{\PP <<Adama a nannai una̱ u wuya u na wi uɗani a̱ wila̱ u Musa kagbashi ka̱ Ka̱shile, a̱ tsuwa̱nka̱ tsu ta̱ u ɗa adama a na ci yaꞋanka wu ta̱ unushi.

\VS{12}Vi shatangu ta̱ kadanshi ka na vu dansai adama a̱ tsu n adama o ngono n tsu, tsu na vu tuka̱i tsu n kawuya ka gbayin. A̱ ka̱tsuma̱ ki iɗika dem, ili tsu nampa i saꞋwa kuyaꞋan tsu na a yaꞋankai Urushelima ba.

\VS{13}Tsu na wi uɗani a̱ wila̱ u Musa, kawuya ka nampa ka̱ ta̱wa̱ ta̱ wa̱ tsu, n tsu nannai dem ɗa ci iwain kula̱nsa̱ kasingai a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu, a̱ ubuta̱ u kuka̱sukpa̱ unushi u tsu ka̱ta̱ tsu bono ci yaꞋan ukuna u mayun.

\VS{14}Adama a nannai Vuzavaguɗu u tuka̱ tsu ta̱ m ma̱dukpa̱ ma na u foɓusoi. Vuzavaguɗu Ka̱shile ka tsu u yaꞋan ta̱ derere a na u yaꞋankai tsu ili i nama pa, adama a na a̱ tsu tsu tono kadanshi ka̱ ni ba.


\par }{\PP \VS{15}<<Gogo na Ka̱shile Vuzavaguɗu, avu na wu uta̱ka̱i n uma a̱ nu punu a Masar n kukiye ku utsura ku nu, ɗa kpamu vi nekei ka̱ci ka̱ nu kula ku na ki lo ali anana. Tsu nusa ta̱ ɗa kpamu ci yaꞋin ka gbani-gbani.

\VS{16}Vuzavaguɗu adama a ukuna wu ulinga wu usuɓi u nu dem, yaꞋan vu takpa wupa u gbayin u nu u uma a Urushelima, iɗika i nu, kusan ku ciɗa ku nu. Adama a̱ unushi u tsu, n kagbanigbani ki isheku i tsu, Urushelima n uma a̱ nu tsu okpoi ili yi izoshi u uma a na i ɗeɗevu n a̱ tsu.


\par }{\PP \VS{17}<<Gogo na Ka̱shile ka̱ tsu pana avasa m ma̱shi ma kagbashi ka̱ nu. Adama a̱ nu avu Vuzavaguɗu inda n asuvayali tsu na a̱Ꞌisa̱ a̱ nu a̱ na̱mgba̱i.

\VS{18}Ka̱shile ka̱ va̱ ɓa̱yuwa̱ a̱shi ve ene, n atsuvu a̱ nu a̱ nu vu pana, tsu na likuci i nu i na e ce ɗeke n kula ku nu yo okpoi agali. Ci ta̱ o kufolono wu adama a na a̱ tsu ci n usuɓi ba, ama adama a na vi ta̱ n asuvayali ka̱u.

\VS{19}Vuzavaguɗu panaka tsu, Vuzavaguɗu cinukpaka tsu unushi u tsu, Vuzavaguɗu pana ka̱ta̱ vi yaꞋan ulinga, adama a̱ nu Ka̱shile ka̱ va̱ ka̱ta̱ vu la̱nga̱sa̱ ayin ba, adama a na likuci i nu n uma a̱ nu e ci ɗeke le ta̱ n kula ku nu.>>


\par }{\SH Kalingata JibaraꞋilu wu uta̱ka̱i e keteshe i na kene ka ku danai.
\par }
{\PP \VS{20}Mpa lo a kavasa a kudana Ka̱shile unushi u va̱ n uma u va̱ aza a Isaraila n u folonoi VUZAVAGUƊU Ka̱shile ka̱ va̱, adama a kusan ku ciɗa ku ni.

\VS{21}A ayin a na mpa lo biꞋi a kavasa ɗa kalingata JibaraꞋilu vuza na me enei e kene ku cau ka u ta̱wa̱i a̱ va̱ n ciɗinkpi a ayin a alyuka a̱ kulivi.

\VS{22}Ɗa u nekei mu kadanshi ɗa u danai mu, <<Daniyan gogo na n ta̱wa̱ ta̱ adama a na n dana wu ko yi ɗa̱i kene ka ki a kudansa adama a na vi yeve.

\VS{23}A ayin a na vi gita̱i kuyaꞋan kavasa e neke wu ta̱ wu ushuki, i ɗaɗa i zuwai ɗa n ta̱wa̱i kudana wu. Adama a na avu vu laꞋa ta̱ ili dem ugaꞋin a̱ ubuta̱ u Ka̱shile. Adama a nannai, zuka n akaka a ka̱ta̱ kpamu vi yeve kene ka.


\par }{\PP \VS{24}<<A dana ta̱ ɗe, kuden amangatatsukupa ali a̱ya̱ e cindere va uma a̱ nu n likuci i ciɗa i ta̱ i ta̱ a kuka̱sukpa̱ kawuya ke le n unushi u le. Ka̱ta̱ a tsupa unushi u le. A ayin a nanlo, ka̱ta̱ a̱ tuka̱ punu kasingai ko wannai, ayin a nanlo kene n udani u eneki wi ta̱ o kokpo mayun, ka̱ta̱ a vaꞋinka ubuta̱ u na u laꞋi n ciɗa.


\par }{\PP \VS{25}<<Yeve na ka̱ta̱ vi yevesheke ili i nampa, a ayin na e nekei kadanshi a maꞋasaka Urushelima, ali sai ayin a na Mazagbi ma Ka̱shile ma ta̱wa̱i. A̱ya̱ e cindere ali kucindere ki ta̱ a kulaza. I ta̱ a kumaꞋasaka Urushelima n uye kau kau ni nshilya mu utsura, Ka̱ta̱ u shamgba a̱ya̱ e cindere ali amangatatsu n e re. Ama ayin a nampa i o kokpo ayin a atakaci kau.

\VS{26}A uteku u kuden amangatatsu n kure ku nanlo, Mazagbi ma mi ta̱ a kuyaꞋan wu uni ka̱ta̱ wo okpo babu ili. Uma o mogono mu utsura ma nanlo i ta̱ a̱ kufa̱da̱ A̱Ꞌisa̱ n likuci ya. Ama uteku u ni wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ tsu na mala ma ci lyaꞋa ubuta̱. I ta̱ a kuyaꞋan kuvon ali a kubana uteku, ka̱ta̱ a̱ kula̱nga̱sa̱ ubuta̱ n a̱bunda̱i.

\VS{27}Wi ta̱ a kuzuwa uzuwakpani n uma n a̱bunda̱i u kuden ku te, ama a kubana e mere me kuden ku te ka wi ta̱ a̱ kuyawaka n alyuka n kuneꞋen ka uteku. Ili yu unata i na i tsu tuka̱ m muna i ta̱ a kuzuwa i ɗa punu a̱ a̱Ꞌisa̱ a, i ɗa yi ta̱ o kokpo ɗe ali sai ayin a na Ka̱shile ke sheshei kuna vuza vu munuka va.>>




\par }\Chap{10}{\SH Kalingata ka̱ ta̱wa̱i u Daniyan
\par }
{\PP \VerseOne{1}A̱ ka̱ya̱ ka tatsu ka na Sairus wi o tsugono tsu Pashiya, ɗa akaka a̱ ta̱wa̱i u Daniyan ci kene (vuza na e ci ɗeke Belshaza) akaka a̱ ni a mayun ɗa. I ta̱ feu a kadanshi ku ukuna u kuvon ku gbayin, kuyeve ku ukuna wa akaka wa ku ta̱wa̱ ta̱ wa̱ ni ci kene.


\par }{\PP \VS{2}A ayin a nanlo a, mpa Daniyan mi ta̱ una̱mgbi u ka̱tsuma̱ ali kuden ku tatsu.

\VS{3}A ayin a nanlo dem mi lo n lyaꞋi ilikulya i na vuza u cikalai ba, n takuma inyama ko ma̱kya̱n ma saꞋwa una̱ u va̱ ba, n sukuya̱ maniꞋin a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin e kuden ku tatsu ku nanlo ba.


\par }{\PP \VS{4}A kanna ka kamanga n a̱ na̱shi ko wotoi u iyain, mpa lo kashani a̱ ka̱kina̱ ko kuɗolu ku gbayin ku Tiguru,

\VS{5}n la̱nuki ɗa me enei vuma u ukai aminya a̱ a̱ri n kaɗambura ka na a yaꞋin n azanariya e deꞋen ushiyi a̱ kuyun ku ni.

\VS{6}Ikyamba i ni yi ta̱ molu-molu an katali ka na e ci ɗeke kirsalat, kuca̱n ku ni kpamu langu-langu tsu ulaɗi, a̱shi a̱ ni san tsu melentsu ma akina, obolu n ene a̱ ni an viyum vi shili vu na o gboroi, ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni kpamu an kacaꞋa ko koɓolo ka uma.


\par }{\PP \VS{7}Mpa Daniyan mpa ɗa koci me enei kene ka, ama uma a na i koɓolo nu mpa e ene ba, ali ɗa a wacuwai adama o wovon ɗa e sheɗeki.

\VS{8}Ɗaɗa a̱ ka̱sukpa̱i mu ɗe mpa endeꞋin a kinda kene ku gbayin ku nampa, utsura u va̱ u kotsoi, ɗa a̱shi a̱ va̱ a sabaꞋi gbani-gbani, ɗa ikyamba i va̱ yo okpoi babu utsura.

\VS{9}Ɗa m panakai vuma va a kadanshi, ana m panai ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni ɗa mpa n yikpa̱i ma̱kpa̱ɓa̱ ali ɗa n latai alavu a na a̱ kuwa̱i mu n a̱shi a̱ va̱ a kinda a iɗika.


\par }{\PP \VS{10}Ɗaɗa kukiye ku saꞋwai mu ɗa ku ɗengusa̱i mu m bonoi ikuɗi n ekiye a̱ va̱ a iɗika e kujeꞋe.

\VS{11}Ɗa vuma va u danai mu, <<Daniyan avu na Ka̱shile kenei vu laꞋa ta̱ ili dem ugaꞋin panaka mu mayin ili i na n kudana wu, ɗa̱nga̱, adama a na a̱ suku mu ta̱ wa̱ nu.>> Ana u danai mu ili i nampa, ɗa n ɗa̱nga̱i e kujeꞋeke ikyamba.


\par }{\PP \VS{12}Ɗaɗa kpamu u danai mu, <<Daniyan ka̱ta̱ vu pana wono ba, Ka̱shile ka pana ta̱ avasa a̱ nu a kanna ka na vi gita̱i kuyaꞋan kavasa ka̱ kula̱nsa̱ kuyeve koɓolo n kukpa̱ɗa̱ kubonoko ka̱ci ka̱ nu ili i yoku u Ka̱shile. A pana ta̱ ufolu u nu, ɗa n ta̱wa̱i adama a na mi isa kavasa ka̱ nu.

\VS{13}Ama ali ayin kamanga n kete kalinga ka kindi ko tsugono tsu Pashiya ka kpadai mu. Ama ɗa Makelu kalingata ku utsura dem u ta̱wa̱i adama a na u ɓa̱nka̱ mu, a ayin a na ngono m Pashiya mi ishi n remei mu.

\VS{14}Gogo na n ta̱wa̱ ta̱ adama a na n doku n dana wu ili i na i kuciya̱ uma a̱ nu na kelime, adama a na kene ku na ve enei va ki ta̱ a kadanshi ki ili i na i kuta̱wa̱ m megeshe ba.>>


\par }{\PP \VS{15}Ayin a na wi a kudana mu kakuna ka nampa, ɗa n ja̱lika̱i kaci ka̱ va̱ a iɗika, n fuɗa n dansa feu ba.

\VS{16}Ɗa vuza na wi tsu vuma u saꞋwai una̱ u va̱, m ɓa̱yuwa̱i una̱ u va̱ ɗa n ka̱na̱i kadanshi a kudana vuza na wi lo kashani ɗevu nu mpa, <<Vuzagbayin, kene ku nampa ka kuta̱wa̱ka̱ mu ta̱ nu mɓa̱la̱ a̱ ka̱ɗu n a̱bunda̱i ali u ɗikai utsura u va̱ dem.

\VS{17}Mpa kagbashi ka̱ nu kaꞋa mi koci, nini ɗai n kuyaꞋan kadanshi n avu vuzagbayin vu va̱? Mpa na ikyamba i va̱ i kuwa̱i ayinviki a dikyai ɗa mi a̱ kuciya̱ a ɗa.>>


\par }{\PP \VS{18}Ɗa vuza na wi tsu vuma tsa kpamu u saꞋwai mu, ɗa n ciya̱i utsura.

\VS{19}<<Ka̱ta̱ vu pana wovon ba adama a na avu vu laꞋa ta̱ ili dem a̱ ubuta̱ u Ka̱shile, ma̱ta̱na̱ mo yongo n avu, gbama asuvu ka̱ta̱ vu tsurukpa.>>

\par }{\PP Ana u yaꞋin kadanshi nu mpa, ɗa n tsurukpai ɗa n danai, <<Dansa vuzagbayin, adama a na vi neke mu ta̱ ɗe utsura.>>


\par }{\PP \VS{20}Ɗa u danai, <<Vi yeve ta̱ ili i na i zuwai ɗa n ta̱wa̱i wa̱ nu? Gogo na u gaꞋan ta̱ m bono adama a na n shilika̱ n kalingata ka kindi ka Pashiya, ayin a na baci n lazai kalingata ka kindi ke Helene ki ta̱ a̱ kuta̱wa̱.

\VS{21}Mi ta̱ a kudana wu biꞋi ili i na yi uɗani a Katagarda ka Mayun. Babu vuza na u ɓa̱nka̱i mu n lyaꞋa le utsura, sai Makelu koci kalingata ka̱ nu.




\par }\Chap{11}{\PP \VerseOne{1}A̱ ka̱ya̱ ka iyain ka Dariyu vu Mede, n shamgbai n utsura adama a na m ɓa̱nka̱ yi ka̱ta̱ kpamu n doku yi katsura.


\par }{\SH Ngono n ɗaka koɓolo nu ngono n gaɗi
\par }
{\PP \VS{2}<<Gogo na yaꞋan n dana wu ili i mayun. Ngono n tatsu n yoku mi ta̱ kuta̱wa̱ n lyaꞋa tsugono tsu Pashiya, ka̱ta̱ a̱ ciya̱ kpamu mogono ma̱ na̱shi ma na ma kulaꞋa ngono n na m buwai dem uciyi. U ciya̱ baci utsura n uciyi u na wi n u ɗa, ka̱ta̱ u kushangu yaba dem u shilika̱ n tsugono tsu Helene.

\VS{3}A ayin a nanlo mogono mu utsura mi ta̱ a̱ kuta̱wa̱, vuza na u kulyaꞋa tsugono ci ni n utsura ka̱u tsu na u cigai dem.

\VS{4}Ayin a na baci u ta̱wa̱i, tsugono ci ni ci ta̱ o kukoɗo ka̱ta̱ tsu wacuwa a ngon n na̱shi dem ma aduniyan, ntsukaya i ni n kuciya̱ tsu ɗa ba, i feu a̱ kuciya̱ utsura tsu na a̱yi u lyaꞋi ba, adama a na tsugono ci ni i ta̱ a̱ kumuɗa̱ tsu ɗa ka̱ta̱ e neke aza o yoku.


\par }{\PP \VS{5}<<Mogono mu uɓon u ɗaka mi ta̱ a kutsurukpa ka̱u. Kovonshi vi ni vi yoku wi ta̱ a kulaꞋa yi n utsura ka̱ta̱ u lyaꞋa tsugono ci ni tsa n utsura u gbayin.

\VS{6}A kubana megeshe tsugono tsa aza a ɗaka n gaɗi i ta̱ o kuɓolongu una̱. Mekere mo mogono ma ɗaka mi ta̱ o ku olo mogono ma gaɗi, ama ka̱ta̱ mekere ma namba utsura u ni, a̱yi kolobo feu nannai. Ama i ta̱ a kuna mekere ma n vali vi ni m maku me le, n kagbashi ka na ka̱ ta̱wa̱i m mekere ma.


\par }{\PP \VS{7}<<A̱ ka̱tsuma̱ ku umaci u mavuka wa vuza yoku wi ta̱ o kokpo vuza na u kulyaꞋa tsugono tsu uɓon u ɗaka. Wi ta̱ a ku uwa punu a̱ ubuta̱ wu utsura u le, ka̱ta̱ u shilika̱ n osoji a uɓon u gaɗi ka̱ta̱ u lyaꞋa le utsura.

\VS{8}Wi ta̱ a kuɗika a̱ma̱li e le koɓolo n ishiꞋwishi yi iyum a kubana a Masar koɓolo n ili i singai i le ya azanariya n azurufa, wi ta̱ a kuɗika ayin ka̱u kafu u doku u shilika̱ n tsugono tsa aza gaɗi kpamu.

\VS{9}A kubana megeshe mogono ma gaɗi mi ta̱ a kuꞋuwa ɗika i ɗaka ka̱ta̱ u shilika̱ n i ɗa, ama wi ta̱ o kubono a iɗika i ni.

\VS{10}Muku m mogono ma gaɗi ma i ta̱ o kufoɓuso kuvon, ka̱ta̱ a zama osoji n a̱bunda̱i a na a̱ kupura̱ngu yaba dem tsu na mini ma̱ tsu pura̱ uma. Ka̱ta̱ a banka n kuvon ka ali sai ubuta̱ wu utsura wu uɓon u tsugono tsu uɓon u ɗaka.


\par }{\PP \VS{11}<<Ka̱ta̱ mogono ma ɗaka ma̱ ɗa̱nga̱ n wupa u shilika̱ m mogono ma gaɗi, a̱yi mogono ma gaɗi ma zama osoji n a̱bunda̱i ama i ta̱ ta na a kulyaꞋa utsura u ni.

\VS{12}Ayin a na u kotsoi kuna osoji a̱ a̱bunda̱i a na pa, ka̱ta̱ mogono mu uɓon u ɗaka ma̱ kuka̱ga̱, ka̱ta̱ wu una uma n a̱bunda̱i. Ama ulyaꞋi u ni wi e kugeshe ba.

\VS{13}Mogon mu uɓon u gaɗi mi ta̱ a kuzama osoji o yoku n a̱bunda̱i a na laꞋi a na wi ishi n ɗa. A̱ya̱ o yoku na kelime wi ta̱ a̱ kuciya̱ osoji n a̱bunda̱i, ufoɓushi kpamu mayin.


\par }{\PP \VS{14}<<A ayin a nanlo uma n a̱bunda̱i i ta̱ a̱ kuɗa̱nga̱ kushilika̱ m mogono mu uɓon u ɗaka. Aza a ucigi u vishili a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱ nu i ta̱ o kuɓolongu una̱ adama a na a shatangu kene ka, ama a kufuɗa ba.

\VS{15}Ka̱ta̱ mogono mu uɓon u gaɗi ma̱ ɗa̱nga̱ u ɓolongu kayala, adama a na u kumba mashilya ma gbayin ma̱ likuci ma ciya̱ u lyaꞋa likuci ya n kuvon. Osoji a uɓon u ɗaka i ta̱ o kokpo babu utsura u na a̱ kushilika̱, ko ka̱tsura̱ ko osoji ka̱ ni ka na ka laꞋi n utsura a kufuɗa a shamgba a̱ shilika̱ ba.

\VS{16}Vuza na wi a tsurala n a̱yi u kuyaꞋan ta̱ tsu na u cigai, babu vuza na u kufuɗa kushamgba ka̱ta̱ n shilika̱ n a̱yi. Wi ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu a iɗika i singai yo okpo i ni, ka̱ta̱ kpamu u ciya̱ utsura u na u kufuɗa kula̱nga̱sa̱ i ɗa.

\VS{17}Wi ta̱ e kusheshe adama a na u ta̱wa̱ n utsura u tsugono u ni ra̱ka̱, ka̱ta̱ u ɓolongu una̱ m mogono mu uɓon u ɗaka. Ali u neke mogono ma ɗaka ma mekere ma̱ ni u zuwa, adama a na wi isa ubuta̱ u tsugono, ama ugboji u ni wi a kisa yi ba.

\VS{18}Ayin a na baci u kotsoi wi ta̱ o kubonoko kusheshe ku ni a uɓon wi iɗika i na yi ɗeɗevu n ka̱kina̱ ka mala, ka̱ta̱ u lyaꞋa utsura u ele vi le n a̱bunda̱i. Ama kovonshi vi iɗika i yoku wi ta̱ a kubanka ulinga u wono u ni a uteku, ka̱ta̱ kpamu u doku u zuwa yi u tsupa ulinga u wono u ni wa.

\VS{19}Nannai u kotso baci wi ta̱ o kubono a iɗika i ni i mashilya ma gbayin, ama wi ta̱ a̱ kuta̱ɗa̱tsa̱ ka̱ta̱ u yikpa̱ babu kpamu vuza na u kene yi.


\par }{\PP \VS{20}<<Mogono ma na mi isai tsugono e ekiye a̱ ni wi ta̱ a̱ kusuku kishi ku utafu, adama a kulyaꞋa ku kelime ku ubuta̱ u tsugono u ni. Ama a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin kenu i ta̱ a kuna yi, n wupa u ɗa ko kuvon ba.


\par }{\PP \VS{21}<<Ka̱ta̱ vuma vu na u yotsoi ili i ma̱riki ba wi isa tsugono tsa e ekiye a̱ ni, vuza na wu uta̱i a kpaꞋa ku tsugono ba. Wi ta̱ a kuꞋuwa punu babu vuza na u yevei ka̱ta̱ wi isa utsura u tsugono wa n ugboji.

\VS{22}A̱ a̱shi a̱ ni i ta̱ a kuna osoji n a̱bunda̱i, a̱yi n vuza kelime vu uzuwakpani\FTNT{*}{{\FR 11:22 }{\FR{11:22
}}{\FT{ubuta̱ u nampa wi ta̱ a kadanshi ka Ganu gbayin vu Ka̱shile}}} dem i ta̱ a̱ kuniꞋwa̱nta̱ngu le.

\VS{23}Ayin a na baci a̱ ushuki n a̱yi, ka̱ta̱ u yaꞋan modoruko, wi ta̱ a kutsurukpa ka̱u n uma kenu a na i o kutono yi.

\VS{24}A ayin a na uɓon wu uciyi wi n ida̱shi i ma̱ta̱na̱, wi ta̱ a ku uwa a̱ ubuta̱ u nanlo ka̱ta̱ u lyaꞋa utsura u ɗa ali u yaꞋan ili i na isheku ko ikaya i ni i fuɗai i yaꞋin ba. Wi ta̱ e kupeceke aza a na i o kutono yi ucanuku n uciyi u na u pura̱i a̱ ubuta̱ u kuvon. Ka̱ta̱ kpamu u foɓuso adama a na u banka iɗika i na yi n i nshilya m gbagbaꞋin kuvon, ama a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin kenu.


\par }{\PP \VS{25}<<Wi ta̱ o kufoɓuso osoji a utsura n ka̱ɗu ida̱shi ka̱ta̱ u ga̱za̱, adama a na u banka mogono ma ɗaka n vishili. Ama mogono ma ɗaka mi ta̱ a̱ kuɗa̱ngusa̱ feu kuvon n osoji a utsura n a̱bunda̱i, ama wi a kufuɗa kulyaꞋa ba adama a ugboji u na a yaꞋankai ni.

\VS{26}Aza a na i a kulyaꞋa e mevene me te m mogono ele ɗa i a kuciga kuna yi, osoji a̱ ni ta na i ta̱ a kuyaꞋan uniꞋwa̱ta̱ngi, ka̱ta̱ aza a̱ a̱bunda̱i a̱ kuwa̱ a̱ ubuta̱ u kuvon.

\VS{27}Ngono n re n nanlo n na a̱ɗu e le a̱ na̱mgba̱i a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan ka gbani-gbani, i ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu a kajiba ke te a kuyaꞋankpanai aꞋuwa ama ka kulyaꞋa ba, adama a na uteku wi ili dem wi ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ a ayin a na a zuwai.

\VS{28}A̱yi mogono ma ɗaka wi ta̱ o kubono a iɗika i ni n uciyi n a̱bunda̱i, ama ka̱ɗu ka̱ ni ka kuyaꞋan ta̱ tsurala n uma a uzuwakpani u ciɗa. Wi ta̱ a kuyaꞋan tsu na u cigai ka̱ta̱ u bono a iɗika i ni.


\par }{\PP \VS{29}<<A kubana ayin a uzuwi wi ta̱ a kubanka uɓon u ɗaka n kuvon kpamu, ama gogo na ukuna wa wi ta̱ a kusabaꞋa n tsu na wi ishi n acau.

\VS{30}Aza a antsu a̱ Kitim i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ ka̱ta̱ a̱ shilika̱ n a̱yi, ɗa wo okpoi ukuna u gbani. Ka̱ta̱ u bono n wupa ka̱u a̱ kushilika̱ n uma a uzuwakpani u ciɗa. Wi ta̱ o kubono u cikpa aza na ishi a iwain uzuwakpani u ciɗa wa.


\par }{\PP \VS{31}<<Osoji a̱ ni i ta̱ o kubonoko mashilya ma gbayin ma̱ A̱Ꞌisa̱ ma ubuta̱ wu unata, a̱ la̱nga̱sa̱ ma̱va̱li ma, a̱ sa̱nka̱ alyuka a ayin tutu, ka̱ta̱ a zuwa ili yi unata i na i kula̱nga̱sa̱ ubuta̱ wa.

\VS{32}N uyevi u kadanshi u ni wi ta̱ o kubono wa̱ ciya̱ aza na ishi a iwain uzuwakpani wa. Ama aza a na i o kutono Ka̱shile ke le i ta̱ a kushamgba n utsura ka̱ta̱ a̱ shilika̱.


\par }{\PP \VS{33}<<Aza a na i n kuyeve a̱ ka̱tsuma̱ ka uma ka i ta̱ a kupiꞋisaka aza o yoku n a̱bunda̱i. Ama megeshe kenu i ta̱ a kubana ukpa̱ u kotokobi, ko ukpa̱ wa akina, ko a̱ ka̱na̱ le tsa agbashi ka̱ta̱ a̱ pura̱ ucanuku u le.

\VS{34}A ayin a na munuka mi lo a kulyaꞋa kelime, i ta̱ a̱ kuciya̱ uɓa̱nki kenu ama uma n a̱bunda̱i a na i n ukuna u mayun ba, i ta̱ o kuɓolongu n ele.

\VS{35}Aza e kuyeve o yoku i ta̱ a̱ kuyikpa̱ punu, nannai ɗa a̱ kuciya̱ ulapuli, a takpa le nshinda̱ ka̱ta̱ o bono ciɗa ali a kubana a ayin a uteku, a ɗa i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ tsu na a ɗa i uzuwi.


\par }{\SH Mogono ma na ma ci cikpa ka̱ci ka̱ ni
\par }
{\PP \VS{36}<<Mogono mi ta̱ a kuyaꞋan tsu na u cigai. Wi ta̱ a kucikpa ka̱ci ka̱ ni ka̱ta̱ u dana a̱yi wi ta̱ n tsugbayin, u laꞋa a̱ma̱li ka̱ta̱ kpamu u yaꞋan kadanshi ki ishikushi a kubana u Ka̱shile ka̱ a̱ma̱li. Wi ta̱ a kulyaꞋa ali sai ayin a na wupa u Ka̱shile u shanai, adama a na ili i na baci yi ɗe usheshi mayun ɗa i shana.

\VS{37}Wa kucikpa a̱ma̱li a ikaya i ni ba, ko a̱ma̱li a na a̱ma̱ci a cigai, ko ka̱ma̱li ke te wa kucikpa ba, ama wi ta̱ a kucikpa ka̱ci ka̱ ni u laꞋa le ra̱ka̱.

\VS{38}A na wa cikpa le, yaꞋan u kucikpa u cikpa ka̱ma̱li ka na ki a̱ kula̱na̱ mashilya ma gbayin, ka̱ma̱li ka na ikaya i ni i yevei ba, u la̱nga̱sa̱ka̱i kaꞋa azanariya, na azurufa, n atali a singai koɓolo n kuneꞋe ki ikebe.

\VS{39}Wi ta̱ a̱ kula̱nga̱sa̱ mashilya ma na ma laꞋi n utsura dem n kuvon n uɓa̱nki u ka̱ma̱li ka pulai. Ka̱ta̱ u cikpa aza a na o yotsongi ka̱ci ke le n a̱yi. Wi ta̱ a kuzuwa le a lyaꞋa tsugono a̱ ubuta̱ u uma n a̱bunda̱i ka̱ta̱ u peceke le iɗika yo okpo i le tsu katsupu.


\par }{\PP \VS{40}<<A ayin a uteku mogono ma ɗaka mi ta̱ a kubanka mogono ma gaɗi ma n kuvon, mogono mu uɓon u gaɗi mi ta̱ a̱ kushida̱ yi n ekeke o odoku, n akumbi o odoku a, n antsu a̱ mini n a̱bunda̱i. Wi ta̱ a̱ kushilika̱ n likuci n a̱bunda̱i ka̱ta̱ u pura̱ngu le tsu na mini ma̱ tsu pura̱ uma.

\VS{41}Wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ a iɗika i singai n kuvon. Iɗika n a̱bunda̱i yi ta̱ a̱ kuta̱ɗa̱tsa̱, ama iɗika i Mowabu, n Edom, n aza e kelime a Amuno i ta̱ a kulaꞋaka.

\VS{42}N utsura u ni u kulyaꞋa ta̱ iɗika kakau n a̱bunda̱i, iɗika i Masar ya kulaꞋaka ba.

\VS{43}Wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ uciyi wa azanariya, n azurufa i ili i singai i na yi ufoɓi i Masar dem, ka̱ta̱ aza a Libiya, n aza a Itopiya a uwa e ekiye.

\VS{44}Ama kadanshi ka na ka̱ kuta̱ a uɓon u kasana n uɓon u gaɗi ki ta̱ e kuneke yi wovon, wi ta̱ a̱ kuta̱ n wupa u gbayin adama a na wu una uma n a̱bunda̱i ka̱ta̱ u pura̱ngu le.

\VS{45}Wi ta̱ a kuzuwa a̱pa̱m o tsugono a̱ ni e mere uteku n kusan ku singai ku ciɗa m mala. N nannai dem, wi ta̱ a kuyawa a uteku babu vuza na u kuɓa̱nka̱ yi.




\par }\Chap{12}{\SH Ayin a ukocishi
\par }
{\PP \VerseOne{1}<<A ayin a nanlo Makelu, kalingata ka gbayin vuza na u ci inda uma a̱ nu, wi ta̱ a̱ kuɗa̱nga̱. Ayin a atakaci i ta̱ lo kpamu a̱ kuta̱wa̱ a na ka̱ta̱ a saꞋwai kuyaꞋan tsu nanlo ba, ali n ugiti wa aduniyan. Ama a ayin a nanlo vuza lakam a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱ nu, vuza na a cinai kula ku ni uɗani a katagarda ka̱ Ka̱shile ka, wi ta̱ a̱ kuciya̱ wishi.>>

\VS{2}Uma n a̱bunda̱i a na a̱ kuwa̱i ɗa a̱ ciɗa̱ngi le a iɗika i ta̱ a̱ kuɗa̱nga̱, aza o yoku a kubana u wuma u babu uteku, aza o yoku a kubana ubuta̱ u wono n tsugoyi tsu babu uteku.

\VS{3}Aza a na i n ugboji i ta̱ a kakana tsu na gaɗi u tsu akana hawun, aza a na kpamu a zuwai uma n a̱bunda̱i o yongoi n usuɓi, i ta̱ a kakana tsa azangata a gaɗi ali a kubana ko wannai.

\VS{4}Ama avu Daniyan zuwa kadanshi ka a̱ ka̱ɗu ka̱ nu ka̱ta̱ vu zuwa urotu a katagarda ka, sai ayin a ukocishi a yawa. Uma n a̱bunda̱i i ta̱ a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ a̱ kula̱nsa̱ kuyeve.>>


\par }{\PP \VS{5}Ɗa mpa Daniyan n la̱nuki, ɗa me enei uma e re kashani kelime ka̱ va̱, vuza te u shamgbai a̱ ka̱kina̱ ko kuɗolu ka nampa, vuza te tamkpamu a̱ ka̱kina̱ ka nan ɗe.

\VS{6}Ɗa vuza te we ecei vuza na wi u uki n kuminya ku a̱ri, kashani a gaɗi vu mini va, <<Ali wanai ɗai ili i kuneke mereve i nampa ya i kushana?>>


\par }{\PP \VS{7}Vuma vu na motogu ma̱ ni mi wa̱ a̱ri, a kashani gaɗi vu mini va, u ɗengusa̱i kukiye ku usungai ku ni n ku ugula̱ ku ni dem gaɗi, ɗa m panakai ni a kuyaꞋan akucina u vuza na wi n wuma ko wanai, u danai, <<I ta̱ a kuyaꞋan a̱ya̱ a tatsu n kagimi, ayin a na utsura u uma a ciɗa u kuyawa uteku, ili i nampa dem yi ta̱ a kushana.>>


\par }{\PP \VS{8}M pana ta̱ ili i na u danai, ama n yeve i na wi a ku dansa ba, ɗa me ecei ni, <<Ali wannai ɗai i nampa yi a kuzuwa uteku, vuzagbayin vu va̱?>>


\par }{\PP \VS{9}Ɗa u danai mu, <<Laza gogo na, Daniyan, adama a na kadanshi ka na n dansai va ki ta̱ usokongi ɗa kpamu ki uzuwi urotu ali sai ayin a ukocishi.

\VS{10}I ta̱ o kubonoko uma n a̱bunda̱i ciɗa, ka̱ta̱ a lapula le o okpo babu ka̱biꞋin. Ama uma a gbani-gbani i ta̱ a kulyaꞋa kelime n kawuya ke le. Babu vuza na wi a kuyaꞋan kawuya u kuyeve. Ama aza a na i n ugboji i ta̱ e kuyeve.


\par }{\PP \VS{11}<<A kanna ka na a̱ sa̱nka̱i alyuka a na a ci yaꞋansa ayin dem va, ɗa a zuwai kpamu i na i kuta̱wa̱ka̱ n unata m muna, ali ayin ka̱kpa̱nkete n amangatawenre n amanga̱na̱shi n kupa (1, 290).

\VS{12}Una̱ u singai u ɗa u vuza na u vanai, ɗa shamgbai ali a kubana a uteku u ayin ka̱kpa̱nkete n amangatawantatsu n kamangankupa n tawun (1, 335).


\par }{\PP \VS{13}<<Ama avu laza sai ayin ukocishi. Vi ta̱ a̱ kukuwa̱, a kubana a ayin a uteku kpamu vi ta̱ a̱ kuɗa̱nga̱ adama a na vi isa agadu a̱ nu.>>

\par }