\NormalFont\ShortTitle{KACIƁIKI KA̱ WILA̱}

{\MT Kaciɓiki ka̱ wila̱

\par }{\MT Kuɓa̱yuwa̱

\par }{\IP Katagarda ka Kaciɓiki ka̱ Wila̱, o foɓuso ta̱ kaꞋa tsa akaka a kadanshi ka Musa a kubana wa aza a Isaraila a iɗika i Muwabu, a̱ ubuta̱ u na a shamgbai ana o kotsoi nwalu mu ugaɗi n le n na a yaꞋin e meremune, an i ɗevu n kuꞋuwa kuda̱sa̱ngu a iɗika ya aza a KanaꞋana.

\par }{\IP I na i laꞋi n kugaꞋan ɗa yi punu uɗani a katagarda ka i ɗaɗa: (1) Musa u ciɓai ukuna u gbagbaꞋin wa̱ a̱ya̱ amangere a na a lazai. U folonoi uma a ciɓa n tsu na Ka̱shile ko tonoi n ele e meremune uteku tsu na o kutono yi n e nekei Ka̱shile tsugbayin. (2) Musa u wu ura̱na̱suka̱i wila̱ kupa, ɗa u zuwai katsura a ili i na wila̱ u iyain wi a kadanshi, e kuɗeke uma a cikpa Vuzavaguɗu koci. Ɗa kpamu wu ura̱na̱suka̱i wila̱ kakau u na u kutono n wuma wa aza a Isaraila a iɗika yu uzuwakpani. (3) Musa u ciɓakai uma ili i na i zuwai Ka̱shile ka yaꞋin uzuwakpani n ele, ɗa u folonoi le o tonosokoi wila̱ u na a zuwakai le. (4) Erengu ta̱ Jesuwa wo okpo vuzagbayin vu uma a̱ Ka̱shile. Ayin a na a kotsoi vishipa vu ka̱ɗiva̱ vu uneki u ka̱ɗu n Ka̱shile, ɗa u dansai ukuna wu una̱singai a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila, ɗa Musa u kuwa̱i a Muwabu, a uɓon u kasana u Kuyene ku Urudu.

\par }{\IP Ukuna u kadanshi ka gbayin punu a katagarda ka ɗaɗa, Ka̱shile kisa ta̱ ɗa u zuwakai uma a uzagbi a̱ ni una̱singai, aza na u cigai. U gaꞋan ta̱ uma a̱ ni a ciɓa n ukuna u nampa, adama na a ciga yi ka̱ta̱ kpamu o tono kadanshi ka̱ ni, adama a na a̱ ciya̱ wuma ka̱ta̱ a lyaꞋa kelime n kuciya̱ una̱singai.

\par }{\IP AbaꞋin a utsura a katagarda ka a ɗaɗa: KabaꞋin ka̱ 6:4-6, a na a ɗikai kadanshi ku udani u Yesu ka na u ɗekei wila̱ u na u laꞋi n utsura dem u ɗaɗa ta na <<Ciga Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu n ka̱ɗu ka̱ nu koɓolo n wuma nu ra̱ka̱, koɓolo n utsura u nu feu dem.>>

\par }{\IOT Ili i na yi punu udari a katagarda ka nampa:

\par }{\IO Kadanshi ka Musa ka iyain ({\IOR{1:1--4:49}})

\par }{\IO Kadanshi ka Musa ke ire ({\IOR{5:1--26:19}})

\par }{\IOB A. Wila̱ kupa ({\IOR{5:1--10:22}})

\par }{\IOB B. Wila̱, m tsuɓari ({\IOR{11:1--26:19}})

\par }{\IO Wila̱ tsu na a kuꞋuwa KanaꞋana ({\IOR{27:1--28:68}})

\par }{\IO Ura̱na̱suka̱i uzuwakpani ({\IOR{29:1--30:20}})

\par }{\IO Kadanshi ka Musa ku ukocishi ({\IOR{31:1--33:29}})

\par }{\IO Ukpa̱ u Musa ({\IOR{34:1-12}})



\par }\ChapOne{1}{\SH Kadanshi tsu na a̱ kuka̱sukpa̱ Horebu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nava ɗaɗa kadanshi ka na Musa u yaꞋankai aza a Isaraila ra̱ka̱ e meremune a uɓon u kasana ke kuyene ku Urudu a Araba, vu na vi a kinda Sofu, e mere ma Param n Tofelu, n Laban, n Hazerotu n Dizahabu.


\par }{\PP \VS{2}Nwalu n ayin kupa n kete n ɗa i na i ɗikai o Horebu a kubana Kadeshi-baniyan, tsu uye u kusan ku gbayin ku Siyaru.

\VS{3}A kanna ka iyain ko wotoi u kupa n u te u ka̱ya̱ ka a amangere, ka na aza a Isaraila a̱ ka̱sukpa̱i iɗika i Masar, ɗa Musa u yaꞋin kadanshi n aza a Isaraila, uteku tsu na Ka̱shile ka danai ni u dana le.

\VS{4}Ili i nampa ya i ta̱wa̱ ta̱ a na u lyaꞋi Sihon mogono ma Amoriya, a̱yi na wi a kulyaꞋa tsugono a Heshibon, n Ogu mogono ma Bashan, a̱yi na u lyaꞋi tsugono a Ashitarotu n Edire.


\par }{\PP \VS{5}N kasana ke kuyene ku Urudu punu a iɗika i Mowabu, ɗa Musa u gita̱i kudansa ukuna u kadanshi ka̱ Ka̱shile, u danai,


\par }{\PP \VS{6}<<Ciɓai n uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ka yaꞋin kadanshi n a̱tsu a Horebu, u danai, <Ida̱shi i ɗa̱ a kusan ku gbayin ku nampa ka i yawa ta̱.

\VS{7}Ɗa̱nga̱i, i ka̱na̱ uye a kubana a̱ likuci yi nsasan ya aza a Amoriya koɓolo n aza a na i ida̱shi ɗeɗevu n ele a uɓon u Araba. Uwai a nsansa m gbagbaꞋin koɓolo n ubuta̱ u kenkeꞋen, n Negebu, n uɓon u kuyene, n iɗika ya aza a KanaꞋana, nu nsasan m gbagbaꞋin n Lebano, ali a kubana a uteku u kuyene ku gbayin, ku na e ci ɗeke Yufiretu.

\VS{8}La̱na̱, n neke ɗa̱ ta̱ iɗika i nampa ya ra̱ka̱ ekiye a̱ ɗa̱. Uwai ka̱ta̱ i lyaꞋa i ɗa wo okpo uka̱ni u ɗa̱ u na Ka̱shile ka kucinai an we neke ikaya i ɗa̱, Ibirahi, n Ishaku, n Yakubu, u danai u kuneke le ta̱ nu ntsukaya n le n na n kuta̱wa̱.>


\par }{\SH A zuwai aza e kelime
\par }
{\R (Kut 18:13-27)

\par }{\PP \VS{9}<<A ayin a nanlo n dana ɗa̱ ta̱, <I laꞋa ta̱ utsura u na mpa endeꞋen va̱ ma kufuɗa kuɗika a̱miki a̱ ɗa̱.

\VS{10}Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u doku ta̱ ka̱bunda̱i ka̱ ɗa̱, ali ɗa gogo na i yimkpai tsa azangata a gaɗi.

\VS{11}YaꞋan Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i ɗa̱ u doku ka̱bunda̱i ka̱ ɗa̱ ali a̱kpa̱n-a̱kpa̱n, ka̱ta̱ u zuwaka ɗa̱ una̱singai tsu na u yaꞋin uzuwakpani.

\VS{12}Ama nini ɗai mpa endeꞋen n kufuɗa kuɗika a̱miki a̱ ɗa̱, n kadama ka̱ ɗa̱, n vishili vu ɗa̱?

\VS{13}Zagbai vuza te te aza a ugboji, n kuyeve ele vu na uma a cikpai, a kumaci kakau ku ɗa̱ dem, mpa mi ta̱ a kuzuwa le okpo aza e kelime a̱ ɗa̱.>

\VS{14}Ɗa yu ushuki mu, i danai, <I na vi sheshei kuyaꞋan i singai i ɗa.>

\VS{15}Ɗa n ɗikai aza e kelime a na i zagbai a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ka̱ ɗa̱, aza a ugboji, n aza na i cikpai, ɗa n zuwai le n nekei le utsura wa̱ ɗa̱, okpo aza e kelime a uma a̱kpa̱n-a̱kpa̱n n amangatawantawun, n amangerenkupa n kupa, n ka uma kupa tsa aza kelime a kumaci.

\VS{16}Ɗa m ɓarangi a yaꞋin a fada a̱ ɗa̱ a ayin a nanlo a n danai le, <Yi baci a kuyaꞋanka aza a̱ ɗa̱ afada ka̱ta̱ i kiɗa afada a na a gaꞋin mayin, ko kadanshi ka vuza va aza a Isaraila n vuza ni, ko kpamu komoci ka na ki ida̱shi n a̱ɗa̱.

\VS{17}Ka̱ta̱ i yaꞋan kazagba a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan wa afada u ɗa̱ ba. Panai afada a vuza gbayin n vuza kenu derere. Ka̱ta̱ i pana wovon u vuza ba, adama a n afada a̱ Ka̱shile a ɗa. Tuka̱i mu n afada a na a laꞋi utsura u ɗa̱, ka̱ta̱ mpa n yaꞋan a ɗa.>

\VS{18}A ayin a nanlo n tonuko ɗa̱ ta̱ ili ra̱ka̱ i na i kuyaꞋan.>>


\par }{\SH A̱ suki aza a tsusaki
\par }
{\R (Mkc 13:1-33)

\par }{\PP \VS{19}<<Derere uteku u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ka danai tsu, ɗa tsu ka̱sukpa̱i Horebu ɗa tsu walai n likuci yi nsasan ya aza Amoriya e meremune ma gbayin ma̱ ka̱rikpa̱ni ma na yi e kene. Ɗa tsu yawai Kadeshi-baniyan.

\VS{20}Ɗa n danai ɗa̱, <I yawa ta̱ a̱ likuci yi nsasan ya aza Amoriya, n na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu wi e kuneke tsu.

\VS{21}La̱na̱, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke neke ɗa̱ ta̱ iɗika ya. Banai ka̱ta̱ yi isa i ɗa yo okpo ili yu uka̱ni i ɗa̱ uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i ɗa̱ ko tonokoi ɗa̱. Ka̱ta̱ i pana wovon ba, ka̱ta̱ ta na feu asuvu a̱ ɗa̱ a̱ muɗa̱ ba.>

\VS{22}Ɗa dem vu ɗa̱ i ta̱wa̱i wa̱ va̱ ɗa i danai, <Ka̱sukpa̱ tsu suku uma kelime ka̱ tsu a bana a sakaka tsu iɗika ya, ka̱ta̱ o bonoko tsu n kadanshi ku uye u na tso kutono n likuci i na tsa kuꞋuwaka.>

\VS{23}Ɗa me enei kusheshe ka kugaꞋan mu ta̱, ɗa n zagbai uma kupa n aza e re, vuma te a kumaci dem.

\VS{24}Ɗa a̱ ɗa̱nga̱i a lazai a kubana a̱ likuci yi nsasan ya, ɗa a yawai a ka̱ra̱ ka Eshikolu ɗa a sakai iɗika ya.

\VS{25}Ɗa a taɓai umaci wu nɗanga u yoku mi iɗika ya, ɗa a̱ tuka̱i tsu, ɗa feu o tonukoi tsu, <Iɗika i singai i ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ki e kuneke tsu.>


\par }{\SH Uma a Isaraila a yaꞋankai Vuzavaguɗu ugbamukaci
\par }
{\PP \VS{26}<<Ama ɗa i iwain kubana ɗe, ɗa i yaꞋankai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ugbamukaci.

\VS{27}Ɗa i ka̱na̱i mololo punu a̱ a̱pa̱m a̱ ɗa̱ ɗa i danai, <Vuzavaguɗu u iwan tsu ta̱, ɗa wu uta̱ka̱i tsu a iɗika yi Masar, adama a na u neke tsu e ekiye a aza a Amoriya a una tsu.

\VS{28}Teɗai tsa kubana? Aza a tsusaki a̱ tsu a zuwa ta̱ a̱ɗu a̱ tsu a̱ muɗa̱i. A danai, <<Uma a̱ likuci a a laꞋa tsu ta̱ utsura n ugaɗi, likuci ya yi ta̱ gba̱ra̱, nshilya n ni ma n kungba ta̱ a kubana gaɗi ka̱u, ali ce ene ta̱ aza a Anaki ɗe.>> >

\VS{29}Ɗa n danai ɗa̱, <Ka̱ta̱ i rikpa̱, ko i pana wovon u le ba.

\VS{30}Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, a̱yi na wi a kuwalaka ɗa̱ kelime, wi ta̱ a̱ kushilika̱ adama a̱ ɗa̱, tsu na u yaꞋankai ɗa̱ a Masar a̱ɗa̱ e kene,

\VS{31}e meremune. Ta ɗe ye enei tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka ɗikai ɗa̱ tsu na kesheku ka̱ tsu ɗika maku ma̱ ni, a nwalu n na i yaꞋin dem ali a̱ kuta̱wa̱ a̱ ubuta̱ u nampa.>

\VS{32}Ama n nannai dem, i neke a̱ɗu a̱ ɗa̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ba,

\VS{33}vuza na u walai a̱ kelime ka̱ ɗa̱ n kutashi ka akina n kayin, n kanna kpamu u palai ɗa̱ n keleshu, adama a na u la̱nsa̱ka̱ ɗa̱ ubuta̱ u kuvaku, ka̱ta̱ kpamu u yotsongu ɗa̱ uye u na yi o kutono.>>


\par }{\SH Vuzavaguɗu u takacikai aza a Isaraila
\par }
{\R (Mkc 14:20-45)

\par }{\PP \VS{34}<<Ana Vuzavaguɗu u panai mololo ma na i yaꞋin, ɗa u yaꞋin wupa ka̱u ɗa u kucinai.

\VS{35}<Ko vuma a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a nampa, ka ayin a gbani-gbani a nampa wa kene iɗika i singai i na n kucinai kuneke ikaya i ɗa̱ ba,

\VS{36}sai Kelepu koci kolobo ka Jefune. A̱yi ɗa we kene i ɗa, ka̱ta̱ n neke yi i ɗa koɓolo nu ntsukaya n ni, iɗika i na u dasai n ene a̱ ni, adama a na a̱yi u tono ta̱ Vuzavaguɗu n ka̱ɗu ka̱ ni derere.>

\VS{37}Adama a̱ ɗa̱ a ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin wupa nu mpa feu ɗa u danai, <Avu feu va kuꞋuwa iɗika yu uzuwakpani ya ba.

\VS{38}Ama ka̱ɓa̱nki ka̱ nu Jesuwa kolobo ka̱ Nun, wa kuꞋuwa ta̱ i ɗa. Doku yi utsura u ka̱ɗu adama a na wi ta̱ o kutono n aza a Isaraila a lyaꞋa uka̱ni wi i ɗa.

\VS{39}Ɗa Vuzavaguɗu u danai, muku n ɗa̱ aza a na yi e kene i ta̱ a̱ kupura̱ le a̱ ubuta̱ u kuvon, aza na ka̱ta̱ e yevei ka gbani-gbani n ka singai kau ba, i ta̱ a kuꞋuwa a iɗika ya. Mpa n kuneke le ta̱ i ɗa, ka̱ta̱ a uwa a̱ ka̱na̱ i ɗa.

\VS{40}Ama a̱ɗa̱, i kpatala i bono e meremune n uye u Mala ma Shili.>


\par }{\PP \VS{41}<<Ɗa yu ushuki i danai, <Ci yaꞋanka ta̱ Vuzavaguɗu unushi. Ci ta̱ a kubana ka̱ta̱ ci shilika̱, uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu u tonukoi tsu ci yaꞋan.> Ɗa yaba dem u ɗikai ucanuku u kuvon u ni, e kusheshe adanshi gbani ɗa a kulyaꞋa likuci yi nsasan ya.

\VS{42}Ama ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, <Dana le, ka̱ta̱ i bana ɗe i yaꞋan vishili ba, adama a na mpa mo kuyongo ɗe n a̱ɗa̱ ba. Ta lo irala i ɗa̱ ya kuna ɗa̱.>

\VS{43}N tonuko ɗa̱ ta̱ nannai, ama ɗa i iwain kupanaka mu. Ɗa i yaꞋankai kadanshi ka Vuzavaguɗu ugbamukaci, n ugbamukaci ɗa i ka̱na̱i uye a kubana a̱ likuci yi nsasan ya.

\VS{44}Ɗa ta na aza a Amoriya aza a na i punu ida̱shi a kusan ka a̱ uta̱i n ka̱bunda̱i uteku ci ishigi, ɗa a guvai ɗa̱, a̱ ka̱na̱i kuna ɗa̱ a Siyaru ali a kubana a Horuma.

\VS{45}Ɗa i bonoi i ka̱na̱i kushiꞋa̱ka̱ Vuzavaguɗu, ama ɗa u iwain kupana asuvayali a̱ ɗa̱. U votsuki atsuvu a̱ ni adama a̱ ɗa̱.

\VS{46}I ɗaɗa i zuwai ɗa i yaꞋin ida̱shi i megeshe a̱ likuci i Kadeshi.>>




\par }\Chap{2}{\SH Ka̱ka̱ra̱sa̱ e meremune
\par }
{\PP \VerseOne{1}<<Ɗa tsu kpatalai tsu banai e meremune n uye u Mala ma Shili, uteku tsu na Vuzavaguɗu u tonukoi mu. Ayin n a̱bunda̱i a̱ tsu a kudasa nwalu a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ likuci yi nsasan i Siyaru.

\VS{2}Ɗa Vuzavaguɗu u danai mu,

\VS{3}<I geshe ta̱ a̱ ka̱ka̱ra̱sa̱ punu a̱ likuci yi nsasan i nampa. Gogo na kpatalai, ka̱ta̱ i tono a kubana a uɓon u gaɗi.

\VS{4}Dana uma kadanshi ka nampa. Gogo na yi ta̱ ɗevu an ya pasamgbanai a iɗika ya aza a̱ ɗa̱ ntsukaya n Isuwa, aza na a̱ da̱sa̱ngi a iɗika i Siyaru. I ta̱ a kupana wovon u ɗa̱ ama i yaꞋan mayin.

\VS{5}Ka̱ta̱ i zama le vishili ba, adama a na mpa mi e kuneke ɗa̱ ko iɗika i te i le ba, ko ubuta̱ u kudasa ya̱ kuciya̱ ba. Mpa n neke ta̱ Isuwa likuci yi nsasan i Siyaru yo okpo i ni.

\VS{6}Ilikulya i le i na ya kulyaꞋa m mini ma na ya kusoꞋo dem yi ta̱ a kutsupa le n azurufa.

\VS{7}Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka zuwaka ɗa̱ ta̱ una̱singai a̱ ubuta̱ wu ulinga we ekiye u ɗa̱ dem. U la̱na̱ ɗa̱ ta̱ mayin a̱ ubuta̱ wu nwalu u ɗa̱ e meremune. A̱ya̱ amangere a nampa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ko yongo ta̱ n a̱ɗa̱, ko ili i te i namba ba.> >>

\VS{8}Ɗa ta na tsu ka̱na̱i nwalu tsu katsukpai aza a̱ tsu uma a Isuwa, aza na i ida̱shi a iɗika i Siyaru. Ɗa tsu kpatalai tsu ka̱sukpa̱i uye u Araba, u na wu uta̱i n tsu uɓon u likuci u Ilatu n Eziyon-gebe.

\par }{\PP <<Ɗa tsu tonokoi n uye u meremune ma aza a Mowabu.

\VS{9}Ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, <Ka̱ta̱ i zama aza a Mowabu vishili ko kpamu i la̱nga̱sa̱ le a̱ɗu adama a na i yaꞋan kuvon n ele ba, adama na mpa mi e kuneke ɗa̱ iɗika i le ko kapashi ke te ba. Mpa n neke ta̱ Aru a kumaci ku Lotu yo okpo iɗika yu uka̱ni i le.>

\VS{10}Aza a Emimu ta ɗe ishi n ida̱shi, uma a i ta̱ n a̱bunda̱i n utsura koɓolo n aza a ugaɗi-ugaɗi tsa aza a Anaki.

\VS{11}Uteku tsu uma a Anaki ele feu a tsu ɗeke le ta̱ aza a Refimu, ama aza a Mowabu a ci ɗeke le ta̱ aza a Emimu.

\VS{12}N tsu cau aza a Horitu a ɗa ishi n ida̱shi a̱ likuci i Siyaru, ama ɗa ntsukaya n Isuwa n lokoi le. Unai aza a Horitu ɗa a̱ da̱sa̱ngi a iɗika ya, derere uteku tsu na aza a Isaraila a yaꞋin a iɗika i na Vuzavaguɗu u nekei le yo okpo i le.

\VS{13}Ɗa Vuzavaguɗu u danai, <Gogo na ɗa̱nga̱i ka̱ta̱ i pasa Ka̱ra̱ ka Zaredu.> Ɗa tsu pasai ka̱ra̱ ka.

\VS{14}A̱ya̱ a ɗa kamangankupa n kunla̱i an tsu ka̱sukpa̱i likuci i Kadeshi-baniyan ali tsu lazai Ka̱ra̱ ka Zaredu. A ayin a nanlo a ɗe aza a na a yawai kuyaꞋan kuvon a̱ kuwa̱i gbende, uteku tsu na Vuzavaguɗu u kucinakai le.

\VS{15}Utsura u Vuzavaguɗu u yongo ta̱ a̱ vishili n ele ali sai ayin a na u kotsoi kuna le a̱ ka̱tsura̱ ra̱ka̱.


\par }{\PP \VS{16}<<Ana aza a na a yawai kuyaꞋan kuvon a̱ kuwa̱i ra̱ka̱,

\VS{17}ɗa Vuzavaguɗu u danai mu,

\VS{18}<Anana yi ta̱ a kupasa kureꞋe ka aza a Mowabu n tsu Aru

\VS{19}Ayin a na baci i yawai a̱ likuci ya aza i Amona, ka̱ta̱ i zama le vishili ko kpamu i la̱nga̱sa̱ le a̱ɗu i yaꞋan kuvon n ele ba, adama a na mpa mi e kuneke ɗa̱ iɗika yu uka̱ni ya aza Amona ba. Mpa n neke ta̱ i ɗa yo okpo yu uka̱ni u kumaci ka aza a Lotu.>

\VS{20}N tsu cau ta na ubuta̱ wa aza a Refimu u ɗa wi ishi, ele ɗa aza na ishi punu ida̱shi, ama aza a Amona e ci ɗeke le ta̱ aza a Zamazumi.

\VS{21}Ele uma a utsura a ɗa n kabunda̱i, n ugaɗi kpamu tsa aza a Anaki. Ama ɗa Vuzavaguɗu wu unai le ra̱ka̱ e kelime ka aza a Amona ɗa o lokoi le ɗa a̱ da̱sa̱ngi i ɗa.

\VS{22}Vuzavaguɗu u yaꞋan ta̱ nannai kpamu n kumaci ka aza a Isuwa, aza a na a̱ da̱sa̱ngi a iɗika i Siyaru, a ayin a na wu unai aza a Horitu e kelime ke le. O lokoi le ɗa a̱ da̱sa̱ngi a iɗika i le ali anana.

\VS{23}Ta feu aza Avimu a na i n ida̱shi a̱ likuci i wawaꞋa i na yi uka̱ra̱Ꞌi n Gaza, aza a Kafutori ele vu na uta̱i a Kafutorimu, ɗa a unai le ɗa a̱ da̱sa̱ngi a iɗika ya.


\par }{\SH A lyaꞋi Sihon mogono ma Heshibon n kuvon
\par }
{\R (Mkc 21:21-30)

\par }{\PP \VS{24}<<Ɗa Vuzavaguɗu u danai, <Ɗa̱nga̱i i ka̱na̱ uye i pasa ma̱ka̱riki ma Aruno. Adama na n neke ta̱ Sihon vuza va aza a Amoriya a̱yi na wi o tsugono a Heshibon a ekiye a̱ ɗa̱ koɓolo n iɗika i ni dem. Gita̱i kulya iɗika ya a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan kuvon n a̱yi.

\VS{25}A̱ kugita̱ anana mi ta̱ a kuzuwa iɗika ya aduniyan ra̱ka̱ i gita̱ kupana wovon u ɗa̱. Uma dem i ta̱ a̱ kupana wovon a ayin a na baci a panai arabali a̱ ɗa̱, i ta̱ e kujeꞋeke ikyamba ka̱ta̱ a takacika ka̱u.>

\VS{26}Ɗa n suki alingata a na a̱ uta̱i e meremune me Kedemotu a kubana u Sihon mogono ma Heshibon n akaka a̱ kula̱nsa̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱, n danai,

\VS{27}<Ka̱sukpa̱ tsu wala a iɗika i nu. Uye u gbayin u ɗa tsa kutono koci, ci a kukpatala usingai ko ugula̱ ba.

\VS{28}Ilikulya i na tsa kulyaꞋa dem, m mini ma na tso kusoꞋo feu, ci ta̱ a kutsupa wu n azurufa. Avu de ka̱sukpa̱ tsu tsu wala n iɗika i nu,

\VS{29}uteku tsu na kumaci ka aza a Isuwa, aza na i n ida̱shi a Siyaru, n aza a Mowabu a na i n ida̱shi a Aru, a̱ ushuki ɗa a̱ ka̱sukpa̱i tsu tono n iɗika i le. Adama a na tsu ciga ta̱ tsu pasa Kuyene ku Urudu tsu bana iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ki e kuneke tsu.>

\VS{30}Ama Sihon mogono ma Heshibon ma iwain kuka̱sukpa̱ tsu tsu pasamgbanai a iɗika i ni. Adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka zuwa ta̱ ka̱ɗu ka̱ ni ka kpanduki n ugbamukaci, adama na u neke ɗa̱ a̱yi e ekiye a̱ ɗa̱, uteku tsu na wi gogo na.

\VS{31}Ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, <La̱na̱, mpa n gita̱ ta̱ kuneke Sihon mogono n iɗika i ni e ekiye a̱ ɗa̱. Gogo na gita̱ngi kuvon ka̱ta̱ yi isa iɗika i ni ka̱ta̱ i ka̱na̱ i ɗa.>

\VS{32}Ɗa Sihon mogono koɓolo n osoji o kuvon a̱ ni a̱ uta̱i ɗa a gasai n a̱tsu a̱ ubuta̱ u kuvon a Jahaza.

\VS{33}Ama ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ke nekei ni e ekiye a̱ tsu, ɗa ta na tsu unai ni koɓolo n olobo a̱ ni n osoji a̱ ni ra̱ka̱.

\VS{34}A ayin a nanlo a ɗa tsu lyaꞋi likuci ya ɗa tsu unai le ra̱ka̱, a̱ma̱ci n ali koɓolo m muku dem. Ko vuza tsu ka̱sukpa̱ ba.

\VS{35}Ama ilikuzuwa i ɗa koci n ucanuku u likuci u le u na ci lyaꞋi n kuvon, u ɗa tsu pura̱ka̱i ka̱ci ka̱ tsu gbani.

\VS{36}Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu, u ɓa̱nka̱i tsu ɗa tsu lyaꞋi likuci i uma a Aruno i na yi a uɓon u ma̱ka̱riki ma Arowa, koɓolo n likuci i yoku i na yi punu o kuyene ka, ali a kubana a̱ likuci i Giliyadu. Babu likuci i na yi ni nshilya i na i laꞋi tsu.

\VS{37}Ama i gbaga ɗevu n iɗika ya aza a Amona ba, ko ta na iɗika i na yi a̱ ubuta̱ u kuyene ku Jaboku, koɓolo n likuci i na yi a uɓon u kusan ku ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ko tonukoi tsu ka̱ta̱ tsu uwa ba.>>




\par }\Chap{3}{\SH Aza a Isaraila a lyaꞋi Ogu mogono ma Bashan n kuvon
\par }
{\R (Mkc 21:31-35)

\par }{\PP \VerseOne{1}<<Ɗa tsu kpatalai a kugaɗukpa a kubana a uɓon u Bashan, ɗa Ogu mogono ma Bashan wu uta̱i koɓolo n osoji a̱ ni dem adama a na a yaꞋan kuvon n a̱tsu a̱ likuci i Edire.

\VS{2}Ama ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, <Ka̱ta̱ vu pana wovon u ni ba, adama na mpa n neke yi ta̱ ɗe e ekiye a̱ ɗa̱, koɓolo n osoji a̱ ni n iɗika i ni dem. YaꞋankai ni derere uteku tsu na i yaꞋankai Sihon mogono ma aza a Amoriya vuza na u lyaꞋi tsugono tsu likuci i Heshibon.>

\VS{3}Ɗa kpamu Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu u nekei Ogu mogono ma Bashan n osoji a̱ ni ekiye a̱ tsu ɗa ta na tsu unai le ra̱ka̱ ali babu vuza na u buwai n wuma.

\VS{4}A ayin a nanlo a ɗa ci lyaꞋi likuci i ni ra̱ka̱, likuci amangatatsu dem ko likuci i te tsu buwaka ba, koɓolo n uɓon u likuci u Agobu, n uɓon wu uteku u tsugono u Ogu vu Bashan.

\VS{5}Likuci ya dem yi ta̱ ukanji ni nshilya mu ugaɗi-ugaɗi, n agbaguratsu a gbagbaꞋin koɓolo n aburakpatsu a̱ iyum, kpamu likuci i wawaꞋa i yoku yi ta̱ lo feu n a̱bunda̱i i na yi babu nshilya.

\VS{6}Ɗa tsu unai le ra̱ka̱, uteku tsu na ci yaꞋankai Sihon mogono ma Heshibon, ɗa tsu unai likuci kakau ra̱ka̱ ali n a̱ma̱ci koɓolo m muku feu.

\VS{7}Ama ilikuzuwa i ɗa ra̱ka̱ n ucanuku u likuci u le u na ci lyaꞋi n kuvon, u ɗa tsu pura̱ka̱i ka̱ci ka̱ tsu gbani.

\VS{8}A ayin a nanlo a ɗa ci isai iɗika e ekiye a ngono n re ma aza a Amoriya, ɗaɗa likuci i na yi uɓon u kasana ke Kuyene ku Urudu, ku na kuta̱i e ma̱ka̱riki ma Aruno a kubana a kusan ku Hamonu.

\VS{9}(Hamonu va, aza a Sidon e ci ɗeke yi ta̱ Siriyon, aza a Amoriya tamkpamu e ci ɗeke yi ta̱ Siniya.)

\VS{10}Ɗa ci lyaꞋi likuci kakau i na yi a uɓon wu nsasan ra̱ka̱ n kuvon, koɓolo n akamba a̱ likuci a Giliyadu, n likuci i Bashan, ali a kubana a̱ likuci i Saleka n Edire, aza na i a uɓon wi iɗika i Ogu mogono ma Bashan.>>

\VS{11}Ogu va a̱yi ɗa koci u buwai endeꞋen ni a kumaci ku uma a Refimu. Kajiba ki ivaꞋin ka̱ ni n iyum i ɗa a yaꞋankai, ugaɗi wa ɗa u laꞋi udashi kupa n u tatsu, wanshi wa u ɗaɗa udashi u ta̱li. A ɗa i ta̱ ɗe a̱ likuci i Raba va Amona ali gogo na.


\par }{\SH Kupece ki iɗika
\par }
{\R (Mkc 32:1-42)

\par }{\PP \VS{12}<<A ayin na ci isai iɗika i nanlo, ɗa n nekei kumaci ku Ruben n ka aza a Gadu i na i ɗikai ɗe e kureꞋe ku Arowa, i na yi a magaba ma̱ ma̱ka̱riki ma Aruno, koɓolo n kagimi ka̱ likuci yi nsasan n Giliyadu n likuci i ni.

\VS{13}Kagimi ki iɗika ka Giliyadu n iɗika i Bashan ra̱ka̱, a̱ ubuta̱ u tsugono tsu Ogu, n neke ta̱ i ɗa a kagimi ka kumaci ka uma a Manasa. Ubuta̱ u uma a Agobu wa aza a Bashan u nanlo ra̱ka̱, u ɗa ishi e ci ɗeke iɗika ya aza a Refimu.

\VS{14}Jayiru, punu a kumaci ku Manasa, wi isai iɗika ya aza a Agobu ra̱ka̱ ali a kubana e kureꞋe ku likuci ya aza a Geshuwa n aza a Maka. Ɗa u yaꞋansakai kula ku ubuta̱ ka, ku na u gbaɓai n kula ku ni ɗa u ɗekei ubuta̱ wa likuci i Jayiru. Ta kpamu e ci ɗeke yi nannai ali n gogo na.

\VS{15}Ɗa n nekei iɗika i Giliyadu ya wa aza a Makiri

\VS{16}Ama ele aza e Ruben tamkpamu koɓolo n aza a Gadu, ele ɗa n nekei uɓon u na wu uta̱i a iɗika ya aza a Giliyadu ali a kubana a̱ ma̱ka̱riki ma Aruno, e mere me kuyene ma ɗaɗa kureꞋe ku le, ɗa u lazai a kubana e kuyene ku Jaboku ku na ko okpoi kureꞋe ki iɗika ya aza a Amona.

\VS{17}Ɗa kpamu n nekei le Araba, Kuyene ku Urudu ku ɗaɗa kureꞋe n Kineretu, ali a kubana a mala ma Araba, ɗaɗa mala ma mkpaɗi, a̱ kumiꞋi ku kusan ku gbayin ku Pisiga n tsu kasana.


\par }{\PP \VS{18}<<Ɗa n nekei ɗa̱ kadanshi ka nampa a makyan ma nanlo n danai, <Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke neke ɗa̱ ta̱ iɗika i nampa yo okpo yu uka̱ni i ɗa̱. Gogo na uma a̱ ɗa̱ a na a yawai kuyaꞋan kuvon o foɓuso, ka̱ta̱ a pasa Kuyene ku Urudu, a laza kelime ka aza a Isaraila, adama a na a̱ ɓa̱nka̱ le.

\VS{19}A̱ma̱ci a̱ ɗa̱ m muku n ɗa̱ n ilikuzuwa i ɗa̱ i ɗa koci i kuka̱sukpa̱ punu a̱ likuci kakau i na n nekei ɗa̱, adama a na n yeve ta̱ yi ta̱ n ilikuzuwa n a̱bunda̱i,

\VS{20}ali sai ayin a na Vuzavaguɗu u nekei aza a̱ ɗa̱ wuvuki tsu ɗa̱, kpamu ɗa ele feu a isai iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka cigai kuneke le a upashi u Kuyene ku Urudu, ka̱ta̱ i yeve yaba dem vu ɗa̱ u bono a iɗika i na n nekei ɗa̱.>


\par }{\SH A̱ sa̱nka̱i Musa kupasa Kuyene ku Urudu
\par }
{\PP \VS{21}<<A ayin a nanlo ɗa n danai Jesuwa <A̱shi a̱ nu ene ta̱ ra̱ka̱ uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka yaꞋankai ngono n re n nanlo ma, Sihon mogono n Ogu mogono. Ta feu wa kuyaꞋanka tsugono tsa aza na yi a kupasa a kubana we le na.

\VS{22}Ka̱ta̱ vu pana wovon u le ba, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a̱ kushilika̱ka̱ ɗa̱.>


\par }{\PP \VS{23}<<A ayin a nanlo n folonoi Vuzavaguɗu n danai,

\VS{24}<Mogono Vuzavaguɗu, na ɗa ma̱giti ma na vu gita̱ngi kuyotsongu tsugbayin tsu nu n kukiye ku utsura ku nu a̱ ubuta̱ u kagbashi ka nu. Ka̱ma̱li ko yoku ki ta̱ lo, gaɗi ko punu na a iɗika, ka na ka kufuɗa kuyaꞋan ili i gbagbaꞋin i na vu yaꞋin na?

\VS{25}N folono wu ta̱, ka̱sukpa̱ m pasa Kuyene ku Urudu n ciya̱ me ene iɗika i singai i na yi upashi u nan ɗe, n iɗika yi nsasan i singai koɓolo nu nsasan n singai n Lebano.>

\VS{26}Ama Vuzavaguɗu u yaꞋan ta̱ wupa nu mpa adama a̱ ɗa̱, adama a nanlo u pana ufolu u va̱ ba. Ɗa u danai mu, <U yawa ta̱ nannai, ka̱ta̱ vu doku vu folono mu adama a kadanshi ka nampa ba.

\VS{27}Kumba gaɗi vu kusan ku Pisiga ka̱ta̱ ve ene iɗika ya n a̱shi a̱ nu, la̱na̱ ra̱ka̱ a kasana, n ka̱livi, n gaɗi koɓolo n ɗaka. Ka̱ta̱ vu la̱na̱ mayin, adama a na ma̱ kuka̱sukpa̱ vu pasa Kuyene ku Urudu ba.

\VS{28}Ama yaꞋanka Jesuwa kadanshi, ka̱ta̱ vu doku yi utsura u ka̱ɗu, adama na a̱yi ɗa vuza na u kutono n ele a kupasa Kuyene ku Urudu a lyaꞋa iɗika ya. A̱yi ɗa kpamu vuza na we kupeceke le uka̱ni wi iɗika i na ve kene na.>

\VS{29}Nannai ɗa ci yongoi punu a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka a kinda Betu-peyo.>>




\par }\Chap{4}{\SH Musa u zuwai aza a Isaraila o tono kadanshi
\par }
{\PP \VerseOne{1}<<Panai a̱ɗa̱ uma a Isaraila, ili i kutono n wila̱ u na mi a kuciga kupiꞋisaka ɗa̱ gogo na. Tonoi u ɗa adama a na i ciya̱ wuma, ka̱ta̱ i ciya̱ i ka̱na̱ iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki isheku i ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱ na.

\VS{2}Ka̱ta̱ i doku ko kpamu i jebe ili a ka̱tsuma̱ ki ili i nampa, i na mi o kutonoko ɗa̱ ba. Ama i tono wila̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei mu n neke ɗa̱.

\VS{3}A̱ɗa̱ ye ene ta̱ n a̱shi a̱ ɗa̱ i na Vuzavaguɗu u yaꞋin a BaꞋalu-Piyo, uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ kunai aza a na o tonoi ka̱ma̱li ka BaꞋalu-Piyo a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱.

\VS{4}Ama a̱ɗa̱ vu na yu ushuki n Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, a̱ɗa̱ ɗa i buwai n wuma ali n gogo na.

\VS{5}La̱na̱i, mpa m piꞋisaka ɗa̱ ta̱ ili i kutono n wila̱, uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ko tonukoi mu, adama a na a̱ɗa̱ i tono u ɗa punu a iɗika i na yi a kuciga ya uwa ka̱ta̱ i ka̱na̱ i ɗa.

\VS{6}Ka̱na̱i u ɗa mayin, adama a na nannai ɗa yo kuyotsongu ugboji n kuyeve ku ka̱ɗu, a̱ ubuta̱ u uma a aduniyan aza na a kupana ukuna u wila̱ u nampa ra̱ka̱ ka̱ta̱ a dana, <Mayun uduniyan u nampa wi ta̱ n ugboji n kuyeve.>

\VS{7}Uduniyan we ne u ɗai tamkpamu wi n tsugbayin uteku tsu nampa, ali ɗa a̱ kuciya̱ a̱ma̱li e le ɗevu n ele, uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ki o kuyongo ɗevu n a̱tsu a kupanaka tsu ayin dem a na tsu vasai wa̱ ni?

\VS{8}Babu kpamu uduniyan u na wi n tsugbayin, u na wi n wila̱ n ili i kutono yu usuɓi, uteku tsu na mpa mi e kuneke ɗa̱ anana.


\par }{\PP \VS{9}<<YaꞋin mayin, ka̱ta̱ i ka̱na̱ ka̱ci ka̱ ɗa̱ n tsuloboi adama a na ka̱ta̱ i cinukpa n i na a̱ɗa̱ ye enei n a̱shi a̱ ɗa̱ ba. Ka̱ta̱ kpamu i ka̱sukpa̱ ili i nampa yu uta̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱, a ayin a na yi n wuma ba. Yotsongi muku n ɗa̱, ka̱ta̱ ele feu o yotsongu ntsukaya n ɗa̱.

\VS{10}Ciɓai n kanna ka na i shamgbai e kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ a Horebu, ana u danai mu, <Ɓolonku mu uma adama a na a pana kadanshi ka̱ va̱, ka̱ta̱ a̱ ciya̱ kuyeve uteku tsu na e kuneke mu tsugbayin a ayin a na i n wuma, ka̱ta̱ o yotsonku muku n le feu.>

\VS{11}Ɗa i yawai ɗevu i shamgbai a̱ kumiꞋi ku kusan ku na ki a kutasa n akina a kubana gaɗi, upali n keleshu ka̱ lima̱ n ka̱yimbi ka kpaɓam.

\VS{12}Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n a̱ɗa̱ punu e mere ma akina ma. I pana ta̱ ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni ama ye ene ikyamba ba, ka̱la̱ka̱tsu ka koci i panai.

\VS{13}Ɗa u tonukoi ɗa̱ uzuwakpani u ni, ɗaɗa wila̱ kupa u na u zuwai ɗa̱ i tono, ɗa kpamu u ɗanai u ɗa a nshemberu ma atali n re.

\VS{14}Ɗa Vuzavaguɗu u danai mu m piꞋisaka ɗa̱ wila̱ n ili i kutono i na yo kutono a iɗika i na ya kuciga kuꞋuwa ka̱ta̱ yi isa i ɗa yo okpo i ɗa̱.


\par }{\SH A̱ sa̱nka̱i kutono ka̱ a̱ma̱li
\par }
{\PP \VS{15}<<Ama ka̱ta̱ i yaꞋan mayin, adama a na ye ene iyoci yi ili i yoku ba, ana Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka yaꞋin kadanshi e mere ma akina a Horebu.

\VS{16}Adama a na ka̱ta̱ yi ila̱kpa̱ ka̱ci ka̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ u kusheꞋweke ka̱ci ka̱ ɗa̱ a̱ma̱li, n iyoci yi ili i yoku i mavuka ko mavali ba,

\VS{17}ko ci iyoci i manama a iɗika ko manunu ma na ma ci ɗimkpa gaɗi,

\VS{18}ko n iyoci yi ili i yoku i na yi a̱ nkuɗa̱ru a iɗika ko tsu kadan a nwalu a̱ mini.

\VS{19}Ayin a na baci i ɗa̱ngusa̱i a̱shi a̱ ɗa̱ gaɗi ɗa ye enei kanna, n wotoi, n azangata, n koɓolo ki ili i na a yaꞋin gaɗi dem. Ka̱ta̱ i zuwa ɗa̱ kukuɗa̱ngu kuneke le tsugbayin ba. Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke neke ta̱ ili i nampa ra̱ka̱ ekiye a uma a aduniyan.

\VS{20}Ama ɗa Vuzavaguɗu wu uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar a̱ ubuta̱ wu usuɗukpi wa akina, adama a na yo okpo uma a̱ ni, uteku tsu na yi na gogo na.

\VS{21}Vuzavaguɗu u yaꞋan ta̱ wupa nu mpa adama a̱ ɗa̱, ɗa kpamu u kucinai u danai mpa ma kupasa Kuyene ku Urudu ka̱ta̱ n uwa a iɗika i singai i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱, ka̱ta̱ yo okpo iɗika yu uka̱ni i ɗa̱ ba.

\VS{22}Mpa mi ta̱ a̱ kukuwa̱ punu a iɗika i nampa, mpa mi a kupasa kuyene ku Urudu ba, ama a̱ɗa̱ yi ta̱ ɗevu an ya pasa ka̱ta̱ i ka̱na̱ iɗika i singai i nanlo.

\VS{23}Ama ka̱ta̱ i yaꞋan mayin, adama na i ciɓa n uzuwakpani u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, u na u yaꞋin uzuwakpani n a̱ɗa̱, ka̱ta̱ i sheꞋweke ka̱ci ka̱ ɗa̱ ka̱ma̱li n iyoci yi ili i yoku ba. Adama na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka̱ sa̱nka̱ ta̱.

\VS{24}Adama na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi ta̱ tsa akina a munuka, a̱yi Ka̱shile ke cisheꞋe kaꞋa\XREF{}{{\XO 4:24 }{\XO{4:24
}}{\XT{A Ib 12:29}}}.


\par }{\PP \VS{25}<<Ayin a na baci i matsai muku, ɗa kpamu i ciya̱i ntsukaya, kpamu ɗa i geshei punu n ida̱shi a iɗika ya. Ɗa baci i la̱nga̱sa̱i ka̱ci ka̱ ɗa̱ ɗa i yaꞋankai ka̱ci ka̱ ɗa̱ ka̱ma̱li, ɗa kpamu i lyaꞋi kelime n kuyaꞋanka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ukuna u gbani-gbani, ali ɗa i zuwai ni u yaꞋan wupa,

\VS{26}anana n ɗeke ta̱ zuva n iɗika o okpo ngaꞋan adama a̱ ɗa̱, yi ta̱ a̱ kukuwa̱ gogoꞋo a iɗika i na yi a kuciga kupasa Kuyene ku Urudu an ya bana ya̱ ka̱na̱ i ɗa. Yi e kugeshe punu a i ɗa ba, ama yi ta̱ a̱ kukuwa̱ ra̱ka̱.

\VS{27}Adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuwacuwa ɗa̱ a uduniyan, a̱ɗa̱ kenu ɗa koci i kubuwa n wuma a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan u na wa kuwacuwa ɗa̱ a kubana.

\VS{28}Ta ɗe yo kutono a̱ma̱li a na a yaꞋin n ekiye, a̱ma̱li a nɗanga n atali, aza na i e kene ba, i ta na feu a kupana ba, aza na a kulyaꞋa ba, ko a tsumgba.

\VS{29}Ama ɗa baci i la̱nsa̱i Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ɗe, yi ta̱ a̱ kuciya̱ yi. I la̱nsa̱ yi baci n ka̱ɗu ke te n wuma u ɗa̱ dem.

\VS{30}A ayin a na yi a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci, ɗa ili i nampa ra̱ka̱ i ciya̱i ɗa̱, yi ta̱ o kubono a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i tono kadanshi ka̱ ni.

\VS{31}Adama na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ vuza va asuvayali ɗa, a̱yi wa kuvakangu ɗa̱ ko wu una ɗa̱ ko kpamu u cinukpa n uzuwakpani u na u yaꞋankai ikaya i ɗa̱ ba.


\par }{\SH Vuzavaguɗu koci a̱yi ɗa Ka̱shile
\par }
{\PP \VS{32}<<YaꞋan keci ku ukuna u ayin a cau, m megeshe ɗe kafu a yaꞋan ɗa̱, i na i ɗikai a kanna ka na Ka̱shile ka yaꞋin vuma aduniyan. YaꞋin kpamu keci ku ugiti u zuva n tsu nampa a kubana a ukocishi u zuva n tsu nan ɗe. Ko ili yoku i gbayin tsu nanlo i saꞋwa ta̱ kuyaꞋan, ko i panai kadanshi ka na ko yotsoi tsu nanlo?

\VS{33}Ko uma o yoku i ta̱ lo aza na a saꞋwai kupana ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ka̱ma̱li a kadanshi e mere ma akina tsu na i panai, ɗa i buwai n wuma?

\VS{34}Ka̱ma̱li ko yoku ki ta̱ lo ka na ka saꞋwai kukondo kuɗikaka ka̱ci ka̱ ni uduniyan a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan u yoku, n ubuta̱ u kukondo, n kuyaꞋan ki ili i mereve n utsura, n kuvon, n kukiye ku utsura ku gbayin, ko kpamu n utsura u kuyaꞋan ili i gbagbaꞋin, derere n i na ye enei n a̱shi a̱ ɗa̱. Tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka yaꞋankai ɗa̱ ɗe a iɗika i Masar.

\VS{35}U yotsongu ɗa̱ ta̱ ili i nampa, adama a na i yeve an Vuzavaguɗu Ka̱shile kaꞋa. Babu kpamu vuza yoku, sai a̱yi koci.

\VS{36}Zuva ɗe ɗa u ka̱sukpa̱i ɗa̱ i pana ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni, adama a na u gbara ɗa̱. Punu na a aduniyan u yotsongi ɗa̱ akina a gbayin a̱ ni, kpamu ɗa i panai ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni punu a akina a.

\VS{37}Adama a na a̱yi u ciga ta̱ ikaya i ɗa̱, ɗa u zagbai ntsukaya n le wana ɗai ele o kotso, ɗa wu uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar n utsura u gbayin u ni.

\VS{38}U lokoi iɗika kakau i na i laꞋi ɗa̱ utsura ka̱u e kelime ka̱ ɗa̱, adama a na u banka ɗa̱ a iɗika ya ka̱ta̱ u neke ɗa̱ i ɗa yo okpo iɗika yu uka̱ni i ɗa̱ tsu na wi anana.

\VS{39}Adama a nannai, i ciɓa n kaꞋa anana, ka̱ta̱ i zuwa kaꞋa a̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱ mayin. Vuzavaguɗu a̱yi ɗa̱ Ka̱shile na ɗe gaɗi m punu na aduniyan, babu vuza yoku.

\VS{40}Tonoi wila̱ u ni n kadanshi ka̱ ni, ka na mpa mi a kudana ɗa̱ anana, adama na i ciya̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱ a̱ɗa̱ m muku n ɗa̱ n na i kumatsa, adama na wuma u ɗa̱ u geshe punu a iɗika i na Vuzavaguɗu wi e kuneke ɗa̱ ali a kubana uteku n uteku.>>


\par }{\SH Likuci i kusheɗeku
\par }
{\PP \VS{41}Ɗa Musa u zagbai likuci i tatsu i na yi a kasana n Kuyene ku Urudu,

\VS{42}adama a vuza na wu unai vuma babu ucikali u suma u bana ɗe, ɗa baci wu unai vuza babu ucikali, kpamu i a tsurala ba, wi ta̱ a kufuɗa kusuma kubana a̱ likuci i te i nampa ya adama a na wi isa wuma u ni.

\VS{43}Likuci ya ele ɗa, Beza vu na vi e meremune mu uɓon wu nsansa yi iɗika ya aza a Ruben, n Ramotu vu Giliyadu vi iɗika ya aza a Gadu, n Golan vu na vi punu iɗika i Bashan ya aza a Manasa.


\par }{\SH Kadanshi adama a ukuna u wila̱
\par }
{\PP \VS{44}Na va ɗaɗa wila̱ u na Musa u nekei uma a Isaraila.

\VS{45}Na ɗa wila̱ n ili i kutono n kadanshi ka na Musa u tonukoi uma a Isaraila, a ayin a na a̱ uta̱i a iɗika i Masar,

\VS{46}ana a̱ da̱sa̱ngi a kasana n Kuyene ku Urudu, punu a̱ ka̱ɗa̱ki ka na ki a kinda likuci i Betu-peyo. N tsu cau ta na ubuta̱ u nanlo wa iɗika i Sihon mogono va Amoriya ɗa, vuza na u lyaꞋi tsugono a̱ likuci i Heshibon ɗa Musa n uma a Isaraila a lyaꞋi ni n kuvon ana a̱ uta̱i a iɗika i Masar.

\VS{47}Ɗa a isai iɗika i ni koɓolo n iɗika i Ogu mogono ma Bashan, ngono n re ma aza a Amoriya n na mi a kasana ka̱ Urudu.

\VS{48}Iɗika ya i ɗaɗa i gita̱i a Arowa, vu na vi a̱ ka̱kina̱ ka̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Aruno, ali a kubana a kusan ku gbayin ku Siyon\FTNT{*}{{\FR 4:48 }{\FR{4:48
}}{\FQ{Siyon
}}{\FT{Atagarda o yoku a ɗana yi ta̱ Siriyon.}}}, ɗaɗa Hamonu.

\VS{49}Ɗa u gbaɓai n Araba vu kasana ka̱ Urudu, a kubana a Mala ma mkpaɗi ma aza a Araba, a iɗika n kumiꞋi ku kusan ku gbayin ku Pisiga.




\par }\Chap{5}{\SH Wila̱ kupa
\par }
{\R (Kut 20:1-17)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ɗa Musa u ɗekei uma a Isaraila ra̱ka̱ ɗa u danai le, <<Zuwai atsuvu ka̱ta̱ i pana mayin wila̱ n ili i kutono i na mi o kutonuko ɗa̱ anana, piꞋisai u ɗa ka̱ta̱ kpamu i tono u ɗa mayin.

\VS{2}Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ka yaꞋan ta̱ uzuwakpani n a̱tsu ɗe a kusan ku Horebu.

\VS{3}N ikaya i tsu i ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin uzuwakpani u nampa ba, ama n a̱tsu na ci n wuma na anana.

\VS{4}Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n a̱ɗa̱ una̱ n una̱ a kusan, e mere ma akina.

\VS{5}Ɗa n shamgbai e mere ma̱ ɗa̱ n Vuzavaguɗu a ayin a nanlo, adama a na n dana ɗa̱ kadanshi ka Vuzavaguɗu, adama na a̱ɗa̱ yi ishi ta̱ a kupana wovon wa akina, ɗa i kpa̱ɗa̱i kufuɗa kukumba kusan ka. Ɗa u danai.


\par }{\PP \VS{6}<< <Mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, vuza na wu uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar, a̱ ubuta̱ u tsugbashi.


\par }{\PP \VS{7}<< <Yo kutono ka̱ma̱li ba, sai mpa Ka̱shile koci.


\par }{\PP \VS{8}<< <Ka̱ta̱ i yaꞋanka ka̱ci ka̱ ɗa̱ ka̱ma̱li ki iyoci yi ili i yoku i na yi gaɗi ko i na yi a iɗika ba, ko kpamu ili i na yi a̱ mini a ɗaka vi iɗika ba.

\VS{9}Ka̱ta̱ i kuɗa̱nku le, ko i cikpa le ba, adama a na mpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, Ka̱shile ke cisheꞋe kaꞋa, n tsu takacika ta̱ muku adama a̱ unushi wi isheku n tsukaya tsu tatsu ali a kubana tsu na̱shi wa aza a na a iwain mu,

\VS{10}ama n tsu yotsongu ta̱ ucigi u babu uteku a kubana u uma ali n tsukaya tsa̱ a̱bunda̱i tsu na ci cigai mu ɗa tsu tonoi wila̱ u va̱.


\par }{\PP \VS{11}<< <Ka̱ta̱ i ɗeke kula ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ gbani ba, adama a na mpa Vuzavaguɗu mi a̱ kukpa̱ɗa̱ kutakacika vuma vu na u ɗekei kula ku va̱ gbani ba.


\par }{\PP \VS{12}<< <Zukai n kanna ka Ashibi ka̱ta̱ i ka̱na̱ kaꞋa ciɗa, uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka̱ danai ɗa̱.

\VS{13}Ayin a̱ ta̱li a ɗa ya kuyaꞋan ulinga u na i kiwanai ra̱ka̱,

\VS{14}ama a kanna ke cindere kanna ka Ashibi ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ kaꞋa. A kanna ka nanlo ka̱ta̱ i yaꞋan ulinga ko u te ba, ko a̱ɗa̱, ko muku n ɗa̱ olobo ni nkere, ko kpamu agbashi a̱ ɗa̱ a̱ma̱ci n ali, ni njaki n ɗa̱ n obomburon, ko vicuꞋu vi ilikuzuwa i kpaꞋa i ɗa̱ dem, ko kpamu omoci a̱ ɗa̱ a na i punu n ida̱shi a̱ likuci i ɗa̱, adama na agbashi a̱ ɗa̱ feu ali n a̱ma̱ci a̱ ciya̱ kuvuka uteku tsu ɗa̱.

\VS{15}Ka̱ta̱ i ciɓa an a̱ɗa̱ va agbashi a ɗa yi ishi ɗe a iɗika i Masar, ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ kuta̱ka̱i ɗa̱ n utsura u gbayin u ni n kukiye ku utsura ku ni feu. I ɗaɗa i zuwai ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u danai, i zuka n kanna ka Ashibi ka mayin.


\par }{\PP \VS{16}<< <Cikpai ishekpu i ɗa̱ n ina̱kpu i ɗa̱, uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka danai ɗa̱, adama a na wuma u ɗa̱ u geshe, ka̱ta̱ kpamu i ciya̱ i da̱sa̱ngu m ma̱ta̱na̱ punu a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱.


\par }{\PP \VS{17}<< <Ka̱ta̱ i yaꞋan munuka ba.


\par }{\PP \VS{18}<< <Ka̱ta̱ i yaꞋan tsugbani ba.


\par }{\PP \VS{19}<< <Ka̱ta̱ i yaꞋan uboki ba.


\par }{\PP \VS{20}<< <Ka̱ta̱ i yaꞋanka otoku a̱ ɗa̱ kadanshi ka aꞋuwa ba.\XREF{}{{\XO 5:20 }{\XO{5:20
}}{\XT{Kut 20:12-16; Mat 5:21, 27; 15:4; 19:18-19; Mar 7:10; 10:19; Luk 18:20; Rom 13:9; Af 6:2-3; Yak 2:11}}}


\par }{\PP \VS{21}<< <Ka̱ta̱ i yaꞋan a̱shi a wuya n a̱ma̱ci o otoku a̱ ɗa̱ ba. Ka̱ta̱ feu i cikala iꞋuwa i itoku i ɗa̱ ba, ko ashina e le, ko agbashi e le ali ko a̱ma̱ci, ko anaka e le, ko njaki n le, ko ili de dem i na yo okpoi i toku i ɗa̱.\XREF{}{{\XO 5:21 }{\XO{5:21
}}{\XT{Kut 20:17; Rom 7:7; 13:9}}}>


\par }{\PP \VS{22}<<Na va ɗaɗa wila̱ u na Vuzavaguɗu u salai n ka̱la̱ka̱tsu ka gbayin a̱ ubuta̱ u koɓolo ka̱ ɗa̱ dem, ɗe a zuva vu kusan a̱ ka̱tsuma̱ ke mere ma akina, n eleshu n ka̱yimbi ka kpaɓam. Ɗa u ɗanai le e nshemberu ma atali n re, babu i yoku i na u doki, ɗa u nekei mu.

\VS{23}Ana i panai ka̱la̱ka̱tsu punu a̱ ka̱yimbi ka, a ayin a na kusan ka ki a kutasa akina, ɗa aza e kelime a kumaci a̱ ɗa̱ dem n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ ɗa̱ ra̱ka̱, a̱ ta̱wa̱i wa̱ va̱.

\VS{24}Ɗa a danai, <Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ko yotsongu tsu ta̱ tsugbayin n utsura u ni, kpamu tsu pana ta̱ ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni punu a̱ mere ma akina. Anana ce ene ta̱ Ka̱shile ka dansai n vuma ɗa kpamu u buwai n wuma.

\VS{25}Ama gogo na, yiɗa̱i i zuwai ɗa tsa̱ kukuwa̱? Akina a gbayin a nampa i ta̱ a kulyaꞋa tsu, ci ta̱ a̱ kukuwa̱ ɗa baci tsu panai ka̱la̱ka̱tsu ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu kpamu.

\VS{26}Adama a na yayi vuma u saꞋwai kupana ka̱la̱ka̱tsu ka̱ Ka̱shile ka wuma a kadanshi e mere ma akina, uteku tsu na a̱tsu tsu panai ɗa u laꞋi?

\VS{27}Bana ɗevu, vu pana i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ka kudansa ra̱ka̱, ka̱ta̱ vu bono vu tonuko tsu ili dem i na u danai nu, a̱tsu tsa kupana ta̱ ka̱ta̱ tsu tono.>


\par }{\PP \VS{28}<<Vuzavaguɗu u pana ta̱ kadanshi ka̱ ɗa̱, a ayin a na yi a kadanshi nu mpa, ɗa u danai mu, <M pana ta̱ kadanshi ka uma a nampa, ka na o tonukoi nu, i na o tonoi ra̱ka̱ i singai i ɗa.

\VS{29}Mayun, ishi baci o kuyongo n a̱ɗu tsu nampa ayin tutu, a kupana wovon n o tonoi wila̱ u va̱ uteku tsu nampa, i ta̱ a̱ kuciya̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱, ele m muku n le, ali a kubana uteku.

\VS{30}Bana vu dana le, <<Yaba dem u bono a̱ ka̱pa̱m ka̱ ni.>>

\VS{31}Ama avu shamgba na koɓolo nu mpa, adama a na n dana wu wila̱ ra̱ka̱, n ili i kutono i na va kuyotsonku le o tono, adama a na o tono kaꞋa a iɗika i na mi e kuneke le yo okpo yu uka̱ni i le.>

\VS{32}Adama a nannai, ka̱ta̱ i coꞋoko, i yaꞋan derere uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka danai, ka̱ta̱ i kpatala a̱ ugula̱ ko a usingai ba.

\VS{33}Walai derere uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka danai ɗa̱, adama na i yongo wuma m ma̱ta̱na̱, ka̱ta̱ i ciya̱ wuma wu ugaɗi punu a iɗika i na i kulyaꞋa yo okpo yu uka̱ni i ɗa̱.




\par }\Chap{6}{\SH Wila̱ u na u laꞋi nu mgbayin
\par }
{\PP \VerseOne{1}<<Na va ele ɗa wila̱ n ili i kutono n kadanshi ka na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka danai mu m piꞋisaka ɗa̱, adama na i tono u ɗa mayin ɗe a iɗika i na yi a kuciga kupasa kulyaꞋa yo okpo yu uka̱ni i ɗa̱,

\VS{2}adama a na a̱ɗa̱ m muku n ɗa̱, nu ntsukaya n ɗa̱, i pana wovon u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ a ayin a wuma u ɗa̱ dem, a̱ ubuta̱ u kuka̱na̱ wila̱ u ni n ili i kutono i na n nekei ɗa̱, adama a na wuma u ɗa̱ u geshe.

\VS{3}Adama a nannai panai a̱ɗa̱ uma a Isaraila, ka̱ta̱ i tono u ɗa mayin adama a na i ciya̱ ma̱ta̱na̱, ka̱ta̱ i yimkpa n kabunda̱i punu a iɗika i na yi m maniꞋin n tsuta̱, derere uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ishekpu i ɗa̱ ka yaꞋin uzuwakpani.


\par }{\PP \VS{4}<<Panai a̱ɗa̱ aza a Isaraila, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu, a̱yi ɗa Ka̱shile ke te koci.\XREF{}{{\XO 6:4 }{\XO{6:4
}}{\XT{Mar 12:32}}}

\VS{5}Cigai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ n a̱ɗu a̱ ɗa̱, n wuma u ɗa̱ ra̱ka̱, koɓolo n utsura u ɗa̱ dem.\XREF{}{{\XO 6:5 }{\XO{6:5
}}{\XT{Mat 22:37; Mar 12:29-30; 12:33; Luk 10:27}}}

\VS{6}Ka̱ta̱ wila̱ u nampa u na n nekei ɗa̱ anana wo okpo a̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱.

\VS{7}Ka̱ta̱ i piꞋisaka muku n ɗa̱ u ɗa ayin tutu, ka̱ta̱ i yaꞋansa kadanshi ku ɗa a ayin dem, ana yi ida̱shi a iꞋuwa i ɗa̱, n ayin a na yi a nwalu, n ayin a na i vaki, n ayin a na i ɗa̱nga̱i.

\VS{8}Ka̱ta̱ i shiya le e ekiye a̱ ɗa̱ n a̱ca̱n a̱ ɗa̱ okpo ɗa̱ urotu ci ili i kuciɓasa.

\VS{9}Ɗanai le a iga̱Ꞌin yi utsutsu yi iꞋuwa i ɗa̱ n utsutsu u likuci i ɗa̱.


\par }{\PP \VS{10}<<Ama ana Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka bankai ɗa̱ a iɗika i na u kucinakai ikaya i ɗa̱ Ibirahi, n Ishaku n Yakubu, an wa kuneke ɗa̱ iɗika n likuci i gbagbaꞋin i singai i na a̱ɗa̱ i maꞋin ba,

\VS{11}n iꞋuwa tukpa n ucanuku u singai, u na a̱ɗa̱ i shatangi ba, n ayinva a̱ uga̱vi a na a̱ɗa̱ i ga̱va̱i ba, n ashina a itacishi, nu nɗanga n zaitu n na a̱ɗa̱ i ca̱Ꞌi ba, ana i lyaꞋi kpamu ɗa i cuwa̱i,

\VS{12}ka̱ta̱ i yaꞋan mayin, ta lo ya kuta̱wa̱ ya cinukpa n Vuzavaguɗu, a̱yi na wu uta̱ka̱i ɗa̱ a Masar, a iɗika i tsugbashi.

\VS{13}Panai wovon u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, a̱yi ɗa koci i kucikpa, n kula ku ni ku ɗa feu i kukucina.\XREF{}{{\XO 6:13 }{\XO{6:13
}}{\XT{Mat 4:10; Luk 4:8}}}

\VS{14}Ka̱ta̱ i tono a̱ma̱li ba, a̱ma̱li a uma a na i uka̱ra̱Ꞌi n a̱ɗa̱,

\VS{15}adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka na ki koɓolo n a̱ɗa̱, Ka̱shile ke cisheꞋe kaꞋa, ta lo wupa u ni u kukula̱ a kaci ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ wu una ɗa̱ ra̱ka̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka aduniyan.


\par }{\PP \VS{16}<<Ka̱ta̱ i kondo Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ uteku tsu na i kondoi ni a Masaha ba.\XREF{}{{\XO 6:16 }{\XO{6:16
}}{\XT{Mat 4:7; Luk 4:12}}}

\VS{17}Mayun ɗa i tono wila̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱ mayin, koɓolo n ili i kutono n kadanshi ka na u tonukoi ɗa̱.

\VS{18}Ka̱ta̱ i yaꞋan kakuna ke mejege n i singai a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, adama a na i ciya̱ ma̱ta̱na̱, ka̱ta̱ i fuɗa i bana yi isa iɗika i singai i na Vuzavaguɗu u kucinakai ikaya i ɗa̱ an we neke le,

\VS{19}ka̱ta̱ u loko irala i ɗa̱ e kelime ka̱ ɗa̱, uteku tsu na u yaꞋin uzuwakpani.


\par }{\PP \VS{20}<<A kubana megeshe, ɗa baci muku n ɗa̱ me ecei ɗa̱, <Yiɗa̱i i zuwai ɗa e nekei ɗa̱ wila̱ n ili i kutono n kadanshi ka nampa ra̱ka̱, ka na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu u danai ɗa̱ i tono?>

\VS{21}Ushuki le, a̱tsu agbashi a ɗa ci ishi a̱ ubuta̱ u FiriꞋauna a iɗika i Masar, ɗa Vuzavaguɗu wi isai tsu n tsugbayin tsu utsura u ni,

\VS{22}a̱ a̱shi a̱ tsu ɗa u yaꞋin ili i mereve n ili i gbagbaꞋin a̱ ubuta̱ wa aza a Masar, n ubuta̱ u FiriꞋauna koɓolo m kpaꞋa ku ni dem.

\VS{23}Ɗa wu uta̱ka̱i tsu a iɗika i Masar ɗa u tuka̱i tsu na, adama na u neke tsu iɗika i nampa, i na u yaꞋin uzuwakpani an wa neke ikaya i tsu.

\VS{24}Ɗaɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ka danai tsu tsu tono wila̱ u nampa ra̱ka̱, ka̱ta̱ tsu pana wovon u ni, adama a ugaꞋin u ka̱ci ka̱ tsu ayin tutu, n adama a na ci yongo n wuma, tsu na ka ki anana.

\VS{25}Ɗa baci ci yaꞋin mayin ɗa tsu tonoi wila̱ u nampa u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ra̱ka̱, uteku tsu na u danai tsu, wi ta̱ o kokpo ili yu usuɓi wa̱ tsu.




\par }\Chap{7}{\SH O lokoi uma a iɗika kakau
\par }
{\R (Kut 34:11-16)

\par }{\PP \VerseOne{1}<<A ayin a na baci Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u tuka̱i ɗa̱ a iɗika i na ya kuꞋuwa ka̱ta̱ i lyaꞋa uka̱ni wi ɗa, wi ta̱ o kuloko uduniyan n a̱bunda̱i e kelime ka̱ ɗa̱, aza a Hitiya, aza a Girigeshiya, aza a Amoriya, n aza a KanaꞋana, n aza a Periziya, n aza a Hiviya, koɓolo n aza a Jebusiya. Ele ɗa likuci i cindere i na i laꞋi ɗa̱ utsura n ka̱bunda̱i,

\VS{2}ama ayin a na baci Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei le wa̱ ɗa̱, ɗa i lyaꞋi le n kuvon, mayun ɗa yu una le ra̱ka̱, ka̱ta̱ i yaꞋan uzuwakpani n ele ba, ka̱ta̱ kpamu i pana asuvayali e le ba.

\VS{3}Ka̱ta̱ i nekpenei yolo ba, ko kpamu i neke muku mo olobo n le nkere n ɗa̱ ba, ko i ka̱sukpa̱ muku mo olobo n ɗa̱ n zuwa muku mu nkere n le ba.

\VS{4}Adama a na ta lo a kuzuwa muku n ɗa̱ m kpatala ka̱ta̱ a̱ kpa̱ɗa̱ kutono mu, o tono a̱ma̱li o yoku, nannai va ta na ɗa wa kuzuwa wupa u Vuzavaguɗu u kula̱ wa̱ ɗa̱, ka̱ta̱ ta na wu una ɗa̱ gogo lo.

\VS{5}Ama na ɗa uteku tsu na ya kuyaꞋan n ele, i la̱nga̱sa̱ atali alyuka e le, ka̱ta̱ i ɓoso atali avasa e le, ka̱ta̱ i kapa ashamkpatsu a̱ ka̱ma̱li ka Ashera ke le, ka̱ta̱ kpamu i songu a̱ma̱li a usheꞋwi e le n akina.


\par }{\PP \VS{6}<<Adama na a̱ɗa̱ uma a uzagbi a ɗa a ciɗa a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. U zagba ɗa̱ ta̱ yo okpo uma a̱ ni, ili i kuzuwa i ni, a̱ ka̱tsuma̱ ka uma aduniyan dem.

\VS{7}Ba adama a na i laꞋa ta̱ aza na a buwai ka̱bunda̱i ɗa Vuzavaguɗu u zuwai ucigi u ni wa̱ ɗa̱, ɗa kpamu u zagbai ɗa̱ ba, adama a na a̱ɗa̱ ɗa i laꞋi n kenu a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan,

\VS{8}ama adama a na a̱yi Vuzavaguɗu u ciga ɗa̱ ta̱, ɗa kpamu u shatangi uzuwakpani u na u kucinakai ikaya i ɗa̱, an wu utuka̱i ɗa̱ n kukiye ku utsura ku ni, ɗa u shiba̱i ɗa̱ a kpaꞋa ku ugbashi, e ekiye a FiriꞋauna mogono ma aza a Masar.

\VS{9}Adama a nannai ka̱ta̱ i yeve an Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, a̱yi ɗa Ka̱shile, Ka̱shile ka mayun, Ka̱shile ka na ka ci shatangu uzuwakpani n ucigi u babu kukotso wa aza na a cigai ni ɗa e remei uzuwakpani u ni, a̱ ubuta̱ u tsukaya n a̱bunda̱i,

\VS{10}ama

\par }{\Q u tsu kpa̱ɗa̱ kutakacika,

\par }{\QB ka̱ta̱ wu una aza na a iwain ni ba.


\par }{\MM \VS{11}Adama a nannai, i yaꞋan mayin a̱ ubuta̱ u kutono kadanshi, n ili i kutono n wila̱ u na mi o kutonuko ɗa̱ anana.


\par }{\PP \VS{12}<<I zuka baci n wila̱ u nampa ɗa i tonoi u ɗa mayin, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a kuzuwa uzuwakpani wu ucigi u ni n a̱ɗa̱, tsu na u kucinakai ikaya i ɗa̱,

\VS{13}wi ta̱ a kuciga ɗa̱, ka̱ta̱ u zuwaka ɗa̱ una̱singai, u zuwa ɗa̱ i yimkpa n ka̱bunda̱i, ka̱ta̱ kpamu u zuwaka muku n ɗa̱ una̱singai, n ica̱Ꞌa̱shi ya ashina i ɗa̱, n ishina i ɗa̱, m ma̱kya̱n ma savu m maniꞋin ma̱ ɗa̱, ni ndendem mu ushiga n ɗa̱ nu nlala n ɗa̱ feu, a iɗika i na u yaꞋankai ikaya i ɗa̱ uzuwakpani an wa kuneke ɗa̱.

\VS{14}Yi ta̱ o kokpo aza a una̱singai i laꞋa uma ra̱ka̱, Babu mavali ko mavuka ma̱ ɗa̱ ma na mo ko okpo madari, ko a̱ ka̱tsuma̱ ki ilikuzuwa i ɗa̱.

\VS{15}Vuzavaguɗu wi ta̱ a kukpadaka ɗa̱ mɓa̱la̱ ra̱ka̱. Wi a kutakacika ɗa̱ n icuꞋu yi mɓa̱la̱ n na i yevei a iɗika i Masar ba, ama wi ta̱ a kutakacika irala i ɗa̱ ra̱ka̱ n icuꞋu yi mɓa̱la̱ ya.

\VS{16}Ka̱ta̱ yu una uma a na Vuzavaguɗu u nekei e ekiye a̱ ɗa̱ ra̱ka̱, ko asuvayali e le ya kupana ba, ko ta na i tono a̱ma̱li e le, adama na i ta̱ o kokpo ɗa̱ maza.


\par }{\PP \VS{17}<<U gaꞋan ba i kusheshe ta̱, <Uma a nampa a laꞋa tsu ta̱ n ka̱bunda̱i. Nini ɗai tsa kufuɗa tso loko le?>

\VS{18}Ka̱ta̱ i pana wovon u le ba, ama i ciɓa n ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka yaꞋankai FiriꞋauna n uma a iɗika i Masar,

\VS{19}Ye ene ta̱ n a̱shi a̱ ɗa̱, ndukpa̱ m gbagbaꞋin, n urotu kakau n ili i mereve, n kukiye ku utsura ku na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka̱ uta̱ka̱i ɗa̱ n ku ɗa. Ta feu u kuyaꞋan n uma a na yi a kupana wovon u le nannai.

\VS{20}Ko n nannai, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a̱ kusuꞋuku le n atakaci a na a̱ kurikpa̱sa̱ le, ali sai aza na a buwai ɗa i usheɗeki a̱ kuwa̱i.

\VS{21}Ka̱ta̱ i pana wovon u le ba, adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, vuza na wi koɓolo n a̱ɗa̱ wi ta̱ n tsugbayin, a̱yi ɗa vuza na i kupana wovon.

\VS{22}Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ o kulokoko ɗa̱ uduniyan a nampa sawu e kelime ka̱ ɗa̱. Ka̱ta̱ i dakaka uteku tsu na yu una uma a nampa makyan ku te ba, ta lo nnama n kakamba n kuyimkpa n a̱bunda̱i wa̱ ɗa̱.

\VS{23}Ama Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ e kuneke le ekiye a̱ ɗa̱, ka̱ta̱ u zuwa le a̱ ripula̱ ali a una le.

\VS{24}Ka̱ta̱ u neke ngono n le e ekiye a̱ ɗa̱, ka̱ta̱ a̱ɗa̱ tamkpamu i takpa ula e le a̱ ka̱tsuma̱ ka aduniyan, babu vuza na wa kufuɗa kushila̱ka̱ n a̱ɗa̱, ali sai yu una le ra̱ka̱.

\VS{25}Ka̱ta̱ i songu iyoci ya̱ a̱ma̱li e le n akina, ka̱ta̱ i cikala azurufa ko azanariya e le ba, ko i ɗikaka ka̱ci ka̱ ɗa̱ a ɗa ba, ta lo a kaza ɗa̱ n i ɗa, adama a na ili yu unata i ɗa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

\VS{26}Ka̱ta̱ i ɗika ili yu unata i nanlo i bonoko a iꞋuwa i ɗa̱ ba, adama a na ka̱ta̱ yo okpo ci ili yu unata i na a̱ uta̱ka̱i kuna tsu nanlo ba, mayun ɗa i iwan i ɗa, adama a na ili ɗa i na a takpai adama a kuna.




\par }\Chap{8}{\SH Ka̱ta̱ i cinukpa n Vuzavaguɗu ba
\par }
{\PP \VerseOne{1}<<Ka̱ta̱ i yaꞋan mayin, i tono wila̱ u na mi e kuneke ɗa̱ anana, adama na i ciya̱ wuma, ka̱ta̱ i yimkpa n ka̱bunda̱i, i uwa i lyaꞋa uka̱ni wi iɗika i na Vuzavaguɗu u kucinakai ikaya i ɗa̱.

\VS{2}Ciɓai n uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka guɓai ɗa̱ a uye wu nwalu e meremune a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ amangere a nampa, adama na u goso ɗa̱ ka̱ta̱ u kondo ɗa̱ ciya̱ u yeve a̱ɗu a̱ ɗa̱, ko yi ta̱ o kutono wila̱ u ni ko yi o kutono ba.

\VS{3}U gosoi ɗa̱, ɗa u ka̱sukpa̱i ɗa̱ n kambulu, ɗa u lyaꞋatangi ɗa̱ m mana, ilikulyaꞋa i na a̱ɗa̱ ko ishekpu i ɗa̱ i yevei ba, u yaꞋin nannai adama a na i yeve n ilikulyaꞋa i ɗa koci vuma u kuyaꞋan wuma ba, ama n kadanshi dem ka na kuta̱i a̱ una̱ u Vuzavaguɗu.\XREF{}{{\XO 8:3 }{\XO{8:3
}}{\XT{Mat 4:4; Luk 4:4}}}

\VS{4}A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ amangere ka nwalu a nampa, ntogu n ɗa̱ mo oꞋwo ba, ene a̱ ɗa̱ feu a shitasa ba.

\VS{5}Ka̱ta̱ i cinukpa ba, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ka gbara tsu ta̱, uteku tsu na kesheku ka tsu gbara muku n ni.

\VS{6}Adama a nannai, tonoi wila̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ mayin, tonoi u ɗa uteku tsu na u cigai ɗa̱ i tono, ka̱ta̱ kpamu i pana wovon u ni.

\VS{7}Adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a̱ kutuka̱ n a̱ɗa̱ a iɗika i singai, iɗika i na yi ni nyeneke nu nka̱riki m mini, n a̱shi a̱ mini a na i e kuyene a̱ a̱ra̱Ꞌa̱ nu nsasan,

\VS{8}iɗika i na yi n alkama n itabi, n itacishi koɓolo nu nɗanga m ma̱biri, n ruman, iɗika i na yi nu nɗanga n zaitu n ishigi,

\VS{9}iɗika i na ya kulyaꞋa ilikulyaꞋa ba̱ri babu kukotso, babu i na ya kunamba, iɗika i na atali a̱ ni iyum i ɗa. Yi ta̱ a kufuɗa ya̱ ga̱va̱ iyum i shili ɗe a nsansa ma.

\VS{10}Ɗa baci i lyaꞋi ɗa i cuwa̱i, ka̱ta̱ i cikpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ adama a iɗika i singai i na u nekei ɗa̱.


\par }{\PP \VS{11}<<Ka̱ta̱ i yaꞋan mayin, ta lo ya ta̱wa̱ ya cinukpa n Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i iwan kutono kadanshi ka̱ ni n wila̱ n ili i kutono i na mi e kuneke ɗa̱ anana ba.

\VS{12}Ayin a na baci i lyaꞋi ɗa i cuwa̱i ɗa i maꞋin iꞋuwa i singai-singai, ɗa i da̱sa̱ngi punu a i ɗa,

\VS{13}ɗa baci ushiga wi ilikuzuwa i ɗa̱ nlala n anaka a yimkpai, ɗa azanariya n azurufa a̱ ɗa̱, n ili ra̱ka̱ i na yi n i ɗa i yimkpai n ka̱bunda̱i,

\VS{14}ta lo ya yaꞋan a̱ra̱ɗi ka̱ta̱ i cinukpa n Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka na ka̱ uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar, iɗika i tsugbashi,

\VS{15}vuza na u guɓai ɗa̱ punu e meremune ma gbayin ma̱ ka̱rikpa̱ni, a iɗika i kakuli i babu mini, tukpa n oko a gbani-gbani n adyaɓu. Ɗa u nekei ɗa̱ mini a katali ku ugbami,

\VS{16}Ɗa u nekei ɗa̱ mana i lyaꞋi e meremune, ili na ikaya i ɗa̱ i saꞋwai kuyeve ba, adama na u goso ɗa̱ ka̱ta̱ u kondo ɗa̱, ciya̱ a̱ kuta̱wa̱ ukocishi, u gaꞋan ɗa̱.

\VS{17}Ka̱ta̱ i ta̱wa̱ i sheshe i dana, <N ugboji u va̱ u ɗa koɓolo n utsura we ekiye u va̱, ɗaɗa n ciya̱i uciyi u nampa.>

\VS{18}Ama ka̱ta̱ i ciɓa n Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, adama na a̱yi ɗa vuza na u nekei ɗa̱ utsura u kuciya̱ uciyi, uteku tsu nampa, ɗa u shatangi uzuwakpani u na u kucinakai ikaya i ɗa̱, tsu na ka ki anana.

\VS{19}Ɗa baci ali ɗa i cinukpai n Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ɗa i tonoi a̱ma̱li o yoku ali i kuɗa̱ngi ɗa i cikpai le, to anana n dana ɗa̱ mayun i ta̱ a ku una ɗa̱.

\VS{20}Uteku tsu uduniyan a na Vuzavaguɗu wu unai e kelime ka̱ ɗa̱, nannai ɗa a̱ɗa̱ feu a kuna ɗa̱ adama na a iwan ta̱ kutono wila̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.




\par }\Chap{9}{\SH Ugbamukaci u uma a Isaraila
\par }
{\PP \VerseOne{1}<<Panai a̱ɗa̱ uma a Isaraila. Anana yi ta̱ an ya pasa Kuyene ku Urudu, adama na i bana ka̱ta̱ i uwa yi isa iɗika ya aza na a laꞋi ɗa̱ ka̱bunda̱i n utsura. Aza na i n likuci i gbagbaꞋin ni nshilya n na n gaɗukpai zuva a kubana.

\VS{2}Uma a i ta̱ n utsura n ugaɗi, kumaci ka aza a Anaki a na i yevei, i tsu pana arabali e le kpamu a kudana, <Yayi wa kufuɗa kushilika̱ n uma a Anaki?>

\VS{3}Ama anana i yeve, an Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a kupasa kelime ka̱ ɗa̱ tsu melentsu ma akina a munuka. Ka̱ta̱ u laꞋa utsura u le ka̱ta̱ wu una le, ka̱ta̱ a̱ɗa̱ i fuɗa i loko le ali yu una le gogo lo, uteku tsu na Vuzavaguɗu u yaꞋankai ɗa̱ uzuwakpani.


\par }{\PP \VS{4}<<Ayin a na baci Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ko lokoi le kelime ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i sheshe n a̱ɗu a̱ ɗa̱ i dana, <Ai adama a usuɓi u tsu u ɗa Vuzavaguɗu u ta̱wa̱i n a̱tsu ci lyaꞋa uka̱ni wi iɗika i nampa ba.> A̱Ꞌa̱, ba ta nannai ba, ama adama a ka gbani-gbani ka uma a nampa ka ɗaɗa Vuzavaguɗu wi o kuloko uma a̱ a̱shi a̱ ɗa̱.\XREF{}{{\XO 9:4 }{\XO{9:4
}}{\XT{Rom 10:6}}}

\VS{5}Ba adama a usuɓi u ɗa̱ ko kasingai ka̱ ɗa̱ ɗa u zuwai yi a kubana kulyaꞋa uka̱ni a̱ likuci i le ya ba. Ama adama a kawuya ku uduniyan u nampa, ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki o kuloko le e kelime ka̱ ɗa̱, u ciya̱ u shatangu uzuwakpani wa akucina u na u yaꞋankai ishekpu i ɗa̱, Ibirahi, n Ishaku, n Yakubu.

\VS{6}Ka̱ta̱ i yeve, a na ba adama a usuɓi u ɗa̱ u ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱ iɗika i singai i nampa ya adama na i lyaꞋa uka̱ni wi ɗa ba, adama a na a̱ɗa̱ uma a ugbamukaci a ɗa yi.


\par }{\SH Medendem ma azanariya
\par }
{\R (Kut 32:1-35)

\par }{\PP \VS{7}<<Ciɓai, ka̱ta̱ i cinukpa ba, n tsu na a̱ɗa̱ i zuwai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wupa e meremune. Ali a kanna ka na i ka̱sukpa̱i iɗika i Masar ali i yawai na, i ka̱na̱ ta̱ kuyaꞋanka Vuzavaguɗu ugbamukaci.

\VS{8}Ali a Horebu i la̱nga̱sa̱ ta̱ Vuzavaguɗu ka̱ɗu ali ɗa u na̱mgba̱i ka̱tsuma̱ uteku tsu na wa ciga kuna ɗa̱.

\VS{9}Ana n kumbai gaɗi vu kusan adama a na mi isa nshemberu ma atali mu uzuwakpani u na Vuzavaguɗu u yaꞋin n a̱ɗa̱, n shamgbai a kusan ali ayin amangere kanna n kayin dem, n lyaꞋa ilikulyaꞋa ba ko n soꞋo mini.

\VS{10}Vuzavaguɗu u nekei mu nshemberu ma atali n re n na mu uɗani n kukiye ku ni. A nshemberu ma, kadanshi ra̱ka̱ ka na u tonukoi ɗa̱ ɗe a kusan e mere ma akina, a kanna ka na uma o ɓolongi.

\VS{11}A kanna ku ukocishi ka ayin amangere kanna n kayin dem, ɗa Vuzavaguɗu u nekei mu nshemberu ma atali n re ma, nshemberu ma atali mu uzuwakpani.

\VS{12}Ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, <Ɗa̱nga̱, vu yaꞋan moloko vu cipa̱ a iɗika a kusan ka, adama a na uma a̱ nu a na vu uta̱ka̱i a iɗika i Masar ya a yaꞋan ta̱ ili yu unata, ɗa a̱ ka̱sukpa̱i uye gogo lo, a̱ ka̱sukpa̱i wila̱ u na n tonukoi le, a yaꞋanka ta̱ ka̱ci ke le ka̱ma̱li.>


\par }{\PP \VS{13}<<Ɗa Vuzavaguɗu u danai mu kpamu, <Mpa me ene ta̱ uma a nampa, uma a aza a ugbamukaci a ɗa.

\VS{14}Ka̱ta̱ vu sa̱nka̱ mu ba. Mpa mi ta̱ a kuna le ra̱ka̱, uteku tsu na babu vuza na wa kudoku wa ciɓa n ula e le punu a aduniyan. Ka̱ta̱ n zuwa wu vo okpo uduniyan u na wi n ka̱bunda̱i n utsura u na u laꞋi le.>


\par }{\PP \VS{15}<<Ɗa m kpatalai ɗa n cipa̱i a ɗaka vu kusan ka, ni nlentsu ma akina lo a kutasa a kusan a̱ ubuta̱ dem, mpa uremi ni nshemberu ma atali n re mu wila̱ kupa n na u ɗanai va e ekiye a̱ va̱.

\VS{16}Ana n la̱na̱i, ɗa me enei uteku tsu na i yaꞋankai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ unushi, i yaꞋanka ta̱ ka̱ci ka̱ ɗa̱ ka̱ma̱li ki iyoci i kobomburon. I kpatala ta̱ gogoꞋo i ka̱sukpa̱i uye u na Vuzavaguɗu u yotsongi ɗa̱ i tono.

\VS{17}Ɗa n ɗikai nshemberu ma atali n re n wila̱ ma, ɗa m ɓasangi n ɗa a iɗika, ɗa m ɓosoi miri-miri a̱ɗa̱ e kene.

\VS{18}Ɗaɗa kpamu n vaki ma̱kpa̱ɓa̱ e kelime ka Vuzavaguɗu ayin amangere kanna n kayin dem, n lyaꞋa ilikulya ba ko ta na n soꞋo mini, uteku tsu na n yaꞋin n ugiti. N yaꞋan ta̱ nannai adama na i nusaka ta̱ Ka̱shile ɗa i zuwai ni wupa.

\VS{19}Ɗa m panai wovon u wupa n una̱mgbuka̱tsuma̱ u Vuzavaguɗu, adama na u yaꞋan ta̱ wupa n a̱ɗa̱ ka̱u u na u yawai kuna ɗa̱. Ama ɗa u doku u panakai mu.\XREF{}{{\XO 9:19 }{\XO{9:19
}}{\XT{A Ib 12:21}}}

\VS{20}Ɗa Vuzavaguɗu kpamu u yaꞋin wupa n Haruna ka̱u ali u cigai kuna yi. Ama ɗa n yaꞋin kavasa adama a̱ ni feu.

\VS{21}Ɗa n ɗikai ili yu unushi i na i yaꞋin va, ɗaɗa ka̱ma̱li ke medendem ka na i yaꞋin, ɗa n songi kaꞋa akina, mi iruwai kaꞋa m bonokoi kaꞋa tsu kubuta̱, ɗa n va̱ma̱i e kuyene ku na kuta̱i a kusan.


\par }{\PP \VS{22}<<Ɗa a̱ɗa̱ kpamu i zuwai Vuzavaguɗu u yaꞋan wupa adama ili i na i yaꞋin a iɗika i Tebira, m Masaha, n Kiburotu-hatava.

\VS{23}A ayin a na Vuzavaguɗu u lokoi ɗa̱ a iɗika i Kadeshi-baniyan, u dana ɗa̱ ta̱, <Gaɗukpai a kubana, ka̱ta̱ yi isa iɗika i na mi a kuciga me neke ɗa̱.> Ama ɗa i yaꞋankai ni ugbamukaci. I kpa̱ɗa̱i ku ushuku n a̱yi, kpamu i tono kadanshi ka̱ ni ba.

\VS{24}Yi ta̱ a kuyaꞋansaka Vuzavaguɗu ugbamukaci ali n ayin a na n yevei ɗa̱.


\par }{\PP \VS{25}<<Ɗaɗa n vaki ma̱kpa̱ɓa̱ e kelime ka Vuzavaguɗu ali ayin amangere kanna n kayin a nanlo dem, adama na Vuzavaguɗu u dana ta̱ wi ta̱ a kuna ɗa̱.

\VS{26}Ɗa n vasai u Vuzavaguɗu n danai, <Vuzavaguɗu MalaꞋimili, ka̱ta̱ vu una uma a̱ nu ba, aza a uka̱ni a̱ nu a na vu shiba̱i n utsura u gbayin u nu ɗa vu uta̱ka̱i le n kukiye ku utsura ku nu a iɗika i Masar.

\VS{27}Ciɓa n agbashi a̱ nu Ibirahi, n Ishaku, n Yakubu. Ka̱ta̱ vu keɓece n ugbamukaci u uma a nampa ko asuvawuya e le n unushi u le ba.

\VS{28}Ta baci nannai ba, uma a iɗika i na vu uta̱ka̱i tsu we le i ta̱ a kudana, <<Adama a na Vuzavaguɗu u fuɗa u banka le a iɗika i na u yaꞋankai le uzuwakpani ba, u iwan le ta̱ ɗa wu uta̱ka̱i le adama a na wu una le e meremune.>>

\VS{29}Ama ele uma a̱ nu a ɗa, aza a uka̱ni a̱ nu, a na vu uta̱ka̱i n utsura u gbayin u nu, n kukiye ku utsura ku nu.>




\par }\Chap{10}{\SH Nshemberu ma atali n savu mu wila̱
\par }
{\R (Kut 34:1-10)

\par }{\PP \VerseOne{1}<<A ayin a nanlo ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, <SheꞋwe nshemberu ma atali n re uteku tsu cau, yeve vu ta̱wa̱ gaɗi wa̱ va̱ na a kusan. Ka̱ta̱ vi yaꞋan akpati vu maɗanga.

\VS{2}Mpa mi ta̱ a kuɗana a nshemberu ma atali ma, iɗani i na n ɗanai a nshemberu mu ugiti ɗa vu ɓosoi. Ka̱ta̱ vu uka le asuvu a akpati va.>

\VS{3}Ɗa n sheꞋwei akpati va, n sheꞋwei vu ɗa m maɗanga ma akashiya. Ɗa n sheꞋwei nshemberu ma atali n re tsu ugiti, ɗa n kumbai kusan ka nu nshemberu ma atali n re ma e ekiye a̱ va̱.

\VS{4}Ɗa Vuzavaguɗu u doku u ɗanai a nshemberu ma atali ma tsu na u ɗanai cau va. Ele ɗa wila̱ kupa u na u tonukoi ɗa̱ ɗe a kusan e mere ma akina, a kanna ka na uma o ɓolongi a̱ kumi ku kusan. Ɗa Vuzavaguɗu u nekei mu ele.

\VS{5}Ɗa m kpatalai n cipa̱i a kusan. Ɗa n zuwai nshemberu ma atali ma a akpati vu na n sheꞋwei va, uteku tsu na Vuzavaguɗu u danai mu. Kpamu i ta̱ ɗe uzuwi ali n anana.>>


\par }{\PP \VS{6}Ɗa aza a Isaraila a̱ ka̱na̱i uye uta̱i a̱ ubuta̱ wa ayinva a aza a Bene-jakan a kubana a Mosera. Ta ɗe Haruna u kuwa̱i ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni, ɗa kolobo ka̱ ni Eliyaza wo okpoi ganu vu gbayin a̱ una̱ u ni.

\VS{7}Ali ɗe ɗa a banai a Gudogoda ɗa a lazai a kubana a Jotubata a iɗika i na yi ni nyeneke.

\VS{8}A ayin a nanlo Vuzavaguɗu u zagba ta̱ aza e Levi adama a na okpo aza na a kuɗika akpati vu uzuwakpani u Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ a shamgba e kelime ka̱ ni a yaꞋanka yi ulinga, ka̱ta̱ kpamu a zuwaka uma una̱singai n kula ku ni, uteku tsu na ka ki ali n gogo na.

\VS{9}I ɗaɗa i zuwai, ele aza e Levi i n upecu ko ili yu uka̱ni a̱ ka̱tsuma̱ ka aza e le ba. Vuzavaguɗu ɗa ili yu uka̱ni i le, uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ko tonukoi le.


\par }{\PP \VS{10}<<Ɗa n da̱sa̱ngi ɗe a kusan ka ali ayin amangere kanna n kayin dem, uteku tsu na n yaꞋin n ugiti. Ɗa Vuzavaguɗu wu ushuki kavasa ka̱ va̱ a ayin a nanlo kpamu. Ucigi u ni u ɗa wu una ɗa̱ ba.

\VS{11}Ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, <Wala vu bana vu guɓa uma, adama a na a̱ ciya̱ a bana ka̱ta̱ a lyaꞋa uka̱ni wi iɗika i na n kucinai kuneke ikaya i le.> >>


\par }{\SH Ili i na Vuzavaguɗu u Cigai
\par }
{\PP \VS{12}<<Gogo na a̱ɗa̱ uma a Isaraila, yiɗa̱i Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka cigai wa̱ ɗa̱? U ciga ta̱ i pana wovon u ni, i yaꞋan nwalu a uye u ni, ka̱ta̱ i ciga yi, i cikpa yi n a̱ɗu a̱ ɗa̱ ra̱ka̱ n wuma u ɗa̱ ra̱ka̱ feu.

\VS{13}Ka̱ta̱ kpamu i tono wila̱ n ili i kutono i Vuzavaguɗu i na mpa mi e kuneke ɗa̱ anana, adama a ugaꞋin u ɗa̱.

\VS{14}La̱na̱i, na ɗe gaɗi vu zuva ka̱u n iɗika, n ili i na yi punu dem i Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ i ɗa.

\VS{15}N nannai dem Vuzavaguɗu u ciga ta̱ ikaya i ɗa̱, ɗa u zagbai kumaci ku le ka̱ca̱pa̱ ke le, a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan u na u buwai dem, tsu na ka ki ali anana.

\VS{16}Adama a nannai, tonoi Vuzavaguɗu ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ ugbamukaci.

\VS{17}Adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, a̱yi ɗa Ka̱shile ka̱ a̱ma̱li, n Vuzagbayin va aza a gbagbaꞋin n Ka̱shile ka gbayin, n utsura, n ili i wovon, wi n kazagba ba, kpamu u tsu ciga kalyaꞋa ba.

\VS{18}U tsu shamkpa ta̱ mkpaꞋan n agapa a̱ a̱ma̱ci dem. U tsu ciga ta̱ komoci, ka̱ta̱ u neke yi ilikulyaꞋa n akashi.

\VS{19}A̱ɗa̱ feu cigai aza na i omoci, adama a na a̱ɗa̱ feu omoci a ɗa yi ishi a iɗika i Masar.

\VS{20}Panai wovon u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Ka̱ta̱ i cikpa yi, i gbaga yi mayin, n kula ku ni ku ɗa ya kuyaꞋan akucina.

\VS{21}Cikpai ni, a̱yi ɗa Ka̱shile ka̱ ɗa̱, vuza na u yawai i cikpa, a̱yi na u yaꞋin ili i mereve i na ye enei n a̱shi a̱ ɗa̱.

\VS{22}Ikaya i ɗa̱ aza a na a banai a iɗika i Masar, ele ɗa uma amangatatsu n kupa koci, ama gogo na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka zuwa ɗa̱ ta̱ yo okpoi n ka̱bunda̱i uteku tsa azangata a gaɗi.>>




\par }\Chap{11}{\SH Cigai Vuzavaguɗu ka̱ta̱ i tono yi
\par }
{\PP \VerseOne{1}<<Cigai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i yaꞋan ili i na u cigai, i tono wila̱ u ni n ili i kutono, n kadanshi ka̱ ni ayin tutu.

\VS{2}Ciɓai anana, a na muku n ɗa̱ n ɗa me enei ko a̱ ciya̱i ugbari u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ba, ama a̱ɗa̱ ɗa n ka̱ci ka̱ ɗa̱ ye enei tsugbayin ci ni, n utsura u ni, koɓolo nu uɓa̱nki,

\VS{3}n urotu wi ili i gbagbaꞋin i na u yaꞋin a Masar u FiriꞋauna mogono ma Masar n iɗika i ni ra̱ka̱,

\VS{4}n i na u yaꞋankai osoji aza a Masar, n odoku e le n ekeke o odoku e le feu. Koɓolo n tsu na kpamu u zuwai mini ma mala ma shili ma lyaꞋi le ra̱ka̱ a ayin a na i a kuguva ɗa̱, n uteku tsu na Vuzavaguɗu wu unai le ra̱ka̱.

\VS{5}Muku n ɗa̱ me ene i na u yaꞋankai ɗa̱ ɗe e meremune ba, ali i yawai punu a̱ ubuta̱ u nampa,

\VS{6}n i na u yaꞋin n Datan koɓolo n Abiram, olobo a Eliyabu kumaci ka aza a Ruben. Tsu na iɗika i ɓa̱yuwa̱i una̱ a̱ a̱shi a aza a Isaraila ɗa i soɗongi le koɓolo m muku n le n a̱pa̱m e le n ili i wuma i na yi i le dem.

\VS{7}Ama a̱shi a̱ ɗa̱ a ɗa e enei ili i gbagbaꞋin i na Vuzavaguɗu u yaꞋin ra̱ka̱.


\par }{\PP \VS{8}<<Adama a nannai, tonoi wila̱ ra̱ka̱ u na mi e kuneke ɗa̱ anana, adama a na i ciya̱ utsura u na ya kufuɗa ya bana ka̱ta̱ yi isa uka̱ni wi iɗika i na yi a kuciga ya pasa Urudu ka̱ta̱ yi isa,

\VS{9}adama a na kpamu wuma u ɗa̱ u geshe ɗe a iɗika i na Vuzavaguɗu u kucinakai ikaya i ɗa̱ an wa neke le koɓolo nu ntsukaya n le, iɗika i na yi m maniꞋin n tsuta̱.

\VS{10}Iɗika i na yi a kuciga ya bana ka̱ta̱ i uwa yi isa, i ɗa yi ci iɗika i Masar a̱ ubuta̱ u na yu uta̱i ba, ubuta̱ u na i ci yaꞋan vica̱Ꞌa̱ ka̱ta̱ i tsungu mini n ka̱ci ka̱ ɗa̱ tsu ubuta̱ wi ishuwan.

\VS{11}Ama iɗika i na yi a kuciga kupasa ka̱ta̱ yi isa uka̱ni wi ɗa, iɗika i ɗa i na yi nu nsansa koɓolo n a̱ra̱Ꞌa̱ a na a tsu shamgba m mini ma̱ Ka̱shile.

\VS{12}Iɗika i ɗa i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi a̱ kula̱na̱, a̱shi a̱ ni i ta̱ a iɗika ya, ili i na i ɗikai a̱ ugiti u ka̱ya̱ ali a kubana a ukoci u ka̱ya̱ wa.


\par }{\PP \VS{13}<<Adama a nannai, ɗa baci i tonoi wila̱ u na mi e kuneke ɗa̱ anana mayin, ɗaɗa i ciga Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i tono yi n a̱ɗu a̱ ɗa̱ n wuma u ɗa̱ dem,

\VS{14}tsu nampa mi ta̱ o kuyoꞋoko ɗa̱ mini a iɗika i ɗa̱ a ayin a̱ ni, ayin a̱ lyushi m kpandari dem, adama a na i ciya̱ i ɓolongu ishina i ɗa̱ m ma̱kya̱n ma savu m maniꞋin.

\VS{15}Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwa mita̱ mu uta̱ a̱ a̱pula̱ka̱ a̱ ɗa̱ adama a ilikuzuwa i ɗa̱. Ka̱ta̱ i lyaꞋa ali i cuwa̱.

\VS{16}YaꞋin mayin, ta lo ya̱ ciya̱ mali ma na i kpatala ka̱ta̱ i tono a̱ma̱li o yoku, ali i cikpa le.

\VS{17}Ta lo Vuzavaguɗu wa yaꞋan wupa n a̱ɗa̱, ali u kpanduku gaɗi u kpa̱ɗa̱ kuyoꞋo mini, ka̱ta̱ iɗika i kpa̱ɗa̱ kumatsa ili, gogo lo ka̱ta̱ a̱ɗa̱ i kuwa̱ ɗe a iɗika i singai i na Vuzavaguɗu u nekei ɗa̱.


\par }{\PP \VS{18}<<Zuwai kadanshi ka̱ va̱ ka nampa a̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱ n wuma u ɗa̱, shiyai kaꞋa ko okpo tsu urotu e ekiye, ka̱ta̱ i paɗa kaꞋa a̱ a̱ca̱n a̱ ɗa̱.

\VS{19}PiꞋisakai muku n ɗa̱ kaꞋa, dansai kaꞋa yi baci ida̱shi a kpaꞋa dem, n ayin a na yi a nwalu a uye, n ayin a na i vaki n ayin a na i ɗa̱nga̱i.

\VS{20}Ɗanai le a iga̱Ꞌin yu utsutsu wi iꞋuwa i ɗa̱ n utsutsu u likuci u ɗa̱,

\VS{21}adama a na a̱ɗa̱ m muku n ɗa̱ i geshe n ida̱shi ɗe a iɗika i na Vuzavaguɗu u kucinai an wa neke ikaya i ɗa̱, ali gaɗi wi baci de zuva n iɗika.

\VS{22}Ali ɗa baci de i tonoi wila̱ u nampa ra̱ka̱ mayin u na mi e kuneke ɗa̱ adama a na i tono, ɗaɗa i ciga Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i yaꞋan nwalu a uye u ni, ka̱ta̱ i gbaga yi mayin,

\VS{23}ka̱ta̱ Vuzavaguɗu u loko uduniyan a na wi kelime ka̱ ɗa̱ na dem, ka̱ta̱ a̱ɗa̱ feu i loko uduniyan u na u laꞋi ɗa̱ utsura n ka̱bunda̱i.

\VS{24}Ubuta̱ u na dem i dasai n ene a̱ ɗa̱, wo okpo ta̱ u ɗa̱. Ka̱bunda̱i ki iɗika ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a̱ kugita̱ ɗe e meremune ali a kubana a Lebano, ka̱ta̱ u bono a uɓon u kuyene ku Yufiretu a kasana ka Mala me Mere ma na mi indai ka̱livi.

\VS{25}Babu vuza n na wa kufuɗa kushilika̱ n a̱ɗa̱. Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a kuzuwa uma a iɗika i na de dem i banai a pana wovon u ɗa̱, tsu na u yaꞋankai ɗa̱ uzuwakpani.


\par }{\PP \VS{26}<<La̱na̱i, anana mi ta̱ a kuzuwaka ɗa̱ kazagba ku una̱singai n una̱ u wuya,

\VS{27}yi ta̱ a̱ kuciya̱ una̱singai, i tono baci wila̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u na mi e kuneke ɗa̱ anana,

\VS{28}yi ta̱ o kokpo aza a una̱ u wuya i kpa̱ɗa̱ baci kutono wila̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, i ka̱sukpa̱i uye n kadanshi ka na mi e kuneke ɗa̱ anana, ɗa i bonoi i tonoi a̱ma̱li o yoku a na i yevei ba.

\VS{29}Ayin a na baci Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka̱ tuka̱i ɗa̱ a iɗika i na yi a kuciga ya uwa ka̱ta̱ yi isa, sai i sala una̱singai u nanlo a kusan ku gbayin ku Garizim, ka̱ta̱ kpamu i sala una̱ u wuya u nanlo a kusan ku Ebalu.

\VS{30}Tsu na i yevei, nsansa n nampa ma mi ta̱ a upashi u Urudu, n ka̱livi ku uye ka a kubana a̱ ubuta̱ u na kanna ka̱ ci yikpa̱, ɗevu nu nɗanga m gbagbaꞋin m More, a iɗika ya aza a KanaꞋana a nanlo a na i ida̱shi a iɗika i Araba, n upashi u na wi a kinda Giliga.

\VS{31}Adama a na yi ta̱ ɗevu an ya pasa Kuyene ku Urudu, ka̱ta̱ i uwa i ciya̱ yi isa iɗika ya, i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱. Ayin a na baci yi isai i ɗa kpamu ɗa yi ida̱shi punu a i ɗa,

\VS{32}ka̱ta̱ i yeve, i tono wila̱ n ili i kutono ra̱ka̱ i na mi e kuneke ɗa̱ anana.>>




\par }\Chap{12}{\SH Ubuta̱ u na Vuzavaguɗu u zagbai a cikpa yi
\par }
{\PP \VerseOne{1}<<Na ɗa wila̱ n ili i kutono i na yo kutono mayin, punu a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i ɗa̱ ke nekei ɗa̱ i lyaꞋa uka̱ni wi ɗa, i da̱sa̱ngu punu a i ɗa ali uteku u wuma u ɗa̱ aduniyan.

\VS{2}I la̱nga̱sa̱ ubuta̱ dem u na uduniyan u na i kuloko a ci cikpa a̱ma̱li e le, a nsasan n na n kumgbai n aginda dem, koɓolo n ɗaka vu nɗanga ma̱ a̱vuku ka̱u n na mi n ka̱yimbi.

\VS{3}Fa̱da̱i atali alyuka e le, ka̱ta̱ i ɓoso atali avasa e le, i songu ashamkpatsu a Ashera n akina. Ka̱ta̱ kpamu i kapa a̱ma̱li e le, i takpa ula e le a̱ ubuta̱ wa.

\VS{4}Ka̱ta̱ i cikpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ tsu na a ci cikpa a̱ma̱li e le ba.

\VS{5}Ama i la̱nsa̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka kuzagba a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ka̱ ɗa̱ dem, adama a na u zuwa Kula ku ni ka̱ta̱ wo okpo ubuta̱ wi ida̱shi i ni, ta ɗe ya kubana,

\VS{6}ta ɗe ya kubanka n kuneꞋe ku kusongu ku ɗa̱ n alyuka, ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa i ɗa̱ n kuneꞋe ku makara adama na i shatangu akucina a na i yaꞋin n kuneꞋe ku ucigi u ka̱ɗu, n kuneꞋe adama a̱ muku mu ugiti mi ili i kuzuwa ya anaka, nkyon nu nraɗika n ɗa̱.

\VS{7}E kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, avu n aza a kpaꞋa a̱ nu a ɗa ya kutakuma i ɗa n i yaꞋin ma̱za̱nga̱ adama a ili i na i saꞋwai n ekiye a̱ ɗa̱, adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka zuwaka ɗa̱ ta̱ una̱singai.


\par }{\PP \VS{8}<<Ka̱ta̱ i yaꞋan tsu na ci yaꞋin a̱ ubuta̱ u nampa anana ba, yaba dem a kuyaꞋan tsu na u gaꞋin ni,

\VS{9}an wo okpoi ka̱ta̱ i yawa a̱ ubuta̱ u kuvuka ba, n ubuta̱ wu uka̱ni u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱.

\VS{10}Ama yi ta̱ a kupasa Urudu ka̱ta̱ i da̱sa̱ngu a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱ uka̱ni, a̱yi kpamu wi ta̱ e kuneke ɗa̱ wuvuki a̱ ubuta̱ wi irala i ɗa̱ i na yi akambu a̱ ɗa̱ ra̱ka̱, adama a na i da̱sa̱ngu m ma̱ta̱na̱.

\VS{11}Ka̱ta̱ i banka n ili dem i na n tonukoi ɗa̱ i tuka̱ a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka zagbai, adama a na i cikpa yi n Kula ku ni. Ili i ɗaɗa, kuneꞋe ku kusongu ku ɗa̱ n alyuka, koɓolo n i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa i ɗa̱, n kuneꞋe ku makara ku ɗa̱, n kuneꞋe ku ucigi u ka̱ɗu ku na i yaꞋin akucina i kuneke Vuzavaguɗu.

\VS{12}Ta ɗe ya kuyaꞋan ma̱za̱nga̱ e kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, a̱ɗa̱ m muku mo olobo ni nkere n ɗa̱, n agbashi a̱ ɗa̱ ali n a̱ma̱ci, koɓolo n aza e Levi aza na i punu ida̱shi a iɗika i ɗa̱, aza na i n upecu ko ili yu uka̱ni koɓolo n a̱ɗa̱ ba.

\VS{13}YaꞋin mayin, ka̱ta̱ i neke kuneꞋe ku kusongu ku ɗa̱ a̱ ubuta̱ dem ba.

\VS{14}Nekei ku ɗa koci a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu wi a kuzagbaka ɗa̱ a̱ ka̱tsuma̱ ki iɗika i kumaci ku ɗa̱, ta ɗe ya kuyaꞋan i na dem n tonukoi ɗa̱ i yaꞋan.


\par }{\PP \VS{15}<<Ama yi ta̱ a kufuɗa kukiɗa nnama n ɗa̱ i takuma a̱ likuci i na baci de yi a makyan ma na baci i cikalai. Yi ta̱ kufuɗa ya takuma n a̱bunda̱i tsu na Vuzavaguɗu u nekei ɗa̱ una̱singai. Vuma ciɗa ko vuza vu unata wi ta̱ a kufuɗa kutakuma, uteku tsu na a tsu takuma inyama i mereꞋen ko mesheun.

\VS{16}Ama ka̱ta̱ i takuma mapasa ba, va̱ma̱i n ɗa a iɗika tsu mini.

\VS{17}A̱ likuci i ɗa̱ ka̱ta̱ i lyaꞋa ili i te a̱ ka̱tsuma ka kupa ki ishina i ɗa̱ m ma̱kya̱n ma savu, m maniꞋin, n ili yu ugiti yi ili i kuzuwa i ɗa̱ ba, nkyon n nraɗika ko anaka, ko kpamu ili de dem i na vu kucinai an va kuneke, ko kuneꞋe ku ucigi wa̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱, ko kuneꞋe ku makara.

\VS{18}Ama yi ta̱ a kulyaꞋa ili i nampa dem e kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ u na u kuzagba, a̱ɗa̱ m muku n ɗa̱ olobo ni nkere, koɓolo n agbashi a̱ ɗa̱ ali n a̱ma̱ci, n aza e Levi a na i punu ida̱shi a̱ likuci i ɗa̱. Ka̱ta̱ i ka̱na̱ ma̱za̱nga̱ e kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ koɓolo n i na ra̱ka̱ i yaꞋin n ekiye a̱ ɗa̱.

\VS{19}Ama i yaꞋan mayin, adama a na ka̱ta̱ i cinukpa n aza e Levi ba, yi baci de ida̱shi a iɗika i ɗa̱.


\par }{\PP \VS{20}<<A ayin na baci Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ko doki ka̱bunda̱i ki iɗika i ɗa̱, uteku tsu na u yaꞋankai ɗa̱ uzuwakpani, ɗa kpamu yi n kutsa̱n ki inyama ɗa i danai, <Mi ta̱ a kutakuma inyama.> To yi ta̱ a kufuɗa ya takuma ka̱bunda̱i ki inyama ka na i cigai.

\VS{21}Ɗa baci ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka zagbai an wa zuwa Kula ku ni u yaꞋan ɗa̱ ta̱ daꞋin n a̱bunda̱i, to yi ta̱ a kufuɗa ya kiɗa vicuꞋu vu manama dem uteku tsu na n tonukoi ɗa̱, ko punu a̱ ka̱tsuma̱ ku ushiga wa anaka, ko wu nkyon, ko wu nraɗika, ele na Vuzavaguɗu u nekei ɗa̱. Yi ta̱ a kufuɗa ya takuma i ɗa uteku tsu na i cigai a̱ ubuta̱ wi ida̱shi u ɗa̱.

\VS{22}Takumai le uteku tsu na i tsu takuma mesheun ko mereꞋen. Vuma ciɗa ko vuza vu unata wi ta̱ a kufuɗa kutakuma.

\VS{23}Ama i yeve, ka̱ta̱ i takuma mapasa ba, adama a na mpasa wuma u ɗa, ka̱ta̱ i takuma wuma koɓolo ni nyama i ni ba.

\VS{24}Ka̱ta̱ i takuma mapasa ba, va̱ma̱i n ɗa a iɗika tsu mini.

\VS{25}Ka̱ta̱ i takuma ma ba adama na i yongo m ma̱ta̱na̱, a̱ɗa̱ m muku n ɗa̱ nu ntsukaya n ɗa̱, adama a na yi ta̱ a̱ kuka̱na̱ kuyaꞋan ili i singai a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu.

\VS{26}Ama ɗikai ili i ciɗa i ɗa̱ n ili i singai i na i kucinai an ya kuneke, ka̱ta̱ i ɗika i banka a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu u kuzagba.

\VS{27}Nekei kuneꞋe ku kusongu ku ɗa̱ a katalikalyuka ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, inyama ya koɓolo nu mpasa ma. Ka̱ta̱ i tsungu mpasa ma alyuka n ɗa̱ a̱ ka̱ga̱Ꞌin ka katalikalyuka ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Ama yi ta̱ a kufuɗa ya takuma inyama ya.

\VS{28}YaꞋin mayin ka̱ta̱ i tono wila̱ u na mi e kuneke ɗa̱ na, adama a na i yongo mayin a̱ɗa̱ koɓolo m muku n ɗa̱ nu ntsukaya n ɗa̱. Ciya̱ i yaꞋan ili i singai koɓolo n i na yi derere a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.>>


\par }{\PP \VS{29}<<Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ o kulokoko ɗa̱ uma a̱ likuci a na yi a kuciga an ya uwa adama a na i lyaꞋa uka̱ni wi ɗa. Ama ayin a na baci i lokoi le ɗa i da̱sa̱ngi a iɗika ya,

\VS{30}kpamu ayin a na baci a unai le e kelime ka̱ ɗa̱, yaꞋin mayin, adama a na ka̱ta̱ wo okpo ɗa̱ maza a̱ ubuta̱ u keci wu ukuna wa̱ a̱ma̱li e le ba, n i danai, <Nini ɗai uma a nampa o tsu tono a̱ma̱li e le? Adama a na a̱tsu feu ci yaꞋan uteku tsu na a ci yaꞋan.>

\VS{31}Ka̱ta̱ i cikpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ tsu na a ci cikpa a̱ma̱li e le ba, adama a na i baci a kucikpa ka̱ma̱li ke le a ci yaꞋansa ta̱ ili i gbani-gbani i na Vuzavaguɗu u iwain. O tsu songu ta̱ muku mo olobo n le m muku mi nkere n le a akina adama alyuka a̱ ka̱ma̱li ke le.


\par }{\PP \VS{32}<<La̱na̱i ka̱ta̱ i tono wila̱ dem u na n tonukoi ɗa̱, ka̱ta̱ i doku ili ba, ka̱ta̱ ta na feu i jebe ili ba.>>




\par }\Chap{13}{\SH A̱ sa̱nka̱ ta̱ kutono ka̱ a̱ma̱li
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa baci keneki ko vuza na u ce ene a̱ ubuta̱ wa alatani, wu uta̱i punu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ ɗa u danai ɗa̱ ukuna wu urotu wi ili i mereve i na i kuta̱wa̱,

\VS{2}ali ɗa baci ili i mereve i na u danai va i yaꞋin mayun, ɗa u danai <<Ta̱wa̱i tsu tono a̱ma̱li o yoku, ka̱ta̱ ci cikpa le.>> A̱ma̱li a na i yevei ba,

\VS{3}ka̱ta̱ i pana kadanshi ke keneki ka ko vuza na u ce ene a̱ ubuta̱ wa alatani ba. Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka ciga ta̱ ko kondo ɗa̱ adama a na u yeve ko i ciga yi ta̱ n a̱ɗu a̱ ɗa̱ koɓolo n wuma u ɗa̱ ra̱ka̱.

\VS{4}Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ kaꞋa ya kutono, a̱yi ɗa koci ya kucikpa. Tonoi wila̱ u ni, ka̱ta̱ i pana kadanshi ka̱ ni, a̱yi ɗa koci ya kukuɗa̱nku, ka̱ta̱ i gbaga yi.

\VS{5}Ama a̱yi keneki ko vuza na u ce ene a̱ ubuta̱ wa alatani wa, mayun ɗa yu una yi, adama a na u yaꞋan ta̱ kuyotsongusu ku gbani-gbani a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka na ka̱ uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar, ɗa kpamu u shiba̱i ɗa̱ a kpaꞋa ku ugbashi. U ciga ta̱ u zuwa ɗa̱ i ka̱sukpa̱ uye u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka danai ɗa̱ i tono. Mayun ɗa yu uta̱ka̱ ukuna u gbani-gbani a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱.


\par }{\PP \VS{6}<<Ɗa baci tovu, ko kolobo ka̱ nu ko mekere ma̱ nu, ko vuka vu na vi cigai, ko kpamu ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ nu, ɗa baci u ta̱wa̱i wa̱ nu adama na u doro wu usokongi, ɗa u danai, <Ta̱wa̱ tsu tono a̱ma̱li o yoku,> a̱ma̱li a na a̱ɗa̱ n ikaya i ɗa̱ i yevei ba,

\VS{7}a̱ma̱li a uma a na i uka̱ra̱Ꞌi n a̱ɗa̱, ko aza daꞋin ko aza e ɗevu, aza na i a uteku wi iɗika n tsu nampa a kubana uteku u nan ɗe,

\VS{8}ka̱ta̱ yu ushuku ko i panaka yi ba. Ko i pana asuvayali a̱ ni ba. Ka̱ta̱ feu i ka̱sukpa̱ yi n wuma ko i sokongu yi ba.

\VS{9}Mayun ɗa yu una yi, a̱ɗa̱ vu na yi aza a̱ ni, a̱ɗa̱ ɗa i kugita̱ kuvara yi, ka̱ta̱ aza na a buwai feu ra̱ka̱ a̱ ka̱na̱ kuvara yi ali u kuwa̱.

\VS{10}Varai ni n atali ali u kuwa̱. Adama na u sheshe ta̱ u kpatala ɗa̱ ciya̱ i ka̱sukpa̱ kutono uye u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, vuza na wu uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar, a̱ ubuta̱ u tsugbashi.

\VS{11}Aza a Isaraila ra̱ka̱ i ta̱ a kupana ka̱ta̱ a pana wovon, babu vuza te kpamu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ u kuyaꞋan ili i gbani-gbani tsu nanlo.


\par }{\PP \VS{12}<<A ayin a na baci i panai a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ likuci i ɗa̱ i yoku i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi e kuneke ɗa̱ i da̱sa̱ngu punu, a danai,

\VS{13}aza a gbani-gbani o yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ uta̱ ta̱ ɗa a ukai aza a̱ likuci i le a kakamba, a danai, <Ka̱sukpa̱ tsu bana tsu tono a̱ma̱li o yoku,> a na a̱ɗa̱ i yevei ba,

\VS{14}to sai i la̱na̱ mayin ka̱ta̱ i goɗumo kpamu i yaꞋan keci, mayun ɗa baci icuꞋu yi ili yu unata i nampa i gita̱i a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱,

\VS{15}mayun ɗa yu una aza a̱ likuci a ra̱ka̱ n otokobi, ali n ilikuzuwa i likuci ya dem.

\VS{16}I ɓolongu ucanuku u na i pura̱i gbani va e keteshe e mere ma̱ likuci, ka̱ta̱ i songu likuci ya koɓolo n ili i na i pura̱i va dem tsu kuneꞋe ku kusongu u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Likuci i nanlo yi ta̱ o kokpo agali ali ko wannai, i o kudoku kumaꞋasaka i ɗa ba.

\VS{17}Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ a̱ ciya̱ ɗa̱ n ili i na a zuwai adama a kuna e ekiye a̱ ɗa̱ ba, ciya̱ Vuzavaguɗu u ka̱sukpa̱ wupa wa̱ a̱bunda̱i u ni, ka̱ta̱ u pana asuvayali a̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ u kasingai ka̱ ni. Ka̱ta̱ kpamu u zuwa ɗa̱ i yimkpa n ka̱bunda̱i uteku tsu na u yaꞋankai ikaya i ɗa̱ uzuwakpani n akucina.

\VS{18}Wi ta̱ a kuyaꞋan nannai ɗa baci i tonoi kadanshi ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ɗa kpamu i ka̱na̱i wila̱ u ni ra̱ka̱ u na mi e kuneke ɗa̱ anana, ɗa i yaꞋin i na yi derere a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.>>




\par }\Chap{14}{\SH Ilikulya i ciɗa n ilikulya yu unata
\par }
{\PP \VerseOne{1}Musa u danai aza a Isaraila, <<A̱ɗa̱ muku n Vuzavaguɗu Ka̱shile n ɗa yi. Adama a nannai, ka̱ta̱ i ɗana ka̱ci ka̱ ɗa̱ ko kpamu i gbonduwo aci\FTNT{*}{{\FR 14:1 }{\FR{14:1
}}{\FQ{Gbonduwo aci
}}{\FT{A̱ ubuta̱ u uma a Isaraila ele uɓon u kuca̱n u ɗa a tsu puna i baci a kuyaꞋan kpalu.}}} a̱ ɗa̱ a ayin na yi a kuyaꞋan kpalu ku vuza na u kuwa̱i ba.

\VS{2}Adama a na a̱ɗa̱ uma a ciɗa a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ a ɗa. A̱yi u zagba ɗa̱ ta̱ adama a na yo okpo uma a̱ uka̱ni a̱ ni a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a na i aduniyan ra̱ka̱.


\par }{\PP \VS{3}<<Ka̱ta̱ i takuma ili na yi n unata ba.

\VS{4}Na ɗa nnama n na ya kutakuma: anaka, nu nkyon ni nraɗika,

\VS{5}nren, ni nsheun, nu nnama n kakamba n na mi ni iyoci i mereꞋen, n aza na i ni iyoci ya nsheun, n kyanci, n azu, n a̱giri a kusan,

\VS{6}yi ta̱ a kufuɗa kutakuma nnama dem n na mi n okotsu aɓaci e re n aza na kpamu a̱ tsu ga̱ra̱ n a takumasakai.

\VS{7}Ama n nannai dem, a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na a̱ tsu ga̱ra̱ n a takumasakai n aza na i n okotsu a uɓaci. Yi a kutakuma karakuma, n kyalu, n rema ba. Bonokoi le ili yu unata wa̱ ɗa̱, ko an wo okpoi a̱ tsu ga̱ra̱ ta̱ n a takumai, ama i n uɓaci wo okotsu ba.

\VS{8}Ka̱ta̱ i takuma ma̱gurusunu ba. Bonokoi ni ili yu unata, wi ta̱ n okotsu uɓaci ama u tsu ga̱ra̱ n u takumai ba. Ka̱ta̱ i takuma inyama i ni ko kpamu i saꞋwa agifa a̱ ni ba.


\par }{\PP \VS{9}<<A̱ ka̱tsuma̱ ki ili i wuma i na yi a̱ mini dem, yi ta̱ a kufuɗa kutakuma aza na i n ugiza̱ koɓolo n a̱fa̱ɓu.

\VS{10}Ama ili i na dem yi babu ugiza̱ koɓolo n a̱fa̱ɓu ka̱ta̱ i takuma le ba, ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱.


\par }{\PP \VS{11}<<Yi ta̱ a kufuɗa ya takuma manu dem ma na mi ciɗa.

\VS{12}Ama nnu n na ya kutakuma ba ele ɗa na: ajimba, asakali, agawun,

\VS{13}nshangi, nraɗagbede n icuꞋu i le dem,

\VS{14}n icuꞋu ya agaun dem,

\VS{15}a̱da̱la̱, obobili, n mapapadan,

\VS{16}mkpoyonlo, mkpa̱tuwa̱n, ntokutoku m mini,

\VS{17}mkpa̱tuwa̱n kakamba, asakali, agbagba a̱ mini,

\VS{18}ajimba, obobili, n icuꞋu ya ajimba dem, oborou, n agan.


\par }{\PP \VS{19}<<IcuꞋu yi ili i ciɗinkpi dem, ili yu unata i ɗa wa̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i takuma le ba.

\VS{20}Ama ili ye evelyu dem i na yi ciɗa, yi ta a kufuɗa ya takuma.


\par }{\PP \VS{21}<<Ka̱ta̱ i takuma agifa ba, ama yi ta̱ a kufuɗa ye neke omoci a na i punu ida̱shi koɓolo n a̱ɗa̱ a takuma, ko kpamu i denke omoci a. Adama na a̱ɗa̱ uma a ciɗa a ɗa u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

\par }{\PP <<Ka̱ta̱ i suꞋwan maku ma maraɗika ma na ma buwai a kapa mani ba.>>


\par }{\SH I te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa
\par }
{\PP \VS{22}<<Mayun ɗa yu uta̱ka̱ i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ki ili ya ashina i ɗa̱ a̱ ka̱ya̱ dem.

\VS{23}LyaꞋi i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ki ishina i ɗa̱, ma̱kya̱n ma savu m maniꞋin koɓolo m muku mu ugiti mi ili i kuzuwa i ɗa̱, anaka nu nlala e kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ wi ida̱shi i na u kuzagba adama a na i cikpa yi n Kula ku ni, ci i ciya̱ wovon n kuyeve tsu na ya kutono Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ayin dem.

\VS{24}Ama ɗa baci ubuta̱ u na yi a kubanka n i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ka, ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka zuwakai ɗa̱ una̱singai ɗa u yaꞋin ɗa̱ daꞋin, adama a na ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki a kuzagba a na ya cikpa Kula ku ni u yaꞋan ɗa̱ ta̱ daꞋin, ili i na i kuyaꞋan i ɗaɗa na

\VS{25}kucukpai i denge i ɗa ka̱ta̱ i banka n ikebe ya a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki a kuzagba va.

\VS{26}Ka̱ta̱ yu una ikebe ya i tsula ili i na i cikalai, ko kanaka, ko malala, ko ma̱kya̱n, ko ili i na de i tsu maka vuza, ko ili dem i na ka̱ɗu ka̱ ɗa̱ ka cigai. Ta ɗe i kulyaꞋa i ɗa n i yaꞋin ma̱za̱nga̱ e kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, a̱ɗa̱ n aza a kpaꞋa a̱ ɗa̱ dem.

\VS{27}Ama ka̱ta̱ i cinukpa n aza e Levi a na i punu ida̱shi a̱ likuci i ɗa̱ ba, adama a na ele i n upecu ko ili yu uka̱ni u ka̱ci ke le, tsu na a̱ɗa̱ yi ba.


\par }{\PP \VS{28}<<A kubana ukocishi wa̱ a̱ya̱ a tatsu dem, yi ta̱ a̱ kutuka̱ n ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ya ashina a̱ ɗa̱ a na i kyaꞋi a̱ ka̱ya̱ ka nanlo ka ra̱ka̱, ka̱ta̱ i zuwa a̱ likuci i ɗa̱.

\VS{29}IlikulyaꞋa i nampa ya, adama a aza e Levi a ɗa, ele na i n upecu n ili yu uka̱ni i ka̱ci ke le tsu na a̱ɗa̱ yi ba, kpamu adama o omoci, mkpan n agapa a na i punu ida̱shi a̱ likuci i ɗa̱. Adama na ele feu a̱ ta̱wa̱ a lyaꞋa a̱ cuwa̱, ka̱ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka zuwaka ɗa̱ una̱singai a̱ ubuta̱ wu ulinga we ekiye a̱ ɗa̱.>>




\par }\Chap{15}{\SH ka̱ya̱ ka kucinukpa n atan
\par }
{\R (A Gan 25:1-7)

\par }{\PP \VerseOne{1}<<A ka̱tsuma̱ ku ukoci u ka̱ya̱ ke cindere dem, mayun ɗa i cinukpa n atan.

\VS{2}Na ɗa uteku tsu na ya kuyaꞋan. Vuza dem va aza a Isaraila vu na vi o kutono kutan, i cinukpa n kutan ku toku ni vuza va aza a Isaraila. Ka̱ta̱ u la̱nsa̱ katsupu u vutoku ni vuza va aza a Isaraila ko vuza ni ba, adama a na a sala ta̱ makyan ma kuna atan ma Vuzavaguɗu.

\VS{3}Yi ta̱ a kufuɗa kece katsupu a̱ ubuta̱ u komoci, ama mayun ɗa i cinukpa n kutan ku toku ɗa̱ na u yaꞋin okopu wa̱ ɗa̱.

\VS{4}Mayun ɗa, u gaꞋan a̱ ciya̱ vuza vu unambi punu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ ba. Adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a kuzuwaka ɗa̱ una̱singai n a̱bunda̱i a iɗika i na wi a kuciga kuneke ɗa̱ yo okpo yu uka̱ni i ɗa̱,

\VS{5}ɗa baci de i tonoi wila̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ mayin, kpamu ɗa yu ushuki n kadanshi ka̱ ni ka na mi o kutonuko ɗa̱ anana.

\VS{6}Adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a kuzuwaka ɗa̱ una̱singai tsu na u yaꞋin uzuwakpani, ka̱ta̱ a̱ɗa̱ i neke uduniyan n a̱bunda̱i okopu. Ama a̱ɗa̱ ya kulyaꞋa kutan u vuza ba, yi ta̱ a kulyaꞋa tsugono a iɗika ya a̱bunda̱i, ama a̱ɗa̱ babu vuza na wa kulyaꞋaka ɗa̱ tsugono.


\par }{\PP \VS{7}<<Ɗa baci a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, vuza yoku wi n unambi, punu a̱ likuci i na yi punu a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki a kuciga kuneke ɗa̱, ka̱ta̱ i kpanduku a̱ɗu a̱ ɗa̱, ko i kpa̱ɗa̱ kuba̱rukpa̱ ekiye a̱ ɗa̱ an ya ɓa̱nka̱ aza a̱ ɗa̱ aza a unambi ba.

\VS{8}Ama, ba̱rukpa̱i ekiye a̱ ɗa̱, i kopuku yi i na wi a kuciga.

\VS{9}YaꞋin mayin, ta lo ya kuɗika kusheshe ku gbani-gbani ku nampa, i dana. <ka̱ya̱ ke cindere, ka kucinukpa atan ka yawa ta̱ ɗevu,> ali i la̱nga̱sa̱ a̱shi a̱ ɗa̱ adama o toku vu ɗa̱ vuza vu unambi, ka̱ta̱ i iwan kuneke yi ili. Wi ta̱ a kubanka m ma̱shi ma̱ ni u Vuzavaguɗu adama a̱ ɗa̱, ka̱ta̱ ta na yo okpo aza a unushi.

\VS{10}Nekei ni ba̱ri babu mololo a̱ ka̱ɗu, ka̱ta̱ adama a ili i nampa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka zuwaka ɗa̱ una̱singai a̱ ubuta̱ wu ulinga wa ekiye a̱ ɗa̱.

\VS{11}Adama na babu tsu na a kunamba vuza vu unambi a iɗika ya. I ɗaɗa i zuwai ɗa mi a kudana ɗa̱ <I neke aza a̱ ɗa̱, aza a unambi n a̱la̱nshi a iɗika ya.> >>


\par }{\SH Tsu na a kuyaꞋan n agbashi
\par }
{\R (Kut 21:1-11)

\par }{\PP \VS{12}<<Ɗa baci toku nu vuza va aza a Ibirahi mavuka ko mavali, u dengei ka̱ci ka̱ ni wa̱ nu ali ɗa u yaꞋankai nu tsugbashi a̱ya̱ a̱ ta̱li. Mayun ɗa vu ka̱sukpa̱ yi u laza gbani a̱ ka̱ya̱ ke cindere.

\VS{13}I ka̱sukpa̱ yi baci, ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ yi u laza ekiye agaɗa ba.

\VS{14}I neke yi kuneꞋe ba̱ri a̱ ka̱tsuma̱ ko nkyon n ɗa̱ nu nraɗika, ko ishina i na i lapai a kashina, m ma̱kya̱n ma na i pishai feu. I neke yi derere tsu na Vuzavaguɗu u zuwakai ɗa̱ una̱singai.

\VS{15}Ciɓai an a̱ɗa̱ feu agbashi a ɗa yi ishi a iɗika ya aza a Masar, ama ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka̱ shiba̱i ɗa̱. I ɗaɗa i zuwai ɗa mi o kuneke ɗa̱ kadanshi ka nampa anana.

\VS{16}Ama ɗa baci kagbashi ka ka danai, <Mpa ma kufuɗa ma̱ ka̱sukpa̱ ɗa̱ ba,> adama a na u ciga ɗa̱ ta̱ n aza kpaꞋa ku ɗa̱, kpamu u pana ta̱ uyoꞋo wi ida̱shi n a̱ɗa̱,

\VS{17}i ɗika yi i banka a̱ utsutsu u kefeku ka kpaꞋa ku ɗa̱, ka̱ta̱ i ta̱sa̱ yi kutsuvu n vubele, ka̱ta̱ wo okpo kagbashi ka̱ ɗa̱ ali a kubana uteku. Ta feu i kuyaꞋan n kagbashi ka maku ma vuka nannai.


\par }{\PP \VS{18}<<Ka̱ta̱ i na̱mgba̱ a̱tsuma̱ a na i ka̱sukpa̱i agbashi a̱ ɗa̱ a lazai ba, ciɓai a yaꞋanka ɗa̱ ta̱ a̱ga̱nda̱ ali a̱ya̱ a̱ta̱li, a na katsupu ka̱ ni ka laꞋi katsupu ka vuza vu zamalinga ali kure. Ɗa baci i yaꞋin nannai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a kuzuwaka ɗa̱ una̱singai a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i na dem yi a kuyaꞋan.>>


\par }{\SH Muku mu ugiti mi ilikuzuwa
\par }
{\PP \VS{19}<<Zagbakai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ muku mu ugiti ma anaka koɓolo nu nlala. Ka̱ta̱ i zuwa muku mu ugiti ma anaka ulinga ba, ka̱ta̱ kpamu i puna muku mu ugiti mi nkyon n ɗa̱ ba.

\VS{20}A̱ ka̱ya̱ dem, a̱ɗa̱ n aza a kpaꞋa a̱ ɗa̱ yi ta̱ a kutakuma le a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ɗe a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu u kuzagba.

\VS{21}Ama manama ma mi baci n usa̱n, ka̱kutsuma̱, ko ka̱yimba̱, ko kalana ka gbayin, ka̱ta̱ i neke maꞋa alyuka u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ba.

\VS{22}Sai i takuma maꞋa punu a̱ likuci i ɗa̱. Vuza ciɗa n vuza vu unata, yaba dem wi ta̱ a kufuɗa wa takuma, uteku ci inyama i mesheun ko mereꞋen.

\VS{23}Ama mapasa maꞋa koci i kutakuma ba, va̱ma̱i n ɗa a iɗika tsu mini.>>




\par }\Chap{16}{\SH Ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai
\par }
{\R (Kut 12:1-20; A Gan 23:5-8)

\par }{\PP \VerseOne{1}Musa u lyaꞋi kelime n kadanshi u danai, <<ka̱ya̱ lakam i yaꞋan ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai o wotoi u Abibu\FTNT{*}{{\FR 16:1 }{\FR{16:1
}}{\FQ{Wotoi u Abibu
}}{\FT{Abibu ɗaɗa wi ishi wotoi u iyain u ka̱ya̱ e mekecu ma aza a Ibirahi, derere n tsu na a̱ tsu gita̱ kukece o wotoi u tatsu a kubana u na̱shi gogo na. Ɗaɗa kpamu e ci ɗeke Nisan.}}} adama a na i cikpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Adama na o wotoi u nanlo u ɗa Vuzavaguɗu wu uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar n kayin.

\VS{2}I neke alyuka a̱ Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, manama ma na yu uta̱ka̱i a ushiga ko malala ko kanaka a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu u zagbai adama a na i cikpa yi n Kula ku ni.

\VS{3}Ka̱ta̱ i takuma inyama ya m boroji vu na a yaꞋin n yisiti ba. Ali ayin a̱ cindere i kuyongo ta̱ a kutakuma boroji vu babu yisiti, boroji va atakaci, adama na m moloko maꞋa i ka̱sukpa̱i Masar, nannai va ɗa ya kuciɓa n ayin a na i ka̱sukpa̱i Masar a ayin a wuma a̱ ɗa̱ dem.

\VS{4}Ka̱ta̱ a̱ ka̱na̱ ɗa̱ n yisiti ufoɓi a iɗika i ɗa̱ ba, ali ayin e cindere. Ka̱ta̱ kpamu i ka̱sukpa̱ inyama i na i lyukai n kulivi ku kanna ka ya asa ali a kubana usana ba.

\VS{5}Ka̱ta̱ i lyuka alyuka a̱ Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai a̱ likuci i ɗa̱ dem i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi e kuneke ɗa̱ ba.

\VS{6}Ama yi ta̱ e kuneke a ɗa a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u kuzagba adama a na i cikpa yi n Kula ku ni. Ta ɗe koci ya kuyaꞋan Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai ka n kulivi, a makyan ma na kanna ka̱ yikpa̱i, derere a makyan ma na yu uta̱i a Masar.

\VS{7}SuꞋwain i ɗa ka̱ta̱ i takuma i ɗa a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka zagbai. Ka̱ta̱ n usana yaba dem u bono a̱ ka̱pa̱m ka̱ ni.

\VS{8}Ayin a̱ ta̱li a ɗa ya kuyaꞋan a̱ɗa̱ a kutakuma boroji vu babu yisiti, ama a kanna ke cindere ka̱ta̱ i yaꞋan oɓolo a ciɗa u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, kpamu ka̱ta̱ vuza u yaꞋan ulinga a kanna ka nanlo ka ba.>>


\par }{\SH Ka̱ɗiva̱ ka vikyaꞋa
\par }
{\R (Kut 34:22; A Gan 23:15-21)

\par }{\PP \VS{9}<<Kecei kuden ku cindere a ayin a na i gita̱i vikyaꞋa vi ishina.

\VS{10}Ka̱ta̱ i yaꞋan Ka̱ɗiva̱ ke Kuden dem adama a na i cikpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, a̱ ubuta̱ u kuneke kuneꞋe ku ucigi u ka̱ɗu tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u zuwakai ɗa̱ una̱singai

\VS{11}YaꞋin ma̱za̱nga̱ e kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u kuzagba adama a na i cikpa yi n Kula ku ni. A̱ɗa̱ m muku n ɗa̱ n agbashi a̱ ɗa̱ n aza e Levi n omoci, nu mkpan, n agapa n a̱ma̱ci a na i punu ida̱shi n a̱ɗa̱.

\VS{12}Ciɓai a na a̱ɗa̱ feu yi ishi agbashi a iɗika i Masar, ka̱ta̱ i tono wila̱ u nampa wa mayin.


\par }{\SH Ka̱ɗiva̱ ka̱ Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile
\par }
{\R (A Gan 23:33-43; Mkc 29:12-38)

\par }{\PP \VS{13}<<Ayin a na baci i kotsoi vikyaꞋa ɗa i lapai ishina i ɗa̱, ɗa kpamu i pishai umaci wi itacishi i ɗa̱. Mayun ɗa i yaꞋan Ka̱ɗiva̱ ka̱ Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile ali ayin e cindere.

\VS{14}YaꞋin ma̱za̱nga̱ a̱ ubuta̱ u ka̱ɗiva̱ u ɗa̱, a̱ɗa̱ m muku n ɗa̱ n agbashi a̱ ɗa̱, aza e Levi koɓolo n omoci, mkpan koɓolo n agapa a̱ a̱ma̱ci a na i punu ida̱shi a̱ likuci i ɗa̱.

\VS{15}Cikpai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ n ka̱ɗiva̱ ka nampa ali ayin e cindere a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u kuzagba. Ka̱ta̱ ra̱ka̱ ɗa̱ i yongo a̱ ma̱za̱nga̱, adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwaka vikyaꞋa vu ɗa̱ una̱singai koɓolo n ulinga we ekiye a̱ ɗa̱ dem.


\par }{\PP \VS{16}<<Ali ku tatsu, a̱ ka̱ya̱, ali a̱ ɗa̱ o ɓolongu a cikpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ u na wa kuzagba, ɗaɗa ka̱ɗiva̱ ko boroji vu babu yisiti, n ka̱ɗiva̱ ke kuden dem, n ka̱ɗiva̱ ka̱ a̱pa̱m. Babu vuza na u kuta̱wa̱ ekiye agaɗa.

\VS{17}Yaba dem u neke tsu na wa kufuɗa, tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u zuwakai ɗa̱ una̱singai.>>


\par }{\SH A yaꞋin afada
\par }
{\PP \VS{18}Ɗa Musa u lyaꞋi kelime n kadanshi u danai, <<Zuwa a yaꞋin afada n aza gbagbaꞋin a kumaci ku ɗa̱ a̱ likuci dem i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi e kuneke ɗa̱, i ta̱ kpamu a kuyaꞋanka uma afada a usuɓi.

\VS{19}Ka̱ta̱ i vadalukpa kasingai kokpo kawuya ba, kpamu ka̱ta̱ i ciga vuza yoku i ka̱sukpa̱ vuza yoku ba, ka̱ta̱ kpamu yi isa kalyaꞋa ba, adama a na kalyaꞋa ka̱ ci yimba̱na̱ ta̱ a̱shi a vuza vu ugboji ali n vuza vu usuɓi, ka̱ta̱ ka zuwa le a yaꞋan kusheshe ku gbani-gbani.

\VS{20}Ayin lakam i yongo a kuyaꞋan ukuna u mayun n usuɓi, adama a na i yongo n wuma ka̱ta̱ i ciya̱ kuꞋuwa a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki a kuciga wa neke ɗa̱.


\par }{\SH Kusa̱nka̱ ku kutono a̱ma̱li
\par }
{\PP \VS{21}<<Ɗa baci i yaꞋin katalikalyuka adama a kavasa u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i shikpa̱ lo kashamkpatsu ka̱ ka̱ma̱li ka Ashera lo ɗevu ba.

\VS{22}Kpamu ka̱ta̱ i shikpa̱ katali ka avasa ko okpo ka̱ma̱li ko kutoni ka̱ ɗa̱ ba, adama na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u iwan ta̱ ili i nanlo.>>




\par }\Chap{17}{\PP \VerseOne{1}<<Ka̱ta̱ i yaꞋanka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ alyuka a kanaka ko a malala ma na mi n usa̱n ko kalana ba, adama na ili yu unata i ɗa wa̱ ni.


\par }{\PP \VS{2}<<Ɗa baci a cinai mavali ko mavuka ma na mi ida̱shi koɓolo n a̱ɗa̱, a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ likuci i na Vuzavaguɗu u nekei ɗa̱, a kuyaꞋan ka gbani-gbani e kelime ka Vuzavaguɗu u na u koɗoi uzuwakpani u ni,

\VS{3}ɗa u banai u tonoi a̱ma̱li o yoku ɗa u cikpai le, ko kanna ko wotoi, ko azangata a gaɗi, i na n sa̱nka̱i,

\VS{4}ɗa a̱ tuka̱i n kaꞋa wa̱ ɗa̱, mayun ɗa i goɗumo kaꞋa mayin. Ɗa baci i cinai an kakuna ka mayun ɗa i a kuyaꞋansa ili yu unata i nampa a iɗika yi Isaraila,

\VS{5}ɗikai vuma va, ko vuka vu na vi yaꞋin ka gbani-gbani ka, yu utuka̱ yi pulai vu likuci, ka̱ta̱ i vara yi n atali yu una.

\VS{6}Ama sai i ciya̱ ngan nre ko n tatsu ɗaɗa ya kuna vuma va, ka̱ta̱ yu una vuma va m magan me te koci ba.

\VS{7}Ngan n na me enei ni va, ele ɗa aza na a̱ kugita̱ kuvara yi, yeve ka̱ta̱ aza na a buwai o tono. Nannai ɗa ya kutakpa ka gbani-gbani a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱.>>


\par }{\SH Ubuta̱ u kukiɗa ka afada
\par }
{\PP \VS{8}<<Ɗa baci a̱ tuka̱i nu n afada a atakaci a na a laꞋi utsura u nu, ko ka munuka, ko ka na vuza wu unai toku n ucikali u ni ba, ko vishili, ɗika le vu banka a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka kuzagba.

\VS{9}Bankai n kaꞋa u anan ganu a na i anan Levi, n kayaꞋinkafada ka na ki e kefeku a ayin a nanlo, ka̱ta̱ i tonuko le i na i ɓa̱la̱i ɗa̱, i ta̱ ta na a kukiɗaka ɗa̱ afada a na untsai.

\VS{10}Mayun ɗa i tono afada a na a kiɗakai ɗa̱, a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu u kuzagba. YaꞋin mayin ka̱ta̱ kpamu i yaꞋan ili ra̱ka̱ uteku tsu na o tonukoi ɗa̱.

\VS{11}YaꞋin uteku tsu wila̱ u na o yotsongi ɗa̱ ka̱ta̱ i tono afada a na a kiɗakai ɗa̱. Ka̱ta̱ i kpatala a usingai ko a̱ ugula̱ i ka̱sukpa̱ kadanshi ka na o tonukoi ɗa̱ ba.

\VS{12}Vuma na de u goyoi kayaꞋinkafada ko ganu vu na wi a kuyaꞋanka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ulinga, mayun ɗa a una yi. Nannai ɗa ya kutakpa ukuna u gbani-gbani a̱ ka̱tsuma̱ ki Isaraila.

\VS{13}Uma ra̱ka̱ i ta̱ a kupana, ka̱ta̱ a pana wovon u na o kudoku kuyaꞋan ili tsu nanlo kpamu.>>


\par }{\SH Wila̱ u na mogono mo kutono
\par }
{\PP \VS{14}<<Makyan ma na baci i uwai a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱, ali ɗa yi isai i ɗa, ɗa i da̱sa̱ngi punu a i ɗa, ɗa i danai, <Ka̱sukpa̱ tsu zagba mogono, uteku tsu uduniyan u na wi uka̱ra̱Ꞌi n a̱tsu,>

\VS{15}mayun ɗa i zagbaka ka̱ci ka̱ ɗa̱ mogono ma na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka kuzagbaka ɗa̱. Mayun ɗa wo okpo toku ɗa̱. Ka̱ta̱ i zuwa komoci kokpo mogono ma̱ ɗa̱ a̱yi na wi vuza vi Isaraila ba.

\VS{16}Ka̱ta̱ mogono mo ɓolonku ka̱ci ka̱ ni odoku n a̱bunda̱i ba, ko kpamu u suku uma a̱ ni o bono a iɗika i Masar o doku a tsulaka yi a ɗa ba, adama a na Vuzavaguɗu u dana ɗa̱ ta̱, <Ka̱ta̱ i doku i bono a Masar kpamu ba.>

\VS{17}Ka̱ta̱ kpamu u zuwa a̱ma̱ci n a̱bunda̱i ba, ta lo a kusabaꞋa ka̱ɗu ka̱ ni u ka̱sukpa̱ Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ kpamu u ɓolonku ka̱ci ka̱ ni azurufa n azanariya n a̱bunda̱i ba.


\par }{\PP \VS{18}<<A makyan ma na baci u da̱sa̱ngi a kakuba ko tsugono tsu ni, wi ta̱ a̱ kupura̱ka̱ ka̱ci ka̱ ni wila̱ u nampa a katagarda ku uka̱ta̱li ka na a ɗikai a̱ ubuta̱ u anan ganu a na i aza e Levi.

\VS{19}Ka̱ta̱ ko yongo ekiye a̱ ni, u kece kaꞋa a kanna lakam a makyan ma wuma u ni, adama na u ciya̱ kuyeve tsu na u kuneke Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni tsugbayin, ka̱ta̱ u tono wila̱ n ili i kutono i na yi punu uɗani a katagarda ka nampa mayin,

\VS{20}u yaꞋan baci nannai, wi ta̱ a̱ kusa̱nka̱ yi kuɗika ka̱ci ka̱ ni adanshi u laꞋa ta̱ otoku a̱ ni, ka̱ta̱ u sa̱nka̱ yi kukpatala a ugula̱ ko a usingai u ka̱sukpa̱ wila̱, adama a na a̱yi nu ntsukaya n ni e geshe a kulyaꞋa tsugono a Isaraila.>>




\par }\Chap{18}{\SH KuneꞋe adama a anan Ganu n aza e Levi
\par }
{\R (Mkc 18:8-32)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ɗa Musa u lyaꞋi kelime n kadanshi u danai, <<Anan ganu ele vu na i aza e Levi, ɗaɗa kumaci ka aza e Levi ra̱ka̱, i a̱ kuciya̱ upecu ko ili yu uka̱ni a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila ba. Ele ɗa a kulyaꞋa alyuka a na a yaꞋin n akina ɗa e nekei Vuzavaguɗu. Adama na ɗaɗa ili yu uka̱ni i le.

\VS{2}I a̱ kuciya̱ ili yu uka̱ni koɓolo n itoku i le ba, adama na Vuzavaguɗu ɗa ili yu uka̱ni i le, tsu na u yaꞋankai le uzuwakpani.

\VS{3}Ayin a na baci uma a yaꞋin alyuka n kobomburon ko mokyon, e neke anan ganu nvatsu, nu mgbagulu koɓolo n ili i ka̱tsuma̱.

\VS{4}Ka̱ta̱ kpamu i neke le ili i na i gita̱i kumatsa ya ashina i ɗa̱, m ma̱kya̱n ma savu ma̱ ɗa̱, m maniꞋin koɓolo n cileme tsu nkyon n na a̱ gita̱i kumatsa tsu na i punai.

\VS{5}Adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u zagba le ta̱ koɓolo nu ntsukaya n le, a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ku ɗa̱ ra̱ka̱, a shamgba a yaꞋan tsugbashi n kula ku Vuzavaguɗu ayin tutu.


\par }{\PP \VS{6}<<Ɗa baci vuza va aza e Levi u ka̱sukpa̱i likuci i ni ko teɗai baci wi n ida̱shi punu a Isaraila, ɗa u ta̱wa̱i a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu u zagbai,

\VS{7}wi ta̱ a kufuɗa wa yaꞋan tsugbashi n kula ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni, derere uteku tsu na otoku a̱ ni aza e Levi a na i lo a tsugbashi a̱ ubuta̱ wa, e kelime ka Vuzavaguɗu.

\VS{8}Wi ta̱ a kisa upecu wi ilikulya i ni derere n itoku i ni anan ganu a na a buwai, koɓolo n ili yu uka̱ni i na u dengei yi ikaya i ni.>>


\par }{\SH Tsuɓari adama a kuyaꞋan ki ili yu unata
\par }
{\PP \VS{9}<<Makyan ma na baci i uwai a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱, ka̱ta̱ i ɗika ili yu unata i uma a a nanlo ba.

\VS{10}Ka̱ta̱ a cina vuza yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ a kuyaꞋan alyuka m maku mo kolobo ko mekere ma̱ ni n akina ba, ko kpamu a kuyaꞋan tsuboci, ko kula̱na̱, ko a̱da̱bu, ko nkunu ba

\VS{11}ko koboci, ko vuza vu ulinga n wunla̱i u gbani-gbani, ko vuza na wi ulinga n wunla̱i wa̱ a̱kpisa̱,

\VS{12}adama na vuza na baci de dem u yaꞋin ili i nampa wo okpo ta̱ ili yu unata u Vuzavaguɗu. Kpamu adama a ili yu unata i nampa i ɗaɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki o kuloko uduniyan u nampa e kelime ka̱ ɗa̱.

\VS{13}Mayun ɗa yo okpo aza a singai u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.


\par }{\SH Keniki tsu Musa
\par }
{\PP \VS{14}<<Adama a uduniyan kakau u na yi a kuciga kuloko na, a tsu ushuku ta̱ n aza a̱ kula̱na̱ n aza o tsuboci, ama a̱ɗa̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka sa̱nka̱ ɗa̱ ta̱ kuyaꞋan ili i nampa.


\par }{\PP \VS{15}<<Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a̱ kuɗa̱ngusa̱ka̱ ɗa̱ keneki ko yoku tsu va̱ a̱ ka̱tsuma̱ ki itoku i ɗa̱, a̱yi ɗa vuza na i ku ushuku n a̱yi\XREF{}{{\XO 18:15 }{\XO{18:15
}}{\XT{Azu 7:37}}}

\VS{16}derere uteku tsu na i folonoi Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ na ɗe a kusan ku Horebu a kanna ka na i ɓolongi, a na i danai, <Ka̱sukpa̱ tsu doku tsu pana ka̱la̱ka̱tsu ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ko tsu doku ce ene akina a gbangam kpamu ba, ta lo tsa̱ kuwa̱.\XREF{}{{\XO 18:16 }{\XO{18:16
}}{\XT{Azu 3:22}}}>

\VS{17}Ɗa Vuzavaguɗu u danai mu, <Mayun ɗa, uteku tsu na a dansai va.

\VS{18}N kuɗa̱ngusa̱ka̱ le ta̱ keneki ko yoku tsu nu, a̱ ka̱tsuma̱ ko otoku e le. Ka̱ta̱ n zuwa kadanshi ka̱ va̱ a̱ una̱ u ni, ka̱ta̱ u dana le i na ma kudana yi ra̱ka̱.

\VS{19}Vuza na baci de dem u kpa̱ɗa̱i kupana kadanshi ka na keneki ka ka kudansa n kula ku va̱, mpa n ka̱ci ka̱ va̱ mi ta̱ a kutakacika yi.\XREF{}{{\XO 18:19 }{\XO{18:19
}}{\XT{Azu 3:23}}}

\VS{20}Ama keneki ka na baci ka yaꞋin kadanshi n kula ku va̱, ba i na mpa n danai ni u dansa ba, ko ta na u dansa n kula ka̱ a̱ma̱li o yoku kau, keneki ka nanlo mayun ɗa ki ta̱ a̱ kukuwa̱.>

\VS{21}Yi ta̱ a kufuɗa ya dana a̱ ka̱ɗu ka̱ ɗa̱, <Nini ɗai tsa kuyeve kadanshi ka na Vuzavaguɗu u dansai ba?>

\VS{22}Ɗa baci keneki ka dansai n kula ku va̱ ɗa kakuna ka ka shanai ba, ko kpamu ɗa ye enei ka kokpoi mayun ba, na lo va ili i na Vuzavaguɗu u dansai i ɗa ba. Keneki ka ka yaꞋan ta̱ de kadanshi ku ucikali u ni. Ka̱ta̱ i pana wovon u ni ba.>>




\par }\Chap{19}{\SH Likuci i kusheɗeku
\par }
{\R (Mkc 35:9-34; Jes 20:1-9)

\par }{\PP \VerseOne{1}<<Ayin a na baci Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wu unai uma a iɗika i na wi a kuciga we neke ɗa̱, e megeshe ma na baci kpamu i lokoi le, ɗa i da̱sa̱ngi a̱ likuci i le n iꞋuwa i le,

\VS{2}ka̱ta̱ i pecuku iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u nekei ɗa̱ yo okpo ubuta̱ wu uka̱ni u ɗa̱ wa kutatsu, ka̱ta̱ i zagbaka ka̱ci ka̱ ɗa̱ likuci i tatsu punu e mere mi iɗika i na wi a kuciga kuneke ɗa̱ va.

\VS{3}YaꞋin uye punu adama na ɗa baci vuza wu unai vuma n ucikali u ni ba, u suma u bana ɗe.


\par }{\PP \VS{4}<<Na ɗa wila̱ adama vuza na wu unai vuma babu ucikali, kpamu i a maꞋiwansanai ba, wi ta̱ a kufuɗa kusuma u bana ɗe adama a na wi isa wuma u ni.

\VS{5}Agisana, vuza u bana baci a kakamba n ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ ni kukapa nɗanga, ɗa u ɗa̱ngusa̱i kogovu an wa kapa maɗanga, ɗa kaꞋa ke shemgbei ali ka kapai toku ni ɗa u kuwa̱i. Vuza va wi ta̱ a kufuɗa wa suma u bana a̱ likuci i te i nanlo ya adama a na u laꞋaka n wuma u ni,

\VS{6}ta lo toku vu vuza na a unai va wa saɓa yi n wupa ali u cina yi, adama na ubuta̱ wa wi ta̱ daꞋin, ka̱ta̱ wu una yi gbani ko an wo okpoi u yotso a una yi ba, adama a na i a tsurala ko vishili ba.

\VS{7}Adama a nampa a ɗa n danai, i zagbaka ka̱ci ka̱ ɗa̱ likuci i tatsu.

\VS{8}Kpamu ɗa baci Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ko doki ɗa̱ ka̱bunda̱i ki iɗika, uteku tsu na u yaꞋankai ikaya i ɗa̱ uzuwakpani n akucina, ɗa u nekei ɗa̱ iɗika ra̱ka̱ i na u yaꞋankai le uzuwakpani.

\VS{9}I tono baci wila̱ u na n nekei ɗa̱ mayin anana, i ciga Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ayin tutu, i wala a uye u ni, yi ta̱ o kudoku ya zagba likuci i tatsu kpamu.

\VS{10}I yaꞋan nannai adama a na ka̱ta̱ a una aza a na i babu unushi a̱ ka̱tsuma ki iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱ yo okpo ubuta̱ wu uka̱ni u ɗa̱ ba, adama a na ka̱ta̱ mpasa n vuza vu babu unushi m bono a kaci ka̱ ɗa̱ ba.


\par }{\PP \VS{11}<<Ama ɗa baci vuza u iwain toku ni, ɗa u vaꞋwain ni ɗa wu unai ni, ɗa u sumai a kubana a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ likuci i te i nampa,

\VS{12}nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n likuci n ni mi ta̱ a̱ kusuku a bana a̱ ka̱na̱ vuza munuka va a̱ tuka̱, ka̱ta̱ e neke yi e ekiye a uma a vuza na wu unai va adama a na a una yi feu.

\VS{13}Ka̱ta̱ i pana asuvayali a̱ ni ba, tsu nanlo tsu ɗa i kusa̱nka̱ munuka u vuza na wi babu unushi a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila, adama a na i ciya̱ ma̱ta̱na̱.>>


\par }{\PP \VS{14}<<Ka̱ta̱ vu takpa katali ku urotu u kureꞋe u tovu u na ikaya i ɗa̱ i shikpa̱i a̱ ubuta̱ wu uka̱ni u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱ i ka̱na̱ ba.>>


\par }{\SH Wila̱ adama a ngan
\par }
{\PP \VS{15}<<Magan me te ma yawa tsu na a kudana vuza u yaꞋan ta̱ unushi ko ili i gbani-gbani ba, sai de a pana una̱ wu ngan n re ko n tatsu, kafu a̱ ushuku n kadanshi ka.\XREF{}{{\XO 19:15 }{\XO{19:15
}}{\XT{Mat 18:16; 2 Kor 13:1}}}

\VS{16}Ɗa baci vuza vu kusheshe ku gbani-gbani wu uta̱i adama na u dansa kakuna ka aꞋuwa u vuza yoku,

\VS{17}uma e re a na i a̱ vishili va i ta̱ a kubana u Vuzavaguɗu, e kelime ka anan ganu n a yaꞋin a fada a na i ulinga a makyan ma nanlo.

\VS{18}A yaꞋin afada i ta̱ a̱ kula̱na̱ kadanshi ka mayin, ɗa baci a cinai kakuna ka aꞋuwa ɗa u yaꞋankai toku ni va,

\VS{19}yaꞋankai ni uteku tsu na u sheshei kuyaꞋanka toku ni va. Nannai ɗa ya kutakpa ka gbani-gbani a̱ ka̱tsuma ka̱ ɗa̱.

\VS{20}Ka̱ta̱ aza na a buwai a pana, ka̱ta̱ a pana wovon u na o kudoku kuyaꞋan ka gbani-gbani tsu nanlo a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱.

\VS{21}Ka̱ta̱ i pana asuvayali ba. Wi ta̱ o kokpo wuma n wuma, ka̱shi n ka̱shi, kanga n kanga, kukiye n kukiye, kune n kune.>>




\par }\Chap{20}{\SH Wila̱ adama a ukuna u kuvon
\par }
{\PP \VerseOne{1}<<Ɗa baci i banai kuvon a̱ ubuta̱ wi irala i ɗa̱, ɗa ye enei odoku n ekeke odoku n ovonshi a na a laꞋi ɗa̱ ka̱bunda̱i, ka̱ta̱ i pana wovon u le ba, adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka na ku uta̱ka̱i ɗa̱ a Masar, wi ta̱ koɓolo n a̱ɗa̱.

\VS{2}Ayin a na baci i foɓusoi an ya̱ gita̱ vishili, ganu wi ta̱ a̱ kuta̱ u yaꞋan kadanshi n uma,

\VS{3}wi ta̱ a kudana le, <A̱ɗa̱ aza a Isaraila panai, anana i foɓuso ta̱ an ya̱ shilika̱ n irala i ɗa̱, ka̱ta̱ ikyamba i ɗa̱ i kuwa̱ ba. Ka̱ta̱ i pana wovon ko a̱ɗu a̱ ɗa̱ a̱ muɗa̱ ba, ko i jeꞋeke ikyamba adama e le ba,

\VS{4}Adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi ta̱ a kuwala n a̱ɗa̱, ciya̱ u shilika̱ n irala i ɗa̱, ka̱ta̱ i lyaꞋa le n kuvon.>

\VS{5}Ka̱ta̱ aza e kelime osoji a yaꞋan kadanshi n uma, a dana, <Yayi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ u maꞋi kpaꞋa ku savu ku na ka̱ta̱ e erengi ba? Ka̱sukpa̱i ni u bana a kpaꞋa ku ni, ta lo wa̱ kuwa̱ a̱ ubuta̱ u kuvon, ka̱ta̱ vuza yoku we erengu ku ɗa.

\VS{6}Yi ta̱ punu n vuza na u ca̱Ꞌi kashina ki itacishi, ka na ka̱ta̱ u laꞋi umaci u ka ba? Ka̱sukpa̱i ni u bana a kpaꞋa, ta lo wa̱ kuwa̱ a̱ ubuta̱ u kuvon, ka̱ta̱ vuza yoku u lyaꞋaka yi kaꞋa.

\VS{7}Ko yi ta̱ n vuza na wi m mazama ma na ka̱ta̱ u zuwai ba? Ka̱sukpa̱i ni u bana a kpaꞋa, ta lo wa̱ kuwa̱ a̱ ubuta̱ u kuvon, ka̱ta̱ vuza yoku u ɗika maꞋa.>

\VS{8}Ka̱ta̱ aza e kelime o osoji a doku a dana, <Yayi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ wi a kupana wovon a̱ ka̱ɗu ka̱ ni? Ka̱sukpa̱i ni u bana a kpaꞋa, ta lo wa zuwa a̱ɗu aza ni a̱ kuwa̱.>

\VS{9}Ayin a na baci aza e kelime a o kotsoi kadanshi n uma a, ka̱ta̱ a zagba ovonshi a̱ ka̱tsura̱ dem.


\par }{\PP \VS{10}<<Makyan ma na baci i yawai ɗevu n likuci i na ya kuyaꞋan kuvon ka, suꞋuki le n akaka a̱ kula̱nsa̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱.

\VS{11}Ɗa baci a̱ ushuki ɗa̱ m ma̱ta̱na̱ kpamu ɗa e nekei ka̱ci ka̱ le wa̱ ɗa̱, to uma a na i cinai punu ida̱shi a̱ likuci ya ra̱ka̱ i ta̱ o kokpo agbashi a̱ ɗa̱, ka̱ta̱ a̱ ga̱nda̱ka̱ ɗa̱.

\VS{12}Ama ɗa baci a iwain kushuku n a̱ɗa̱, ɗa a yaꞋin kuvon n a̱ɗa̱, kanzai likuci ya.

\VS{13}Ɗa baci Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱ likuci ya e ekiye a̱ ɗa̱, unai mavali dem n kotokobi,

\VS{14}ama a̱ma̱ci m muku, n ili i kuzuwa, koɓolo n ili i likuci i na i buwai ra̱ka̱, n ucanuku u na i pura̱i gbani a̱ ubuta̱ u kuvon, i ɗikaka ka̱ci ka̱ ɗa̱ i ɗa ci ili na i pura̱i gbani a̱ ubuta̱ u kuvon. Ka̱ta̱ i lyaꞋa uyoꞋo wu ucanuku wi irala i ɗa̱, i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱.

\VS{15}Nannai ɗa ya kuyaꞋan n likuci ra̱ka̱ i na yi daꞋin n a̱ɗa̱, i na yi a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan u na wi ɗevu n a̱ɗa̱ ba.

\VS{16}Ama a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ likuci i uma a nampa i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱ adama a na yo okpo ili yu uka̱ni i ɗa̱, ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ ko ili i te n wuma ba.

\VS{17}Yi ta̱ a kuna le ra̱ka̱-ra̱ka̱, aza a Hitiya, n aza a Amoriya, n aza a KanaꞋana, n aza a Periziya, n aza a Hiviya, n aza a Jebusiya, uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka dansai,

\VS{18}adama a na ka̱ta̱ a piꞋisaka ɗa̱ ili yu unata i na i a kuyaꞋansaka a̱ma̱li e le ba, ali a zuwa ɗa̱ kuyaꞋanka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ unushi.


\par }{\PP \VS{19}<<Ɗa baci i kambuki likuci n kuvon ali ɗa i geshei a̱ vishili adama na yi isa i ɗa, ka̱ta̱ i kapa nɗanga n likuci ma n kogovu ba. Adama na yi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ ya lyaꞋa n ɗa, ka̱ta̱ i kapa n ɗa i varuku a iɗika ba. Nɗanga n kakamba uma a ɗa, an ya banka le n kuvon?

\VS{20}Ama nɗanga n na i yevei a tsu lyaꞋa ba, n ɗaɗa i kukapa, ka̱ta̱ i yaꞋanka adasukpatsu a na ya kukumbaka nshilya mi irala ali i fa̱da̱ n ɗa.>>




\par }\Chap{21}{\SH Wila̱ u munuka ma na e yevei vuza na u yaꞋin ba
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa Musa u lyaꞋi kelime n kuyaꞋan kadanshi, u danai, <<Ɗa baci a cinai vuza ivaꞋin ukpa̱ a iɗika a kakamba, punu a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱ yo okpo yu uka̱ni i ɗa̱, kpamu i yeve vuza na wu unai ni ba,

\VS{2}ka̱ta̱ nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n a yaꞋin a fada a̱ ɗa̱ uta̱ a bana, ka̱ta̱ a gisangu mɓa̱ri mu ubuta̱ u na keven ki ikyamba ka ki n likuci i na yi lo ɗevu.

\VS{3}Ka̱ta̱ nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n likuci i na yi ɗevu n keven ka a ɗika medendem ma na ka̱ta̱ a saꞋwakai kuyaꞋanka ulinga u vicimba ba, kpamu ka̱ta̱ a saꞋwa kuzuwaka yi kogboro ka anaka ba,

\VS{4}ka̱ta̱ nkoshi n guɓa maꞋa a̱ kugida̱la̱ a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka na ka̱ta̱ a saꞋwai kucimba, ko ta na a̱ ca̱Ꞌi ili ba, a̱ ubuta̱ u na mini mi e kuyene, ka̱ta̱ o koɗo kuɗeku ku medendem ma.

\VS{5}Ka̱ta̱ anan ganu, muku n Levi, uta̱ adama a na ele ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka zagbai adama na a yaꞋanka yi tsugbashi ka̱ta̱ a zuwaka uma una̱singai n kula ku Vuzavaguɗu. Ka̱ta̱ kpamu a una ukuna u vishili n kagbanigbani.

\VS{6}Ka̱ta̱ nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ra̱ka̱ n na mi ɗevu n likuci i na ka̱kpisa̱ ka ki va, a saꞋa ekiye e le a a ikyamba i medendem ma na o koɗoi kuɗeku a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka,

\VS{7}ka̱ta̱ a dana, <Ekiye a̱ tsu una vuma nampa ba, a̱shi a tsu ta na feu e ene vuza na wu unai ni ba.

\VS{8}Vuzavaguɗu, isa katsupu ka kutakpa unushi ka nampa adama a uma a̱ nu aza a Isaraila, ele na vu shiba̱i, kpamu ka̱ta̱ vu taɗuka uma a̱ nu n unushi wu mpasa u vuma vu nampa ba, ka̱ta̱ ta na a cinukpaka le unushi wu mpasa u nampa.>

\VS{9}Nannai ɗa ya kutakpa ma̱bin ma vuza vu babu unushi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, ɗa baci i yaꞋin i na i gaꞋin u Vuzavaguɗu.>>


\par }{\SH Tsu na a kuyaꞋan n a̱ma̱ci a na a̱ pura̱i a̱ ubuta̱ u kuvon
\par }
{\PP \VS{10}<<Ɗa baci i banai kuyaꞋan kuvon n irala i ɗa̱, ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱ ele e ekiye a̱ ɗa̱, ali ɗa i pura̱i le okpoi agbashi a̱ ɗa̱,

\VS{11}ɗa ve enei mekere ma singai a̱ ka̱tsuma̱ ke le, ali ɗa vu cikalai maꞋa, vi ta̱ a kufuɗa kuzuwa maꞋa mo okpo vuka vu nu,

\VS{12}ɗa baci vu ɗikai ni vu tukai a kpaꞋa, vu zuwa yi u puna kaci ka̱ ni ka̱ta̱ u kiɗa a̱kutsulu a̱ ni.

\VS{13}Ka̱ta̱ u foɗo ntogu n na e remeke ni, ka̱ta̱ u da̱sa̱ngu u yaꞋan kpalu ka̱ a̱na̱ku a̱ ni n esheku a̱ ni ali wotoi u te. U kotso baci ɗaɗa va kufuɗa va kasa n a̱yi vo okpo vali vi ni a̱yi wo okpo vuka vu nu.

\VS{14}Ama ɗa baci vu doku vu panai mali ma̱ ni ba, vi ta̱ a kufuɗa va ka̱sukpa̱ yi u laza a kubana a̱ ubuta̱ u na u cikalai. Ama ka̱ta̱ vu denge yi, ko vu takacika yi tsu kagbashi ba, adama a na vu vaku ta̱ ɗe n a̱yi.>>


\par }{\SH Katsura ka magaji ma kpaꞋa
\par }
{\PP \VS{15}<<Ɗa baci vuza wi n a̱ma̱ci e re ɗa u laꞋi n kuciga vuza te, ɗa ra̱ka̱ vi le a matsai muku mo olobo, ama maku mu ugiti ma ma vuka vu na u iwain ɗa,

\VS{16}ayin a na baci u cigai kupece uciyi u ni ci ili yu uka̱ni u muku u ni, ka̱ta̱ u neke tsugbayin u maku ma vuka vu na u laꞋi n kuciga va ba, adama a na maku ma vuka vu na u iwain va, a̱yi ɗa maku mu ugiti,

\VS{17}mayun ɗa wu ushuku m maku mu ugiti, maku ma vuka vu na u iwain va, u neke yi ugboku u re a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i na wi n i ɗa ra̱ka̱, adama na a̱yi ɗa maku mu ugiti ma ayin a utsura a̱ ni. Katsura ka maku mu ugiti ka̱ ni kaꞋa.>>


\par }{\SH Wila̱ adama a maku mu ugbamukaci
\par }
{\PP \VS{18}<<Ɗa baci vuza wi m maku mu ugbamukaci n ugbamiwasuvu ma na ma tsu pana kadanshi ke esheku a̱ ni ko a̱na̱ku a̱ ni ba, ali a gbarai ni ama ɗa u kpa̱ɗa̱i kupana,

\VS{19}ka̱sukpa̱ esheku n a̱na̱ku a̱ ni a̱ ka̱na̱ yi ka̱ta̱ a banka nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n likuci i ni a̱ utsutsu u likuci,

\VS{20}ka̱ta̱ a dana nkoshi mgba̱ra̱-gba̱ra̱ ma, <Maku ma̱ tsu ma nampa mi ta̱ n ugbamukaci, u tsu pana kadanshi ka̱ tsu ba, kalyaꞋi kaꞋa n kosoꞋi.>

\VS{21}Ka̱ta̱ uma a̱ likuci i ni ra̱ka̱ a vara maku ma sai ukpa̱. Mayun ɗa i shamkpa n kawuya a̱ ubuta̱ u ɗa̱. Aza a Isaraila ra̱ka̱ i ta̱ a kupana ili i nampa ka̱ta̱ a pana wovon.>>


\par }{\SH Wila̱ kakau
\par }
{\PP \VS{22}<<Ɗa baci a unai vuza adama a unushi u gbani-gbani ali ɗa a saɓangi keven ka̱ ni a maɗanga,

\VS{23}ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ keven ka sai kayin washi ba. Mayun ɗa i ciɗa̱ngu kaꞋa a kanna ka nanlo ka, adama a na keven ki ikyamba ka vuma ka na a saɓangi a maɗanga, ki ta̱ n una̱ u wuya u Ka̱shile. I ciɗa̱ngu yi ta lo ya̱ la̱nga̱sa̱ iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱.>>\XREF{}{{\XO 21:23 }{\XO{21:23
}}{\XT{Gal 3:13}}}




\par }\Chap{22}{\PP \VerseOne{1}<<Ɗa baci ve enei kanaka ko malala mo tovu ma̱ puwa̱nka̱i, ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ ma ba, loko maꞋa vu banka yi.

\VS{2}Vuza vi ili va wi baci ida̱shi ɗevu n avu ba, kpamu vu yeve ko ma yayi ba, ɗika maꞋa vu bonoko a kpaꞋa ku nu ali sapu na wu uta̱i kula̱nsa̱. Yeve vi neke yi maꞋa.

\VS{3}Ta feu va kuyaꞋan nannai m majaki ko motogu ko ili de dem i na i puwa̱nka̱i ni. Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ i ɗa ba.

\VS{4}Ɗa baci ve enei majaki ko kanaka ko tovu ka̱ yikpa̱i a uye, ka̱ta̱ vu laza vu ka̱sukpa̱ ka ba. Shamgba adama a na vu ɗa̱ngusa̱ka̱ yi kaꞋa.


\par }{\PP \VS{5}<<Ka̱ta̱ a̱ma̱ci a uka ucanuku u ali ba, ali feu ka̱ta̱ a uka ucanuku wa̱ a̱ma̱ci ba, adama na vuza na baci de dem u yaꞋin ili nannai, wo okpo ta̱ ili yu unata u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.


\par }{\PP \VS{6}<<Ɗa baci vu cinai manunu a cikinda ɗevu n uye, ko n okowo ko m muku, ko zuva a maɗanga ko a iɗika, ka̱ta̱ vu pura̱ ka̱na̱ku ka m muku n ni ba.

\VS{7}Vi ta̱ a kufuɗa va ɗika muku ma, ama vu ka̱sukpa̱ ka̱na̱ku ka laza, adama na vu ciya̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱, ka̱ta̱ kpamu vu ciya̱ wuma wu ugaɗi.


\par }{\PP \VS{8}<<Ɗa baci vu maꞋin kpaꞋa ku savu, ka̱ta̱ vu maꞋakai kobisho vu ka̱ra̱ka̱, adama a na ka̱ta̱ vu uka ka̱ci ka̱ nu unushi u munuka a kpaꞋa ku nu a ayin a na baci vuma u fa̱ta̱tsa̱i gaɗi u yikpa̱i ba.


\par }{\PP \VS{9}<<Ka̱ta̱ i ca̱Ꞌa̱ icuꞋu kakau ugboku u re a kashina ki itacishi ka̱ ɗa̱ ba, ɗa baci i yaꞋin nannai, ra̱ka̱ i na i ca̱Ꞌi koɓolo n umaci wa i ta̱ o kokpo n unata.

\VS{10}Ka̱ta̱ i ɓolongu majaki n kanaka a vicimba ba.

\VS{11}Ka̱ta̱ i uka motogu ma na a caꞋi n lilin koɓolo n cileme\FTNT{*}{{\FR 22:11 }{\FR{22:11
}}{\FQ{cileme
}}{\FT{Uma a cau a tsu puna ta̱ cileme tsu nlala ka̱ta̱ tso okpo an tsugbere ali a yaꞋanka kucaꞋa.}}} ba.


\par }{\PP \VS{12}<<Ama i caꞋaka ntogu n ɗa̱ n na i tsu uka ita̱za̱ a ngon n na̱shi dem.>>


\par }{\SH Wila̱ adama a tsugbani
\par }
{\PP \VS{13}<<Ɗa baci vuza u zuwai vuka ali ɗa u vaki n vu ɗa, ɗa kucikpa u iwain vu ɗa,

\VS{14}a kuyaꞋansaka yi kadanshi ka gbani-gbani n u la̱nga̱sa̱i ni kula, a kudana, <Ana n zuwai vuka vu nampa, ana n vaki n a̱yi ɗa n cinai ni u la̱nga̱sa̱ ta̱ ɗe cikere ci ni.>

\VS{15}Ka̱ta̱ eshekpu e mekere a n a̱na̱ku a̱ ni a banka n i na i yotsongi cikere ci ni a̱ ubuta̱ wu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ utsutsu u likuci.

\VS{16}Ka̱ta̱ esheku e mekere a a dana nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma, <N neke ta̱ maku ma̱ va̱ yolo u vuma nampa, ama ɗa u iwain ni.

\VS{17}Gogo na ɗa na u la̱nga̱sa̱i ni kula, u danai, <<N cina maku ma̱ ɗa̱ n cikere ci ni ba.>> Ama urotu u cikere tsu maku ma̱ va̱ u ɗa na.> Yeve ka̱ta̱ ishekpu i ni i ba̱rukpa̱ kakashi ke cikere ci ni e kelime ka nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n likuci ma,

\VS{18}ka̱ta̱ nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n likuci ma a ɗika vuma va a faba yi,

\VS{19}ka̱ta̱ a kiɗaka yi ugana azurufa amangatawun (100), e neke esheku e mekere a, adama a na vuma vu nampa u neke ta̱ mekere ma aza a Isaraila ma na ka̱ta̱ me yevei vali ba, kula ku gbani-gbani. Ka̱ta̱ u lyaꞋa kelime n kokpo vuka vu ni, kpamu wi n tsu na wo loko yi ba, ali a uteku u wuma u ni.


\par }{\PP \VS{20}<<Ama, ɗa baci ukuna u na vali va vu dansai wo okpoi mayun, kpamu ɗa a nambai urotu u cikere ci ni,

\VS{21}ka̱ta̱ uta̱ka̱ m mekere ma a̱ utsutsu u kpaꞋa ke esheku a̱ ni, ka̱ta̱ a zuwa uma a̱ likuci a varai n atali ali u kuwa̱. U yaꞋan ta̱ ili i wono a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan cishakanlai a kpaꞋa ke esheku a̱ ni. Nannai ɗa ya ku uta̱ka̱ n ka gbani-gbani a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱.


\par }{\PP \VS{22}<<Ɗa baci a cinai vuza a kuyaꞋan tsugbani n vuka vu vuza yoku, vuma va n vuka va dem i ta̱ a kuna le. Nannai ɗa ya kutakpa ka gbani-gbani a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila.


\par }{\PP \VS{23}<<Ɗa baci e remei vuza a̱ likuci n kamana ka vuza yoku ka na ka̱ta̱ ke yevei vali ba, ali ɗa u yaꞋin tsugbani n a̱yi,

\VS{24}yi ta̱ a̱ ku uta̱ka̱ dem vu le a̱ utsutsu u likuci ka̱ta̱ i vara le ali a̱ kuwa̱, adama a na ko a na mekere ma mi punu a̱ likuci u lapa una̱ ciya̱ u la̱nsa̱ uɓa̱nki ba, kpamu adama a na vuma va u la̱nga̱sa̱ ta̱ kamana ka vuza yoku. Nannai ɗa ya kutakpa ka gbani-gbani a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱.


\par }{\PP \VS{25}<<Ama a kakamba kaꞋa baci vuza u remei kamana ka vuza yoku ɗa u yaꞋin tsugbani n a̱yi n utsura, vuza vu meremeke ɗaɗa koci ya kuna.

\VS{26}Ka̱ta̱ i yaꞋanka mekere ma ili ba, adama a na u yaꞋan unushi u na u yawai ukpa̱ ba, adama na ukuna u nampa wa u yotso ta̱ an vuza na u kiɗangi toku ni ɗa wu unai,

\VS{27}adama a na vuza va u cina ta̱ mekere ma a kakamba, mekere ma mi ta̱ a kulapa una̱ ama u ciya̱ vuza na u ku isa yi ba.


\par }{\PP \VS{28}<<Ɗa baci vuza u cinai mekere ma na ka̱ta̱ me yevei vali ba, kpamu mi n kamana ba, ɗa u remei ni u yaꞋin tsugbani n a̱yi ali ɗa e remei le,

\VS{29}vuza va wi ta̱ a kutsupa esheku e mekere a azurufa amangere n kupa, mayun ɗa kpamu u zuwa maꞋa, adama a na u la̱nga̱sa̱ yi ta̱. Wi ta na feu n tsu na wo kuloko yi ba, ali a kubana uteku u wuma u ni.


\par }{\PP \VS{30}<<Ka̱ta̱ vuza u zuwa vuka ve esheku a̱ ni ba, ka̱ta̱ feu u goyo esheku a̱ ni ba.>>




\par }\Chap{23}{\SH Aza a na a kuꞋuwa a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a Vuzavaguɗu ba
\par }
{\PP \VerseOne{1}<<Vuma vu na baci a̱ uta̱ka̱i ko a gbatyai tsali ci ni, ka̱ta̱ u uwa a̱ ubuta̱ u koɓolo ka uma a Vuzavaguɗu ba.


\par }{\PP \VS{2}<<Vuza na baci de dem a matsai babu a̱na̱ku a̱ ni a yaꞋan yolo, maku ma̱ ka̱tsuma̱ ka pulai ma nanlo mi a kuꞋuwa a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a Vuzavaguɗu ba. Ali a kubana a tsukaya kupa, babu vuza a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ka̱ ni ka na ka kuꞋuwa a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱ Ka̱shile.


\par }{\PP \VS{3}<<Ka̱ta̱ vuza va aza a Amona ko vuza va aza a Mowabu u uwa a̱ ubuta̱ u na uma a̱ Ka̱shile i ba. Ali tsukaya kupa, babu vuza te a̱ ka̱tsuma ka kumaci ka nanlo vuza na u kuꞋuwa punu a̱ ubuta̱ u koɓolo ka uma a Vuzavaguɗu.

\VS{4}Adama a na a̱ ta̱wa̱ a rabasa ɗa̱ ba, a̱ tuka̱ ɗa̱ feu n ilikulya m mini mo kusoꞋo a makyan ma na yu uta̱i a iɗika i Masar ba. A tsupa ta̱ Balamu maku ma Beyo vu Peto m Mosopotamiya adama a na u zuwaka ɗa̱ una̱ u wuya.

\VS{5}Ama Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u iwain kupanaka Balamu, ɗa u kucukpai u bonokoi una̱ u wuya wa u bonoi una̱singai, adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u ciga ɗa̱ ta̱.

\VS{6}Ka̱ta̱ i la̱nsa̱ le n ida̱shi i ma̱ta̱na̱ ko kulyaꞋa ku kelime ku le ba, ali uteku n wuma u ɗa̱.


\par }{\PP \VS{7}<<Ka̱ta̱ i goyo aza a Edom ba, adama a na kumaci ku ɗa̱ ku ɗa, ka̱ta̱ kpamu i goyo aza a Masar ba, adama a na cau i da̱sa̱ngu ta̱ we le tso omoci punu a iɗika i le.

\VS{8}Muku n tsukaya tsu tatsu n na a matsakai le, i ta̱ a kuꞋuwa ubuta̱ u koɓolo ka uma a Vuzavaguɗu.>>


\par }{\SH Kuyongo ciɗa a̱ ubuta̱ wa̱ a̱pa̱m
\par }
{\PP \VS{9}<<Ayin a na baci i shikpa̱i a̱pa̱m a̱ ɗa̱ adama a na i yaꞋan kuvon n irala i ɗa̱, ka̱ta̱ i yaꞋan daꞋangi n ili na yi ni nshinda̱.


\par }{\PP \VS{10}<<Ɗa baci vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ u natukpai ka̱ci ka̱ ni n kayin ali ugapu u loloi ni, ka̱ta̱ yu uta̱ka̱ n vuma vu nanlo va a̱ ubuta̱ u ka̱tsura̱ ka uma ka, ka̱ta̱ u shamgba ɗe pulai.

\VS{11}Ama a kubana kulivi u sumba̱ ka̱ci ka̱ ni, ɗa baci kanna ka̱ yikpa̱i ka̱ta̱ u bono u uwa a̱ ka̱tsura̱ ka.


\par }{\PP \VS{12}<<Ka̱ta̱ i zagba ubuta̱ u yoku kau a̱ kucina̱ ku ka̱tsura̱ ka̱ ɗa̱ adama o kukofongu.

\VS{13}A̱ ka̱tsuma̱ ku ucanuku ka̱ ɗa̱ ka̱ta̱ i ɗika ili i ma̱ga̱va̱, vuza na baci dem u banai kukofongu ka̱ta̱ u ciɗa̱ngu a̱wiya̱n a̱ ni.

\VS{14}Adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka̱ tsu ka̱ra̱Ꞌa̱ ta̱ a̱ ka̱tsura̱ ka̱ ɗa̱ adama a na wi isa ɗa̱, u neke irala i ɗa̱ ekiye a̱ ɗa̱. Adama a nannai mayun ɗa i lapula ka̱tsura̱ ka̱ ɗa̱ ciɗa adama a na ka̱ta̱ Vuzavaguɗu u cina ili yi unata a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ u ka̱sukpa̱ ɗa̱ ba.>>


\par }{\SH Wila̱ u yoku
\par }
{\PP \VS{15}<<Ɗa baci kagbashi ka sumai a̱ ubuta̱ u vuza vu kpaꞋa vu ni ɗa u ta̱wa̱i wa̱ ɗa̱ adama a na u sheɗeku, ka̱ta̱ i loko yi o kubono ɗe ba.

\VS{16}I ka̱sukpa̱ yi u da̱sa̱ngu n a̱ɗa̱, ubuta̱ u na baci u zagbai a̱ ka̱tsuma ka̱ likuci u na u laꞋi n kuciga. Ka̱ta̱ i goyo yi ba.


\par }{\PP \VS{17}<<Ka̱ta̱ vuza va aza a Isaraila mavali ko mavuka, u uwa tsugbani punu a̱ a̱Ꞌisa̱ ba.

\VS{18}Ka̱ta̱ i tuka̱ n ikebe i vuka vu na u ciya̱i a̱ ubuta̱ u cishakanlai ko vali i na u ciya̱i a̱ ubuta̱ u tsugbani n ali adama a kutsupa uzuwakpani u na u yaꞋan ɗe a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ba, adama a na ili yi unata i ɗa wa̱ ni.


\par }{\PP \VS{19}<<Ka̱ta̱ i neke tovu okopu n kodokpotsu ba, ko okopu a ikebe, ko ilikulya, ko ili de dem i na baci yi e kuneke ka̱ta̱ i la̱nsa̱ kodokpotsu ba.

\VS{20}Yi ta̱ a kufuɗa ya kisa kodokpotsu a̱ ubuta̱ wo omoci, ama ya kisa kodokpotsu a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila ba, adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka zuwaka ɗa̱ una̱singai a̱ ubuta̱ wi ili de dem i na baci i zuwai ekiye a̱ ɗa̱ a̱ ka̱tsuma̱ ki iɗika i na yi a kuꞋuwa ya kisa.


\par }{\PP \VS{21}<<I yaꞋan baci uzuwakpani n Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i yaꞋan kpatutu a̱ ubuta̱ u kutsupa ba, adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a kuciga i ɗa wa̱ ɗa̱. Ukpa̱ɗi u kushatangu uzuwakpani wi ta̱ o kokpo unushi.

\VS{22}Ama i yaꞋan baci akucina ba, wi o kokpo ɗa̱ unushi ba.

\VS{23}Ili na baci yi a̱ kuta̱ una̱ u ɗa̱ ra̱ka̱, ka̱ta̱ i shatangu, adama a na n una̱ u ɗa̱ u ɗa i yaꞋin akucina n Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.


\par }{\PP \VS{24}<<Vu uwa baci a kashina ki itacishi ka vuza nu, vi ta̱ a kufuɗa va lyaꞋa ali vu cuwa̱, ama ka̱ta̱ vu ɗika ko ili vu zuwa a ujika ka̱ nu ba.

\VS{25}Kpamu vu uwa baci a kashina ki ilya ka vuza nu, vi ta̱ a kufuɗa kukoɗo n ekiye a̱ nu, ama ka̱ta̱ vu kyaꞋa m mawun ba.>>




\par }\Chap{24}{\SH Wila̱ u kupece ku yolo
\par }
{\PP \VerseOne{1}<<Ɗa baci vuza u zuwai vuka, n ka̱ca̱pa̱ ɗa vu kpa̱ɗa̱i kuluwa yi, adama a na u cina yi ta̱ n kuyongo ku wuya, ali u ɗanakai ni katagarda ku uloki, ɗa u nekei ni kaꞋa ɗa u lokoi ni punu a kpaꞋa ku ni,\XREF{}{{\XO 24:1 }{\XO{24:1
}}{\XT{Mat 5:31; 19:7; Mar 10:4}}}

\VS{2}ɗa baci wu uta̱i wo oloi vali vi yoku,

\VS{3}ɗaɗa kpamu vali vu ire va feu vu iwain ni ali u nekei ni katagarda ku uloki, ɗa u lokoi ni a kpaꞋa ku ni, ko ɗa baci vali va u kuwa̱i,

\VS{4}to, ka̱ta̱ vali vu ugiti vu ni vu doku u zuwa yi ba, ana wo okpoi u natukpa ta̱ ɗe ka̱ci ka̱ ni, adama a na ili yi unata i ɗa a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. Ka̱ta̱ i tuka̱ ni nshinda̱ a iɗika i na Vazaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱ yo okpo ɗa̱ iɗika yi uka̱ni ba.


\par }{\PP \VS{5}<<Vuma na baci u yaꞋin yolo i savu, ka̱ta̱ a banka yi a̱ ubuta̱ u kuvon ba, ko i zuwa yi ulinga ba. Wi ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu a kpaꞋa ali ka̱ya̱ ke te, adama a na u zuwa vuka vu na u zuwai va ma̱za̱nga̱.


\par }{\SH Wila̱ u yoku
\par }
{\PP \VS{6}<<Vu neke baci vuza yoku okopu, ka̱ta̱ vu isa yi kutali ko makin tsu kaguta adama o okopu a na vu nekei ni ba. KuyaꞋan nannai wi ta̱ a̱ kusa̱nka̱ vuza va kulyaꞋa ku kelime a wuma u ni.


\par }{\PP \VS{7}<<Ɗa baci a̱ ka̱na̱i vuza u bokoi vuza ni a kumaci ka aza a Isaraila ɗa u bonokoi ni tsu kagbashi ko u dengei ni, vuza na u bokoi vuza ni va i ta̱ a kuna yi, tsu nanlo tsu ɗa ya kutakpa ka gbani-gbani a̱ ka̱tsuma ka̱ ɗa̱.


\par }{\PP \VS{8}<<Ukuna wu mɓa̱la̱ mu ukutu, i yaꞋan mayin ka̱ta̱ i tono ili i na dem anan ganu va̱ a̱Ꞌisa̱ a danai, ele vu na i kumaci ka aza e Levi. I yaꞋan ili i na n danai le.

\VS{9}Ciɓai n ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka yaꞋankai Miriyamu a makyan ma na yu uta̱i a iɗika i Masar.


\par }{\PP \VS{10}<<Vu neke baci vuza na yi ida̱shi ɗeɗevu okopu ko a̱ yiɗa̱i baci, ka̱ta̱ vu bana vu uwa a kpaꞋa ku ni vu isa kaguta ba.

\VS{11}Vu shamgba pulai, a̱yi vuza na vi o kutono kutan ka wi ta̱ a̱ kutuka̱ wu n ku ɗa pulai.

\VS{12}Ama vuma va vuza vu unambi ɗa baci, vi a ku asa n kaguta ka na u nekei nu adama a kutan ka ba.

\VS{13}Ka̱ta̱ vu bonoko yi n ogbodo a na u nekei a zuwa adama a kutan ka u ciya̱ wa asa n a ɗa. Wi ta̱ a kuzuwaka wu una̱singai, tsu nanlo tsa wi ta̱ o kokpo wu kasingai a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu.


\par }{\PP \VS{14}<<Ka̱ta̱ i doro vuza vu zamalinga ko vuza vu unambi ba, ko kumaci ku ɗa̱ ko omoci a na i ida̱shi a̱ likuci i ɗa̱ ba.

\VS{15}Tsupai ni ikebe yi ulinga i ni dem a kanna ka nanlo babu ubuta̱ u yimba̱na̱ adama a na a̱yi vuza vu unambi ɗa, kpamu ka̱ɗu ka̱ ni ki ta̱ a̱ ubuta̱ wi ili i na e kuneke yi. I iwan baci, wi ta̱ a̱ kushika̱ a kubana u Vuzavaguɗu adama a̱ ɗa̱, ali wo okpo ɗa̱ unushi.


\par }{\PP \VS{16}<<A kuna mmaci adama a̱ unushi u muku n le ba, a kuna muku kpamu adama a̱ unushi wu mmaci n le ba. Vuza na baci u yaꞋin unushi a̱yi ɗa vuza na a kuna.


\par }{\PP \VS{17}<<Ka̱ta̱ i yaꞋanka komoci afada aꞋuwa ko makpaꞋan ba, ko ta na vu ɗika ogbodo a vuka vu na vali vu ni vu kuwa̱i adama a kutan ba,

\VS{18}Ka̱ta̱ i ciɓa a na a̱ɗa̱ agbashi a ɗa yi ishi a iɗika i Masar ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka̱ shiba̱i ɗa̱ ɗe. Adama a nannai yaꞋin tsu na n danai.


\par }{\PP \VS{19}<<Ayin a na baci i yaꞋin vukyaꞋa i ɓolongi ili i kashina i ɗa̱ ɗa i cinukpai m makatalu, ka̱ta̱ i bono adama a na i ɗika ma ba, i Ka̱sukpa̱ka̱ omoci nu mkpaꞋan, n agapa a̱ma̱ci, adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka zuwaka ɗa̱ una̱singai wi ili i na dem ekiye a̱ ɗa̱ a yaꞋin.

\VS{20}Ayin a na baci i lapai umaci wu nɗanga n zaitu n ɗa̱, ka̱ta̱ i bono ɗe a acaka a i taɓa ire ba. Yi ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ka̱ omoci, nu mkpaꞋan, n agapa a̱ a̱ma̱ci.

\VS{21}Ayin a na baci i ɓolongi umaci u mambulu a kashina ki itacishi ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i bono ɗe i yaꞋan kuɗayu ba, i ka̱sukpa̱ka̱ omoci nu mkpaꞋan n agapa a̱ a̱ma̱ci ili i na i buwai.

\VS{22}Ciɓai a na a̱ɗa̱ omoci a ɗa yi ishi a iɗika i Masar. I ɗaɗa i zuwai mi a kudana ɗa̱ i yaꞋan tsu nampa tsa.




\par }\Chap{25}{\PP \VerseOne{1}<<Ɗa baci uma e re i a̱ vishili ali ɗa a bankai n kadanshi ka a̱ ubuta̱ wa afada, ka̱ta̱ a yaꞋin afada a a kiɗa afada a e neke vuza vu unushi, unushi u ni, vuza vu babu unushi kpamu e neke yi unambi wu unushi u ni,

\VS{2}vuza vu unushi va, unushi u ni u yawa baci tsu na a faba yi, kayaꞋinkafada ka ki ta̱ a kuzuwa vuza vu unushi va u vaku ka̱ta̱ a faba yi lo a̱ a̱shi a̱ ni n tsu na u danai a faba yi derere n unushi u na u yaꞋin.

\VS{3}I ta̱ a kufaba yi ali amangere. Ama ka̱ta̱ ufabi wa u laza nannai ba, ta lo vuza ɗa̱ wo kokpo ili i kugoyi a̱ a̱shi a̱ ɗa̱.


\par }{\PP \VS{4}<<Ka̱ta̱ i uka kanaka ka vicimba mojubo, a makyan ma na wi a kudasasa ilya a kulapa ba.\XREF{}{{\XO 25:4 }{\XO{25:4
}}{\XT{1 Kor 9:9; 1 Tim 5:18}}}


\par }{\SH Yolo i kososo
\par }
{\PP \VS{5}<<Ɗa baci vuza n vangu vi ni i ida̱shi a̱ ubuta̱ u te ɗa vuza te u kuwa̱i babu u matsa maku, kagapa ka vuka ka wi o kolo kumaci ku yoku kau ba. Toku vali ni ɗa u kuɗika yi ka̱ta̱ wo okpo vuka vu ni adama a na u shatangu ulinga u na mokoshi ma̱ ni ma gaꞋin u yaꞋan.\XREF{}{{\XO 25:5 }{\XO{25:5
}}{\XT{Mat 22:23-24; Mar 12:18-19; Luk 20:27-28}}}

\VS{6}Maku mo kolobo mu ugiti ma̱ ni i ta̱ e kuneꞋe yi kula ku magasa, adama a na a cinukpa n kula ku ni a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila ba.

\VS{7}Ama vuma va u ciga baci kuzuwa kagapa ka vuka ka vuza ni ka ba, ka̱ta̱ vuka va u bana a̱ utsutsu u likuci u dana nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱, <Toku vu vali vu va̱ u iwan ta̱ kuka̱sukpa̱ kula ku vuza ni kulyaꞋa kelime a kumaci ka aza a Isaraila, u iwan ta̱ kushatangu ulinga u na vuza ni u gaꞋin u yaꞋanka mu.>

\VS{8}Ka̱ta̱ nkoshi n likuci n ɗeke yi adama na e neke yi kadanshi. Ɗa baci u lyaꞋi kelime n kuꞋiwan ɗa u danai, <Ma kuciga kuzuwa yi ba,>

\VS{9}ka̱ta̱ kagapa ka vuka ka vuza ni ka ka̱ ɗa̱nga̱ ka bana wa̱ ni e kelime ko nkoshi ma, ka̱ta̱ u foɗo kataka ka vuza ka, ka̱ta̱ u jiraka yi ma̱tsa̱n a̱ a̱shi ka̱ta̱ u dana, <Na ɗa ili na a ci yaꞋanka vuza na u iwain kuka̱sukpa̱ kpaꞋa ku vuza ni kulyaꞋa kelime.>

\VS{10}I ta̱ e kuɗeke kpaꞋa ku vuza nanlo a̱ ka̱tsuma̱ ki Isaraila, <KpaꞋa ku vuza na o foɗoi kataka.>

\VS{11}Ɗa baci uma e re i a̱ vishili, ɗa vuka vu vuza te wu uta̱i adama a na u ɓa̱nka̱ vali ni e ekiye o vutoku, ali u bankai n kukiye ku ni ɗa u remei ni tsali,

\VS{12}gbatyai ni kukiye. Ka̱ta̱ i pana asuvayali a̱ ni ba.

\VS{13}Ka̱ta̱ i ɓa̱na̱ agisamkpatsu e re a ili ya̱ a̱miki a ajika a̱ ɗa̱ ba, vuza te n a̱miki, vuza te babu a̱miki.

\VS{14}Ka̱ta̱ i zuwa agisamkpatsu e re asuvu a kpaꞋa ku ɗa̱ ba, vuza gbayin n vuza kenu.

\VS{15}Mayun ɗa i yongo n kagisamkpatsu ka̱ a̱miki n kagisamkpatsu ka singai n ku usuɓi, adama a na i geshe a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱.

\VS{16}Adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ e kene unata u yaba dem vu na u yaꞋin ili tsu nampa, n yaba dem na u yaꞋin unambi wu usuɓi.


\par }{\PP \VS{17}<<Ciɓai n ili i na aza a Ameleki a yaꞋanki ɗa̱ a uye, an yu uta̱i a iɗika i Masar.

\VS{18}An yo oꞋoi, ɗa yo okpoi babu utsura, ana a cinai ɗa̱ a nwalu ɗa a unai aza na i ka̱ca̱pa̱ ra̱ka̱, ko wovon u Ka̱shile a pana ba.

\VS{19}Ayin a na baci Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱ kuvuka a̱ ubuta̱ wi irala i ɗa̱, n ubuta̱ ra̱ka̱ asuvu a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e ku neke ɗa̱ uka̱ni, ka̱ta̱ i takpa kula ka aza a Ameleki a aduniyan ra̱ka̱. Ka̱ta̱ i cinukpa ba.




\par }\Chap{26}{\SH AvaꞋinka a ili yi ugiti n ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa
\par }
{\PP \VerseOne{1}<<Makyan ma na baci i uwai asuvu a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱ adama a na i lyaꞋa uka̱ni wi ɗa ali kpamu yi isa i ɗa i da̱sa̱ngi punu,

\VS{2}Ka̱ta̱ i kenuku a̱ ka̱tsuma̱ ki ili yu umaci yu ugiti i na i cimbai a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱, ka̱ta̱ i zuwa i ɗa a mabana. Ka̱ta̱ i bana ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka zagbai adama a na i cikpa yi n Kula ku ni,

\VS{3}ka̱ta̱ i dana ganu vu ulinga a makyan ma nanlo, <Anana n dana ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu, a na n uwai a iɗika i na Vuzavaguɗu u kucinakai ikaya i tsu an wi e kuneke tsu.>

\VS{4}Ka̱ta̱ Ganu wi isa mabana ma ekiye a̱ ɗa̱ ka̱ta̱ u zuwa maꞋa a iɗika e kelime ka katalikalyuka ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

\VS{5}Ka̱ta̱ a̱ɗa̱ yu ushuku e kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, i dana, <Dada vu va̱ ka̱ka̱ra̱shi ka aza a Aramiyan kaꞋa a ayin a cau, u lazai n uma kenu a kubana iɗika i Masar, ɗa wo okpoi uduniyan u gbayin n wu utsura n wa̱ a̱bunda̱i.

\VS{6}Ama ɗa a aza a Masar o goyoi tsu ɗa a takacikai tsu, a zuwai tsu kuyaꞋan ku ulinga wa atakaci.

\VS{7}Ɗa tsu shiꞋika̱i Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i tsu, ɗa Vuzavaguɗu u panai ma̱shi ma̱ tsu ɗa we enei atakaci n ka gbani-gbani n kalyaꞋa ka na i a kuyaꞋanka tsu.

\VS{8}Ɗa Vuzavaguɗu wu uta̱ka̱i tsu a iɗika i Masar, n kukiye ku utsura koɓolo n ili i mereve, n kadanshi ko wovon, koɓolo n urotu wi ili i mereve.

\VS{9}Ɗa u tuka̱i tsu a̱ ubuta̱ u nampa, u nekei tsu iɗika i nampa, iɗika i na yi m maniꞋin n tsuta̱.

\VS{10}Ɗa gogo na tsu tuka̱i nu n ili yu ugiti yi iɗika i na avu Vuzavaguɗu vu nekei tsu.> Ka̱ta̱ i zuwa mabana ma e kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i kuɗa̱ngu i cikpa yi.

\VS{11}Ka̱ta̱ a̱ɗa̱ n aza e Levi n omoci a na i punu ida̱shi n a̱ɗa̱, i yaꞋan ma̱za̱nga̱ adama a ili i singai i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱ koɓolo m muku n ɗa̱.


\par }{\PP \VS{12}<<A ayin a na baci i kotsoi kutuka̱ n ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ya ashina i ɗa̱, a̱ ka̱ya̱ ka tatsu, ka̱ya̱ ka̱ kutuka̱ i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa, i neke aza e Levi, n omoci, nu mkpaꞋan koɓolo n a̱ma̱ci a na ali e le a̱ kuwa̱i, adama a na ele feu a̱ ciya̱ a lyaꞋa a̱ cuwa̱ punu a̱ likuci i ɗa̱.

\VS{13}Ka̱ta̱ i dana Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, <Mu utuka̱ ta̱ ugboku u ciɗa u kpaꞋa u va̱ ɗa n nekei aza e Levi, n omoci, nu mkpaꞋan koɓolo n a̱ma̱ci a na ali e le a̱ kuwa̱i, uteku tsu na vu tonukoi mu ra̱ka̱. Ko u te n ka̱sukpa̱ ba, ko ta na n cinukpa.

\VS{14}Ko i te n lyaꞋa a̱ ka̱tsuma̱ ku ugboku u ciɗa wa a ayin a na mi a kpalu ba, ko ta na mu utuka̱ ko i te a ayin a na mi ni nshinda̱ ba. Ko ta na mu utuka̱ n neke a̱kpisa̱ ba. N tono ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱, ɗa n yaꞋin ili derere tsu na vu danai mu n yaꞋan.

\VS{15}Vu la̱na̱ a iɗika avu ɗe gaɗi a̱ ubuta̱ wi ida̱shi u ciɗa u nu, ka̱ta̱ vu zuwaka uma a̱ nu aza a Isaraila una̱singai, koɓolo n iɗika i na vu nekei tsu, uteku tsu na vu yaꞋin uzuwakpani n ikaya i tsu, iɗika i na yi maniꞋin n tsuta̱.>


\par }{\SH Kutono ku wila̱ u Vuzavaguɗu
\par }
{\PP \VS{16}<<Anana, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a kudana ɗa̱ i tono wila̱ koɓolo n ili na u danai. Ka̱ta̱ i tono kpamu i yaꞋan ulinga n i ɗa n a̱ɗu a̱ ɗa̱ n wuma u ɗa̱ ra̱ka̱.

\VS{17}Anana i dana ta̱ an Vuzavaguɗu a̱yi ɗa Ka̱shile ka̱ ɗa̱, yi ta̱ o kutono uye u ni, adama a na i tono kadanshi ka̱ ni n wila̱ u ni, ka̱ta̱ i yaꞋan ili i na u danai ɗa̱ ra̱ka̱.

\VS{18}Kpamu anana Vuzavaguɗu u dansa ta̱ an a̱ɗa̱ ɗa uma a̱ ni, kuzuwa ku ucanuku ku ni, uteku tsu na u yaꞋankai ɗa̱ uzuwakpani, a̱ɗa̱ kpamu yi ta̱ o kutono kadanshi ka̱ ni ra̱ka̱,

\VS{19}Vuzavaguɗu kpamu u dana ta̱ wi ta̱ a kuzuwa ɗa̱ gaɗi vu uduniyan u na u buwai ra̱ka̱. Wi ta̱ a kuzuwa ɗa̱ yo okpo aza a ucikpi, n kula n tsugbayin i laꞋa uduniyan u na u buwai, ka̱ta̱ yo okpo uma a ciɗa a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, uteku tsu na u yaꞋin uzuwakpani.>>




\par }\Chap{27}{\SH Katalikalyuka a kusan ku Ebalu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Musa nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Isaraila a yaꞋankai uma kadanshi, ɗa a danai, <<Tonoi ra̱ka̱ kadanshi ka na n danai ɗa̱ anana.

\VS{2}Ayin a na baci i pasai Kuyene ku Urudu ɗa i uwai a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki e kuneke ɗa̱, i shikpa̱ atali a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱, ka̱ta̱ i sura le n ka̱ɓisa̱ka̱.

\VS{3}Ka̱ta̱ i ɗana ɗe kadanshi ka̱ wila̱ ka nampa, a ayin a na baci i pasai ɗa i uwai a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱, iɗika i na yi m maniꞋin n tsuta̱, uteku tsu na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka yaꞋankai ikaya i ɗa̱ uzuwakpani.

\VS{4}Ka̱ta̱ a ayin a na baci i pasai Kuyene ku Urudu ka, ka̱ta̱ i shikpa̱ atali a nampa a a kusan ku Ebalu, uteku tsu na n danai ɗa̱ anana, ka̱ta̱ i sura le n ka̱ɓisa̱ka̱.

\VS{5}Ka̱ta̱ kpamu i maꞋanka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ katalikalyuka ɗe, katalikalyuka ka atali, ka̱ta̱ i yaꞋan ulinga n atali a na e sheꞋwei n vuyum ba.

\VS{6}I maꞋan katalikalyuka ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ n atali a na e sheꞋwei ba. Ka̱ta̱ i neke kuneꞋe ka alyuka o kusongu a ɗa̱ ɗe u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

\VS{7}I nekeshe kpamu alyuka e kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱ ɗe, a kulyaꞋa n i yaꞋin ma̱za̱nga̱ a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

\VS{8}Ka̱ta̱ i ɗana kadanshi ka̱ wila̱ ka nampa ka̱ uta̱ mayin a atali a na i shikpa̱i va.>>


\par }{\SH Una̱ u wuya a kusan ku Ebalu
\par }
{\PP \VS{9}Ɗa Musa n anan ganu, ele na i aza e Levi a danai aza a Isaraila ra̱ka̱, <<Paɗai bini, ka̱ta̱ i pana, a̱ɗa̱ aza a Isaraila. Gogo na a̱ɗa̱ yo okpo ta̱ uma a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

\VS{10}Tonoi Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i tono kadanshi ka̱ ni n wila̱ u ni u na n nekei ɗa̱ anana.>>


\par }{\PP \VS{11}A kanna ka nanlo ka ɗaɗa Musa u yaꞋankai uma kadanshi ɗa u danai,

\VS{12}<<Ayin a na baci i pasai kuyene ku Urudu, kumaci ku nampa ra̱ka̱ ku shamgba a kusan ku Garizim a zuwaka uma una̱singai. Kumaci ku ɗaɗa: kumaci ku Simiyon, Levi, Yahuda, Isaka, Isufu n ku Bayami.

\VS{13}Ka̱ta̱ kumaci ku nampa tamkpamu ku shamgba a kusan ku Ebalu a ayin a na i a kuyaꞋanka kumaci ku nampa una̱ u wuya. Kumaci ku ɗaɗa Ruben, Gaduu, Ashera, Zabalun, Dan koɓolo n aza Nafutali.

\VS{14}Ka̱ta̱ aza e Levi a̱ ɗa̱ngusa̱ a̱la̱ka̱tsu ka̱u a yaꞋanka aza a Isaraila ra̱ka̱ kadanshi, a dana,


\par }{\PP \VS{15}<< <Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ vuza na u sheꞋwei ko u luwa̱i ka̱ma̱li. Ili yu unata i ɗa u Vuzavaguɗu, ulinga we ekiye u vuza vi idengushi u na u shikpa̱i usokongi.> Ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ a̱ ushuki, <Tananai.>


\par }{\PP \VS{16}<< <Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ vuza na u goyoi esheku n a̱na̱ku a̱ ni.> Ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ a̱ ushuki, <Tananai.>


\par }{\PP \VS{17}<< <Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ vuza na u takpai urotu u kureꞋe u vu toku.> Ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ a̱ ushuki, <Tanannai.>


\par }{\PP \VS{18}<< <Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ vuza na u zuwai ka̱yimba̱ ka̱ puwa̱nka̱i uye.> Ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ a̱ ushuki, <Tanannai.>


\par }{\PP \VS{19}<< <Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ vuza na u yaꞋankai komoci, ko makpaꞋan, ko kagapa afada a aꞋuwa.> Ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ a̱ ushuki, <Tanannai.>


\par }{\PP \VS{20}<< <Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ vuza na u vaki n vuka ve esheku a̱ ni, adama a na u goyo ta̱ kajiba ke esheku a̱ ni.> Ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ a̱ ushuku, <Tanannai.>


\par }{\PP \VS{21}<< <Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ vuza na dem u yaꞋin tsugbani m manama.> Ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ a̱ ushuku, <Tanannai.>


\par }{\PP \VS{22}<< <Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ vuza na u vaki n taku vu ni, maku me esheku ko ma̱ a̱na̱ku.> Ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ ushuku, <Tanannai.>


\par }{\PP \VS{23}<< <Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ vuza na u vaki n akaya a̱ ni.> Ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ a̱ ushuku, <Tanannai.>


\par }{\PP \VS{24}<< <Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ vuza na wu unai vuza na i ida̱shi ɗeɗevu usokongi.> Ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ a̱ ushuku, <Tanannai.>


\par }{\PP \VS{25}<< <Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ vuza na wi isai ikebe adama a na wu una vuza babu unushi.> Ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ a̱ ushuku, <Tanannai.>


\par }{\PP \VS{26}<< <Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ vuza na u kpa̱ɗa̱i kutono wila̱ u kadanshi ka nampa, ɗa u kpa̱ɗa̱i kuyaꞋan ulinga n kaꞋa.> Ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ ushuku, <Tanannai.\XREF{}{{\XO 27:26 }{\XO{27:26
}}{\XT{Gal 3:10}}}> >>




\par }\Chap{28}{\SH Una̱singai adama a kutoni
\par }
{\R (A Gan 26:3-13; Wil 7:12-24)

\par }{\PP \VerseOne{1}<<Ɗa baci i tonoi kadanshi ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ɗa kpamu i tonoi wila̱ u ni mayin u na mi e kuneke ɗa̱ anana ra̱ka̱, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi ta̱ a kuzuwa ɗa̱ yo okpo kelime ku uduniyan u na u buwai ra̱ka̱.

\VS{2}Una̱singai u na mpa ra̱ka̱ wi ta̱ kutono ɗa̱, ɗa baci i tonoi Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

\VS{3}Yi ta̱ a̱ kuciya̱ una̱singai punu a̱ likuci, n ashina.

\VS{4}Muku n ɗa̱ mi ta̱ a̱ kuciya̱ una̱singai, n ica̱Ꞌa̱shi ya ashina i ɗa̱ koɓolo m muku mi ilikuzuwa i ɗa̱, ni ndendem mu ushiga n ɗa̱ koɓolo nu nlala feu.

\VS{5}Mbana n ɗa̱ nu nsasu a na i tsu zuɓuku kiya ku ɗa̱, i ta̱ a̱ kuciya̱ una̱singai.

\VS{6}Yi ta̱ a̱ kuciya̱ una̱singai a ayin a na i uwai n ayin a na yu uta̱i.


\par }{\PP \VS{7}<<Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwa irala i ɗa̱ i na i ɗa̱ngusa̱i vishili n a̱ɗa̱ a yaꞋan ulyaꞋi a̱ ubuta̱ u ɗa̱. I ta̱ a̱ kuta̱wa̱ ɗa̱ n uye u te, ama i ta̱ a kusuma n uye u cindere.

\VS{8}Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwaka mpon n ɗa̱, n ulinga we ekiye u ɗa̱ ra̱ka̱ una̱singai. Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a kuzuwaka ɗa̱ una̱singai a iɗika i na wi e kuneke ɗa̱.

\VS{9}Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwa ɗa̱ yo okpo uma a ciɗa a̱ ni, uteku tsu na u yaꞋin uzuwukpani ɗa u kucinai, ɗa baci i tonoi wila̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ɗa kpamu i tonoi uye u ni.

\VS{10}Ka̱ta̱ uma aduniyan ra̱ka̱ e yeve an n kula ku Vuzavaguɗu ku ɗa e ci ɗeke ɗa̱, ka̱ta̱ a pana wovon u ɗa̱.


\par }{\PP \VS{11}<<Vuzavaguɗu wi ta̱ e kuneke ɗa̱ muku n a̱bunda̱i, ka̱ta̱ u zuwa ilikuzuwa i ɗa̱ i yimkpa koɓolo n ili ya ashina i ɗa̱ a iɗika i na Vuzavaguɗu u kucinakai ikaya i ɗa̱ we kuneke ɗa̱.

\VS{12}Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuɓa̱yuwa̱ gaɗi, ubuta̱ u kuzuwa ku gbayin ku ni, ka̱ta̱ u yoꞋo mini a iɗika a ayin a̱ lyushi, ka̱ta̱ u zuwaka ulinga we ekiye u ɗa̱ una̱singai. Yi ta̱ e kuneke uduniyan n a̱bunda̱i okopu, ama a̱ɗa̱ yi o kukopuku u vuza ba.

\VS{13}Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwa ɗa̱ yo okpo aza e kelime, ama aza a̱ ka̱ca̱pa̱ ba. Ɗa baci de i tonoi kadanshi ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka na mi e kuneke ɗa̱ anana, ɗa i yaꞋin kaꞋa.

\VS{14}Ka̱ta̱ i kpatala usingai ko ugula̱ i bono i tono a̱ma̱li ali i yaꞋanka le tsugbashi, i ka̱sukpa̱ wila̱ u na mi e kuneke ɗa̱ anana ba.>>


\par }{\SH Atakaci adama a aza a na a̱ kpa̱ɗa̱i kutono wila̱
\par }
{\R (A Gan 26:14-46)

\par }{\PP \VS{15}<<Ama ɗa baci i kpa̱ɗa̱i kutono Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ mayin, ɗa kpamu i kpa̱ɗa̱i kutono wila̱ u ni n ili i kutono i na mi e kuneke ɗa̱ anana, una̱ u wuya u nampa wi ta̱ o kutono ɗa̱ ka̱ta̱ u ka̱na̱ ɗa̱ ra̱ka̱.


\par }{\PP \VS{16}<<Yi ta̱ o kokpo aza a una̱ u wuya punu a̱ likuci n ashina feu.


\par }{\PP \VS{17}<<Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ mbana n ɗa̱ nu nsasu n kuzuɓuku kiya dem.


\par }{\PP \VS{18}<<Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ muku n ɗa̱, n ili ya ashina, koɓolo m muku mi ilikuzuwa, ni ndendem mu ushiga koɓolo nu nlala n ɗa̱ feu.


\par }{\PP \VS{19}<<Una̱ u wuya wi ta̱ a̱ kuka̱na̱ ɗa̱, a ayin a na yi a kuꞋuwa n ayin a na yi a̱ kuta̱.


\par }{\PP \VS{20}<<Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuyaꞋanka ɗa̱ una̱, ka̱ta̱ u ripula̱sa̱ ɗa̱, ka̱ta̱ kpamu u takacika ɗa̱ a ili ra̱ka̱ i na i yaꞋin n ekiye a̱ ɗa̱, sapu ayin a na i kuwa̱i i kotsoi ra̱ka̱ adama a ka gbani-gbani ka na i yaꞋin an i ka̱sukpa̱i ni.

\VS{21}Vuzavaguɗu wi ta̱ a kulapa ɗa̱ m ma̱dukpa̱ ali wu una ɗa̱ a iɗika i na yi a kuciga ya uwa ka̱ta̱ i lyaꞋa uka̱ni wi ɗa.

\VS{22}Vuzavaguɗu wi ta̱ a kulapa ɗa̱ nu mɓa̱la̱ m gbani-gbani, usuɗukpi wi ikyamba, nu mɓa̱la̱ n kashita, m ma̱vuna̱ koɓolo n uɗekpu, n kerepu, n a̱pa̱ru, ka̱ta̱ a takacika ɗa̱ sapu i kuwa̱.

\VS{23}Gaɗi zuva wi ta̱ o kokpo ci iyum i shili, ka̱ta̱ iɗika i na yi a ɗaka vu ɗa̱ yo okpo ci iyum.

\VS{24}Vuzavaguɗu wi ta̱ o kubonoko mini ma gaɗi mi iɗika i ɗa̱ mo okpo kubuta̱ an kiya, ki ta̱ a̱ kuta̱ gaɗi ku cipa̱ a iɗika ali i kuwa̱.


\par }{\PP \VS{25}<<Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwa irala i ɗa̱ i lyaꞋa ɗa̱. Yi ta̱ a kubana we le n uye u te, ama a̱ɗa̱ yi ta̱ a kusuma e kelime ke le n uye u cindere, ka̱ta̱ yo okpo ili i wovon a̱ ubuta̱ u tsugono tsa aduniyan ra̱ka̱ a ayin a na e enei i na i ciya̱i ɗa̱.

\VS{26}Even a ikyamba a̱ ɗa̱ i ta̱ o kokpo ilikulya yi nnu ra̱ka̱, nu nnama n kakamba, babu kpamu vuza na wo kuloko le.

\VS{27}Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kutsunku ɗa̱ mɓa̱la̱ ma amici tsa aza a Masar, n kashita, koɓolo nu mɓa̱la̱ mi iciri nu mɓa̱la̱ mo owopo n na yo kupotso ba.

\VS{28}Vuzavaguɗu wi ta̱ a kulapa ɗa̱ nu mɓa̱la̱ mu ujari, n uyimba̱ koɓolo n upuwa̱nki wu ugboji.

\VS{29}N kanna a kaci yi ta̱ a̱ kuka̱na̱ nwalu n i ta̱ɗa̱tsa̱i tsa̱ a̱yimba̱ a̱ ka̱yimbi. Yi a kuciya̱ ulyaꞋi a ili dem i na i yaꞋin ba, ayin tutu i ta̱ a̱ kuka̱na̱ kudoro ɗa̱ n a isai ɗa̱ ili n utsura, ka̱ta̱ i namba vuza na wa ki isa ɗa̱.

\VS{30}Vi ta̱ a kuzama mekere, ama vuza yoku ɗa u kuvaku m maꞋa. Vi ta̱ a kumaꞋa kpaꞋa, ama vi a̱ kuda̱sa̱ngu a ku ɗa ba. Vi ta̱ a kucimba kashina ki itacishi, ama vi a kulyaꞋa umaci u ka ba.

\VS{31}I ta̱ e kureme kanaka ka̱ ɗa̱ a kiɗa a̱ɗa̱ e kene, ama ko kakiɗi ka vinyama ka kuꞋuwa ɗa̱ a una̱ ba. I ta̱ a kisa ɗa̱ njaki n utsura, kpamu i o kubonoko n ɗa ba. I ta̱ a kuɗika nkyon n ɗa̱ ka̱ta̱ e neke irala i ɗa̱, ka̱ta̱ a namba vuza na u kisaka ɗa̱ n ɗa.

\VS{32}I ta̱ a kuɗika muku mo olobo m mu nkere n ɗa̱ ka̱ta̱ a banka a iɗika i yoku, ka̱ta̱ i ka̱na̱ modolyo ma̱ a̱shi a kanna dem a kinda uye ciya̱ ye ene le, ama ka̱ta̱ i namba utsura u na ya kuyaꞋan ili adama e le.

\VS{33}Uma a na i yevei ba i ta̱ a kuta̱wa̱ ka̱ta̱ a lyaꞋa ilikulyaꞋa i na ekiye a̱ ɗa̱ a cimbai n i na i takacikai a kula̱nsa̱, ama a̱ɗa̱ ko ili yi o kokpo n i ɗa ba, atakaci a ɗa o kuyongo e kuneke ɗa̱ koci ayin tutu.

\VS{34}Ili i na a̱shi a̱ ɗa̱ e enei yi ta̱ a kuzuwa ɗa̱ kujara.

\VS{35}Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kutuka̱ ɗa̱ m ma̱dukpa̱ ma amici a̱ mɓa̱la̱ m gbani-gbani n na n kuka̱na̱ ɗa̱ a̱ka̱nga̱tsu n ene, n na n kupotso ba, ka̱ta̱ n gita̱ kuka̱na̱ e ene ali a kubana a kaci.


\par }{\PP \VS{36}<<Vuzavaguɗu wi ta̱ o kuloko ɗa̱ m mogono ma na i zagbakai ka̱ci ka̱ ɗa̱ a kubanka a iɗika i yoku, i na a̱ɗa̱ n ikaya i ɗa̱ i yevei ba. Ta ɗe yo kutono a̱ma̱li, a̱ma̱li an nɗanga n atali.

\VS{37}Ka̱ta̱ yo okpo ili i wovon, ili yi izoshi a̱ ubuta̱ u uma, n ili i ma̱ɗa̱ɗi a iɗika dem, a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu wi a kuɗika ɗa̱ a kubana.

\VS{38}Yi ta̱ a kuyaꞋan vica̱Ꞌa̱ vi icuꞋu n a̱bunda̱i a ashina a̱ ɗa̱, ama yi a̱ kuciya̱ ili i ma̱riki ba, adama a na akyun i ta̱ a kutakuma i ɗa.

\VS{39}Yi ta̱ a̱ kuca̱Ꞌa̱ ka̱ta̱ i cimba ashina a itacishi, ama yi a kusoꞋo ma̱kya̱n ma ba, ko ta na i ɓolongu umaci u mambulu wa ba, adama a na azun i ta̱ a kutakuma le.

\VS{40}Yi ta̱ a̱ kuca̱Ꞌa̱ nɗanga n zaitu a̱ ubuta̱ dem a iɗika i ɗa̱, ama yi a̱ kuciya̱ maniꞋin ma̱ kusukuya̱ ba, adama a na umaci wu nɗanga wa wi ta̱ a̱ kusa̱ruwa̱.

\VS{41}Yi ta̱ a kumatsa muku mo olobo ni nkere, ama yi a̱ kusuku n ɗa ba, adama a na i ta̱ a̱ kupura̱ le a kubanka a̱ ubuta̱ u tsugbashi.

\VS{42}Akyun i ta̱ a kutakuma nɗanga n ica̱Ꞌa̱shi ya ashina yi iɗika i ɗa̱.

\VS{43}Komoci ka na ki punu ida̱shi a iɗika i ɗa̱ ki ta̱ a kulyaꞋa kelime n kuɗa̱nga̱ gaɗi-gaɗi, ama ka̱ta̱ a̱ɗa̱ i lyaꞋa kelime n kubono iɗika-iɗika.

\VS{44}A̱ɗa̱ ɗa i kukopuku we le, ama ele o kukopuku wa̱ ɗa̱ ba. Ele ɗa o kokpo aza e kelime, ka̱ta̱ a̱ɗa̱ yo okpo aza a̱ ka̱ca̱pa̱.


\par }{\PP \VS{45}<<Una̱ u nampa ra̱ka̱ wi ta̱ a̱ kutono ɗa̱. Ka̱ta̱ u saɓa ɗa̱ ali u reme ɗa̱ sai i kuwa̱, adama a na a̱ɗa̱ i iwan ta̱ kutono wila̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, n kadanshi ka̱ ni koɓolo n wila̱ u na u nekei ɗa̱.

\VS{46}I ta̱ o kokpo ɗa̱ urotu n ili i mereve wa̱ ɗa̱ nu ntsukaya n ɗa̱ ali a kubana uteku n uteku.

\VS{47}Adama a na i cikpa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ m ma̱za̱nga̱ ma̱ a̱bunda̱i a ayin a̱ uciyi ba,

\VS{48}adama a nannai, n kambulu n kakuli, n tsushomboɗi, koɓolo n unambi u ɗa i kuga̱nda̱ka̱ irala i ɗa̱ i na Vuzavaguɗu u suꞋuki ɗa̱. Wi ta̱ a kuzuwaka ɗa̱ kogboro ka̱ vuyum e kuɗeku sapu a una ɗa̱.

\VS{49}Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kutuka̱ n aza a iɗika i yoku daꞋin i yaꞋan tsurala n a̱ɗa̱, ɗe a uteku wa aduniyan, i tele a gaɗi vu ɗa̱ tsu mashangi, iɗika i na i saꞋwai kuyeve kelentsu ke le ba.

\VS{50}Iɗika i na yi n uma a gbani-gbani, aza na a̱ tsu kpa̱ɗa̱ kuneke nkoshi tsugbayin ko a pana asuvayali a ushan u wawaꞋa.

\VS{51}I ta̱ a kutakuma muku mi ili i kuzuwa i ɗa̱ koɓolo n ica̱Ꞌa̱shi ya ashina i ɗa̱ ali sai i kuwa̱. Ka̱ta̱ a̱ ka̱sukpa̱ ɗa̱ babu ilikulyaꞋa, babu ma̱kya̱n ma savu ko maniꞋin, ko ushiga wa anaka, ko wu nkyon ko wu nraɗika n ɗa̱ ali yo okpo agali.


\par }{\PP \VS{52}<<Ka̱ta̱ a kanza ɗa̱ a iɗika i ɗa̱ ra̱ka̱, ali nshilya mu utsura n ɗa̱ n na i zuwakai katsura n yikpa̱. I ta̱ a kukanza likuci ra̱ka̱ i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱.

\VS{53}Adama atakaci a na irala i ɗa̱ ya kuneke ɗa̱ a ayin a na a kanzai ɗa̱ va, yi ta̱ a kutakuma inyama i muku n ɗa̱, n na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ke nekei ɗa̱.

\VS{54}Ali n vuza ma̱riki n ka̱ɗu ka singai a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, wi a kupana asuvayali a vuza ni ba, ko vuka vu ucigi vi ni ko muku n ni n na m buwai n wuma,

\VS{55}ka̱ta̱ u sa̱nka̱ toku inyama i muku i ni i na wi a kutakuma. Adama na i ɗaɗa koci i na i buwai ni, adama atakaci a na irala i ɗa̱ i zuwai ɗa̱ a ayin a na a kanzai likuci i ɗa̱ ya ra̱ka̱.

\VS{56}Vuka vu ma̱riki n ka̱ɗu ka singai a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, a̱yi na u ci ciga kune ku ni ku saꞋwa iɗika ba, adama a usuɓi m ma̱riki ma̱ ni, wi ta̱ a̱ kuꞋiwan vali vu ucigi vu ni kolobo m mekere ma̱ ni,

\VS{57}ali n kamatsatsu m maku ma na u matsai, wi ta̱ a kuciga kutakuma le usokongi adama a na babu ilikulyaꞋa i yoku lo, adama atakaci a na irala i ɗa̱ i e kuneke ɗa̱ a̱ likuci i ɗa̱ a ayin a na a kanzai ɗa̱ n kuvon.


\par }{\PP \VS{58}<<Ɗa baci i iwain kutono kakuna ka̱ wila̱ ka na n yotsongi ɗa̱ na mayin, ka na ki punu uɗani a katakarda ka nampa, adama a na i pana wovon u kula ku tsugbayin, ku na ku tsu neke wovon ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

\VS{59}Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kusuꞋuku ɗa̱, n ntsukaya n ɗa̱ m ma̱dukpa̱ ma̱ mɓa̱la̱ m gbani-gbani n na n kukotso ba, nu mɓa̱la̱ n na n kuta̱na̱ ba, ka̱ta̱ n ka̱na̱ ɗa̱ nu ntsukaya n ɗa̱.

\VS{60}Ka̱ta̱ u tuka̱ ɗa̱ nu mɓa̱la̱ ma aza a Masar ra̱ka̱, n na yi o wovon, ka̱ta̱ n ɗa n ka̱na̱ ɗa̱.

\VS{61}Vuzavaguɗu kpamu wi ta̱ a̱ kutuka̱ ɗa̱ nu mɓa̱la̱ n kawuya ra̱ka̱ ka na ki uɗani punu a katagarda ka̱ wila̱ ka nampa, ali a una ɗa̱.

\VS{62}A̱ɗa̱ vu na yi ishi i yimkpai ka̱u tsa azangata a gaɗi yi ta̱ o kokpo ukeci kenu, adama a na i iwan ta̱ kutono kadanshi ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

\VS{63}Uteku tsu na u gaꞋin Vuzavaguɗu ɗa u ka̱sukpa̱i ɗa̱ n wuma, ɗa i yimkpai n ka̱bunda̱i, ta kpamu u kugaꞋan yi nannai ka̱ta̱ u bonoko ɗa̱ agali, ali wu una ɗa̱. Ka̱ta̱ wu utuka̱ ɗa̱ a̱ ka̱tsuma̱ ki iɗika i na yi a kuciga ya bana ya kisa yo okpo uka̱ni u ɗa̱.


\par }{\PP \VS{64}<<Vuzavaguɗu wi ta̱ e kubetuwe ɗa̱ a̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan ra̱ka̱, i na i ɗikai a uteku wa aduniyan a nampa a kubana u nan ɗe. Ta ɗe ya kutono a̱ma̱li, a̱ma̱li a nɗanga n atali a na a̱ɗa̱ ko ikaya i ɗa̱ i yevei ba.

\VS{65}A̱ ka̱tsuma̱ ku uduniyan u nanlo yi a̱ kuciya̱ ma̱ta̱na̱ ko ubuta̱ u kuvuka ba. Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuzuwa a̱ɗu a̱ ɗa̱ a̱ na̱mgba̱, ka̱ta̱ u zuwaka ɗa̱ uyimba̱ u a̱shi u na i kene mayin ba, n wuta̱ki wa̱ a̱ɗu.

\VS{66}Ayin dem yi ta̱ o kuyongo n una̱mgbuka̱tsuma̱, kayin n kanna yi ta̱ o kokpo n wovon, n kusheshe ko yi ta̱ a kuyawa usana n wuma ko i kuyawa ba.

\VS{67}N usana yi ta̱ a kudana, <Ishi baci a dana kulivi ku ɗa.> Kulivi kuyaꞋan baci kpamu ka̱ta̱ i dana, <Ishi baci a dana usana u ɗa.> Adama o wovon wa̱ a̱bunda̱i u na u shanai a̱ɗu a̱ ɗa̱, n i na kpamu a̱shi a̱ ɗa̱ i e kene.

\VS{68}Vuzavaguɗu wi ta̱ o kubono n a̱ɗa̱ a iɗika i Masar a antsu a̱ mini, n uye u na u yaꞋankai ɗa̱ uzuwakpani yo kudoku yo tono ba. Ta ɗe i kuciga kudenge ka̱ci ka̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ wi irala i ɗa̱, yo okpo le agbashi a̱ a̱ma̱ci n ali, ama ko vuza wa kutsula ɗa̱ ba.>>




\par }\Chap{29}{\SH Kutonosuko ku uzuwakpani
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nava ɗaɗa kadanshi ku uzuwakpani ka na Vuzavaguɗu u danai Musa u dana aza a Isaraila ele a iɗika i Mowabu, kau n uzuwakpani u na u yaꞋankai le a kusan ku Horebu.


\par }{\PP \VS{2}Ɗa Musa u ɓolongi aza a Isaraila ra̱ka̱ ɗa u danai le, <<Ye ene ta̱ n a̱shi a̱ ɗa̱ i na Vuzavaguɗu u yaꞋankai FiriꞋauna a Masar n agbashi a̱ ni koɓolo n iɗika i ni ra̱ka̱.

\VS{3}N a̱shi a̱ ɗa̱, ye ene ta̱ atakaci a gbangam, n iyoci, n ili i mereve i gbagbaꞋin.

\VS{4}Ama ali n gogo na Vuzavaguɗu u neke ɗa̱ ka̱ɗu ke kuyeve, ko a̱shi e kene, ko atsuvu a kupana ba.

\VS{5}A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ amangere a na n tonoi n a̱ɗa̱ a kakamba, ntogu n ɗa̱ n ataka e ene a̱ ɗa̱ feu o oꞋwo ba.

\VS{6}I lyaꞋa ilikulya ba, kpamu i soꞋo ma̱kya̱n ko ili yi isoꞋoshi i yoku yu utsura ba. N yaꞋan ta̱ nannai adama a na i yeve an mpa ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.

\VS{7}A ayin a na i yawai a̱ ubuta̱ u nampa, ɗa Sihon Mogono ma Heshibon n Ogu mogono ma Bashan a̱ tukai tsu n kuvon, ama ɗa tsu lyaꞋi le.

\VS{8}Ɗa ci isai iɗika i le, ɗa ci nekei ɗa̱ i ɗa yo okpo yu uka̱ni i kumaci ka aza a Ruben, n aza a Gadu, koɓolo n kagimi ka kumaci ka aza a Manasa.

\VS{9}Adama a nannai, ka̱ta̱ i tono kadanshi ku uzuwakpani ka nampa mayin adama a na i ciya̱ ulyaꞋi wi ili dem i na yi a kuyaꞋan.


\par }{\PP \VS{10}<<Anana, a̱ɗa̱ ɗa na ra̱ka̱ kashani e kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, n aza e kelime a kumaci a̱ ɗa̱, aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱, n aza e kelime o osoji a̱ ɗa̱ koɓolo n ali a Isaraila ra̱ka̱,

\VS{11}koɓolo m muku n ɗa̱ n a̱ma̱ci a̱ ɗa̱, n omoci a na i ida̱shi n a̱ɗa̱ a̱ a̱pa̱m, ele vu na a tsu kapasaka ɗa̱ nɗanga, ka̱ta̱ e kenukuku ɗa̱ mini.

\VS{12}Yi ta̱ a kashani na adama a na i yaꞋan uzuwakpani n Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, uzuwakpani u na Vuzavaguɗu wi a kuyaꞋan n a̱ɗa̱ anana, u na a kuvara n ka̱ta̱mba̱ri ka akucina,

\VS{13}Adama a na u bonoko ɗa̱ uma a̱ ni anana, ka̱ta̱ a̱yi wo okpo Ka̱shile ka̱ ɗa̱ uteku tsu na u yaꞋankai ɗa̱ uzuwakpani n tsu na kpamu u yaꞋin akucina n ishekpu i ɗa̱ Ibirahi, n Ishaku koɓolo n Yakubu.

\VS{14}Ba n a̱ɗa̱ ɗa koci mpa mi a kuyaꞋan uzuwakpani u nampa koɓolo n akucina a̱ ni ba,

\VS{15}ama ali n a̱ɗa̱ vu na yi kashani n a̱tsu na anana e kelime ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu, koɓolo n aza na i n a̱tsu na anana ba.


\par }{\PP \VS{16}<<A̱ɗa̱ n ka̱ci ka̱ ɗa̱ i yeve ta̱ uteku tsu na tsu da̱sa̱ngi a iɗika i Masar, n tsu na kpamu tsu urangi a iɗika kakau a kuta̱wa̱ na.

\VS{17}Ye ene ta̱ a̱ma̱li a unata e le, n a̱ma̱li a nɗanga, n atali n azurufa koɓolo n azanariya.

\VS{18}Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ a cina mavali ko mavuka, kumaci ko kelentsu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ anana, vuza na ka̱ɗu ka̱ ni ka kusabaꞋa ka̱ta̱ u kpatala u ka̱sukpa̱ kutono Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu u bono o kutono a̱ma̱li aza a iɗika i nan ɗe ba. Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ a̱ ciya̱ vuza tsu karalu ka na ko kokpo maɗanga mo okono n tsukono a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ ba.

\VS{19}Ɗa baci vuza u panai kadanshi ka akucina ka nampa, ɗa u zuwakai ka̱ci ka̱ ni una̱singai ɗa u sheshei n ka̱ɗu ka̱ ni u danai, <Babu i na yi a̱ kuciya̱ mu ko ɗa baci n lyaꞋi kelime n kuyaꞋan ugbamukaci.> Nannai va wi ta̱ a̱ kutuka̱ ra̱ka̱ vu ɗa̱ n kawuya a̱ ubuta̱ u uma a̱ usuɓi n aza a babu usuɓi.

\VS{20}Vuzavaguɗu wi a kucinukpaka vuma nanlo unushi u ni ba, wupa u ni n cisheꞋe ci ni ci ta̱ a̱ kukula̱ adama a vuma a nanlo. Una̱ u wuya u na a ɗanai punu a katagarda ka nampa ra̱ka̱ wi ta̱ o kutono yi, ka̱ta̱ Vuzavaguɗu wu utuka̱ kula ku ni punu a iɗika ya aduniyan.

\VS{21}Vuzavaguɗu wi ta̱ a kutakpa vuma va a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ka aza a Isaraila ra̱ka̱ adama a na u takacika, derere n una̱ u wuya ra̱ka̱ wu uzuwakpani u na a ɗanai a katagarda ka̱ wila̱ ka nampa.

\VS{22}Ntsukaya n ɗa̱ n na n kuta̱wa̱ a̱ ka̱ca̱pa̱ ka̱ ɗa̱, n omoci a na a̱ kuta̱ a iɗika i daꞋin, i ta̱ e kene una̱mgbi wi iɗika ya nu mɓa̱la̱ n na Vuzavaguɗu u tsunki le.

\VS{23}Iɗika ya ra̱ka̱ yi ta̱ a̱ kukula̱ n akina a usuɗukpi ka̱u, ka̱ta̱ i ɗa yo okpo tsu mkpaɗi, babu ica̱Ꞌa̱shi, babu ugaꞋin wu ulinga, babu ica̱Ꞌa̱shi i na ya̱ ku uta̱ punu. Wi ta̱ o kokpo derere tsu na Vuzavaguɗu wu unai aza o Sodom n Gomora, n aza a Aduma n Zeboyim, a̱ ka̱tsuma̱ ku una̱mgbi u ka̱ɗu ka̱ ni.

\VS{24}Aduniyan ra̱ka̱ i ta̱ a kudana, <Yiɗa̱i i zuwai ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋankai iɗika i nampa nannai? Yiɗa̱i i zuwai ɗa ka̱ɗu ka̱ ni ka̱ na̱mgba̱i ka̱u tsu nampa?>

\VS{25}Ka̱ta̱ wushuki wa wo okpo, <Adama a na uma a nampa a̱ ka̱sukpa̱ ta̱ uzuwakpani u Vuzavaguɗu Ka̱shile ki ikaya i le, uzuwakpani u na u yaꞋankai le a makyan ma na wu utuka̱i le a iɗika i Masar.

\VS{26}A kpatalai ɗa o bonoi o kutono a̱ma̱li, a̱ kuɗa̱nki le, a̱ma̱li a na a saꞋwai kuyeve ba, a̱ma̱li a na u nekei le ba.

\VS{27}I ɗaɗa i zuwai ɗa ka̱ɗu ka Vuzavaguɗu ka̱ kula̱i adama a iɗika i nampa ya, ɗa u tuka̱i i ɗa n una̱ u wuya u na a ɗanai punu a katagarda ka nampa ra̱ka̱.

\VS{28}N wupa u gbani-gbani u ɗa Vuzavaguɗu u takpai le a̱ ka̱tsuma̱ ki iɗika i le ɗa u betuwei le a iɗika i yoku, uteku tsu na ka ki gogo na.>


\par }{\PP \VS{29}<<Ili yi usokongi, i Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu i ɗa, ama ili i na a̱ utuka̱i e keteshe i tsu i ɗa koɓolo m muku n tsu ali a kubana uteku n uteku, adama a na tsu tono kadanshi ka̱ wila̱ u nampa ra̱ka̱.>>




\par }\Chap{30}{\SH Kubono ka aza a Isaraila a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu
\par }
{\PP \VerseOne{1}<<Gogo na n neke ɗa̱ ta̱ kazagba a̱ ka̱tsuma̱ ku una̱singai ko u wuya. A makyan ma na baci ili i nanlo i gita̱i n a̱ɗa̱, ɗa kpamu yi ida̱shi a̱ ka̱tsuma̱ ka aduniyan a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u betuwei ɗa̱, yi ta̱ a kuciɓa n kazagba ka na n nekei ɗa̱.

\VS{2}A̱ɗa̱ m muku n ɗa̱ i bonoko baci a̱ɗu a̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ u kutono Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ɗa i tonoi wila̱ u ni n ka̱ɗu ke te, n wuma u ɗa̱ ra̱ka̱, uteku tsu na mi a kuyaꞋanka ɗa̱ kadanshi anana,

\VS{3}Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi ta̱ o kubonokoko ɗa̱ n una̱singai. Wi ta̱ kpamu o kuyotsongu ɗa̱ kasingai ka̱ ni, ka̱ta̱ u doku u ɓolongu ɗa̱ a̱ ubuta̱ u kumaci u na Vuzavaguɗu Ka̱shile wi ishi u betuwei ɗa̱ u bankai.

\VS{4}Ko a betyuwe ɗa̱ baci a kubana daꞋin vi iɗika i yoku, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ o kuɓolongu ɗa̱ ka̱ta̱ u bonoko ɗa̱ kpamu.

\VS{5}Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi ta̱ o kubonoko ɗa̱ asuvu a iɗika i na yo okpoi yi ikaya i ɗa̱, ka̱ta̱ kpamu yo okpo yi uka̱ni u ɗa̱. Wi ta̱ kpamu e kuneke ɗa̱ uciyi n a̱bunda̱i, ka̱ta̱ kpamu u zuwa ɗa̱ i doku i yimkpa ka̱u ali i laꞋa tsukaya tsu ɗa̱.

\VS{6}Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ kpamu wi ta̱ a kusabaꞋa a̱ɗu a̱ ɗa̱ n a̱ muku n ɗa̱ adama a na i ciga yi n ka̱ɗu ke te n wuma u ɗa̱ ra̱ka̱, ka̱ta̱ i ciya̱ wuma.

\VS{7}Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi ta̱ a kuyaꞋanka irala i ɗa̱ aza a na a iwain ɗa̱ ɗa i a kutakacika ɗa̱, una̱ u wuya u nampa ra̱ka̱.

\VS{8}Ka̱ta̱ i tono Vuzavaguɗu, kpamu n wila̱ u ni u na mi e kuneke ɗa̱ anana.

\VS{9}Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi ta̱ e kuneke ɗa̱ uciyi ka̱u a̱ ubuta̱ wu ulinga we ekiye u ɗa̱ dem, koɓolo m muku n na yi a kumatsa, m muku mi ili i kuzuwa i ɗa̱, n icimbishi yi iɗika i ɗa̱. Vuzavaguɗu wi ta̱ a kupana uyoꞋo yo okpo aza a uciyi, uteku tsu na u panai uyoꞋo wi ikaya i ɗa̱.

\VS{10}Wi ta̱ a kuyaꞋan nannai i tono baci Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ɗa kpamu i tonoi kadanshi ka̱ ni n ili i kutono i na yi uɗani a Katagarda ka̱ Wila̱, ɗa kpamu i bonokoi a̱ɗu a̱ ɗa̱ a uɓon u kutono Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ n a̱ɗu a̱ ɗa̱ n wuma u ɗa̱ ra̱ka̱.


\par }{\SH Kazagba ka wuma ko ukpa̱
\par }
{\PP \VS{11}<<Mayun, kadanshi ka nampa ka na mi a kudana ɗa̱ anana na, ka laꞋa utsura u ɗa̱ ba, ko ka laꞋa ɗa̱ kutono.

\VS{12}Wila̱ wa ta u ɗa wi gaɗi ba, an ya dana, <Yayi u kukumba ɗe gaɗi adama a na u cipa̱ka̱ tsu n u ɗa, ciya̱ tsu pana ka̱ta̱ tsu tono u ɗa?\XREF{}{{\XO 30:12 }{\XO{30:12
}}{\XT{Rom 10:6}}}>

\VS{13}Wi ɗe feu na ɗe a upashi u mala ba ali ye ece, i dana, <Yayi u kubana wa pasa mala ma, ka̱ta̱ u tuka̱ tsu n u ɗa, ciya̱ tsu pana ka̱ta̱ tsu tono u ɗa?>

\VS{14}A̱Ꞌa̱, akaka a i ta̱ lo ɗevu n a̱ɗa̱, i ta̱ punu a̱ una̱ u ɗa̱, n a̱ɗu a̱ ɗa̱ dem adama a na i tono.\XREF{}{{\XO 30:14 }{\XO{30:14
}}{\XT{Rom 10:8}}}


\par }{\PP \VS{15}<<Ama anana n zuwaka ɗa̱ ta̱ wuma n ugaꞋin, ukpa̱ n kawuya.

\VS{16}Anana mi ta̱ a kuɓarangu ɗa̱ i ciga Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, i tono uye u ni ka̱ta̱ kpamu i ka̱na̱ wila̱ u ni n kadanshi ka̱ ni n ili i kutono dem, nannai ɗa i kuyongo n wuma ka̱ta̱ feu i doku n ka̱bunda̱i, ka̱ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ u zuwaka ɗa̱ una̱singai a iɗika i na yi a kuꞋuwa adama a na i ka̱na̱.

\VS{17}Ama i kpanduku baci a̱ɗu a̱ ɗa̱ ɗa i iwain kupana, a̱ɗu a̱ ɗa̱ a vadalukpai ɗa i kuɗa̱ngi i cikpai a̱ma̱li,

\VS{18}Mi ta̱ a kudana ɗa̱ anana, i yaꞋan baci nannai, i ta̱ a kuna ɗa̱. Yi a kuyaꞋan megeshe a iɗika i na yi a kupasa e kuyene ku Urudu, ka̱ta̱ i uwa yo okpo i ɗa̱ ba.


\par }{\PP \VS{19}<<Anana mi ta̱ e kuɗekushe gaɗi n iɗika yo okpo ngaꞋan adama a̱ ɗa̱. N zuwa ta̱ wuma n ukpa̱ kelime ka̱ ɗa̱, n una̱singai n una̱ u wuya. Zagbai wuma adama a na a̱ɗa̱ nu ntsukaya n ɗa̱ i yongo n wuma.

\VS{20}Cigai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Ka̱ta̱ i tono ili i na u danai dem, i gbaga yi adama a na ɗaɗa wuma u ɗa̱ n ayin a̱ a̱bunda̱i. Adama a na i da̱sa̱ngu a iɗika i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ka kucinai kuneke ikaya i ɗa̱, Ibirahi, n Ishaku n Yakubu.>>




\par }\Chap{31}{\SH Jesuwa wo okpoi vuzagbayin vi Isaraila
\par }
{\R (Mkc 27:12-23)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ɗa Musa u lyaꞋi kelime n kudansa ili i nampa dem a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila,

\VS{2}ɗa u danai, <<Gogo na mi ta̱ n a̱ya̱ amangatawun n kamanga (120), mi o kudoku ma fuɗa mo tono n a̱ɗa̱ ba. Vuzavaguɗu u dana mu ta̱, <Vi a kupasa kuyene ku Urudu ba.>

\VS{3}Ama Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ n ka̱ci ka̱ ni wi ta̱ a kupasa kafu a̱ɗa̱. A̱yi ɗa wa kuna uduniyan u na wi lo ida̱shi a̱ ubuta̱ wa ra̱ka̱, adama a na i da̱sa̱ngu. Jesuwa ɗa u kuꞋuka le kelime uteku u na Vuzavaguɗu u danai.

\VS{4}Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuyaꞋan n ele uteku u na u yaꞋin n Sihon n Ogu ngono ma aza a Amoriya, ele vu na wu unai koɓolo n iɗika i le dem.

\VS{5}Vuzavaguɗu wi ta̱ e kuneke ɗa̱ aza a iɗika a nanlo wa̱ ɗa̱. Mayun i yaꞋan ili i na n danai ɗa̱ i yaꞋanka le dem.

\VS{6}YaꞋin ka̱ɗu i shamgba n utsura, ka̱ta̱ i pana wovon ko i jeꞋeke ikyamba adama e le ba. Adama a na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ wi ta̱ koɓolo n a̱ɗa̱. A̱yi wi a̱ kuka̱sukpa̱ ɗa̱ ko u varuku ɗa̱ ba.>>


\par }{\PP \VS{7}Ɗa Musa u ɗekei Jesuwa e kelime ka uma a Isaraila dem, ɗa u danai ni, <<YaꞋan ka̱ɗu vu shamgba n utsura, adama a na avu ɗa vo kutono n uma a nampa, a kubana a iɗika i na Vuzavaguɗu u kucinakai ikaya i le u danai u kuneke le. Vu peceke yaba dem u ciya̱ uka̱ni i ni.

\VS{8}Vuzavaguɗu n ka̱ci ka̱ ni wi ta̱ o kutono n a̱ɗa̱, wi ta̱ o kuyongo n a̱ɗa̱ kpamu, a̱yi wi a̱ kuka̱sukpa̱ ɗa̱ ko u varuku ɗa̱ ba. Pana wovon ba, ko ka̱ɗu ka̱ nu ka̱ gusa̱ ba.>>


\par }{\SH Kukece ku katagarda ka̱ wila̱ a̱ ka̱ya̱ ke cindere dem
\par }
{\R (Mkc 27:12-23)

\par }{\PP \VS{9}Ɗa Musa u ɗanai wila̱ u nampa ɗa u nekei u ɗa u anan ganu, muku n Levi, ele vu na a tsu canuku akpati vu uzuwakpani u Vuzavaguɗu koɓolo n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a Isaraila ra̱ka̱.

\VS{10}Ɗa Musa u danai le. <<A ukoci u ka̱ya̱ ke cindere dem, a̱ ka̱ya̱ ka kuna atan, a ayin a̱ ka̱ɗiva̱ ka̱ Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile,

\VS{11}a ayin a na uma a Isaraila ra̱ka̱ a̱ ta̱wa̱i a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki a kuzagba, ka̱ta̱ i kece wila̱ u nampa e kelime ke le a pana n atsuvu e le.

\VS{12}Ɗeke le dem a̱ ubuta̱ u te ali n a̱ma̱ci, koɓolo m muku, n omoci a na i punu ida̱shi asuvu a̱ likuci i ɗa̱, adama a na a̱ ciya̱ a pana, ka̱ta̱ a̱ yeve uteku tsu na a kupana wovon u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ o tono ukuna u wila̱ wa mayin.

\VS{13}Nannai ɗa muku n ɗa̱ aza a na ka̱ta̱ e yevei wila̱ u nampa ba a̱ ciya̱ a pana u ɗa, ka̱ta̱ e yeve uteku tsu na a kupana wovon u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Yi baci de ida̱shi punu a iɗika i na yi a kupasa e kuyene ku Urudu ka̱ta̱ i lyaꞋa i ɗa.>>


\par }{\SH Kadanshi ku ukocishi ka na Vuzavaguɗu u yaꞋankai Musa
\par }
{\PP \VS{14}Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, <<Gogo na kanna ka̱ kukuwa̱ ka̱ nu ka yawa ta̱ ɗevu. Ɗeke Jesuwa adama a na i uwa a̱ Ma̱va̱li mo Oɓolo, a̱ ubuta̱ u na n kerengu yi.>> Ɗa Musa n Jesuwa a bankai ka̱ci ke le a̱ ubuta̱ u Ma̱va̱li mo Oɓolo.

\VS{15}Ɗa Vuzavaguɗu u cipa̱i punu a̱ Ma̱va̱li ma a kabashi ke keleshu, ɗa kabashi ka ka shamgbai a̱ utsutsu u Ma̱va̱li wa.


\par }{\PP \VS{16}Ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, <<Ayin a yawa ta̱ a na va banka anan koko a̱ nu n kiya, ayin na baci ta na vu lazai uma a nampa i ta̱ a̱ kuka̱na̱ kutono a̱ma̱li a omoci, a̱ma̱li a iɗika i na i kubana ya uwa. I ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ mu ka̱ta̱ a̱ ɗa̱ngusa̱ uzuwakpani u na n yaꞋin n ele.

\VS{17}A kanna ka nanlo ka, mpa mi ta̱ a kuyaꞋan wupa n ele ka̱ta̱ n ka̱sukpa̱ le, ka̱ta̱ mpa n sokongu a̱shi a̱ va̱ we le ka̱ta̱ a una le. Atakaci a̱ a̱bunda̱i i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ we le, a kanna ka nanlo ka ka̱ta̱ a yaꞋan keci, <Atakaci n kawuya ka nampa ka, a̱ ta̱wa̱ ta̱ wa̱ tsu adama a na Ka̱shile ka̱ tsu ki koɓolo n a̱tsu ba?>

\VS{18}A ayin a nanlo, mpa ta na mayun n kusokongu ta̱ a̱shi a̱ va̱ a̱ ubuta̱ u le adama a̱ unushi u na a yaꞋin dem, u na o tonoi a̱ma̱li.


\par }{\PP \VS{19}<<Gogo na ɗanakai ka̱ci ka̱ ɗa̱ vishipa vu nampa ka̱ta̱ i piꞋisaka uma a Isaraila, ka̱ta̱ i zuwa le a yaꞋan vu ɗa, adama a na wo okpo mu urotu a̱ ubuta̱ u le.

\VS{20}Mi ta̱ a̱ kutuka̱ le a iɗika i na n kucinai an me neke ikaya i le, iɗika i na yi e kuyene m maniꞋin n tsuta̱. Ta ɗe a kulya uyoꞋo, a kulya ilikulya i na a cikalai dem, ka̱ta̱ a maꞋan ikyamba. Ama i ta̱ a̱ kugita̱ kutono a̱ma̱li, o kugoyo mu ka̱ta̱ o koɗo uzuwakpani u va̱.

\VS{21}Ayin na baci ma̱dukpa̱ n atakaci a̱bunda̱i a̱ ta̱wa̱i we le, vishipa vu nampa vi ta̱ o ko okpo urotu we le, adama a na vu ɗa vi a̱ kupuwa̱nka̱ a̱ una̱ u muku nu ntsukaya n le ba. Adama na n yeve ta̱ ɗe kusheshe ku uma a nampa ali kafu n ta̱wa̱ n ele punu a iɗika i nampa i na n kucinai me kuneke le.>>

\VS{22}Ɗa Musa u ɗanai vishipa va a kanna ka, ɗa u piꞋisakai aza a Isaraila.


\par }{\PP \VS{23}Vuzavaguɗu u danai Jesuwa kolobo ka Nun. <<YaꞋan ka̱ɗu ka̱ta̱ vu gbama asuvu, adama a na vi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ n uma a Isaraila a iɗika i na n kucinai mi e kuneke le. Mpa n ka̱ci ka̱ va̱ mi ta̱ o kuyongo koɓolo n avu.>>


\par }{\PP \VS{24}Ana Musa u kotsoi kuɗana katagarda ka̱ wila̱ ka nampa a̱ ugiti ali a kubana a ukocishi.

\VS{25}Ɗa u nekei kadanshi ka nampa wa aza e Levi, ele na a tsu canuku akpati vu uzuwakpani u Vuzavaguɗu ɗa u danai,

\VS{26}<<Ɗikai katagarda ka̱ wila̱ ka nampa ka̱ta̱ i zuwa kaꞋa a kakambu ka akpati vu uzuwakpani u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱. Ta ɗe ko kuyongo tsu magaꞋan a kubana wa̱ ɗa̱.

\VS{27}Adama a na n yeve ta̱ ugbamukaci u ɗa̱ n tsu na yi n ukpa̱ɗi u kupana. I yaꞋanka baci Vuzavaguɗu ugbamukaci a ayin na mi n wuma koɓolo n a̱ɗa̱, te ɗai tamkpamu ayin na baci n kuwa̱i?

\VS{28}Ɓolonki mu nkoshi n kumaci n ɗa̱ ra̱ka̱ koɓolo n tsugbayin dem, adama a na n yaꞋan kadanshi ka nampa atsuvu e le, ka̱ta̱ n ɗeke gaɗi n iɗika wo okpo ngaꞋan we le.

\VS{29}Adama na n yeve ta̱ ayin a na baci n kuwa̱i yi ta̱ a̱ kula̱nga̱sa̱ ka̱ci ka̱ ɗa̱ ka̱ta̱ i kpatala i ka̱sukpa̱ uye u na n danai ɗa̱ i tono. A ayin a̱ kuta̱wa̱, atakaci i ta̱ a̱ kuka̱na̱ ɗa̱, adama a na yi ta̱ a kuyaꞋan ili i gbani-gbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu, ka̱ta̱ i zuwa yi u yaꞋan wupa a̱ ubuta̱ wu ulinga we ekiye u ɗa̱.>>


\par }{\SH Vishipa vu Musa
\par }
{\PP \VS{30}Ɗa Musa u kecei iɗani i vishipa i nampa a̱ ugiti ali a kubana a ukocishi a atsuvu a uma a Isaraila dem.




\par }\PoetryChap{32}{\Q \VerseOne{1}Gaɗi panakai mu, n ciga ta̱ n yaꞋan kadanshi.

\par }{\QB YaꞋan aduniyan a pana ka̱la̱ka̱tsu ka̱ va̱.


\par }{\Q \VS{2}YaꞋan kuyotsongusu ku va̱ ku yoꞋo tsu mini ma zuva,

\par }{\QB ka̱ta̱ kelentsu ka̱ va̱ ko ɗoro uteku tsu ciza,

\par }{\Q uteku ci ijaꞋashi a̱ ubuta̱ wi itoponi i mita̱,

\par }{\QB uteku tsu mini ma̱ a̱bunda̱i ma na mi o kuyoꞋo a gaɗi vi ica̱shi.


\par }{\Q \VS{3}Adama na mpa mi ta̱ a kusala ukuna u kula ku Vuzavaguɗu,

\par }{\QB cikpai tsugbayin tsu Ka̱shile ka̱ ɗa̱.


\par }{\Q \VS{4}A̱yi katali kaꞋa, ulinga u ni u singai u ɗa,

\par }{\QB uye u ni kpamu ra̱ka̱ wi ta̱ mejege.

\par }{\Q Ka̱shile ka mayun, vuza na u ci yaꞋan kawuya ba,

\par }{\QB a̱yi vuza ciɗa ɗa n ka mayun kpamu.


\par }{\Q \VS{5}Ama ele a yaꞋanka yi ta̱ kawuya e kelime ka̱ ni,

\par }{\QB ele muku n ni n ɗa ba,

\par }{\QB adama a̱ una̱mgbi u le, uma a gbani-gbani kpamu.


\par }{\Q \VS{6}A̱ɗa̱ ta yi a kuyaꞋanka Vuzavaguɗu nannai,

\par }{\QB a̱ɗa̱ alau aza unambi wu ugboji?

\par }{\Q Ashe a̱yi eshekpu a̱ ɗa̱ a ɗa ba, vuza na u yaꞋin ɗa̱,

\par }{\QB vuza na u yaꞋin ɗa̱ ɗa kpamu u zuwai ɗa̱?


\par }{\Q \VS{7}Ciɓai n ayin a cau,

\par }{\QB sheshei ka̱ta̱ i la̱na̱ tsukaya tsu cau tsu na tsu lazai.

\par }{\Q Ecei esheku a̱ ɗa̱ ka̱ta̱ u tonuko ɗa̱,

\par }{\QB ecei kpamu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ i ta̱ a kudana ɗa̱.


\par }{\Q \VS{8}Ayin a na MalaꞋimili me pecekei aduniyan uka̱ni u le,

\par }{\QB ana u peciki uma ra̱ka̱,

\par }{\Q u kiɗaka ta̱ kumaci dem uteku u ni,

\par }{\QB derere vu ka̱bunda̱i ka̱ muku mi Isaraila,


\par }{\Q \VS{9}Adama na upecu u Vuzavaguɗu u ɗaɗa uma a̱ ni,

\par }{\QB Yakubu ɗa upecu wu uka̱ni u ni.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}<<U cinai ni ɗe e meremune,

\par }{\QB a magbanda a̱ ubuta̱ u na wi babu uma, a iɗika i na i kuwa̱i.

\par }{\Q Ɗa u kanzai ni, ɗa u la̱na̱i ni

\par }{\QB uteku tsu muku n a̱shi n ni,


\par }{\Q \VS{11}Uteku tsu mashangi ma na mi a kuyotsongu muku ni uteku tsu na a kuꞋimkpa,

\par }{\QB u tsu imkpa ta̱ zuva vu muku n ni,

\par }{\Q u bapa evelyu a̱ ni ka̱ta̱ u kikpatsa le

\par }{\QB ka̱ta̱ u ɗika le zuva va evelyu a̱ ni.


\par }{\Q \VS{12}Vuzavaguɗu koci a̱yi ɗa u tonoi n a̱yi

\par }{\QB babu komoci ka̱ ka̱ma̱li ko yoku ka na ko yongoi n a̱yi.


\par }{\Q \VS{13}U zuwai ni u kumbai a gaɗi va aginda,

\par }{\QB ɗa u lyaꞋatangi ni n ili i kashina.

\par }{\Q Ɗa u ɓa̱na̱i ni n ishigi i na yi a katali

\par }{\QB m maniꞋin ma zaitu ma na mu uta̱i a kakpanlai,


\par }{\Q \VS{14}koɓolo m mani ma̱ ka̱guta̱ ma anaka n ma nlala,

\par }{\QB n ushuma u na wi a ngiri n a̱giri,

\par }{\Q n kobomburon nu nga̱ji m Bashan,

\par }{\QB n alkama vu na vu laꞋi n kugaꞋan.

\par }{\QB Ɗa o soꞋi ma̱kya̱n ma na ma shilyamgbai ma singai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}<<Ama Jeshuru\FTNT{*}{{\FR 32:15 }{\FR{32:15
}}{\FQ{Jeshuru
}}{\FT{Kula ku ɗaɗa <<Vuza vu usuɓi>> ɗaɗa kpamu kula ku yoku ka aza a Isaraila}}} u yaꞋin ikyamba ɗa u yaꞋin ugbamukaci,

\par }{\QB u yaꞋin ikyamba, ɗa kpamu u shanai ɗa u gboroi,

\par }{\Q u ka̱sukpa̱i Ka̱shile ka na ka yaꞋin ni,

\par }{\QB ɗa u iwain kakpanlai, Kishi ka̱ ni.


\par }{\Q \VS{16}Ɗa a zuwai ni cisheꞋe n omoci a̱ ma̱li e le,

\par }{\QB ɗa a zuwai ni wupa adama a ukuna wu unata u le.


\par }{\Q \VS{17}E nekei alyuka a̱ wunla̱i u gbani-gbani u na wi Ka̱shile ba,

\par }{\QB wa a̱ma̱li a na e yevei ba,

\par }{\Q n a̱ma̱li a savu a na a̱ ta̱wa̱i n ka̱ca̱pa̱,

\par }{\QB a na ikaya i ɗa̱ i tsu pana wovon ba.


\par }{\Q \VS{18}Ɗa i vakangi kakpanlai ka na ka matsai ɗa̱,

\par }{\QB ɗa i cinukpai n Ka̱shile ka na ke nekei ɗa̱ wuma.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}<<Vuzavaguɗu we enei nannai ɗa u iwain le

\par }{\QB adama a wupa u na muku mo olobo ni nkere n ni a zuwai ni.


\par }{\Q \VS{20}Ɗa u danai, <YaꞋan n sokongu a̱shi a̱ va̱ we le,

\par }{\QB ka̱ta̱ me ene uteku tsu na ukocishi u le u kokpo,

\par }{\Q adama na ele tsukaya tsu gbani-gbani tsu ɗa,

\par }{\QB muku mu unambi wu usuɓi.


\par }{\Q \VS{21}A zuwai mu n yaꞋan cisheꞋe n ili i na yi Ka̱shile ba,

\par }{\QB a zuwai mu kuyaꞋan wupa n a̱ma̱li e le.

\par }{\Q N kuzuwa le ta̱ a yaꞋan tsurala n uduniya u na wi uma ba,

\par }{\QB ka̱ta̱ kpamu n zuwa le a yaꞋan wupa n uduniya u na wi n ugboji ba.\XREF{}{{\XO 32:21 }{\XO{32:21
}}{\XT{Rom 10:19}}}


\par }{\Q \VS{22}Adama na wupa u va̱ u dyaɓa ta̱ tsa akina,

\par }{\QB kpamu a ɗa ta na a̱ ka̱na̱ ta̱ kukula̱ ali a̱ ubuta̱ wa̱ a̱kpisa̱.

\par }{\Q A ɗa i ta̱ a kulyaꞋa aduniyan koɓolo n ica̱Ꞌa̱shi i ni dem,

\par }{\QB wi ta̱ o kusongu le ali a kubana a̱ kumiꞋi ku kusan.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}<< <Mi ta̱ o kuɓolonku le ndukpa̱,

\par }{\QB ka̱ta̱ n kotso aya a̱ va̱ ra̱ka̱ we le.


\par }{\Q \VS{24}Kambulu ki ta̱ a kuna le,

\par }{\QB atakaci a̱ mɓa̱la̱ i ta̱ a kuna le,

\par }{\QB ndukpa̱ n wuya mi ta̱ o kukoɗoso le.

\par }{\Q Ka̱ta̱ n suꞋuku le nnama m gbani-gbani n kakamba,

\par }{\QB n ili i tsukono i na i tsu rono a̱tsuma̱ e le a iɗika.


\par }{\Q \VS{25}Uma a na i pulai kotokobi ki ta̱ a kuna le,

\par }{\QB aza a na i asuvu a iꞋuwa wovon u ɗa wa kuna le,

\par }{\Q u ɗa wi ta̱ a kuna nkere n olobo,

\par }{\QB koɓolo nu nreɓu nu nkoshi.


\par }{\Q \VS{26}Ɗa n danai, <<Mi ta̱ e kubetuwe le,

\par }{\QB n zuwa a cinukpa n ele a̱ ka̱tsuma̱ ka uma aduniyan,>>


\par }{\Q \VS{27}ama mi a̱ kuka̱sukpa̱ irala i le i ka̱ga̱,

\par }{\QB ka̱ta̱ a dana,

\par }{\Q <<Nu utsura we ekiye u tsu u ɗa ci lyaꞋi,

\par }{\QB Vuzavaguɗu ɗa u yaꞋin kaꞋa ba.>> >


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}<<Adama na aza a Isaraila uduniyan u ɗa u na wi babu ugboji,

\par }{\QB uma a babu kuyeve.


\par }{\Q \VS{29}Ishi baci i n ugboji, ishi ta̱ e kuyeve ili i nampa,

\par }{\QB ka̱ta̱ e yeve uteku na o kukotsoso.


\par }{\Q \VS{30}Nini ɗai vuma vu te u kufuɗa wo loko uma ka̱kpa̱n (1,000),

\par }{\QB ko kpamu uma e re a zuwa uma a̱kpa̱n kupa (10,000) a suma,

\par }{\Q sai de Kakpanlai ke le ke denge le baci,

\par }{\QB ko kpamu Vuzavaguɗu u nekei le.


\par }{\Q \VS{31}Adama a na kakpanlai ke le ki uteku tsu Kakpanlai ka̱ tsu ba,

\par }{\QB ko irala i tsu feu e yeve ta̱ nannai.


\par }{\Q \VS{32}Adama a na itacishi i le yu uta̱ ta̱ a̱ ubuta̱ wi itacishi i Sodom,

\par }{\QB a ashina itacishi i Gomora.

\par }{\Q Umaci u le wi ta̱ tukpa n tsukono,

\par }{\QB koɓolo n okono,


\par }{\Q \VS{33}ma̱kya̱n me le tsukono tsu oko tsu ɗa,

\par }{\QB tsukono tsu gbani-gbani tsu keyenku.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{34}<< <Ashe mpa n zuwa ili i nampa ya usokongi ba,

\par }{\QB ɗa m paɗarai i ɗa o mopon ma̱ va̱ ba?


\par }{\Q \VS{35}Ka̱ va̱ kaꞋa n tsupa, mpa ta na mi ta̱ a kutsupa,

\par }{\QB ayin i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ an ene e le e kuderece,

\par }{\Q kanna ka atakaci ke le ka yawa ta̱ ɗevu,

\par }{\QB ukpa̱ u le wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ an ugipi u a̱shi.\XREF{}{{\XO 32:35 }{\XO{32:35
}}{\XT{Rom 12:19}}}


\par }{\Q \VS{36}Vuzavaguɗu wi ta̱ e kuneke uma a̱ ni uba̱ruwi,

\par }{\QB ka̱ta̱ u pana asuvayali a agbashi a̱ ni,

\par }{\Q ayin a na baci we enei utsura u le u kotsoi

\par }{\QB ɗa we enei babu vuza na u buwai, kagbashi ko vuza gbani.\XREF{}{{\XO 32:36 }{\XO{32:36
}}{\XT{A Ib 10:30}}}


\par }{\Q \VS{37}Ka̱ta̱ u dana, gogo na te a̱ma̱li e le i,

\par }{\QB kakpanlai ke kusheɗeku ke le?


\par }{\Q \VS{38}A̱ma̱li a na a takumai ushuma wa alyuka u le,

\par }{\QB ɗa o soꞋi ma̱kya̱n me kuneꞋe ku kusoꞋo me le?

\par }{\Q YaꞋan a̱ ɗa̱nga̱ ka̱ta̱ a̱ ɓa̱nka̱ le.

\par }{\QB YaꞋan e neke ɗa̱ ubuta̱ u kusheɗeku.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{39}<< <La̱na̱i gogo na, an wo okpoi mpa n ka̱ci ka̱ va̱, mpa ɗa a̱yi,

\par }{\QB babu ka̱ma̱li ko yoku ka na ki lo sai mpa.

\par }{\Q N tsu una ta̱ ka̱ta̱ kpamu n ɗa̱ngusa̱ n wuma,

\par }{\QB N tsu zuwa ta̱ muna, ka̱ta̱ kpamu n potsotongu,

\par }{\QB babu vuza na wi n utsura u na wa ki isa vuza e ekiye a̱ va̱.


\par }{\Q \VS{40}Adama a na n ɗa̱ngusa̱ ta̱ ekiye a̱ va̱ zuva ɗa n kucinai n wuma u va̱.

\par }{\QB Ɗa baci de mi n wuma a kubana uteku,


\par }{\Q \VS{41}ayin a na baci m gboroi kotokobi ka kutasa ka̱ va̱,

\par }{\QB ɗa n remei kaꞋa e ekiye a̱ va̱ adama a na n yaꞋan afada,

\par }{\Q n kuyaꞋan ta̱ katsupu a̱ ubuta̱ wi irala i va̱

\par }{\QB ka̱ta̱ n yaꞋan katsupa wa aza a na a iwain mu.


\par }{\Q \VS{42}Mi ta̱ a kuzuwa aya a̱ va̱ o soꞋo mpasa ali m maka le,

\par }{\QB kotokobi ka̱ va̱ kpamu ka takuma inyama nu mpasa n uma a na a unai,

\par }{\Q n aza na e remei a̱ ubuta̱ u kuvon

\par }{\QB n tsugbayin tsa aza e kelime a irala.>


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{43}<<YaꞋin ma̱za̱nga̱, a̱ɗa̱ uduniyan, yaꞋin ma̱za̱nga̱ koɓolo n uma a Vuzavaguɗu,

\par }{\QB adama a na wi ta̱ a ku tsupaka agbashi a̱ ni mpasa n le,

\par }{\Q u kutsupa ta̱ irala i ni.

\par }{\QB Ka̱ta̱ u shikpa unushi wi iɗika i ni n uma.>>


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{44}Musa u ta̱wa̱i koɓolo n Jesuwa kolobo ka Nun, ɗa u dansai ukuna wi iɗani i vishipa vu nampa atsuvu a uma.

\VS{45}An Musa u kotsoi kudansa kakuna ki iɗani ka nampa ra̱ka̱ a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila,

\VS{46}U danai le, <<Remei kadanshi ka̱ wila̱ ka na n kecekei ɗa̱ na anana a̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱ ra̱ka̱. Ka̱ta̱ i piꞋisaka muku n ɗa̱ n tono kaꞋa mayin.

\VS{47}Ba kadanshi kaꞋa gbani nannai koci ba, ka ɗaɗa wuma u ɗa̱. N kaꞋa ya̱ kuciya̱ wuma wu ugaɗi a iɗika i na yi a kuciga kupasa Kuɗolu ku Urudu ku isa.>>


\par }{\SH Musa wi ta̱ a̱ kukuwa̱ a kusan ku Nebo
\par }
{\PP \VS{48}A kanna ka nanlo ka ɗa Vuzavaguɗu u danai Musa,

\VS{49}<<Kumba gaɗi a kubana Abarim a kusan ku Nebo a iɗika i Mowabu a kinda upashi u Jeriko, ka̱ta̱ ve ene KanaꞋana, iɗika i na n cigai kuneke uma a Isaraila yo okpo ubuta̱ wu uka̱ni u le.

\VS{50}Ɗe a kusan ku na vu kumbai va, ta ɗe va̱ kukuwa̱ ka̱ta̱ vu tono ikaya i nu, derere uteku tsu na Haruna vuza nu u kuwa̱i a kusan ku Horu u tonoi ikaya i ni.

\VS{51}Adama a na dem vu ɗa̱ i nusaka mu ta̱ a̱ a̱shi a aza a Isaraila ɗe a̱ mini ma Mariba vu Kadeshi a agbata a Zinu. Adama a na i iwan ta̱ kuyotsongu ukuna u ciɗa a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila.

\VS{52}Uteku tsu nampa, vi ta̱ e kene iɗika ya daꞋangi, ama vi a kuꞋuwa punu a iɗika i na me kuneke aza a Isaraila ba.>>




\par }\Chap{33}{\SH Musa u zuwakai kumaci ka aza a Isaraila una̱singai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nava ɗaɗa una̱singai u na Musa vuma vu Ka̱shile u yaꞋankai aza a Isaraila kafu u kuwa̱.

\VS{2}Ɗa u danai,

\par }{\Q <<Vuzavaguɗu wu uta̱ ta̱ a kusan ku Sinai ɗa u cipa̱i

\par }{\QB tsu na kanna ka̱ tsu uta̱ a Siyaru,

\par }{\QB ka̱ta̱ kutashi ku ni ku akana ɗe a kusan ku Param.

\par }{\Q U ta̱wa̱ ta̱ n ka̱bunda̱i ka aza a ciɗa,

\par }{\QB m melentsu ma akina a kakambu ku usingai ka̱ ni.


\par }{\Q \VS{3}Mayun a̱yi ɗa vuza na wi a kuciga uma a̱ ni,

\par }{\QB uma a ciɗa ra̱ka̱ i ta̱ ekiye a̱ ni.

\par }{\Q E kelime ke ene a̱ ni a ɗa kpamu a̱ tsu kuɗa̱ngu,

\par }{\QB wa̱ ni u ɗa kpamu i a̱ kuciya̱ odoki.


\par }{\Q \VS{4}Wila̱ u na Musa u nekei tsu,

\par }{\QB ili yu uka̱ni i kumaci ku Yakubu i ɗa.


\par }{\Q \VS{5}Vuzavaguɗu wo okpoi mogono ma aza a Jeshuru

\par }{\QB a makyan ma na nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ o ɓolongi

\par }{\QB koɓolo n kumaci ka aza a Isaraila.>>


\par }{\Q \VS{6}Musa u dansai ukuna u nampa adama a Ruben, <<YaꞋan Ruben u yaꞋan n wuma ka̱ta̱ u kuwa̱ ba,

\par }{\QB ama uma a̱ ni o okpo kenu.>>

\VS{7}Ɗa u dansai kakuna adama a Yahuda,

\par }{\Q <<Vuzavaguɗu pana ma̱shi ma aza a Yahuda,

\par }{\QB ka̱ta̱ vu ɓolongu le okpo una̱ u te,

\par }{\Q ka̱ta̱ kpamu vu neke yi utsura we ekiye adama o kuvon,

\par }{\QB ɓa̱nka̱ yi adama a irala i ni.>>

\VS{8}Adama a kumaci ka aza e Levi tamkpamu ɗa u danai,

\par }{\Q <<Tumi koɓolo n Yurim i ɗa̱,

\par }{\QB i vuza na i ɓa̱nka̱i ɗa.

\par }{\Q I kondoi ta̱ a Masaha,

\par }{\QB i shilika̱i n a̱yi a mini ma kuyene ku Mariba.


\par }{\Q \VS{9}U danai esheku a̱ ni n a̱na̱ku,

\par }{\QB <Mpa n ci cikpa le ba.>

\par }{\Q U ciga a̱ za̱ a̱ ni ba

\par }{\QB be le u keɓece muku n ni.

\par }{\Q Ama u ɓa̱na̱ ta̱ kadanshi ka̱ nu,

\par }{\QB ɗa kpamu ka̱na̱i uzuwakpani u nu.


\par }{\Q \VS{10}Ɗa o yotsongi Yakubu ukuna u nu,

\par }{\QB n wila̱ u nu wa aza Isaraila,

\par }{\Q ɗa e nekei nu kuneꞋe ki ili i ma̱gula̱ni,

\par }{\QB n alyuka o kusongu a katalikalyuka ka̱ nu.


\par }{\Q \VS{11}Zuwaka kuyeve ku ni ra̱ka̱ una̱singai,

\par }{\QB ka̱ta̱ vu cikala ulinga we ekiye u ni.

\par }{\Q Una utsura wi irala i le,

\par }{\QB n utsura u ni sapu a̱ kuwa̱ ka̱ta̱ a̱ kpa̱ɗa̱ kuɗa̱nga̱ kpamu.>>


\par }{\PP \VS{12}Adama a Bayami tamkpamu, ɗa u danai,

\par }{\Q <<Ka̱sukpa̱ macigi ma Vuzavaguɗu mo yongo m ma̱ta̱na̱ mayin wa̱ ni,

\par }{\Q adama na Vuzavaguɗu u kanza le ta̱ kanna dem,

\par }{\QB a̱yi ɗa vuza na ucigi u Vuzavaguɗu u da̱sa̱ngi avangatsu a̱ ni.>>


\par }{\PP \VS{13}Adama a̱ Isufu kpamu ɗa u danai,

\par }{\Q YaꞋan Vuzavaguɗu u zuwaka iɗika i ni una̱singai,

\par }{\QB n kuneꞋe ku singai n ciza,

\par }{\QB m mini ma na mi punu a ɗaka vi iɗika,


\par }{\Q \VS{14}n ili i kashina i singai i na kanna ka̱ tsu ɓa̱nka̱ ka̱ta̱ i matsa mayin,

\par }{\QB koɓolo n i singai i na a̱ ci ciya̱ o wotoi dem,


\par }{\Q \VS{15}koɓolo n kuneꞋe ku singai ku umaci wu nsansa n ayin a cau,

\par }{\QB n una̱singai wa̱ a̱bunda̱i u na u tsu uta̱ a̱ ubuta̱ wa aginda a na o kukotso ba,


\par }{\Q \VS{16}Koɓolo n kuneꞋe ku singai ki iɗika tsu na i ɗa yi gbaga vi ni,

\par }{\QB koɓolo n kasingai ka vuza na wi ida̱shi a maɗanga ma na mi a kulyaꞋa n akina.

\par }{\Q Ka̱sukpa̱ una̱singai u nampa ra̱ka̱ u cipa̱ a kaci ka Isufu,

\par }{\QB a̱ cipa̱ u vuza na a zagbai mogono a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ aza a̱ ni.


\par }{\Q \VS{17}Tsugbayin ci Isufu ci ta̱ an kobomburon ka na a̱ gita̱i kumatsa,

\par }{\QB avana a̱ ni, i ta̱ tsa avana a kyanci.

\par }{\Q N ele ɗa u kusuwa̱n uduniyan,

\par }{\QB ali n aza a na i a uteku wa aduniyan.

\par }{\Q Ta ka̱bunda̱i ka̱ a̱kpa̱n kupa ka aza a Ifirayimu ki nannai,

\par }{\QB n ka̱bunda̱i ka̱ a̱kpa̱n ka aza a Manasa.


\par }{\Q \VS{18}Adama a Zabalun tamkpamu ɗa u danai,

\par }{\Q yaꞋan ma̱za̱nga̱ avu Zabalun a nwalu\FTNT{*}{{\FR 33:18 }{\FR{33:18
}}{\FQ{nwalu
}}{\FT{La̱na̱
}}{\XT{Ugi 49:13}}} n nu,

\par }{\QB ka̱ta̱ avu tamkpamu Isaka vu yongo m ma̱ta̱na̱ a̱ a̱va̱li a̱ nu.


\par }{\Q \VS{19}I ta̱ e kuɗeke uma a kubana a kusan,

\par }{\QB ka̱ta̱ ɗe a yaꞋan alyuka a usuɓi,

\par }{\Q adama a na i ta̱ a̱ kuciya̱ uciyi a̱ ubuta̱ u mala,

\par }{\QB n uciyi u na wi usokongi a kayala.


\par }{\PP \VS{20}Adama a Gadu kpamu ɗa u danai,

\par }{\Q <<Vuza vu una̱singai u ɗa a̱yi na u doki Gadu ka̱bunda̱i ki iɗika.

\par }{\QB Ɗa Gadu u da̱sa̱ngi ɗe an kawu,

\par }{\QB adama a na u saza ekiye ali a kubana o moko ma kaci.


\par }{\Q \VS{21}U zagbakai ka̱ci ka̱ ni iɗika i singai,

\par }{\QB adama a na ta ɗe a zuwakai vuzagbayin ugboku u ni.

\par }{\Q Ana aza e kelime a uma o ɓolongi,

\par }{\QB ɗa u yaꞋin ukuna wu usuɓi u Vuzavaguɗu,

\par }{\QB ɗa u tonoi wila̱ u na e nekei aza a Isaraila.>>


\par }{\PP \VS{22}Adama a Dan kpamu ɗa u danai,

\par }{\Q <<Dan wi ta̱ tsu maku ma kawu

\par }{\QB a kaɗikpangusu a Bashan.>>


\par }{\PP \VS{23}Adama a Nafutali kpamu ɗa u danai,

\par }{\Q <<Avu Nafutali, vi ta̱ tukpa n kasingai ka Vuzavaguɗu,

\par }{\QB kpamu vi ta̱ tukpa n una̱singai u ni,

\par }{\QB vi ta̱ a kulyaꞋa uka̱ni wu ukambu u ɗaka ali a kubana a mala ma̱ Ga̱lili.>>

\VS{24}Adama Ashera kpamu ɗa u danai,

\par }{\Q Ashera a̱yi ɗa maku ma na ma laꞋi n una̱singai a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a̱ ni dem,

\par }{\QB ka̱sukpa̱ wo okpo macigi ma̱ aza ni,

\par }{\QB ka̱sukpa̱ yi u kuma ene a̱ ni m maniꞋin.


\par }{\Q \VS{25}YaꞋan utsutsu u likuci i nu u yaꞋan utsura tsu viyum n viyum vi shili.

\par }{\QB Ka̱ta̱ utsura u nu wo okpo derere n ayin a wuma u nu.


\par }{\Q \VS{26}<<Babu vuza yoku uteku tsu Ka̱shile ka Jeshuru\FTNT{†}{{\FR 33:26 }{\FR{33:26
}}{\FQ{Jeshuru
}}{\FT{Kula ku te ku ɗa n Isaraila.}}},

\par }{\QB a̱yi na u tsu uta̱ gaɗi adama na u ɓa̱nka̱ ɗa̱,

\par }{\QB a̱yi na u tsu uta̱ gaɗi n tsugbayin ci ni.


\par }{\Q \VS{27}Ka̱shile ku Uba̱nga̱ri a̱yi ɗa ubuta̱ wi ida̱shi u nu,

\par }{\QB kpamu utsura u babu uteku u ni wi ta̱ a̱ kuɓa̱nka̱ wu,

\par }{\Q wi ta̱ o kulokoko wu irala i nu,

\par }{\QB ka̱ta̱ u dana, <Unai le.>


\par }{\Q \VS{28}Uteku tsu nampa tsu ɗa uma a Isaraila a̱ kuda̱sa̱ngu m ma̱ta̱na̱,

\par }{\QB ka̱ta̱ tsukaya ci Yakubu ci ciya̱ ukanji,

\par }{\Q a iɗika i na yi n ishina m ma̱kya̱n ma savu,

\par }{\QB a̱ ubuta̱ u na gaɗi u tsu matsa ciza.


\par }{\Q \VS{29}Una̱singai u ɗa, a̱ɗa̱ aza Isaraila

\par }{\QB yayi wi tsu ɗa̱,

\par }{\QB a̱ɗa̱ uma a na Vuzavaguɗu wi isai?

\par }{\Q A̱yi ɗa ma̱ra̱ga̱ ma̱ ɗa̱ n ka̱ɓa̱nki ka̱ ɗa̱,

\par }{\QB n kotokobi ka tsugbayin ka̱ ni.

\par }{\Q Irala i ɗa̱ yi ta̱ a kukuɗa̱nku ɗa̱,

\par }{\QB ka̱ta̱ a̱ɗa̱ i dasa le.>>




\par }\Chap{34}{\SH Ukpa̱ u Musa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa Musa u ɗa̱nga̱i a uɓon u Mowabu ɗa u kumbai Kusan ku Nebo, a gaɗi vu Pisiga n upashi u Jeriko. Ɗa Vuzavaguɗu u yotsonki ni iɗika ya ra̱ka̱, punu a Giliyadu ali a kubana u Dan,

\VS{2}n Nafutali ra̱ka̱, n iɗika i Ifirayimu koɓolo m Manasa, n iɗika ra̱ka̱ ya aza a Yahuda i na yi a uɓon u Mala me Mere a̱ ka̱livi,

\VS{3}n Negebu n ka̱ra̱ ka Jeriko, a̱ likuci yi nɗanga i dabino, ali a kuyawa Zora.

\VS{4}Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai Musa, <<Nava ɗaɗa iɗika i na n yaꞋin uzuwakpani n akucina n Ibirahi, Ishaku n Yakubu ana n danai, <Mi ta̱ e kuneke i ɗa ntsukaya n ɗa̱.> N ka̱sukpa̱ wu ta̱ ve ene n a̱shi a̱ nu, ama avu va kupasa ka̱ta̱ vu uwa punu a iɗika ya ba.>>

\VS{5}Ɗa Musa kagbashi ka Vuzavaguɗu u kuwa̱i lo a iɗika i Mowabu, uteku tsu na Vuzavaguɗu u danai.

\VS{6}Ɗa Vuzavaguɗu u ciɗa̱ngi ni a̱ ka̱ra̱ ki iɗika i Mowabu, a kindana Betu-peyo, ama ali n gogo na babu vuza a na u yevei uɓon u na kasaun ka ki.

\VS{7}Musa wi ta̱ n a̱ya̱ amangatawun n kamanga (120) n wuma kafu u kuwa̱. Ama a̱shi a̱ ni a̱ yimba̱na̱ ba, ko utsura u ni u jebe.

\VS{8}Ɗa aza a Isaraila a̱ shiꞋika̱i ukpaꞋa̱ u Musa punu a̱ ka̱ra̱ ka Mowabu ali ayin kamangankupa, ali sai makyan ma na o kotsoi kpalu ka.


\par }{\PP \VS{9}Gogo na Jesuwa maku ma Nun wi ta̱ tukpa n ayinviki e kuyeve, adama a na Musa u zuwaka yi ta̱ kukiye a kaci. Ɗa aza a Isaraila a panakai ni ɗa kpamu o tonoi ili i na Vuzavaguɗu u danai Musa.

\VS{10}N ayin a ɗe, o doku a̱ ciya̱ keneki ka na ki lo a Isaraila tsu Musa, vuza na Vuzavaguɗu u yevei a̱shi n a̱shi ba.

\VS{11}Babu keneki ka na ka yaꞋin ili i mereve i na Vuzavaguɗu u suki ni u yaꞋan a Masar, n u FiriꞋauna, n aza a ulinga u ni, n iɗika i ni dem.

\VS{12}Babu kpamu keneki ka na ka fuɗai ka yaꞋin ili i mereve i wovon tsu na Musa u yaꞋin a̱ a̱shi a aza a Isaraila.

\par }