\NormalFont\ShortTitle{2 Ar Katagarda ka Arabali}

{\MTB Katagarda ka 2 Arabali

\par }{\MT Ukuna u katagarda ka nampa

\par }{\IMT Kuɓa̱yuwa̱

\par }{\IP Katagarda ke ire ka Arabali ka̱ gita̱ ta̱ a̱ ubuta̱ u na katagarda ka iyain ka Arabali ko kotsoi, arabali a a̱ gita̱ ta̱ o tsugono tsu Sulemanu ali a kubana ukpa̱ u ni. Katagarda ka ke neke ta̱ arabali a ugbamukaci u na kumaci ka aza Isaraila a na i a uɓon u gaɗi a yaꞋankai Rehobuwam, maku ma Sulemanu mogono, ukuna u vishili vu na Jerobuwam u shilika̱i n Rehobuwam. Arabali a, a shamgbai a ukuna u tsumani tsu tsugono tsu uɓon u ɗakai n Isaraila, ɗaɗa Yahuda, ali a kubana uyikpi u Urushelima a̱ ka̱ya̱ ka 586 Bc.

\par }{\IOT Ili i na yi punu ugeri

\par }{\IO Tsugono tsu Sulemanu 1:1--9:31

\par }{\IOB a. A̱ya̱ a̱ ugiti 1:1-17

\par }{\IOB b. A maꞋi A̱Ꞌisa̱ a gbayin 2:1--7:10

\par }{\IOB c. A̱ya̱ a ukocishi 7:11--9:31

\par }{\IO Ugbamukaci u kumaci ku uɓon u gaɗi 10:1-1

\par }{\IO Ngono n Yahuda 11:1--36:12

\par }{\IO Uyikpi u Urushelima 36:13-23



\par }\ChapOne{1}{\SH Mogono Sulemanu u folonoi ugboji.
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa Sulemanu kolobo ka Dawuda u zuwai tsugono ci ni tsu tsurukpai mayin, adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni ki ta̱ koɓolo n a̱yi, ɗa u bonokoi ni vuzagbayin vu utsura.

\VS{2}Ɗa Sulemanu u ɗekei aza a Isaraila ra̱ka̱, u yaꞋin kadanshi n ele, uma a ele ɗa ovonshi osoji a̱kpa̱n-a̱kpa̱n n ovonshi osoji amangatawantawun n ayaꞋinfada n aza e kelime a Israila n aza e kelime a iꞋuwa yi Isaraila dem.

\VS{3}Ɗa Sulemanu n uma a na i koɓolo n a̱yi ra̱ka̱, a gaɗukpai a kubana a̱ ubuta̱ u kucikpa ɗe a Gibiyon, adama a na Ma̱va̱li mo oɓolo ma̱ Ka̱shile mi ta̱ ɗe, ma na Musa kagbashi ka Vuzavaguɗu ka maꞋin e meremune.

\VS{4}Ama ci na ɗe Dawuda u ɗika akpati vu Ka̱shile ɗe a̱ likuci i Kiriyatu-jerimu a kubana a̱ ubuta̱ u na u foɓusokoi vu ɗa, adama a na u yaꞋanka ta̱ vu ɗa ma̱va̱li a Urushelima.

\VS{5}Ama katalikalyuka ka̱ viyum vu shili ka na Bezale kolobo ka Uri matsukaya ma̱ Huru u maꞋin, ki ta̱ a Gibiyon e kelime ka akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu. Ɗa Sulemanu n koɓolo ka uma ra̱ka̱ a cikpai Vuzavaguɗu ɗe.

\VS{6}Ɗa Sulemanu u kumbai a kubana a gaɗi vu katalikalyuka ka viyum vu shili ka, e kelime ka Vuzavaguɗu punu a̱ Ma̱va̱li moɓolo ma, ɗa u nekei alyuka o kusongu ka̱kpa̱n ɗe.

\VS{7}N kayin ka nanlo ɗa Ka̱shile ko ta̱wa̱i yotsongi ka̱ci ka̱ ni u Sulemanu u danai ni, <<Folono ili i na vu cigai dem n neke wu.>>


\par }{\PP \VS{8}Ɗa Sulemanu wu ushiki Ka̱shile u danai,<<Vu yotsongu ta̱ ɗe esheku a̱ va̱ Dawuda ucigi u gbayin ɗa kpamu vu zuwai mu mo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

\VS{9}Gogo na, Vuzavaguɗu Ka̱shile, yaꞋan vu shatangu uzuwukpani u na vu yaꞋankai esheku a̱ va̱ Dawuda. A na vu zuwai mu mo okpoi mogono u uma a̱ nu a na ka̱bunda̱i ke le ki tsu kubuta̱ ki iɗika.

\VS{10}mi ta̱ ufolu u nu neke mu kuyeve n ugboji tsu na ma kufuɗa ku tono n uma a̱ nu, adama a na yayi u kufuɗa kuguɓa uma a̱ a̱bunda̱i a̱ nu a nampa?>>


\par }{\PP \VS{11}Ɗa Ka̱shile ku ushiki Sulemanu, u danai, <<Ana wo okpoi ili i nampa i ɗa ka̱ɗu ka̱ nu ka cigai, kpamu ve ece uciyi ko ili kukiye m tsugbayin ba, ko tana vu ece wuma wi irala i nu ko kpamu wuma wu ugaɗi adama a̱ ka̱ci ka̱ nu ba, ama ɗa vu ecei ugboji n kuyeve adama a na vu guɓa uma a̱ va̱ a na n zuwai nu vo okpo mogono me le,

\VS{12}adama a nannai, n kuneke wu ta̱ ugboji n kuyeve. Ka̱ta̱ kpamu n neke wu uciyi, ili i kukiye n tsugbayin tsu na babu mogono a̱ ka̱tsuma̱ ko ngono n na n lazai ɗe n saꞋwai kuciya̱, kpamu babu mogono ma na ma̱ kuciya̱ tsu ɗa a̱ ka̱ca̱pa̱ ka̱ nu.>>

\VS{13}Ɗa Sulemanu u ka̱sukpa̱i ubuta̱ wa A̱Ꞌisa̱ a Gibiyon, a̱ Ma̱va̱li mo oɓolo, u bonoi a Urushelima. Ɗa ulyaꞋi tsugono tsa aza a Isaraila.


\par }{\SH Uciyi u Sulemanu
\par }
{\R (1 Ng 10:26-29)

\par }{\PP \VS{14}Ɗa Sulemanu u ɓolongi ekeke o odoku n akumbi e le, ɗa u ɓolongi ekeke odoku a̱kpa̱n amangatawun n amanga̱na̱shi (1,400), n odoku a̱kpa̱n kupa n ere (12,000), ɗa u zuwai o yoku a̱ likuci i na a tsu zuwa ekeke odoku, o yoku tankpamu a Urushelima.

\VS{15}Ɗa mogono ma zuwai azurufa n azanariya okpoi tsa atali a gbani a Urushelima, ta kpamu u zuwai nɗanga n Sida n yimkpai n ka̱bunda̱i tsu nɗanga mu nda̱ci n na mi a uɓon wa aginda aza a Yahuda nannai.

\VS{16}Ɗa Sulemanu u zuwa ta̱ a̱ tuka̱i n odoku a Masar a kubana e Kuwe. Ɗa aza a tsulaga o mogono a tsulai a ɗa a Kuwe.

\VS{17}Ɗa kpamu u zuwai a̱ tuka̱i n ekeke odoku a a̱ likuci i Masar. Vu za te dem a̱ una̱ wi ikebe azurufa amangatawa̱nta̱li (600), kodoku dem amangatawun n amangerenkupa (150). Nanai ɗa feu e denke yi ngono ma aza a Hitiya n ma aza a Siriya.




\par }\Chap{2}{\SH Ofoɓuso adama kuma ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sulemanu u nekei kadanshi adama na a maꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin adama a kula ku Vuzavaguɗu n kefeku ko tsugono tsu ni.

\VS{2}Ɗa u zagbai uma a̱ kupura̱ ucanuku uma a̱kpa̱n amangatawencindere, (70,000) n aza a kuɓoso atali a nsansa uma a̱kpa̱n amangatawunkunla̱i, (80,000) n aza a̱ kula̱na̱ ulinga uma a̱kpa̱n a tatsu n amangatawa̱nta̱li, (3, 600).

\VS{3}Ɗa Sulemanu u suki n akaka a nampa u Hiram mogono ma Taya, u danai,<<SuꞋuku mu n nɗanga n sida tsu na vu suꞋuki esheku a̱ va̱ Dawuda adama a na u maꞋaka ka̱ci ka̱ ni kefeku kana u kuda̱sa̱ngu.

\VS{4}La̱na̱, mpa ɗa na ofoɓuso adama na n maꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin n kula ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱, ka̱ta̱ me erengu ku ɗa adama o kusongu ili i ma̱gula̱ni m uyoꞋo wa̱ a̱ ni, n adama a kuzuwa boroji vu ciɗa a makyan dem, kpamu n adama alyuka a kuneꞋe ku kusongu kulivi n usana, a kanna ka Ashibi koɓolo n ka̱ɗiva̱ ka wotoi u savu n ka̱ɗiva̱ kakau ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱ a kanna ka na a kiwanai. Nava wila̱ u ɗa adama aza a Israila a ayin dem.

\VS{5}A̱Ꞌisa̱ a gbayin a na mi a kuciga ku maꞋa a gbayin a ɗa, adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ka laꞋa ta̱ a̱ma̱li dem.

\VS{6}Ama yayi wa kufuɗa ku maꞋaka yi A̱Ꞌisa̱ a gbayin, a na wo okpoi gaɗi a̱da̱nga̱shile a yawai ni ba? Mpa ɗa ya a na ma ku maꞋaka yi A̱Ꞌisa̱ a gbayin, sai de m maꞋa ubuta̱ u kusongu ili i ma̱gula̱ni.

\VS{7}Gogo na suꞋuku mu vuza na u keyevi ku ulinga wa azanariya n azurufa n iyim ishili n ilima̱ u yevei kpamu kutsungu usuni m ma̱ɗiya̱ n garula, ka̱ta̱ kpamu u fuɗa kuyaꞋan iɗani, adama a na a̱ ta̱wa̱ a yaꞋan ulinga a uɓon u Yahuda a Urushelima koɓolo n eyevi a ulinga a̱ va̱, a na esheku a̱ va̱ Dawuda u la̱nsa̱i.

\VS{8}Ka̱ta̱ kpamu vu suꞋuku mu nu nɗanga n sida nu n Firi nu nɗanga m mandai ma aza a Lebano, adama a na n yeve ta̱ a na agbashi a̱ nu a fuɗa ta̱ kukiɗa ogboli mayin. N ciga ta̱ agbashi a̱ va̱ a yaꞋan ulinga koɓolo n agbashi a̱ nu,

\VS{9}adama na a̱ la̱nsa̱ka̱ mu ogboli n a̱bunda̱i, adama a na kpaꞋa ku na n cigai ku maꞋa va, ki ta̱ o kugbonguro n ili i mereve.

\VS{10}Mpa n ku tsupa ta̱ agbashi a̱ nu a na a kiɗai ogboli a agisamkpatsu a̱kpa̱n kamanga (20,000) a ishina i usoyi n agisamkpatsu a bali a̱kpa̱n kamanga (20,000) n edele a̱ ma̱kya̱n a̱kpa̱n kamanga (20,000) n edele a maniꞋin ma zaitu a̱kpa̱n kamanga (20,000).>>

\VS{11}Ɗa Hiram mogono ma Taya wu ushuki Sulemanu punu a katagarda ka akaka ka, u danai, <<Adama a na Vuzavaguɗu u ciga ta̱ uma a̱ ni, ɗaɗa i zuwai ɗa u zuwai nu vo okpo mogono me le.>>

\VS{12}Ɗa Hiram u danai, <<N cikpa ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, vuza na u yaꞋin gaɗi n iɗika, a̱yi vu na u nekei mogono Dawuda maku mu ugboji n cicoꞋo n kuyeve, a̱yi na u kumaꞋaka Vuzavaguɗu A̱Ꞌisa̱ a gbayin n kefeku ko tsugono ci ni.


\par }{\PP \VS{13}<<Gogo na mi ta̱ a̱ kusuꞋuku wu n Huram-abi, keyevi ka ulinga n a̱bunda̱i,>>

\VS{14}vuza na a̱na̱ku a̱ ni uta̱i a Dan, esheku a̱ ni kpamu vuza vu Taya. U fuɗa ta̱ ulinga ka̱u wa azanariya n azurufa n iyim ishili n iyim n atali n ogboli, n ku sura ku usuni n ku ma̱ɗiya̱ n garula, n kuyeve ku ulinga u tsugbere tsu singai. Wi ta̱ n kuyeve ki iɗani n a̱bunda̱i, u yaꞋan ta̱ iyoci yi igani i na e nekei ni dem, wi ta̱ a kuyaꞋan ulinga n eyevi a ulinga a̱ nu koɓolo n aza a vuzagbayin va̱ Dawuda esheku a̱ nu.

\VS{15}<<Gogo na vuzagbayin vu suꞋuku agbashi a̱ nu n alkama m bali m maniꞋin m ma̱kya̱n tsu na vu yaꞋin uzuwukpani.

\VS{16}A̱tsu ci ta̱ a kukiɗa ka wu ogboli a Lebano a na vu cigai, ka̱ta̱ tsu gida̱la̱kpa̱ a ɗa a̱ kuta̱wa̱ a mala yeve tsu zorukpo a ɗa a̱ mini a kubana Jopa. Ka̱ta̱ a vu tankpamu vu ɗika a ɗa a kubana a Urushelima.>>

\VS{17}Ɗa Sulemanu u kecei ka̱bunda̱i ko omoci a na i punu a̱ ida̱shi a iɗika yi Isaraila, tsu na esheku a̱ ni Dawuda e kecei, ɗa u ciya̱i uma a̱kpa̱n amangatawun n amangerenkupa n a tatsu n amangatawun a̱ta̱li (153, 600.)

\VS{18}Ɗa u zagbai uma a̱kpa̱n amangatatsunkupa (70,000) okpoi aɗiki a ucanuku, uma a̱kpa̱n amanga̱na̱shi (80,000) tankpamu esheꞋwi atali a nsansa, n aza a na a̱ kula̱na̱ ulinga wa uma a̱kpa̱n a tatsu n amangatawa̱nta̱li, (3,600).




\par }\Chap{3}{\SH Sulemanu u gita̱i kumaꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa Sulemanu u gita̱i kumaꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu a Urushelima a gaɗi vu kusan ku Moriya. A̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu u gasai n esheku a̱ ni Dawuda. U maꞋin ɗe A̱Ꞌisa̱ a gbayin, a ulanga u kulapu ku Oruna vuza vu Jebusiya.

\VS{2}U gita̱i kumaꞋa ka a kanna ka ire ko wotoi u ire a̱ ka̱ya̱ ka̱ na̱shi ko tsugono ci ni.

\VS{3}Tsu na Sulemanu u gisanki kumaꞋa ka A̱Ꞌisa̱ a gbayin. Uɗa̱ngi u ni udashi amanga̱na̱shinkupa, wanshi tankpamu udashi kamangankupa n mekecu ma cau.

\VS{4}Kefeku ka na ki e kelime ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, wanshi u ni derere ɗa wi n wanshi u kpaꞋa ka udashi kamangankupa, uɗa̱ngi u ni udashi amangatawun n amanga̱na̱shi (180). Ɗa a surai asuvu e kefeku ka n azanariya koci.

\VS{5}Ɗa u gerei nɗanga n Firi punu a̱ kunu ku gbayin ka, ɗa u surai n ɗa n azanariya koci, ɗa u ka̱ra̱i ɗe ululu a nshuwa gaɗi va n ikani.

\VS{6}Ɗa u kalai A̱Ꞌisa̱ a gbayin a n atali a singai azanariya a na a̱ tuka̱i a iɗika i Paravayim.

\VS{7}Ɗa u surai kasaka ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin ka n aburakpatsu, iga̱Ꞌin yi utsutsu, n utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a n azanariya, ɗa a̱ ka̱ra̱i ɗe i corobi a kasaka ka.

\VS{8}Ɗa u maꞋi mololo ma ciɗa, ugaɗi u ni derere n wanshi wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, ugaɗi u ni udashi kamangankupa, wanshi feu udashi kamangankupa. Ɗa u surai asuvu a kasaka a n azanariya koci a na a yawai ngura amangatawa̱nta̱li, (600).

\VS{9}A̱miki a ikusa ya azanariya a yawa ta̱ kilo amangatawantawun n amangatatsunkupa, (570). Ɗa u surai kunu ku gaɗi ka n azanariya.

\VS{10}Ɗa Sulemanu u sheꞋwei i Corobi ɗa u surai le n azanariya u zuwai punu asuvu o mololo ma ciɗa ma.

\VS{11}Ubapi we evelyu i Corobi ya, ɗa baci a̱ ba̱ra̱kpa̱i le a yawa ta̱ udashi kamangankupa. Adama a na ugaɗi u kuvelyu kute ku yawa ta̱ udashi u cindere n kagimi. Ɗa Corobin vu te u bapai kuvelyu ku ni ɗa saꞋwai kasaka ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, ɗa u bapai kuvelyu kute ku ni kpamu ɗa ku saꞋwai ku vu toku vu ni.

\VS{12}Ta feu Corobin vu i re va u bapai kuvelyu ku te ku ni u saꞋwai kuvelyu ku vu toku vu ni, ɗa kpamu u bapai kuvelyu ku te ɗa u saꞋwai kasaka ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, kuvelyu ka feu udashi u cindere u ɗa n kagimi.

\VS{13}Wanshi we evelyu i Corobin i re ya ɗa baci a bapai le a yawa ta̱ udashi kamangankupa. Icorobi ya i ta̱ kashani a kinda utsutsu u kunu ku gbayin ka.

\VS{14}Ɗa Sulemanu u yaꞋin kakashi ku utsutsu ko mololo ma ciɗa n arikinla a̱ mini mu usuni n mini ma̱ ma̱ɗiya̱ n garula, n tsugbere tsu singai. Ɗa kpamu u ka̱ra̱i ɗe i Corobi ya a kakashi ka.


\par }{\SH Ashamkpatsu e re a iyim ishili.
\par }
{\R (1 Ng 7:15-22)

\par }{\PP \VS{15}Sulemanu u yaꞋin ashamkpatsu e re a iyim ishili e kelime ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, uɗa̱ngi u kashamkpatsu dem u yawa ta̱ udashi kamanga n u cindere. Kashamkpatsu dem ki ta̱ n kobisho ka na uɗa̱ngi u ni u yawai udashi u cindere n kagimi.

\VS{16}Ɗa u kalai kobisho ka kashamkpatsu dem n igani yi ikani i na a caꞋi i na i ka̱ra̱Ꞌa̱ ka̱ kobisho ashamkpatsu a. Ɗa kpamu u ka̱ra̱i ɗe umaci u ruman amangatawun (100) paki n ikani ya.

\VS{17}Ɗa a̱ shikpa̱i ashamkpatsu a, e kelime ka A̱Ꞌisa̱ a agbayin. Kashamkpatsu ka na ki a uɓon u ɗakai, u ɗekei kaꞋa Jakin, ka na ki uɓon u gaɗi, u neꞋi kaꞋa kula Bowazu.




\par }\Chap{4}{\SH Ucanuku wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin
\par }
{\R (1 Ng 7:23-51)

\par }{\PP \VerseOne{1}Mogono Sulemanu u maꞋin katalikalyuka ka iyim ishili, ka na u ugaɗi u ni u yawai udashi kamangankupa, wanshi u ni udashi kamangankupa. uɗa̱ngi u ni udashi gendu.

\VS{2}Ɗa u yaꞋin kebelyu ka gbayin ka viyum vi shili adama a̱ mini, uga̱vi u ni udashi u cindere n kagimi, wanshi u ni udashi gendu. N kagisamkpatsu ka kawin ka na ka yawai udashi amangere n tawun ɗa ka̱ tsu ka̱ra̱Ꞌa̱ kebelyu ka.

\VS{3}A ɗaka vu mashingi me kebelyu ka, a yaꞋan ta̱ adaru e re a a iyoci yi obomburon a iyum i shili, uɗa̱ngi u kobomburon dem udashi gendu. Iyum i shili i ɗa a̱ luwa̱i ɗa a yaꞋin obomburon a u matyangi n kebelyu ka.

\VS{4}Ɗa a kiyangi kebelyu ka a gaɗi vo obomburom a iyum ishili kupa n e re, a̱shi obomburon a, a kinda pulai. Aza a tatsu a kinda uɓon u gaɗi, aza a tatsu a kinda kasana, aza a tatsu a kinda uɓon u ɗakai, aza a tatsu a na a buwai a kinda ka̱livi.

\VS{5}A̱guruzu e kebelyu ka a yawa ta̱ udashi u tatsu. Kebelyu ka ki ta̱ a kuɗika mini ndiki a̱kpa̱n amangatatsu (60,000), una̱ u kebelyu ka wi ta̱ upetikpi tsu ma̱diki ko apulufa.

\VS{6}Ɗa kpamu u yaꞋin ebelyu kupa adama a̱ kuza̱Ꞌa̱, u zuwai a tawun a uɓon u ɗakai, a tawun a uɓon u gaɗi. A̱ tsu za̱Ꞌa̱ ta̱ ucanuku wa alyuka o kusongu punu ebelyu a. Ama kebelyu ka gbayin ka anan ganu a ɗa a̱ tsu sumba̱ punu.


\par }{\PP \VS{7}Ɗa u maꞋin ashamkpatsu a nkuni kupa ma azanariya tsu na a dansai, ɗa u zuwai le punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, u zuwai aza a tawun n uɓon u ɗakai, aza tawun kpamu n uɓon u gaɗi.

\VS{8}Ɗa kpamu u yaꞋin irikpa kupa ɗa u zuwai le feu punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, aza a tawun a uɓon ɗakai, aza a tawun kpamu a uɓon u gaɗi. Ɗa u luwa̱i nsasu ma azanariya amangatawun (100).

\VS{9}Ɗa u lapulai ulanga adama anan ganu, n ulanga u gbayin u yoku n utsutsu u ku uwaka a ulanga wa. Ɗa u surai utsutsu wu ulanga wa n iyum ishili.

\VS{10}Ɗa u zuwai kebelyu ka uɓon u ɗakai n tsu kasana ka kpaꞋa ka.

\VS{11}Ɗa Hiram u maꞋin mgbodo n sheburu nu nvene n kuvishangu. Ta Hiram u kotsoi ulinga u na mogono Sulemanu ma zuwai ni u yaꞋan A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile.

\VS{12}Ili i na u yaꞋin i ɗaɗa na, ashamkpatsu e re n obisho e re a na i tsu ebelyu e re a na i gaɗi va ashamkpatsu va, n adaru obisho e re n tsuzogu obisho e re a na i gaɗi va ashamkpatsu va,

\VS{13}n nlulu mu umaci u ruman amangatawa̱na̱shi (400), kadaru dem ki ta̱ n amangatawun adaru e re a gaɗi vu obisho ka kashamkpatsu.

\VS{14}Ɗa kpamu u yaꞋin nsasu, masasu dem n kashamkpatsu ka̱ ni,

\VS{15}koɓolo n kebelyu kagbayin ka̱ mini, n obomburon kupa n e re a na a̱ ɓa̱na̱i kebelyu ka gbayin ka.

\VS{16}Nu mgbodo n i sheburu n ataꞋan a̱jivu adama a ulinga wi inyama, n ucanuku u na Hiram u yaꞋankai mogono Sulemanu adama A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile, u yaꞋin ta̱ a ɗa n iyim ishili i na o gboroi.

\VS{17}A̱ ka̱pula̱ka̱ ka na ki ɗevu n Kuyene ku Urdu, e mere ma likuci i Sukotu n Zereda, ɗa mogono ma zuwai a̱ luwa̱i iyum ya ɗa a̱ tsuwa̱in punu a enle a na lapulai.

\VS{18}Sulemanu u yaꞋan ta̱ ili n a̱bunda̱i tsu na a fuɗa a̱ ciya̱ kuyeve ku kabunda̱i ka iyim ishili i na a yaꞋankai ba.


\par }{\PP \VS{19}Ɗa Sulemanu kpamu u yaꞋin ucanuku u na wi A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile, katalikalyuka ka azanariya n kirukpa ku kuzuwa boroji vu ciɗa,

\VS{20}n ashamkpatsu a nkuni ma azanariya koci, adama a na akana o mololo ma ciɗa tsu na a dansai,

\VS{21}n tsuzogu tsa̱ a̱pa̱lu, nu nkuni n ikenekpetsu ya akina i na a yaꞋin azanariya koci,

\VS{22}n ili i kukima̱ka̱ nkuni n asasu a gbagbain nu nvene nu nyelyu adama a ili i ma̱gula̱ni n na a yaꞋin a azanariya koci, n utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin, n ukungulu wu utsutsu u mololo ma, n ukungulu wu utsutsu u mololo ma ciɗa ma̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a dem a kumai le n azanariya koci.




\par }\Chap{5}{\PP \VerseOne{1}Ana mogono Sulemanu u kotsoi ulinga u kumaꞋa ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile ka, ɗa u ukai n ucanuku u na Dawuda esheku a̱ ni erengi ra̱ka̱ u Vuzavaguɗu, ɗa u tuka̱i azurufa n azanariya koɓolo n ucanuku wa ra̱ka̱ u foɓoi a mpon ma̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin.


\par }{\SH A̱ tuka̱i n Akpati vu uzuwakpani A̱Ꞌisa̱ a gbayin.
\par }
{\R (1 Ng 8:1-13)

\par }{\PP \VS{2}Ɗa Sulemanu u zuwai nkoshi n gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Isaraila n aza e kelime ka kumaci ya aza a Isaraila n aza e kelime ka iꞋuwa yi ikaya i uma a Isaraila ra̱ka̱ a Urushelima, adama a na a bana a̱ tuka̱ n Akpati vu uzuwakpani vu vuzavaguɗu a̱ likuci i Dawuda Sihiyona.

\VS{3}Ɗa aza a Isaraila ra̱ka̱ a gasai u mogono Sulemanu a makyan ma̱ ka̱ɗiva̱ ka̱ a̱pa̱m, ko wotoi u cindere.

\VS{4}Ana nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Isaraila a yawai, ɗa aza e Levi a ɗikai Akpati vu uzuwakpani va.

\VS{5}a̱ tuka̱i n Akpati vu uzuwakpani va n Ma̱va̱li mo Oɓolo n ucanuku u na erengi u na wi punu ra̱ka̱ a̱ tuka̱i A̱Ꞌisa̱ a gbayin, aza e Levi n anan ganu a ɗa a ɗikai ucanuku wa.

\VS{6}Ɗa mogono Sulemanu n uma a Isaraila ra̱ka̱ aza a na o ɓolongi e kelime ka Akpati vuzuwukpani vu Ka̱shile, a̱ ka̱ni kuyaꞋan alyuka a nlala n obomburon a̱bunda̱i, tsu na a kufuɗa ku kece ba.

\VS{7}Ɗa anan ganu a bankai n Akpati vu uzuwukpani vu Vuzavaguɗu va punu asuvu a kpaꞋa ka. Ɗa a zuwai vu ɗa a̱ ubuta̱ wu ida̱shi i ni o mololo ma ciɗa, a ɗaka va evelyu a i corobi.

\VS{8}I corobin ya i bapai evelyu e le a gaɗi va Akpati vu uzuwakpani va n aburakpatsu a na a ci ɗikai.

\VS{9}Aburakpatsu a i ta̱ a kuyaꞋan n ugaɗi ka̱u a na va kufuɗa kene aci e le a̱ ubuta̱ u ciɗa, ama vi a kufuɗa kene le n tsupulai ba. Aburakpatsu a i ta̱ ɗe a buwai a ubuta̱ wa ali anana.

\VS{10}Ili i yoku yi punu akpati a uzuwukpani a ba, nshemberu ma atali n re n ɗa koci n na Musa u zuwai a ayin ana wi a kusan ku Horebu, a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu u yaꞋin uzuwakpani n aza a Isaraila, a na uta̱i a iɗika i Masar.

\VS{11}Ɗa anan ganu a uta̱i punu o mololo ma ciɗa ma. Anan ganu a na o ɓolongi va ra̱ka̱ erengu ta̱ ɗe ka̱ci ke le, ɗa uta̱i babu ukuna u ka̱tsura̱.

\VS{12}Ɗa aza a ishipa e Levi, ɗaɗa Asafa n Heman n Jedutun n muku n le n aza e le a ukai ntogu n tsuzogu n singai. A shamgbai a kasana n katalikalyuka a kuwaꞋa umolu n agundari n nka̱la̱. Kpamu anan ganu amangatawun n kamanga a ku lika̱ ishari (120).

\VS{13}Aza a̱ ku lika̱ ishari n aza a ishipa a̱ ɗa̱ngusa̱i a̱la̱ka̱tsu makyan me te a cikpa Vuzavaguɗu. A cananai ishipa a makyan ma na aza o yoku i a̱ ku lika̱ avana, a kuwaꞋa ugogi, n a waꞋi ucanuku u tsuwaꞋi. A cikpai Vuzavaguɗu n vishipa a kudana,

\par }{\Q <<A̱yi vuza kasingai ɗa,

\par }{\QB ucigi u gbayin u ni wi ta̱ o kuyongo ko wannai,>>

\par }{\MM Ɗa keleshu ka palai A̱Ꞌisa̱ a gbayin,

\VS{14}ali anan ganu a fuɗa a yaꞋan ulinga u le a ba, adama a na tsugbayin tsu Vuzavaguɗu ci shana ta̱ kpaꞋa ku Ka̱shile ka.




\par }\Chap{6}{\SH Sulemanu u zuwakai uma una̱singai
\par }
{\R (1 Ng 8:12-21)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ɗa Sulemanu u danai, <<Vuzavaguɗu u dana ta̱, wi ta̱ o kuyongo a̱ ka̱yimbi ka kpaɓam.

\VS{2}Ama m maꞋaka wu ta̱ A̱Ꞌisa̱ a agbayin, ubuta̱ u na va kuda̱sa̱ngu ko wannai.>>

\VS{3}A makyan ma na koɓolo ka uma a Isaraila i kashani, ɗa mogono Sulemanu u vadalukpai u zuwakai uma una̱singai.

\VS{4}U danai, <<Cikpai Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, vuza na n ekiye ku ni ku ɗa u shatangi uzuwakpani u na u yaꞋankai Dawuda esheku a̱ va̱, u danai,

\VS{5}<Ali a kanna ka na mu utuka̱i n uma a̱ va̱ a iɗika i Masar, n zagba likuci a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ka aza a Isaraila ubuta̱ u na n kumaꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin adama a na a cikpa kula ku va̱ ba, kpamu n zagba vuza vu na u kutono n uma a̱ va̱ aza a Isaraila ba,

\VS{6}ama gogo na n zagba ta̱ Urushelima adama a na kula ku va̱ ku yongo ɗe. Kpamu n zagba ta̱ Dawuda wo okpo mogono ma uma a̱ va̱ aza a Isaraila.>

\VS{7}Esheku a̱ va̱ Dawuda u sheshe ta̱ a̱ ka̱ɗu ka̱ ni, a na wa maꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin adama a kula ku Vuzavaguɗu, Ka̱shile ki Isaraila.

\VS{8}Ama ɗa Vuzavaguɗu u danai Dawuda esheku a̱ va̱, <U gaꞋan ta̱ a na vu sheshei a̱ ka̱ɗu ka̱ nu vu ku maꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin adama a kula ku va̱.

\VS{9}ama ko n nannai, avu ɗa va kumaꞋa A̱Ꞌisa̱ a ba, ama maku ma na a ku matsaka wu a̱yi ɗa u kumaꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin adama a kula ku va̱.>

\VS{10}Gogo na Vuzavaguɗu u shatangu ta̱ uzuwakpani u na u yaꞋin. Anana mi isaka ta̱ esheku a̱ va̱ Dawuda, ɗa n da̱sa̱ngi a kakuba ko tsugono ka aza Isaraila, tsu na Vuzavaguɗu u yaꞋin uzuwakpani, ɗa kpamu n maꞋin A̱Ꞌisa̱ a gbayin adama a kula ku Vuzavaguɗu, Ka̱shile ki Isaraila.

\VS{11}Punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a ɗaɗa n zuwai akpati a uzuwakpani, u na Vuzavaguɗu u yaꞋin n aza Isaraila.>>


\par }{\SH Avasa a Sulemanu
\par }
{\R (1 Ng 8:22-53)

\par }{\PP \VS{12}Ɗa Sulemanu u shamgbai e kelime ka katalikalyuka ka Vuzavaguɗu, e kelime ka aza a Isaraila ra̱ka̱, ɗa u ɗa̱ngusa̱i ekiye a̱ ni gaɗi.

\VS{13}Sulemanu ta na u lapula ta̱ ɗe kadasukpatsu ka iyim ishili. Wanshi u ni udashi u cindere n kagimi, ugaɗi u ni udashi u cindere n kagimi, uɗa̱ngi u ni kpamu udashi u cindere n kagimi. Ɗa u shikpa̱i kaꞋa a ulanga u kpaꞋa wa, ɗa u kumbai kadasukpatsu ka u kuɗa̱ngi e kelime ko koɓolo ka uma, ɗa u ɗa̱ngusa̱i ekiye a̱ ni a kubana gaɗi.

\VS{14}U yaꞋin avasa u danai, <<Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, Ka̱shile ki ɗe gaɗi ko punu na aduniyan tsu nu ba, avu na vu a kushatangu uzuwakpani u nu, vi ta̱ kpamu kuyotsongu ucigi u ko wannai u nu wa aza a na i a nwalu a uye u nu n a̱ɗu e le ra̱ka̱.

\VS{15}Avu ɗa vu shatangi uzuwakpani u na vu yaꞋankai kagbashi ka̱ nu esheku a̱ va̱ Dawuda. Uzuwakpani u na vu yaꞋain ɗa tana vu shatangi u ɗa anana.

\VS{16}Gogo na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, shatangu uzuwakpani u na vu yaꞋankai kagbashi ka̱ nu Dawuda esheku a̱ va̱, an vu danai, ɗa baci muku n nu n tonoi wila̱ u va̱ tsu na vu tonoi mu. <A kukpa̱ɗa̱ ku namba vuza na u kuda̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono ka aza a Isaraila ba.>

\VS{17}Gogo na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, yaꞋan vu shatangu kadanshi ka nu ka na vu danai kagbashi ka̱ nu Dawuda.


\par }{\PP \VS{18}<<Ama mayun ɗa Ka̱shile ka̱ kuda̱sa̱ngu n uma aduniyan? Gaɗi a̱da̱nga̱shile a yawa wu ba, teɗei A̱Ꞌisa̱ e kenu a na n maꞋin na.

\VS{19}N nannai dem pana avasa a kagbashi ka̱ nu n ufolu u ni, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱, zuwa atsuvu vu pana ma̱shi n kavasa ka na kagbashi ka̱ nu ki a kuyaꞋan e kelime ka̱ nu,

\VS{20}yaꞋan vu indana A̱Ꞌisa̱ a gbayin a mpa kanna n kayin, ubuta̱ u na vu danai vi ta̱ a kuzuwa a cikpa kula ku nu. Pana avasa a̱ va̱ a makyan ma na baci n zuwai a̱shi a̱ va̱ a uɓon u nanlo avasa.

\VS{21}Ka̱ta̱ vu pana ufolu u va̱ n uma a̱ nu aza a Isaraila, a makyan ma na baci a yaꞋin avasa a kinda a uɓon u na mpa wa, yaꞋan vu panaka tsu ɗe gaɗi a̱ ubuta̱ u na vi, vu panaka tsu vu cinukpaka tsu unushi u tsu.


\par }{\PP \VS{22}<<Ɗa baci vuza u nusakai toku ni, ali ɗa a zuwai ni u kucinai, ɗa u ta̱wa̱i a katalikalyuka A̱Ꞌisa̱ a gbayin a nampa,

\VS{23}Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ vu pana ɗe gaɗi. Vu yaꞋanka agbashi a̱ nu afada, vu takacika vuza vu unushi va, vu bonoko unushi wa a kaci ka̱ ni, ka̱ta̱ vuza kamayun tankpamu vu yotsongi a na wi n unushi ba.


\par }{\PP \VS{24}<<Ɗa baci irala i lyaꞋi uma a̱ nu aza a Isaraila, a nusaka wu ta̱ ɗa. Ama ɗa baci uma a̱ nu o bonoi wa̱ nu a cikpai nu ɗa kpamu o folonoi nu punu A̱Ꞌisa̱ a nampa,

\VS{25}ka̱ta̱ vu panaka le ɗe gaɗi, vu cinukpaka le unushi u le, ka̱ta̱ kpamu vu bonoko le a iɗika i na vu nekei le n ikaya i le.


\par }{\PP \VS{26}<<Ɗa baci a̱ ɓa̱ya̱ngi gaɗi ali u kpa̱ɗa̱i ku yoꞋo mini, uma a̱ nu a nusaka wu ta̱, ama ɗa baci a ta̱wa̱i a yaꞋin avasa a kinda A̱Ꞌisa̱ a gbayin a nampa ɗa a̱ ka̱sukpa̱i ka gbani-gbani ke le, adama a na vu takacikai le,

\VS{27}pana ka le ɗe gaɗi, ka̱ta̱ vu cinukpa n unushi wa agbashi a̱ nu, uma a̱ nu aza a Isaraila, yotsongu le uye usingai u na o kutono, ka̱ta̱ vu yoꞋo mini a iɗika i na vu nekei uma a̱ nu yo okpo yi uka̱ni u le.


\par }{\PP \VS{28}<<Ɗa baci kambulu ka̱ ta̱wa̱i a iɗika ya ko ma̱dukpa̱, ko wunla̱i u gbani-gbani u na u tsu la̱nga̱sa̱ ashina, ko a̱pa̱lu ko uɗekpu ko nta̱ɗa̱ma̱ci ko akyun, ko kpamu ɗa baci irala i uwai a̱ likuci i uma a̱ nu ɗa a kambuki i ɗa, ko icuꞋu i ma̱dukpa̱ n mɓa̱la̱ kakau n na mi punu a̱ likuci ya,

\VS{29}ɗa baci vuza ko uma ra̱ka̱ a vasai, ko o folonoi nu, adama a na e yevei ta̱ unushi u le ali ɗa a ɗengusa̱i ekiye e le a ku inda A̱Ꞌisa̱ a gbayin a nampa,

\VS{30}vu pana ɗe gaɗi a̱ ubuta̱ wu ida̱shi i nu, vu cinukpaka le unushi u le, ka̱ta̱ vu tsupa yaba dem wuntsukpi adama a na avu ɗa koci vu yevei ka̱ɗu ka vuma.

\VS{31}Ta uma a̱ nu a kupana wovon u nu nannai, ka̱ta̱ o tono uye u nu a ayin e le ra̱ka̱ a na o kuyongo a iɗika i na vu nekei ikaya i tsu.


\par }{\PP \VS{32}<<Ta feu nannai, ɗa baci komoci vuza na wi a̱ ka̱tsuma̱ uma a̱ nu aza a Isaraila ba, wu uta̱i a iɗika i daꞋin ɗa u ta̱wa̱i adama a na u pana ta̱ kula kugbayin n kukiye ku tsura ku nu, n ulinga wi ili mereve i nu, ɗa baci u ta̱wa̱i ɗa u vasai a kinda A̱Ꞌisa̱ a nampa,

\VS{33}vu pana ɗe gaɗi a̱ ubuta̱ wu ida̱shi i nu, vu yaꞋan ili dem i na komoci ka ko folonoi nu, adama a na uma aduniyan ra̱ka̱ e yeve kula ku nu, ka̱ta̱ e neke wu tsugbayin, tsu na uma a̱ nu aza a Isaraila a kupana wovon u nu, i ta̱ kpamu e kuyeve a na A̱Ꞌisa̱ a gbayin a na n maꞋi va n maꞋa ta̱ a ɗa n kula ku nu.


\par }{\PP \VS{34}<<Ɗa baci uma a̱ nu uta̱i kuyaꞋan kuvon n irala i le, ubuta̱ u na baci dem vu danai le a bana, ɗa baci a vasai a ku inda likuci i nampa i na vu zagbai n A̱Ꞌisa̱ a gbayin a na n maꞋi adama a kula ku nu,

\VS{35}pana avasa le n ufolu u le ɗe gaɗi, vu yaꞋanka le i na a cigai.


\par }{\PP \VS{36}<<Ɗa baci a nusakai nu, adama a na babu vuma lima̱ na u kukpa̱ɗa̱ kunusa, ali ɗa vu yaꞋin wupa n e le vu nekei le ekiye irala i le, kpamu ali vu pura̱i le a kubana a iɗika i yoku daꞋin ko ɗevu,

\VS{37}ɗa baci a sabai a̱ɗu e le, ɗe a iɗika i na vu bankai le tsugbashi tsa, ɗa o bonoi a̱ shika̱i unushi u le ɗa o folonoi nu ɗe a iɗika i na i a tsugbashi tsa, a danai, <Tsu nusa ta̱, ci yaꞋan ta̱ ka gbani-gbani,>

\VS{38}ɗa baci kpamu a̱ shika̱i unushi u le n a̱ɗu e le ra̱ka̱ a iɗika i na a bankai le tsugbashi tsa, ɗa a vasai a kinda iɗika i le i na vu neke ikaya i le, n likuci i na vu zagbai n A̱Ꞌisa̱ a gbayin a na n maꞋi adama a kula ku nu,

\VS{39}pana avasa e le n ufolu u le ɗe gaɗi a̱ ubuta̱ wu ida̱shi i nu, vu yaꞋanka le tsu na u yotsoi.

\VS{40}Gogo na Ka̱shile ka̱ va̱, yaꞋan a̱shi a̱ nu o yongo a̱ ubuta̱ u nampa, ka̱ta̱ vu zuwa atsuvu vu pana avasa a na a kuyaꞋan a̱ ubuta̱ u nampa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{41}<<Vuzavaguɗu Ka̱shile, ɗa̱nga̱ vu bana a̱ ubuta̱ u kuvuka u nu,

\par }{\QB avu n akpati a uzuwakpani a utsura a̱ nu.

\par }{\Q Vuzavaguɗu Ka̱shile yaꞋan anan ganu a̱ nu a̱ ciya̱ wishi u nu,

\par }{\QB yaꞋan ncigi a̱ nu a yaꞋan ma̱za̱nga̱ n kasingai ka̱ nu.


\par }{\Q \VS{42}Vuzavaguɗu Ka̱shile, ka̱ta̱ vu iwan mazagbi n nu ba.

\par }{\QB Ciɓa n ucigi u kukpa̱ɗa̱ ku kotso u na vu yaꞋankai kagbashi ka̱ nu Dawuda.>>




\par }\Chap{7}{\SH Erengi A̱Ꞌisa̱ a gbayin
\par }
{\R (1 Ng 8:62-66)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ana Sulemanu u kotsoi kuyaꞋan avasa ɗa akina uta̱i gaɗi o songi alyuka ku kusongu n alyuka o yoku, ɗa tsugbayin tsu Vuzavaguɗu tsu shanai punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a.

\VS{2}Anan ganu a fuɗa a uwa punu a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu ka ba, adama a na tsugbayin tsu Vuzavaguɗu tsu shana ta̱ kpaꞋa ka.

\VS{3}Ana aza a Isaraila ra̱ka̱ enei akina a̱ cipa̱i n tsugbayin tsu Vuzavaguɗu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, ɗa a̱ za̱lika̱i n aci e le a iɗika, a lyaꞋi kayala ɗa a cikpai Vuzavaguɗu, a danai, <<Vuzavaguɗu vuza kasingai ɗa, ucigi u ni u tsu sabaꞋa ba ko wannai.>>


\par }{\PP \VS{4}Ɗa mogono koɓolo n uma ra̱ka̱ a yaꞋin alyuka u Vuzavaguɗu.

\VS{5}Mogono Sulemanu u yaꞋin alyuka n obomburon a̱kpa̱n kamanga n ere (22,000) nu nkyon nu nraɗika a̱kpa̱n amangatawun n kamanga (120,000). Ɗa mogono n uma ra̱ka̱ erengi A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile.

\VS{6}Anan ganu a shamgbai a̱ ubuta̱ u na a zuwai le, aza e Levi feu a shamgbai n ucanuku u tsuwaꞋi n ili yi ilikushi i na mogono Dawuda u yaꞋin adama a ishipa i kucikpa Vuzavaguɗu, n a danai, ucigi u Vuzavaguɗu u na u tsu sabaꞋa ba ko wannai. A yaꞋin ishipa i kucikpa Vuzavaguɗu n ucanuku wu iwashi tsu na Dawuda u danai le, aza a na i a kinda aza e Levi a shamgbai a̱ lika̱i ishari, a makyan ma na aza a Isaraila i kashani.


\par }{\PP \VS{7}Ɗa Sulemanu wu erengi mere mu ulanga mu ma̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, ta ɗe u yaꞋin kuneꞋe ku kusongu n ushuma u kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱, u yaꞋan ta̱ nannai adama a na katalikalyuka ka iyum ishili ya ka̱ gusa̱ ta̱, kaꞋa ka ɗika kuneꞋe ku kusongu n kuneꞋe ki ishina n ku ushuma wu nnama ba.


\par }{\PP \VS{8}Ɗa Sulemanu u zuwai a yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka ayin e cindere, aza a Isaraila o ɓolongi ra̱ka̱, adama a na ka̱ɗiva̱ ka gbangam kaꞋa, uma uta̱i daꞋin ili i na i ɗikai kuꞋuwatai ku Hamatu n uɓon u kasana a kubana a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ e kureꞋe ka aza a Masar n uɓon u ɗakai.

\VS{9}A kanna ka̱ kunla̱i a yaꞋan koɓolo kagbayin, adama a na a yaꞋan ta̱ ɗe ayin e cindere a̱ ka̱ɗiva̱ ke kerengu ku katalikalyuka. Ɗa kpamu o doku a yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka ayin e cindere.

\VS{10}A kanna ka kamanga n ka tatsu ko wotoi u cindere, ɗa Sulemanu u ka̱sukpa̱i uma o bono a iꞋuwa i le, n ma̱ta̱na̱ m ma̱za̱nga̱ adama a kasingai ka na Vuzavaguɗu u nekei Dawuda n Sulemanu koɓolo n uma a̱ ni aza a Isaraila.


\par }{\SH Vuzavaguɗu u doku u yotsongi ka̱ci ka̱ ni u Sulemanu
\par }
{\R (1 Ng 9:1-9)

\par }{\PP \VS{11}Ta Sulemanu u kotsoi kumaꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu n kefeku ko tsugono ka nannai, u ciya̱i ulyaꞋi a ili i na u sheshei kuyaꞋan a̱ ka̱ɗu ka̱ ni A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu n kefeku ko tsugono ka̱ ni.

\VS{12}Ɗa Vuzavaguɗu u doku u yotsongi ka̱ci ka̱ ni u Sulemanu n kayin u danai ni. <<M Pana ta̱ avasa a̱ nu kpamu n zagba ta̱ ubuta̱ u nampa wa adama a̱ ka̱ci ka̱ va̱, wo okpo A̱Ꞌisa̱ a kuyaꞋan alyuka.

\VS{13}Ɗa baci n kpanduki gaɗi ali ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i kuyoꞋo mini, ko ɗa baci n suki akyun a takuma ica̱Ꞌa̱shi yi iɗika, ko n suku baci m ma̱dukpa̱ a̱ ubuta̱ u uma a̱ va̱,

\VS{14}ɗa baci uma a na e ci ɗeke n kula ku va̱, o goyoi ka̱ci ke le, a vasai, a̱ la̱nsa̱i a̱shi a̱ va̱, a̱ ka̱sa̱kpa̱i ukuna u gbani-gbani u le, mi ta̱ a kupanaka le ɗe gaɗi, ka̱ta̱ n cinukpaka le unushi u le, m potsokpo iɗika i le.

\VS{15}Gogo na a̱shi a̱ va̱ i ta̱ a̱ kuyongo upaɗukpi, ka̱ta̱ n zuwa atsuvu m pana avasa a na a kuyaꞋan a̱ ubuta̱ u nampa.

\VS{16}Adama a na n zagba ta̱ ɗe A̱Ꞌisa̱ a nampa ɗa kpamu merengi aɗa, adama a na a cikpa kula ku va̱ a̱ ubuta̱ u nampa ko wannai. A̱shi a̱ va̱ n ka̱ɗu ka̱ va̱ i ta̱ o yongo ɗe ko wannai.

\VS{17}Ama avu, ɗa baci vu tonoi mu tsu na esheku a̱ nu Dawuda u yaꞋin, ɗa kpamu vu yaꞋin ili i na n danai nu vu yaꞋan, vu tonoi wila̱ u va̱ n ili i kutono,

\VS{18}mi ta̱ a kuzuwa ntsukaya n nu n lyaꞋa kelime n kulyaꞋa tsugono ko wannai tsu na n yaꞋankai n esheku a̱ nu Dawuda uzuwakpani n danai, <I a kunamba vuza vu na u kulyaꞋa tsugono a Isaraila ba a kpaꞋa ku nu.>


\par }{\PP \VS{19}<<Ama ɗa baci ntsukaya n nu n kpatalai a iwain kutono wila̱ u va̱ n ili i kutono i va̱ i na n tonokoi ɗa̱, ɗa i bonoi i tonoi a̱ ma̱li o yoku ali i cikpai le,

\VS{20}mi ta̱ a kutakpa ɗa̱ uma a̱ va̱ aza a Isaraila a iɗika i na n nekei ɗa̱. A̱Ꞌisa̱ a gbayin a na merengi adama a na a cikpa kula ku va̱ mi ta̱ a kutakpa a ɗa, n bonoko a ɗa okpo ili i ma̱ka̱n n ili i kadanshi a̱ ubuta̱ u uma ra̱ka̱.

\VS{21}Ko a na wo okpoi A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ ciya̱ ta̱ tsugbayin gogo na, makyan ke nu vuza na baci u walai ɗa wu enei wi ta̱ a kunamba ili i kudansa ka̱ta̱ u taɗa ka̱curu u dana, <Yiɗa̱i i zuwai ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋankai A̱Ꞌisa̱ a gbayin a nampa n iɗika i nampa nannai?>

\VS{22}Uma i ta̱ a̱ ku ushuku a dana, <Adama a na a iwan ta̱ Vuzavaguɗu, Ka̱shile ke le ka na ka̱ utukai le a iɗika i Masar, ɗa o bonoi o tonoi a̱ma̱li o yoku a kucikpa le. Ɗaɗa i zuwai ɗa Vuzavaguɗu u tuka̱i le n atakaci a nampa ra̱ka̱.> >>




\par }\Chap{8}{\SH Kagimi ka ulinga u Sulemanu
\par }
{\PP \VerseOne{1}A ukocishi u ka̱ya̱ ka kamanga, a na Sulemanu u yaꞋin a̱yi a kumaꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu n kefeku ka̱ ni,

\VS{2}ɗa Sulemanu u doku u maꞋasakai likuci-likuci i na Hiram u neke ni, ɗa u zuwai aza a Isaraila a̱ da̱sa̱ngu punu a̱ likuci ya.

\VS{3}Ɗa Sulemanu kpamu u banai u lyaꞋi likuci i Hamatu-zoba n kuvon ɗa wu isai i ɗa.

\VS{4}Ɗa u maꞋi likuci i Tadamoru u na wi a meremune, koɓolo n likuci i kuzuwa a uɓon u Hamatu ra̱ka̱.

\VS{5}Ɗa kpamu u maꞋi likuci i Betu-horon vu a ka gaɗi, n Betu-horon vu na vi a̱ ka̱ɗa̱ka̱i, u bonokoi le likuci ni yi ukanji, n asaka a gbagbain n aburakpatsu,

\VS{6}ɗa kpamu u maꞋi likuci i Balata n likuci yi mpon n ubuta̱ wi ili i kuzuwa i ni ra̱ka̱, n likuci yi ekeke odoku a̱ ni n odoku a̱ ni dem, ɗa u maꞋin ili ra̱ka̱ i na u cikalai a Urushelima n Lebano n uteku wu uɓon u tsugono u ni ra̱ka̱.


\par }{\PP \VS{7}Kumaci ku na ku buwai a iɗika ya, aza a na i aza a Isaraila a ɗa ba, ɗaɗa aza a Hitiya n aza a Amoriya n aza a Periziya n aza a Hiviya n aza a Jebusiya,

\VS{8}ele ɗa kumaci kuna ku buwai a iɗika ya, aza a na aza a Isaraila unai ba, ɗa Sulemanu u zuwai le ulinga u tsugbashi u na i a kuyaꞋan yi ali anana.

\VS{9}Ama u zuwa vuza vi Isaraila tsugbashi ba, ɗa u bonokoi le okpo osoji a̱ ni n aza e kelime osoji n aza e kelime e keke odoku n akumbi odoku a̱ ni.

\VS{10}Ɗa kpamu okpoi aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ o mogono ma Sulemanu, ka̱bunda̱i ka aza a na i o kutono aza a ulinga ele ɗa uma amangatawenre n a tawun (250).


\par }{\PP \VS{11}Ɗa Sulemanu u tuka̱i n vuka vi ni mekere ma FiriꞋauna ɗe a̱ likuci i Dawuda ɗa u bonoko ni a kpaꞋa ku na u maꞋakai ni, adama a na u dana ta̱, <<Vuka vu va̱ vi a kuda̱sa̱ngu e kefeku ka Dawuda mogon mi Isaraila ba, adama a na ubuta̱ u na baci akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu va a uwai dem ubuta̱ u ciɗa u ɗa.>>

\VS{12}Ɗa Sulemanu u yaꞋin kuneꞋe ku kusongu u Vuzavaguɗu a katalikalyuka ka na u maꞋakai Vuzavaguɗu e kelime ka̱ utsutsu ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a,

\VS{13}U yaꞋin kuneꞋe ku kusongu ku kanna dem tsu na wila̱ u Musa u dansai, i ta̱ e kuneke alyuka a kanna ka Ashibi n kuneꞋe ku wotoi usavu n ka̱ɗiva̱ ka tatsu a̱ ka̱ya̱, ɗaɗa ka̱diva̱ ko boroji vu babu yisiti, n ke kuden n ka̱ a̱pa̱m.

\VS{14}Tsu na Dawuda esheku a̱ ni o tonoi, ɗa u zagbai anan ganu ka̱tsura̱-ka̱tsura̱ tsu na a kuyaꞋan ulinga u le, ɗa u zuwai aza e Levi adama a kucikpa a̱ ɓa̱nka̱ anan ganu n ulinga u kanna dem. Ɗa kpamu u zuwai aza a kindi ku kefeku a utsutsu dem, adama a na ta Dawuda vuma Ka̱shile u dansai nannai.

\VS{15}Anan ganu n aza e Levi a yaꞋin nannai, a kpatalai a̱ ka̱sukpa̱i ili i na mogono ma danai a yaꞋan ba, ko a̱ ubuta̱ wu ulinga wu mpon ba.


\par }{\PP \VS{16}Ta Sulemanu u kotsoi ulinga u kumaꞋa ka̱ A̱Ꞌisa̱ ka nannai, ili i na i ɗikai a kanna ka na a varai kumaꞋa ka ali a kubana a ukocishi wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu. Ta o kotsoi kumaꞋa ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu nannai.


\par }{\PP \VS{17}Ɗa Sulemanu u banai Eziyon-gebe n Ilatu, likuci i na yi a̱ ka̱kina̱ ka mala, a iɗika i Edom.

\VS{18}Ɗa Hiram u suꞋuki Sulemanu n antsu a̱ mini n antiki e le, aza a na a fuɗai mini mayin. Aza a ulinga a Hiram n aza a Sulemanu a banai a Ofiri a̱ tuka̱i n mogono Sulemanu n azanariya a na a̱miki e le a yawai kilo a̱kpa̱n kupa n a tawun (15,000).




\par }\Chap{9}{\SH Egbere vu Sheba u banai u Sulemanu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ana egbere vu Sheba u panai arabali tsu na Sulemanu wu uta̱i kula, ɗa u ta̱wa̱i a Urushelima adama a na u kondo yi n keci ku gbagbain, u yawai a Urushelima n aza a na o soki ni, n arakuma ucaniki n ili i wali, n azanariya a̱bunda̱i n atali a singai-singai. Ana u yawai u Sulemanu, ɗa u tonokoi ni ili i na yi a̱ ka̱ɗu ka̱ ni ra̱ka̱.

\VS{2}Ɗa Sulemanu wu ushuki ni keci ku ni ra̱ka̱, babu keci ku na u kpa̱ɗa̱i ku ushuku. Ko ili u sokongi ba.

\VS{3}Ana egbere vu Sheba wu enei kuyeve ku Sulemanu, n kefeku ka na kpamu u maꞋi,

\VS{4}n ilikulya i na yi a kirukpa ku ni n tsu na nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n ni a̱ tsu da̱sa̱ngu, n tsu na i a kuyaꞋanka yi ulinga, n aza a na e ci neke yi ili i kusoꞋo, n icuꞋu yi ntogu ma aza a ulinga a̱ ni, n kuneꞋe ku kusongu ku na u ci neke A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu. Ɗa u ka̱na̱i una̱.

\VS{5}Ɗa u danai mogono, <<Mayun ɗa arabali a na m panai a iɗika i va̱ ukuna wu ulinga u nu n kuyeve ku nu,

\VS{6}mu ushuku n arabali e le ba, ama n ta̱wa̱ ta̱ me ene n a̱shi a̱ va̱. Ko kagimi ka kuyeve ku nu ma a dana mu ba, mayun i na menei i laꞋa ta̱ i na a danai mu.

\VS{7}Aza a̱ ma̱za̱nga̱ a ɗa uma a̱ nu n agbashi a̱ nu aza a na i a kuyaꞋanka wu ulinga kowanai, adama a na makyan dem i ta̱ a kupana kadanshi ke kuyeve ku nu.

\VS{8}Cikpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu, a̱yi na u panai u yoꞋo u nu ɗa u zuwai nu a kakuba ko tsugono ci Isaraila adama a na vu lyaꞋa tsugono a kula ku ni. Adama a na Ka̱shile ka̱ nu ka ciga ta̱ aza a Isaraila kpamu u ciga ta̱ a tsurukpa kowanai, ɗaɗa i zuwai ɗa u zuwai nu mogono, ciya̱ vu yaꞋan afada a usuɓi n a mayun.>>

\VS{9}Ɗa Egbere u nekei mogono Sulemanu azanariya kilo a̱kpa̱n a̱ na̱shi (4,000), n ili i wali yi a̱bunda̱i n atali a singai. A saꞋwa kuciya̱ ili i wali ci ili i na Egbere vu Sheba u nekei mogono Sulemanu ba.


\par }{\PP \VS{10}Antiki a antsu a Hiram koɓolo n aza a ulinga a Sulemanu a̱ tuka̱i n azanariya a Ofiri, ɗa kpamu a̱ tuka̱i n ogboli a nɗanga m mandai n atali a singai.

\VS{11}Ɗa mogono ma yaꞋin adasukpatsu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu n kpaꞋa ku mogono nu nɗanga ma, ɗa kpamu u yaꞋin umolu n ugogi adama aza a ishipa. A saꞋwa kene icuꞋu yi ili i singai i nanlo a iɗika i Yahuda ba.


\par }{\PP \VS{12}Ɗa mogono Sulemanu feu u nekei Egbere vu Sheba i na u cikalai n ili i na wu ecei ra̱ka̱, ɗa u nekei ni ucanuku u na u laꞋi i na u tuka̱i ni. Ɗa u lazai o kubono a iɗika i ni n aza a na o soki ni.


\par }{\SH Uciyi u mogono Sulemanu
\par }
{\R (1 Ng 10:14-25)

\par }{\PP \VS{13}A̱ ka̱ya̱ dem mogono Sulemanu u tsu isa ta̱ azanariya kilo a̱kpa̱n kamanga n a tatsu (23,000),

\VS{14}babu biꞋi utafu u na aza a tsulaga a̱ tsu tuka̱, n kodokpotsu ka aza a tsulaga, kpamu ngono ma aza a Arabiya n anan i gomuna a̱ tsu tuka̱ ta̱ mogono azurufa n azanariya.

\VS{15}Ɗa mogono Sulemanu u yimai nra̱ga̱ m gbagbain amangatawenre (200), u yaꞋan ta̱ ma̱ra̱ga̱ dem n azanariya a na yawai kilo vu cindere.

\VS{16}Ɗa kpamu u yimai nra̱ga̱ n kenkeꞋen amangatawantatsu (300), u yaꞋan ta̱ ma̱ra̱ga̱ dem azanariya a na a yawai kilo vu re. Ɗa mogono ma zuwai le a kefeku ko tsugono ka na u maꞋin nu nɗanga n Lebano.

\VS{17}Ɗa kpamu mogono ma yaꞋin kakuba ko tsugono ka gbayin n anga kagiwa, ɗa a paɗarai kaꞋa n azanariya koci.

\VS{18}Kakuba ko tsugono ka ki ta̱ n idasakpatsu i ta̱li, n ubuta̱ u ku zuwa ene wa azanariya, ɗa a gbaɓai a ɗa n kakuba ka, a kakambu dem ka kakuba ka ki ta̱ n ubuta̱ u kuzuwa kukiye ku na a yaꞋin kululu ku ikawu i re kashani,

\VS{19}Ɗa kpamu Sulemanu u yaꞋin nlulu ma i kawu kupa n re, kete dem kashani a u koci u kadasukpatsu ka kapashi dem. Babu tsugono tsu uduniya tsu nampa tsu na a ku gisangu n tsugono tsu nampa.

\VS{20}NkokoꞋo ra̱ka̱ n mogono Sulemanu a yaꞋan ta̱ n ɗa n azanariya, n ucanuku wu ulinga u kefeku ka na e ci ɗeke kutsun ku Lebano, a yaꞋan le ta̱ n azanariya koci. A yaꞋan le n azurufa ba adama a na a ayin o tsugono tsu Sulemanu o bonoko azurufa ili ba.

\VS{21}Mogono mi ta̱ n antsu a̱ mini a na a tsu tono mini uma a Hiram a̱ kula̱nsa̱ka̱ ikebe. A̱ya̱ tatsu dem o tsu bonoko ta̱ azanariya n azurufa n anga agiwa, nu nkalu n omo.


\par }{\PP \VS{22}Mogono Sulemanu u laꞋa ta̱ ngono ma aduniyan ra̱ka̱ uciyi n kuyeve.

\VS{23}Ngono ma aduniyan ra̱ka̱ a̱ ka̱na̱i kubana sa u Sulemanu adama a na a pana kuyeve ku na Vuzavaguɗu u nekei ni.

\VS{24}Yaba dem vu le u tsu ta̱wa̱ ta̱ n kuneꞋe ka azurufa n azanariya nu ntogu n ucanuku u kuvon, n ili i wali n odoku nu mkparagi a̱ ka̱ya̱ dem.

\VS{25}Mogono Sulemanu wi ta̱ n afalaka o odoku a̱kpa̱n a̱na̱shi (4,000) n ekeke odoku o kuvon a̱ ni, wi ta̱ kpamu n odoku a̱kpa̱n kupa n ere (12,000) a na u zuwai a̱ likuci ye ekeke o kuvon, o yoku tankpamu n mogono a Urushelima.

\VS{26}Ɗa u lyaꞋi tsugono tsu ngono m uɓon u na u ɗikai a Yufiretu a kubana a iɗika i Filisitiya, ali a uteku wi iɗika ya aza a Masar.

\VS{27}Ɗa mogono ma zuwai azurufa okpoi ili i gbani tsa atali a Urushelima, ɗa kpamu u shikpa̱i nɗanga n sida n ka̱bunda̱i okpoi tsu nɗanga m ma̱biri a uɓon wa aginda aza a Yahuda.

\VS{28}Sulemanu u tsula ta̱ odoku a iɗika i Masar n iɗika kakau kpamu.


\par }{\SH Ukpa̱ u Sulemanu
\par }
{\R (1 Ng 11:41-43)

\par }{\PP \VS{29}Ulinga u Sulemanu u na u buwai ili i na i ɗikai a ugiti ali a kubana a ukocishi, yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali e keneki Natan, n kene ku Ahija vuza vu Shilo n Ido koboci n kene ku na u yaꞋin adama a Jerobuwam maku ma Nebatu.

\VS{30}Sulemanu u lyaꞋi tsugono tsa aza a Isaraila ra̱ka̱ a Urushelima a̱ya̱ amangere.

\VS{31}Ɗa u bankai ukpisa̱ ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Dawuda esheku a̱ ni. Ɗa Rehobuwam kolobo ka̱ ni ko okpoi mogono a̱ una̱ u ni.




\par }\Chap{10}{\SH Aza a Israila a yaꞋankai Rehobuwam Ugbamiwasuvu
\par }
{\R (1 Ng 12:1-20)

\par }{\PP \VerseOne{1}Rehobuwam u banai e Shekem, adama a na aza a Isaraila o ɓolongu ta̱ ɗe ra̱ka̱ adama a na a zuwai wo okpo mogono.

\VS{2}Ana Jerobuwam kolobo ka Nebatu u panai arabali i ta̱ a kuzuwa Rehobuwam wo okpo mogono, ɗa wu uta̱i a Masar a na wi ishi u sumai a̱ a̱shi e Sulemanu ɗa u bonoi.

\VS{3}Ɗa uma a̱ suki e ɗeke Jerobuwam, ɗa a̱yi n uma a Isaraila ra̱ka̱ a banai u Rehobuwam ɗa a danai.

\VS{4}<<Esheku a̱ nu a zuwaka tsu ta̱ kogboro ka̱ a̱miki n a̱bunda̱i, ama gogo na jebe ke tsu atakaci a ulinga n kogboro ka̱ a̱miki ka, ka̱ta̱ a̱tsu ci yaꞋanka wu tsugbashi.>>

\VS{5}Ɗa Rehobuwam u danai le, <<Walai ka̱ta̱ i bono a kanna ka tatsu.>> Ɗa uma a, a lazai.


\par }{\PP \VS{6}Ɗa mogono Rehobuwam we ecei nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n na n yaꞋankai esheku a̱ ni Sulemanu ulinga a ayin a na wi n wuma. U danai, <<Odoki e ne a ɗai ya kuneke, adama a na mu ushuku uma a nampa?>>

\VS{7}Ɗa ushuki ni, <<Ɗa baci vu panai asuvayali a uma a nampa, ɗa vu yaꞋankai le i na a cigai, kpamu vu bonoko le n kadanshi ka singai, i ta̱ o ko okpo agbashi a̱ nu makyan dem.>>

\VS{8}Ama Rehobuwam u iwain odoki a na nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma n nekei ni ɗa u banai u cinakai a̱ɗa̱nga̱ni ele na i ushan u te, ele na gogo na okpoi ni aza a odoki.

\VS{9}Ɗa we ecei le, <<Odoki e ne a ɗai ya kuneke mu? Ciya̱ tsu ushuku uma a nampa a, a na a danai, <Sa̱da̱ka̱ tsu a̱miki o kogboro a na esheku a̱ nu a zuwakai tsu.> >>

\VS{10}Ɗa a̱ɗa̱nga̱ni a na a̱ ɗa̱nga̱i ayin e te n a̱yi va a danai, <<Dana uma a na a danai nu va, <Esheku a̱ nu a zuwaka tsu ta̱ kogboro ka̱ a̱miki, ama avu sa̱da̱kpa̱ tsu kaꞋa,> Ama dana le, <Ka̱jivu ke kenu ka̱ va̱ ka laꞋa ta̱ kukyun ke esheku a̱ va̱ m gba̱ra̱.

\VS{11}Esheku a̱ va̱ a zuwaka ɗa̱ ta̱ kogboro ka̱ a̱miki ka̱u, mi ta̱ o kudoku aɗa laꞋa tsu na ishi. Esheku a̱ va̱ a faba ɗa̱ ta̱ m mashawuri, ama mpa mi ta̱ a kutakacika ɗa̱ n adyaɓu.> >>

\VS{12}Ana ayin a tatsu a lazai ɗa Jerobuwam n uma a ra̱ka̱ o bonoi u Rehobuwam, tsu na mogono ma danai, <<Ayin a tatsu a yaꞋan baci i bono wa̱ va̱.>>

\VS{13}Ɗa Rehobuwam mogono mu ushuki uma a n a suvu usuɗukpi, adama a na wu ushuku n odoki a na nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma n nekei ni ba

\VS{14}u tonoi odoki a na a̱ɗa̱nga̱ni a e nekei ni ɗa u danai, <<Esheku a̱ va̱ a zuwaka ɗa̱ ta̱ kogboro ka̱ a̱miki ka̱u, mi ta̱ o kudoku a ɗa a laꞋa tsu na ishi. Esheku a̱ va̱ a takacikai ɗa̱ m mashawuri, ama mpa mi ta̱ a kutakacika ɗa̱ n adyaɓu.>>

\VS{15}Ama mogono ma panaka uma a ba, adama a na kusheshe ku Vuzavaguɗu ku ɗa nannai, ciya̱ u shatangu kadanshi ka na u danai Jerobuwam maku ma Nebatu a̱ una̱ u keneki Ahija vuza va aza a Shilo

\VS{16}Ana aza a Isaraila ra̱ka̱ e enei mogono ma panaka le ba, ɗa a̱ ushuki mogono ma a danai, <<Te ugboku u tsu wi a̱ ubuta̱ u Dawuda, yiɗa̱i ci n i ɗa a̱ ubuta̱ u maku me Jesi? Bonoi a̱ a̱pa̱m a̱ ɗa̱, a̱ɗa̱ aza a Isaraila, la̱na̱i iꞋuwa i ɗa̱, a̱ɗa̱ uma a Dawuda feu i la̱na̱ iꞋuwa i ɗa̱.>> Ɗa aza a Isaraila a lazai o bonoi a iꞋuwa i le.

\VS{17}Ama aza a Isaraila a na i o kuyongo a̱ likuci i Yahuda, Rehobuwam ɗa wi a kulyaꞋaka le tsugono

\VS{18}Ɗa Rehobuwam mogono u suki Adoram, vuza na wi vuza kelime vu ulinga u tsugbashi, ama ɗa aza a Isaraila ra̱ka̱ a varai ni ali unai. Ana Rehobuwam mogono wu enei nannai, ɗa u yaꞋin gogoꞋo u kumbai keke vo odoku a̱ ni ɗa u sumai a kubana a Urushelima.

\VS{19}Ili i na i ɗikai a ayin a nanlo ali a̱ kuta̱wa̱ anana aza a Isaraila i a kuyaꞋansaka kpaꞋa ku Dawuda ugbamiwasuvu.




\par }\Chap{11}{\SH Kene ku Shemaya
\par }
{\R (1 Ng 12:21-24)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ana Rehobuwam u yawai a Urushelima, u ɓolongi eyevi a̱ vishili uma a̱kpa̱n amangatawun n amanga̱na̱shi (180,000), a kumaci ku Yahuda n kumaci ku Bayami, adama a na a yaꞋan kuvon n aza a Isaraila ciya̱ o bonoko tsugono tsa u Rehobuwam maku ma Sulemanu.

\VS{2}Ama ɗa Ka̱shile ka yaꞋin kadanshi n Shemiya vuma vu Ka̱shile, u danai,

\VS{3}<<Dana Rehobuwam maku ma Sulemanu mogono ma Yahuda n aza a Yahuda ra̱ka̱ n aza a Bayami ali n aza a Isaraila a na a buwai dem,

\VS{4}<Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na, ka̱ta̱ i bana i shilika̱ n aza n aza a̱ ɗa̱ ba. Yaba dem u bono a kpaꞋa ku ni, na va ukuna u va̱ u ɗa.> >> Ɗa o tonoi kadanshi ka Vuzavaguɗu yaba dem u bonoi a kpaꞋa, tsu na Vuzavaguɗu u danai.

\VS{5}Ɗa Rehobuwam u da̱sa̱ngi asuvu a Urushelima ɗa u maꞋin likuci yi ukanji adama aza a Yahuda,

\VS{6}m Batalami n Etam n Tekowa,

\VS{7}m Betu-zuru n Soko n Adulam

\VS{8}n Gatu n Maresha, n Zifa,

\VS{9}n Adorayim n Lakishi n Azeka

\VS{10}n Zora n Ayijalon koɓolo n Heburon. Ele na va e le ɗa likuci yi nshilya ma aza a Yahuda m Bayami.

\VS{11}U zuwai a maꞋin mashilya ma utsura adama a na a kpada likuci ya, ɗa u zuwakai le ovonshi osoji, a̱ likuci dem a tsu zuwa ta̱ ilikulyaꞋa n maniꞋin ma zaitu m ma̱kya̱n.

\VS{12}Ɗa u zuwai nra̱ga̱ n abata a̱ likuci ya ra̱ka̱, ɗa u yaꞋin le n utsura ka̱u. Ɗa Yahuda m Bayami okpoi ubuta̱ u ni.

\VS{13}Ɗa anan ganu n aza e Levi n uɓon wa aza a Isaraila ra̱ka̱ o bonoi wa̱ a̱ ni.

\VS{14}Ali aza e Levi a̱ ka̱sukpa̱i a kamba a kalina n ucanuku u le, ɗa o bonoi a uɓon u Yahuda a Urushelima adama a na Jerobuwam n olobo a̱ ni a̱ sa̱nka̱ le ta̱ ku okpo anan ganu a Vuzavaguɗu.

\VS{15}Ɗa u zagbai anan ganu a̱ ni adama a na yaꞋan ulinga a̱ nva̱li, n a̱ma̱li a̱ ululu a̱ nga̱ji nu ndendem a na u yaꞋin.

\VS{16}Ama aza a na a zuwai ka̱ɗu u Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, a kumaci dem o tsu tono ta̱ aza e Levi a kubana a Urushelima kuyaꞋan ka alyuka u Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka ikaya i le.

\VS{17}Ɗa a zuwai tsugono tsu Yahuda tsu yaꞋin utsura ɗa kpamu a yaꞋin a̱ya̱ a tatsu a̱ kuɓa̱nka̱ Rehobuwam kolobo ka Sulemanu matsukaya ma Dawuda, a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ a tatsu a o tonoi uye u Sulemanu n Dawuda.


\par }{\SH Aza a kpaꞋa ku Rehobuwam
\par }
{\PP \VS{18}Rehobuwam u zuwa ta̱ Mahalatu mekere ma Jerimotu n Abihayi vuka vi ni, mekere ma Eliyabu matsukaya ma Jesi, Jerimotu.

\VS{19}Ɗa u matsakai ni olobo, Jewushi n Shemariya n Zaham.

\VS{20}Ɗa kpamu Rehobuwam u zuwai MaꞋaka mekere ma Absalom, vuza na u matsakai ni, Abiya n Atayi n Ziza n Shelomitu.

\VS{21}Rehobuwam u laꞋa ta̱ n kuciga maꞋaka mekere ma Absalom n a̱ma̱ci a̱ ni n a̱ma̱ci a pulai. A̱ma̱ci a na u zuwai ele ɗa kupa n kunla̱i, a̱ma̱ci a̱ pulai amangatatsu, wi ta̱ n muku mo olobo kamanga n kunla̱i, nu nkere amangatatsu.

\VS{22}Ɗa Rehobuwam u zagbai Abiya kolobo ka MaꞋaka wo okpoi vuza vu kelime a̱ ka̱tsuma̱ ko otoku a̱ ni, adama na u zuwa yi mogono.

\VS{23}Rehobuwam u yaꞋin ugboji, ɗa u pecekushi muku mo olobo n yoku n ni ubuta̱ kakau a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ likuci i uɓon u Yahuda m Bayami punu a̱ likuci yi nshilya i na u maꞋi ra̱ka̱. U nekei le uciyi n a̱bunda̱i ɗa kpamu ɗikai le a̱ma̱ci n a̱bunda̱i.




\par }\Chap{12}{\SH Mogono ma Masar ma bankai Urushelima kuvon
\par }
{\R (1 Ng 14:25-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ana tsugono tsu Rehobuwam ci shamgbai mayin, ɗa kpamu we enei u ciya̱ ta̱ utsura, ɗa a̱yi n aza a Isaraila ra̱ka̱ a vakangi wila̱ u Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{2}Adama a unambi wu usuɓi u le u Vuzavaguɗu, ɗa a̱ ka̱ya̱ ka tawun ko tsugono tsu Rehobuwam Shishaka mogono ma Masar ma bankai Urushelima n kuvon.

\VS{3}U banai n ekeke odoku ka̱kpa̱n n amangatawenre (1,200), n akumbi odoku a̱kpa̱n amangatatsu (60,000), n ka̱bunda̱i ko osoji a na i kukece ba. A̱ ka̱tsuma̱ ke le osoji a Libiya i ta̱ punu, n osoji a̱ Sukim, n osoji a Itopiya.

\VS{4}Ɗa u lyaꞋi likuci yi nshilya n Yahuda ali a kubana a Urushelima.

\VS{5}Ɗa keneki Shemaya u ta̱wa̱i u Rehobuwam koɓolo n aza e kelime a Yahuda aza a na o ɓolongi a Urushelima adama a na i ta̱ a kupana wovon u Shishaka, ɗa u danai le, <<Ili i na Vuzavaguɗu u dansai i ɗaɗa na, <A̱ɗa̱ i vakangu mu ta̱, adama a nannai mpa feu n vakangu ɗa̱ ta̱ n nekei ɗa̱ ekiye a Shishaka.> >>

\VS{6}Ɗa aza e kelime ka Isaraila m mogono Rehobuwam a̱ shika̱i unushi u le, a danai, <<Vuzavaguɗu u yaꞋan ta̱ derere.>>

\VS{7}Ana Vuzavaguɗu we enei a̱ shika̱ ta̱ unushi u le, ɗa Vuzavaguɗu u doku u yaꞋin kadanshi n Shemaya, u danai, <<A na wo okpoi a̱ shika̱ ta̱ unushi u le mi ku una le ba, ama mi ta̱ a ku isa le. Mi e kuneke le ekiye a Shishaka u takacika le ba.

\VS{8}Ama i ta̱ a kuyaꞋanka Shishaka tsugbashi, adama a na e yeve tsu na o kutono mu n tsu na o kutono aza o tsugono tsa aduniyan kau.>>

\VS{9}Ana Shishaka mogono ma Masar ma bankai Urushelima n kuvon, ɗa u pura̱i ucanuku u singai wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu n u kefeku ko mogono. U pura̱i ili ra̱ka̱, ali nu nra̱ga̱ ma azanariya n na Sulemanu u yaꞋin.

\VS{10}Ɗa mogono Rehobuwam u doku u yaꞋin nra̱ga̱ n yoku mi iyum i ishili a̱ una̱ wa aza azanariya a, ɗa u nekei n ɗa wa aza e kelime ko osoji a na i a kinda utsutsu u kefeku ko mogono.

\VS{11}Ayin a na baci de dem mogono mi a kubana A̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, aza a kindi a i ta̱ a kuɗika nra̱ga̱ ma, ka̱ta̱ megeshe o bonoko n ɗa a̱ kunu ku uwoku.

\VS{12}Adama a na a̱yi Rehobuwam u shika̱ ta̱ unushi u ni, ɗa wupa u Vuzavaguɗu u vaki, ɗa u kpa̱ɗa̱i ku takacika yi ka̱u. Nanai va ɗa a̱ ciya̱i ili i singai i yoku a Yahuda.


\par }{\SH Kagbati ku ukuna u tsugono u Rehobuwam
\par }
{\PP \VS{13}Ɗa mogono Rehobuwam u zuwai tsugono ci ni tsu tsurukpai mayin a Urushelima. Wi ta̱ n a̱ya̱ amangere n kete a ayin a na wo okpoi mogono, ɗa ulyaꞋi tsugono a̱ likuci i Urushelima ali a̱ya̱ kupa n e cindere a̱ likuci i na Vuzavaguɗu u zagbai a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila adama a na a cikpa kula ku ni ɗe. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗaɗa NaꞋama, vuza va aza a Amona.

\VS{14}U yaꞋan ta̱ ka gbani-gbani adama a na u zuwa ka̱ɗu ka̱ ni a̱ ubuta̱ u kutono ku Vuzavaguɗu ba.

\VS{15}Ulinga u na Rehobuwam u yaꞋin, ili i na i ɗikai a̱ ugiti ali a kubana a ukocishi, yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali e keneki Shemaya n ka keneki Ido. A ayin a nanlo a Rehobuwam n Jerobuwam o yongo ta̱ o kuvon.

\VS{16}Ɗa Rehobuwam u bankai ukpisa̱ ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Dawuda, ɗaɗa Urushelima. Ɗa Abija maku ma̱ ni wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.




\par }\Chap{13}{\SH Abija mogono ma Yahuda
\par }
{\R (1 Ng 15:1-8)

\par }{\PP \VerseOne{1}A̱ ka̱ya̱ ka kupa n kunla̱i ko tsugono tsu Jerobuwam maku ma Nebatu, ɗa Abija u gita̱i tsugono a Yahuda,

\VS{2}ɗa ulyai tsugono tsu Urushelima a̱ya̱ a tatsu. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa MaꞋaka, mekere ma Uriyelu vuza va aza a Gibiya. Ɗa vishili vu ɗa̱nga̱i u Abija n Jerobuwam.

\VS{3}Ɗa a̱yi Abija u banai kuvon ka n ovonshi a̱kpa̱n amangatawa̱na̱shi (400,000) a na a fuɗai kuvon, ama ɗa a̱yi Jerobuwam tamkpamu u darai ovonshi a̱kpa̱n amangatawunkunla̱i (800,000).

\VS{4}A̱yi Abija u shamgbai a kusan ku gbayin ku Zemarayim ku na ki aginda a̱ likuci i Ifirayimu, ɗa u ɗa̱ngusa̱i ka̱la̱ka̱tsu u danai, <<Jerobuwam koɓolo n aza a Isaraila ra̱ka̱ panai.

\VS{5}A̱ɗa̱ i yeve a na Vuzavaguɗu, Ka̱shile ki Isaraila ke nekei tsugono ci Isaraila u Dawuda nu ntsukaya n ni a̱ ubuta̱ wu uzuwakpani wu mkpaɗi n na mi ali n tsukaya ba?

\VS{6}Ko n nannai ɗa kpamu Jerobuwam kolobo ka Nebatu, kovonshi ka Sulemanu kolobo ka Dawuda, u yaꞋanka ta̱ vuzagbayin vu ni ugbamukaci.

\VS{7}Ɗa u ɓolonki ka̱ci ka̱ ni aza a kavama n aza a gbani-gbani adama a na a shilika̱ n Rehobuwam kolobo ko Sulemanu a ayin a na wi biꞋi ka̱ɗa̱nga̱ni, babu utsura n ugboji u na wa kufuɗa ku shilika̱ n e le.


\par }{\PP \VS{8}<<Ama gogo na i foɓuso ta̱ a na ya ku iwan tsugono tsu Vuzavaguɗu, tsu na ci ekiye a kumaci ku Dawuda. Mayun ɗa a na yi n ka̱bunda̱i ko ovonshi koɓolo n ululu mo obomburon a azanariya a na Jerobuwam u yaꞋankai ɗa̱, okpo a̱ma̱li a̱ ɗa̱.

\VS{9}Ama vu loko ta̱ anan ganu a Vuzavaguɗu olobo a Haruna aza e Levi. Ɗa vu zuwai anan ganu a̱ ka̱ci ka nu, tsu uma a̱ likuci o yoku ba. Yaba dem vu na baci de wu erengi ka̱ci ka̱ ni u ta̱wa̱i n kobomburon nu a̱giri n cindere wi ta̱ a̱ ku okpo ganu vu a̱ma̱li ka̱ nu ka na ki Ka̱shile ba.

\VS{10}Ama a̱tsu, Vuzavaguɗu ɗa Ka̱shile ka̱ tsu, kpamu ci iwan yi ba. Anan ganu a na i a kuyaꞋanka Vuzavaguɗu ulinga olobo a Haruna a ɗa, kpamu aza e Levi koci a̱ tsu ɓa̱nka̱ le.

\VS{11}Usana n kulivi lakam e ci neke ta̱ alyuka o kusongu n ili ma̱gula̱ni u Vuzavaguɗu. Ka̱ta̱ a dara boroji vu ka̱ɗiva̱ a kirukpa ku ciɗa, ka̱ta̱ a dyaɓa nkuni a kashamkpatsu ka azanariya kulivi lakam. Adama a na a̱tsu ci ta̱ a̱ kutono wila̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu. Ama a̱ɗa̱ i ka̱sukpa̱ yi ta̱.

\VS{12}Ka̱shile ki ta̱ koɓolo n a̱tsu, a̱yi ɗa mogono ma tsu. Anan ganu a̱ ni koɓolo n ishari i le, i ta̱ a kulika̱ i ɗa, i na yi a kuzuwa tsu kuvon n a̱ɗa̱. A̱ɗa̱ aza a Isaraila ka̱ta̱ i yaꞋan vishili n Vuzavaguɗu Ka̱shile ki kaya i ɗa̱ ba, adama a na yi a̱ kuciya̱ ulyaꞋi ba.>>


\par }{\PP \VS{13}E le a̱ ka̱tsuma̱ ka ukuna u nampa, ci na ɗe Jerobuwam u foɓuso ovonshi a̱ ka̱ca̱pa̱ ke le, adama a na ayin a na baci a̱yi wi kelime ka aza a Yahuda ka̱ta̱ aza a̱ ni o bopo ka̱ca̱pa̱ ke le.

\VS{14}Ana aza a Yahuda a̱ la̱na̱i ɗa enei osoji a Jerobuwam a kambuku ku le ta̱. Ɗa o folonoi Vuzavaguɗu, ɗa anan ganu a̱ lika̱i ishari,

\VS{15}ɗa ovonshi aza a Yahuda a̱ ɗengusa̱i a̱la̱ka̱tsu a yaꞋin isali i kuvon. Ana a yaꞋin nannai, ɗa Ka̱shile ka nekei le ulyaꞋi u Jerobuwam n ovonshi a̱ ni, ɗa u zuwai le a sumai e kelime ka Abija n osoji a̱ ni.

\VS{16}Ɗa aza a Isaraila a sumai e kelime ka aza a Yahuda, ɗa tana Ka̱shile ke nekei le ekiye osoji a Yahuda.

\VS{17}Ɗa Abija n ovonshi a̱ ni unai ovonshi a utsura aza a Isaraila a̱kpa̱n amangatawantawun (500,000).

\VS{18}Ta a lyaꞋi aza a Isaraila n kuvon a ayin a nanlo nannai. Ɗa ovonshi a Yahuda a̱ ciya̱i ulyaꞋi adama a na e neke ta̱ a̱ɗu e le u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka ikaya i le.

\VS{19}Ɗa Abija u lokoi Jerobuwam ɗa wu isai likuci i gbayin i Betelu koɓolo n i wawaꞋa, Jeshana n Efuron n likuci i wawaꞋa i na yi uka̱ra̱Ꞌi n a̱yi.

\VS{20}Jerobuwam u doku u ciya̱ utsura a ayin a tsugono tsu Abija kpamu ba. Ɗa Vuzavaguɗu u lapai Jerobuwam ɗa u kuwa̱i.

\VS{21}Ama ɗa Abija u gbonguroi n utsura. Ɗa u zuwai a̱ma̱ci kupa n a̱na̱shi ɗa a matsakai ni olobo kamanga n ere n nkere kupa nu n ta̱li.

\VS{22}Ulinga u na u buwai u Abija n ukuna u ni kadanshi ka̱ ni yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali e keneki Ido.




\par }\Chap{14}{\SH Asa mogono ma Yahuda
\par }
{\R (1 Ng 15:9-12)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ɗa Abija u bankai ukpisa̱, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Dawuda ɗaɗa Urushelima. Ɗa Asa maku ma̱ ni wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni, ɗa iɗika i ciya̱i ma̱ta̱na̱ a̱ya̱ kupa.

\VS{2}Asa u yaꞋin ili i na yi mejege u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni.

\VS{3}Ɗa u muɗa̱i katalikalyuka ko omoci n ubuta̱ wa avasa a na a gaꞋin ba, ɗa u ɓosoi atali a ciɗa ɗa kpamu u kapai ashamkpatsu a̱ ka̱ma̱li ka Ashera.

\VS{4}Ɗa u danai uma a Yahuda a̱ la̱nsa̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ka ikaya i le, ka̱ta̱ o tono wila̱ u ni n ku yotsongusu ku ni.

\VS{5}Ɗa u muɗa̱i nva̱li ma̱ ubuta̱ u kucikpa n katalikalyuka a̱ ko kusongu ili i ma̱gula̱ni a̱ likuci yi nshilya ra̱ka̱ i na yi uɓon u Yahuda. Ɗa a̱ ciya̱i ma̱ta̱na̱ a ayin o tsugono tsu Asa.

\VS{6}Ɗa u maꞋasakai likuci yi nshilya n Yahuda, adama a na iɗika ya yi ta̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱. Babu kuvon a makyan ma, adama a na Vuzavaguɗu u neke ni wuvuki a̱ ubuta̱ wi irala i ni.

\VS{7}Ɗa Asa u danai aza a Yahuda, <<YaꞋan tsu maꞋa likuci i i nanlo ya, tsu ka̱ra̱Ꞌa̱ le nu nshilya, n unu a ugaɗi, n utsutsu u na a ku gbagura n iyum. iɗika i nampa ya i tsu i ɗa ali n gogo na, adama a na tsu la̱nsa̱ ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱tsu. Tsu tono yi ta̱ kpamu u nekei tsu wuvuki a̱ ubuta̱ dem.>>A̱ ka̱na̱i kumaꞋa ali a yimkpai.

\VS{8}Asa wi ta̱ n ovonshi a̱kpa̱n amangatawantatsu (300,000), eyevi a̱ vishili a ɗa a kumaci ku Yahuda, yaba dem vi le uɓa̱ni m ma̱ra̱ga̱ ma gbayin m masara. Kpamu wi ta̱ n osoji a̱kpa̱n amangatawenre n amanga̱na̱shi (280,000), eyevi o kuvon a kumaci ku Bayami, yaba dem uɓa̱ni m ma̱ra̱ga̱ me kenu n utan.

\VS{9}Ɗa Zera vuza va aza a Itopiya u ta̱wa̱i kuvon n osoji mbana, n ekeke odoku amangatawantatsu (300), wu uta̱i a iɗika i Maresha adama a na u shilika̱ n e le.

\VS{10}Ɗa Asa wu uta̱i adama a na u gasa n a̱yi, ɗa a shamgbai a ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Zefata ɗevu n Maresha a̱ ubuta̱ u na a darai kuyaꞋan kuvon.

\VS{11}Ɗa Asa u folonoi Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni u danai, <<Vuzavaguɗu, ka̱ɓa̱nki ki lo tsu nu ba ka na ka̱ tsu ɓa̱nka̱ aza a unambi ba. Ɓa̱nka̱ tsu, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu, adama a na wu a̱ nu u ɗa tsu zuwai ka̱ɗu Vuzavaguɗu, n kula ku nu ku ɗa tsu ta̱wa̱i kushilika̱ n ka̱bunda̱i ko osoji a nampa. Vuzavaguɗu, avu ɗa Ka̱shile ka̱ tsu, ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ vuma vi yoku u lyaꞋa utsura u nu ba.>>

\VS{12}Ɗa Vuzavaguɗu wu unai osoji aza a Itopiya a̱ a̱shi Asa n aza a Yahuda. Ɗa osoji aza a Itopiya a sumai,

\VS{13}ɗa Asa n osoji a̱ ni a guvai le ali a kubana a Gera. A̱ ka̱na̱i ku una osoji a Itopiya ali a fuɗa a gasa a̱ ubuta̱ u te kpamu a na a kuyaꞋan kuvon ba, adama a na Vuzavaguɗu ɗa n osoji a̱ ni wu unai le. Ɗa osoji a Yahuda a̱ pura̱i ucanuku u gbani wa̱ a̱bunda̱i ekiye osoji a Itopiya.

\VS{14}Ɗa banai a̱ likuci wawaꞋa i na yi uka̱ra̱Ꞌi n Gera ra̱ka̱, unai i ɗa, adama a na Vuzavaguɗu u zuwa ta̱ wovon u ka̱na̱ uma a. Ɗa a̱ pura̱i ili i na a cigai dem n ucanuku u gbani adama a na likuci ya yi ta̱ n uciyi n a̱bunda̱i.

\VS{15}Ɗa kpamu a banai a talukpai a̱pa̱m a nguɓi, a̱ pura̱i nkyon nu nraɗika n le n arakuma a̱bunda̱i ka̱u. Ɗa o bonoi a Urushelima.




\par }\Chap{15}{\SH Asa u lapulasakai uzuwakpani u ni
\par }
{\R (1 Ng 15:13-15)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ɗa ayinviki a̱ Ka̱shile a̱ cipa̱i u Azariya kolobo ka Odedu.

\VS{2}Ɗa u banai adama a na u gasa n Asa ɗa u danai ni, <<Panaka mu, Asa mogono avu n uma a Yahuda m Bayami ra̱ka̱. Vuzavaguɗu wi ta̱ koɓolo n a̱ɗa̱, makyan ma na baci yi koɓolo n a̱yi. I la̱nsa̱ yi baci, yi ta̱ a̱ kuciya̱ yi, ama ɗa baci i ka̱sa̱kpa̱i ni, a̱yi feu wi ta̱ a̱ ku ka̱sa̱kpa̱ ɗa̱.

\VS{3}Adama a na aza a Isaraila a yaꞋan ta̱ megeshe babu Ka̱shile ka mayun, a yongoi babu ganu vu na u ku yotsongu le, babu feu wila̱.

\VS{4}Ama makyan ma na i a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci ɗa o bonoi u Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, a̱ la̱nsa̱i ni ɗa tana a̱ ciya̱i ni.

\VS{5}A ayin a nanlo babu ma̱ta̱na̱ wa aza a na i a ku uwa n ku uta̱i, adama a na uduniya ra̱ka̱ wi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci.

\VS{6}Uma okpoi upecekushi. Iɗika i nampa a̱ vishili n iɗika i nanɗe, likuci feu a̱ vishili n likuci, adama a na Ka̱shile ka̱ suꞋuku le ta̱ ma̱dukpa̱ kakau.

\VS{7}Ama a̱ɗa̱ gbamai asuvu, ka̱ta̱ kpamu i neke a̱ɗu, adama a na yi ta̱ a kuciya̱ katsupu ka ulinga u ɗa̱.>>

\VS{8}Ana Asa u panai ili i na Vuzavaguɗu u dansai a̱ una̱ u keneki Azariya kolobo ka Odedu, ɗa u gbamai asuvu. Ɗa u takpai a̱ma̱li a unata ra̱ka̱ a̱ likuci i Yahuda n ya aza a Bayami, n likuci i na wu isai ra̱ka̱ a uɓon wa aza a Ifirayimu. Ɗa u lapulasakai katalikalyuka ka Vuzavaguɗu ka na ki e kelime ke kefeku ka kpaꞋa ku Vuzavaguɗu.

\VS{9}Ɗa u ɓolongi uma a Yahuda n aza Bayami ra̱ka̱, koɓolo n aza a Ifirayimu n aza a Manasa n aza a Simiyon a na i punu a̱ ida̱shi koɓolo n ele, aza a Isaraila n a̱bunda̱i o bonoi n ida̱shi a uɓon u Yahuda, a na enei Vuzavaguɗu Ka̱shile ka Asa ki ta̱ koɓolo n a̱yi.

\VS{10}O ɓolongi a Urushelima o wotoi u tatsu a̱ ka̱ya̱ ka kupa n ka tawun ko tsugono tsu Asa.

\VS{11}A kanna ka nanlo ɗa e nekei Vuzavaguɗu alyuka obomburon amangatawencindere (700), n nlala a̱kpa̱n e cindere (7,000), a̱ ka̱tsuma̱ ku ucanuku u gbani u na a̱ pura̱i.

\VS{12}Ɗa a yaꞋin uzuwakpani a na a̱ kula̱nsa̱ Vuzavaguɗu, Ka̱shile ki ikaya i le n a̱ɗu e le n wuma u le ra̱ka̱.

\VS{13}Yaba dem vu na baci u iwain kula̱nsa̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, i ta̱ a ku una yi ko maku ko vuzagbayin, vali ko vuka.

\VS{14}A yaꞋin akucina u Vuzavaguɗu n ka̱la̱ka̱tsu ku utsura, n kacaꞋa n a̱ lika̱i ishari n avana.

\VS{15}Aza a Yahuda ra̱ka̱ a yaꞋin ma̱za̱nga̱ n akucina a, adama a na a yaꞋan ta̱ a ɗa n ka̱ɗu kete. A̱ la̱nsa̱ ta̱ Vuzavaguɗu n wuma u le ra̱ka̱, ɗa tana a̱ ciya̱i ni. Adama nannai ɗa Vuzavaguɗu u nekei le wuvuki a̱ ubuta̱ dem.


\par }{\PP \VS{16}Ɗa Asa u cipa̱ka̱i koko ni MaꞋaka o tsugono tsa egbere, adama a na u yaꞋan ta̱ kululu ki ili yi unata ku ka̱ma̱li ka Ashera. Asa u ɓosoi kululu ku nanlo ɗa u songi ku ɗa a̱ Ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Kidiron.

\VS{17}Ama u fa̱da̱ ubuta̱ u kucikpa wa̱ a̱ma̱li aza a Isaraila ra̱ka̱ ba, n nannai dem ka̱ɗu ka Asa ki ta̱ u Vuzavaguɗu a ayin a wuma a̱ ni ra̱ka̱.

\VS{18}U tuka̱i n azanariya n azurufa n ucanuku u yoku u na a̱yi n esheku a̱ ni e erengi ɗe, punu a̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu.

\VS{19}O doku a yaꞋan kuvon kpamu ba, ali a̱ya̱ kamangankupa n a tawun o tsugono tsu Asa.




\par }\Chap{16}{\SH a̱ya̱ a ukocishi a Asa
\par }
{\R (1 Ng 15:17-22)

\par }{\PP \VerseOne{1}A ka̱ya̱ ka kamangankupa n a̱ta̱li ko tsugono tsu Asa mogono ma Yahuda, ɗa Basha mogono ma aza a Isaraila u banai u shilika̱i n Yahuda, ɗa u maꞋi mashilya ma utsura u ka̱ra̱ka̱i Rama adama a na u sa̱nka̱ uma kuꞋuwa n ku uta̱ punu a uteku u tsugono tsu Asa mogono ma Yahuda

\VS{2}Ɗa Asa u ɗikai azurufa n azanariya a na i punu o mpon n kuzuwa ma̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu n e kefeku ko mogono, ɗa u bankai u Ben-hadadu mogono ma Siriya vu na wi o tsugono tsu Dimaska. U danai

\VS{3}<<YaꞋan tsu gbaɓa kaci mpa n avu, ci yaꞋan tsu na esheku a̱ va̱ n a̱ nu a yaꞋin.>> n suꞋuku ta̱ n azurufa n azanariya. Bana vu koɗo uzuwakpani u na vi yaꞋin m Basha mogono mi Isaraila adama a na u ronono u ka̱sa̱kpa̱ iɗika i va̱.

\VS{4}Ben-hadadu wu ushuki n ili i na mogono Asa u danai, ɗa u suki n kovonshi vo osoji a̱ ni a̱ shilika̱ n likuci ya aza a Isaraila. U lyaꞋi Dan n Ijonu n Ebelu-betu-maka n likuci yi mpon i na yi a uɓon u Nafutali dem

\VS{5}Ana Basha u panai ka na ki lo, ɗa u ka̱sukpa̱i kumaꞋa nshilya n likuci n Rama ɗa u ka̱sukpa̱i ulinga u na wi a kuyaꞋan.

\VS{6}Ɗa mogono Asa u banuki aza a Yahuda ra̱ka̱, babu vuza na u buwai, ɗa a̱ pura̱i atali n ogboli a̱ likuci i Rama a na Basha wi ishi a kuyaꞋanka ulinga. A ɗaɗa mogono Asa u maꞋakai likuci i Geba n Mizipa.


\par }{\PP \VS{7}A ayin a nanlo ɗa Hanani keneki ka̱ ta̱wa̱i u mogono Asa u danai ni. <<A na wo okpoi vu zuwa ta̱ ka̱ɗu ka̱ nu u mogono ma a Siriya, ba u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu ba, n tsu nampa ovonshi aza a Siriya i ta̱ a kulaꞋaka ekiye a̱ nu.

\VS{8}Ovonshi aza a Itopiya n aza Libiya i ta̱ nu utsura n ka̱bunda̱i ka e keke odoku n akumbi, Ama n ka̱bunda̱i ke le dem, a na wo okpoi vu zuwa ta̱ ka̱ɗu ka̱ nu u Vuzavaguɗu, ɗa u nekei le ekiye a̱ nu.

\VS{9}Adama a na a̱shi a Vuzavaguɗu i ta̱ a kinda ubuta̱ ra̱ka̱ aduniyan, adama a na u neke kadanshi wa aza a na e nekei a̱ɗu e le wa̱ ni. Avu vu yaꞋan ta̱ tsulau, adama a nannai gogo na, vi ta̱ a ku ka̱na̱ kuyaꞋan kuvon ayin tutu.>>

\VS{10}Ɗa Asa u yaꞋin wupa n keneki ka, u zuwai ni a̱ kunu ku ugbashi adama a kadanshi ka na u danai ni va ka̱ la̱nga̱sa̱ yi ta̱ ka̱ɗu. Ɗa u ka̱na̱i ku takacika uma.


\par }{\PP \VS{11}Ulinga u tsugono tsu Asa, ili i na i ɗikai a̱ ugiti ali a ukocishi, yi ta̱ uɗani a katagarda ko ngono ma Yahuda n mi Isaraila.

\VS{12}A̱ ka̱ya̱ kamangankupa n kuci ko tsugono ci ni, Ɗa Asa u ka̱na̱i mɓa̱la̱ n ene. Ama n nannai dem Asa u la̱nsa̱ uɓa̱nki u Vuzavaguɗu ba, ɗa kucikpa u la̱nsa̱i uɓa̱nki wa aza e kuneke a̱guma̱.

\VS{13}Ɗa a̱ ka̱ya̱ ka amangere n kete ko tsugono ci ni, ɗa Asa u bankai ukpisa̱.

\VS{14}Ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a kasaun ka na u ga̱va̱i n ka̱ci ka̱ ni a̱ likuci i Dawuda, ɗaɗa Urushelima. A vaꞋankai ni a ivaꞋamkpatsu i na a shatangi n ili ma̱gula̱ni, ɗa a dyaɓai akina n a̱bunda̱i adama a na e neke yi tsugbayin.




\par }\Chap{17}{\SH Johoshafatu wo okpoi mogono
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa Johoshafatu kolobo ka Asa wo okpoi mogono a̱ una̱ we esheku a̱ ni. Ɗa u zuwai uɓon u Yahuda u tsurukpai ka̱u ali a bankai uɓon wi Isaraila n kuvon.

\VS{2}U zuwai a̱tsura̱ o osoji a̱ likuci yi ukanji yi uɓon u Yahuda ra̱ka̱, ɗa kpamu u zuwai koɓolo ko osoji aza a kindi a uɓon u Yahuda n likuci-likuci yi uɓon u Ifirayimu likuci i na esheku a̱ ni Asa u lyaꞋi n kuvon.

\VS{3}Vuzavaguɗu u yongo ta̱ n Johoshafatu adama a na n ugiti u tono ta̱ uye we esheku a̱ ni Dawuda. U tono ka̱ma̱li ka BaꞋalu ba,

\VS{4}ama ɗa u la̱nsa̱i Ka̱shile ke esheku a̱ ni ɗa u tonoi kadanshi ka̱ ni, u tono kuyongo ka aza a Isaraila ba.

\VS{5}Adama a nannai ɗa Vuzavaguɗu u nekei ni utsura u tsugono tsa aza a Yahuda. Ɗa aza a Yahuda ra̱ka̱ a̱ tuka̱i n utafu u le u Johoshafatu, ɗa u ciya̱i uciyi n tsugbayin n a̱bunda̱i.

\VS{6}Johoshafatu u neke ta̱ ka̱ci ka̱ ni kutono uye u Vuzavaguɗu, adama a nannai ɗa u muɗa̱i nva̱li n ashamkpatsu a̱ ka̱ma̱li ka Ashera a iɗika i Yahuda.


\par }{\PP \VS{7}A̱ ka̱ya̱ ka tatsu ko tsugono ci ni, ɗa u suki nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱, Ben-hayila n Obodiya n Zakariya n Netanelu koɓolo n Mikaya adama a na a bana o yotsongusu uma a̱ likuci i Yahuda.

\VS{8}Aza e Levi o yoku Koɓolo n anan ganu e re a banai koɓolo n e le, ele ɗa Shemaya n Netaniya n Zebadiya n Asahelu n Shemiramotu n Jehonatan n Adonija n Tobiya n Toba-adonija. Anan ganu a ele ɗa Elishama n Jehoram.

\VS{9}Ɗa a ɗikai katagarda ka̱ wila̱ ka Vuzavaguɗu ɗa a̱ ka̱ra̱Ꞌi likuci i Yahuda a̱ ka̱na̱i kuyotsongusu uma, a̱ ka̱ra̱Ꞌi likuci i Yahuda ra̱ka̱ a kuyotsongu uma.


\par }{\SH Uciyi u Johoshafatu
\par }
{\PP \VS{10}Ɗa wovon u Vuzavaguɗu u ka̱na̱i uduniya u na wi uka̱ra̱Ꞌi n iɗika i Yahuda, adama a nannai a banka Johoshafatu n kuvon ba.

\VS{11}Ɗa aza a Filisitiya o yoku a̱ tuka̱i mogono Johoshafatu n utafu u kuneꞋe ku ucanuku n ka azurufa. Ɗa aza a Araba tamkpamu a̱ tuka̱ yi ni nu nkyon a̱kpa̱n e cindere n amangatawencindere, (7,700), nu nraɗika feu nannai, a̱kpa̱n e cindere n amangatawencindere, (7,700).

\VS{12}Ɗa Johoshafatu ulyaꞋi kelime n kuciya̱ utsura, ɗa u maꞋi likuci yi nshilya koɓolo nu mpon a iɗika i Yahuda,

\VS{13}ɗa u yaꞋin kuzuwa ka̱ a̱bunda̱i a̱ likuci i Yahuda. Ɗa u zuwai osoji eyevi a̱ vishili a Urushelima.

\VS{14}Na ɗa ka̱bunda̱i ka iꞋuwa yi ikaya i le. KpaꞋa ku Yahuda, aza e kelime osoji a̱kpa̱n-a̱kpa̱n ele ɗa, Adana vuza kelime wi ta̱ n osoji a̱kpa̱n amangatawantatsu (300,000).

\VS{15}Vuza na u tonoi a̱ yi ɗa, Jehohanan vuza kelime, wi ta̱ n osoji a̱kpa̱n amangatawenre n amanga̱na̱shi (280,000),

\VS{16}vuza na u tonoi ni a̱yi ɗa, Amasiya kolobo ka Zikiri, vuza na u nekei ka̱ci ka̱ ni adama a ulinga u Vuzavaguɗu, wi ta̱ n osoji a̱kpa̱n amangatawenre (200,000).

\VS{17}A kpaꞋa ku Bayami, Eliyada ɗa vuza kelime keyevi ko kuvon kaꞋa mayin, wi ta̱ n osoji a̱kpa̱n amangatawenre, (200,000). Yaba dem uɓa̱ni n utan n ma̱ra̱ga̱

\VS{18}Vuza na u tonoi ni a̱yi ɗa, Jehozabadu vuza kelime, wi ta̱ n osoji a̱kpa̱n amangatawun n amanga̱na̱shi (180,000) eyevi a̱ vishili.

\VS{19}Nava ele ɗa osoji a na a yaꞋankai mogono ulinga a Urushelima babu biꞋi aza a na Jehoshafatu u zuwai a̱ likuci yi nshilya ya aza a Yahuda ra̱ka̱.




\par }\Chap{18}{\SH Johoshafatu u gbaɓai kaci n Ahabu
\par }
{\R (1 Ng 22:1-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Mogono Johoshafatu wi ta̱ n uciyi n a̱bunda̱i n tsugbayin, ɗa u lyaꞋi cija̱Ꞌa̱ n Ahabu mogono mi Isaraila ɗa u ɗikakai kolobo ka̱ ni mekere ma Ahabu.

\VS{2}Ana a yaꞋin a̱ya̱ kenu, ɗa Johoshafatu u banai a̱ likuci i Samariya a Isaraila, adama a na we ene mogono Ahabu. Ɗa Ahabu u yaꞋin ka̱ɗiva̱ u zuwai a kiɗikai ni nlala n obomburon n a̱bunda̱i. Ɗa Ahabu u kparasai Johoshafatu u gbaɓa kaci n a̱yi adama a na a banka Ramotu-giliyadu kuvon.

\VS{3}Ɗa mogono Ahabu we ecei Johoshafatu, u danai, <<Ko va kutono mu ta̱ tsu bana ci yaꞋan kuvon n Ramotu-giliyadu?>> Ɗa mogono Johoshafatu wu ushuki mogono mi Isaraila u danai, <<Mpa, m foɓuso ta̱ tsu na vi ufoɓushi, osoji a̱ va̱ osoji a̱ nu a ɗa, ci ta̱ a kubana kuvon n avu.>>

\VS{4}Ɗa Johoshafatu u doku u danai mogono mi Isaraila, <<Ama la̱nsa̱ biꞋi kusheshe ku Vuzavaguɗu.>>

\VS{5}Ɗa Ahabu mogono mi Isaraila mo ɓolongi eneki amangatawa̱na̱shi, (400) ɗa wu ecei le, <<Tsu bana tsu shilika̱ n aza a Ramotu-giliyadu, ko tsu ka̱sukpa̱?>> Ɗa ra̱ka̱ vu le ushuki a danai wuma u nu u geshe, <<Bana, adama a na Ka̱shile ki ta̱ a̱ kuneke wu i ɗa ekiye a̱ nu.>>

\VS{6}Ama ɗa Johoshafatu u doku we ecei, <<Keneki ka Vuzavaguɗu ko yoku ki lo ka na tsa ku doku ku ece yi ba?>>

\VS{7}Ɗa Ahabu mogono mi Isaraila ma̱ ushuki mogono Johoshafatu, u danai,<<Keneki ke te ki ta̱ lo ka buwai ka na tsa kufuɗa ku ece yi kusheshe ku Vuzavaguɗu, a̱yi ɗa Mikaya kolobo ka Imila. Ama mpa n ciga yi ba, adama a na u ci yaꞋan kene ku singai adama a̱ va̱ ba,>> Ɗa mogono Johoshafatu u danai, <<Mogono ka̱ta̱ vu dansa nannai ba.>>

\VS{8}Ɗa Ahabu mogono mi Isaraila ma ɗekei vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱, u danai, <<Tuka̱i mu n Mikaya maku ma Imila na gogoꞋo.>>

\VS{9}Mogono mi Isaraila n mogono Johoshafatu vu Yahuda a ele u ukai n aminya o tsugono e le ɗa a̱ ida̱shi akuba o tsugono ɗevu n ulanga u kulapu ka̱ utsutsu u likuci i Samariya, ɗa eneki ra̱ka̱ a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan kene e kelime ke le.

\VS{10}Vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ke le Zedekiya kolobo ka Kenana, u yaꞋin avana a̱ iyum, ɗa u danai, <<Ili i na Vuzavaguɗu u dansai i ɗanna. <N avana a nampa a ɗa va ku sapa ka aza a Siriya ali a̱ kuwa̱.> >>

\VS{11}Ɗa eneki a ra̱ka̱ a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan kene ku te, n a danai, <<Gaɗukpa a kubana a Ramotu-giliyadu vi yaꞋan kuvon n e le vi ta̱ a kuciya̱ ulyaꞋi, adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ e kuneke wu e le ekiye a̱ nu.>>

\VS{12}Ɗa vuza vu suki na a̱ suki u bana u ɗeke Mikaya va u danai ni, <<La̱na̱ eneki a na a buwai ra̱ka̱, a yaꞋanka ta̱ mogono kene ku na u cigai, avu feu bana vu yaꞋan nanai.>>

\VS{13}Ama ɗa Mikaya u danai, <<N kucina ta̱ n kula ku Vuzavaguɗu, ili i na Ka̱shile ka danai mu i ɗaɗa n kudansa koci.>>

\VS{14}Ana u yawai, ɗa mogono ma ecei ni,<<Mikaya, tsu bana ci yaꞋan kuvon n aza a Ramotu-giliyadu, ko tsu ka̱sukpa̱?>> Ɗa wu ushuki u danai, <<Bana vu yaꞋin kuvon n e le, vi ta̱ a kuciya̱ ulyai, adama a na i ta̱ a̱ ku neke le ekiye a̱ nu.>>

\VS{15}Ɗa mogono ma a danai, <<Ali kuyain ku ɗai ma kuzuwa wu vu kucina adama a na vu dana mu kamayun adama a Vuzavaguɗu?>>

\VS{16}Ɗa Mikaya wu ushuki, <<Me ene ta̱ aza a Isaraila ra̱ka̱ a wacuwai a nsansa tsu nlala n na mi n maguɓi ba, ɗa Vuzavaguɗu u danai, <Uma a nampa a i n maguɓi ba. YaꞋan yaba dem u bono a kpaꞋa ku ni n ma̱ta̱na̱.> >>

\VS{17}Ɗa mogono mi Isaraila ma danai Johoshafatu, <<N dana wu ba, u ci yaꞋan kene ku singai wa̱ a̱ va̱ ba.>>

\VS{18}Ɗa Mikaya u danai, <<Panai kadanshi ka Vuzavaguɗu. Me ene ta̱ Vuzavaguɗu ida̱shi a kakuba ko tsugono ka̱ ni n ili i wuma i gaɗi ra̱ka̱ kashani e kukiye ku singai n ku gula̱ ku ni.

\VS{19}Ɗa Vuzavaguɗu u danai, <Yayi u ku leꞋeshe Ahabu mogono mi Isaraila adama a na u bana u yaꞋan kuvon n aza a Ramotu-giliyadu, a̱ ubuta̱ u na a una yi?> Ɗa yaba dem u tuka̱i n kusheshe ku ni.

\VS{20}Ɗa a ukocishi, ayinviki o yoku a̱ ta̱wa̱i e kelime ka Vuzavaguɗu, ɗa a danai, <Mpa n ku leꞋeshe yi ta̱.> Ɗa Vuzavaguɗu u danai, <Nini ɗai va kuyaꞋan?>

\VS{21}Ɗa u danai, <Mpa n kubana ta̱ ka̱ta̱ mo okpo ayinviki aꞋuwa, una̱ u eneki a̱ ni. Ɗa Vuzavaguɗu u danai,> Vi ta̱ a kulyaꞋa, <Bana vu yaꞋan nannai.>

\VS{22}Gogo na Vuzavaguɗu u zuwa ta̱ ayinviki aꞋuwa a̱ una̱ u eneki a̱ nu a nampa. Vuzavaguɗu u sala ta̱ ɗe kawuya adama a̱ nu.>>

\VS{23}Ɗa Zedekiya kolobo ka Kenana ka̱ ɗa̱nga̱i ɗa ka ɓasai Mikaya a maguji. Ɗa u danai, <<Uye we enei u ɗai ayinviki a Vuzavaguɗu a o tonoi a na a̱ ka̱sukpa̱i mu ɗa a yaꞋan kadanshi n avu?>>

\VS{24}Ɗa Mikaya wu ushuki, <<Vi ta̱ e kuyeve a kanna ka na va kusuma kusheɗeku a̱ kunu ka asuvu.>>

\VS{25}Ɗa mogono Ahabu u zuwai a reme Mikaya a banka u Amon vuzagbayin vu likuci n ubuta̱ u Jowashi kolobo ko mogono,

\VS{26}Ɗa u danai, <<Ili i na mogono ma danai i ɗaɗa na. Zuwa vuma vu nampa va a̱ kunu ku ugbashi nekei boroji m mini koci ali sai ayin a na m bonoi m ma̱ta̱na̱.>>

\VS{27}Ɗa Mikaya u danai, <<Ali ɗa baci vu bonoi n ma̱ta̱na̱, Vuzavaguɗu ɗa u yaꞋin kadanshi nu mpa ba.>> Ɗa u doku ɗa u danai uma a, <<Zuwakai n kadanshi ka̱va̱.>>


\par }{\SH Ukpa̱ u Ahabu
\par }
{\R (1 Ng 22:29-35)

\par }{\PP \VS{28}Ɗa Ahabu mogono mi Isaraila n Johoshafatu mogono ma Yahuda a lazai a kubana a Ramotu-giliyadu.

\VS{29}Ɗa mogono mi Isaraila ma danai Johoshafatu, <<Mi ta̱ a kusabaꞋa iyoci i va̱ ka̱ta̱ n uwa kuvon, ama avu uka ntogu n tsugono n nu.>> Ɗa mogono mi Isaraila ma sabaꞋi iyoci i ni ɗa u uwai kuvon.

\VS{30}Mogono ma aza a Siriya ma neke ta̱ aza e kelime akumbi e keke odoku kadanshi u danai,<<Ka̱ta̱ i shilika̱ n vuza yoku ba, maku ko vuzagbayin sai mogono mi Isaraila koci.>>

\VS{31}Ana aza e kelime ekeke odoku enei Johoshafatu, ɗa a danai, <<A̱yi na ɗe va a̱yi ɗa mogono mi Isaraila.>> Ɗa a kpatalai adama a na a̱ shilika̱ n a̱yi, ama ɗa Johoshafatu u lapai una̱, ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɓa̱nka̱i ni. Ɗa Ka̱shile ka zuwai a̱ ka̱sa̱kpa̱ yi ni,

\VS{32}adama a na aza e kelime ekeke odoku a zuwaka ta̱ a̱yi ɗa mogono mi Isaraila ba, ɗa a̱ ka̱sa̱kpa̱i ni.

\VS{33}Ama ɗa kosoji ka aza a Siriya ko yoku u talai kaya ɗa u tawai ubuta̱ u gbani u gisanku vuza ba, ɗa tana kaya ka ka̱ ka̱na̱i mogono e mere ma̱ a̱ ubuta̱ u na motogu ma viyum ma̱ ni ma gasai. Ɗa u danai ka antiki ka ekeke vu odoku vu ni,<<Kpatala vu uta̱ nu mpa a̱ ubuta̱ u kuvon wa. Adama a na a uka mu ta̱ muna gbani-gbani.>>

\VS{34}A kanna ka nanlo ka ɗa kuvon ku suɗukpai, ama ɗa mogono mi Isaraila ma tsubaki ekeke vu odoku a̱ ni, a kinda aza a Siriya, ana kanna ko kotsoi ɗa ku kuwa̱i.




\par }\Chap{19}{\PP \VerseOne{1}Ana Johoshafatu mogono m a Yahuda mo bonoi a kpaꞋa ku ni a Urushelima n ma̱ta̱na̱,

\VS{2}ɗa Jehu keneki, kolobo ka Hanani ka̱ uta̱i ka gasai n a̱yi ɗa u danai mogono ma, <<U gaꞋan ta̱ vu ɓa̱nka̱ uma a gbani-gbani ka̱ta̱ vu ciga aza a na a iwain Vuzavaguɗu? Adama a ili i nampa, wupa u Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ nu.

\VS{3}Ko n nannai, a̱ ciya̱ ta̱ ili i singai wa̱ nu, adama a na vu muɗa̱ ta̱ kashamkpatsu ka̱ ka̱ma̱li ka Ashera a iɗika ka, ɗa kpamu vu zuwai ka̱ɗu ka̱ nu a̱ ubuta̱ u kula̱nsa̱ Ka̱shile.>>


\par }{\SH Johoshafatu u zagbai ayaꞋinfada
\par }
{\PP \VS{4}Johoshafatu u da̱sa̱ngu ta̱ a Urushelima, ama u ka̱na̱ ta̱ kubansa a̱ ubuta̱ u uma a̱ ni a Beyersheba n uɓon wa akamba aza a Ifirayimu, adama a na u bonoko le u Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isheku i le.

\VS{5}Ɗa u zagbai ayaꞋinfada a iɗika yi ukanji ya aza a Yahuda ra̱ka̱.

\VS{6}Ɗa udanai le, <<Ka̱ta̱ i yeve i na yi a kuyaꞋan, adama a na afada a na yi a kuyaꞋan a vuma ɗa ba, ama a Vuzavaguɗu a ɗa. U tsu yongo ta̱ n a̱ɗa̱ a ayin a na yi a kuyaꞋan afada.

\VS{7}Gogo na yaꞋan wovon u Vuzavaguɗu u yongo koɓolo n a̱ɗa̱. YaꞋin afada a singai, adama a na u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu babu ukuna wa uwa n kazagba ko modoruko.>>


\par }{\PP \VS{8}A̱ likuci i Urushelima feu, ɗa Johoshafatu u zagbai aza e Levi o yoku n anan ganu n aza e kelime a iꞋuwa ya aza a Isaraila, adama a na a piꞋisaka uma wila̱ u Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ kpamu a lapula kadanshi. Kpamu a Urushelima ɗa a̱ ku da̱sa̱ngu.

\VS{9}Ɗa u nekei le kadanshi ka nampa: <<Ka̱ta̱ i yaꞋan ulinga u ɗa̱ n usuɓi n ka̱ɗu kete, kpamu n wovon u Ka̱shile.

\VS{10}Ayin a na baci aza a̱ ɗa̱ aza a na i a ida̱shi a̱ likuci a̱ tuka̱i ɗa̱ n kadanshi. Yoku ukuna u munuka ko kpamu ukuna u wila̱ u Musa ko wila̱ ko ili i kutono ko kadanshi. A makyan ma na baci de dem a̱ tuka̱i n kadanshi ka i ɓarangu le ka̱ta̱ o ronoko ka̱ci ke le unushi u Vuzavaguɗu ba, ta baci nannai ba wupa u Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ a̱ ɗa̱ n otoku a̱ ɗa̱, i yaꞋan baci nannai yi o ku ronoko ka̱ci ka̱ ɗa̱ unushi ba.

\VS{11}La̱na̱i, Amariya ganu vu gbayin a̱yi ɗa u kuɓa̱nka̱ ɗa̱ a ukuna u Vuzavaguɗu dem, ka̱ta̱ a̱yi Zebadiya kolobo ka IsumaꞋilu vuza kelime a kumaci ku Yahuda u ɓa̱nka̱ ɗa̱ n ukuna u mogono ra̱ka̱. Ka̱ta̱ aza e Levi tamkpamu okpo aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ kuɓa̱nka̱ ɗa̱. Gbamai asuvu a̱ ka̱tsuma̱ ka ulinga u ɗa̱. YaꞋan Vuzavaguɗu u yongo koɓolo n aza a na o tonoi mejege.>>




\par }\Chap{20}{\SH Johoshafatu u lyaꞋi Mowabu n Amona
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ana ka nampa ko kotsoi, ɗa aza a Mowabu n aza a Amona n aza a Meyuniya o yoku a̱ tuka̱i Johoshafatu n kuvon.

\VS{2}Ɗa uma o yoku a̱ ta̱wa̱i ɗa a danai Johoshafatu, <<Osoji aza a Edom n a̱bunda̱i a ɗa ɗe upashi u mala ma mkpaɗi a̱ kuta̱wa̱ kuvon n avu. Gogo na a yawa ta̱ ɗe a Hazazon-tamaru, ɗaɗa Enu-gedi.>>

\VS{3}Ɗa Johoshafatu u panai wovon, ɗa u la̱nsa̱i kusheshe ku Vuzavaguɗu, ɗa u zuwai a dana yaba dem u yaꞋan kakuli a̱ likuci i Yahuda ra̱ka̱.

\VS{4}Ɗa aza a Yahuda ra̱ka̱ o ɓolongi a̱ ubuta̱ ute a̱ likuci i Urushelima adama a na a̱ la̱nsa̱ uɓa̱nki u Vuzavaguɗu.

\VS{5}Ɗa Johoshafatu u ɗa̱nga̱i e keteshe e mere mo koɓolo ma aza a Yahuda n aza a Urushelima e kelime ka ulanga wa asuvu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu,

\VS{6}ɗa u danai, <<Vuzavaguɗu Ka̱shile ka ikaya i tsu, avu ɗa Ka̱shile ka na ki gaɗi va ba? Avu ɗa vi a kulyaꞋa tsugono tsa aduniyan ra̱ka̱. Utsura n tsugbayin ci ta̱ ekiye a̱ nu, kpamu yayi u kufuɗa kushilika̱ n avu.

\VS{7}Vuzavaguɗu Ka̱shile avu ɗa vu lokoi uma a iɗika i nampa a̱ a̱shi aza a Isaraila ba? Ɗa vu nekei iɗika ya a kumaci ka aza a Ibirahi ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ nu adama a na yi okpo ili yi uka̱ni i ko wannai?

\VS{8}Ɗa a̱ da̱sa̱ngi a iɗika ya ali ɗa a maꞋi A̱Ꞌisa̱ a gbayin adama a na a cikpa kula ku nu.

\VS{9}A danai, <Ɗa baci u kawuya ka̱ ta̱wa̱ ko kuvon ko afada ko ma̱dukpa̱ ko kambulu. Ili i nanlo i ta̱wa̱ tsu baci, ci ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ a̱ nu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a nampa a na e ɗekei n kula ku nu ka̱ ta̱ tsu folono wu adama atakaci a̱ tsu, vi ta̱ a kupana ka̱ta̱ vu isa tsu.>

\VS{10}Ama gogo na, na ɗa ili i na osoji aza a Amona n Mowabu n Edom i a kuyaꞋan. Ele ɗa aza a na vu sa̱nka̱i aza a Isaraila ku una a ayin a na uta̱i a Masar. Ɗa a kpatalai o tonoi n kakambu ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i ku una le.

\VS{11}La̱na̱, tsu na a cigai kuyaꞋanka tsu, ele ɗa a cigai kuloko tsu a iɗika i na vu nekei tsu yi okpo yi uka̱ni i tsu.

\VS{12}Ka̱shile ka̱ tsu, va ku yaꞋanka le afada ba? Adama a na ci n utsura u na tsa kufuɗa ku shilika̱ n osoji a̱ bunda̱i a na i a̱ kuta̱wa̱ tsu na ba. Ci yeve i na tsa kuyaꞋan ba, ama a̱shi a ɗa zuwai wa̱ a̱ nu vu ɓa̱nka̱ tsu.>>


\par }{\PP \VS{13}Aza a Yahuda ra̱ka̱ a shamgbai kashani e kelime ka Vuzavaguɗu n muku n wawaꞋa n le n a̱ma̱ci e le n muku n le.

\VS{14}A̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na i kashani ka, ɗa a ayinviki a Vuzavaguɗu a̱ cipa̱i u Jahaziyelu kolobo ka Zakariya, ma tsukaya ma Beniya, kolobo ka Jeyiyelu, maku ma Mataniya vuza va aza e Levi a kumaci ku Asafa.

\VS{15}Ɗa Jahaziyelu u danai, <<Pana avu mogono Johoshafatu n yaba dem vu na wi a̱ ida̱shi a Yahuda n Urushelima. Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na, <Ka̱ta̱ i pana wovon ba ko a̱ɗu a̱ ɗa̱ a̱ muɗa̱ adama ka̱bunda̱i ko osoji a na yi e kene na. Kuvon ka ku ɗa̱ ku ɗa ba, ama ku Ka̱shile ku ɗa.>

\VS{16}MakpaꞋa i bana i yaꞋan kuvon n ele. I ta̱ a̱ kuta̱wa̱ n kuꞋuwatai ku Ziza. Ka̱ta̱ i cina le a̱ ka̱ga̱Ꞌin ka̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka na ka banai akamba a Jeruyelu.

\VS{17}Ama yi a kuyaꞋan kuvon ka ba. A̱ɗa̱ de i foɓuso kuyaꞋan kuvon koci, i zama ubuta̱ i shamgba ka̱ta̱ yi ene tsu na Vuzavaguɗu u kuciya̱ ulyaꞋi adama a̱ ɗa̱. A̱ɗa̱ aza a Yahuda n aza a Urushelima ka̱ta̱ i pana wovon ko a̱ɗu a̱ ɗa̱ a̱ muɗa̱ ba, adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ koɓolo n a̱ɗa̱. MkpaꞋa yi uta̱ i yaꞋan kuvon n ele.>>


\par }{\PP \VS{18}Ɗa mogono Johoshafatu u kuɗa̱ngi u lyaꞋi kayala, ɗa a za Yahuda n aza a Urushelima feu ra̱ka̱ a̱ kuɗa̱ngi a cikpai Vuzavaguɗu.

\VS{19}Ɗa aza e Levi a na uta̱i a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Kohatu n aza Kora, a̱ ɗa̱nga̱i a cikpai Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, n ka̱la̱ka̱tsu kagbayin.


\par }{\PP \VS{20}Ɗa osoji aza a Yahuda a̱ ɗa̱nga̱i n usana a lazai a kubana a kakamba ka aza a Tekowa. Ele a ukuna u na a̱ ku uta̱, ɗa Johoshafatu u ɗa̱nga̱i u danai, <<Panakai mu a̱ɗa̱ aza a Yahuda n aza a Urushelima. Nekei a̱ɗu a̱ ɗa̱ u Vuzavaguɗu ka̱shile ka̱ ɗa̱, yi ta̱ tana a̱ kuciya̱ ulyaꞋi, ushuki n eneki a̱ ni, yi ta̱ a̱ kuciya̱ ulyaꞋi.>>

\VS{21}Ana u kotsoi kadanshi n uma a, ɗa Johoshafatu u zagbai uma a na a ku yaꞋanka Vuzavaguɗu ishipa, kpamu ka̱ta̱ a cikpa Vuzavaguɗu adama a ugain u tsugbayin u kula ku ciɗa ku ni, a na a lyaꞋi kelime ko osoji a ɗa a̱ ka̱ni kudana,

\par }{\Q <<Cikpai Vuzavaguɗu,

\par }{\QB adama a na ucigi u ni wi n uteku ba.>>

\VS{22}Ana a̱ gita̱i ishipa n a cikpai Vuzavaguɗu, ɗa Vuzavaguɗu u zuwai ovonshi aza a Amona m Mowabu n aza a kusan ku Siyaru, aza a na o bopoi adama a aza a Yahuda a, o bonoi a̱ shilika̱ n aza a̱ le.

\VS{23}Osoji aza a Amona n aza a Mowabu a kucikpa o bonoi kushilika̱ n aza a kusan ku Siyaru adama a na una le ka̱ta̱ a̱ pura̱ngu le ra̱ka̱. Ana o kotsoi ku una aza a Siyaru ɗa ovonshi aza a Amona n aza a Mowabu a̱ ka̱na̱i kpamu vishili uteku le.

\VS{24}Ana aza a Yahuda a yawai a kusan ka, a̱ ubuta̱ u na irala i le ya yi va, ɗa a cinai even a ikyamba osoji n a̱bunda̱i a iɗika, ko vu za te u laꞋa ba.

\VS{25}Ɗa Johoshafatu n uma a̱ ni a banai a dama a na a̱ pura̱ ucanuku wu irala i le ya, ɗa a cinai ucanuku u kuvon wa n a̱bunda̱i, ili i kuzuwa n ucanuku usingai. Ucanuku wa u yimkpai ali a yaꞋin ayin a tatsu e le a̱ kupura̱ u ɗa ali a̱ kpa̱ɗa̱i.

\VS{26}A kanna ka̱ na̱shi ɗa osoji aza a Yahuda a gasai a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Beraka, ɗa a cikpai Vuzavaguɗu. Ɗa i zuwai ɗa e ci ɗeke ubuta̱ wa KA̱RA̱ꞋA̱ KA BERAKA ɗaɗa ka̱ra̱Ꞌa̱ ka una̱singai ali n anana.

\VS{27}Ɗa aza a Yahuda n aza a Urushelima ra̱ka̱ o bonoi a kpaꞋa. Mogono Johoshafatu ɗa u walai kelime o kubono a Urushelima n ma̱za̱nga̱ adama a na Vuzavaguɗu u neke le ta̱ ulyaꞋi a̱ ubuta̱ wi irala i le.

\VS{28}A uwai a Urushelima ɗa a banai A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu a kuwaꞋa umolu n ugogi n a̱ lika̱ ishari.

\VS{29}Ana uduniyan u na u buwai ra̱ka̱ a panai arabali ili i na Vuzavaguɗu u yaꞋankai irala ya aza Isaraila, ɗa wovon u ka̱na̱i le.

\VS{30}Adama a nannai ɗa tsugono tsu Johoshafatu ci yongoi m ma̱ta̱na̱ babu kuvon, adama a na Ka̱shile ke neke yi ta̱ wuvuki n iɗika i na yi uka̱ra̱Ꞌi n a̱yi dem.


\par }{\SH Ukocishi u tsugono tsu Johoshafatu
\par }
{\R (1 Ng 22:41-50)

\par }{\PP \VS{31}Johoshafatu u lyaꞋi tsugono tsu Yahuda. A̱yi n a̱ya̱ kamangankupa n a tawun a na u gita̱i tsugono. Ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kamanga n a tawun. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa Azuba mekere ma Shilihi.

\VS{32}Ɗa u tonoi kuyotsongusu ke esheku a̱ ni Asa, a̱yi u kpatala ba, u yaꞋin ili i na i gaꞋin u Vuzavaguɗu.

\VS{33}N nanai dem u fa̱da̱ ubuta̱ wa̱ a̱ma̱li wa ba, tana aza a Yahuda o doku a zuwa a̱ɗu e le u Ka̱shile ki ikaya i le ba.


\par }{\PP \VS{34}Ulinga u na u buwai u Johoshafatu, ili i na i ɗikai a̱ ugiti ali a ukocishi, yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali a Jehu kolobo ka Hanani, yi ta̱ kpamu uɗani a katagarda ka tsumani tsu ngono mi Isaraila.

\VS{35}N ka̱ca̱pa̱, ɗa Johoshafatu mogono ma Yahuda ma lyaꞋi cija̱Ꞌa̱ n Ahaziya mogono mi Isaraila. Vuma vu gbani-gbani.

\VS{36}A gbaɓai ekiye, ɗa a yaꞋin antsu a tsulaga a na a tsu bana Tarishi. A̱ ubuta̱ u kuzuwa ku antsu ka aza a Eziyon-gebe u ɗa a yaꞋin antsu a.

\VS{37}Ɗa Eliyaza kolobo ka Dodavahu vuza va aza a Maresha u ɓarangi Johoshafatu u danai, <<A na vu gbaɓai kaci n Ahaziya, Vuzavaguɗu wi ta̱ a ku la̱nga̱sa̱ antsu a na i yaꞋin va.>> Adama a nannai ɗa antsu a oɓosoi a fuɗa a wala kpamu a kubana a Tarishi ba.




\par }\Chap{21}{\PP \VerseOne{1}Ɗa Johoshafatu u bankai ukpisa̱, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Dawuda. Ɗa kolobo ka̱ ni Jehoram u wokpoi mogono a̱ una̱ u ni.


\par }{\SH Tsugono tsu Jehoram a Yahuda
\par }
{\R (2 Ng 8:17-24)

\par }{\PP \VS{2}Otoku a Jehoram olobo ele ɗa, Azariya n Jehiyelu n Zakariya n Azariya n Makelu n Shefatiya. Na va dem muku n Johoshafatu mogono mi Isaraila n ɗa.

\VS{3}Esheku le e neke le ta̱ kuneꞋe ka azurufa n azanariya n a̱bunda̱i koɓolo n ucanuku wu ikebe, n likuci yi ukanji a̱ ka̱tsuma̱ ka Yahuda, ama u neke ta̱ tsugono u Jehoram adama a na a̱yi ɗa maku ma ugiti ma̱ ni.

\VS{4}Ana Jehoram u da̱sa̱ngi a kakuba ko tsugono ke esheku a̱ ni, u tsurukpai mayin ɗa wu unai amgbu a̱ ni ra̱ka̱ nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n yoku a Isaraila.


\par }{\PP \VS{5}Jehoram wi ta̱ n a̱ya̱ kamangankupa n e re ana wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kunla̱i.

\VS{6}Ɗa u tonoi uye wu ngono mi Isaraila u yaꞋin ka gbani-gbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu tsu na Ahabu u yaꞋin, adama a na u zuwa ta̱ mekere ma Ahabu.

\VS{7}N nannai dem Vuzavaguɗu u ciga ku una ntsukaya n Dawuda ba, adama a na u yaꞋan ta̱ uzuwakpani n Dawuda u danai, ntsukaya n ni mi ta̱ a kulyaꞋa kelime n kulyaꞋa tsugono ko wannai.

\VS{8}A ayin a na Jehoram wi a kulyaꞋa tsugono a iɗika i Yahuda, ɗa aza a Edom a yaꞋankai ni ugbamiwasuvu ɗa a zuwai mogono me le.

\VS{9}Ɗa Jehoram u banai a Edom n osoji a̱ ni n ekeke o doku a̱ ni. Ɗa aza a Edom a kambuki ni n akumbi e keke odoku a̱ ni, ama n kayin u sumai ɗa u lakai.

\VS{10}Ili i na i ɗikai a ayin a nanlo ali a̱ kuta̱wa̱ anana aza a Edom i ta̱ a kuyaꞋansaka tsugono tsa aza a Yahuda ugbamiwasuvu. A makyan ma ɗaɗa feu aza a Libina a yaꞋankai aza a Yahuda ugbamiwasuvu, adama a na Jehoram u zuwaka ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ka ikaya i ni kucina̱.

\VS{11}U maꞋa ta̱ feu nva̱li ma̱ a̱ma̱li a ginda aza a Yahuda, a na a zuwai aza a Urushelima tsugbani tsu na tsu vakangi le.

\VS{12}Ɗa keneki Iliya u ɗanakai ni katagarda ka akaka u danai. <<Ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ke esheku a̱ nu Dawuda ka dansai i ɗaɗa na, <Vu walaka tsu na esheku a̱ nu Johoshafatu a walakai ba, ko tsu na akaya a̱ nu Asa mogono ma Yahuda u yaꞋin ba.

\VS{13}Ɗa kucikpa vu tonoi uye wu ngono mi Isaraila, ɗa vu zuwai aza a Yahuda n aza a Urushelima tsugbani, tsu na kpaꞋa ku Ahabu ku yaꞋin. Ɗa kpamu vu unai amgbu a̱ nu, aza a̱ nu aza a kpaꞋa ke esheku a̱ nu, aza a na a lyaꞋi nu ma̱riki.

\VS{14}Gogo na la̱na̱, mpa Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kusuꞋuku wu n ma̱dukpa̱ adama na u lapa uma a̱ nu n muku n nu n a̱ma̱ci a̱ nu n ili i na vi n i ɗa ra̱ka̱.

\VS{15}Avu feu vi ta̱ a̱ kuka̱na̱ mɓa̱la̱ n ka̱tsuma̱ m gbani-gbani, mi ta̱ a̱ kuka̱na̱ ku lyaꞋa wu kanna dem ali ciꞋin tsu nu tsu uta̱ pulai.> >>


\par }{\PP \VS{16}Ɗa Vuzavaguɗu u zuwai aza a Filisitiya n aza a Araba a na i a̱ ida̱shi ɗevu n Itopiya vishili n Jehoram.

\VS{17}Ɗa a lyaꞋi Yahuda n kuvon, ɗa a̱ pura̱i uciyi u na a cinai punu e kefeku ko mogono a lazakai, ɗa kpamu a̱ pura̱i muku n ni n a̱ma̱ci a̱ ni. Ko vuza a buwaka ba, maku a ukocishi ma̱ ni maꞋa koci a̱ ka̱sukpa̱i a̱yi ɗa Ahaziya.

\VS{18}Ana ka nampa ko kotsoi, ɗa Vuzavaguɗu u tsunki Jehoram m ma̱dukpa̱ ma̱ mɓa̱la̱ n ka̱tsuma̱ n na u kupotso ba.

\VS{19}Ana a̱ya̱ ere a lazai, ɗa ciꞋin ci ni tsu uta̱i pulai adama atakaci a mɓa̱la̱ ma. Ɗa̱ u kuwa̱i a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci a̱ mɓa̱la̱ ma, aza a̱ ni a dyaɓa akina adama a na a cikpa yi tsu na a yaꞋankai esheku a̱ ni ba.

\VS{20}Jehoram wi ta̱ n a̱ya̱ kamangankupa n ere n umaci a na u gita̱i tsugono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kunla̱i. Ɗa u kuwa̱i, ko vuza u yaꞋan kpalu adama a̱ ukpa̱ u ni ba, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Dawuda, ama ba ubuta̱ u na a̱ tsu ciɗa̱ngu ngono ba.




\par }\Chap{22}{\SH Ahaziya wo okpoi mogono ma Yahuda
\par }
{\R (2 Ng 8:25-29; 9:21-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ɗa aza a Urushelima a zuwai Ahaziya, maku mu ukocishi mo mogono Jehoram wo okpoi mogono ma Yahuda a̱ una̱ u ni, adama a na koɓolo ka aza a Araba a na a̱ ta̱wa̱i kuvon a̱ ka̱tsura̱ ka aza a Isaraila ka una ta̱ otoku a Ahaziya a na a buwai ra̱ka̱. Ɗa Ahaziya kolobo ka Jehoram mogono ma Yahuda ma̱ gita̱i tsugono.

\VS{2}Ahaziya wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga n e re a na wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima ka̱ya̱ ke te. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa Ataliya matsukaya ma Omiri.

\VS{3}A̱yi feu ɗa u tonoi tsu mogono Ahabu, adama na a̱na̱ku a̱ ni a ka̱na̱ ta̱ ku nekei odoki tsu na u kuyaꞋan ka gbani-gbani.

\VS{4}Ɗa u yaꞋin ka gbani-gbani u Vuzavaguɗu, tsu kpaꞋa ku Ahabu, ama a na esheku ni a kuwa̱i, ɗa aza a kpaꞋa ku a̱ ka̱na̱ ta̱ ku neke yi odoki a na a zuwai ni kuyaꞋan nannai.

\VS{5}Ɗa u tonoi odoki e le, u gbaɓai kaci n Joram kolobo ka Ahabu mogono mi Isaraila ɗa a bankai Haziyelu mogono ma aza a Siriya a Ramotu-gileyadu kuvon. Ɗa aza a Siriya a ukai Joram muna,

\VS{6}ɗa u sumai u bonoi a Jezireyelu adama a na a̱ la̱na̱ muna ma na a ukai ni va a Ramotu-giliyadu a na wi o kuvon n Haziyelu mogono ma Siriya. Ɗa Ahaziya kolobo ka Jehoram mogono ma Yahuda u banai a Jezireyelu adama a na we ene Joram kolobo ka Ahabu adama a muna ma na a ukai ni.

\VS{7}Ama Ka̱shile ka zuwai nwalu n Ahaziya adama a na we ene Joram wo okpoi ni uyikpi. A makyan ma na Ahaziya wi koɓolo n Joram ɗa uta̱i adama a na a gasa n Jehu kolobo ka Nimishi. A̱yi ɗa vuza na Vuzavaguɗu u we erengi adama a na wu una kpaꞋa ku Ahabu.

\VS{8}Ana Jehu wi a kuyaꞋanka kpaꞋa ku Ahabu afada, ɗa u cina muku mu ngono n Yahuda koɓolo n muku n kumaci ku Ahaziya aza a na i a kuyaꞋanka yi ulinga, ɗa wu unai le ra̱ka̱.

\VS{9}Ɗa a̱ ka̱na̱i kula̱nsa̱ Ahaziya, ɗa a cina ni usheɗeki a̱ likuci i Samariya. Ɗa a̱ tuka̱i ni u Jehu ɗa wu unai ni. Ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni, adama na a dana ta̱, <<A̱yi va matsukaya ma Johoshafatu ma a, mogono ma na ma tonoi Vuzavaguɗu n ka̱ɗu ka̱ ni dem.>> Ko vuza te a buka a̱ ka̱tsuma̱ ka kpaꞋa ku Ahaziya vuza na u kulyaꞋa tsugono ba.


\par }{\SH Egbere Ataliya wu isai tsugono
\par }
{\PP \VS{10}Ana Ataliya a̱na̱ku a Ahaziya we enei maku ma̱ ni ma̱ kuwa̱ ta̱, ɗa u wu unai aza a kpaꞋa ku mogono ma a Yahuda ra̱ka̱.

\VS{11}Ama Jehosheba mekere mo mogono Jehoram vutaku Ahaziya, u ɗika ta̱ Jowashi kolobo ka Ahaziya a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ muku n mogono n na a cigai ku una, u sokongi ni a̱ kunu ku ni, ɗa u zuwakai ni vuza vu kindi. Ta Jehosheba mekere mo mogono Jehoram vuka vu ganu Jehoyida wu isai Jowashi nannai ekiye a Ataliya, ali u kpa̱ɗa̱i kuciya̱ ku unai.

\VS{12}Ɗa Jowashi u yaꞋin a̱ya̱ a̱ ta̱li usongi punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile, ayin a na Egbere Ataliya wi o tsugono ci iɗika ya.




\par }\Chap{23}{\SH Jowashi wo okpoi mogono
\par }
{\R (2 Ng 11:4-16)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ama a̱ ka̱ya̱ ke cindere ko tsugono tsu Ataliya, ɗa Jehoyida ganu u gbamai asuvu. Ɗa u yaꞋin uzuwakpani n kovonshi va amangatawun-amangatawun. Azariya kolobo ka Jeroham, n IshimaꞋilu kolobo ka Jehohanan, n Azariya kolobo ka Obedu, n MaꞋaseya kolobo ka Adayiya, n Elishafatu kolobo ka Zikiri.

\VS{2}Ɗa a̱ ka̱ra̱Ꞌi likuci i Yahuda ra̱ka̱ o ɓolongi aza e Levi a na i a̱ likuci i Yahuda, n aza e kelime ka iꞋuwa yi ikaya yi Isaraila a̱ ta̱wa̱i a Urushelima.

\VS{3}ɗa ra̱ka̱ vi le o ɓolongi A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile a yaꞋin uzuwakpani n mogono. Ɗa Jehoyida ganu u danai, <<Maku mo mogono maꞋa na, yaꞋan wu okpo mogono, tsu na Vuzavaguɗu u yaꞋin uzuwukpani u danai, ntsukaya n Dawuda n ɗa koci a kulyaꞋa tsugono.

\VS{4}Ili i na ya kuyaꞋan i ɗanna, ayin a na baci anan ganu n aza e Levi a̱ ta̱wa̱i kuyaꞋan ulinga a kanna ka kuvuka, ka̱tsura̱ ke te a̱ ka̱tsuma̱ ka tatsu inda utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile.

\VS{5}Ka̱tsura̱ ke te a̱ ka̱tsuma̱ ka tatsu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, a bana e kefeku ko mogono, ka̱ta̱ ka̱tsura̱ ke te ka na ka buwai a̱ ka̱tsuma̱ ka tatsu a shamgba a utsutsu u na e ci ɗeke ugiti. Uma na a buwai tamkpamu o ɓolongu a ulanga wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu.

\VS{6}Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ vuza u uwa A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu ba, anan ganu a ɗa n aza e Levi a na i a kuyaꞋan ulinga koci a kuꞋuwa, adama a na erengu le ta̱, ama aza n a buwai ra̱ka̱ o tono wila̱ u na Vuzavaguɗu u zuwakai le.

\VS{7}Aza e Levi i ta̱ a̱ ku ka̱ra̱Ꞌa̱ mogono ma, yaba dem wi ta̱ a̱ kuɓa̱na̱ kotokobi e kukiye ku ni, i ta̱ o kuyongo ɗevu n mogono wi baci a kuꞋuwa n ku uta̱. Vuza na baci u ta̱wa̱i kuꞋuwa a kpaꞋa ka, ka̱ta̱ una yi.>>


\par }{\PP \VS{8}Ɗa aza e Levi koɓolo n aza Yahuda ra̱ka̱ a yaꞋin tsu na Jehoyida ganu u danai. Ɗa aza e kelime aza a kindi a, a shamgbatangi aza a na a̱ ɗa̱nga̱i ulinga n aza a na a̱ ta̱wa̱i kuka̱na̱ ulinga a kanna ka Ashibi. Adama a na Jehoyida ganu u ka̱sukpa̱ vuza u bana a kpaꞋa ba.

\VS{9}Jehoyida u nekei ovonshi nsara nu nra̱ga̱ n na mogono Dawuda ma yaꞋin ulinga nu n ɗa, n na a zuwai a kpaꞋa ku Ka̱shile.

\VS{10}Ɗa u zuwai uma ra̱ka̱ inda mogono, yaba dem n ucanuku u kuvon e kukiye ku ni, ili i na i ɗikai a kakambu ka uɓon u ɗakai a kubana a kakambu ka uɓon u gaɗi ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, ɗevu n katalikalyuka.

\VS{11}Ɗa Jehoyida ganu wu tuka̱i n Jowashi kolobo ko mogono, u ukai ni oroliko. Ɗa u neke ni katagarda ka uzuwakpani ka, ɗa a salai a̱yi ɗa mogono. Ɗa Jehoyida n muku n ni olobo erengi ni, ɗa a danai,<<Wuma u nu u geshe mogono.>>


\par }{\PP \VS{12}Ana Ataliya u panai kacaꞋa ka uma a kubana n o bonoi n a ciɓalai mogono, ɗa u banai A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu a̱ ubuta̱ u uma wa.

\VS{13}U la̱na̱ki ɗa tana we enei mogono ma savu kashani a̱ ubuta̱ u na mogono ma ci shamgba ɗevu n mashilya mu utsutsu u kpaꞋa ka. Ovonshi n aza a̱ kulika̱ ishari uka̱ra̱Ꞌi n a̱yi, uma a̱ ubuta̱ kakau a̱ ma̱za̱nga̱ n a̱ lika̱i ishari, aza a ishipa n ucanuku u tsuwaꞋi u o kutono n ka̱ɗiva̱ ka. Ana Egbere Ataliya we enei nanai, ɗa u karai aminya a̱ ni ɗa u ɓosoi ka̱da̱uri n u danai, <<Ugbamukaci! ugbamukaci!>>

\VS{14}Ɗa Jehoyida u zuwai kovonshi ka̱ ka̱tsura̱ ka amangatawun, <<Kabana ka̱ tuka̱ n Egbere Ataliya ka̱ta̱ o tono n a̱yi a̱ mere m ovonshi, ka̱ta̱ una yaba dem vu na u tonoi ni.>> Adama a na ganu u dana ta̱, <<Ka̱ta̱ yi una Egbere Ataliya a̱ ubuta̱ wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile ba.>>

\VS{15}Ɗa e reme ni a̱ utsutsu wo odoku a ulanga u kefeku, ta ɗe unai ni.


\par }{\SH Jehoyida u lapulasakai ukuna u kutoni
\par }
{\R (2 Ng 11:17-20)

\par }{\PP \VS{16}Ɗa ganu Jehoyida u yaꞋin uzuwukpani u danai, a̱yi n uma ra̱ka̱ n mogono i ta̱ o ko okpo uma a Vuzavaguɗu.

\VS{17}Ɗa uma a ra̱ka̱ a banai a kpaꞋa ku Balu ɗa o ɓosoi ku ɗa. Ɗa a̱ fa̱da̱i katalikalyuka n a̱ma̱li a̱ ni, ɗa a u nai Matan ganu vu ka̱ma̱li ka e kelime ka katalikalyuka ka.

\VS{18}Ɗa Jehoyida u nekei aza e Levi a na i anan ganu a̱ la̱na̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu. Ele ɗa mogono Dawuda u zuwai yaꞋan kuneꞋe ka alyuka o kusongu u Vuzavaguɗu, tsu na wi uɗani a katagarda ka̱ wila̱ u Musa, i ta̱ kpamu a kuyaꞋan ishipa n ma̱za̱nga̱ tsu na Dawuda u danai.

\VS{19}Ɗa kpamu u zuwai aza a kindi a̱ utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, adama a na ka̱ta̱ vuza na wi nu nshinda̱ u uwa ba.

\VS{20}Ɗa ganu Jehoyida u zuwai ovonshi osoji amangatawun, n aza gbagbain n aza e kelime a̱ likuci n uma a iɗika ya ra̱ka̱, utuka̱i mogono A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu o tonoi n utsutsu u na wi a̱ ubuta̱ u na u laꞋi n ugaɗi ɗa a uwai a kpaꞋa ku mogono, ɗa a zuwai mogono ma̱ da̱sa̱ngi a kakuba ko tsugono.

\VS{21}Ɗa uma a iɗika ra̱ka̱ a yaꞋin ma̱za̱nga̱. Likuci i Urushelima kpamu i ciya̱i ida̱shi i ma̱ta̱na̱, adama a na una ta̱ Ataliya n kotokobi.




\par }\Chap{24}{\SH Jowashi u lapulai A̱Ꞌisa̱ a gbayin
\par }
{\R (2 Ng 12:1-21)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jowashi wi ta̱ n a̱ya̱ e cindere a na u lyaꞋi tsugono, ɗa u lyaꞋi tsugono tsu Urushelima a̱ya̱ amangere. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa Zibiya, vuza vu Biyasheba.

\VS{2}Ɗa Jowashi u yaꞋin i na i gaꞋin a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu a ayin a na ganu Jehoyida u yongoi n wuma ra̱ka̱.

\VS{3}Ɗa Jehoyida u zamakai Jowashi a̱ma̱ci e re, ɗa a matsakai ni nkere n olobo.

\VS{4}Kanna ko yoku ɗa Jowashi u sheshei a na wa ku lapulusuka A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu.

\VS{5}Ɗa u ɗekei anan ganu n aza e Levi ra̱ka̱ u danai le, <<Banai a̱ likuci ya Yahuda, ka̱ta̱ yi isa ikebe yi utafu i ka̱ya̱ dem wa aza a Isaraila, adama a na i lapula A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile ka̱ ɗa̱. I yaꞋan kaꞋa gogo na.>> Ama ɗa aza e Levi a iwain kuyaꞋan kaꞋa gogo lo.

\VS{6}Ɗa mogono Jowashi u ɗekei Jehoyida ganu vu gbayin u dana ni, <<Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu kpa̱ɗa̱i kuzuwa aza e Levi a bana a̱ likuci i Urushelima n ya aza a Yahuda isa utafu ba? U na Musa kagbashi ka Vuzavaguɗu ka danai, kpamu aza a Isaraila ushuku ta̱ o ɓolongu ikebe adama a na lapula ma̱va̱li mu uzuwakpani.>>

\VS{7}A̱ya̱ a na a lazai muku n vuka vu gbani-gbani vu nampa Ataliya o ɓoso ta̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile ɗa a̱ pura̱i ucanuku u na erengi adama a kpaꞋa ku Ka̱shile, a yaꞋankai ulinga a̱ ubuta̱ u kucikpa ka̱ma̱li ka Balu.


\par }{\PP \VS{8}Ɗa mogono Jowashi u zuwai a yaꞋin akpati o yoku adama a na o ɓolongu ikebe, ɗa a yaꞋin akpati va a zuwai a̱ utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu.

\VS{9}Ɗa a salai ukuna wa a Yahuda n Urushelima, a danai le a̱ tuka̱ Vuzavaguɗu n utafu u na Musa kagbashi ka̱ Ka̱shile ka danai aza a Isaraila a̱ tuka̱ a makyan ma na i e meremune.

\VS{10}Ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n uma ra̱ka̱ a ka̱na̱i kutuka̱ n utafu u le n a zuwai punu akpati va n ma̱za̱nga̱ ali a shanai.

\VS{11}A makyan ma na baci akpati a shanai, aza e Levi a ci ɗika ta̱ a ɗa a banka a̱ ubuta̱ u vuza vu kelime vu na mogono ma zuwai u la̱na̱ a ɗa, a cina baci akpati a a shanai, ka̱ta̱ kaɗani ko mogono koɓolo n ganu vu gbayin a̱ tsuwa̱n i ɗa ka̱ta̱ a ɗika kaꞋa o bonoko n kaꞋa ɗe a̱ ubuta̱ wa. Ɗa a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan nannai ayin dem, ali o ɓolongi ikebe n a̱bunda̱i.

\VS{12}Ɗa mogono Jowashi n Jehoyida e nekei aza a̱ kula̱na̱ ulinga wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu ikebe ya. Ɗa a ɗikai esheꞋwi atali n esheꞋwi a nɗanga adama a na a lapulusuka A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, ɗa kpamu a ɗikai awakana a iyum i lima̱ n aza a iyum i shili adama a na a lapula A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu.

\VS{13}Ɗa aza a na a̱ kula̱na̱ ulinga wa a yaꞋin u ɗa n ka̱ɗu ke te, ɗa tana ulinga wa u lyaꞋi kelime mayin. Ɗa a maꞋasakai A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile a tsu na a ɗa ishi ɗa o doki a ɗa utsura.

\VS{14}Ana o kotsoi kulapulu ka, ɗa o bonokoi n kagimi ki ikebe ka u mogono n Jehoyida ganu, n ikebe i ɗaɗa a yaꞋankai ucanuku wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, ucanuku wu ulinga adama e kuneke alyuka, ataꞋan n apara a na a yaꞋin n azanariya n azurufa. A̱ ka̱na̱i kuyaꞋan alyuka o kusongu a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu makyan dem a ayin a Jehoyida ganu.

\VS{15}Ɗa Jehoyida ganu u kutsai ka̱u, ɗa u kuwa̱i a̱yi n a̱ya̱ amangatawun n kamangankupa, (130).

\VS{16}Ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Dawuda a̱ ubuta̱ u na a̱ tsu ciɗa̱ngu ngono, adama a na u yaꞋan ta̱ kasingai adama a Isaraila m kpaꞋa ku Ka̱shile.


\par }{\PP \VS{17}Ana Jehoyida u kuwa̱i, ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Yahuda a̱ ta̱wa̱i ku kya̱sa̱ mogono Jowashi, ɗa a̱ kuɗa̱ngi a lyaꞋakai ni kayala adama a na u yaꞋanka le ili i na a cigai ɗa tana mogono ma panakai le.

\VS{18}Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka ikaya i le. ɗa o bonoi kutono a̱ma̱li a Ashera n a̱ma̱li a na a buwai. Ɗa Ka̱shile ka yaꞋin wupa n aza a Yahuda n Urushelima adama a unushi u le.

\VS{19}Ko n nannai Vuzavaguɗu u suꞋuku le ta̱ n eneki adama a na a ɓarangu le, ama ɗa a iwain kupana.

\VS{20}Ɗa ayinviki a̱ Ka̱shile a̱ cipa̱i u Zakariya kolobo ka Jehoyida ganu. Ɗa u shamgbai e mere ma uma ɗa u danai, <<Na ɗa ili i na Ka̱shile ka danai, <Yiɗa̱i i zuwai ɗa i kpa̱ɗa̱i kutono kadanshi ka Vuzavaguɗu? Adama nanai yi a kulyaꞋa kelime ba. Adama a na i ka̱sukpa̱ ta̱ kutono Vuzavaguɗu, ɗa a̱yi feu u ka̱sukpa̱i ɗa̱.> >>

\VS{21}Ama ɗa mogono Jowashi u gbaɓai kaci nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ una Zakariya. Mogono ma zuwai a varai ni punu a ulanga wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu.

\VS{22}Mogono Jowashi u ciɓa n kasingai ka na Jehoyida ganu esheku a Zakariya a yaꞋanka yi ni ba, ama ɗa wu unai kolobo ka̱ ni, Zakariya a ku kasa ukpa̱ ɗa u danai,<<YaꞋan Vuzavaguɗu wu indana ili i na yi a kuyaꞋan ka̱ta̱ u tsupa ka mu.>>


\par }{\SH Ukocishi u tsugono tsu Jowashi
\par }
{\PP \VS{23}Ana ilo a ukocishi u ka̱ya̱ wa, ɗa osoji aza a Siriya a̱ tuka̱i Jowashi n kuvon. A̱ ta̱wa̱i a Yahuda n Urushelima ɗa unai nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ra̱ka̱. Ɗa a̱ pura̱i ucanuku u uma n a̱bunda̱i ɗa a̱ suꞋuku yi mogono me le a Dimaska.

\VS{24}Ko a na wo okpoi osoji a Siriya a̱ ta̱wa̱ n a̱bunda̱i ba, ama Vuzavaguɗu u neke le ta̱ ulyaꞋi wo osoji aza a Yahuda n a̱bunda̱i. Adama a na aza a Yahuda a̱ ka̱sukpa̱ ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ka ikaya i le, ta Jowashi u takacikai nannai.

\VS{25}Ana aza a Siriya a lazai, a̱ ka̱sukpa̱ ta̱ Jowashi n muna gbani-gbani. Ɗa aza e kelime ovonshi a gbaɓai kaci unai ni a kajiba ka̱ ni adama a na wu una ta̱ kolobo ka Jehoyida ganu. Ana u kuwa̱i ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Dawuda, ama a̱ ciɗa̱ngi a̱ ubuta̱ wu ngono ba.

\VS{26}Aza a na a gbaɓai unai ni ele ɗa, Zabadu kolobo ka vuka vi yoku vuza va aza a Amona vuza kula Shimeyatu, koɓolo n Jehozabadu kolobo ka vuka vu na e ci ɗeke Shimiritu mekere vuza va aza a Mowabu.

\VS{27}Arabali a̱ muku mo olobo n Jowashi, n kene ku na a yaꞋin adama a̱ ni, n arabali a ulinga u kulapula ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu a na u yaꞋin, i ta̱ uɗani a katagarda ka arabali a ngono. Ɗa Amaziya kolobo ka̱ ni ko okpoi mogono a̱ una̱ u ni.




\par }\Chap{25}{\SH Amaziya mogono ma aza a Yahuda
\par }
{\R (2 Ng 14:2-6)

\par }{\PP \VerseOne{1}Amaziya wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga n a tawun a na wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kamanga n kuci. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa Jehowadin vuza va aza a Urushelima ɗa.

\VS{2}U yaꞋan ta̱ ili i na i gaꞋin a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu, ama n ka̱ɗu ka̱ ni ra̱ka̱ ba.

\VS{3}Ana we enei tsugono ci ni tsu shamgba ta̱ mayin, ɗa wu unai aza a na unai esheku a̱ ni mogono Jowashi.

\VS{4}Ama wu una muku n le ba, u tonoi i na a ɗanai a̱ wila̱, u na wi a katagarda ka Musa, u danai, <<Kesheku ki a̱ ku kuwa̱ adama a unushi u maku ma̱ ni ba, maku kpamu feu mi a̱ kukuwa̱ adama a unushi u kesheku ba, yaba dem wi ta̱ a̱ ku kuwa̱ adama a unushi u ni.>>

\VS{5}Ɗa Amaziya u ɓolongi aza a Yahuda, u nekei le ulinga tsu na i a kumaci ku le, u nekei ovonshi a̱kpa̱n-a̱kpa̱n n ovonshi amangatawun-amangatawun wa aza a Yahuda n aza a Bayami ra̱ka̱. Ɗa kpamu u ɓolongi aza a a̱ya̱ kamanga n umaci ko a laꞋi nannai, ɗa u ciya̱i uma a̱kpa̱n amangatawantatsu, (300,000) aza a na i ufoɓushi adama a ulinga u tsusoji ɗa a yawai kpamu kuɓa̱na̱ nsara nu nra̱ga̱.

\VS{6}Ɗa u doku u tsupai osoji aza a Isaraila o yoku ikebe uma a̱kpa̱n amangatawun, (100,000) a̱ una̱ u kilo va azurufa a̱kpa̱n a tatsu n amangatawa̱na̱shi, (3,400).

\VS{7}Ama ɗa vuma u Ka̱shile u ta̱wa̱i wa̱ ni u danai, <<Mogono, ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ osoji a Isaraila a bana koɓolo n avu ba. Adama a na Vuzavaguɗu wi koɓolo n aza a Isaraila ba, Wi a̱ kuɓa̱nka̱ aza a Ifirayimu ba.

\VS{8}Kucikpa vu bana vu yaꞋan kuvon ka endeꞋen nu, ko vu gbama baci asuvu a̱ ubuta̱ u kuvon wa, Ka̱shile ki ta̱ a kuvaruku a̱ a̱shi a irala i nu, adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ n utsura u ɓa̱nka̱ wu ko u varuku.>>

\VS{9}Ɗa Amaziya we ecei vuma Ka̱shile va, <<Nini ɗai tamkpamu n kuyaꞋansa n ukuna wi ikebe i na n nekei osoji a Isaraila azurufa kilo a̱kpa̱n a tatsu n amangatawa̱na̱shi a.>> (3,400). Ɗa vuma vu Ka̱shile va wu ushuki, <<Vuzavaguɗu wi ta̱ a kufuɗa kuneke wu ili i na i laꞋi i nampa.>>

\VS{10}Ɗa Amaziya u danai osoji aza a Ifirayimu a na u nekei le ikebe ya o bono a kpaꞋa. Ɗa a yaꞋin wupa n aza a Yahuda ɗa a lazai o kubono a kpaꞋa n wupa ka̱u.

\VS{11}Ɗa Amaziya u gbamai asuvu u lazai n osoji a̱ ni a kubana a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka mkpaɗi, ta ɗe osoji a̱ ni unai aza a Siyaru a̱kpa̱n kupa, (10,000).

\VS{12}Ɗa osoji a Yahuda a e remei uma a̱kpa̱n kupa n wuma, (10,000), ɗa a ɗikai le a kubana a kusan ka ugaɗi ku Sela. Ɗa a taɗuki le a̱ yikpa̱i o ɓosoi aci e le.

\VS{13}Ama osoji aza a Ifirayimu a na Amaziya u sa̱nka̱i le kubana kuvon ka, a bankai likuci ya aza a Yahuda n kuvon, ili i na i ɗikai a Samariya ali a kubana a Betu-horon. Unai uma a̱kpa̱n a tatsu, (3,000), ɗa a̱ pura̱i ucanuku wa̱ a̱bunda̱i we e le.

\VS{14}Ana Amaziya wu uta̱i a̱ ubuta̱ u na wu unai aza a Edom, ɗa u bonoi n a̱ma̱li e le a na u ɗikai, u zuwai le okpoi a̱ma̱li a̱ ni, u cikpai le ɗa u yaꞋankai le alyuka.

\VS{15}Adama a nannai ɗa Ka̱shile ka yaꞋin wupa n Amaziya, ɗa u suꞋuki ni n keneki ko yoku u dana ni, <<Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu ɗikai a̱ma̱li a uma a na i a kufuɗa ku isa uma e le ekiye a̱ nu ba?>>

\VS{16}A̱yi a kadanshi, ɗa mogono Amaziya wu ushuki we ecei ni, <<Wana ɗai tsu zagbai nu vuza na u kuneke mogono odoki? Vu paɗa bini ko una wu.>> Ɗa keneki ka ka paɗai bini, ama ɗa u danai, <<N yeve ta̱ Ka̱shile ke sheshe ta̱ ku una wu, adama a ili i gbani-gbani i na vu yaꞋin, kpamu vu iwain kupana odoki a̱ va̱.>>


\par }{\SH Kuvon ka aza a Yahuda n aza a Isaraila
\par }
{\PP \VS{17}Ana Amaziya mogono ma a Yahuda ma dansai n aza a na e ci neke yi odoki, ɗa u suꞋuki Jowashi kolobo ka Jehowahazu matsukaya ma Jehu mogono mi Isaraila n akaka, u danai ni, <<Ta̱wa̱ tsu gasa muku n a̱shi.>>

\VS{18}Ama ɗa Jowashi mogono mi Isaraila wu ushuki Amaziya mogono ma Yahuda, u danai. <<Maɗanga ma awana me ne maꞋin a Lebano ma̱ suꞋuki maɗanga ma gbayin ma sida a Lebano n akaka, u danai, <Neke mu mekere ma̱ nu mo olo kolobo ka̱ va̱.> Ama a na manama ma kakamba mo yoku mi a kupasamgbanai, ɗa u dasai awana a n ene.

\VS{19}Avu ɗa na a̱ra̱ɗi a kudana, <N lyaꞋa ta̱ Edom,> ɗa kpamu vi a tsugbangam. Ama odoki a na n kuneke wu ɗaɗa da̱sa̱ngu a kpaꞋa. Yiɗa̱i zuwai ɗa vi a kuciga ku zamaka ka̱ci ka̱ nu kadama ka na ka kulyaꞋa wu n aza a Yahuda?>>


\par }{\PP \VS{20}Ama ɗa Amaziya u iwain kupana, adama a na Ka̱shile kaꞋa ka zuwai kakuna ka ko okpo nannai, adama a na wu una le, adama a na o bono ta̱ kutono a̱ma̱li a Edom.

\VS{21}Ɗa Jowashi mogono mi Isaraila ma bankai Amaziya mogono ma a Yahuda n kuvon ɗa tana a gasai e Betu-shemeshi a uɓon u Yahuda.

\VS{22}Ɗa aza a Isaraila a lyaꞋi aza a Yahuda, ali yaba dem u sumai a kubana a kpaꞋa ku ni.

\VS{23}Ɗa Jowashi mogono mi Isaraila me remei Amaziya mogono ma a Yahuda, kolobo ka Jowashi matsukaya ma Ahaziya e Betu-shemeshi. Ɗa Jowashi u tuka̱i ni a Urushelima ɗa u fa̱da̱i mashilya ma Urushelima ili i na i ɗikai a̱ utsutsu u Ifirayimu ali a kubana a utsutsu u mogon, ma na ma yawai udashi amangatawa̱nta̱li, (600).

\VS{24}Ɗa u pura̱i azanariya n azurufa ra̱ka̱ koɓolo n ucanuku u na a cinai punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile, u na ishi e nekei muku n Obedu-edom kuzuwa, ɗa kpamu wu isai ucanuku u singai u kefeku ko mogono n agbashi. Ɗa yeve u bonoi a Samariya.


\par }{\PP \VS{25}Ɗa Amaziya kolobo ka Jowashi mogono ma Yahuda mo yongoi n wuma ali a̱ya̱ kupa n a tawun, a na Jehowashi kolobo ka Jehowahazu mogono mi Isaraila u kuwa̱i.

\VS{26}Ulinga u na u buwai u Amaziya n ili i na u yaꞋin a ayin o tsugono ci ni, ili i na i ɗikai a̱ ugiti a kubana ukocishi, yi ta̱ uɗani a katagarda ko ngono n Yahuda n mi Isaraila.

\VS{27}A ayin a na Amaziya u ka̱sukpa̱i kutono Vuzavaguɗu, ɗa aza a Urushelima a gbaɓai kaci adama a na una yi. Ɗa u sumai a kubana a Lakishi, ama ɗa a̱ suki uma a banai una ni ɗe.

\VS{28}Ɗa a ɗikai keven ki ikyamba ka̱ ni odoku, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ ubuta̱ u na a̱ ciɗa̱ngi esheku a̱ ni a̱ likuci i Yahuda.




\par }\Chap{26}{\SH Uziya mogono ma Yahuda
\par }
{\R (2 Ng 14:21-22; 15:1-7)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ɗa aza a Yahuda ra̱ka̱ a ɗikai Uziya vuza va a̱ya̱ kupa n a̱ta̱li, ɗa a zuwai ni wo okpoi mogono a̱ una̱ we esheku a̱ ni Amaziya.

\VS{2}U maꞋasakai likuci i Ilatu ɗa u bonokoi i ɗa a iɗika i Yahuda, a na Amaziya u kuwa̱i.

\VS{3}Uziya wi ta̱ n a̱ya̱ kupa n a̱ta̱li ayin a na wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ amangerenkupa n ere. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa Jekoliya, a̱yi vuza va aza a Urushelima ɗa.

\VS{4}Ɗa u yaꞋin i na i gaꞋin u Vuzavaguɗu, tsu na esheku a̱ ni Amaziya u yaꞋin.

\VS{5}U bonoko ta̱ ka̱ɗu ka̱ ni a̱ ubuta̱ u kula̱nsa̱ Ka̱shile, a ayin e keneki Zakariya vuza na u yotsongi ni kutono wila̱ u Ka̱shile. A makyan ma na baci u tonoi Vuzavaguɗu mayin, Ka̱shile ki ta̱ e kuneke yi ulyaꞋi.


\par }{\PP \VS{6}Ɗa u banai u yaꞋin kuvon n aza a Filisitiya, u ɓosoi nshilya n Gatu n Jabune n Ashidodu. Ɗa u maꞋi likuci a uɓon u Ashidodu n ubuta̱ u yoku kpamu a̱ ka̱tsuma̱ ka Filisitiya.

\VS{7}Ɗa Ka̱shile ka̱ ɓa̱nka̱i Uziya u lyaꞋi aza a Filisitiya, n aza a Araba aza a na i a̱ ida̱shi a̱ likuci i Guru-baꞋalu n aza a Meyuniya.

\VS{8}Ɗa aza a Amona a tsupai utafu le u Uziya. Ɗa kula ku Uziya ku ka̱ra̱Ꞌi a kubana a iɗika i Masar ra̱ka̱, adama a na u tsurukpa ta̱ ka̱u.

\VS{9}Na lo ɗa koci ba, Uziya u maꞋi nshilya mu ugaɗi a Urushelima, a̱ utsutsu u mogon n utsutsu u ka̱ra̱Ꞌa̱ derere o mogon ma mashilya ma, ɗa u kanzai le.

\VS{10}Ɗa kpamu u maꞋin asaka gbagbaꞋin a kakamba koɓolo n ayinva a̱ mini n a̱bunda̱i, adama a na wi ta̱ n ilikuzuwa ya̱ a̱bunda̱i aginda n a̱ra̱Ꞌa̱. Wi ta̱ kpamu n aza a zamalinga a na i a kuyaꞋanka yi ulinga ashina a itacishi a̱ ni a na i aginda n a na i a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱, adama a na a̱yi kacimbi kaꞋa mayin.

\VS{11}Uziya wi ta̱ n ka̱tsura̱ ko ovonshi eyevi o kuvon, a na i lo ka̱tsura̱-ka̱tsura̱ tsu na Jeyiyelu kaɗani n kovonshi vo osoji MaꞋaseya e kecei le. A yaꞋan ta̱ nannai n utsura u tsugono tsu Hananiya kovonshi kagbayin ko mogono.

\VS{12}Ka̱bunda̱i ko ovonshi a na a fuɗai kuvon tsu na i a iꞋuwa yi ikaya i le i ta̱ uma a̱kpa̱n e re n amangatawa̱nta̱li, (2,600).

\VS{13}A̱ kucina̱ ko ovonshi a nampa, osoji a̱kpa̱n amangatawantatsu n e cindere n amangatawantawun (307,500), i ta̱ lo eyevi o kuvon a na i n utsura u na a̱ ɓa̱nka̱ mogono a̱ ubuta̱ wi irala i ni.

\VS{14}Ɗa Uziya u la̱nsa̱i nra̱ga̱ nu nsara, nu nkun mi iyum nu ntogu mi iyum n utan n atali a̱ ka̱vimgba̱tsu n a̱bunda̱i.

\VS{15}Punu a Urushelima ɗa u yaꞋin i ucanuku u na aza uyevi a yaꞋin, i na a kuzuwa ɗe gaɗi va asaka n ubuta̱ wa akambu wa asaka adama na a taɗuku aya n atali a bunda̱i. Adama ili nampa, ɗa kula ku ni ku ka̱ra̱i uduniya dem, adama a na u ciya̱ ta̱ uɓa̱nki wa a̱bunda̱i, ɗa tana wo okpoi vuza vu tsura.


\par }{\SH A takacikai Uziya adama a̱ra̱ɗi a̱ ni
\par }
{\PP \VS{16}Ama a na Uziya we enei u tsurakpa ta̱ mayin, ɗa u gita̱i a̱ra̱ɗi, ɗa tana a zamaka ni kadama. Adama a na u yaꞋan ta̱ unambi wu usuɓi a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni, ali u uwai A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu adama a na u songu ili i ma̱gula̱ni a katalikalyuka n ka̱ci ka̱ ni.

\VS{17}Ɗa Azariya ganu koɓolo n anan ganu a Vuzavaguɗu uma amangatawa̱na̱shi o tonoi ni punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a.

\VS{18}Ɗa a dana ni, <<U gaꞋan avu Uziya n ka̱ci ka̱ nu vu songu ili i ma̱gula̱ni u Vuzavaguɗu ba. Na lo va ulinga u anan ganu u ɗa kumaci ku Haruna, ele na erengi adama a na a yaꞋan ulinga u nanlo koci. Uta̱ punu o mololo ma ciɗa ma, adama a na vu yaꞋan ili i singai ba. Nanai va vi a̱ kuciya̱ tsugbayin u Vuzavaguɗu Ka̱shile ba.>>

\VS{19}Ɗa Uziya u yaꞋin wupa, a̱yi kashani ɗevu n katalikalyuka adama a na u songu ili i ma̱gula̱ni punu A̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, a̱yi uɓa̱ni m mevene mo kusongu ili i ma̱gula̱ni ekiye a̱ ni n wupa, ɗa mɓa̱la̱ mu ukutu n ka̱na̱i ni a̱ kuca̱n a̱ a̱shi a anan ganu punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu e kelime ka katalikalyuka ko kusongu ili i ma̱gula̱ni.

\VS{20}Ana Azariya ganu vu gbayin n anan ganu a na a buwai indanai ni, ɗa enei mɓa̱la̱ mu ukutu n ka̱na̱ yi ta̱ a̱ kuca̱n, ɗa utuka̱ ni pulai n moloko, a̱yi feu o moloko wu uta̱ adama a na Vuzavaguɗu u lapa yi ta̱.

\VS{21}Ɗa Uziya u yongoi nu mɓa̱la̱ mu ukutu ali a kanna ka na u kuwa̱i. U yongoi endeꞋen ni, u doku u uwa punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavuguɗu, adama a na wi ta̱ n ukutu. Ɗa Jotam kolobo ka̱ ni ka̱ la̱na̱i kpaꞋa ku mogono ka, kpamu a kulyaꞋa tsugono tsu uma a̱ likuci a.

\VS{22}Ulinga u Uziya u na u buwai ili i na i ɗikai a̱ ugiti ali a kubana a ukocishi, keneki Ishaya kolobo ka Amozu ɗa u ɗanai i ɗa.

\VS{23}Ɗa Uziya u bankai ukpisa̱ ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni ɗevu n ubuta̱ u na a̱ tsu ciɗa̱ngu ngono, ama a̱ ciɗa̱ngi punu ba, adama a na uma a dana ta̱ <<A̱yi vuza vu ukutu ɗa.>> Ɗa Jotam kolobo ka̱ ni ko okpoi mogono a̱ una̱ u ni.




\par }\Chap{27}{\SH Jotam wo okpoi mogono ma Yahuda.
\par }
{\R (2 Ng 15:35-38)

\par }{\PP \VerseOne{1}Jotam wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga n a tawun a na wo okpoi mogono, ɗa u lyai tsugono a Urushelima a̱ya̱ kupa n a̱ta̱li. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni Jerusha mekere ma Zadoku.

\VS{2}Ɗa Jotam u yaꞋin ili i na i gaꞋin u Vuzavaguɗu, tsu na esheku a̱ ni Uziya u yaꞋin, ama a̱yi u uwa A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu adama a na u songu ili i ma̱gula̱ni tsu a̱ ni ba. Ama ɗa uma a lyaꞋi kelime n ka gbani-gbani ke le.

\VS{3}A̱yi ɗa u maꞋasakai utsutsu u gaɗi wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a vuzavaguɗu u na wi a̱ ubuta̱ u na u laꞋi n ugaɗi ɗa kpamu u yaꞋin kumaꞋa ka̱ a̱bunda̱i a mashilya ma na mo tonoi n tsu kaginda ka Ofelu.

\VS{4}Ɗa u maꞋansai likuci yi uɓon wa aginda a Yahuda, ɗa kpamu u maꞋin nshilya mu gaɗi a̱ ubuta̱ u na wi kutsun.

\VS{5}Jotam kpamu u yaꞋan ta̱ kuvon n aza a Amona ɗa u ciya̱i ulyaꞋi. A̱ ka̱ya̱ ka nanlo ka, ɗa u zuwai aza a Amona a tsupai utafu wa azurufa kilo a̱kpa̱n a tatsu n amangatawa̱na̱shi, (3,400) n aburuma a alkama ka̱kpa̱n, n aburuma a Bale feu ka̱kpa̱n (1,000). Ta aza Amona a̱ ka̱na̱i kutsupa nanai a̱ ka̱ya̱ ka̱ i re n ka̱ya̱ ka tatsu.

\VS{6}Ɗa Jotam u ka̱na̱i kutsurukpa adama na u yaꞋan ta̱ ili i na i gaꞋin a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni.

\VS{7}Ulinga u na u buwai u Jotam n kuvon ku na u yaꞋin n tsu na u yaꞋin tsugono ci ni, yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono mi Isaraila n Yahuda.

\VS{8}Jotam wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga n a tawun a na wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kupa n a̱ta̱li.

\VS{9}Jotam u bankai ukpisa̱ ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Dawuda. Ɗa Ahazu kolobo ka̱ ni ko okpoi mogono a una̱ u ni.




\par }\Chap{28}{\SH Ahazu wo okpoi mogono ma Yahuda
\par }
{\R (2 Ng 16:1-4)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ahazu wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga a na wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kupa n a̱ta̱li. Ama u yaꞋan ili i singai u Vuzavaguɗu tsu na akaya a̱ ni Dawuda u yaꞋin ba.

\VS{2}Ama ɗa u tonoi uye wu ngono mi Isaraila. ali ɗa u yimai ululu a̱ma̱li a Balu a dama a na u yaꞋanka le tsugbashi.

\VS{3}ɗa kpamu u songi kuneꞋe ka alyuka a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Beni vu Hinomu, ɗa u songi muku n ni tsu kuneꞋe ka alyuka akina, o kutono uye wu ili yi unata wu uduniyan u na Vuzavaguɗu u lokoi adama aza a Isaraila.

\VS{4}Ɗa u yaꞋin alyuka n kuneꞋe ku kusongu ki ili i ma̱gula̱ni a̱ ubuta̱ wa̱ nva̱li aginda n na n gaꞋin ba, n ulu a̱miꞋin a nɗanga dem.

\VS{5}Adama a nannai ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni ka neke ni ekiye o mogono Haram. Ɗa aza a Haram a lyaꞋi ni n kuvon ɗa a̱ pura̱i aza a̱ ni n a̱bunda̱i a bankai tsugbashi ɗa a bankai le a iɗika i Dimaska. Ɗa kpamu Ka̱shile ko doku ke neke ni ekiye a Peka mogono mi Isaraila, ɗa unai osoji aza a Yahuda n a̱bunda̱i.

\VS{6}A kanna kete Peka kolobo ka Ramaliya ka unai osoji a̱kpa̱n amangatawun n kamanga, (120,000) aza a Yahuda. Adama a na aza a Yahuda a̱ ka̱sukpa̱ ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ki isheku i le.

\VS{7}Zikiri kovonshi ka gbayin ka aza a Ifirayimu ka unai MaꞋaseya kolobo ko mogono Ahazu, n Azirikam vuza kula̱na̱ kpaꞋa ku mogono n Elikana ka̱ɓa̱nki ko mogono.

\VS{8}Ɗa aza a Isaraila a pura̱i agbashi a na e remei, uma a̱kpa̱n amangatawenre, (200,000) a̱ma̱ci n olobo nu nkere ma aza a Yahuda. Ɗa kpamu a̱ pura̱i ucanuku u gbani a kubanka a Samariya.


\par }{\SH Kene ku Odedu
\par }
{\PP \VS{9}Ama keneki ka Vuzavaguɗu ko yoku ki ta̱ lo vuza kula Odedu. Ɗa wu uta̱i u gasai n osoji a Isaraila a na o bonoi a Samariya. Ɗa u danai le, <<Vuzavaguɗu, Ka̱shile ki ikaya i ɗa̱ ke neke ta̱ aza a Yahuda ekiye a̱ ɗa̱ adama a na wi ta̱ a wupa n e le, ɗa u nekei le e kiye a̱ ɗa̱. Ama ɗa yi unai le n wupa u na u yawai gaɗi Ka̱shile.

\VS{10}Kpamu gogo na yi ta̱ ukuna u na i bonoko a na ya aza a Yahuda n aza Urushelima ali n a̱ma̱ci okpo agbashi a̱ ɗa̱. Ama i cinukpa ta̱ a na i nusakai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱?

\VS{11}Gogo na panakai mu. Bonokoi n aza a na i pura̱i va, ele feu aza a̱ ɗa̱ a ɗa, Adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ a wupa n a̱ ɗa̱.>>

\VS{12}Ɗa aza e kelime o yoku a kumaci ku Ifiraimu, Azariya kolobo ka Jehohanan m Berekiya maku ma Meshilemotu, n Jehezekiya maku ma Shalum n Amasa kolobo ka Hadalayi, a̱ ushuki n kadanshi ko Odedu. Ɗa a dansukai aza a na o bonoi n ubuta̱ u kuvon wa.

\VS{13}A danai, <<Ka̱ta̱ i uka n aza a na i remei a̱ ubuta̱ u kuvon wa punu na ba, adama a na yi ta̱ a kuzamaka tsu kadama u Vuzavaguɗu. Ko i ciga ta̱ i doku unushi n ka gbani-gbani u Vuzavaguɗu? Ko gogo na u yaꞋan ta̱ ɗe wupa ka̱u n aza a Isaraila.>>

\VS{14}Ɗa osoji a a̱ ka̱sukpa̱i agbashi a na a̱ pura̱i va n ucanuku wa e kelime ka uma n aza a gbagbain.

\VS{15}Ɗa aza a gbagbain a na e ɗekei ula e le a̱ ɗa̱nga̱i e peciki ucanuku u na osoji a a̱ pura̱i ɗa o bonokoi agbashi a na i oshomboɗi. E nekei le akashi n ataka n ilikulyaꞋa n i kusoꞋo, ɗa a̱ za̱Ꞌi untsu e le n maniꞋin ma zaitu. Ɗa a ɗikai aza a na i n utsura ba a gaɗi vu njaki, o soki le o kubonoko e Jeriko, likuci yi nshuwa n dabino a̱ ubuta̱ u na aza e le i. Ɗa yeve o bonoi a Samariya.

\VS{16}A makyan ma nanlo mogono Ahazu u la̱nsa̱ ta̱ uɓa̱nki u mogono ma aza Asiriya.

\VS{17}Adama a na osoji aza a Edom o doku ta̱ a banka aza a Yahuda n kuvon, ɗa a̱ pura̱i agbashi a lazakai.

\VS{18}Ɗa aza a Filisitiya tankpamu a bankai likuci i wa waꞋa i na yi a uɓon wu nsasan n na mi a uɓon ɗakai wa aza a Yahuda, ɗa isai likuci i Betu-shemeshi n Ayijalon n Gederotu, Soko n likuci i wawaꞋa i ni, Timina n likuci i wawaꞋa i ni, Gimuzo feu n likuci i wawaꞋa i ni. Ɗa aza a Filisitiya a̱ da̱sa̱ngi punu a̱ likuci ya.

\VS{19}Ɗa Vuzavaguɗu u zuwai aza a Yahuda a̱ ciya̱i ugoyi adama Ahazu mogono ma Yahuda, adama a na u zuwa ta̱ aza a Yahuda a yaꞋan u nushi, ɗa kpamu u yaꞋin ili yi unambi wu usuɓi u Vuzavaguɗu.

\VS{20}Kucikpa ɗa Tigilatu-pelisa mogono ma Asiriya ma tuka̱i ni kuvon, ɗa u takacikai ni a na wa̱ kuɓa̱nka̱ yi.

\VS{21}Ɗa Ahazu u pura̱i ucanuku u ciɗa n a̱bunda̱i u wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu n kpaꞋa ku mogono n iꞋuwa ya aza a gbagbaꞋin a̱ likuci, ɗa u nekei mogono ma Asiriya, ama n nanai dem na lo u ɓa̱nka̱ yi ba.

\VS{22}Ama n atakaci a na mogono Ahazu wi e ku ene a makyan ma nanlo, ɗa u doku u lyaꞋi kelime n unambi wu usuɓi u Vuzavaguɗu.

\VS{23}Ɗa u yaꞋin alyuka wa̱ a̱ma̱li aza a Dimaska aza a na lyaꞋi ni n kuvon, ɗa u danai,<<Adama a na a̱ma̱li a a̱ ɓa̱nka̱ ta̱ ngono ma aza Asiriya ali a lyaꞋi mu n kuvon, mpa feu n ku neke le ta̱ alyuka adama a na a̱ ɓa̱nka̱ mu.>> Ama a na a̱ ɓa̱nka̱i ɗa kucikpa a zamaka ni kadama, a̱yi n aza a Isaraila ra̱ka̱.

\VS{24}Ɗa Ahazu kpamu u doku u ɓolongi ucanuku u wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile ra̱ka̱ a̱ ubuta̱ u te ɗa u u ɓosoi u ɗa. ɗa u gbagurai utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu a, ɗa u makai ka̱ci ka̱ ni atalialyuka a̱ ubuta̱ dem a Urushelima.

\VS{25}Likuci dem a Yahuda, Ahazu u maꞋin nva̱li ma̱ a̱ma̱li adama a kuyaꞋanka le alyuka o kusongu. Ɗa u zuwai Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i ni kuyaꞋan wupa ka̱u.

\VS{26}Ulinga u na u buwa u Ahazu, n tsu na u lyaꞋi tsugono ci ni ili i na i ɗikai a̱ ugiti ali a kubana a ukocishi, yi ta̱ uɗani a katagarda ko ngono n Yahuda n mi Isaraila.

\VS{27}Ɗa mogono Ahazu u bankai ukpisa̱ ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Urushelima. Ama a̱ ciɗa̱ngi a̱ ubuta̱ u na a̱ ciɗa̱ngi ngono mi Isaraila ba. Ɗa Hezekiya kolobo ka̱ ni ko okpoi mogono a̱ una̱ u ni.




\par }\Chap{29}{\SH Tsugono tsu Hezekiya mogono ma Yahuda
\par }
{\R (2 Ng 18:1-3)

\par }{\PP \VerseOne{1}Hezekiya u gita̱i tsugono a̱yi n a̱ya̱ kamanga n a tawun, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kamanga n kuci. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa Abija, mekere ma Zakariya.

\VS{2}Ɗa u yaꞋin ili i na i gaꞋin u Vuzavaguɗu, tsu na Dawuda esheku a̱ ni a yaꞋin.


\par }{\SH Hezekiya u doku u ɓa̱yuwa̱i A̱Ꞌisa̱ a gbayin
\par }
{\PP \VS{3}A̱ ka̱ya̱ ku ugiti ko tsugono tsu Hezekiya, o wotoi u iyain ɗa Hezikaya u ɓa̱yuwa̱i utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu u lapulasakai a ɗa ra̱ka̱.

\VS{4}Ɗa u ɗekei anan ganu n aza e Levi a bana a gasa n a̱yi a ulanga u na wi uɓon u kasana.

\VS{5}ɗa udani le. <<Panakai mu a̱ɗa̱ aza e Levi, gogo na erengi ka̱ci ka̱ ɗa̱ ciɗa, ka̱ta̱ kpamu yi erengu kpaꞋa ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i ɗa̱, yi utuka̱ ili yi unata i na yi punu ra̱ka̱ a̱ ubuta̱ u ciɗa wa.

\VS{6}Adama a na ikaya i tsu i yaꞋan ta̱ unambi wu usuɓi, a yaꞋan ta̱ ka gbani-gbani u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu. A̱ ka̱sukpa̱ yi ta̱ ɗa a vadalukpakai A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu kucina̱,

\VS{7}A gbagurai utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ wa ɗa a̱ kima̱sa̱i nkuni, ɗa a̱ ka̱sukpa̱i ku songu ili i ma̱gula̱ni n kuyaꞋan kuneꞋe ku kusongu a̱ ubuta̱ u ciɗa u Ka̱shile ki Isaraila.

\VS{8}Adama nannai ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin wupa n aza a Yahuda n aza a Urushelima. Ɗa u zuwai le okpoi n wovon ili i mereve n ma̱ka̱n tsu na yi e kene n a̱shi a̱ ɗa̱.

\VS{9}Adama a ili nampa una ta̱ ikaya i tsu n kotokobi, muku n tsu n a̱ma̱ci a̱ tsu a bankai le ugbashi.

\VS{10}Anana n sheshe ta̱ n yaꞋan uzuwakpani n Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, adama a na wupa wa̱ a̱bunda̱i u na wi a kuyaꞋan n a̱tsu u vaku.

\VS{11}Muku mo olobo n va̱, ka̱ta̱ i yaꞋan ugulani n kakuna ka nampa ba. Adama a na Vuzavaguɗu u zagba ta̱ i shamgba e kelime ka̱ ni, i yaꞋanka yi ulinga, i yaꞋanka yi kuneꞋe ku kusongu ki ili i ma̱gula̱ni.>>


\par }{\PP \VS{12}Ɗa aza e Levi a nampa a̱ gita̱i ulinga gogolo, a kumaci ku Kohatu: ele ɗa Mahatu maku ma Amasayi n Juwelu maku ma Azariya. A kumaci ku Merari, Kishu maku ma Abudi, n Azariya maku ma Jehalele. A kumaci ku Geshon, Jowa maku ma Zima, n Adini maku ma Jowa.

\VS{13}A kumaci ku Elizafan ɗa a ɗikai Shimiri n Jeyiyelu. A kumaci ku Asafa a ɗikai Zakariya n Mataniya.

\VS{14}A kumaci ku Heman a ɗikai Jehiyelu n Shimeyi. A kumaci ku Jedutun a ɗikai Shemaya n Uziyelu.

\VS{15}Uma a nampa o ɓolongi aza e le aza e Levi ɗa a takpakai ka̱ci ke le nshinda̱, tsu na mogono ma danai, o kutono kadanshi ka Vuzavaguɗu, adama a na a takpa nshinda̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu

\VS{16}Ɗa anan ganu a uwai A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu adama erengu a ɗa ka̱ta̱ utuka̱ ili yi unata i na a cinai punu dem. Ana utuka̱i i ɗa, ɗa a zuwai u ɗa a ulanga wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, ɗa aza e Levi a̱ pura̱i u ɗa a̱ va̱ma̱i a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Kidiron.

\VS{17}A kanna ka iyain ko wotoi u iyain, ɗa a̱ gita̱i ukuna u kerengu. Ɗa a kanna ka̱ kunla̱i a yawai e keteshe ka ulanga wu u pulai u kpaꞋa wa. Ɗa o doki ayin kunla̱i e ku erengu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu a, ɗa o kotsoi a kanna ka kupa n ka̱ta̱li ko wotoi u iyain.

\VS{18}Ɗa aza e Levi a banai u mogono Hezekiya ɗa a danai, <<Tsu erengu ta̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu a ra̱ka̱, n katalikalyuka o kusongu n ucanuku u ni dem, n kirukpa ku boroji vu ciɗa n ucanuku u ni ra̱ka̱.

\VS{19}Ucanuku u na mogono Ahazu u la̱nga̱sa̱i a ayin o tsugono a̱ ni, a ayin a na wi a unambi wu usuɓi, tsu lapula ta̱ u ɗa, ɗa kpamu tsu erengi le. Gogo na ucanuku wa wi ta̱ ɗe e kelime ka katalikalyuka ka Vuzavaguɗu.>>

\VS{20}Ɗa mogono Hezekiya u ɗa̱nga̱i m kpasani u ɓolongi nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n likuci ma, ɗa a lazai a kubana A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu.

\VS{21}Ɗa a̱ tuka̱i n obomburon e cindere, n a̱giri e cindere, nu ngiri n cindere nu nga̱ji n cindere. Nnama n nampa ra̱ka̱ e neke ta̱ n ɗa adama e kuneꞋe ku unushi u tsugono n ku uma a iɗika i Yahuda n ku ubuta̱ u ciɗa. Ɗa mogono Hezekiya u zuwai anan ganu kumaci ku Haruna, a yaꞋan alyuka a katalikalyuka ka Vuzavaguɗu.

\VS{22}Ɗa a kiɗai obomburon a, ɗa anan ganu isai mpasa ma, a vishangi n ɗa a katalikalyuka ka. Ɗa kpamu a kiɗai a̱giri a vishangi mpasa ma a katalikalyuka ka. Ɗa kpamu a kiɗai ngiri a vishangi mpasa n le a katalikalyuka ka.

\VS{23}Ɗa a̱ tuka̱i nu nga̱ji adama e kuneꞋe ku unushi u mogono Hezekiya n ka uma, ɗa a kiyangi ki le ekiye.

\VS{24}Ɗa anan ganu a kiɗai nga̱ji ma, ɗa a yaꞋin alyuka e kuneꞋe ku unushi, ɗa a vishangi mpasa ma a katalikalyuka ka, adama a kutakpa unushi wa aza a Isaraila, mogono Hezekiya ɗa u nekei kadanshi u danai, a yaꞋan alyuka o kusongu n kuneꞋe ku unushi a adama aza a Isaraila ra̱ka̱.


\par }{\PP \VS{25}Ɗa mogono ma zuwai aza e Levi A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, a waꞋi ugogi n aza a umolu n aza agundari. U yaꞋin tsu na Vuzavaguɗu u dansai a̱ una̱ u Dawuda n Gadu vuza kene ku mogono n Natan keneki.

\VS{26}Ɗa aza e Levi a shamgbai n ucanuku u tsuwaꞋi n wi ilikushi u Dawuda, anan ganu tamkpamu n igbala.

\VS{27}Ɗa Hezekiya u zuwai a yaꞋan alyuka o kusongu a katalikalyuka ka. Ana a̱ gita̱i kuyaꞋan alyuka o kusongu a, ɗa a cananai ishipa i kucikpa Vuzavaguɗu, a̱ lika̱i igbala n ucanuku wi ilikushi i na i buwai ucanuku wi waꞋashi i Dawuda mogono mi Isaraila.

\VS{28}Ɗa koɓolo ka uma ka ra̱ka̱ a cikpai Vuzavaguɗu, aza a ishipa a kuyaꞋan ishipa, aza a ilikushi a̱ kulika̱ igbala. A̱ ka̱na̱i kuyaꞋan nanai ali ayin a na o kotsoi kuyaꞋan alyuka o kusongu a.

\VS{29}Ana o kotsoi kuyaꞋan alyuka a, ɗa mogono n aza a na i koɓolo n a̱yi a̱ kuɗa̱ngi a cikpai Ka̱shile.

\VS{30}Ɗa mogono Hezekiya nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ a zuwai aza e Levi a̱ ka̱na̱ kuyaꞋan ishipa i kucikpa Vuzavaguɗu n kadanshi ka Dawuda n ka Asafu keneki. Ɗa a yaꞋin ishipa i kucikpa n ma̱za̱nga̱ ɗa a̱ kuɗa̱ngi a cikpai Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{31}Ɗa Hezekiya u danai, <<Gogo na a̱ ɗa̱ aza a Yahuda a na yi erengi ka̱ci ka̱ ɗa̱ u Vuzavaguɗu, ta̱wa̱i ɗevu i neke alyuka n kuneꞋe ku kucikpa A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu.>> Ɗa koɓolo ka uma ka a̱ tuka̱i n alyuka n kuneꞋe ku kucikpa. N yaba dem vu na ka̱ɗu ka̱ ni ka cikalai a̱ tuka̱i n kuneꞋe ku kusongu.

\VS{32}Ka̱bunda̱i ka alyuka a na uma a̱ tuka̱i ka ɗaɗa, obomburon amangatatsunkupa, (70) n a̱giri amangatawun (100), nu nkyon amangatawenre (200). Nnama n nampa ra̱ka̱ adama e kuneꞋe ku kusongu u Vuzavaguɗu.

\VS{33}Nnama n na erengi adama alyuka a, ɗaɗa obomburon amangatawa̱nta̱li, (600), n nkyon nu nraɗika a̱kpa̱n a tatsu, (3,000).

\VS{34}Ama anan ganu i n a̱bunda̱i ba, a̱ gusa̱i adama a na fuɗa a minya nnama ma alyuka o kusongu a ra̱ka̱ ba, ɗa otoku e le aza e Levi a̱ ɓa̱nka̱ le ali o kotsoi ulinga wa, anan ganu a na a buwai erengi ka̱ci ka̱ le. Aza e Levi a fuɗa ta̱ a̱ ɓa̱nka̱ anan ganu ulinga wa, adama a na a laꞋa ta̱ anan ganu ku erengu ka̱ci ke le n ka̱ɗu ke te.

\VS{35}Babu biꞋi kuneꞋe ku kusongu ka̱ a̱bunda̱i ka, kuneꞋe ki ili i kusoꞋo ki ta̱ lo n kuneꞋe ku ushuma adama ida̱shi i ma̱ta̱na̱. Ta o bonokoi a̱ga̱nda̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu nannai.

\VS{36}Ɗa Hezekiya n koɓolo ka uma ra̱ka̱ a yaꞋin ma̱za̱nga̱ adama ili i na Ka̱shile ka yaꞋankai uma a̱ ni. Adama a na a yaꞋan ta̱ ili ra̱ka̱ n ku te.




\par }\Chap{30}{\SH O foɓuso adama a̱ ka̱ɗiva̱ kupasamgbanai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Hezekiya u suꞋuki aza a Isaraila n akaka n aza a Yahuda ra̱ka̱, ɗa kpamu u ɗanakai kumaci ku Ifiraimu n ku Manasa katagarda ka akaka. U banuki yaba dem vu le a̱ ta̱wa̱ a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu a Urushelima adama a na a yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai u Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila.

\VS{2}Adama a na mogono nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n koɓolo ka uma a zuwa ta̱ kadanshi a na a kuyaꞋan ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai ka o wotoi u ire.

\VS{3}Adama a na a fuɗa a yaꞋan ka̱ɗiva̱ ka a makyan ma na a kiwanai ba, adama a na anan ganu a na erengu ka̱ci ke le ka a yawa ba, kpamu uma o ɓolongu a Urushelima ba.

\VS{4}E kene ku mogono Hezekiya n koɓolo ka uma ka enei kakuna ka yaꞋan ta̱ mayin.

\VS{5}Ɗa a zuwai a sala wila̱ a Isaraila ra̱ka̱, a Biyasheba a kubana a Dan, e kuɗeke uma a̱ ta̱wa̱ a Urushelima a yaꞋan ka̱ɗiva̱ ku pasamgbanai u Vuzavaguɗu, Ka̱shile ki Isaraila. Adama a na ka̱ta̱ a saꞋwa kuyaꞋan ka̱ɗiva̱ n uma n a̱bunda̱i tsu nanlo ba tsu na wi a uɗani.

\VS{6}Tsu na mogono ma danai, ɗa muku mu usuki n ka̱ra̱Ꞌi iɗika yi Isaraila n Yahuda n atagarda akaka a na i a kudansa. <<A̱ɗa̱ uma a Isaraila, bonoi u Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Ibirahi n ki Ishaku n ki Isaraila ɗaɗa Yakubu. Bonoi adama a na Ka̱shile ko bono ta̱ wa̱ ɗa̱, a̱ɗa̱ na i buwai i lakai ekiye aza Asiriya.

\VS{7}Ka̱ta̱ yi okpo ci ikaya i ɗa̱ n aza a̱ ɗa̱ ba, ele na a yaꞋankai Vuzavaguɗu unambi wu usuɓi Ka̱shile ki ikaya i le, ɗa u bonokoi le agali tsu na yi e kene n ka̱ci ka̱ ɗa̱.

\VS{8}Ka̱ta̱ i yaꞋan ugbamukaci tsu na ikaya i ɗa̱ i yaꞋin ba, ama nekei ka̱ci ka̱ ɗa̱ u Vuzavaguɗu. Ta̱wa̱i A̱Ꞌisa̱ a agbayin a Vuzavaguɗu a̱ ubuta̱ u na wu erengi ko wannai. I cikpa Vuzavaguɗu adama a wupa wa̱ a̱bunda̱i u na wi nu ɗa adama a̱ ɗa̱ u vaku.

\VS{9}Adama a na i kpatalai baci i bonoi u Vuzavaguɗu, aza a̱ ɗa̱ n muku n ɗa̱ i ta̱ a̱ kuciya̱ mapasa ma singai wa aza a na e remei le, ka̱ta̱ a̱ ka̱sukpa̱ le o bono a iɗika ya, adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ vuza kasingai ɗa vuza va asuvayali. Ɗa baci i bonoi wa̱ ni, wi a kutakpaka ɗa̱ a̱shi ba.>>

\VS{10}Ɗa tana muku mu usuki ma a bankai n akaka a, a̱ ubuta̱ dem, a̱ ka̱ra̱Ꞌi likuci-likuci a uɓon wa aza a Ifiraimu n Manasa, ali a kubana ɗe a Zabaluna, ama ɗa uma a o zoꞋoshi le n kugoyi le.

\VS{11}Ama dem n nanai, uma o yoku a Asheru n aza a Manasa n aza a Zabalun o goyoi ka̱ci ka̱ le ɗa a banai Urushelima.

\VS{12}A makyan ma nanlo kukiye ku Ka̱shile ki ta̱ wa aza a Yahuda, ɗa u nekei le ka̱ɗu kete adama a na o tono kadanshi ko mogono nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ a danai, ɗa kpamu o kutonoi kadanshi ka Vuzavaguɗu.


\par }{\SH Ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai
\par }
{\PP \VS{13}O wotoi u i re, ɗa koɓolo ka uma n a̱bunda̱i o ɓolongi a Urushelima adama a na a yaꞋan ka̱ɗiva̱ ko boroji vu babu yisiti.

\VS{14}Ɗa uma a̱ ɗa̱nga̱i a̱ muɗa̱i atalialyuka a na i punu a Urushelima n atalialyuka o kusongu ili i ma̱gula̱ni ɗa a banai a̱ va̱ma̱i a ɗa a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Kidiron.

\VS{15}Ɗa a kiɗai ma̱giri ma̱ ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai a kanna ka kupa n ka̱ na̱shi ko wotoi u ire. Ɗa anan ganu n aza Levi a na erengi ka̱ci ka̱ le ba a panai wono ɗa erengi ka̱ci ka̱ le ɗa a̱ tuka̱i n kuneꞋe ku kusongu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu.

\VS{16}Ɗa e remei ulinga u le A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, tsu na wila̱ u Musa u dansai vuma vu Ka̱shile. Ɗa anan ganu a vishangi mpasa n na aza e Levi e nekei le.

\VS{17}Ana uma n a̱bunda̱i o koɓolo ka erengu ka̱ci ke le ba, nannai va wo okpo ta̱ mayun a aza e Levi a kiɗaka yaba dem ngiri n ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai adama aza a na i ciɗa ba. adama a na erengu n ɗa u Vuzavaguɗu.

\VS{18}Ko a na wo okpoi uma a na uta̱i kumaci ku Ifiraimu n ku Manasa n ku Isaka n ku Zabalun erengu ka̱ci ka̱ le ba, n nanai dem a lyaꞋa ta̱ ili i ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai, ko a na wo okpoi derere ɗa ba tsu na wila̱ u Musa u dansai. Ama mogono Hezekiya u yaꞋanka le ta̱, avasa u danai, <<YaꞋan Vuzavaguɗu vuza kasingai u cinukpaka yaba dem unushi u ni,

\VS{19}vuza na baci u nekei ka̱ɗa̱ ka̱ ni, kula̱nsa̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i tsu, ko a na wu erengu ka̱ci ka̱ ni ciɗa tsu na wila̱ wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu o tonoi ba.>>

\VS{20}Ɗa tana Vuzavaguɗu u panai avasa a Hezekiya ɗa u potsotongi uma a.

\VS{21}Ɗa aza a Isaraila a banai a Urushelima a yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka boroji vu babu yisiti ali ayin e cindere m ma̱za̱nga̱ magbayin, aza e Levi n anan ganu a cikpai Vuzavaguɗu kanna lakam, n a yaꞋin ishipa n ucanuku u tsuwaꞋi u Vuzavaguɗu.

\VS{22}Ɗa Hezekiya u nekei aza e Levi ra̱ka̱ kadanshi, adama tsu na e nekei ka̱ci ke le a̱ ubuta̱ u kucikpa Vuzavaguɗu. A ka̱tsuma̱ ka ayin e cindere a nampa a lyaꞋi ilikulyaꞋa i ka̱ɗiva̱ i na erengi adama e le n nekei alyuka a̱ ma̱ta̱na̱ n a cikpai Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i le.

\VS{23}Ɗa koɓolo ka uma ka ra̱ka̱ a̱ ushuki kudoku kuyaꞋan ka̱ɗiva̱ ka ayin e cindere kpamu. Ɗa a lyaꞋi kelime n kuyaꞋan ka̱ɗiva̱ ka n ma̱za̱nga̱ ali ayin e cindere.

\VS{24}Ɗa Hezekiya mogono ma Yahuda u nekei koɓolo ka uma ka obomburon ka̱kpa̱n, (1,000) nkyon nu nraɗika a̱kpa̱n e cindere, (7,000) adama alyuka. Ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ feu e nekei o bomburon ka̱kpa̱n, (1,000) nkyon nu nraɗika a̱kpa̱n kupa, (10,000). Ɗa anan ganu n a̱bunda̱i erengi ka̱ci ke le.

\VS{25}Ɗa koɓolo ka aza a Yahuda ra̱ka̱, anan ganu n aza e Levi n koɓolo ka uma ra̱ka̱ aza a na uta̱i a Isaraila, n omoci a na u uta̱i a iɗika yi Isaraila, aza a uduma n omoci a na i a̱ ida̱shi a Yahuda, a yaꞋin ma̱za̱nga̱.

\VS{26}A yaꞋin ma̱za̱nga̱ ma̱ a̱bunda̱i a Urushelima, adama a na ili i na i ɗikai a ayin a Sulemanu kolobo ka Dawuda mogono mi Isaraila, a saꞋwa kuyaꞋan ka̱ɗiva̱ tsu nanlo a Urushelima ba.

\VS{27}Ɗa anan ganu n aza e Levi a̱ ɗa̱nga̱i a zuwakai uma una̱singai, ɗa tana Vuzavaguɗu u panaka avasa e le ɗe gaɗi a̱ ubuta̱ wi ida̱shi u ciɗa u ni.




\par }\Chap{31}{\SH Ofoɓuso a Hezekiya adama anan ganu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ana o kotsoi ka̱ɗiva̱ ka, ɗa aza a Isaraila a na a banai a Urushelima ra̱ka̱ a̱ ka̱ra̱Ꞌi likuci-likuci i Yahuda n i Bayami n i Ifirayimu n i Manasa. Ɗa o ɓosoi a̱ma̱li a Ashera, ɗa a̱ fa̱da̱i nva̱li n atalialyuka. Ɗa aza a Isaraila o bonoi a̱ likuci i le n iꞋuwa i le.

\VS{2}Ɗa mogono Hezekiya u peciki anan ganu koɓolo n aza e Levi ka̱tsura̱-ka̱tsura̱, tsu na a kuyaꞋan ulinga. Aza e kuneꞋe ku kusongu n aza e kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱, a yaꞋan a̱ga̱nda̱ a cikpa Vuzavaguɗu a̱ utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin.

\VS{3}Ɗa mogono feu ma̱ ɓa̱nka̱i le nu nnama ma alyuka o kusongu, a na a ci yaꞋan n usana n kulivi n a kanna ka Ashibi n ko wotoi u savu, n ayin a̱ ka̱ɗiva̱ a na a zuwai, tsu na wila̱ u Vuzavaguɗu u dansai.

\VS{4}Ɗa mogono ma danai aza a na i a̱ ida̱shi a Urushelima e neke anan ganu n aza e Levi ugboku u le, ciya̱ e neke ka̱ci ke le a̱ ubuta̱ u kutono wila̱ u Vuzavaguɗu.

\VS{5}Ana uma a panai kadanshi ka ka̱ ka̱ra̱Ꞌi a̱ ubuta̱ dem, ɗa aza a Isaraila a̱ tuka̱i n ili i na i gita̱i kugeꞋwe ya ashina e le, ma̱kya̱n n maniꞋin n ishigi n ili ya ashina ra̱ka̱. A̱ tuka̱i ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa yi ili dem.

\VS{6}Aza Isaraila n aza a Yahuda a na i a̱ ida̱shi a̱ likuci-likuci i Yahuda feu a̱ tuka̱i n ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ke le ka anaka nu nkyon n ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ki ili i na erengi adama a ulinga u Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le, ɗa a zuwai i ɗa oɓolo-oɓolo.

\VS{7}A̱ gita̱i kuɓolongusu ucanuku wa o wotoi u tatsu ɗa o kotsoi o wotoi u cindere.

\VS{8}Ana Hezekiya nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ ta̱wa̱ enei koɓolo ku ucanuku wa, ɗa a cikpai Vuzavaguɗu n uma a̱ ni aza a Isaraila.

\VS{9}Ɗa Hezekiya we ecei anan ganu n aza e Levi u danai, te ɗai koɓolo ku ucanuku ka nampa ka̱ uta̱i?

\VS{10}Ɗa Azariya ganu vu gbayin vuza vu kpaꞋa ku Zadoku wu ushuki Hezekiya u danai, <<Ili i na i ɗikai a ayin a na uma a̱ gita̱i kutuka̱ n kuneꞋe ku le A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, tsu ci ciya̱ ta̱ ilikulyaꞋa ba̱ri ali i buwa, adama a na Vuzavaguɗu u zuwaka ta̱ uma a̱ ni una̱singai, ɗaɗa i zuwai ɗa tsu buwai n ili n a̱bunda̱i.>>

\VS{11}Ɗa Hezekaya u zuwai a lapula mpon A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, ɗa tana a yaꞋin nannai.

\VS{12}Ɗa a̱ tukai n kuneꞋe ku le, n ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa n ili i na erengi n ka̱ɗu ke te. Ɗa zuwai vuza na u kula̱na̱ ucanuku wa vuza kula Konaniya vuza va aza e Levi ɗa, toku ni Shimeyi tamkpamu wo okpoi ka̱ɓa̱nki ka̱ ni,

\VS{13}aza a na a̱ ɓa̱nka̱i le ulinga wa kpamu ele ɗa, Jehiyelu n Azaziya n Nahatu n Asahelu n Jerimotu n Jozabadu n Eliyelu n Isamakiya m Mahatu m Benaya. Mogono Hezekiya n Azariya ganu vu gbayin va̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu a ɗa a zagbai uma nampa a.

\VS{14}Kore kolobo ka Imuna vuza va aza e Levi vuza kindi ku utsutsu u kasana, a̱yi ɗa a zuwai u la̱na̱ kuneꞋe ku ucigi u ka̱ɗu, ku na a̱ tuka̱i Ka̱shile, a̱yi ɗa kpamu u kupecuku kuneꞋe ku na erengi u Vuzavaguɗu n alyuka a na a laꞋi n ciɗa.

\VS{15}Aza a na a̱ kuɓa̱nka̱ Kore ele ɗa, Eden m Miniyamin, Jesuwa n Shemaya n Amariya n Shekaniya. N ka̱ɗu ke te kaꞋa a̱ ka̱na̱i kupeceke aza e le anan ganu ucanuku ka̱tsura̱-ka̱tsura̱ ke le derere vuza gbayin n maku.

\VS{16}Ɗa kpamu o doku e pecekei muku n ali ma̱ a̱ya̱ a tatsu a kubana gaɗi, aza a na a ɗanai ula e le a katagarda ka kumaci ka aza e Levi, ele na a kuꞋuwa A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu adama a na a yaꞋan ulinga u kanna dem u na e pecekei ka̱tsura̱ ke le.

\VS{17}Ɗa e pecekei anan ganu kuneꞋe, tsu na i a tsumani ci iꞋuwa yi ikaya i le. Aza e Levi a na a yawai a̱ya̱ kamanga n kapashi, e ci neke le ta̱ feu tsu na ulinga u ka̱tsura̱ ke le ki.

\VS{18}Ɗa e peciki ilikulya o koɓolo ka uma ka na a cinai ula e le uɗani a katagarda ka tsumani tsu anan ganu n aza e Levi, n a̱ma̱ci e le n muku n le n wawaꞋa n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱. Adama a na erengu ka̱ci ke le n ka̱ɗu ke te.

\VS{19}Anan ganu tamkpamu, kumaci ku Haruna ku na ki ida̱shi uka̱ra̱Ꞌi n likuci-likuci, a zagba ta̱ ali tsu kula ku likuci dem, a̱ ka̱na̱ kupecuku le ucanuku wa. ali ra̱ka̱ a na ula e le i punu a uɗani a katagarda ka aza e Levi, ɗa e nekei le upeci wu ucanuku u le.

\VS{20}Ta Hezekiya u yaꞋin nannai a iɗika i Yahuda. U yaꞋin ili i na yi derere n usuɓi u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni.

\VS{21}A̱ ka̱tsuma̱ ku ulinga u na Hezekiya u yaꞋin punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, n tsu na wila̱ u Musa n kuyotsongusu ku Vuzavaguɗu, u la̱nsa̱ ta̱ Ka̱shile ka̱ ni n ka̱ɗu ka̱ ni ra̱ka̱. Adama a nannai ɗa u ciya̱i ulyaꞋi u kelime.




\par }\Chap{32}{\SH Senekeribu u takacikai aza a Yahuda
\par }
{\R (2 Ng 18:13-37; 19:14-19, 35-37; Ish 36:1-22; 37:8-38)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ana mogono Hezekiya u kotsoi kakuna ku usuɓi ka na u yaꞋin, ɗa mogono Senekeribu vuza va aza a Asiriya u bankai aza a Yahuda n kuvon. A̱yi n osoji a̱ ni a kambuki likuci yi nshilya adama o kuvon, e kusheshe ku ni wi ta̱ a kulyaꞋa le n kuvon, ka̱ta̱ wi isa le okpo aza a̱ ni.

\VS{2}Ana Hezekiya we enei Senekeribu u tuka̱ ta̱ Urushelima kuvon n,

\VS{3}ɗa u yaꞋin kadanshi nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n likuci n aza e kelime osoji a̱ ni. Ɗa a zuwai kadanshi i ta̱ a̱ ciɗa̱ngu a̱shi a̱ mini a na i uka̱ra̱Ꞌi u likuci. Ɗa tana a̱ ɓa̱nka̱i mogono ma.

\VS{4}Uma n a̱bunda̱i o ɓolongi a̱ ciɗa̱ngi a̱shi a̱ mini a nu nyeneke n na mi e kuyene a kubana a̱pula̱ka̱. Ɗa a danai, <<Adama a̱ yiɗa̱i ɗa tsa̱ kuka̱sukpa̱ mogono ma aza Asiriya u ta̱wa̱ u cina mini ma̱ a̱bunda̱i punu na?>>

\VS{5}Ɗa mogono ma yaꞋin ka̱ɗu ma lapulai nshilya ma a̱ ubuta̱ u na n yikpa̱i. Ɗa u maꞋi nshilya mu ugaɗi ma. Ɗa kpamu u umaꞋi mashilya mo yoku u ka̱ra̱Ꞌi n ma̱ ugiti ma. Ɗa kpamu u lapulasakai a̱ ubuta̱ u kindi u na a shatangi n kayala n uɓon u kasana n Urushelima. Ɗa kpamu u yaꞋin ucanuku u kuvon nu nra̱ga̱ ma̱ a̱bunda̱i.

\VS{6}Ɗa u zagbai ovonshi osoji u tono n uma, u ɓolongi le wa̱ ni a̱ ka̱ba̱nga̱ ka na ki a̱ utsutsu u likuci, ɗa u nekei le kadanshi u danai,

\VS{7}<<Tsurukpai i gbamai asuvu. Ka̱ta̱ i pana wovon ko i rikpa̱ adama mogono ma Asiriya n ka̱bunda̱i ko ovonshi ka̱ ni ba, adama a na utsura u na ci n u ɗa u laꞋa ta̱ u ni.

\VS{8}Wi ta̱ n osoji a̱bunda̱i, ama utsura u ni u uma u ɗa, ama a̱tsu ci ta̱ n Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ka na ka̱ kuɓa̱nka̱ tsu, a̱yi ɗa vuza na wa̱ kushilika̱ adama a̱ tsu.>> Ɗa uma a panai u yoꞋo u kadanshi ka na Hezekiya mogono ma Yahuda u yaꞋin.

\VS{9}M megeshe kenu ɗa Senekaribu mogono ma Asiriya vuza na u kambuki Lakishi n osoji a̱ ni ra̱ka̱ adama o kuvon, u suki aza a usuki a̱ ni a kubana a Urushelima u Hezekiya mogono ma Yahuda n aza a Yahuda ra̱ka̱. U danai.

\VS{10}<<Ili i na Senekeribu mogono m Asiriya m a dansai i ɗanna, <U yayi tamkpamu i nekei katsura ka̱ ɗa̱, ali ɗa yi a kusheshe yi ta̱ a ku laꞋaka n wuma punu a̱ likuci i ɗa̱ Urushelima vu na n kambuki n kuvon?

\VS{11}Ili i na Hezekiya ɗa wi a̱ kuripula̱sa̱ ɗa̱, adama a na u zuwa ɗa̱ i kuwa̱ n kambulu n kakuli, ɗaɗa i zuwai u danai, <<Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a ki isa ɗa a̱ ubuta̱ u mogono ma Asiriya.>>

\VS{12}Hezekiya ɗa u fa̱da̱i ubuta̱ u kucikpa u Vuzavaguɗu n atalialyuka a ba, ɗa u danai aza a Yahuda n aza a Urushelima, <<A yaꞋan alyuka a katalikalyuka ke te>>?

\VS{13}A̱ɗa̱ i yeve ili i na mpa n ikaya i va̱ ci yaꞋankai uma a iɗika kakawu ba? Likuci yi ene i ɗa i na Ka̱shile ke le ka fuɗai ka̱ ɓa̱nka̱i le ekiye a̱va̱?

\VS{14}Ya yi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ma̱li ra̱ka̱ ki iɗika i nampa i na ikaya i va̱ i la̱nga̱sa̱i u fuɗai wi isai uma a̱ ni e kiye a̱ va̱?

\VS{15}Gogo na ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ Hezekiya u doro ɗa̱ ko u varuku ɗa̱ ba, Ka̱ ta̱ yi ushuku n a̱yi ba. adama a na babu Ka̱shile ka̱ likuci ko tsugono tsu na tsu fuɗai ci isai uma a̱ ni ekiye a̱ va̱. Nini ɗai Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka kufuɗa ku isa ɗa̱ ekiye va̱.> >>

\VS{16}Ɗa aza a ulinga a Senekeribu o doku a yaꞋin kavama u Vuzavaguɗu Ka̱shile n kagbashi ka̱ ni Hezekiya.

\VS{17}Ɗa kpamu mogono ma ɗanai katagarda u shikai Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, u danai punu a katagarda ka. <<Tsu na a̱ma̱li a iɗika o yoku a fuɗa a isa uma e le ekiye a̱ va̱ ba, ta feu Ka̱shile ka Hezekiya ka̱ kukpa̱ɗa̱ kufuɗa ku isa uma a̱ ni e kiye a̱ va̱ nannai.>>

\VS{18}Ɗa azusuki a yaꞋin kadanshi n ka̱la̱ka̱tsu ka gbayin n kelentsu ka aza a Ibirahi adama a na a̱ rikpa̱sa̱ aza a Urushelima a na i a̱ ku la̱nuku n mashilya ma̱ likuci ma, a yaꞋan ta̱ nannai adama a na isa likuci ya.

\VS{19}Ɗa a̱ ka̱na̱i kadanshi ka̱ Ka̱shile ka Urushelima adanshi ki ta̱ derere n a̱ma̱li a uma aduniyan, a na uma a yaꞋin n ekiye.


\par }{\SH Ka̱shile ka isai aza a Urushelima
\par }
{\R (2 Ng 19:35-37; Ish 37:36-38)

\par }{\PP \VS{20}Ɗa mogono Hezekiya ele n keneki Ishaya kolobo ka Amozu a yaꞋin avasa u Vuzavaguɗu adama a kadanshi ka.

\VS{21}Ɗa Ka̱shile ka suki kalingata ka unai ovonshi eyevi o kuvon n ovonshi osoji n aza e kelime a̱ ka̱tsura̱ ko mogono ma Asiriya. Adama nanai ɗa Senekeribu u bonoi a̱ likuci i ni n wono. Kanna ko yoku ana u uwai a̱ ma̱va̱li ma̱ ka̱ma̱li ka̱ ni, ɗa muku mo olobo n ni n yoku a uwa unai ni punu n kotokobi.

\VS{22}Ta Vuzavaguɗu wi isai Hezekiya koɓolo n uma a Urushelima ekiye e Senekeribu mogono ma Asiriya n irala i le i na i buwai. Ɗa u nekei le ida̱shi i ma̱ta̱na̱ a iɗika ra̱ka̱ i na yi uka̱ra̱Ꞌi n e le.

\VS{23}Ɗa uma n a̱bunda̱i a̱ tuka̱i Vuzavaguɗu n kuneꞋe a Urushelima ɗa kpamu a̱ tuka̱i n ucanuku u singai u Hezekiya mogono ma Yahuda. Ili i na i ɗikai a ayin a nanlo ɗa Hezekiya u ciya̱i tsugbayin n a̱bunda̱i a̱ ubuta̱ uma aduniyan ra̱ka̱.


\par }{\SH Mɓa̱la̱ n Hezekiya n a̱ra̱ɗi a̱ ni
\par }
{\R (2 Ng 20:1-3, 12-19; Ish 38:1-3; 39:1-8)

\par }{\PP \VS{24}A ayin nanlo a ɗa Hezekiya u yaꞋin n mɓa̱la̱ adanshi wi ta̱ a̱ kukuwa̱. Ɗa u yaꞋin avasa u Vuzavaguɗu, ɗa u panai avasa a̱ ni, ɗa u nekei ni urotu a na u kupotso.

\VS{25}Ama adama a̱ra̱ɗi a̱ ni, Hezekiya u bono u cikpa Vuzavaguɗu adama a kasingai ka na a yaꞋankai ni ba, adama a nannai ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin wupa n a̱yi n aza a Yahuda n aza Urushelima.

\VS{26}Ɗa Hezekiya u shika̱i unushi adama a̱ra̱ɗi a̱ ni, ɗa aza a Urushelima feu a yaꞋin nannai, adama a nannai Vuzavaguɗu u takacika le a ayin a na Hezekiya wi n wuma ba.

\VS{27}Hezekiya tana wi ta̱ n uciyi wa a̱bunda̱i n tsugbayin, ɗa u maꞋakai ka̱ci ka̱ ni mpon adama o kufoɓo azurufa n azanariya n ubuta̱ wa atali a singai n ili i wali nu nra̱ga̱ n ili i singai ra̱ka̱.

\VS{28}Ɗa kpamu u maꞋin mpon n kufoɓo ishina m ma̱kya̱n masavu n maniꞋin ma zaitu. Ɗa kpamu u yaꞋin afalaka adama a icuꞋu yi anaka kakau n ushiga wu nlala.

\VS{29}Ɗa kpamu u maꞋakai ka̱ci ka̱ ni likuci i kenkeꞋen n a̱bunda̱i, kpamu wi ta̱ n ushiga wu nkyon n wa anaka, adama a na Ka̱shile ka neke yi ta̱ uciyi n a̱bunda̱i.

\VS{30}Hezekiya ɗa vuza na u votsuki mini ma na mi e kuyene a kubana a Gihon, ɗa u zuwai mini ma bonoi e kuyene a kubana a uɓon u ka̱livi a̱ likuci i Dawuda. Ɗa Hezekiya u ciya̱i ulyaꞋi u kelime a̱ ka̱tsuma̱ ka ili i na u yaꞋin dem.

\VS{31}Ama ana aza a̱ usuki uta̱i a Babila a̱ ta̱wa̱ ece yi ukuna wu urotu wi ili mereve i na yi a iɗika ya, Ɗa Ka̱shile ka̱ ka̱sukpa̱i ni adama a na u kondo yi ka̱ta̱ u yeve ili i na yi a̱ ka̱ɗu ka̱ ni.


\par }{\SH Ukpa̱ u Hezekiya
\par }
{\R (2 Ng 20:20-21)

\par }{\PP \VS{32}Ulinga u na u buwai u Hezekiya n ili i singai i na u yaꞋin. Yi ta̱ uɗani a katagarda ka kene ki Ishaya maku ma Amozu n a katagarda ko ngono n Yahuda n mi Isaraila.

\VS{33}Ɗa Hezekiya u bankai ukpisa̱ ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a kaginda ka asaun a̱ muku mo olobo n Dawuda. Aza a Yahuda ra̱ka̱ n aza a Urushelima e nekei ni tsugbayin a Makyan ma na u kuwa̱i. Ɗa Manasa kolobo ka̱ ni ko okpoi mogono a̱ una̱ u ni.




\par }\Chap{33}{\SH Manasa wo okpoi mogono ma Yahuda
\par }
{\R (2 Ng 21:1-9)

\par }{\PP \VerseOne{1}Manasa wi ta̱ n a̱ya̱ kupa n e re a na wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ amangerenkupa n a tawun.

\VS{2}Ɗa u yaꞋankai ka gbani-gbani u Vuzavaguɗu, u tonoi uye wu unata wu uduniya u na Vuzavaguɗu u lokoi adama a aza a Isaraila.

\VS{3}Adama a na u maꞋasaka ta̱ nva̱li n na esheku a̱ ni Hezekiya u ɓosoi, ɗa u maꞋakai ka̱ma̱li ka BaꞋalu atalikalyuka, ɗa kpamu u maꞋi nlulu n ka̱ma̱li ka Ashera tsu na Ahabu mogono mi Isaraila ma yaꞋin. Ɗa kpamu u kuɗa̱nki wotoi n azangata u cikpai le.

\VS{4}Ɗa u maꞋi atalialyuka A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu u danai, <<Kula ku va̱ ki ta̱ o kuyongo a Urushelima ayin tutu.>>

\VS{5}A ulanga u re wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu u maꞋi atalialyuka adama a na u cikpa kanna n wotoi n azangata.

\VS{6}Ɗa Manasa u nekei muku n ni alyuka akina a̱ ka̱ra̱ ka Hinomu. Ɗa kpamu u ka̱na̱i kuyaꞋan kula̱na̱ n a̱da̱bu n tsuboci nu nkunu u tonoi aza a na a tsu gbaɓa kaci n a̱kpisa̱. Ɗa u yaꞋin ka gbani-gbani u Vuzavaguɗu, ka na ka zuwai Vuzavaguɗu wupa ka̱u

\VS{7}Ɗa u ɗikai kululu ku na u sheꞋwei ɗa u zuwai A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile, ubuta̱ u na Ka̱shile ka danai Dawuda n kolobo ka̱ ni Sulemanu u danai, <<Punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin nampa a, n a Urushelima ubuta̱ u na n zagbai a ka̱tsuma̱ ka kumaci ka aza a Isaraila ra̱ka̱, ta punu a kucikpa kula ku va̱ ayin tutu.

\VS{8}Ɗa baci aza a Isaraila o coꞋokoi ɗa a yaꞋin ili ra̱ka̱ i na n danai le, wila̱ n kadanshi n ili i kutono i na e nekei ɗa̱ ekiye a Musa. Mi a̱ kuka̱sukpa̱ u doku a ɗika le a kubanka tsugbashi a iɗika i yoku ba.>>

\VS{9}Ama ɗa Manasa u zuwai aza a Yahuda n aza a na i a̱ ida̱shi a Urushelima a yaꞋin ka gbani-gbani, ali a laꞋi uduniya u na Vuzavaguɗu u lokoi adama aza a Isaraila.

\VS{10}Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi m Manasa n uma a̱ ni, ama ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i kupana.

\VS{11}Adama a nanai ɗa Vuzavaguɗu u zuwai ovonshi osoji aza Asiriya e remei Manasa a bankai tsugbashi, ɗa a ukai ni makawani a̱ vunu, ɗa a shiyai ni n ikani yi iyum ishili ɗa a bankai ni a Babila.

\VS{12}Ama ana wi a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci ɗa Manasa u la̱nsa̱i uɓa̱nki u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni, ɗa u shika̱i unushi u ni u Ka̱shile ki ikaya i ni.

\VS{13}Ɗa Vuzavaguɗu u panai avasa a̱ ni, ɗa u bonokoi ni a Urushelima a kakuba ko tsugono ci ni. Ta lo Manasa u yevei a na mayun Vuzavaguɗu a̱yi ɗa Ka̱shile.

\VS{14}Ana ka nampa ko kotsoi, ɗa u maꞋasakai mashilya ma pulai ma̱ likuci i Dawuda, ma na mi a uɓon u ka̱livi ka kuyene ku Gihon punu a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka, ɗa u lapai a kubana a̱ utsutsu wa Adan, ɗa u lazai u ka̱ra̱i kaginda ka Ofelu, ka na u maꞋi n kashani ka̱u. Ɗa u zuwai ovonshi osoji a̱ likuci yi ukanji ra̱ka̱ a Yahuda.

\VS{15}Ɗa Manasa u takpai omoci a̱ma̱li. Wu uta̱ka̱i kululu ku na u zuwai A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, ɗa u fa̱da̱i atalialyuka a na u maꞋi aginda a̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Urushelima, u taɗuki le a uka̱ra̱Ꞌi u likuci.

\VS{16}Ɗa u bonokoi katalikalyuka ka Vuzavaguɗu ɗa u yaꞋin alyuka a kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ n kuneꞋe ku kucikpa ɗe, ɗa u danai uma Yahuda o tono Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila.

\VS{17}N nannai dem ɗa uma a lyaꞋi kelime n kuyaꞋan alyuka a̱ nva̱li ma, ama u Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le koci.

\VS{18}Ulinga u na u buwai u Manasa n avasa a̱ ni u Ka̱shile n kadanshi ka na eneki a yaꞋansakai ni n kula ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, yi ta̱ uɗani a katagarda ko ngono mi Isaraila.

\VS{19}Avasa o mogono n tsu na Vuzavaguɗu wu ushuki ufolu u ni, yi ta̱ uɗani a katagarda ke eneki. A ɗana ta̱ kpamu unushi u ni n unambi wu usuɓi u ni n ubuta̱ u na u maꞋansai nva̱li n ka̱ma̱li ka Ashera ka na u shikpa̱i n a̱ma̱li a na u tonoi babu u shika̱ unushi u ni.

\VS{20}Ɗa Manasa u bankai ukpisa̱ ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a kpaꞋa ku mogono. Ɗa kolobo ka̱ ni Amon wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.


\par }{\SH Amon wo okpoi mogono ma Yahuda
\par }
{\R (2 Ng 21:19-26)

\par }{\PP \VS{21}Amon wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga n e re a na wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ e re.

\VS{22}Ɗa u yaꞋankai ka gbani-gbani u Vuzavaguɗu, tsu esheku a̱ ni Manasa. Amon u ka̱na̱i kuyaꞋanka a̱ma̱li a na esheku a̱ ni Manasa a maꞋi ra̱ka̱ alyuka.

\VS{23}Ama a̱yi u neke ka̱ci ka̱ ni u Vuzavaguɗu tsu esheku a̱ ni Manasa ba, ɗa kucikpa Amon u lyaꞋi kelime n kuyaꞋan unushi.

\VS{24}Ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ gbaɓai kaci ke le ɗa uni ni asuvu a kpaꞋa ku ni.

\VS{25}Ama ɗa uma a iɗika i Yahuda ra̱ka̱ uni aza a na a gbaɓai kaci unai mogono Amon, ɗa a zagbai Josaya kolobo ka̱ ni wu okpo mogono a̱ una̱ u ni.




\par }\Chap{34}{\SH Josaya wo okpoi mogono ma Yahuda
\par }
{\R (2 Ng 23:4-20)

\par }{\PP \VerseOne{1}Josaya wi ta̱ n a̱ya̱ kunla̱i a na wo okpoi mogono, ɗa ulyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kamangankupa n kete.

\VS{2}Ɗa u yaꞋin ili i na i gaꞋin u Vuzavaguɗu, u tonoi uye wa akaya a̱ ni Dawuda, u kpatala usingai ko ugula̱ ba.

\VS{3}A̱ ka̱tsa̱ma̱ ka ka̱ya̱ ka kunla̱i ka tsugono ci ni, a̱yi biꞋi maku, ɗa u gita̱i kula̱nsa̱ Ka̱shile ka akaya ni Dawuda. A ka̱ya̱ ka kupa n ke i re ɗa u gita̱i kuɓoso ubuta̱ nva̱li ma aza a Yahuda n Urushelima n a̱ma̱li a Ashera nu nlulu n na e sheꞋwei nu n na a̱ a̱luwi.

\VS{4}Ɗa u zuwai o ɓosoi atalialyuka a BaꞋalu, ɗa u kapai atalialyuka o kusongu ili i ma̱gula̱ni i na yi gaɗi vu le miri-miri, ɗa u ɓosoi ka̱ma̱li ka Ashera nu nlulu n na e sheꞋwei, n aza a na a̱ luwa̱i. Ɗa u wu iruwai le tsu kubuta̱ ɗa u bula̱ngi le gaɗi va asaun aza a na a yaꞋanka le alyuka.

\VS{5}Ɗa u songi etele anan ganu vu a̱ma̱li e le gaɗi va atalialyuka. Nannai ɗa we erengi likuci i Yahuda n Urushelima.

\VS{6}U yaꞋin nanai a̱ likuci i Manasa dem n i Ifirayimu n i Simeyon ali a kubana a kumaci ku Nafutali.

\VS{7}U ɓosoi atalialyuka e le, ɗa wu iruwai ka̱ma̱li ka Ashera nu nlulu ma̱ a̱ma̱li ma okpoi kubuta̱. Ɗa kpamu u ɓosoi ataliayuka o kusongu ili i ma̱gula̱ni ya aza a Isaraila ra̱ka̱. Ɗa yeve u bonoi a Urushelima.


\par }{\SH A̱ ciya̱i katagarda ka̱ wila̱ u Musa
\par }
{\R (2 Ng 22:3-20)

\par }{\PP \VS{8}A̱ ka̱ya̱ ka kupa n kunla̱i ko tsugono tsu Josaya, a na u kotsoi kerengu iɗika n A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, ɗa u zuwai Shafa kolobo ka Azaliya n MaꞋaseya gomuna vu Urushelima n Jowa kaɗani kolobo ka Jowahazu, adama a na a lapula A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni.

\VS{9}Uma tatsu a nampa a, a banai u Hilikiya ganu vu gbayin, ɗa e nekei ni ikebe i na aza e Levi a na i kinda utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu o ɓolongi ekiye a kumaci ku Manasa n ku Ifirayimu n wa aza a Isaraila a na a buwai n uma Yahuda m Bayami n aza a na i a̱ ida̱shi a Urushelima ra̱ka̱.

\VS{10}Ɗa e nekei ikebe ya u uma a na a zagbai a̱ la̱na̱ ulinga u kulapula A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu a. Ɗa a tsupai aza a ulinga u kulapu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, adama a na o bonoko A̱Ꞌisa̱ a gbayin a tsu na a ɗa ishi.

\VS{11}Ɗa kpamu e nekei e sheꞋwei n amaꞋin ikebe adama na a tsula atali a usheꞋwi, n ogboli adama ashamkpatsu n aburakpatsu a lapula asaka a na ngono n Yahuda a̱ ka̱sukpa̱i a̱ na̱mgba̱i.

\VS{12}Ɗa aza a ulinga wa a yaꞋin u ɗa mayin, ɗa a zuwai aza e Levi a na a̱ kula̱na̱ ulinga wa, ele ɗa: Jahatu n Obodiya vuza va aza a Merari n Zakariya n Meshulamu a kumaci ku Kohatu. Aza e Levi nampa ra̱ka̱ eyevi a ishipa a ɗa n awashi.

\VS{13}Ele ɗa kpamu i a̱ kula̱na̱ aza a kuɗika ucanuku. Ele ɗa kpamu aza a na a kudana yaba dem ulinga u na u kuyaꞋan. Aza Levi o yoku kpamu aɗani a ɗa, aza yoku kpamu aza e kelime a ɗa, aza o yoku kpamu aza a kindi ku utsutsu a ɗa.

\VS{14}Ayin ana i a̱ utuka̱ n ikebe ya punu o mopon ma̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ ka̱shile a, ɗa Hilikiya ganu u ciya̱i katagarda ka̱ wila̱ ka Vuzavaguɗu ka na Musa u ɗanai.

\VS{15}Ɗa Hilikiya u danai Shafan kaɗani ko mogono,<<N cina ta̱ katagarda ka̱ wila̱ u Musa A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu.>> Ɗa u nekei Shafan katagarda ka.

\VS{16}Ɗa Shafan u ɗikai katagarda ka̱ uka̱ta̱li ka u bankai mogono, u danai ni. <<A̱tsu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n nu ci yaꞋan ta̱ tsu na vu danai tsu.

\VS{17}Tsu utuka̱ ta̱ n ikebe i na tsu ciya̱i A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu ɗa tsu nekei aza a̱ kula̱na̱ aza a ulinga wa.>>

\VS{18}Ɗa Shafan kaɗani u danai mogono, <<Hilikiya ganu u neke mu ta̱ katagarda.>> Ɗa shafan u kecei kaꞋa e kelime ko mogono.

\VS{19}Ana mogono ma panai kadanshi ka na ki a̱ wila̱ wa, ɗa u karai motogu ma̱ ni adama a̱ una̱mgbi u ka̱tsuma̱.

\VS{20}Ɗa u ɗekei Hilikiya, n Ahikam kolobo ka Shafan, n Abadon kolobo ka Mika, n Shafan kaɗani ko mogono, n Asaya vuza vu odoki o mogono. Ɗa u danai le,

\VS{21}<<Banai i la̱nsa̱ kusheshe ku Vuzavaguɗu, adama a̱ va̱ n adama aza a Isaraila n Yahuda adama a ukuna wu ili i na a ɗanai punu a katagarda ka. Wupa u Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ a̱tsu, adama a na ikaya i tsu i tono kadanshi ka Vuzavaguɗu ba, ci a kuyaꞋan ili i na yi punu uɗani a katagarda ka nampa ba.>>

\VS{22}Ɗa Hilikiya n aza a na mogono ma suki a bana yaꞋan kadanshi n keneki Huluda. A̱yi ɗa vuka vu Shalum kolobo ka Tokahatu matsukaya ma Hasara. A̱yi ɗa vuka vu na wi a̱ kula̱na̱ ntogu mu ulinga ma̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu. Huluda va wi ta̱ ida̱shi a Urushelima a uɓon u i re. Ɗa a danai ni ili i na i gita̱i.

\VS{23}Ɗa u danai le, <<Ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila ka danai i ɗanna, banai i dana vuma na u suki ɗa̱ wu a̱ va̱ wa.

\VS{24}Mpa Vuzavaguɗu n dana ta̱. Mi ta̱ a̱ kutuka̱ n kawuya a̱ likuci i nampa n uma a na i punu ida̱shi. Una̱ u wuya u na a ɗanai punu a katagarda ka na e kecei e kelime ko mogono ma Yahuda ma, ki ta̱ a kushana.

\VS{25}Adama a na aza a Yahuda a̱ ka̱sukpa̱ mu ta̱, ɗa o bonoi a̱ ka̱na̱i kusongu ku a̱ma̱li o yoku ili i ma̱gula̱ni. Ɗa a zuwai mu kuyaꞋan wupa adama a ili i na a yaꞋin n ekiye e le ra̱ka̱, mi ta̱ a̱ kuyaꞋan wupa n e le, kpamu babu vuza na u kuvaꞋanka n u ɗa.

\VS{26}Banai i dana mogono ma Yahuda a̱yi na u suki ɗa̱ i bana i la̱nsa̱ kusheshe ku Vuzavaguɗu i dana yi, <Ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila ka dansai adama a ukuna wa akaka a na i panai gogo na.

\VS{27}Ana wo okpoi vi ta̱ n ka̱ɗu ka̱ kushika̱ unushi, kpamu vu goyoi ka̱ci ka̱ nu u Ka̱shile, a na vu panai kadanshi ka̱ ni adama a̱ likuci ya n uma a̱ ni. Ɗa kpamu vu goyoi ka̱ci ka̱ nu wa̱ a̱ va̱, vu karai ntogu n nu vu shika̱i wa̱ a̱ va̱ mpa feu m panaka wu ta̱.

\VS{28}Adama nannai, mi ta̱ a kuzuwa wu vu kuwa̱, vu tono ikaya i nu m ma̱ta̱na̱. A̱shi a̱ nu i e kene kawuya ka na n kutuka̱ likuci ya n uma a na i punu ida̱shi ya ba.> >> Ɗa tana o bonokoi mogono n kadanshi ka.

\VS{29}Ɗa mogono ma ɗekei nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n Yahuda n Urushelima ra̱ka̱.

\VS{30}Ɗa u banai A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu n aza a Yahuda n aza a Urushelima, n anan ganu n aza e Levi koɓolo n uma ra̱ka̱, maku n vuzagbayin. Ɗa u e kecei katagarda ka uzuwakpani ka na a̱ ciya̱i A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu a.

\VS{31}Ɗa mogono ma̱ ɗa̱nga̱i ma shamgbai kashani a̱ ubuta̱ u ni, ɗa u yaꞋansakai uzuwakpani e kelime ka Vuzavaguɗu. U danai, wu ushuku ta̱ kutono Vuzavaguɗu n wila̱ u ni n kadanshi ka̱ ni, n ka̱ɗu ke te n wuma u ni ra̱ka̱. Wi ta̱ kpamu o kutono kadanshi ka̱ wila̱ ka na ki punu uɗani a katagarda ka.

\VS{32}Ɗa u zuwai yaba dem a Urushelima n aza a Bayami a yaꞋin feu a yaꞋansakai uzuwakpani u Ka̱shile, Ka̱shile ki ikaya i le.

\VS{33}Ɗa Josaya wu utuka̱i ili yu unata ra̱ka̱ punu a iɗika yi Isaraila. Ɗa u zuwai kpamu uma a na i punu n e le ra̱ka̱ o tono Ka̱shile ke le. A ayin a wuma a̱ ni ra̱ka̱ uma a̱ ka̱sukpa̱ ku tono Vuzavaguɗu Ka̱shile ka ikaya i le ba.




\par }\Chap{35}{\SH Josaya u yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai
\par }
{\R (2 Ng 23:21-23)

\par }{\PP \VerseOne{1}Mogono Josaya u yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai u Vuzavaguɗu a Urushelima. A kanna ka kupa n ka̱ na̱shi ko wotoi u iyain, a kiɗai ma̱giri ma̱ ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai.

\VS{2}Ɗa mogono Josaya u zuwai anan ganu a yaꞋan ulinga u le, ɗa kpamu u nekei le kadanshi a yaꞋan ulinga wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu mayin.

\VS{3}Ɗa u nekei aza e Levi a na a tsu piꞋisaka aza a Isaraila ra̱ka̱, n aza a na kpamu erengi adama a ulinga u Vuzavaguɗu, u danai <<Zuwai akpati vu uzuwakpani vu ciɗa a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu ku na Sulemanu kolobo ka Dawuda mogono mi Isaraila u maꞋin. Ka̱ta̱ i lyaꞋa kelime n kuɗika vu ɗa avangatsu a̱ ɗa̱ a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ka̱ ubuta̱ dem ba. Ka̱ta̱ i neke ka̱ci ka̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ u kutono Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ n uma a̱ ni aza a Isaraila.

\VS{4}I Pecuku ka̱ci ka̱ ɗa̱ tsu iꞋuwa yi ikaya i ɗa̱ ka̱tsura̱-ka̱tsura̱, tsu na a ɗanai n tsu na mogono Dawuda n kolobo ka̱ ni Sulemanu a dansai.

\VS{5}I shamgba a̱ ubuta̱ u ciɗa tsu na yi ka̱tsura̱-ka̱tsura̱ a kumaci ki ikaya ka̱ aza a̱ ɗa̱. Ciya̱ i ɓa̱nka̱ a kumaci ku na e nekei ɗa̱ a makyan ma na i a̱ ku tuka̱ n kuneꞋe ku le A̱Ꞌisa̱ a gbayin.

\VS{6}Yi ta̱ kpamu a kukiɗa ma̱giri ma̱ ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai, ka̱ta̱ yi erengu ka̱ci ka̱ ɗa̱ ciɗa, tsu na Vuzavaguɗu u danai Musa.>>


\par }{\PP \VS{7}Ɗa Josaya u nekei ngiri a̱kpa̱n kamangankupa, (30,000). A kiɗa n ɗa adama a̱ ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai. Ɗa kpamu u nekei obomburon a̱kpa̱n a tatsu (3,000). Nnama n nampa dem a ushiga u mogono u ɗa a ɗikai le.

\VS{8}Nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ feu a̱ tuka̱i n kuneꞋe ku ucigi u ka̱ɗu ku le u anan ganu n aza e Levi. Ɗa Hilikiya n Zakariya n Jehiyelu, aza a kindi ka̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu e nekei anan ganu ngiri a̱kpa̱n e re n amangatawa̱nta̱li (2,600), adama a̱ ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai n obomburom amangatawantatsu (300).

\VS{9}Ɗa aza e kelime aza e Levi, Konaniya n Shemaya n Netanelu n Hashabiya n Jeyiyelu n Jozabadu e nekei ngiri nu ngaji a̱kpa̱n a tawun (5,000) n obomburon amangatawantawun (500).


\par }{\PP \VS{10}Ana o foɓusoi ili ra̱ka̱ i ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai, ɗa anan ganu a shamgbai a̱ ubuta̱ u le, a shamgbai tsu na i kumaci-kumaci tsu na mogono ma danai.

\VS{11}Ɗa aza e Levi a kiɗai ngiri n ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai, ɗa e nekei anan ganu mpasa ma a vishangi a katalikalyuka. Aza e Levi tamkpamu a kuminya nnama ma.

\VS{12}Ɗa a takpai kuneꞋe ku kusongu ka adama a na e peceke uma tsu na i ka̱tsura̱-ka̱tsura̱ tsu na i kumaci-kumaci ki ikaya i le, adama a na a yaꞋanka Vuzavaguɗu kuneꞋe, tsu na a ɗanai a katagarda ka Musa. Nannai ɗa feu a yaꞋin n obomburon a.

\VS{13}Ɗa aza e Levi a̱ zungi nnama n ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai ka tsu na a danai. Ɗa a suꞋwain kuneꞋe ku ciɗa a mgbodo, ebelyu nu nvene. Gogo lo ɗa utuka̱i a bankai uma ra̱ka̱ a takuma.

\VS{14}Ana o kotsoi ra̱ka̱, ɗa yeve aza e Levi a yaꞋankai ka̱ci ke le n anan ganu ilikulyaꞋa, adama a na anan ganu muku n Haruna i ta̱ ulinga ili yi usana ali a kubana kayin, a kuyaꞋan alyuka o kusongu n ushuma wu nnama ma.

\VS{15}Aza a ishipa, ntsukaya n Asafa tamkpamu lo a̱ ubuta̱ u na a zuwai le, tsu na Dawuda u dansai. Asafa n Heman n Jedutun keneki ko mogono, n aza kindi a utsutsu dem, a̱ ka̱sukpa̱ ubuta̱ wu ulinga u le ba, adama aza e le aza e Levi a yaꞋanka le ta̱ ɗe ilikulyaꞋa i ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai ka.


\par }{\PP \VS{16}Ta o foɓusoi ukuna u ka̱ɗiva̱ ka Vuzavaguɗu a kanna ka nanlo ka, adama a na a yaꞋan ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai, kpamu a yaꞋan lyuka a katalikalyuka ka Vuzavaguɗu, tsu na mogono Josaya u danai.

\VS{17}Aza a Isaraila a na i a Urushelima a yaꞋan ta̱ ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai ka n ele, n ka̱ɗiva̱ ko boroji vu babu Yisiti ali ayin e cindere.

\VS{18}Ili i na i ɗikai a ayin a Samaila a saꞋwa kuyaꞋan ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai tsu nampa ba. A saꞋwa kuciya̱ mogono mi Isaraila ma na ma yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai tsu na Josaya n anan ganu n aza e Levi n aza na i punu ida̱shi a Urushelima n uma a Yahuda n Isaraila ra̱ka̱ a yaꞋin ba.

\VS{19}A ka̱ya̱ ka kupa n kunla̱i ko tsugono tsu Josaya ɗa a yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai ka.


\par }{\SH Ukpa̱ u Josaya
\par }
{\R (2 Ng 23:8-30)

\par }{\PP \VS{20}Ana ka nampa ko kotsoi dem, ana Josaya u kotsoi kulapula A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, ɗa Neko mogono ma Masar u ɗa̱nga̱i n osoji a̱ ni adama a na u banka Karikemishi vu uɓon u kuyene ku Yufiretu kuvon. Ɗa Josaya wu uta̱i adama a na u shilika̱ n a̱yi.

\VS{21}Ama ɗa mogono Neko u suki azusuki n akaka a kubana u mogono Josaya, u danai,

\par }{\PP <<Yiɗa̱i i burai nu, nu mpa avu mogono ma Yahuda? Mpa n ta̱wa̱ kuyaꞋan vishili n avu a makyan ma nampa ba. Ama mi ta̱ a kubana kuyaꞋan vishili n iɗika i na yi a tsurala nu mpa ɗa. Kpamu Ka̱shile ka dana mu ta̱ n yaꞋan moloko. Adama a nannai ka̱ta̱ vu yaꞋan tsurala n Ka̱shile ka na ki koɓolo nu mpa ba, adama a na ka̱ta̱ u una wu ba.>>

\VS{22}Ama n nannai dem Josaya u iwain kupana kadanshi ka na Ka̱shile kadansai a̱ una̱ u mogono Neko. Ɗa kucikpa u banai n osoji a̱ ni kuvon a uɓon wa̱ a̱pula̱ka̱ a̱ likuci i Magido. Ɗa u foɗoi motogu mo tsugono ma̱ ni u zuwai adama a na e yeve yi ba, ɗa u uwai kuvon.

\VS{23}Ele a̱ ka̱tsuma̱ ko kuvon, ɗa kayaꞋa ko kosoji ka aza a Masar ka tawai mogono Josaya. ɗa u danai ovonshi a̱ ni, <<Uta̱ka̱i mu punu na, adama a na a uka mu ta̱ muna wuya-wuya.>>

\VS{24}Ɗa ovonshi a̱ ni utuka̱i ni ekeke vo kodoku ka̱ ni, ɗa a zuwa ni ekeke vu kodoku ko yoku. Ɗa o bono n a̱yi a Urushelima ɗa u kuwa̱i. Ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ ubuta̱ u na a ci ciɗa̱ngu ngono. Ɗa aza a Yahuda ra̱ka̱ n aza a Urushelima a yaꞋin kpalu adama a Josaya.

\VS{25}Ɗa keniki Irimiya u zuɓa̱i vishipa vu kpalu adama a Josaya, vu na ali anana ali n a̱ma̱ci a ci yaꞋansa adama a̱ ukpa̱ u ni. Vishipa vu na mpa va, vo okpo le ta̱ ili i kuyaꞋan a Isaraila, vu ɗa vi ta̱ uɗani a katagarda ka kpalu.

\VS{26}Ulinga u na u buwai u Josaya n ulinga wu usuɓi u na u yaꞋin tsu na wi uɗani a̱ wila̱ u Ka̱shile,

\VS{27}Ulinga u ni ili i na i ɗikai a̱ ugiti ali a kubana a ukocishi, yi ta̱ uɗani a katagarda ko ngono mi Isaraila n ma Yahuda.




\par }\Chap{36}{\SH Jehowahazu wo okpoi mogono ma Yahuda
\par }
{\R (2 Ng 23:31-35)

\par }{\PP \VerseOne{1}Aza a Yahuda a ɗikai Jehowahazu kolobo ko mogono ɗa a zuwai ni tsugono a̱ una̱ we esheku a̱ ni a Urushelima.

\VS{2}Jehowahazu wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga n a tatsu a na wo okpoi mogono, Ɗa u lyai tsugono a Urushelima wotoi u tatsu.

\VS{3}Ɗa Neko mogono ma̱ Masar ma̱ cipa̱ka̱i ni, ɗa u zuwai uma iɗika i Yahuda a tsupa utafu wa azurufa kilo a̱kpa̱n a tatsu n amangatawa̱na̱shi, (3,400) n azanariya kpamu kilo kamangankupa n a̱na̱shi.

\VS{4}Ɗa mogono ma Masar u zuwai Eliyakimu vangu vu Jehowahazu, wo okpoi mogono ma Urushelima n Yahuda ɗa u sabaꞋa ni kula, Jehoyakim. Ɗa u ɗikai Jehowahazu u bankai a Masar.


\par }{\SH Jehoyakim wo okpoi mogono ma Yahuda
\par }
{\R (2 Ng 23:36; 24:7)

\par }{\PP \VS{5}Jehoyakim wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga n a tawun a na wo okpoi mogono. Ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kupa n kete. Ama u yaꞋan ta̱ ka gbani-gbani u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni.

\VS{6}Ɗa kpamu Nebukanezaru mogono ma Babila mo doku ma bankai Jehoyakim n kuvon, ɗa ushiyi ni n ikani yi iyum ishili u bankai ni a Babila.

\VS{7}Ɗa Nebukaneza kpamu u pura̱i ucanuku wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu u bankai a Babila, u zuwai u ɗa a kpaꞋa ku mogono ma Babila.

\VS{8}Ulinga u na u buwai u Jehoyakim n ili yi unata ukuna u kavama u na u yaꞋansai, n unushi u na a̱ remei ni n uɗa, yi ta̱ uɗani a katagarda ko ngono mi Isaraila n ma Yahuda. Yeve ɗa kolobo ka̱ ni Jehoyakini wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.


\par }{\SH Jehoyakini wo okpoi mogono ma Yahuda
\par }
{\R (2 Ng 24:8-17)

\par }{\PP \VS{9}Jehoyakini wi ta̱ n a̱ya̱ kunla̱i a na wo okpoi mogono. Ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima wotoi u tatsu n ayin kunla̱i. A̱yi feu ɗa u yaꞋin ka gbani-gbani n a̱bunda̱i a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu.

\VS{10}Ana ka̱ya̱ ko bonoi ɗa mogono Nebukanezaru u suki a bana a̱ tuka̱i ni a Babila n ucanuku u singai wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu. Ɗa u zuwai Zedekiya esheku e keꞋen a Jehoyakini wo okpoi mogono ma Yahuda n Urushelima.


\par }{\SH Zedekiya wo okpoi mogono ma Yahuda
\par }
{\R (2 Ng 24:18-20; Ir 52:1-3)

\par }{\PP \VS{11}Zedekiya wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga n ke te a na wo okpoi mogono. Ɗa ulyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kupa n kete.

\VS{12}Ɗa u yaꞋin ka gbani-gbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni, u kpa̱ɗa̱i kugoyo ka̱ci ka̱ ni e kelime ka keneki Irimiya a makyan ma na wi a kudana yi kadanshi ka na Vuzavaguɗu u dansai.


\par }{\PP \VS{13}Ɗa kpamu u yaꞋankai mogono Nebukanezaru ugbamukaci, ali ɗa u gutsai ni u kucina n kula ku Vuzavaguɗu a na wa kuyaꞋanka yi kasingai. Ama ɗa Zedekiya u yaꞋin ugbamukaci, u iwain kushika̱ unushi u ni u bono u Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila.

\VS{14}Ta feu nannai aza e kelime a anan ganu n uma okpoi aza a unambi wu usuɓi, o kutono ili yi unata wu uduniya. Ɗa a̱ natukpai A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu a na we erengi a Urushelima.

\VS{15}Ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i le ka ka̱na̱i ku suꞋuku le n eneki, adama a na wi ta̱ a kupana asuvayali a uma a̱ ni n ubuta̱ wi ida̱shi i ni.

\VS{16}Ama ɗa a̱ ka̱na̱i ku zoꞋoso alingata a Vuzavaguɗu, o goyoi kadanshi ka Vuzavaguɗu, ɗa a̱ ka̱na̱i ku zoꞋoso eneki a̱ ni, ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin wupa n uma a̱ ni, u na babu vuza na u ka̱na̱sa̱ yi.


\par }{\SH A bankai Yahuza tsugbashi
\par }
{\R (2 Ng 25:8-21; Ir 39:8-10; 52:12-30)

\par }{\PP \VS{17}Adama nannai ɗa Ka̱shile ka zuwai mogono ma Babila ma bankai le n kuvon, ɗa wu unai olobo u tsura e le n otokobi punu A̱Ꞌisa̱, u pana asuvayali o kolobo ko mekere ko mokoshi, ko aza babu utsura. Ka̱shile ke nekei le ra̱ka̱ ekiye a Nebukaneza mogono ma Babila.

\VS{18}Ɗa u pura̱i ucanuku u na wi punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a̱ Ka̱shile u gbagbain n kenkeꞋen n uciyi u na wi punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu n u mogono nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ra̱ka̱ u bankai a Babila.

\VS{19}Ɗa osongi A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, ɗa a̱ fa̱da̱i mashilya ma Urushelima, ɗa o songi iꞋuwa i mogono ra̱ka̱, n ucanuku u singai u ni ra̱ka̱.

\VS{20}Aza a na a laꞋakai, mogono ma̱ pura̱i le a kubanka ugbashi a Babila. Ɗa okpoi agbashi a̱ ni n agbashi a̱ muku n ni, ali a ayin a na iɗika i Pashiya i ciya̱i tsugono,

\VS{21}Ili i nampa i gita̱ ta̱ adama a na a shatangu kadanshi ka Vuzavaguɗu ka na u yaꞋin a̱ una̱ u keneki Irimiya. Ɗa iɗika ya i ciya̱i wuvuki wu ayin Ashibi a̱ ni, ida̱shi ya atakaci, ali a kubana a̱ya̱ amangatatsunkupa a na o kotsoi,


\par }{\PP \VS{22}A̱ ka̱ya̱ ka iyain ko tsugono tsu Sayirus mogono ma Pashiya, Ɗa Vuzavaguɗu u zuwai ka̱ɗu ko mogono Sayiru u zuwa yi ni u usala ka a a uɓon u tsugono u ni ra̱ka̱, adama a na a shatangu kadanshi ka Vuzavaguɗu ka na u yaꞋin a̱ una̱ u Irimiya. ka̱ta̱ kpamu a ɗanai kaꞋa.


\par }{\PP \VS{23}<<Ili i na Sayiru mogono ma Pashiya ma salai i ɗanna, u danai, <Vuzavaguɗu Ka̱shile ka zuva, ke neke mu ta̱ tsugono tsu aduniyan ra̱ka̱, ɗa u zagbai n maꞋaka yi a A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Urushelima a iɗika i Yahuda. Ka̱sukpa̱ yaba dem na wi vuma vu Ka̱shile a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, yaꞋan Vuzavaguɗu u yongo koɓolo n a̱yi.> >>

\par }