\NormalFont\ShortTitle{1 Ngono}

{\MT 1 Ngono



\par }\ChapOne{1}{\SH Tsukutsa tsu Dawuda
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ana Dawuda mogono u kutsai, wana ɗai a̱ya̱ a̱ ni a bana daꞋin, u tsu pana shen-shen ba ko a pala yi baci.

\VS{2}Ɗa agbashi a̱ ni a danai ni, <<YaꞋan tsu la̱nsa̱ka̱ wu maku me mekere ma na ma̱ kula̱na̱ wu, wi ta̱ a kuvaku ɗevu n avu adama a na u yaꞋan wu shen-shen.>>


\par }{\PP \VS{3}A̱ la̱nsa̱i mekere ma singai punu a iɗika yi Isaraila, ɗa a̱ ciya̱i Abishagu vuza va aza a Shunemu, ɗa a̱ tuka̱i ni u mogono.

\VS{4}Maku me mekere ma ma gaꞋan ta̱ ka̱u, kpamu u la̱na̱i mogono ma mayin n u yaꞋankai ni ulinga, ama mogono ma ma vaku n a̱yi ba.


\par }{\SH Adonija u bonokoi ka̱ci ka̱ ni mogono
\par }
{\PP \VS{5}Adonija kolobo ka na Hagitu u matsakai Dawuda, u lapai ma̱ka̱nga̱ ma̱ ni n a̱ra̱ɗi ɗa u danai, <<Mi ta̱ o kokpo mogono,>> ɗa u la̱nsa̱ka̱i ka̱ci ka̱ ni ekeke o odoku n akumbi o odoku a koɓolo n uma amangerenkupa, adama a na a laza kelime ka̱ ni.

\VS{6}Esheku a̱ ni a saꞋwa kuɓarangu yi ko ecei yi, <<Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi a kuyaꞋan ili tsu nam pa?>> Wi ta̱ n tsuloboi, a̱yi ɗa wi o kutono Abusalom.


\par }{\PP \VS{7}Adonija u yaꞋin kadanshi n Jowabu kolobo ka Zeruya n Abiyata ganu. Ɗa a̱ ɓa̱nka̱i ni.

\VS{8}Ama Zadoku ganu, m Benaya kolobo ka Jehoyida, n Natan keneki n Shimeyi n Reyi koɓolo n aza a kindi a makara a Dawuda a iwain kutono Adonija.


\par }{\PP \VS{9}Ɗaɗa Adonija u banai a katali ka Zoheletu ɗevu m meyenike ma Eni-rogelu, a̱ ubuta̱ u na u yaꞋin alyuka m mokyon, n kanaka, koɓolo ni ndendem n na n cuwa̱i mayin. U banuki aza a̱ ni ra̱ka̱, muku n yoku m mogono Dawuda, koɓolo nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n mogono e le na a̱ uta̱i a Yahuda.

\VS{10}Ama u banuku Natan keneki ko Benaya, ko aza a kindi a makara, ko Sulemanu mokoshi ma̱ ni ba.


\par }{\PP \VS{11}Ɗa Natan u danai Betusheba a̱na̱ku e Sulemanu, <<Vu pana ta̱ a na Adonija kolobo ka Hagitu ko okpoi mogono babu uyevi u vuzagbayin vu tsu Dawuda?

\VS{12}Gogo na nahannai ta̱wa̱, yaꞋan n neke wu odoki, ciya̱ vi isa wuma u nu koɓolo n wuma u maku ma̱ nu Sulemanu.

\VS{13}Bana gogoꞋo u Dawuda mogono, ka̱ta̱ vu dana yi, <Vuzagbayin vu va̱ mogono, vi yaꞋan akucina vu danai, <<Sulemanu kolobo ka̱ va̱ wi ta̱ o ku okpo vuza na u kuka̱na̱ka̱ wu tsugono ba? Ka̱ta̱ u da̱sa̱ngu a kakuba ka̱ nu>>? Yiɗa̱i i zuwai ɗa Adonija wo okpoi mogono?>

\VS{14}Ayin a na avu biꞋi a kadanshi m mogono ma, mi ta̱ a kuꞋuwa punu ka̱ta̱ n doku n danai yi ili i na vu danai va mayun ɗa.>>


\par }{\PP \VS{15}Ɗa Betusheba u banai u cinai mogono a̱ kunu ku kasa ku ni, a̱ ubuta̱ u na Abishagu vuza va aza a Shunemu wi a̱ kula̱na̱ yi.

\VS{16}Ɗa Betusheba u kuɗa̱ngi e kelime ko mogono, ɗa mogono ma danai, <<Yiɗa̱i vi cigai?>>


\par }{\PP \VS{17}U danai ni, <<Vuzagbayin vu va̱, avu a̱ ka̱ci ka̱ nu vu kucinaka mu ta̱ mpa kagbashi ka̱ nu n kula ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu. <Maku ma̱ va̱ Sulemanu a̱yi ɗa vuza na u kuka̱na̱ka̱ mu tsugono, a̱yi ɗa u kuda̱sa̱ngu a kakuba ka̱ va̱.>

\VS{18}Ama gogo na Adonija wo okpo ta̱ mogono, avu vuzagbayin vu va̱ mogono vu yeve n kaꞋa ba.

\VS{19}U yaꞋin alyuka n anaka ni ndendem mu ucuwi ni nkyon ma̱ a̱bunda̱i, ɗa kpamu u banuki muku mu ngono dem. Koɓolo n Abiyata ganu, n Jowabu vuza kelime vo osoji, ama u banuku kagbashi ka̱ nu Sulemanu ba.

\VS{20}Gogo na vuzagbayin vu va̱ mogono, aza a Isaraila ra̱ka̱ i ta̱ a ku vana wu, vu dana le yayi vuza na u kuda̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono ka vuzagbayin vu va̱ mogono.

\VS{21}Ta baci nannai ba, ayin a na baci vuzagbayin u bankai anan koko a̱ ni n kiya, i ta̱ o kubonoko mu m maku ma̱ va̱ Sulemanu aza a unushi.>>


\par }{\PP \VS{22}Ayin a na a̱yi biꞋi a kadanshi m mogono ma, ɗa Natan keneki u uwai punu.

\VS{23}Ɗa a danai mogono, <<Natan keneki wi ta̱ na.>> A ayin a na u uwai u mogono wa, u kuɗa̱ngi e kelime ko mogono ma n a̱shi a̱ ni uza̱liki.


\par }{\PP \VS{24}Ɗa Natan va u danai, <<Vuzagbayin vu va̱ mogono, vu dana ta̱ <Adonija ɗa u kuta̱wa̱ wa ku isa ka wu tsugono tsa, ka̱ta̱ u da̱sa̱ngu a kakuba ka̱ nu>?

\VS{25}Adama a na anana va u bana ta̱ ɗe u yaꞋan lyuka n anaka ni ndendem mu ucuwi koɓolo ni nkyon ma̱ a̱bunda̱i. Ɗa kpamu u banuki muku mu ngono ra̱ka̱, aza e kelime o osoji koɓolo n Abiyata ganu. Gogo na i ta̱ ɗe a kulyaꞋa n o soꞋi koɓolo n a̱yi n a danai, <Wuma u nu u geshe mogono Adonija.>

\VS{26}Ama mpa kagbashi ka̱ nu, n Zadoku ganu, m Benaya kolobo ka Jehoyida, n kagbashi ka̱ nu Sulemanu u banuku tsu ba.

\VS{27}Vuzagbayin vu va̱ mogono, mayun ɗa ili i na yi a̱ kugita̱ na va n uyevi u nu ɗa? Kpamu vu dana vuza te vu tsu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ agbashi a̱ nu ko yayi u kuda̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono ka̱ nu ba?>>


\par }{\SH Sulemanu wo okpoi mogono
\par }
{\PP \VS{28}Ɗa Dawuda mogono u danai, <<Ɗekekei mu Betusheba.>> Ɗa u ta̱wa̱i a̱ ubuta̱ u mogono shamgbai e kelime ka̱ ni.


\par }{\PP \VS{29}Ɗa mogono ma ma yaꞋin akucina u danai, <<Vuzavaguɗu wi baci n wuma, a̱yi na wi isai mu a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci dem,

\VS{30}anana mi ta̱ a kushatangu akucina a na n yaꞋankai nu n kula ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, n danai, <Sulemanu maku ma̱ nu a̱yi ɗa u ku isa ka mu tsugono, a̱yi ɗa u kuda̱sa̱ngu a kakuba ka̱ va̱ a̱ ubuta̱ u na mpa mi ishi,> ta tana mi a kuyaꞋan nannai anana.>>


\par }{\PP \VS{31}Ɗa Betusheba u kuɗa̱ngi u za̱lika̱i a̱shi a̱ ni e kelime ko mogono, ɗa u danai, <<YaꞋan wuma u vuzagbayin vu va̱ mogono u geshe ali ayin babu uteku.>>


\par }{\PP \VS{32}Ɗa mogono Dawuda u danai, <<Ɗekekei mu Zadoku ganu, n Natan keneki, koɓolo m Benaya maku ma Jehoyida.>>Ana a̱ ta̱wa̱i a̱ ubuta̱ u mogono,

\VS{33}ɗa u danai le, <<Ɗikai agbashi a vuzagbayin a̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i kumbaka Sulemanu maku ma̱ va̱ a o kodoku i banka yi a Gihon.

\VS{34}A̱ ubuta̱ wa ɗe ka̱ta̱ i zuwa Zadoku ganu n Natan keneki e erengi yi wo okpo mogono ma aza a Isaraila. I lika̱ vushari i dana, <Wuma u nu u geshe mogono Sulemanu.>

\VS{35}Ka̱ta̱ i ta̱wa̱ n a̱yi, a̱yi ɗa u kuda̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono ka̱ va̱. Adama a na wi ta̱ o kokpo mogono a̱ una̱ u va̱, kpamu n zuwa yi ta̱ u lyaꞋa tsugono ci Isaraila n Yahuda.>>


\par }{\PP \VS{36}Ɗa Benaya kolobo ka Jehoyida kushuki mogono u danai, <<Tananai, yaꞋan Vuzavaguɗu Ka̱shile ka vuzagbayin vu va̱ mogono u zuwa nannai va u yaꞋan.

\VS{37}Tsu na Vuzavaguɗu u yongoi koɓolo n vuzagbayin vu va̱ mogono, yaꞋan u tono n Sulemanu nannai u zuwa tsugono ci ni tsu tsurakpa ali tsu laꞋa tsu vuzagbayin vu va̱ mogono Dawuda.>>


\par }{\PP \VS{38}Ɗa Zadoku ganu n Natan keneki, m Benaya kolobo ka Jehoyida, koɓolo n aza a kindi ku mogono, aza e Keritiya n aza a Peletiya, a banai a kumbakai Sulemanu o kodoku ko mogono Dawuda, ɗa o soki ni a kubana a Gihon.

\VS{39}Ta ɗe Zadoku ganu u ɗikai kavana ka maniꞋin, punu a̱ ma̱va̱li ɗa wu erengi Sulemanu. Ɗa a̱ lika̱i vushari, ɗa uma a dem a danai, <<Wuma u nu u geshe avu mogono Sulemanu.>>

\VS{40}Ɗa uma ra̱ka̱ o tonoi ni ɗe a kubana, n a̱ lika̱i ishari n a yaꞋin ma̱za̱nga̱ ma gbayin ma na ali iɗika i jengeɗei adama a kacaꞋa ka nanlo.


\par }{\PP \VS{41}Adonija n omoci a na i ɗe koɓolo n a̱yi dem a panai kacaꞋa ka nanlo a makyan ma na i o kukotso ka̱ɗiva̱ ke le. Ana Jowabu u panai ciliki ci ishari tsu nanlo ɗa we ecei, <<KacaꞋa ka̱ yiɗa̱i tamkpamu ki ɗe a̱ likuci nannai?>>


\par }{\PP \VS{42}A̱yi biꞋi a̱ ka̱tsuma̱ ka kadanshi, ɗa Janata kolobo ka Abiyata ganu u yawai. Ɗa Adonija u danai, <<Uwa asuvu, vuma vu usuɓi n yeve ta̱ vu tuka̱ ta̱ n arabali a singai.>>

\VS{43}Janata wu ushuki Adonija u danai, <<Ta nannai ba, vuzagbayin vu tsu mogono Dawuda u zuwa ta̱ Sulemanu wo okpoi mogono.

\VS{44}Ɗa mogono ma zuwai Zadoku ganu n Natan keneki m Benaya kolobo ka Jehoyida, n aza a Keritiya koɓolo n aza a Peletiya. A kumbakai Sulemanu o kodoku ko mogono,

\VS{45}ɗa Zadoku ganu n Natan keneki erengi ni a Gihon adama a na wo okpo mogono. Ɗa a̱ gita̱i ɗe ma̱za̱nga̱ a kubana, ali ɗa likuci feu yu ushuki m ma̱za̱nga̱ ma. Na lo ɗaɗa kacaꞋa ka na i panai va.

\VS{46}Na lo dem ci na ɗe Sulemanu u da̱sa̱ngu ɗe a kakuba ko tsugono.

\VS{47}Ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ m mogono a̱ ta̱wa̱i kukya̱sa̱ vuzagbayin vu tsu mogono Dawuda ɗa a danai, <YaꞋan Ka̱shile ka̱ nu ka zuwa kula ku Sulemanu ku ciya̱ ucikpi ka̱u ku laꞋa ku nu, ka̱ta̱ kpamu tsugono ci ni tsu laꞋa tsu nu.> Ɗa mogono ma̱ kuɗa̱ngi ma̱ za̱lika̱i a kajiba ka̱ ni,

\VS{48}ɗa u danai, <Ucikpi a kubana u Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka aza a Isaraila, a̱yi na u ka̱sa̱kpa̱i mu me enei vuza na u kuda̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono ka̱ va̱ n a̱shi a̱ va̱ anana.> >>


\par }{\PP \VS{49}Nannai va ɗa u zuwai omoci a Adonija ra̱ka̱ a panai wovon ɗa a̱ ɗa̱nga̱i a lazai yaba dem n uye u ni.

\VS{50}Ama Adonija adama o wovon u Sulemanu u na wi a kupana, ɗa u banai u ka̱na̱i avana a katalikalyuka.

\VS{51}Ɗa a danai Sulemanu, <<Adonija wi ta̱ a kupana wovon u nu, ɗa wi ɗe uka̱ni n avana a katalikalyuka. Nu u danai, <YaꞋan mogono Sulemanu u kucinaka mu anana u dana, wi a kuna kagbashi ka̱ ni n kotokobi ba.> >>

\VS{52}Ɗa Sulemanu wu ushuki, <<U yotsongu baci ka̱ci ka̱ ni a̱yi vuma vu usuɓi ɗa, ko ka̱nji ka kaci ka̱ ni ki o kutoɗo ka̱ta̱ ka̱ yikpa̱ a iɗika ba, ama a̱ ka̱na̱ yi baci n kagbanigbani, wi ta̱ a̱ kukuwa̱.>>

\VS{53}Ɗa mogono Sulemanu u suki uma, a̱ cipa̱ka̱i ni ɗe a katalikalyuka ka ɗa a̱ tuka̱i ni. Ɗa Adonija u ta̱wa̱i u kuɗa̱ngi e kelime ko mogono Sulemanu, ɗa Sulemanu u danai, <<Bono a kpaꞋa ku nu.>>




\par }\Chap{2}{\SH Kadanshi ko odoki ka Dawuda a kubana u Sulemanu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ana ayin a̱ ukpa̱ a mogono Dawuda a yawai ɗevu, ɗa u nekei maku ma̱ ni Sulemanu kadanshi.

\VS{2}<<Mi ta̱ ɗevu a na ma̱ ka̱sa̱kpa̱ aduniyan a nampa tsu na yaba dem u ku ka̱sukpa̱ a ɗa, yaꞋan utsura u ka̱ɗu, ka̱ta̱ vi yaꞋan tsu maku ma vali,

\VS{3}vu yaꞋan ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu ka danai nu vi yaꞋan, vi yaꞋan nwalu a uye u ni, vu tono wila̱ u ni n kadanshi ka̱ ni, n ili i kutono i ni tsu na i ɗa yi punu uɗani a katagarda ka̱ wila̱ u Musa, adama a na vu ciya̱ ulyaꞋi u kelime a ili i na vi a kuyaꞋan dem n ko teɗai baci vu banai,

\VS{4}Adama a na Vuzavaguɗu u shatangu uzuwakpani u na u yaꞋankai mu, u danai, <Ntsukaya n nu a zuka baci uteku u na i o kuyongo, ɗa kpamu o yongoi mayin n uneki wa̱ a̱ɗu n wuma u le a̱ kuta̱wa̱ wa̱ a̱ va̱, vi a̱ kukpa̱ɗa̱ kuciya̱ vuza na u kuda̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono ka aza a Isaraila ba.>


\par }{\PP \VS{5}<<Gogo na avu a̱ ka̱ci ka̱ nu vi yeve ta̱ ili i na Jowabu kolobo ka Zeruya ka yaꞋankai mu, tsu na u yaꞋin kagbanigbani wu unai aza e kelime e re a osoji a Isaraila, Abuna maku me Neru n Amasa maku ma Jeta. Wu unai le ɗa u lolotongi mpasa n le adanshi ayin o kuvon a ɗa. Ɗa u surai mpasa ma a kaɗambura ka na ki a̱ kukyun ku ni koɓolo n ataka e ene a̱ ni, ɗa mi atakaci adama a kagbanigbani ka na u yaꞋin.

\VS{6}Takacikai ni tsu kuyeve ku ɗa, ama ka̱ta̱ vu ka̱sa̱kpa̱ yi u kutsa ali u bana ukpa̱ u ma̱ta̱na̱ ba.

\VS{7}Ama yotsongu ucigi a kubana u muku n Bazila vuza va aza a Giliyadu, ka̱ta̱ feu a yaꞋan a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na a kulyaꞋa a kapara ke te n avu. A shamkpa mu ta̱ a ayin a na n sumai a̱ ubuta̱ u vuza nu Abusalom.

\VS{8}Ka̱ta̱ kpamu vi ciɓa, vi ta̱ koɓolo n Shimeyi kolobo ka Gera vuza va aza a Bayami na ɗe a Bahurim, a̱yi ɗa u yaꞋankai mu una̱wuya a kanna ka na m banai a Mahanayim. Ana u ta̱wa̱i ku cina mu a̱ Urudu, ɗa n kucinakai ni n Vuzavaguɗu n danai, <Mi a ku una wu n kotokobi ba.>

\VS{9}Ama gogo na ka̱ta̱ vi ɗika yi tsu vuza vu babu unushi ba. Avu vuza vu ugboji ɗa vi, vi yeve ta̱ tsu na va kuyaꞋan n a̱yi, Tecengu yi a kasaun u laza.>>


\par }{\PP \VS{10}Ɗa Dawuda u bankai ukpisa̱, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Dawuda.

\VS{11}U lyaꞋa ta̱ tsugono ci Isaraila ali a̱ya̱ amangere, wa aza a Heburon a̱ya̱ e cindere, n Urushelima a̱ya̱ kamangankupa n a tatsu.

\VS{12}A̱yi Sulemanu u da̱sa̱ngu ta̱ a kakuba ko tsugono ke esheku a̱ ni Dawuda, ɗa tsugono ci ni tana ci shamgbai n utsura.


\par }{\SH Tsugono tsu Sulemanu ci shamgba ta̱ mayin
\par }
{\PP \VS{13}Kanna ko yoku Adonija kolobo ka Hagitu ka banai u Betusheba a̱na̱ku e Sulemanu. Ɗa Betusheba we ecei ni, <<Vu ta̱wa̱ ta̱ ma̱ta̱na̱?>>

\par }{\PP Ɗa wu ushuki u danai, <<E, m ma̱ta̱na̱ maꞋa n ta̱wa̱i.>>

\VS{14}Ɗa u danai, <<N ta̱wa̱ ta̱ adama a na n tonuko wu ili i yoku.>>

\par }{\PP Ɗa Betusheba u danai, <<Dansa i ɗa.>>


\par }{\PP \VS{15}U danai, <<Tsu na vu yevei, tsugono tsa tsu va̱ tsu ɗa ci ishi. Aza a Isaraila ra̱ka̱ ishi ta̱ a kinda mu tsu mogono me le. Ama ɗa ili i sabaꞋi, tsugono tsa tsu bonoi u vangu va̱, adama a na tsu ɗa tsu uta̱ ta̱ a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu.

\VS{16}Gogo na mi ta̱ n ili i te i na mi a kuciga kufolono wu. Ka̱ta̱ vu sa̱nka̱ mu i ɗa ba.>>

\par }{\PP Ɗa Betusheba u danai, <<YaꞋan ufolu u nu.>>


\par }{\PP \VS{17}Ɗa u lyaꞋi kelime, <<Folono mogono Sulemanu u neke mu Abishagu mekere ma aza a Shunema mo okpo vuka vu va̱, n yeve ta̱ wa kuꞋiwan ufolu u nu ba.>>


\par }{\PP \VS{18}Ɗa Betusheba u danai, <<U gaꞋan ta̱, mi ta̱ a kuyaꞋanka mogono kadanshi adama a̱ nu.>>


\par }{\PP \VS{19}Ana Betusheba u banai u mogono Sulemanu kuyaꞋanka yi kadanshi ka Adonija. Ɗa mogono ma̱ ɗa̱nga̱i adama a na u gasa n a̱yi, ɗa u kuɗa̱nki a̱na̱ku a, ɗa yevei u bonoi u da̱sa̱ngi a kakuba ko tsugono ka̱ ni. Ɗa u zuwai a̱ tuka̱i a̱na̱ku a̱ ni n kakuba, ɗa u da̱sa̱ngi e kukiye ku usingai ku mogono ka.


\par }{\PP \VS{20}Ɗa u danai, <<Mi ta̱ n ili i te i na mi a kuciga kufolono wu, ka̱ta̱ vu sa̱nka̱ mu i ɗa ba.>> Ɗa mogono mu ushuki ni u danai, <<Dana i na vu cigai a̱na̱ku a̱ va̱, mi a̱ kusa̱nka̱ wu i ɗa ba.>>

\VS{21}Ɗa u danai, <<Neke Adonija mokoshi ma̱ nu mekere ma na e ci ɗeke Abishagu vuza va aza a Shunama wo okpo yi vuka.>>


\par }{\PP \VS{22}Ɗa mogono Sulemanu wu ushuki a̱na̱ku a̱ ni u danai, <<Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu folonoko yi Adonija Abishagu mekere ma vuza va aza a Shunama? Tsugono tsu ɗa wi ishi ugaꞋin vu kufolonoko yi, a̱yi mokoshi ma̱ va̱ maꞋa, wi ta̱ feu koɓolo n ganu Abiyata, n Jowabu maku ma Zeruya.>>


\par }{\PP \VS{23}Ɗa Sulemanu mogono u kucinai n kula ku Vuzavaguɗu u danai, <<YaꞋan Ka̱shile ka una mu, ufolu u nampa u ronoko baci Adonija ukpa̱ ba.

\VS{24}Vuzavaguɗu wi baci de n wuma, a̱yi na u yaꞋin mu ɗa u zuwai mu a kakuba ko tsugono ke esheku a̱ va̱ Dawuda, ɗa u zuwai kumaci ku va̱ ko okpoi aza o tsugono tsu na u yaꞋin uzuwakpani, mayun ɗa a una Adonija anana.>>

\VS{25}Ɗa Sulemanu mogono u zuwai Benaya kolobo ka Jehoyida u banai u wu unai Adonija.


\par }{\PP \VS{26}Ɗa mogono ma danai Abiyata ganu, <<Bono a iɗika i nu a Anato, u yotso ta̱ vu kuwa̱. Ama mpa mi a ku una wu gogo na ba, adama a na vi ɗika ta̱ akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu Ka̱shile e kelime ka esheku a̱ va̱ Dawuda, n adama a na vu takacikai n esheku a̱ va̱ a ayin a na wi a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci.>>

\VS{27}Ɗa Sulemanu mogono u takpai Abiyata a ulinga u tsuganu tsu Vuzavaguɗu, nannai ɗa wo okpoi ushatangi u kadanshi ka Vuzavaguɗu ka na u yaꞋin a Shilo ku ukuna u kpaꞋa ku Eli.


\par }{\PP \VS{28}Ana arabali a nan lo a yawai u Jowabu a̱yi na u ɓa̱nka̱i Adonija, ama u ɓa̱nka̱ Abusalom ba. Ɗa u sumai u banai a̱ ma̱va̱li ma Vuzavaguɗu ɗa u ka̱na̱i avana a katalikalyuka.

\VS{29}Ana a danai Sulemanu mogono, <<Jowabu u suma ta̱ u uwai a̱ ma̱va̱li ma Vuzavaguɗu a̱yi ɗa ɗe paki n katalikalyuka.>> Ɗa Sulemanu u suki Benaya kolobo ka Jehoyida, u danai,<<Bana, vu una yi.>>


\par }{\PP \VS{30}Ɗa Benaya u uwai a̱ ma̱va̱li ma Vuzavaguɗu ɗa u danai Jowabu, <<Mogono ma dana ta̱, <Vu uta̱ punu.> >> Ama ɗa wu ushuki, <<A̱Ꞌa̱, ta n kukuwa̱ punu na.>> Ɗa Benaya u banai u tonokoi mogono u danai, <<Ili i na Jowabu u dansai.>>

\VS{31}Ɗa mogono ma danai Benaya, <<YaꞋan tsu na u danai, una yi ka̱ta̱ vu ciɗa̱ngu yi, ta va kutakpaka mu nshinda̱ koɓolo m kpaꞋa ke esheku a̱ va̱ adama a mpasa ma aza a babu unushi, a na Jowabu unai.

\VS{32}Vuzavaguɗu wi ta̱ a kutsupa yi adama a mpasa n na u tsuwa̱in, babu uyevi we esheku a̱ va̱ Dawuda u unai uma e re a na a laꞋi ni usuɓi n kotokobi. Uma a nan lo ele ɗa Abuna kolobo ke Neru, kovonshi ko osoji a aza a Isaraila, n Amasa kolobo ka Jeta, kovonshi ko osoji a aza a Yahuda aza a na a laꞋi ni n usuɓi n kasingai.

\VS{33}YaꞋan unushi wu mpasa n le m bono a kaci ka Jowabu nu ntsukaya n ni dem ali uteku n uteku. Ama u Dawuda nu ntsukaya n ni, m kpaꞋa ku ni ali n kakuba ko tsugono ka̱ ni, yaꞋan ma̱ta̱na̱ ma Vuzavaguɗu mo yongo punu ali ayin babu uteku.>>


\par }{\PP \VS{34}Ɗa Benaya kolobo ka Jehoyida ka banai ɗa u lapai Jowabu ɗa wu unai ni, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a iɗika i ni a kakamba.

\VS{35}Ɗa mogono ma zuwai Benaya koloɓo ka Jehoyida wo okpo vuza kelime vo osoji a̱ una̱ u Jowabu. Ɗa kpamu u doku u zuwai Zadoku wo okpoi ganu a̱ una̱ u Abiyata.


\par }{\PP \VS{36}Ɗa mogono ma̱ suki e ɗekei Shimeyi ɗa u danai ni, <<MaꞋaka ka̱ci ka̱ nu kpaꞋa a Urushelima ka̱ta̱ vu da̱sa̱ngu ɗe, ama ka̱ta̱ vu bana a̱ ubuta̱ u yoku ba.

\VS{37}Kanna ka na baci vu uta̱i ɗa vu pasai ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Kidiron, yeve mayun vi ta̱ a̱ kukuwa̱. Mpasa n nu mi ta̱ o kubono a kaci ka̱ nu.>>


\par }{\PP \VS{38}Ɗa Shimeyi u danai mogono ma, <<Ili i na vu dansai va i gaꞋan ta̱, tsu na vuzagbayin vu va̱ mogono ma danai, nannai ɗa kagbashi ka̱ nu ka kuyaꞋan.>> Ɗaɗa Shimeyi u yongoi a Urushelima ali ayin n a̱bunda̱i.


\par }{\PP \VS{39}Ama ana a̱ya̱ a tatsu a lazai, ɗa agbashi e re a Shimeyi a sumai o bonoi u Akishu kolobo ka Maka mogono ma Gatu. Ɗa a danai Shimeyi, <<La̱na̱ agbashi a̱ nu a suma ta̱ o bono a Gatu.>>

\VS{40}Nannai, ɗa u lapulai ida̱sa̱mkpa̱tsu i majaki i ni, ɗa u banai u Akishu na ɗe a Gatu a̱ kula̱nsa̱ agbashi a̱ ni. Ɗa Shimeyi u lazai u banai u ɗikai agbashi a a Gatu ɗa u tuka̱i.


\par }{\PP \VS{41}Ana Sulemanu u panai a na Shimeyi wu uta̱i a Urushelima ɗa u banai a Gatu ali ɗa u bonoi,

\VS{42}ɗa mogono me ɗekei Shimeyi ɗa ma danai ni, <<Mpa n zuwa vu kucina n Vuzavaguɗu ba ɗa kpamu n dansukai nu, n danai nu, <Kanna ka na baci vu banai a̱ ubuta̱ u yoku kpamu, vi yeve vi ta̱ a̱ ku kuwa̱>? A ayin a nanlo a ɗa vu danai mu, <Ili i na vu dansai i gaꞋan ta̱, mi ta̱ o kutono i ɗa.>

\VS{43}Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu kpa̱ɗa̱i kuɓa̱na̱ akucina a na vi yaꞋin n Vuzavaguɗu, n wila̱ una mpa n nekei nu?>>


\par }{\PP \VS{44}Ɗa mogono ma danai feu Shimeyi, <<Vi yeve ta̱ mayin a̱ ka̱ɗu ka̱ nu ili i gbani-gbani i na vi yaꞋankai esheku a̱ va̱ Dawuda. Gogo na Vuzavaguɗu wi ta̱ a kutsupa wu adama a kawuya ka na vi yaꞋin

\VS{45}Ama Sulemanu mogono wi ta̱ a̱ kuciya̱ una̱singai, ka̱ta̱ kakuba ko tsugono ka Dawuda ko yongo ufoɓi mayin e kelime ka Vuzavaguɗu ali ayin babu uteku.>>


\par }{\PP \VS{46}Ɗa Sulemanu mogono u zuwai Benaya kolobo ka Jehoyida, ɗa u banai u lapai Shimeyi ali u kuwa̱i. Ɗa tsugono tsa ci shamgbai e ekiye e Sulemanu mayin.




\par }\Chap{3}{\SH Sulemanu u folonoi kuyeve
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sulemanu u la̱nsa̱i kuyaꞋan ida̱shi i ma̱ta̱na̱ n FiriꞋauna mogono ma Masar, ɗa u zuwai mekere ma̱ ni. U ta̱wa̱i m maꞋa a̱ likuci i Dawuda ali sai a ayin a na u kotsoi kumaꞋa kefeku ko tsugono ka̱ ni n A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu, koɓolo m mashilya ma na ma̱ ka̱ra̱Ꞌi Urushelima.

\VS{2}A ayin a nanlo uma o yongo ta̱ a kuyaꞋan alyuka a̱ nva̱li n yoku kau, adama a na ka̱ta̱ a maꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin n kula ku Vuzavaguɗu ba.

\VS{3}Sulemanu u yotsongi ucigi u ni a kubana u Vuzavaguɗu a kuwalaka tsu na esheku a̱ ni Dawuda u yaꞋin. Ama u yaꞋan ta̱ alyuka n kuneꞋe n ili i ma̱gula̱ni a̱ nva̱li.


\par }{\PP \VS{4}Ɗa mogono ma banai a Gibiyon ciya̱ u yaꞋan alyuka, adama a na ɗaɗa ma̱va̱li ma na ma laꞋi nu bgayin. Sulemanu u yaꞋin alyuka o kusongu ka̱kpa̱n (1,000) a katalikalyuka ka nanlo.

\VS{5}N kayin ka nanlo ɗa Vuzavaguɗu u ta̱wa̱i u Sulemanu tsa alatani ɗe a Gibiyon, u danai ni, <<Folono ili i na vi cigai n neke wu.>>


\par }{\PP \VS{6}Ɗa Sulemanu wu ushuki u danai, <<Vu yotsongu ta̱ ugaꞋin n ucigi u gbayin u na wi kugisanku ba, a kubana u kagbashi ka̱ nu Dawuda esheku a̱ va̱, adama a na u yongo ta̱ n avu n uneki u ka̱ɗu, koɓolo kpamu n usuɓi, n ka̱ɗu ka singai. Ɗa vu lyaꞋi kelime n kuyotsongu yi ucigi u gbayin u nampa u na wi kugisanku ba, ali ɗa vi nekei ni kolobo adama a na ka̱ da̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono ka̱ ni a ayin a nampa.

\VS{7}Gogo na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱, vu zuwa ta̱ kagbashi ka̱ nu kokpoi mogono a una̱ we esheku a̱ va̱ Dawuda. Ama mpa maku me kenu maꞋa mi, n yeve tsu na n kutono n ulinga u tsugono u va̱ ba.

\VS{8}Mpa kagbashi ka̱ nu ka na e mere ma uma a na vu zagbai, i ta̱ n ka̱bunda̱i ka na ka laꞋi kukece.

\VS{9}A dama nanai neke kagbashi ka̱ nu kuyeve, adama a na u fuɗa u yaꞋanka uma a̱ nu a fada a singai, ka̱ta̱ kpamu u fuɗa u pece i singai n i gbani-gbani. Adama na yayi vuza vu na wa kufuɗa kutono n uma a̱bunda̱i a nampa?>>


\par }{\PP \VS{10}Vuzavaguɗu u panai uyoꞋo a na Sulemanu we ecei ili i nampa.

\VS{11}Ɗa Ka̱shile ka danai ni, <<Adama a na ve ece ta̱ ili i nampa, vu kpa̱ɗa̱i keceke ka̱ci ka̱ nu wuma wu ugaɗi, ko uciyi, ko adama a na irala i nu i kuwa̱, ama vu ecekei ka̱ci ka̱ nu kuyeve adama a na vu fuɗa vi sheshe i na yi i singai,

\VS{12}mi ta̱ e kuneke wu ili i na vu folonoi. Mi ta̱ e kuneke wu kuyeve n kufuɗa kusheshe i na yi i singai, ku na ka̱ta̱ vuza u saꞋwai kuciya̱ ba, kpamu i o kudoku feu kuciya̱ vuza nannai ba.

\VS{13}Mi ta̱ e kuneke wu feu ili i na vu ecei ba, ɗaɗa uciyi n tsugbayin, adama a na a ayin a wuma u nu dem a̱ kpa̱ɗa̱ kuciya̱ mogono ma na a kugisanku n avu.

\VS{14}Vu wala baci a uye u va̱, ɗa kpamu vu tonoi wila̱ u va̱ n kadanshi ka̱ va̱, tsu na esheku Dawuda u yaꞋin, mi ta̱ o kudoku wu wuma wu ugaɗi.>>

\VS{15}Ɗa Sulemanu u jimgbai, ɗa u yevei a na alatani a ɗa yi.

\par }{\PP U bonoi a Urushelima ɗa u banai e kelime ka akpati vu uzuwakpani u Vuzavaguɗu ɗa u yaꞋin alyuka o kusongu koɓolo n kuneꞋe ku ma̱ta̱na̱. Ɗa u yaꞋin ka̱ɗiva̱ adama a agbashi a̱ ni ra̱ka̱.


\par }{\SH Afada a̱ usuɓi
\par }
{\PP \VS{16}Kanna ko yoku ɗa ashakanlai e re a̱ ta̱wa̱i a̱ ubuta̱ u mogono ɗa shamgbai kelime ka̱ ni.

\VS{17}Vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ke le u danai, <<Vuzagbayin vu va̱, mpa n vuka vu nampa ci ta̱ o kuyongo a kpaꞋa ku te. M matsai a̱yi punu a kpaꞋa ka koɓolo nu mpa.

\VS{18}A kanna ka tatsu wana ɗai m matsa, ɗa vuka vu nampa va feu u matsai. A̱ tsu ɗa uteku u tsu, vuza yoku wi punu a kpaꞋa ka koɓolo n a̱ tsu ba, sai a̱ tsu aza e re koci.

\VS{19}N kayin ɗa vuka vu nampa vu tsugbai maku ma̱ ni ɗa ma̱ kuwa̱i.

\VS{20}Ana kayin ke pecei ɗa u ɗa̱nga̱i, u ɗikai maku ma̱ va̱ mpa alavu. U vaꞋankai maꞋa wa̱ ni, ɗa u bonoi u zuwakai mu ma̱ ni ma na ma̱ kuwa̱i va a a suvu a̱ va̱.

\VS{21}Ana kayin ka asai, n ɗa̱nga̱i kuneꞋe maku ma̱ va̱ mani ɗa n cinai maꞋa ukpa̱. Ana n la̱na̱i maꞋa mayin, ɗa me enei maku ma na m matsai va ma ɗa ba.>>


\par }{\PP \VS{22}Ama ɗa vuka vu te va vu danai, <<A̱Ꞌa̱, maku ma wuma ma ɗaɗa ma̱ va̱, ma na ma̱ kuwa̱i ma ɗaɗa ma̱ nu.>> Ama vuka vu iyain va vu gbagbalai, <<A̱Ꞌa̱, ma na ma̱ kuwa̱i ma ɗaɗa ma̱ nu, ma wuma ma ɗaɗa ma̱ va̱.>> Nannai ɗa o yongoi a kanananai a̱ ubuta̱ u mogono.


\par }{\PP \VS{23}Ɗa mogono ma danai, <<A̱yi na a kudana, <Maku ma̱ va̱ maꞋa mi n wuma, ma̱ nu maꞋa mi ukpa̱,> a̱yi nan ɗe feu a kudana, <A̱Ꞌa̱, ma̱ nu maꞋa mi ukpa̱, ma̱ va̱ maꞋa mi n wuma.> >>


\par }{\PP \VS{24}Ɗaɗa mogono ma danai, <<Tuka̱i mu n kotokobi.>> Ɗa a̱ tuka̱i mogono n kotokobi.

\VS{25}Ɗa u danai, <<Pecei maku ma wuma ma kure, ka̱ta̱ i neke vuza te kagbati ke te, ke te kpamu i neke vuza i re.>>


\par }{\PP \VS{26}Ɗa vuka vu na maku ma̱ ni mi n wuma wa u danai mogono adama a na wi ta̱ a kupana asuvayali a maku ma̱ ni ma, <<Vuzagbayin vu va̱, neke yi maku ma wuma ma, ka̱ta̱ vu una maꞋa ba.>> Ama vuka vu te va vu danai, <<A̱Ꞌa̱, ko vuza a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ tsu u kuciya̱ maꞋa ba. Pecei maꞋa kure.>>


\par }{\PP \VS{27}Ɗa mogono Sulemanu u kiɗai afada u danai, <<Nekei vuka vi iyain maku ma wuma ma. Ka̱ta̱ yu una maꞋa ba, a̱yi ɗa a̱na̱ku a maku a.>>


\par }{\PP \VS{28}Ana aza a Isaraila ra̱ka̱ a panai afada a na mogono ma ma yaꞋin, ɗa a cikpa yi ni adama a na e ene ta̱ u ciya̱ ta̱ kuyeve n ugboji u kuyaꞋan ka afada asingai a̱ ubuta̱ u Ka̱shile.




\par }\Chap{4}{\SH Aza gbagbaꞋin a ulinga a Sulemanu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sulemanu u lyaꞋa ta̱ tsugono a iɗika yi Isaraila dem,

\VS{2}Na ɗa ula aza a gbagbaꞋin a ulinga a̱ ni,

\par }{\PP Azariya kolobo ka Zadoku a̱yi ɗa ganu,

\VS{3}Elihorefa n Ahija olobo a Shisha, aɗani, Jehoshafatu kolobo ka Ahiludu a̱yi vuza na u tsu u ɗana tsumani,

\VS{4}Benaya kolobo ka Jehoyida a̱yi ɗa kovonshi, Zadoku n Abiyata e le ɗa anan ganu,

\VS{5}Azariya kolobo ka Natan a̱yi ɗa wi a̱ kula̱na̱ aza gbagbain a uɓon. Zabuda kolobo ka Natan, a̱yi ganu ɗa kpamu vuza kuneke mogono odoki.

\VS{6}Ahisharu vuza na wi a̱ kula̱na̱ kefeku ko mogono, Adoniram kolobo ka Abuda a̱yi ɗa wi a̱ kula̱na̱ ulinga u tsugbashi.

\VS{7}Sulemanu wi ta̱ n anan gomuna kupa n e re a̱ kula̱na̱ ubuta̱ kakau a Isaraila dem, ele ɗa kpamu a̱ tsu tuka̱ mogono n ilikulyaꞋa ali n ya aza a kpaꞋa a̱ ni dem. Yaba dem vi le u tsu tuka̱ ta̱ n ilikulyaꞋa i wotoi u te a̱ ka̱ya̱ dem.

\VS{8}Uma a ula e le a ɗa na, Ben-huru a̱yi ɗa vuzagbayin vu iɗika yi nsasan i Ifirayimu,

\VS{9}Ben-dika a̱yi ɗa vuzagbayin vu iɗika i Makazu, Shalubimu, n Betu-shemeshi, n Elon Beti-hana.

\VS{10}Ben-hese, a̱yi ɗa vuzagbayin vu iɗika i Arubotu n Soko, koɓolo n uɓon u Hefa.

\VS{11}Ben-abinadabu a̱yi ɗa vuzagbayin vu iɗika i Nafatu-doru, ɗa kpamu u zuwai Tafatu mekere ma Sulemanu.

\VS{12}BaꞋana kolobo ka Ahiludu a̱yi ɗa vuzagbayin vu iɗika i Tanaku m Magido. A̱yi ɗa kpamu vuzagbayin vu iɗika u Betu-shen dem ɗevu n likuci i Zaretan ɗaka n Jezirelu ili i na i ɗikai a Betu-Shen ali a kubana a Ebelu-mehola n ukambu u yoku u Jokamiyam,

\VS{13}Ben-geba a̱yi ɗa vuzagbayin vu iɗika i Ramotu-giliyadu, koɓolo n likuci i wawaꞋa ya aza e kefeku ka Jayiru maku ma Manasa i na yi a̱ Giliyadu feu koɓolo n uɓon u Agobu a Bashan, likuci amangatatsu i na yi nu nshilya n agbaguratsu a̱ iyum i shili a̱ utsutsu u le.

\VS{14}Ɗa a zuwai Ahinadabu kolobo ka Ido a̱yi ɗa vuzagbayin vu iɗika i Mahanayim,

\VS{15}Ahimazu a̱yi ɗa vuzagbayin vu iɗika i Nafutali, ɗa kpamu u zuwai Basematu mekere ma Sulemanu.

\VS{16}BaꞋana kolobo ka Hushayi a̱yi ɗa vuzagbayin vu uɓon u Ashera koɓolo n Bilotu,

\VS{17}Jehoshafa kolobo ka Paruwa a̱yi ɗa vuzagbayin vu uɓon u Isaka.

\VS{18}Shimeyi kolobo ka Ela a̱yi ɗa vuzagbayin vu uɓon u Bayami,

\VS{19}Geberu kolobo ka̱ Uri a̱yi ɗa vuzagbayin vu iɗika i Giliyadu, a̱ ubuta̱ u na mogono Sihon va aza a Amoriya koɓolo m mogono Ogu va aza a Bashan o yongoi. Kpamu mogono me te mi ta̱ lo a̱ kula̱na̱ iɗika i Yahuda.


\par }{\SH Kuyeve ku Sulemanu n uciyi u ni
\par }
{\PP \VS{20}Uma a Yahuda koɓolo n aza a Isaraila a yimkpai tsu kayala ka̱ ka̱kina̱ ka mala, a lyaꞋi ɗa o soꞋi, ɗa kpamu a yaꞋin ma̱za̱nga̱.

\VS{21}Ɗa Sulemanu u lyaꞋi tsugono a ubuta̱ wa dem, ili i na i ɗikai a̱ Yufiretu ali a kubana a iɗika ya aza a Filisitiya, sai kpamu ɗe a uteku n aza a Masar. Likuci kakau i nampa i tuka̱i n utafu u le u Sulemanu ɗa a yaꞋanka ni tsugbashi ali a uteku u wuma u ni.


\par }{\PP \VS{22}Ilikulya i na kpaꞋa ku Sulemanu ku tsu kotso a kanna dem i ɗaɗa kiya ku lenwu ogbodo a̱ ta̱ku kamangankupa n kiya ki ishina ogbodo a̱ ta̱ku amangatatsu,

\VS{23}n obomburon kupa a na a̱ ɓa̱na̱i a kpaꞋa, n anaka kamanga a na a guɓai pulai, nraɗika ni nkyon amangatawun (100), koɓolo ni nreꞋe, ni nsheun, ali nu ntoku n na n cuwa̱i.

\VS{24}Adama a na u lyaꞋa ta̱ tsugono a uɓon u ka̱livi u Yufiretu dem, ili i na i ɗikai a Tifasa ali a kubana a Gaza. Ɗa o yongoi m ma̱ta̱na̱ a̱ ubuta̱ wa dem.

\VS{25}A ayin o tsugono tsu Sulemanu, Yahuda n Isaraila o yongo ta̱ m ma̱ta̱na̱. Ili i na i ɗikai a Dan ali a kubana a Biyasheba yaba dem vi le n kashina ki itacishi ka̱ ni koɓolo ni nɗimbi ma Ayahuda.


\par }{\PP \VS{26}Sulemanu wi ta̱ n afalaka a̱kpa̱n amangere (40,000) adama keke odoku, koɓolo na odoku kpamu a̱kpa̱n kupa n e re, (12,000).


\par }{\PP \VS{27}Ɗa anan gomuna kupa n i re ya dem a̱ tuka̱i n utafu u wotoi u le a kpaꞋa ku Sulemanu n aza a na tsu lyaꞋa n a̱yi e kefeku ka. A̱ tsu ka̱sukpa̱ a namba ilikulyaꞋa a̱ ubuta̱ wa ba.

\VS{28}A tsu banka ta̱ m bali n ijanu adama a odoku a na o tsu rono e keke, n odoku a na a buwai tsu na e pecekei le.


\par }{\SH Kuyeve ku Sulemanu
\par }
{\PP \VS{29}Ka̱shile ke nekei Sulemanu ugboji n kuyeve ka̱ a̱bunda̱i koɓolo n tsu coꞋo ka̱u, tsu na tsu laꞋi kugisanku tsu kayala ka mala.

\VS{30}Kuyeve ku Sulemanu ku laꞋa ta̱ kuyeve ku uma a na i a uɓon u kasana dem, ku doku ku laꞋi kpamu kuyeve ku uma a Masar.

\VS{31}U laꞋa ta̱ uma a na a buwai dem ugboji, U laꞋa ta̱ Etan vuza va aza a Ezirahitu, koɓolo m muku n tatsu m Maholu, Hemanu, Kalikoli n Daruda. Sulemanu wo okpoi vuza vu uyevi a iɗika ya aduniyan dem.

\VS{32}U yaꞋin kpamu asan ali a̱kpa̱n a tatsu (3,000), n ishipa ka̱kpa̱n n i tawun (1,005).

\VS{33}U yaꞋin kadanshi ka ukuna wu nɗanga, u gita̱i a nɗanga n sida n na mi a Lebano ali a kubana a umaci u kadala u na u tsu tatsa a mashilya. U yaꞋin kpamu kadanshi adama a nnama, nnu, n ili i na i tsu rono a̱tsuma̱ a iɗika koɓolo n adan feu.

\VS{34}Ngono ma aduniyan dem a panai ukuna u kadanshi ku ugboji ka Sulemanu, ɗa a̱ suki uma a bana a pana kuyotsongusu ku ni.




\par }\Chap{5}{\SH Ofoɓuso adama a kumaꞋa ka̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ana Hiram mogono ma Taya u panai e erengu ta̱ Sulemanu ɗa wo okpoi mogono a̱ una̱ wa esheku a̱ ni Dawuda, ɗa u suki anan taji a̱ ni a bana u Sulemanu wa, adama a na u ciga ta̱ Dawuda va.

\VS{2}Ɗa Sulemanu feu u suki o bonokoi Hiram n akaka a nampa a,

\VS{3}<<Vi yeve ta̱ adama a kuvon ku na ku kambuki esheku a̱ va̱ Dawuda kucina̱ n a suvu dem, i ɗaɗa i zuwai u fuɗa u maꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin adama a kula ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni ba, sai a na Vuzavaguɗu u bonokoi irala i ni a ɗaka vi idasakpatsu i ni.

\VS{4}Ama gogo na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱ u neke mu ta̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱ a̱ ubuta̱ dem, mi kpamu n irala ko unambi wi ida̱shi i ma̱ta̱na̱ wa̱ va̱ ba.

\VS{5}N sheshe ta̱ kumaꞋa a̱Ꞌisa̱ adama a na n cikpa kula ku Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱, tsu na Vuzavaguɗu u danai esheku a̱ va̱ Dawuda. U danai, <Maku ma̱ nu, ma na n kuzuwa tsugono a̱ una̱ u nu, wi ta̱ a kumaꞋa a̱Ꞌisa̱ adama a kula ku va̱.>

\VS{6}Gogo na neke kadanshi adama a na a kapaka mu nɗanga n sida n na mi a Lebano. Agbashi a̱ va̱ o kuɓolongu ta̱ n agbashi a̱ nu ka̱ta̱ a yaꞋan ulinga koɓolo, m kutsupa ta̱ agbashi a̱ nu a tsu na vi cigai n tsupa le. Vi yeve ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ tsu babu vuza na u yevei kukiɗa ogboli tsa aza a Sidon.>>

\VS{7}Ana Hiram u panai kadanshi ka Sulemanu ɗa u yaꞋin ma̱za̱nga̱ n a̱bunda̱i ɗa u danai, <<Ucikpi a kubana u Vuzavaguɗu anana, adama a na u neke ta̱ Dawuda maku mu ugboji ma na ma kulyaꞋa tsugono tsu uduniyan u gbayin u nampa.>>


\par }{\PP \VS{8}Ɗa Hiram u suki n akaka o kubono u Sulemanu u danai,

\par }{\PP <<M pana ta̱ akaka a na vu suki a̱ kuta̱wa̱ wa̱ va̱. Mi ta̱ ufoɓushi adama a na n yaꞋan i na vi cigai dem ukuna wu nɗanga n sida koɓolo nu nɗanga n Firi.

\VS{9}Agbashi a̱ va̱ i ta̱ a̱ kuta̱ n ele a Lebano a kubana a mala, ka̱ta̱ n shiya le kozoro n zuwa le a mala a̱ kuta̱wa̱ a̱ ubuta̱ u na vi yaꞋin kadanshi, ta ɗe m kupece le ka̱ta̱ vi isa le a̱ ubuta̱ wa. Ka̱ta̱ avu vu tsupa mu i na n folonoi wa̱ nu adama a̱ kuciya̱ka̱ kpaꞋa ku va̱ ilikulya.>>


\par }{\PP \VS{10}Nannai ɗa Hiram u la̱nsa̱ka̱i Sulemanu nɗanga n sida nu nɗanga n Firi tsu na u cigai,

\VS{11}ɗa Sulemanu u nekei Hiram ilikulya aburuma a itabi a̱kpa̱n kamanga (20,000), m mani ma zaitu ma na a̱ luwa̱i ali agisamkpatsu a̱kpa̱n kamanga feu (20,000). Sulemanu u yongoi e kunekeshe yi ili i nampa a̱ ka̱ya̱ dem.

\VS{12}Vuzavaguɗu u nekei Sulemanu kuyeve, tsu na u yaꞋankai ni uzuwakpani. Ɗa Hiram koɓolo n Sulemanu o yongoi ida̱shi i ma̱ta̱na̱ ɗa aza e re le a yaꞋin uzuwakpani.


\par }{\PP \VS{13}Ɗa mogono Sulemanu u zuwai ali ulinga u tsugbashi a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila dem ali uma a̱kpa̱n kamangankupa (30,000).

\VS{14}U suki le m masabaꞋansanai a kubana a Lebano, u peciki le a̱kpa̱n kupa kupa, ugboku dem wi ta̱ a kubana kuyaꞋan wotoi ɗe. A lyaꞋa baci wotoi u te a Lebano, yeve o bono a yaꞋan wotoi u re a kpaꞋa. Adoniram ɗa vuza vu kelime va aza a ulinga u tsugbashi a na a zagbai va.

\VS{15}Sulemanu wi ta̱ n aza a kucanuku atali a̱kpa̱n amangatatsunkupa (70,000), aza a kusheꞋwe atali tankpamu a̱kpa̱n amanga̱na̱shi (80,000), a̱ likuci yi nsasan

\VS{16}wi ta̱ kpamu n aza e kelime a na a kinda aza a ulinga a ali uma a̱kpa̱n a tatsu n amangatatsu (3,300).

\VS{17}O kutono kadanshi ka na mogono me nekei le, ɗa a̱ ciɗa̱kpa̱i atali a singai-singai adama a na a varaka kumaꞋa ka koɓolo n a na a kuyaꞋanka a̱Ꞌisa̱ a tsuzogu.

\VS{18}AmaꞋi a Sulemanu koɓolo n amaꞋi a Hiram n ali aza a Geba a kiɗai ɗa o foɓusoi ogboli a koɓolo n atali a adama a kumaꞋa ka̱ a̱Ꞌisa̱ ka.




\par }\Chap{6}{\SH Sulemanu u maꞋi A̱Ꞌisa̱ a gbayin
\par }
{\PP \VerseOne{1}A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ amangatawa̱na̱shi n amanga̱na̱shi (480) a na aza a Isaraila a̱ ka̱sa̱kpa̱i a iɗika i Masar, a̱ ka̱ya̱ ka̱ na̱shi ko tsugono tsu Sulemanu a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila, o wotoi u Zivu u na u ɗaɗa wotoi u ire, ɗa u gita̱ngi kumaꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{2}A̱Ꞌisa̱ a gbayin a na mogono Sulemanu u maꞋakai Vuzavaguɗu, ugaɗi u ni u yawa ta̱ udashi amanga̱na̱shinkupa (90), wanshi udashi kamangankupa, n uɗa̱ngi udashi amangere n u tawun.

\VS{3}Utsutsu u kafalaka n tsu kelime ka̱ A̱Ꞌisa̱ a, wanshi u ni u yawa ta̱ udashi kamangankupa, Derere n wanshi wa̱ A̱Ꞌisa̱ wa. N tsupulai tsa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a wanshi u ni u yawa ta̱ udashi gendu derere.

\VS{4}U yaꞋin atusu una̱ wa a suvu u laꞋi una̱ u pulai n wanshi.

\VS{5}A̱ ubuta̱ u na a yaꞋin kumaꞋa ka u maꞋi kpamu unu u ka̱ra̱ka̱i a akambu a̱Ꞌisa̱ dem, unu a kpamu i ta̱ ugbaɓi n kumaꞋa ka.

\VS{6}KpaꞋa ku zuva ku ukiyangbani u tatsu, anunu a ɗaka wanshi u le u ɗaɗa udashi u cindere n kagimi, anunu a ire wanshi u le udashi kuci, ku tatsu ku na ki gaɗi gbende-gbende, wanshi u ni u ɗaɗa udashi kupa n kagimi. Unu a i ta̱ ugbatyangi ni nshilya ma̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin. A gbatyangi unu a koɓolo ni nshilya ma̱ a̱Ꞌisa̱ ma nu nshikpu mu utsura n na a tsubaki a nshilya ma̱ a̱Ꞌisa̱ ma. A sapa punu nɗanga ma a nshilya ma̱ a̱Ꞌisa̱ ma ba.


\par }{\PP \VS{7}A maꞋa ta̱ A̱Ꞌisa̱ a n atali a na e sheꞋwei ɗe a̱ ubuta̱ u na a̱ ga̱va̱i atali a, adama a na ka̱ta̱ a pana izumgbi i matalaka, ko i kogovu ko ili yi ulinga dem i na yi viyum, a makyan ma na i a kumaꞋa A̱Ꞌisa̱ a ba.


\par }{\PP \VS{8}Utsutsu u kuꞋuwa anunu a ɗaka wi ta̱ a uɓon u ɗakai n a̱Ꞌisa̱ a, adasukpatsu i ta̱ lo a na walai a kuꞋuwa a̱ unu e mere ali a kubana a̱ kunu ku tatsu.

\VS{9}Ɗa Sulemanu u kotsoi kumaꞋa a̱Ꞌisa̱ a, ɗa u shamkpai a ɗa nu nɗanga n sida koɓolo n aburakpatsu.

\VS{10}U maꞋi unu a akambu u ka̱ra̱ka̱i a̱Ꞌisa̱ a dem. Uɗa̱ngi u kunu dem u ɗaɗa udashi u cindere n kagimi, ɗa a matyangi le aburakpatsu a nɗanga n sida a̱ ubuta̱ u te n a̱Ꞌisa̱ a.


\par }{\PP \VS{11}Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n Sulemanu,

\VS{12}<<Adama a̱ a̱Ꞌisa̱ a na vi a kumaꞋa na, vu tono baci kadanshi ka̱ va̱ koɓolo n wila̱ u va̱, ɗa kpamu vi yaꞋin ili i na n tonokoi nu dem, mi ta̱ a kushatangu wa̱ nu uzuwakpani u na n yaꞋankai Dawuda esheku a̱ nu.

\VS{13}Mi ta̱ o kuyongo a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila, mi a̱ ku ka̱sukpa̱ uma a̱ va̱ aza a Isaraila ba.>>


\par }{\PP \VS{14}Ɗaɗa Sulemanu u kotsoi kumaꞋa a̱Ꞌisa̱ a.

\VS{15}U kumai a suvu a kasaka a, ili i na i gita̱i ɗaka ali a kubana gaɗi ni nshemberu mu nɗanga n sida, ɗa kpamu u kumai iɗika ya̱ a̱Ꞌisa̱ a ni nshemberu mu nɗanga n Firi.

\VS{16}U maꞋi mololo ma a suvu ma ɗe ukocishi punu a̱Ꞌisa̱ a, u maꞋi mololo ma na ma laꞋi n ciɗa. Ugaɗi u kunu wa udashi kamangankupa, ɗa u kumai iɗika n kasaka dem ali a kubana a̱ kukpa̱Ꞌa̱ ni nshemberu n sida.

\VS{17}Kefeku ka gbayin ka na ki punu a̱ a̱Ꞌisa̱ a, n tsupulai tsu ubuta̱ u na u laꞋi n ciɗa ugaɗi u ni u yawa ta̱ udashi amangatatsu.

\VS{18}Punu a̱ a̱Ꞌisa̱ a nshemberu mu nɗanga n sida n ɗa a yaꞋankai ulinga. Atali a na a maꞋakai kasaka ka dem ɗa a palai a ɗa n sida, ko katali vi e kene pulai ba.


\par }{\PP \VS{19}U lapulai mololo ma ciɗa ma na mi punu a suvu a̱ a̱Ꞌisa̱ a adama a na a zuwa ɗe akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu.

\VS{20}Mololo ma ciɗa ma ugaɗi u ni u ɗaɗa udashi kamangankupa, wanshi u ni feu udashi kamangankupa, uɗa̱ngi feu nannai udashi kamangankupa. U kumai a suvu a̱ ni n azanariya koci. U kumai katalikalyuka ka feu m maɗanga ma sida.

\VS{21}Sulemanu u kumai a suvu a̱ a̱Ꞌisa̱ a n azanariya koci, ɗa u shiyai ikani ya azanariya u pasamgbanai punu kelime ka̱ a̱ ubuta̱ u na u laꞋi n ciɗa va, u na a kumai feu n azanariya.

\VS{22}U kumai a̱Ꞌisa̱ a dem n azanariya. Ɗa u doku u kumai kpamu katalikalyuka ka na ki punu o mololo ma na ma laꞋi n ciɗa va n azanariya.


\par }{\PP \VS{23}O mololo ma ciɗa ma a suvu ma, u yaꞋin punu corobi vi re m maɗanga ma zaitu, yaba dem vi le ugaɗi u ni udashi gendu.

\VS{24}Kuvelyu ku te ku corobi dem ugaɗi u ni u yawa ta̱ udashi u cindere n kagimi, ili na i ɗikai e kuvelyu ku nampa a kubana e kuvelyu ku nan ɗe ugaɗi u ni udashi gendu ɗa.

\VS{25}Corobin vi ire a gisanku yi ta̱ ɗa udashi u ni wu uta̱i derere n udashi u corobi vi iyain, mgbayin n wanshi feu derere.

\VS{26}Uɗa̱ngi u corobi dem u ɗaɗa udashi gendu.

\VS{27}U zuwai i corobi ya punu a mololo ma a suvu ma̱ a̱Ꞌisa̱ ma, n evelyu e le upetikpi. Kuvelyu ku corobi vi te ku ba̱rukpa̱i ali ku saꞋwai kasaka, ɗa kpamu kuvelyu ku corobi vi ire feu ku saꞋwai kasaka ka n tsu nan ɗe. Ɗa evelyu a na a buwai a gasai ali a saꞋwanai punu o mololo ma.

\VS{28}U kumai anan corobi a n azanariya.


\par }{\PP \VS{29}U ka̱ra̱i ɗe corobi u ka̱ra̱ka̱i kasaka ko mololo ma a suvu ma̱ a̱Ꞌisa̱ a pulai n a suvu dem, koɓolo n ululu a mashuwa ali n a̱pa̱lu feu.

\VS{30}U kumai kpamu iɗika i mololo ma pulai m ma a suvu ma dem punu A̱Ꞌisa̱ a gbayin a n azanariya.


\par }{\PP \VS{31}A̱ utsutsu u mololo ma na ma laꞋi n ciɗa va, u yaꞋin a̱ɓa̱ya̱mkpa̱tsu nu nɗanga n zaitu. Urotu wu utsutsu dem wi ta̱ nu ngon n tawun.

\VS{32}A̱ɓa̱ya̱mkpa̱tsu a na u yaꞋin nu nɗanga n zaitu ma, u ka̱ra̱i ɗe anan corobi, n urotu wa̱ a̱vuku e kekeme, koɓolo n a̱pa̱lu a na o ɓosoi, ɗa u doku u kumai le n azanariya.

\VS{33}Nannai kpamu ɗa u yaꞋin urotu utsutsu wu ngon n na̱shi adama a̱ utsutsu u mololo ma gbayin nu nɗanga n zaitu.

\VS{34}Ɗa kpamu u yaꞋin a̱ɓa̱ya̱mkpa̱tsu e re m maɗanga ma Firi, a̱ ka̱ta̱la̱ ku te a kubana ugula̱ ku te kpamu a kubana u singai.

\VS{35}Ɗa u ka̱ra̱i ɗe i corobi, n a̱vuku e kekeme, koɓolo n a̱pa̱lu a na o ɓosoi, ɗa kpamu u surai le n azanariya a na a̱ uluwi a̱ una̱ u te derere.


\par }{\PP \VS{36}Ɗa u maꞋi mashilya ma a ulanga wa asuvu wa n atali a usheꞋwi a gbagbain uwalaki a tatsu, n uwalaki u te u kaburakpatsu ka maɗanga ma sida.


\par }{\PP \VS{37}A zuwa ta̱ kumiꞋi ka̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a nan lo a̱ ka̱ya̱ ka̱ na̱shi ko wotoi u ire.

\VS{38}A̱ ka̱ya̱ ka kupa n kete ko wotoi u Bulu, ɗaɗa wotoi u kunla̱i, o kotsoi kumaꞋa a̱Ꞌisa̱ a tsu na o foɓusoi kumaꞋa a ɗa. U yaꞋan ta̱ a̱ya̱ e cindere a̱yi a kumaꞋa a ɗa.




\par }\Chap{7}{\SH Sulemanu umaꞋi kefeku ko tsugono
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sulemanu u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ kupa n a tatsu, kafu u kotso kumaꞋa kefeku ko tsugono ci ni.

\VS{2}U maꞋi kefeku ka nu nɗanga n na a kapai a̱ Kuntsu ku Lebano. Ugaɗi u ni u ɗaɗa udashi amangatawun n amangerenkupa (150), wanshi u ni udashi amangatatsunkupa n a tawun. Uɗa̱ngi u ni kpamu udashi amangere n a tawun, a maꞋi ta̱ ɗa e peciki ni kuna̱shi ni nshikpu mu nɗanga n sida, koɓolo kpamu aburakpatsu a gbagbaꞋin n sida uzuwi punu a̱ nshikpu ma.

\VS{3}A̱ kpa̱Ꞌi gaɗi va n aburakpatsu a nɗanga n sida. Aburakpatsu a utsura a ra̱ka̱ vi le i ta̱ amangere n a tawun, ugeri gendu a kadaru dem.

\VS{4}A kasaka dem wi ta̱ n atusu gaɗi udari ugboku u tatsu a mindansanai.

\VS{5}Utsutsu u kuꞋuwaka wa dem wi ta̱ n urotu wu utsutsu wu ngon n na̱shi ugeri adaru a tatsu, a mindansanai.


\par }{\PP \VS{6}Sulemanu u maꞋi kpamu kafalaka ka na ugaɗi wa ashamkpatsu a̱ ni a yawai udashi amangatatsunkupa n a tawun, n wanshi amangere n a tawun. A maꞋa ta̱ kpamu kafalaka ko yoku n ashamkpatsu e kelime ka̱ ni, koɓolo n kafalaka ɗe feu.


\par }{\PP \VS{7}U maꞋi kpamu kunu kakuba ko tsugono, ɗa u ɗekei ni kefeku ka afada, ubuta̱ u kukiɗa ka afada, ɗa u kumai kaꞋa nu nɗanga n sida ili i na i ɗikai a iɗika ali a kubana a gaɗi vu kukpa̱.

\VS{8}Sulemanu u maꞋi kpaꞋa ku na u kuyongo a̱ kucina̱ ku mashilya mo mololo mo yoku n tsuzogu icuꞋu i te n kefeku ka afada. U doku u maꞋakai kpamu vuka vu ni mekere ma FiriꞋauna kefeku ko tsugono, tsu kefeku ka nampa ka.


\par }{\PP \VS{9}ImaꞋashi i nampa dem, a ili i na i ɗikai n tsupulai ali punu a ulanga u gbayin wa, ili i na i ɗikai a̱ kumiꞋi ali a kubana a̱ kukpa̱, a yaꞋan ta̱ ulinga wa n atali a singai n aza ikebe n a̱bunda̱i. Ana a gisanki atali a ɗa a kiɗai a ɗa n ugangafu, pulai n a suvu dem.

\VS{10}Ugiti u kumaꞋa wa a yaꞋan ta̱ u ɗa n atali a gbagbaꞋin a singai ka̱u, o yoku ali ugaɗi u le u yawa ta̱ udashi gendu, o yoku kpamu ugaɗi u le udashi kupa n ure.

\VS{11}Gaɗi vi ni atali a singai a utsura ɗa, usheꞋwi derere, koɓolo kpamu n aburakpatsu a nɗanga n sida.

\VS{12}Ulanga u gbayin u kefeku ko mogono ka, ulanga wa asuvu u na wi e kelime ka̱ a̱Ꞌisa̱, n utsutsu u kunu ka̱ a̱Ꞌisa̱ ka ki ta̱ ukanji m mashilya ma na a walakai kutatsu n atali a na e sheꞋwei, e mere ma uwalaki dem u na a yaꞋin n aburakpatsu a nɗanga n sida n kodololo ka̱ ni.


\par }{\SH Ucanuku wa̱ a̱Ꞌisa̱
\par }
{\PP \VS{13}Mogono Sulemanu u suki e ɗekeke yi Hiram vuza va aza a Taya,

\VS{14}Vuza na a̱na̱ku a̱ ni i kagapa a̱ ka̱tsuma̱ ke kelentsu ka aza a Nafutali, esheku a̱ ni tankpamu vuza va aza a Taya, wi ta̱ kpamu n ulinga we ekiye u kuyaꞋan ki iyum i shili. Hiram wi ta̱ n kuyeve ka̱u koɓolo n kufuɗa ku kuyaꞋan ili kakau n iyum i shili. U ta̱wa̱i u mogono Sulemanu ɗa u yaꞋin ili dem i na a zuwai ni u yaꞋan.


\par }{\PP \VS{15}U luwa̱i ashamkpatsu a iyum i shili e re, yaba dem uɗa̱ngi u ni u yawa ta̱ udashi kamanga n u cindere, ugaɗi u kawin ka na ka̱ ka̱ra̱Ꞌi le dem ɗaɗa udashi kupa n kunla̱i.

\VS{16}A gaɗi va ashamkpatsu a, u maꞋi ɗe obisho n iyum i shili i gbagbaꞋin a na yaba dem ugaɗi u ni u yawai udashi u cindere n kagimi.

\VS{17}A gaɗi vu kobisho dem a yaꞋin ɗe tsuzogu tsu kucaꞋa ci ikani ali ugeri u cindere.

\VS{18}U yaꞋin adaru e re a iyum i shili o tsuzogu ci iyoci yi umaci u ruman.

\VS{19}Obisho a na i a gaɗi vu ashamkpatsu a punu a̱ kunu ku na va̱ kugita̱ kuꞋuwa o yotso ta̱ apulufa, ɗa ugaɗi u le u yawai udashi u ta̱li.

\VS{20}Obisho a na i a gaɗi vu ashamkpatsu re a, i ta̱ n ululu a iyoci yu umaci u Ruman ali amangatawenre (200) udari a adaru e re uka̱ra̱ki dem.

\VS{21}Hiram u shikpa̱i ashamkpatsu a̱ utsutsu u kefeku ka̱ a̱Ꞌisa̱ ka. Kashamkpatsu ka na ki a uɓon u ɗakai ka ɗaɗa e ci ɗeke Jakini, ka na ki a uɓon u gaɗi ka ɗaɗa Buwazu.

\VS{22}Obisho a na i gaɗi va ashamkpatsu a yaꞋan ta̱ a ɗa tsa apulufa. Ta a yaꞋin nannai ali o kotsoi ulinga u kuyaꞋan ka ashamkpatsu ka.


\par }{\PP \VS{23}U yaꞋin kebelyu ka gbayin n iyum i na a̱ luwa̱i adama a̱ kutsungu mini. Uga̱vi u ni u yawa ta̱ udashi u cindere n kagimi wanshi u ni kpamu udashi gendu, n kawin ka na ka̱ ka̱ra̱Ꞌi una̱ u kebelyu wa, ka yawa ta̱ udashi amangere n u tawun.

\VS{24}U ka̱ra̱Ꞌi a̱ una̱ u kebelyu ka a yaꞋan ta̱ ololu e re a edele a na a yaꞋin n iyum i shili ɗa a̱ ka̱ra̱ka̱i kebelyu ka, a yaꞋan ta̱ edele a̱ ta̱li a̱ una̱ wu udashi u ute-ute ali uka̱ra̱Ꞌi.


\par }{\PP \VS{25}A zuwai kebelyu ka gbayin ka a gaɗi va obomburon kupa n e re iyum i shili, a tatsu a kinda uɓon u gaɗi, a tatsu a kinda uɓon u ka̱livi, a tatsu kpamu a kinda ɗakai, a tatsu a na a buwai kpamu a kinda kasana. Kebelyu ka tamkpamu a gaɗi vi le, ogundoi e le punu n a suvu.

\VS{26}A̱guruzu e kebelyu a, a yawa ta̱ kukiye ku tatsu, una̱ u ni tsu una̱ u mokokoꞋo ɗa kpamu u yotsoi apulufa a̱ mini. U tsu ɗika ta̱ mini ma na ma yawai edele a̱kpa̱n amangere. (40,000.)


\par }{\PP \VS{27}Ɗa kpamu u yaꞋin a̱ma̱la̱nke a̱ kuka̱ra̱ka̱ n iyum i shili, yaba dem vi le u yawa ta̱ udashi u ta̱li, wanshi ubapi u ta̱li, ɗa ugaɗi u ni wo okpoi tamkpamu udashi u na̱shi n kagimi.

\VS{28}Na ɗa tsu na a yaꞋin a̱ma̱la̱nke a, i ta̱ uyaꞋin apashi a̱ na̱shi ɗa a gbaɓai le n urotu wu utsutsu wa.

\VS{29}Apashi a̱ na̱shi a ita̱ uka̱ri n ululu a kawu, n wa Anaka, n Corobi ali n gaɗi vu ni dem. Gaɗi n ɗaka vi Ikawu n Anaka a, a yaꞋan ta̱ ɗe ikari ya apulufa.

\VS{30}a̱ma̱la̱nke dem i ta̱ n anci a nwalu a na a yaꞋin n iyum i shili a̱ na̱shi, yaba dem kpamu n kebelyu u kiyangi a nsaɓu n na̱shi n na a yaꞋin n anci o tsuzogu a akambu dem.

\VS{31}Punu a a suvu a una̱ wi ta̱ punu u na a yaꞋin n urotu wu utsutsu tsu makawani ali udashi u te n kagimi. Una̱ wa wi ta̱ ma̱kurugu, koɓolo ida̱sa̱mkpa̱tsu udashi u re n kagimi. N tsupulai ci ni a yaꞋin ɗe tsuzogu tsu kanci tsa, kapashi ka faɓalya ka a̱ma̱la̱nke ka a yaꞋin u ɗa ugaɗi derere, ba ma̱kurugu ba.

\VS{32}Anci a nwalu a̱ na̱shi a i ta̱ ɗaka vu kapashi ka faɓalya ka, alangu a na e remei anci a i ta̱ ugbaɓi n a̱ma̱la̱nke va. Kisani ka kanci dem ka yawa ta̱ udashi u te n kagimi.

\VS{33}Anci a i ta̱ u yaꞋin tsu anci e ekeke o odoku, alangu a na a̱ ɓa̱na̱i anci a n geru va, n ika̱na̱tsu i geru, nu mogbodo ma na ma̱ ɓa̱na̱i le dem a yaꞋan le ta̱ n iyum i shili.


\par }{\PP \VS{34}A̱ma̱la̱nke dem i ta̱ n ika̱na̱tsu i na̱shi, mogon dem n ka̱ka̱na̱tsu ke te ka na ka̱ uta̱i a a̱ma̱la̱nke a.

\VS{35}A gaɗi vu a̱ma̱la̱nke dem makatsu mi ta̱ ɗe ma na wanshi u ni u yawai udashi kuci. Ika̱na̱tsu i kapashi ka faɓalya ka ki ta̱ ugbaɓi n gaɗi vu a̱ma̱la̱nke va.

\VS{36}U ka̱ra̱i ɗe ululu o Corobi, n ikawu koɓolo n urotu wu nɗanga mu nshuwa a ikyamba ya̱ ika̱na̱tsu ya ɗe a na i a gaɗi vu ubuta̱ u faɓalya wa koɓolo n ubuta̱ u gbani u na u buwai dem. N ikari ya apulufa a̱ uka̱ra̱Ꞌi dem.

\VS{37}Na ɗa tsu na u yaꞋin ashamkpatsu kupa a. U yaꞋin le m moyotsonoi ugisanki le kpamu derere.


\par }{\PP \VS{38}Ɗa Hiram u yaꞋin ebelyu e kenkeꞋen kupa a̱ iyum i shili, yaba dem vi le wanshi u ni u yawa ta̱ udashi u ta̱li, u tsu ɗika ta̱ mini ma na ma yawai edele amangatawenre n kamangankupa (230).

\VS{39}U zuwai a̱ma̱la̱nke a tawun a uɓon u ɗakai wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a, a tawun kpamu n uɓon u gaɗi. U zuwai kebelyu ka a uɓon u ɗakai u mogon ma kasana ma̱ ni.

\VS{40}U yaꞋin ebelyu a n ikenekpetsu ali m mokoꞋo ma na a ci jaꞋanku.

\par }{\PP Hiram u kotsoi ulinga wa̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu u na u ɗikai kuyaꞋanka mogono Sulemanu,


\par }{\PP \VS{41}Ili i na u yaꞋin i ɗanna, ashamkpatsu e re a, n asasu a gbagbaꞋin e re a na i tsu kebelyu ka na ki gaɗi va ashamkpatsu a, n ololu n re n na mi n tsuzogu adama a kupalaka ebelyu a gbagbaꞋin a na i gaɗi va ashamkpatsu a,

\VS{42}u yaꞋankai kpamu ololu e re a ili i na yi tsu umaci u ruman ali amangatawa̱na̱shi (400) adaru e re e re a ci ili yi umaci u ruman ya o kololu ke te dem, n tsuzogu tsu na a yaꞋankai ebelyu a gbagbaꞋin a na i a gaɗi va ashamkpatsu a,

\VS{43}a̱ma̱la̱nke kupa koɓolo n ebelyu kupa e le,

\VS{44}kebelyu koɓolo n anaka kupa n e re ɗaka vi ni.

\VS{45}Mgbodo, n ikenekpetsu koɓolo m mokoꞋo ma kujaꞋangu. Ili i nampa ya ra̱ka̱ i na Hiram u yaꞋankai Mogono Sulemanu adama a̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, a yaꞋan ta̱ i ɗa n iyum i shili.

\VS{46}Mogono ma zuwai a yaꞋin i ɗa n ciꞋin a̱ a̱pula̱ka̱ a na i ɗevu n Urudu e mere ma Sukotu n Zaretan.

\VS{47}Sulemanu u kondo a̱miki a̱ ucanuku u nanlo ba, adama a na u ɗa wi ta̱ n a̱bunda̱i. E yeve a̱miki a iyum i shili ya ba.


\par }{\PP \VS{48}Sulemanu u yaꞋin ucanuku wu ulinga u na wi punu a̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a, katalikalyuka ka azanariya, n kirukpa ka azanariya ku na a tsu zuwa ɗe boroji vu ciɗa,

\VS{49}ashamkpatsu a̱ nkuni ma azanariya koci, a na a zuwai e kelime ka a̱ ubuta̱ u ciɗa, a tawun a kakambu ku usingai, a tawun feu a kakambu ku ugula̱, n ikari ya a̱pa̱lu ra̱ka̱ nu nkuni n ataꞋan a gbagbain a azanariya.

\VS{50}nu nkokoꞋo n wawaꞋa, n ili i ku kima̱sa̱ nkuni, nvene m gbagbaꞋin, ebelyu a̱ kuɓa̱na̱ ili i ma̱gula̱ni, n a̱mbu e ku kenuku akina, n ili i na yi uɓa̱ni n utsutsu wu ubuta̱ u ciɗa koɓolo n a̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu. Dem u yaꞋin le n azanariya.

\VS{51}Ana Sulemanu u kotsoi kuyaꞋan ulinga wa̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a, ɗa u tuka̱i punu ili i na esheku a̱ ni Dawuda we erengi, ili i ɗaɗa azurufa, n azanariya koɓolo n ucanuku u kunu, ɗa u zuwai le a̱ kunu ku kuzuwa ku canuku ka̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu.




\par }\Chap{8}{\SH A̱ tuka̱i n akpati a̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa Sulemanu u ɓolongi nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Isaraila, koɓolo n aza e kelime a umaci kakau, n isheku yi iꞋuwa ya aza a Isaraila a Urushelima, adama a na a bana a̱ uta̱ka̱ n akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu a̱ likuci i Dawuda ɗaɗa Sihiyona.

\VS{2}Ali aza a Isaraila ra̱ka̱ o ɓolongi u mogono Sulemanu a ayin a̱ ka̱ɗiva̱ ka̱ a̱pa̱m ko wotoi u Etanimu, u ɗaɗa ta na wotoi u cindere.


\par }{\PP \VS{3}Ana nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma aza a Isaraila a yawai, ɗa anan ganu u ɗikai akpati vu uzuwakpani va,

\VS{4}ɗa a̱ tuka̱i n akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu va, m Ma̱va̱li mo Oɓolo, koɓolo n ili i ciɗa i na yi punu dem. Anan ganu n anan Levi ele a̱ tuka̱i n u ɗa,

\VS{5}ɗa mogono Sulemanu n koɓolo ka aza a Isaraila ka na ka gasai va, a shamgbai lo kelime ka akpati ka a kuyaꞋan alyuka nkyon ma̱ a̱bunda̱i ali n anaka a na e yevei ka̱bunda̱i ke le ba.

\VS{6}Ɗa anan ganu a̱ tuka̱i n akpati vu uzuwakpani vu Vuzavaguɗu a̱ ubuta̱ u ni punu a suvu o mololo ma ciɗa a̱Ꞌisa̱ a, ubuta̱ u na u laꞋi n ciɗa ɗa zuwai vu ɗa a ɗaka ve evelyu o Corobi.

\VS{7}Ɗa icorobi ya a bapai evelyu e le a gaɗi va akpati va, a kuyaꞋanka akpati va n ika̱na̱tsu i ni dem kulu.

\VS{8}Ika̱na̱tsu i nan lo yi ta̱ ugaɗi ka̱u tsu na va kufuɗa ve kene ko vi baci a̱ ubuta̱ u ciɗa punu a suvu o mololo ma̱ a̱Ꞌisa̱ ma, ama vi baci pulai vu ubuta̱ u ciɗa wa ve kene ba, a ɗa i ta̱ ɗe ali n anana.

\VS{9}Ili i yoku yi punu ba sai nshemberu ma atali n re n na Musa u zuwai punu a kusan ku Sinai, a̱ ubuta̱ u na Vuzavaguɗu u yaꞋin uzuwakpani n aza a Isaraila ayin a na a̱ ka̱sa̱kpa̱i iɗika i Masar.


\par }{\PP \VS{10}Ana anan ganu a̱ ka̱sa̱kpa̱i ubuta̱ u na u laꞋi n ciɗa va, ɗa keleshu ka̱ kimba̱i a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a.

\VS{11}Anan ganu a fuɗa a yaꞋan ulinga u le ba, adama e keleshu ka, Adama a na tsugbayin tsu Vuzavaguɗu ci shana ta̱ a̱ a̱Ꞌisa̱ a̱ ni.


\par }{\PP \VS{12}Ɗa Sulemanu u danai, <<Vuzavaguɗu u dana ta̱, a̱yi wi ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu e keleshu ka̱ ka̱yimbi.

\VS{13}Gogo na m maꞋaka wu ta̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a singai, a̱ ubuta̱ u na va̱ kuda̱sa̱ngu ali ayin babu uteku.>>


\par }{\PP \VS{14}Ana koɓolo ka aza a Isaraila ki lo kashani, ɗa mogono ma kpatalai ɗa u zuwakai le una̱singai.

\VS{15}Ɗaɗa u danai,<<Cikpai Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka aza a Isaraila, a̱yi na n ekiye a̱ ni a ɗa u shatangi uzuwakpani u na u yaꞋin n una̱ u ni a kubana u Dawuda esheku a̱ va̱ u danai.

\VS{16}<Ili i na i ɗikai a kanna ka na mu uta̱ka̱i uma a̱ va̱ aza a Isaraila a Masar, n zagba likuci i yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ likuci yu umaci ya aza a Isaraila adama a na m maꞋa a̱Ꞌisa̱ ciya̱ kula ku va̱ ku yongo ɗe ba. Ama n zagba ta̱ Dawuda u lyaꞋaka uma a̱ va̱ aza a Isaraila tsugono.>

\VS{17}Esheku a̱ va̱ Dawuda u sheshe ta̱ u maꞋa a̱Ꞌisa̱ adama a na a cikpa kula ku Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka aza a Isaraila.

\VS{18}Ama ɗa Vuzavaguɗu u danai esheku a̱ va̱ Dawuda, <U gaꞋan ta̱ ana wo okpoi vu sheshe ta̱ a̱ ka̱ɗu ka̱ nu kumaꞋa a̱Ꞌisa̱ adama a kula ku va̱.

\VS{19}Ko n nannai dem, avu ɗa vuza na va kumaꞋaka mu a̱Ꞌisa̱ a ba, ama maku ma̱ nu ma na a ku matsaka wu, a̱yi ɗa u kumaꞋa a̱Ꞌisa̱ a adama a kula ku va̱.>

\VS{20}Vuzavaguɗu u shatangu ta̱ uzuwakpani u na u yaꞋin. Mi isaka ta̱ esheku a̱ va̱ Dawuda tsugono, ɗa n da̱sa̱ngi a kakuba ko tsugono ka aza a Isaraila tsu na Vuzavaguɗu u yaꞋin uzuwakpani, ɗa ta na m maꞋi a̱Ꞌisa̱ adama a kula ku Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka aza a Isaraila.

\VS{21}N foɓuso ta̱ punu ubuta̱ u na a kuzuwa akpati va, vu na vu ɗaɗa uzuwakpani u na Vuzavaguɗu u yaꞋin n ikaya i tsu a ayin a na wu uta̱ka̱i le a Masar.>>


\par }{\SH Avasa a Sulemanu e kerengu a̱Ꞌisa̱
\par }
{\PP \VS{22}Ɗa Sulemanu u shamgbai e kelime ka katalikalyuka ka Vuzavaguɗu e kelime ko koɓolo ka uma ka aza a Isaraila ra̱ka̱, ɗa u ɗa̱ngusa̱i ekiye a̱ ni gaɗi,

\VS{23}u danai, <<Vuzavaguɗu Ka̱shile ka aza a Isaraila, babu Ka̱shile ka na ki gaɗi ko a iɗika tsu nu, a̱ kuɓa̱na̱ uzuwakpani koɓolo n ucigi u babu uteku a kubana wa agbashi a̱ nu a na i a kuwala a uye u nu n a̱ɗu e le dem.

\VS{24}Vu shatangu ta̱ uzuwakpani u na vi yaꞋankai kagbashi ka̱ nu esheku a̱ va̱ Dawuda, n una̱ u nu u ɗa vi yaꞋin uzuwakpani wa, ɗa kpamu vu shatangi u ɗa tsu na u ɗa wi anana.

\VS{25}Gogo na Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka aza a Isaraila, shatangu uzuwakpani u na vi yaꞋankai kagbashi ka̱ nu esheku a̱ va̱ Dawuda, ana vu danai, <Vi a kusaꞋwa kunamba vuza na u kuda̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono ka aza a Isaraila ba, ɗa baci de muku n nu n yaꞋan mayin a̱ ubuta̱ wi ili i na i a kuyaꞋan dem, ɗa a yaꞋin nwalu nu mpa tsu na avu vi yaꞋin.>

\VS{26}Gogo na avu Ka̱shile ka aza a Isaraila, yaꞋan uzuwakpani u na vi yaꞋankai kagbashi ka̱ nu Dawuda esheku a̱ va̱ u yaꞋan mayun.


\par }{\PP \VS{27}<<Ama Ka̱shile ki ta̱ o kuyongo aduniyan? Gaɗi, ko gaɗi vu a̱da̱nga̱shile wa kuyaꞋan wu ba. Bele a̱Ꞌisa̱ a na mpa m maꞋi.

\VS{28}N nannai dem pana avasa a kagbashi ka̱ nu koɓolo n ufolu u ni wa a asuvayali, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱. Pana ma̱shi n kavasa ka na kagbashi ka̱ nu ki a kuyaꞋan a kubana wa̱ nu anana.

\VS{29}YaꞋan a̱shi a̱ nu o yongo upaɗukpi kanna n kayin dem adama a̱ a̱Ꞌisa̱ a nampa, ubuta̱ u na vu danai, <Kula ku va̱ ki ta̱ o kuyongo ɗe,> adama a na vu pana avasa a na kagbashi ka̱ nu ka ci yaꞋan adama a̱ ubuta̱ u nam pa.

\VS{30}Pana ufolu u kagbashi ka̱ nu koɓolo n ufolu uma a̱ nu aza a Isaraila, a ayin a na baci a vasai a̱ ubuta̱ u nampa. Vu pana na ɗe gaɗi a̱ ubuta̱ wi ida̱shi i nu, vu pana baci, cinukpaka tsu.


\par }{\PP \VS{31}<<Ɗa baci vuma u nusakai vuza ni ali ɗa ka yawai ka akucina, ɗa ta na u ta̱wa̱i u kucinai a̱ ubuta̱ u katalikalyuka ka̱ nu punu a̱ a̱Ꞌisa̱ a nampa,

\VS{32}pana na ɗe gaɗi ka̱ta̱ vi yaꞋan ili i yoku. YaꞋanka agbashi a̱ nu afada, vu takacika vuza vu unushi, ka̱ta̱ vu zuwaka yi unushi u na u yaꞋin va a kaci ka̱ ni. Vuza vu babu unushi vu ka̱sa̱kpa̱ yi u laza babu unushi, ka̱ta̱ vu zuwa kasingai ka̱ ni ko tono yi.


\par }{\PP \VS{33}<<Ayin ana baci de dem a lyaꞋi uma a̱ nu aza a Isaraila n kuvon adama a na a yaꞋanka wu ta̱ unushi, ama o bono baci wa̱ nu ɗa e yevei kula ku nu ali ɗa a vasai ɗa kpamu o folonoi nu punu a̱ a̱Ꞌisa̱ a nampa,

\VS{34}panaka le na ɗe gaɗi ka̱ta̱ vi cinukpaka uma a̱ nu aza a Isaraila unushi u le, ka̱ta̱ vu bonoko le a iɗika i na vi nekei isheku i le.


\par }{\PP \VS{35}<<A̱ ɓa̱ya̱ngu baci gaɗi ɗa kpamu o doku o yoꞋi mini ba, adama a na uma a̱ nu a nusaka wu ta̱, a vasa baci punu a̱ ubuta̱ u nampa ɗa yeve a̱ shika̱i u kula ku nu ali ɗa a̱ ka̱sa̱kpa̱i unushi u le adama a na vu saꞋwa le ta̱ n kawuya,

\VS{36}panaka le na ɗe gaɗi ka̱ta̱ vi cinukpaka agbashi a̱ nu aza a Isaraila unushi u le. Yotsongu le uye u singai u na o kutono, ka̱ta̱ vi yoꞋo mini a iɗika i na vi nekei uma a̱ nu adama a na yo okpo i le.


\par }{\PP \VS{37}<<Ayin a na baci kambulu ko ma̱dukpa̱ ma uwai a iɗika ya, ko iɗika ya i pomoi ko i pa̱lukpa̱i, akyun ko nta̱ɗa̱ma̱ci, ko irala i le i kanza le baci a̱ likuci i le, ko kawuya ke ne ka baci ko mɓa̱la̱ n na n ta̱wa̱i,

\VS{38}Ɗa baci vuza ko uma ra̱ka̱ a yaꞋin avasa ko ufolu, adama a na e yevei ili i na yi a kutakacika a̱ɗu e le, ɗa a̱ ba̱rukpa̱i ekiye e le e kelime ka̱ a̱ a̱Ꞌisa̱ a nampa,

\VS{39}ka̱ta̱ vu pana na ɗe gaɗi, a̱ ubuta̱ wi ida̱shi i nu. Cinukpaka le ka̱ta̱ vi yaꞋan ulinga, yaꞋanka yaba dem ili i na u yaꞋin, adama a na vi yeve ta̱ ɗe ka̱ɗu ka̱ ni kpamu avu ɗa koci vi yevei a̱ɗu a uma dem,

\VS{40}nannai ɗa a kupana wovon u nu a ayin dem i baci de o kuyongo punu a iɗika i na vi nekei ikaya i tsu.


\par }{\PP \VS{41}<<Ama komoci ka na baci ki punu u uma a̱ nu aza a Isaraila ba, ɗa wu uta̱i a̱ ubuta̱ u daꞋin ɗa u ta̱wa̱i adama a kula ku nu,

\VS{42}Omoci i ta̱ a kupana ukuna u kula kugbayin ku nu n utsura we ekiye u nu n ili i gbagbain i mereve i na vu yaꞋin. Ayin a na baci a̱ ta̱wa̱i a vasai punu a̱ a̱Ꞌisa̱ a nampa,

\VS{43}ka̱ta̱ vu pana na ɗe gaɗi a̱ ubuta̱ wi ida̱shi i nu, ka̱ta̱ vi yaꞋan ili i na omoci a o folonoi nu dem, adama a na uma a aduniyan dem e yeve kula ku nu o doku kpamu a pana wovon u nu, tsu na uma a̱ nu aza a Isaraila i a kuyaꞋan. I ta̱ kpamu a kufuɗa kuyeve a na a̱Ꞌisa̱ a na m maꞋi na va, n kula ku nu ku ɗa m maꞋi a ɗa.>>

\VS{44}<<Uma a̱ nu a bana baci kuvon wi irala i le, a̱ ubuta̱ u na vu zuwai le a bana dem, a vasa baci u Vuzavaguɗu adama a̱ likuci i na vu zagbai koɓolo n a̱Ꞌisa̱ a na m maꞋi n kula ku nu,

\VS{45}pana avasa e le n ufolu u le na ɗe gaɗi, ka̱ta̱ vu takpaka le kadama.


\par }{\PP \VS{46}<<A yaꞋanka wu baci unushi, adama a na babu vuza na u kpa̱ɗa̱i kunusa, ɗa vi yaꞋin wupa n ele ali ɗa vi nekei le wi irala i le. Ɗa a ɗikai le tsa agbashi a kubana a iɗika i le i na yi daꞋin ko ɗevu,

\VS{47}n nannai dem a sabaꞋa baci a̱ɗu e le a iɗika i na a banai ugbashi wa, ɗa a̱ shika̱i unushi u le ali ɗa o folonoi nu ɗe a kudana, <Ci yaꞋan ta̱ unushi, tsu yaꞋan kasingai ba, ci yaꞋan ta̱ ka gbani-gbani,>

\VS{48}a sabaꞋa baci a̱ɗu e le n wuma u le ɗa o bonoi wa̱ nu ɗe a iɗika yi irala i le i na i ɗikai le ugbashi, ɗa a vasai wa̱ nu a kubana a iɗika i na vi nekei ikaya i le, n likuci i na vu zagbai n a̱Ꞌisa̱ a na m maꞋi n kula ku nu,

\VS{49}na ɗe gaɗi a̱ ubuta̱ wi ida̱shi i nu, pana avasa e le n ufolu u le ka̱ta̱ vu pana asuvayali e le

\VS{50}Vi cinukpaka uma a̱ nu a na a nusakai nu, vi cinukpaka le unushi wa dem u na a yaꞋankai nu, ka̱ta̱ vu zuwa aza a na a lyaꞋi le utsura wa a pana asuvayali e le,

\VS{51}adama a na ele uma a̱ nu a ɗa aza a̱ uka̱ni a̱ nu, ele na vu uta̱ka̱i a Masar, a̱ ubuta̱ wu usuɗukpi wa akina a na e kuderekpe viyum.


\par }{\PP \VS{52}<<YaꞋan vu zuwa atsuvu a̱ nu adama a ufolu wa kagbashi a̱ nu, koɓolo n ufolu u uma a̱ nu aza a Isaraila. YaꞋan vi lyaꞋa kelime n kupanaka le a ayin a na baci de dem a lapai una̱ a kubana wa̱ nu.

\VS{53}Adama a na vu pece le ta̱ n uma a aduniyan a na a buwai ɗa vu bonokoi le uma uka̱ni a̱ nu, tsu na vu danai a una̱ u Musa kagbashi ka̱ nu a ayin a na avu Vuzavaguɗu Ka̱shile vu uta̱ka̱i ikaya i tsu a Masar.>>


\par }{\PP \VS{54}Ana Sulemanu u kotsoi kavasa ka nampa ra̱ka̱ n ufolu a kubana u Vuzavaguɗu, ɗa u ɗa̱nga̱i kashani a̱ ubuta̱ u na wi ishi u kuɗa̱ngi n ekiye a̱ ni uɗengushi ɗevu n katalikalyuka ka Vuzavaguɗu.

\VS{55}U ɗa̱nga̱i ɗa u zuwakai koɓolo ka aza a Isaraila ra̱ka̱ una̱singai n ka̱la̱ka̱tsu ka̱u a kudana,

\VS{56}<<Ci cikpai Vuzavaguɗu a̱yi na u nekei uma a̱ ni aza a Isaraila wuvuki, tsu na u yaꞋin uzuwakpani. Babu kadanshi ka na u yaꞋin uzuwakpani a̱ una̱ u kagbashi ka̱ ni Musa ɗa ka̱ kpa̱ɗa̱i kushana.

\VS{57}YaꞋan Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ko tono n a̱ tsu tsu na u tonoi n isheku i tsu. Ka̱ta̱ u kuka̱sa̱kpa̱ tsu ko u kuvakangu tsu ba.

\VS{58}YaꞋan u bonoko a̱ɗu a̱ tsu wa̱ ni, tsu wala a uye u ni ka̱ta̱ kpamu tsu ɓa̱na̱ wila̱ u ni, n kadanshi ka̱ ni koɓolo n kusheshe ku ni tsu na u danai ikaya i tsu.

\VS{59}YaꞋan kadanshi ka̱ va̱ ka nampa, ka na n vasai a kubana u Vuzavaguɗu, ka yawa ɗevu n Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu kanna n kayin dem, ciya̱ u takpa kadama ka kagbashi koɓolo n uma a̱ ni aza a Isaraila derere n i na i a kuciga a kanna dem,

\VS{60}adama a na uma a aduniyan dem e yeve a na Vuzavaguɗu ɗa Ka̱shile, babu kpamu vuza yoku.

\VS{61}Ama a̱ɗu a̱ɗa̱ a shamgba mayin a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu, a kuwala a uye u ni mayin n i ɓa̱na̱i wila̱ u ni, tsu na yi a kuyaꞋan ali a̱ kuta̱wa̱ anana.>>


\par }{\SH Kerengu ka̱ a̱Ꞌisa̱
\par }
{\PP \VS{62}Ɗa mogono ma koɓolo n aza a Isaraila ra̱ka̱ a na i n a̱yi, a yaꞋin alyuka a kubana u Vuzavaguɗu.

\VS{63}Sulemanu u lyukai alyuka a̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱ u Vuzavaguɗu. U yaꞋin a ɗa n anaka ali a̱kpa̱n kamanga n e re (22,000), koɓolo kpamu ni nkyon nu nraɗika a̱kpa̱n amangatawun n kamanga (120,000). Ɗaɗa mogono ma koɓolo n aza a Isaraila ra̱ka̱ e erengi a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu.

\VS{64}A kanna ka nanlo ka feu mogono me erengi mere ma ulanga ma na mi e kelime ka̱ A̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, punu a̱ ubuta̱ wa ɗa u yaꞋin alyuka e kuneꞋe ku kusongu, kuneꞋe ki ili i kashina koɓolo n ushuma u kuneꞋe ki ida̱shi i ma̱ta̱na̱. Adama a na katalikalyuka ki iyum i shili ka ka yaꞋan ta̱ kenu a na ka ɗika kuneꞋe ku kusongu, n kuneꞋe ki ili i kashina koɓolo n ushuma u kuneꞋe ki ida̱shi i ma̱ta̱na̱.

\VS{65}Ɗa Sulemanu u yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka a ayin a nan lo, n ka̱bunda̱i ka gbayin ka aza a Isaraila dem, n uma a na a̱ uta̱i a Lebo-hamata a kubana a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Masar. A yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka nanlo u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu ali ayin e cindere ɗa o doku a yaꞋin ayin e cindere ɗa wo okpoi ayin kupa n a̱na̱shi.

\VS{66}A kanna ka̱ kunla̱i ɗa u ka̱sukpa̱i uma a wala. A zuwakai mogono ma una̱singai ɗa ta na a lazai o kubono a iꞋuwa i le, m ma̱za̱nga̱ koɓolo n imeshi a̱ a̱ɗu e le adama a ili ra̱ka̱ i na Vuzavaguɗu u yaꞋankai kagbashi ka̱ ni Dawuda n uma a̱ ni aza a Isaraila.




\par }\Chap{9}{\SH Vuzavaguɗu u ta̱wa̱i u Sulemanu u ire
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ana Sulemanu u kotsoi kumaꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu koɓolo n kefeku ko mogono ali n ili i na u cikalai kumaꞋa dem,

\VS{2}ɗa Vuzavaguɗu u ta̱wa̱i u Sulemanu a̱ uta̱wi u ire, tsu na u saꞋwai kuta̱wa̱ wa̱ ni na ɗe a Gibiyon.

\VS{3}Vuzavaguɗu u danai ni,

\par }{\PP <<M pana ta̱ avasa n ufolu u na vi yaꞋin a̱ kuta̱wa̱ wa̱ va̱, me erengu ta̱ a̱Ꞌisa̱ a nampa a na vu maꞋi va a̱ ubuta̱ u na a e kuneke kula ku va̱ tsugbayin ayin babu uteku. A̱shi a̱ va̱ n ka̱ɗu ka̱ va̱ o kuyongo ta̱ ɗe ayin tutu.

\VS{4}Avu tamkpamu, vu wala baci a uye u va̱ n kasingai n ka̱ɗu ka̱ nu derere tsu na eshevu Dawuda u yaꞋin, ɗa feu vi yaꞋin ili i na n danai ali n vu tonoi wila̱ koɓolo n kadanshi ka̱ va̱,

\VS{5}Gogo mi ta̱ a kuzuwa kakuba ko tsugono ka̱ nu a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila ali ayin babu uteku, tsu na n yaꞋankai eshevu Dawuda uzuwakpani n danai, <Va kusaꞋwa kunamba vuza na u kuda̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono wa aza a Isaraila ba.>

\VS{6}Ama avu ko muku n nu i zuwakai mu baci kucina̱ ɗa kpamu i kpa̱ɗa̱i kutono kadanshi ka̱ va̱ ko wila̱ u va̱ u na n zuwai, ɗa i kucukpai i bonoi i tonoi a̱ma̱li o yoku ali i cikpai le,

\VS{7}mi ta̱ a kutakpa aza a Isaraila a iɗika i na n nekei le ka̱ta̱ kpamu n iwan a̱Ꞌisa̱ a nampa a na me erengi n kula ku va̱. Aza a Isaraila i ta̱ o kubono ka̱ca̱pa̱ ka̱ta̱ kpamu o kpo ili i ma̱ka̱n a̱ ubuta̱ u uma dem.

\VS{8}Ka̱ta̱ a̱Ꞌisa̱ a nampa o bono agali, aza a na a kuwala lo dem i ta̱ a kuyaꞋan kadanshi ke mereve koɓolo m ma̱ka̱n a kudana, <Yiɗa̱i i zuwai ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋankai iɗika ya ili i nampa koɓolo n a̱Ꞌisa̱ a?>

\VS{9}Uma i ta̱ a̱ kushuku, <Adama a na a̱ ka̱sa̱kpa̱ ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le a̱yi na wu uta̱ka̱i ikaya i le a Masar, ɗa o bonoi a̱ ka̱na̱i a̱ma̱li o yoku ali ɗa a cikpai a ɗa n o tonoi a ɗa. Ɗaɗa i zuwai Vuzavaguɗu u tuka̱ le ta̱ n kawuya ka nampa dem.> >>


\par }{\SH Ulinga u yoku u Sulemanu
\par }
{\PP \VS{10}Sulemanu u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ kamanga a̱yi kumaꞋa A̱Ꞌisa̱ a gbayin koɓolo n kefeku ko tsugono.

\VS{11}Sulemanu mogono u nekei Hiram mogono ma Taya likuci kamanga i na yi a̱ uɓon u Ga̱lili, adama a na Hiram va u zamaka yi ta̱ nɗanga n sida ra̱ka̱, n ogboli, koɓolo n azanariya n a̱bunda̱i tsu na u cikalai.

\VS{12}Ama ana Hiram u ka̱sa̱kpa̱i Taya adama a na u bana we ene likuci i na Sulemanu u nekei ni, ɗa wu enei i ɗa i yaꞋin ba.

\VS{13}Ɗa u danai, <<Likuci i yiɗa̱i tamkpamu na i na vi nekei mu, vuza va̱?>> Ɗa u neꞋi likuci ya kula iɗika i Kabulu\FTNT{*}{{\FR 9:13 }{\FR{9:13
}}{\FQ{Kabulu
}}{\FT{N kelentsu ka aza a Yahuda ɗaɗa ili i kavama.}}}, kula ku ɗaɗa ku buwai ali a̱ kuta̱wa̱ anana.

\VS{14}Hiram u suꞋuki mogono n Azanariya a na a̱miki e le a yawai ngura amangatawun n kamanga (120).

\VS{15}Na ɗa ukuna wu ulinga u tsugbashi u na Sulemanu u ɗanai adama a kumaꞋa ka̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, n kefeku ka̱ ni, nu nsongolimo ma akambu, m mashilya ma Urushelima n ma̱ likuci i Hazo m Magido, koɓolo n Geza.

\VS{16}FiriꞋauna mogono ma Masar ma lyaꞋa ta̱ Geza n kuvon, ali ɗa u songi likuci ya n akina. Wu unai aza a KanaꞋana a na i punu a̱ ida̱shi ɗa u nekei i ɗa vuka vu Sulemanu mekere ma̱ ni tsu ili i kuneꞋe i kanna ko yolo.

\VS{17}Ɗa Sulemanu u maꞋasakai Geza. U maꞋi kpamu likuci i ka̱ɗa̱ki i Betu-horon,

\VS{18}m Balata, koɓolo n Tadamoru na ɗe e meremune, dem punu a iɗika i Yahuda,

\VS{19}koɓolo n likuci yi a̱ ubuta̱ u kuzuwa u ni ra̱ka̱, n likuci ye ekeke o odoku a̱ ni koɓolo n odoku a, ali n ili i na u cikalai kumaꞋa a Urushelima dem, a Lebano koɓolo kpamu n iɗika i na yi a̱ ubuta̱ u tsugono u ni dem.


\par }{\PP \VS{20}Uma o yoku a buwa ta̱ punu a iɗika ya, aza a na i aza a Isaraila a ɗa ba, ele ɗa aza a Amoriya n aza a Hitiya n aza a Periziya n aza a Hiviya n aza a Jebusiya,

\VS{21}ele ɗa ntsukaya n na n buwai iɗika ya, aza a na aza a Isaraila a fuɗa unai ba, Sulemanu u zagba le ta̱ okpo agbashi a ulinga a̱ ni, ali tana anana ɗaɗa ulinga u na i a kuyaꞋan.

\VS{22}Ama Sulemanu u bonoko vuza va aza a Isaraila kagbashi ba, ɗa kucikpa u bonokoi le osoji, n anan taji a̱ ni, n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ ni, n aza e kelime ko osoji, koɓolo n ovonshi a na i aza e kelime a ekeke o odoku n akumbi e le.

\VS{23}Ele ɗa kpamu aza a gbagbaꞋin a kinda ulinga u na Sulemanu wi n u ɗa, i ta̱ ali uma amangatawantawun n amangerenkupa (550), ele na i kula̱na̱ uma a na i a kuyaꞋan ulinga wa.


\par }{\PP \VS{24}Sulemanu wu uta̱ka̱i vuka vi ni mekere ma FiriꞋauna punu a̱ likuci i Dawuda, ɗa u bonokoi ni e kefeku ka savu ka na u maꞋakai ni. Ɗa kpamu u maꞋi nsongolimo lo.

\VS{25}A̱ ka̱ya̱ dem kutatsu ku ɗa Sulemanu u ci yaꞋan alyuka e kuneꞋe ku kusongu n alyuka e kuneꞋe ki ida̱shi i ma̱ta̱na̱ a gaɗi vu katalikalyuka ka na u maꞋakai Vuzavaguɗu. U yaꞋin kpamu alyuka o kusongu a ili i ma̱gula̱ni a kubana u Vuzaguɗu, nannai ɗa u kotsoi ulinga wa̱ a̱Ꞌisa̱ wa.

\VS{26}Mogono Sulemanu u yaꞋin kpamu antsu a Eziyon-gebe, ɗevu Ilatu a Edom a̱ ka̱kina̱ ka Mala ma Shili.

\VS{27}Ɗaɗa Hiram u suki a fuɗi a antsu a bana a yaꞋan ulinga ɗe koɓolo n uma a Sulemanu.

\VS{28}Ɗa antiki antsu a kubana a Ofiri, ɗa o bonokoi nu ngura ma azanariya ali amangatawa̱na̱shi n kamanga (420) ɗa e nekei Sulemanu.




\par }\Chap{10}{\SH Egbere Sheba u banai u Sulemanu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ana Egbere vu iɗika i Sheba u panai tsu na Sulemanu wu uta̱i kula n tsu na wi a nwalu n Vuzavaguɗu, ɗa u ta̱wa̱i kukondo yi n keci ku gbagbaꞋin.

\VS{2}U yawai a Urushelima n ka̱bunda̱i ka uma o kutono yi n arakuma e le ucaniki n ili i wali koɓolo n azanariya n a̱bunda̱i ali n atali a singai-singai dem. Ɗa u banai u danai Sulemanu ili i na wi n i ɗa a̱ ka̱ɗu ka̱ ni ra̱ka̱.

\VS{3}Sulemanu wu ushuki keci ku vuka ka ra̱ka̱, babu ili i na i yaꞋin mogono atakaci a̱ kushuku punu.

\VS{4}Ana Egbere vu Sheba u panai kuyeve ku Sulemanu ra̱ka̱, kpamu wu enei kefeku ka na u maꞋi,

\VS{5}n ilikulya i na a̱ tsu tuka̱ Sulemanu a kanna lakam, n tsu na nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma ulinga u ni i a̱ ida̱shi, n tsu na i a kuyaꞋanka yi ulinga, n aza a na e ci neke yi ili i kusoꞋo, n alyuka e kuneꞋe ku kusongu a na Sulemanu va u yaꞋin a̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, ɗa u yaꞋin mereve.


\par }{\PP \VS{6}Ɗa u danai mogono ma, <<Ili i na m panai ra̱ka̱ na ɗe a̱ likuci i va̱ adama a kadanshi ka singai n kuyeve ku nu dem mayun ɗa,

\VS{7}Mi ishi mu ushuku n ili i nampa ba, sai na n ta̱wa̱i me enei n a̱shi a̱ va̱. Mayun ɗa, i na a danai mu kagimi kaꞋa. Kuyeve ku nu koɓolo n uciyi dem u laꞋa ta̱ i na m panai.

\VS{8}Inda tsu na uma a̱ nu i m ma̱za̱nga̱, n tsu na aza a ulinga a̱ nu i feu m ma̱za̱nga̱, ele na i kashani ɗevu ayin tutu a kupana kadanshi ka ukuna kuyeve ka̱ nu.

\VS{9}Una̱singai u ɗa a kubana u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu, a̱yi na u u panai uyoꞋo u nu ɗa u zuwai nu a kakuba ko tsugono ka aza a Isaraila. Ana wo okpoi Vuzavaguɗu u ciga ta̱ aza a Isaraila ali ayin babu n uteku, ɗaɗa i zuwai ɗa u zuwai nu mogono adama a na vu yaꞋan afada a asingai n a usuɓi kpamu.>>


\par }{\PP \VS{10}Ɗa Egbere va u nekei mogono ngura ma azanariya ali amangatawaun n kamanga (120), koɓolo n ili i wali n a̱bunda̱i n atali a singai-singai. Babu vuza na u saꞋwai kutuka̱ n ili i wali tsu na Egbere vu Sheba u tuka̱i mogono Sulemanu.

\VS{11}Antsu a Hiram a̱ ta̱wa̱i n azanariya na ɗe Ofiri, a Ofiri va a̱ tuka̱ ta̱ nu nɗanga n almugu n a̱bunda̱i koɓolo n atali a singai.

\VS{12}Ɗa mogono ma yaꞋin ulinga nu nɗanga n almugu, adama a na u doku katsura ka̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a koɓolo n kefeku ko mogono ka. Ɗa kpamu u yaꞋankai ulinga a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan umolu n ugogi adama a awashi. Babu kpamu nɗanga n almugu n na o doku a̱ tuka̱i ko e enei ali a̱ kuta̱wa̱ anana.


\par }{\PP \VS{13}Ɗa Sulemanu mogono u nekei Egbere vu Sheba ili i na u cigai dem, babu biꞋi i na u nekei ni a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i tsugono. Ɗa u lazai u bonoi a iɗika i ni n agbashi a̱ ni.


\par }{\SH Uciyi wu a̱bunda̱i u Sulemanu
\par }
{\PP \VS{14}A̱ ka̱ya̱ dem Sulemanu u tsu isa ta̱ azanariya a na a yawai ngura amangatawa̱nta̱li n amangatatsu n ta̱li (666),

\VS{15}babu punu biꞋi utafu wa aza a tsulaga tsu gbagbaꞋin n aza a wawaꞋa, koɓolo nu ngono ma aza Arabiya n anan gomuna a iɗika a.


\par }{\PP \VS{16}Mogono Sulemanu u luwa̱i nra̱ga̱ m gbagbaꞋin ma azanariya ali amangatawenre (200), ma̱ra̱ga̱ dem a yaꞋin i ta̱ n a̱miki a na a yawai shekelu amangatawa̱nta̱li (600).

\VS{17}Ɗa kpamu u yaꞋin nra̱ga̱ n wawaꞋa n na a̱ luwa̱i n azanariya ali amangatawantatsu (300), dem vi le n a̱miki a na a yawai shekelu vu na̱shi. Ɗa mogono ma zuwai le e kefeku ka na u yaꞋin nu nɗanga n na a kapai a̱ kutsun ku Lebano.


\par }{\PP \VS{18}Ɗa mogono ma yaꞋin kakuba ko tsugono ka gbayin ɗa a kalai kaꞋa n anga a kagiwa ɗa u kumai anga a n azanariya.

\VS{19}Kakuba ka ki ta̱ n adasukpatsu a̱ ta̱li, ɗa ka̱ca̱pa̱ ka a yaꞋin ni ma̱kurugu gaɗi. A akambu e re a kakuba ka ɗa a zuwakai kaꞋa ubuta̱ u kukiyangu ekiye, n ululu i kawu lo kashani akambu e re dem.

\VS{20}Ululu a ikawu kupa n e re uzuwi lo a idasakpatsu i ta̱li ya, ululu ikawu akambu e re a kadasukpatsu dem. Babu ubuta̱ u na a saꞋwai kuyaꞋan kakuba ko tsugono tsu nanlo.

\VS{21}NkokoꞋo n ku soꞋo ko mini m mogono Sulemanu ra̱ka̱ a yaꞋan ta̱ n ɗa n azanariya, ili yu ulinga i kefeku ka na a yaꞋin nu nɗanga n kutsun ku Lebano dem a yaꞋan ta̱ i ɗa n azanariya feu koci. Babu i na a yaꞋin n azurufa, adama a na e ene ta̱ azurufa i n a̱miki a ayin a Sulemanu ba.

\VS{22}Mogono ma mi ta̱ n antsu n a̱bunda̱i a tsulaga punu a mala ma koɓolo n antsu a Hiram. A̱ya̱ a tatsu dem o tsu bono ta̱ n ucanuku wa azanariya, azurufa, anga agiwa, ali nu nkalu n ajinna feu.


\par }{\PP \VS{23}Mogono Sulemanu u laꞋa ta̱ ngono n na m buwai a aduniyan dem uciyi koɓolo n kuyeve.

\VS{24}Aduniyan ra̱ka̱ a tsu ciga ta̱ a̱ ta̱wa̱ kula̱na̱sa̱ odoki u Sulemanu adama a na a pana kadanshi ke kuyeve ka na Ka̱shile ke nekei ni a̱ ka̱ɗu.

\VS{25}A̱ ka̱ya̱ dem yaba dem vu na baci wi a̱ kuta̱wa̱ u tsu ta̱wa̱ n ili i kuneꞋe ya azanariya, n ya azurufa, n akashi, n ucanuku u kuvon, n ili i wali, koɓolo n odoku, nu mkparagi feu.

\VS{26}Sulemanu u ɓolongi ekeke o odoku koɓolo n odoku a, wi ta̱ n ekeke o odoku ka̱kpa̱n ke te n amangatawa̱na̱shi (1,400), n odoku a̱kpa̱n kupa n e re (12,000). U foɓoi le a̱ likuci i na o tsu foɓo ekeke o odoku, o yoku kpamu na ɗe koɓolo n a̱yi a Urushelima.

\VS{27}Mogono mo bonokoi azurufa o okpoi ili i gbani tsa atali a Urushelima, nɗanga n sida feu u bonokoi n ɗa n a̱bunda̱i tsu nɗanga mu ma̱biri n na n tsu gbonguro a̱ ubuta̱ wa aginda a Yahuda.

\VS{28}Odoku a Sulemanu ta ɗe a̱ uta̱ka̱i aɗa a iɗika i Masar koɓolo n iɗika i Kuwe, aza a tsulaga a gbagbaꞋin o mogono a ɗa a tsulai le a iɗika i Kuwe.

\VS{29}A tsula ta̱ ekeke odoku dem a iɗika i Masar ali Azurufa amangatawa̱nta̱li (600), a tsulai odoku feu dem amangatawun n amangerenkupa (150). Ɗa o okpoi aza a na e kudenke ngono ma aza a Hitiya koɓolo nu ngono ma aza a Siriya.




\par }\Chap{11}{\SH A̱ma̱ci a Sulemanu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayin a na i lo ɗa Sulemanu mogono u cigai a̱ma̱ci a uduma n a̱bunda̱i, babu biꞋi vuka vu na wi n vu ɗa mekere ma FiriꞋauna. Ɗa u zuwai nkere ma aza a Mowabu n ma aza a Amona n ma aza a Edom n ma aza a Sidon koɓolo n aza a Hitiya.

\VS{2}Uma a nanlo a ɗaɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi ke le wa aza a Isaraila u danai, <<Ka̱ta̱ i nekpenei yolo ba, ta lo o kubonoko a̱ɗu a̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ u kutono a̱ma̱li e le.>> N nannai dem, Sulemanu u gbagbalai kuciga le.

\VS{3}Wi ta̱ n a̱ma̱ci a nkere mu ngono ali amangatawencindere (700), n a̱ma̱ci a gbani amangatawantatsu (300), ɗa a̱ma̱ci a̱ ni a sabaꞋi ni ka̱ɗu.

\VS{4}Ana Sulemanu u kutsai ɗa a̱ma̱ci a̱ ni a sabaꞋi ka̱ɗu ka̱ ni a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ma̱li o yoku. Ka̱ɗu ka̱ ni ka buwa a nwalu derere a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni ba, tsu na ka̱ɗu ke esheku a̱ ni Dawuda ko yongoi ba.

\VS{5}Sulemanu u bonoi o kutono Ashitoretu ka̱ma̱li ka vuka ɗa a Sidon, m Moleka ka̱ma̱li ku unata ka aza a Amona.

\VS{6}Ɗa Sulemanu u yaꞋin ili i gbani-gbani a kubana u Vuzavaguɗu, u doku u tono Vuzavaguɗu mayin ba, tsu na esheku a̱ ni Dawuda a yaꞋin.


\par }{\PP \VS{7}A̱ ubuta̱ wu nsasan wu uɓon u kasana a Urushelima, Sulemanu u maꞋi ma̱va̱li ma kucikpa Kemoshi, ka̱ma̱li ka unata ka aza a Muwabu, koɓolo m ma̱va̱li ma kucikpa Moleka ka̱ma̱li ku unata ka aza a Amona.

\VS{8}U yaꞋankai kpamu a̱ma̱ci a uduma a̱ ni nannai, adama a na o songi ili i ma̱gula̱ni na a yaꞋin alyuka a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ma̱li e le.


\par }{\PP \VS{9}Vuzavaguɗu u yaꞋin wupa n Sulemanu adama a na ka̱ɗu ka̱ ni ka̱ ka̱sa̱kpa̱ ta̱ uye u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka aza a Isaraila, a̱yi na u ta̱wa̱i wa̱ ni ali kure.

\VS{10}Ko a na u sa̱nka̱i Sulemanu kutono a̱ma̱li o yoku, ama Sulemanu ta na u tono wila̱ u Vuzavaguɗu ba.

\VS{11}Ɗa Vuzavaguɗu u danai Sulemanu, <<Ana wo okpoi kagbanigbani ka vu sheshei ɗa vi iwain kuka̱na̱ uzuwakpani u va̱ koɓolo n wila̱ u va̱ u na n nekei nu, mayun mi ta̱ e kupece tsugono tsu nu ka̱ta̱ n neke kagbashi ka̱ nu.

\VS{12}Ama adama e eshevu a̱ nu Dawuda, mi a kuyaꞋan nannai avu n wuma ba, ama mi ta̱ a kisa tsugono tsa e kiye a maku ma̱ nu.

\VS{13}N nannai dem mi a kisa tsugono tsa ra̱ka̱ wa̱ ni ba, ama mi ta̱ e kuneke yi umaci u te u lyaꞋaka le tsugono, adama a Dawuda kagbashi ka̱ va̱ kpamu n adama a Urushelima, a̱ ubuta̱ u na n zagbai.>>


\par }{\SH Irala i Sulemanu
\par }
{\PP \VS{14}Ɗa Vuzavaguɗu u zuwai Hadadu vuza vu kpaꞋa ku tsugono tsa aza a Edom u yaꞋin tsurala n Sulemanu.

\VS{15}A ayin a cau ɗe ana Dawuda u lyaꞋi Edom, ɗa Jowabu kovonshi vo osoji u banai kuciɗa̱ngu osoji a Isaraila a na a̱ kuwa̱i a̱ ubuta̱ u kuvon. Ɗa wu unai muku n ali ra̱ka̱ a Edom.

\VS{16}Jowabu n aza a Isaraila ra̱ka̱ a shamgbai ɗe ali wotoi u ta̱li, sai a na o kotsoi kuna ali a aza e Edom ra̱ka̱.

\VS{17}Ama Hadadu u sumai a kubana a Masar, koɓolo n aza a Edom o yoku a na i agbashi e esheku a̱ ni. Ayin a nanlo Hadadu biꞋi maku.

\VS{18}A̱ uta̱i a Midiya ɗa a banai a Param. Ɗa a ɗikai ali ɗe a Param o kubono a Masar u mogono FiriꞋauna, a̱yi na u nekei Hadadu kpaꞋa n iɗika ɗa u doku u nekei ni ilikulya feu.

\VS{19}FiriꞋauna u panai uyoꞋo u Hadadu ali ɗa u nekei ni vangu vu vuka vu ni egbere Tafene, adama a na wo okpo vuka vu ni.

\VS{20}Ɗa vangu vu Tafene va vu matsakai ni maku mo kolobo ɗa u neꞋi ni kula Genubatu, maku ma na Tafene va u ɗikai u ɓa̱na̱i a kpaꞋa ku tsugono. Ta ɗe Genubatu u yongoi m muku n FiriꞋauna.


\par }{\PP \VS{21}A̱yi ɗe a Masar, ɗa Hadadu u panai Dawuda u banka ta̱ n anan koko a̱ ni n kiya, a̱yi Jowabu kovonshi vo osoji feu u kuwa̱ ta̱. Ɗaɗa Hadadu u danai FiriꞋauna, <<Ka̱sukpa̱ mu m bono a iɗika i va̱.>>


\par }{\PP \VS{22}Ɗa FiriꞋauna we ecei, <<Yiɗa̱i vu nambai punu na ali ɗa vi a kuciga kubono a iɗika i nu?>> Ɗa Hadadu wushuki u danai, ko ili,<<Ka̱sa̱kpa̱ mu koci n laza.>>


\par }{\PP \VS{23}Ɗa Ka̱shile ka̱ ɗa̱ngusa̱i Rezo kolobo ka Eliyada u yaꞋan tsurala n Sulemanu, vuza na u sumai a̱ ubuta̱ u vuzagbayin vi ni, Hadadezeru mogono ma Zoba.

\VS{24}U ɓolongi uma a̱ ubuta̱ u ni ɗa wo okpoi vuza vu kelime va aza a ugbamiwasuvu a ayin a na Dawuda wu unai aza a utsura a Zoba. Aza a ugbamiwasuvu a a sumai a banai a Dimaska, a̱ ubuta̱ u na a̱ da̱sa̱ngi ɗa a isai ubuta̱ wa.

\VS{25}Rezon u yongo ta̱ a tsurala n aza a Isaraila a ayin a na Sulemanu u yongoi n wuma, u doku u zamai kadama tsu na Hadadu u yaꞋin. Rezon u lyaꞋa ta̱ tsugono a Siriya ɗa kpamu o yongoi a tsurala n aza a Isaraila.


\par }{\SH Jerobuwam u yaꞋankai Sulemanu ugbamiwasuvu
\par }
{\PP \VS{26}Ɗa feu Jerobuwam kolobo ka Nebatu u yaꞋin tsurala m mogono. A̱yi wi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka a za ulinga a Sulemanu, a̱yi vuza va aza a Ifrayimu ɗa va aza Zereda ɗa, a tsu ɗeke ta̱ a̱na̱ku a̱ ni kula Zeruya, a̱yi kagapa ka a.

\VS{27}Ili i na i zuwai u yaꞋankai mogono ugbamiwasuvu ɗaɗa, Sulemanu u maꞋa ta̱ nsongolimo ɗa kpamu u maꞋasakai mashilya ma̱ likuci i Dawuda esheku a̱ ni.

\VS{28}Jerobuwam vuma vu utsura ɗa, ana Sulemanu we enei tsu na ka̱ɗa̱nga̱ni ka ka yaꞋin ulinga u ni mayin, ɗa u zuwai ni wo okpo vuza kinda ulinga u tsugbashi a kumaci ku Isufu.

\VS{29}A makyan ma nanlo ana Jerobuwam wu uta̱i Urushelima, ɗa keneki Ahija ka na ka̱ uta̱i wa aza a Shilo ka gasai n a̱yi a uye. Ahija wi ta̱ m motogu ma savu u uki. Ele ɗa koci uma e re a gasai a̱ uka̱ra̱Ꞌi u likuci babu vuza yoku lo.

\VS{30}Ɗa Ahija u ka̱na̱i motogu ma savu ma na u ukai va ɗa u karai maꞋa ali akari kupa n e re.

\VS{31}Ɗaɗa u danai Jerobuwam, <<Ɗikaka ka̱ci ka̱ nu akari kupa a, adama a na ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka aza a Isaraila ka danai i ɗaɗa na, <La̱na̱, mi ta̱ e kupece tsugono tsu Sulemanu ka̱ta̱ n neke wu kumaci kupa.

\VS{32}Ama adama a kagbashi ka̱ va̱ Dawuda n likuci i Urushelima i na n zagbai adama a kumaci ka aza a Isaraila ra̱ka̱, mi ta̱ e kuneke yi kumaci ku te koci.

\VS{33}Mi ta̱ a kuyaꞋan ili i nampa adama a na a̱ ka̱sa̱kpa̱ mu ta̱ ɗa o bonoi o tonoi Ashitoretu ka̱ma̱li ka na ki vuka ka aza a Sidon, n ka Kemoshi ka aza a Muwabu, m Moleka vu Amon, a wala kpamu a uye u va̱ ba, a yaꞋan kpamu i na i gaꞋin a̱ a̱shi a̱ va̱ ba, o tono kadanshi n wila̱ u va̱ tsu na Dawuda esheku a Sulemanu a yaꞋin ba.

\VS{34}Ama mi a kisa tsugono tsa ra̱ka̱ e ekiye a Sulemanu ba, mi ta̱ a̱ ku ka̱sa̱kpa̱ yi u lyaꞋa tsugono a ayin a wuma u ni dem adama a kagbashi ka̱ va̱ Dawuda, vuza na n zagbai ɗa kpamu u tonoi wila̱ n kadanshi ka̱ va̱ mayin.

\VS{35}Ama mi ta̱ a kisa tsugono tsa e ekiye a maku ma̱ ni, ka̱ta̱ n neke wu kumaci kupa.

\VS{36}Mi ta̱ e kuneke maku ma̱ ni kumaci ku te adama a na kagbashi ka̱ va̱ Dawuda u ciya̱ muku n tsukaya n na n kulyaꞋa kelime n kulyaꞋa n tsugono a Urushelima, likuci i na n zagbai kuzuwa kula ku va̱.

\VS{37}Ka̱ta̱ avu tamkpamu n ɗika wu, vi lyaꞋa tsugono a̱ ubuta̱ u uma a na ka̱ɗu ka̱ nu ka cikalai, vo okpo mogono a̱ ubuta̱ wa aza a Isaraila.

\VS{38}Vi yaꞋan baci de dem ili i na n danai nu ɗa kpamu vu walai a uye u va̱ ali ɗa vi yaꞋin i na i gaꞋin a̱ kuta̱wa̱ wa̱ va̱, vu ɓa̱na̱i wila̱ u va̱ tsu na kagbashi ka̱ va̱ Dawuda u yaꞋin. Mi ta̱ o kutono n avu, ka̱ta̱ kpamu m maꞋaka wu kpaꞋa ku tsugono tsu na m maꞋakai Dawuda, ka̱ta̱ kpamu n neke wu uma a Isaraila.

\VS{39}Adama a unushi u Sulemanu mi ta̱ a kutakacika ntsukaya n Dawuda, ama ali a kubana ayin babu uteku ɗa ba.> >>

\VS{40}Sulemanu u la̱nsa̱i uye adama a na wu una Jerobuwam, ama Jerobuwam u sumai a kubana a Masar u Shishaka mogono. U shamgbai ɗe ali ayin a na Sulemanu u kuwa̱i.

\VS{41}Ulinga u yoku u Sulemanu n ili i na u yaꞋain, koɓolo n kuyeve ku ni, yi ta̱ punu uɗani a katagarda ka tsumani tsu Sulemanu.

\VS{42}Sulemanu u lyaꞋi tsugono wa aza a Isaraila a Urushelima ali a̱ya̱ amangere.

\VS{43}Ɗa u bankai anan koko n kiya, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Dawuda esheku a̱ ni. Ɗa Rehobuwam maku ma̱ ni ma isai tsugono e ekiye a̱ ni.




\par }\Chap{12}{\SH Aza a Isaraila a yaꞋankai Rehobuwam ugbamiwasuvu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Rehobuwam u banai e Shekem, adama a na aza a Isaraila ra̱ka̱ a bana ta̱ e Shekem ciya̱ a zuwai yi wo okpo mogono.

\VS{2}Ana Jerobuwam maku ma Nebatu ma panai ili i nampa, a̱yi ɗe biꞋi n ida̱shi a Masar ana u sumai u ka̱sa̱kpa̱i mogono Sulemanu, ɗa u ka̱sa̱kpa̱i Masar.

\VS{3}Ɗa aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a Isaraila e ɗekei Jerobuwam, a̱yi n aza a Isaraila ra̱ka̱ a banai u Rehobuwam ɗa a danai ni,

\VS{4}<<Esheku a̱ nu a zuwaka tsu ta̱ kogboro ka̱ a̱miki, ama gogo na sa̱da̱ka̱ tsu ukuna wu ulinga wu utsura wa koɓolo n a̱miki a na i wa̱ tsu va, a̱tsu tso kutono wu ta̱.>>


\par }{\PP \VS{5}Ɗa Rehobuwam wu ushuki, <<Walai biꞋi i yaꞋan ayin a tatsu ka̱ta̱ i bono mpa tankpamu n kusheshe ta̱ ka̱ta̱ mu ushuku ɗa̱.>>Ɗa uma a tana a lazai.

\VS{6}Ɗa mogono Rehobuwam u banai u cinakai nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n na n yaꞋankai esheku a̱ ni Sulemanu ulinga a ayin a na wi n wuma, ɗa we ecei, <<Odoki e ne a ɗai i kuneke mu adama a na n kasana uma a nampa una̱.>>


\par }{\PP \VS{7}Ɗa ushuki ni a danai, <<Anana vi baci o kokpo kagbashi ka uma a nampa vi yaꞋanka le ulinga, ka̱ta̱ vi neke le una̱ u singai, i ta̱ o kokpo agbashi a̱ nu ayin dem.>>


\par }{\PP \VS{8}Ama Rehobuwam u iwain odoki a na nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma n nekei ni ɗa u banai u cinakai a̱ɗa̱nga̱ni ele na i ushan u te, ele na gogo na okpoi ni aza a odoki.

\VS{9}Ɗa we ecei le, <<Odoki e ne a ɗai ya kuneke mu? Ciya̱ tsu ushuku uma a nampa a na a danai, <Sa̱da̱ka̱ tsu a̱miki o kogboro a na esheku a̱ nu a zuwakai tsu?> >>


\par }{\PP \VS{10}Ɗa a̱ɗa̱nga̱ni a na a̱ ɗa̱nga̱i ayin e te n a̱yi va a danai, <<Dana uma a na a danai nu va, <Esheku a̱ nu a zuwaka tsu ta̱ kogboro ka̱ a̱miki, ama avu sa̱da̱kpa̱ tsu kaꞋa,> Ama dana le, <Ka̱jivu ke kenu ka̱ va̱ ka laꞋa ta̱ kukyun ke esheku a̱ va̱ m gba̱ra̱.\FTNT{*}{{\FR 12:10 }{\FR{12:10
}}{\FQ{Ka̱jivu ke kenu ka̱ va̱ ka laꞋa ta̱ kukyun ke esheku a̱ va̱ m gba̱ra̱.
}}{\FT{Ubuta̱ u nampa wa wi ta̱ a kadanshi atakaci a na esheku a̱ ni e nekei le kenu ɗa, a na a̱yi u kuneke le i ta̱ a kulaꞋa n a̱bunda̱i.}}}

\VS{11}Esheku a̱ va̱ a zuwaka ɗa̱ ta̱ kogboro ka̱ a̱miki ka̱u, mi ta̱ o kudoku aɗa laꞋa tsu na ishi. Esheku a̱ va̱ a faba ɗa̱ ta̱ m mashawuri, ama mpa mi ta̱ a kutakacika ɗa̱ n adyaɓu.> >>

\VS{12}Ana ayin a tatsu a lazai ɗa Jerobuwam n uma a ra̱ka̱ o bonoi u Rehobuwam, tsu na mogono ma danai, <<Ayin a tatsu a yaꞋan baci i bono wa̱ va̱.>>

\VS{13}Ɗa Rehobuwam mogono mu ushuki uma a n a suvu usuɗukpi, adama a na wu ushuku n odoki a na nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma n nekei ni ba,

\VS{14}u tonoi odoki a na a̱ɗa̱nga̱ni a e nekei ni ɗa u danai, <<Esheku a̱ va̱ a zuwaka ɗa̱ ta̱ kogboro ka̱ a̱miki ka̱u, mi ta̱ o kudoku a ɗa a laꞋa tsu na ishi. Esheku a̱ va̱ a takacikai ɗa̱ m mashawuri, ama mpa mi ta̱ a kutakacika ɗa̱ n adyaɓu.>>

\VS{15}Ama mogono ma panaka uma a ba, adama a na kusheshe ku Vuzavaguɗu ku ɗa nannai, ciya̱ u shatangu kadanshi ka na u danai Jerobuwam maku ma Nebatu a̱ una̱ u keneki Ahija vuza va aza a Shilo.


\par }{\PP \VS{16}Ana aza a Isaraila ra̱ka̱ e enei mogono ma panaka le ba, ɗa a̱ ushuki mogono ma a danai, <<Te ugboku u tsu wi a̱ ubuta̱ u Dawuda, yiɗa̱i ci n i ɗa a̱ ubuta̱ u maku me Jesi? Bonoi a̱ a̱pa̱m a̱ ɗa̱, a̱ɗa̱ aza a Isaraila, la̱na̱i iꞋuwa i ɗa̱, a̱ɗa̱ uma a Dawuda feu i la̱na̱ iꞋuwa i ɗa̱.>> Ɗa aza a Isaraila a lazai o bonoi a iꞋuwa i le.

\VS{17}Ama aza a Isaraila a na i o kuyongo a̱ likuci i Yahuda, Rehobuwam ɗa wi a kulyaꞋaka le tsugono.


\par }{\PP \VS{18}Ɗa Rehobuwam mogono u suki Adoram, vuza na wi vuza kelime vu ulinga u tsugbashi, ama ɗa aza a Isaraila ra̱ka̱ a varai ni ali unai. Ana Rehobuwam mogono wu enei nannai, ɗa u yaꞋin gogoꞋo u kumbai keke vo odoku a̱ ni ɗa u sumai a kubana a Urushelima.

\VS{19}Ta aza a Isaraila i lo a kuyaꞋansaka kpaꞋa ku Dawuda ugbamiwasuvu nannai ali a̱ kuta̱wa̱ anana.


\par }{\PP \VS{20}Ana aza a Isaraila ra̱ka̱ a panai Jerobuwam wu uta̱ ta̱ a Masar u bonoi, ɗa a̱ suki e ɗekei ni a̱ ubuta̱ u ka̱bunda̱i ka uma ɗa a zuwai ni wo okpo mogono ma aza a Isaraila. Babu vuza na u tonoi kpaꞋa ku Dawuda, ama sai kumaci ku Yahuda koci.

\VS{21}Ana Rehobuwam u yawai a Urushelima, u ɓolongi eyevi a̱ vishili uma a̱kpa̱n amangatawun n amanga̱na̱shi (180,000), a kumaci ku Yahuda n kumaci ku Bayami, adama a na a yaꞋan kuvon n aza a Isaraila ciya̱ o bonoko tsugono tsa u Rehobuwam maku ma Sulemanu.

\VS{22}Ama ɗa Ka̱shile ka yaꞋin kadanshi n Shemiya vuma vu Ka̱shile, u danai,

\VS{23}<<Dana Rehobuwam maku ma Sulemanu mogono ma Yahuda n aza a Yahuda ra̱ka̱ koɓolo n aza a Bayami ali n uma a na a buwai dem,

\VS{24}<Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na, ka̱ta̱ i bana i shilika̱ n aza n aza a̱ ɗa̱ ba. Yaba dem u bono a kpaꞋa ku ni, na va ukuna u va̱ u ɗa.> >> Ɗa o tonoi kadanshi ka Vuzavaguɗu yaba dem u bonoi a kpaꞋa, tsu na Vuzavaguɗu u danai.


\par }{\SH Medendem ma azanariya
\par }
{\PP \VS{25}Ɗa Jerobuwam u maꞋi likuci i Shekem a̱ ubuta̱ wu aginda ɗe a iɗika i Ifirayimu ɗa u yongoi ɗe. Ta ɗe wu uta̱i ɗa u banai udoku u maꞋi likuci i Peniyelu.


\par }{\PP \VS{26}Ɗa Jerobuwam u sheshei n ka̱ɗu ka̱ ni u danai, <<Tsugono tsa ci ta̱ a kufuɗa kubono a kpaꞋa ku Dawuda.

\VS{27}Uma a nampa a bana baci kuyaꞋan alyuka a̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a Urushelima, a̱ɗu e le i ta̱ a kukpatala o bono u vuzagbayin vi le Rehobuwam mogono ma Yahuda, ka̱ta̱ a una mu o bono u Rehobuwam.>>


\par }{\PP \VS{28}Ana u la̱nsa̱i odoki u uma a̱ ni, ɗa mogono ma ma yaꞋin ululu a ndendem n re n azanariya. Ɗa u danai uma a, <<Kubansa ku na yi a kubansa a Urushelima ku yawa ɗa̱ ta̱ nannai. Aza a Isaraila a̱ma̱li a̱ ɗa̱ a ɗa na, ele na uta̱ka̱i ɗa̱ a iɗika i Masar.>>

\VS{29}U shikpa̱i me te e Betelu, me te kpamu a Dan.

\VS{30}Ɗa ili i nampa yo okpoi unushi, uma a banai ɗe a Dan adama a na a cikpa kululu kuna ki ɗe va.


\par }{\PP \VS{31}Jerobuwam u maꞋi nva̱li a̱ ubuta̱ u kucikpa dem, ɗa u zagbai anan ganu a̱ ubuta̱ u uma dem, aza a na i kumaci ka aza e Levi ba.

\VS{32}Jerobuwam u zuwai ka̱ɗiva̱ a kanna ke gendu ku wotoi u kunla̱i, tsu ka̱ɗiva̱ ka na a yaꞋin a Yahuda ali ɗa a yaꞋin alyuka a katalikalyuka. Derere tsu na a yaꞋin e Betelu, a yaꞋin alyuka a̱ kululu ku medendem ma na u shikpa̱i ɗe e Betelu va. Ɗa u zagbai anan ganu adama a̱ ubuta̱ u kucikpa u na u yaꞋin va.

\VS{33}A kanna ke gendu ko wotoi u kunla̱i, wotoi u na u zagbai a̱ ka̱ɗu ka̱ ni, u yaꞋin alyuka kakau a katalikalyuka ka na u shikpa̱i e Betelu. U zuwai ka̱ɗiva̱ adama a aza a Isaraila ɗa a kumbai a katalikalyuka ka a yaꞋin alyuka.




\par }\Chap{13}{\SH Keneki ka ɓarangi Jerobuwam
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayin a na Jerobuwam wi kashani ɗevu n katalikalyuka adama a na u yaꞋan alyuka, ɗa keneki ka̱ Ka̱shile ka̱ uta̱i a Yahuda ɗa u banai e Betelu tsu na Vuzavaguɗu u danai.

\VS{2}Ɗa u ɗengusa̱i ka̱la̱ka̱tsu ɗa u yaꞋin kene ku wuya adama a katalikalyuka ka n utsura u kadanshi ka Vuzavaguɗu, <<Avu katalikalyuka, katalikalyuka, ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na, <La̱na̱, a kpaꞋa ku Dawuda i ta̱ a kumatsa maku kula ku ni Josaya. A̱ ubuta̱ u nu u ɗa u kulyuka anan ganu a na a yaꞋin ulinga a̱ nva̱li n kucikpa ma, ka̱ta̱ kpamu o songu etele a uma a gaɗi vu nu.> >>

\VS{3}A kanna ka nanlo ka kpamu vuma vu Ka̱shile va u nekei urotu, <<Na ɗa urotu u na Vuzavaguɗu u danai, <La̱na̱ katalikalyuka ka ki ta̱ a kuyaꞋan uɓoshi, ka̱ta̱ kokomo ka na ki punu a̱ va̱ma̱ kaꞋa.> >>

\VS{4}Ana mogono Jerobuwam u panai ili i keneki ka danai adama a katalikalyuka ka na ki e Betelu, u ba̱rukpa̱i kukiye ku ni ɗe a katalikalyuka ka ɗa u danai, <<Ka̱na̱i ni.>> Ama kukiye ku na u ba̱rukpa̱i a kubana u vuma va ku ɓisai u fuɗa kubonoko n ku ɗa ba.

\VS{5}Ɗa katalikalyuka ka ko ɓosoi ali ɗa kokomo ka na ki punu va ka̱ va̱ma̱i, tsu na urotu u na vuma vu Ka̱shile va u nekei n utsura u kadanshi ka Vuzavaguɗu.

\VS{6}Ɗa Jerobuwam mogono u danai vuma vu Ka̱shile va, <<Folonoko mu Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu ka̱ta̱ vu vasa u bonoko kukiye ku va̱ derere.>> Ɗa vuma vu Ka̱shile u folonoi Vuzavaguɗu, ɗa kukiye ku mogono ku bonoi derere tsuna kishi.


\par }{\PP \VS{7}Ɗa mogono ma danai vuma vu Ka̱shile va, <<Tono mu a kubana a kpaꞋa adama a na vi ciya̱ ili i na vi lyaꞋi, ka̱ta̱ n yaꞋanka wu kuneꞋe.>>


\par }{\PP \VS{8}Ama vuma vu Ka̱shile va wushuki mogono ma u danai, <<Ko vi baci e kuneke mu kagimi ku uciyi u nu, mo kutono wu ba. ali n lyaꞋa ili i kulyaꞋa ko n soꞋo mini punu na ba,

\VS{9}adama a na Vuzavaguɗu u dana mu ta̱, <Ka̱ta̱ vu lyaꞋa ili i kulyaꞋa ko vu soꞋo mini, ko vu bono n uye u na vu bankai ba.> >>

\VS{10}Ɗa u lazai n uye u yoku, u doku u bono n uye u na u bankai e Betelu va ba.

\VS{11}A makyan ma nanlo ma kakuci ka keneki ko yoku ki ta̱ lo e Betelu, a̱yi na muku n ni m bonoi n danai ni ra̱ka̱ ili i na vuma vu Ka̱shile u yaꞋin a kanna ka nanlo. A danai kpamu esheku e le ili i na u danai mogono.

\VS{12}Ɗa esheku e le e ecei le, <<Uye we ne u ɗai u tonoi?>> Ɗa muku n ni n yotsongi ni uye u na vuma vu Ka̱shile vu Yahuda va u tonoi.

\VS{13}U danai muku n ni ma, <<Foɓusokoi mu majaki,>> Ana o kotsoi kufoɓusoko yi majaki ma ɗa u kumbai,

\VS{14}ɗa u kiyangi vuma vu Ka̱shile va. Ɗa u cinai ni ida̱shi a maɗanga mo oku ɗa we ecei ni, <<Avu ɗa vuma vu Ka̱shile vu na vu uta̱i a Yahuda va?>> Wu ushuki u danai, <<Mpa ɗa.>>

\VS{15}Ɗa kakuci ka keneki ka danai ni, <<Tono mu a kubana a kpaꞋa adama a na vi lyaꞋa ilikulya.>>


\par }{\PP \VS{16}Vuma vu Ka̱shile va u danai, <<Mi a kukpatala n tono wu ba, mi a kulyaꞋa ili i kulyaꞋa ko n soꞋo mini n avu na ba.

\VS{17}Adama a na Vuzavaguɗu u dana mu ta̱, <Ka̱ta̱ vu lyaꞋa ili i kulya ko vu soꞋo mini ko vu bono n uye u na vu bankai ba.> >>


\par }{\PP \VS{18}Ɗa kakuci ke keneki ka̱ ushuki, <<Mpa feu keneki kaꞋa, tsu na vi. Kalingata ka̱ ta̱wa̱ ta̱ wa̱ va̱ n kadanshi ka̱ Ka̱shile u danai, <Bono n a̱yi a kpaꞋa ku nu adama a na u lyaꞋa ilikulya ka̱ta̱ u soꞋo mini.> >> Ama aꞋuwa a ɗa tana wi a kuyaꞋanka yi.

\VS{19}Ɗa vuma vu Ka̱shile va u bonoi n a̱yi ɗa u lyaꞋi ali u soꞋi punu a kpaꞋa ku ni ka.


\par }{\PP \VS{20}Ayin a na i a kulyaꞋa ilikulya ɗa kadanshi ka Vuzavaguɗu ka̱ ta̱wa̱i u kakuci ka keneki ka na ka̱ tuka̱i ni a kpaꞋa ka.

\VS{21}Ɗa u ɗa̱ngusa̱i ka̱la̱ka̱tsu ka̱u u danai vuma vu Ka̱shile vu na wu uta̱i a Yahuda va, <<Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na, <Vu la̱nga̱sa̱ ta̱ kadanshi ka Vuzavaguɗu, ɗa vu kpa̱ɗa̱i kuɓa̱na̱ wila̱ u na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu ke nekei nu.

\VS{22}Vu bonoi vu lyaꞋi ilikulyaꞋa ali ɗa vu soꞋi mini a̱ ubuta̱ u na a danai nu, <<Ka̱ta̱ vi lyaꞋa ko vu soꞋo ba.>> Adama a nannai keven ki ikyamba ka̱ nu a̱ kuciɗa̱ngu kaꞋa a̱ ubuta̱ u kasaun ki isheku i nu ba.> >>


\par }{\PP \VS{23}Ana vuma vu Ka̱shile na wu uta̱i a Yahuda u lyaꞋi u u soꞋi, ɗa kakuci keneki ka na ka̱ tuka̱i ni a kpaꞋa ka u foɓusokoi ni majaki ma̱ ni.

\VS{24}Ana u lazai ɗa kawu u gasai n a̱yi ɗa wu unai ni. Ɗa a vakangi keven ki ikyamba ka̱ ni a uye, ɗa majaki ma n kawu dem a shamgbai lo ɗevu n keven ki ikyamba ka.

\VS{25}Uma o yoku a na a walai lo e enei keven ki ikyamba uvakangi a uye, n kawu lo kashani ɗevu n keven ka. Ɗa o bonoi a danai a̱ likuci a̱ ubuta̱ u na kakuci keneki ka ki.


\par }{\PP \VS{26}Ana keneki ka na ko bonokoi ni va ka panai nannai, ɗa u danai, <<Vuma vu Ka̱shile ɗa vuza na u kpa̱ɗa̱i kutono kadanshi ka Vuzavaguɗu. Vuzavaguɗu ɗa u nekei ni u kawu vu na vi wejelei ni ali ɗa wu unai ni, tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka danai ni.>>

\VS{27}Ɗa u danai muku n ni, <<Foɓusokoi mu majaki.>>Ɗa ta na o foɓusoi maꞋa.

\VS{28}U lazai ɗa u banai u cinai keven ki ikyamba ka uvakangi a uye, m majaki koɓolo n kawu va lo kashani ɗevu. Kawu va u takuma keven ki ikyamba ka ko wu una majaki ma ba.

\VS{29}Ɗa kakuci ke keneki ka ɗikai keven ki ikyamba ka vuma vu Ka̱shile va ɗa u kumbakai kaꞋa a majaki, u bonokoi kaꞋa a̱ likuci, a̱ shika̱i ɗa a̱ ciɗa̱ngu yi ni.

\VS{30}Ɗa u ciɗa̱ngi keven ki ikyamba ka a kasaun ka̱ ni. A yaꞋankai ni kpalu n a danai, <<Vuza va̱.>>


\par }{\PP \VS{31}Ana o kotsoi kuciɗa̱ngu yi ɗa u danai muku n ni, <<N kuwa̱ baci, i ciɗa̱ngu mu a kasaun ka na a̱ ciɗa̱ngi vuma vu Ka̱shile va, i dara etele a̱ va̱ ɗevu n etele a̱ ni.

\VS{32}Akaka a na Vuzavaguɗu u danai a ukuna u katalikalyuka e Betelu, koɓolo kpamu nu nva̱li n na a maꞋi a̱ ubuta̱ u kucikpa dem a̱ likuci i Samariya, ukuna u nanlo tana wi ta̱ a kuyaꞋan mayun.>>


\par }{\PP \VS{33}Ana ili i nampa i kotsoi Jerobuwam u ka̱sukpa̱ kuyaꞋan kagbanigbani ba, ama ɗa u doku u zagbai anan ganu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma ka ra̱ka̱ kpamu a yaꞋan ulinga a̱ ubuta̱ u kucikpa wa. We erengi yaba dem vu na u cikalai kokpo ganu a̱ ubuta̱ u kucikpa wa.

\VS{34}Ɗa ili i nampa yo okpoi unushi u na u lyai kpaꞋa ku Jerobuwam, ali kuɗa ku kuwa̱i ra̱ka̱.




\par }\Chap{14}{\SH Kene ku wuya ku Ahija a kubana u Jerobuwam
\par }
{\PP \VerseOne{1}A ayin a nanlo Abija maku ma Jerobuwam ma̱ ka̱na̱i mɓa̱la̱,

\VS{2}ɗa Jerobuwam u danai vuka vi ni, <<Ɗenga̱ ka̱ta̱ vu bonoko ka̱ci ka̱ nu, tsu na vuza wa kufuɗa we yeve wu ana avu ɗa vuka vu va̱ ba. Ka̱ta̱ vu bana a Shilo. Keneki Ahija vuza na u danai mi ta̱ o kokpo mogono ma u uma a nampa, wi ta̱ ɗe.

\VS{3}Vu ɗika a̱kutsu o boroji kupa, n emeshe koɓolo n kedele ki ishigi vu banka yi. Wi ta̱ a kudana wu ili i na i kuciya̱ maku ma.>>

\VS{4}Ɗa vuka vu Jerobuwam u yaꞋin ili i na vali vi ni vu danai, u banai a kpaꞋa ku Ahija a Shilo.

\par }{\PP Ahija tana u buwa e kene ba, a̱shi a̱ ni a̱ yimba̱na̱ ta̱ adama a tsukutsa.

\VS{5}Ama Vuzavaguɗu u dana ta̱ Ahija, <<Vuka vu Jerobuwam wi ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ ciya̱ we ece wu ukuna u maku ma̱ ni, adama a na maku ma mi ta̱ nu mɓa̱la̱, ka̱ta̱ vu dana yi ili i na mi a kudana.>> U yawa baci wa̱ nu wi ta̱ a kuyaꞋan adanshi vuza yoku ɗa kau.


\par }{\PP \VS{6}Ama ana Ahija u panai nwalu n ene n ni a kuyawa a̱ utsutsu, ɗa u danai,<<Uwa a suvu, vuka vu Jerobuwam. Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi a kuyaꞋan adanshi avu ɗa ba? E neke mu ta̱ akaka a gbani-gbani n dana wu.

\VS{7}Wala, bana vu dana Jerobuwam <ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka aza a Isaraila ka danai i ɗanna, <<Mpa ɗa n ɗengusa̱i nu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma, ɗa m bonokoi nu vuza vu kelime vu uma a̱ va̱ aza a Isaraila.

\VS{8}M pecei tsugono tsu kpaꞋa ku Dawuda ɗa n nekei nu, ama vi yaꞋan tsu kagbashi ka̱ va̱ Dawuda ba, vuza na u ɓa̱na̱i wila̱ u va̱ ɗa u tonoi mu n ka̱ɗu ke te, a kuyaꞋan ili i na yi derere a̱ a̱shi a̱ va̱.

\VS{9}Vu yaꞋan ta̱ unushi u na u laꞋi aza a na i kelime ka̱ nu. Vu yaꞋankai ka̱ci ka̱ nu a̱ma̱li o yoku, a̱ma̱li a na a yimai n iyum, vu zuwa mu ta̱ n yaꞋin wupa ɗa vu zuwakai mu kucina̱.

\VS{10}Adama a nannai, mi ta̱ a̱ kutuka̱ n atakaci a kpaꞋa ku Jerobuwam. Mi ta̱ a ku una maku ma vali dem a Isaraila ma kagbashi ko vuza na wi ba̱ri a kpaꞋa ku Jerobuwam dem, mi ta̱ o kusongu kpaꞋa ku Jerobuwam tsu na o tsu songu kazana, ali ku kula̱ ra̱ka̱-ra̱ka̱.

\VS{11}Aza a kpaꞋa ku Jerobuwam a na a̱ kuwa̱i punu a̱ likuci ya, nsheꞋe n ɗa n kutakuma le, ka̱ta̱ asakali a takuma aza a na a̱ kuwa̱i a kakamba, mpa Vuzavaguɗu n danai.>> >

\VS{12}Ɗa Ahija u danai vuka vu Jerobuwam, bono a kpaꞋa. Ene a̱ nu a dasa baci punu a̱ likuci i nu, maku ma mi ta̱ a̱ kukuwa̱.

\VS{13}Aza a Isaraila ra̱ka̱ i ta̱ a̱ kushika̱ ka̱ta̱ a̱ ciɗa̱ngu yi. A̱yi ɗa maku mete ma Jerobuwam ma na u kuciɗa̱ngu, adama a na a̱yi ɗa koci a kpaꞋa ku Jerobuwam vuza na Vuzavaguɗu Ka̱shile ka aza a Isaraila n cinai n ili i singai kenu wa̱ ni.

\VS{14}Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuɗa̱ngusa̱ vuza yoku wokpo mogono ma aza a Isaraila, vuza na u ku una kpaꞋa ku Jerobuwam. Anana, gogo na.

\VS{15}Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ takacika aza a Isaraila ali okpo tsu na mini ma̱ tsu vukutsa̱ mita̱. Wi ta̱ a̱ kumuɗukpa̱ aza a Isaraila punu a iɗika i singai i nampa i na u nekei ikaya i le ka̱ta̱ u wacuwa le ali a upashi kuyene ku Yufiretu, a zuwai Vuzavaguɗu ku yaꞋan wupa adama a na a yaꞋan ta̱ ka̱ma̱li ka Ashera.

\VS{16}Wi ta̱ a̱ kuka̱sa̱kpa̱ aza a Isaraila adama a̱ unushi u na Jerobuwam u yaꞋin, ɗa kpamu u zuwai aza a Isaraila feu a yaꞋin.>>


\par }{\PP \VS{17}Ɗaɗa vuka vu Jerobuwam vu ɗa̱nga̱i u banai a Tiza. Ana u yawai utsutsu u kpaꞋa ku ni, ɗa maku ma ma̱ kuwa̱i.

\VS{18}A̱ ciɗa̱ngi ni ɗa aza a Isaraila ra̱ka̱ a yaꞋin kpalu adama a̱ ni, tsu na Vuzavaguɗu u danai a̱ una̱ u keneki Ahija.


\par }{\PP \VS{19}Ili i na i buwai yi ukuna u tsugono u Jerobuwam, kuvon ku na u yaꞋansai n tsu na u lyaꞋi tsugono, a ɗana ta̱ i ɗa a katagarda ka tsumani ko ngono mi Isaraila.

\VS{20}U lyaꞋi tsugono ali a̱ya̱ kamanga n e re ɗa u bankai anan koko a̱ ni n kiya. Ɗa maku ma̱ ni Nadabu wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.


\par }{\SH Rehobuwam mogono ma Yahuda
\par }
{\PP \VS{21}Rehobuwam maku ma Sulemanu u lyaꞋa ta̱ tsugono a Yahuda. A̱yi n a̱ya̱ amangere n ke te ana wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima ali a̱ya̱ kupa n ecindere a̱ likuci i na Vuzavaguɗu u zagbai a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a Isaraila adama a na a cikpa kula ku ni ɗe. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗaɗa NaꞋama, vuza va aza a Amona.


\par }{\PP \VS{22}Ɗa aza a Yahuda a yaꞋin i na i kpa̱ɗa̱i kugaꞋan a kubana u Vuzavaguɗu u laꞋi isheku i le. Unushi u na a yaꞋin u zuwai Vuzavaguɗu kuyaꞋan wupa ka̱u.

\VS{23}A maꞋakai ka̱ci ke le a̱Ꞌisa̱, ɗa a̱ shikpa̱i atali koɓolo n ashamkpatsu a Ashera a̱ ubuta̱ u kucikpa a̱ a̱miꞋin a nɗanga dem n na mi n kulu.

\VS{24}Nva̱li ma a ashakanlai a na i ali mi ta̱ feu punu a iɗika ya, uma a ukai ka̱ci ke le a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan ku ukuna u gbani-gbani wa uduniyan u na Vuzavaguɗu u lokoi adama a aza a Isaraila.


\par }{\PP \VS{25}A̱ ka̱ya̱ ka tawun ka tsugono tsu Rehobuwam, Shishaka mogono ma Masar u bankai Urushelima n kuvon.

\VS{26}U pura̱i ucanuku u singai wa̱ A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu nu kefeku ko mogono u lazakai. Ɗa kpamu u pura̱i nra̱ga̱ ma azanariya n na Sulemanu u yaꞋin.

\VS{27}Ɗa mogono Rehobuwam u doku u yaꞋin nra̱ga̱ n yoku mi iyum i ishili a̱ una̱ wa aza azanariya a, ɗa u nekei n ɗa wa aza e kelime ko osoji a na i a kinda u utsutsu u kefeku ko mogono.

\VS{28}Ayin a na baci de dem mogono mi a kubana A̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, aza a kindi a i ta̱ a kuɗika nra̱ga̱ ma, ka̱ta̱ megeshe o bonoko n ɗa a̱ kunu ku uwoku.


\par }{\PP \VS{29}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Rehobuwam, n i na u yaꞋin, i ɗa yi ta̱ uɗani ra̱ka̱ a katagarda ka tsumani ko ngono ma aza a Yahuda.

\VS{30}Rehobuwam n Jerobuwam o yongo ta̱ o kuvon a ayin a wuma e le ra̱ka̱.

\VS{31}Ɗa Rehobuwam u bankai anan koko a̱ ni n kiya ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ ubuta̱ u na a̱ ciɗa̱ngi ikaya i ni a̱ likuci i Dawuda. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗaɗa NaꞋama, vuza vu aza a Amona. Ɗa Abija maku ma̱ ni wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.




\par }\Chap{15}{\SH Abija mogono ma Yahuda
\par }
{\PP \VerseOne{1}A̱ ka̱ya̱ ka kupa n kunla̱i ko tsugono tsu Jerobuwam maku ma Nebatu, ɗa Abija u gita̱i tsugono a Yahuda,

\VS{2}ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ a tatsu. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗaɗa MaꞋaka, mekere ma Abusalom.


\par }{\PP \VS{3}U yaꞋin feu unushi tsu na esheku a̱ ni a yaꞋin n ayin a ɗe, u neke Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni ka̱ɗu ka̱ ni tsu na Dawuda akaya a̱ ni e nekei ka̱ɗu ba.

\VS{4}Ama n nannai dem, adama a Dawuda ɗa Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni ke nekei Abija maku mo kolobo adama a na u lyaꞋa tsugono a Urushelima ka̱ta̱ kpamu Urushelima u tsurukpa.

\VS{5}Adama a na Dawuda u yaꞋan ta̱ i na yi mejege a kubana a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu kpamu u kpa̱ɗa̱ kuyaꞋan ili i na Vuzavaguɗu u danai ni u yaꞋan a ayin a wuma u ni ba, sai ukuna u Uriya vu Hitiya koci.


\par }{\PP \VS{6}A ayin a wuma u Abija gbende, Rehobuwam n Jerobuwam o yongo ta̱ o kuvon.

\VS{7}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Abija koɓolo n i na u yaꞋin dem, i ɗa yi ta̱ uɗani a katagarda ka tsumani ko ngono n Yahuda. Abija n Jerobuwam o yongo ta̱ o kuvon.

\VS{8}Ɗa Abija u bankai n anan koko a̱ ni n kiya, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Dawuda. Ɗa Asa maku ma̱ ni wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.


\par }{\SH Asa mogono ma Yahuda
\par }
{\PP \VS{9}A̱ ka̱ya̱ ka kamanga ka tsugono tsu Jerobuwam mogono ma aza a Isaraila, Asa u wo okpoi mogono ma Yahuda,

\VS{10}u lyaꞋi tsugono a Urushelima ali a̱ya̱ amangere n ke te. Kula ka akaya vuka ku ɗaɗa Maka mekere ma Abusalom.


\par }{\PP \VS{11}Asa u yaꞋin i na yi mejege u Vuzavaguɗu, tsu na akaya a̱ ni Dawuda a yaꞋin.

\VS{12}U lokoi ali ana i a shakanlai a̱ nva̱li a nanlo punu a iɗika ya, ɗa kpamu u doku u muɗa̱i a̱ma̱li a na ikaya i ni i yaꞋin dem.

\VS{13}Ali ɗa kpamu u cipa̱ka̱i akaya a̱ ni MaꞋaka o tsugono tsa egbere, adama a na u yaꞋan ta̱ kululu ki ili yi unata ku ka̱ma̱li ka Ashera. Asa u ɓosoi kululu ku nanlo ɗa u songi ku ɗa a̱ Ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Kidiron.

\VS{14}Ama u fa̱da̱ ubuta̱ u kucikpa wa ra̱ka̱ ba, n nannai dem Asa u neke ta̱ Vuzavaguɗu ka̱ɗu ka̱ ni a ayin a wuma a̱ ni ra̱ka̱.

\VS{15}U tuka̱i n azanariya n azurufa n ucanuku u yoku u na a̱yi n esheku a̱ ni e erengi ɗe, punu a̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{16}Asa m Basha mogono ma aza a Isaraila o yongo ta̱ o kuvon a ayin o tsugono e le dem.

\VS{17}Basha mogono ma aza a Isaraila u banai u shilika̱i n Yahuda, ɗa u maꞋi mashilya ma utsura u ka̱ra̱ka̱i Rama adama a na u sa̱nka̱ uma kuꞋuwa ku uta̱ punu a uteku u tsugono tsu Asa mogono ma Yahuda.


\par }{\PP \VS{18}Ɗa Asa u ɗikai azurufa n azanariya ra̱ka̱ a na a buwai punu o mpon A̱Ꞌisa̱ a gbayin a Vuzavaguɗu n e kefeku ko mogono. Ɗa u nekei nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ a banka Ben-hadadu vuma vu Siriya vu na wi a̱ ida̱shi a Dimaska. Ben-hadadu maku ma Tabarimon vashi vu Heziyon.

\VS{19}<<YaꞋan ci yaꞋansaka uzuwakpani we esheku a̱ va̱ n esheku a̱ nu. N suꞋuku wu ta̱ azurufa n azanariya. Adama a na vu koɗo uzuwakpani u nu m Basha mogono mi Isaraila, adama a na wu uta̱ a iɗika i va̱.>>


\par }{\PP \VS{20}Ben-hadadu wu ushuki n ili i na mogono Asa u danai, ɗa u suki n kovonshi vo osoji a̱ ni a̱ shilika̱ n likuci ya aza a Isaraila. U lyaꞋi Dan n Ijonu n Ebelu-betu-maka n likuci yi mpon i na yi a uɓon u Nafutali dem.

\VS{21}Ana Basha u panai ukuna u na wi lo, ɗa u ka̱sa̱kpa̱i kumaꞋasaka Rama ɗa u bonoi a Tiza.

\VS{22}Ɗa mogono Asa u banuki aza a Yahuda ra̱ka̱, babu vuza na u buwai, ɗa a̱ pura̱i atali n ogboli a̱ likuci i Rama a na Basha wi ishi a kuyaꞋanka ulinga. A ɗaɗa mogono Asa u maꞋakai Geba a Bayami n Mizipa.

\VS{23}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Asa, n i na u yaꞋin dem, ali n likuci kakau i na u maꞋi, i ɗa yi ta̱ uɗani a katagarda ka tsumani ko ngono n Yahuda. Ama n tsukutsa ci ni, ɗa u ka̱na̱i mɓa̱la̱ n ene.

\VS{24}Ɗa Asa u bankai n anan koko a̱ ni n kiya, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni koɓolo n e le a̱ likuci ya akaya a̱ ni Dawuda. Ɗa kolobo ka̱ ni Johoshafatu wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.


\par }{\SH Nadabu mogono ma aza a Isaraila
\par }
{\PP \VS{25}Nadabu maku ma Jerobuwam wu okpoi mogono ma aza a Isaraila a̱ ka̱ya̱ ke ire ka na Asa wi mogono ma Yahuda, u lyaꞋi tsugono wa aza a Isaraila ali a̱ya̱ e re.

\VS{26}U yaꞋin i na i kpa̱ɗa̱i kugaꞋan u Vuzavaguɗu, u tonoi ili i na esheku a̱ ni a yaꞋin n unushi u ni, u na u zuwai aza a Isaraila a yaꞋin.


\par }{\PP \VS{27}Basha maku ma Ahija vuza vu kpaꞋa ku Isaka u yaꞋankai ni nsata, ɗa wu unai ni a Gibeton a̱ likuci ya aza a Filisitiya, u yaꞋan ta̱ nannai a makyan ma na Nadabu n aza a Isaraila ra̱ka̱ a̱ kanzai iɗika ya.

\VS{28}Basha wu unai Nadabu, ɗa wo okpoi mogono ma aza a Isaraila a̱ ka̱ya̱ ka tatsu ka na Asa wi o tsugono tsu Yahuda.


\par }{\PP \VS{29}Ana u gita̱i kulyaꞋa tsugono tsa, ɗa wu unai limata i Jerobuwam ra̱ka̱. U ka̱sa̱kpa̱ limata i Jerobuwam i na i buwai n wuma ba, ama wu unai le ra̱ka̱ tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka na ka̱ ta̱wa̱i a̱ una̱ u kagbashi ka̱ ni Ahija vuza vu aza a Shilo ka danai,

\VS{30}adama a unushi u na Jerobuwam u yaꞋin ɗa zuwai Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila wupa, adama unushi u na u yaꞋin n unushi u na u zuwai aza a Isaraila a yaꞋin.


\par }{\PP \VS{31}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Nadabu n ili i na u yaꞋin ra̱ka̱ o tsugono ci ni, i ɗa yita̱ uɗani a katagarda ka tsumani ko ngono ma aza a Isaraila.

\VS{32}Asa m Basha mogono ma aza a Isaraila o yongo ta̱ o kuvon a ayin o tsugono le ra̱ka̱.


\par }{\SH Basha mogono ma aza a Israila
\par }
{\PP \VS{33}A̱ ka̱ya̱ ka tatsu ko tsugono tsu Asa mogono ma Yahuda, Basha maku ma Ahija wu okpoi mogono ma aza a Isaraila ra̱ka̱ a Tiza. Ɗa u lyaꞋi tsugono tsa ali a̱ya̱ kamanga n a̱na̱shi.

\VS{34}U yaꞋin ka gbani-gbani a kubana u Vuzavaguɗu, u tonoi uye u Jerobuwam n kuyaꞋan ku unushi ku ni dem, kuna u zuwai aza a Isaraila feu a yaꞋin.




\par }\Chap{16}{\PP \VerseOne{1}Kadanshi ka Vuzavaguɗu ka̱ ta̱wa̱i u Jehu maku ma Hanani adama a ka gbani-gbani ka na Basha u yaꞋin, ka danai,

\VS{2}<<Vi ishi ili yoku ba ɗa m bonokoi nu vuza kelime va aza a Isaraila, ama ɗa vu yaꞋin tsu na Jerobuwam u yaꞋin ali ɗa vu zuwai aza a Isaraila kuyaꞋan unushi u na u zuwai mu wupa.

\VS{3}Mi ta̱ ɗevu a na ma kuna Basha m kpaꞋa ku ni dem, ka̱ta̱ m bonoko kpaꞋa ku ni tsu kpaꞋa ku Jerobuwam maku ma Nebatu.

\VS{4}Vuma vu Basha vu na baci de dem u kuwa̱i punu a̱ likuci ya, nsheꞋe n ɗa n kutakuma yi, ka̱ta̱ asakali a̱ cuwa̱ tamkpamu n inyama ya aza a na a̱ kuwa̱i a kakamba.>>


\par }{\PP \VS{5}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Basha, n ili i na u yaꞋin n ubuta̱ u na u yawai, i ɗa yi ta̱ uɗani a katagarda ka tsumani ko ngono ma aza a Isaraila.

\VS{6}Ɗa Basha u bankai anan koko a̱ ni n kiya ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a Tiza, ɗa Ela maku ma̱ ni wu okpoi mogono a una̱ u ni.


\par }{\PP \VS{7}Ɗa kpamu kadanshi ka Vuzavaguɗu ka̱ ta̱wa̱i u keneki Jehu maku ma Hanani a kubana u Basha n kpaꞋa ku ni, adama a ukuna u gbani-gbani u na u yaꞋin dem a kubana u Vuzavaguɗu, u zuwa ni wupa adama a ili i na u yaꞋin, u yaꞋin tsu na Jerobuwam u yaꞋin, n tsu na kpamu wu unai kpaꞋa ku Jerobuwam ka.


\par }{\SH Ela mogono mi Isaraila
\par }
{\PP \VS{8}A̱ ka̱ya̱ ka kamanga n a̱ta̱li o tsugono tsu Asa mogono ma Yahuda, Ela maku ma Basha mo okpoi mogono ma aza a Isaraila, ɗa u lyaꞋi tsugono a Tiza ali a̱ya̱ e re.


\par }{\PP \VS{9}Ama kagbashi ka̱ ni Zimiri, vuza vu kelime vu kagimi ke te ve ekeke o doku a̱ ni, u sheshei kawuya a kubana wa̱ ni. A makyan ma na Ela wi a Tiza, u soꞋi ma̱ra̱ ali ma makai ni a kpaꞋa ku Aza, vuza na a zuwai wi inda kefeku ka Tiza.

\VS{10}Ɗa Zimiri u uwai u lapai ni wu unai, ili i nampa i gita̱ ta̱ a̱ ka̱ya̱ ka kamanga n ke cindere ka na Asa wi o tsugono tsu Yahuda. Ɗa wo okpoi mogono a una̱ u ni.


\par }{\PP \VS{11}Ana u gita̱i kulyaꞋa tsugono, u da̱sa̱ngi a kakuba ka nanlo, ɗa wu unai limata i kpaꞋa ku Basha ra̱ka̱. U buwaka maku ma vali me te m wuma ba, ko umaci u le ko a̱ja̱Ꞌa̱ e le.

\VS{12}Ɗa Zimiri wu unai kpaꞋa ku Basha ra̱ka̱, tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka dansai a kubana u Basha a una̱ u keneki Jehu,

\VS{13}adama a̱ unushi u na Basha m maku ma̱ ni Ela a yaꞋin, ɗa kpamu a zuwai aza a Isaraila a yaꞋin unushi, ali ɗa a zuwai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka aza a Isaraila wupa adama a̱ a̱ma̱li a kavama e le.


\par }{\PP \VS{14}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Ela n ili i na u yaꞋin ra̱ka̱ a makyan ma na wi o tsugono, yi ta̱ uɗani a katagarda ka tsumani ko ngono ma aza a Isaraila.


\par }{\SH Zimiri mogono mi Isaraila
\par }
{\PP \VS{15}A̱ ka̱ya̱ ka kamanga n ke cindere a na Asa wi o tsugono a Yahuda, Zimiri u lyaꞋi tsugono a Tiza tsu ayin e cindere koci. Ɗa osoji a kanzai likuci i Gibeton, a iɗika ya aza a Filisitiya.

\VS{16}Ana osoji a na i ɗe a̱ ubuta̱ u kuvon a panai a danai, <<Zimiri u sheshei kawuya a kubana u mogono ali ɗa wu unai ni.>> ɗa aza a Isaraila ra̱ka̱ a zuwai Omiri, vuza vu kelime vo osoji wo okpoi mogono ma aza a Isaraila ɗe a kanna ka nanlo ɗe a̱ ka̱tsura̱.

\VS{17}Ɗa Omiri n osoji a aza a Isaraila ra̱ka̱ a̱ uta̱i a Gibeton, ɗa a banai bopoi a kanzai likuci i Tiza n kuvon.

\VS{18}Ana Zimiri we enei a lyaꞋa ta̱ likuci ya, ɗa u uwai a̱ ubuta̱ u wu ukanji e kefeku ko mogono ka, ɗa u songi kpaꞋa ka n ka̱ci ka̱ ni punu dem, ɗa u kuwa̱i,

\VS{19}adama a̱ unushi u na u yaꞋin, u yongoi a kuyaꞋan ka gbani-gbani u Vuzavaguɗu a kuyaꞋan tsu na Jerobuwam wi ishi a kuyaꞋan ali ɗa u zuwai aza a Isaraila feu a yaꞋin unushi.


\par }{\PP \VS{20}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Zimiri n kagbanigbani ka na u yaꞋansai, ki ta̱ uɗani a katagarda ko ngono ma aza a Isaraila.


\par }{\SH Omiri mogono mi Isaraila
\par }
{\PP \VS{21}Ana Zimiri u kuwa̱i ɗa uma a Isaraila e pecei ugboku u re, ugboku u te u tonoi Tibini maku ma Ginatu wu okpoi mogono, ugboku u te u na u buwai o tonoi Omiri.

\VS{22}Ama aza a na i a kuciga Omiri a laꞋa ta̱ aza na i a kuciga Tibini kolobo ka Ginatu. Ɗa Tibini u kuwa̱i, ɗa Omiri wu okpoi mogono.

\VS{23}A̱ ka̱ya̱ ka kamangankupa n kete ka tsugono tsu Asa mogono ma Yahuda, Omiri u lyaꞋa ta̱ tsugono ci Isaraila, u yaꞋin a̱ya̱ kupa n e re. A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ ka u yaꞋan ta̱ a̱ta̱li a̱ likuci i Tiza.

\VS{24}U tsulai kaginda ka aza Samariya u Shimeru azurufa a̱kpa̱n a̱ta̱li (6,000) u maꞋi ɗe likuci ɗa u ɗekei i ɗa Samariya, adama a na a ciɓa sa m Shimeru vuza vu ubuta̱ wa.


\par }{\PP \VS{25}Ama ɗa Omiri u nusakai Vuzavaguɗu u laꞋi aza a na lyaꞋi tsugono e kelime ka̱ ni ra̱ka̱.

\VS{26}Adama a na u tono ta̱ uye u Jerobuwam kolobo ka Nebatu, uteku tsu na u yaꞋin u nushi u na u zuwai aza a Isaraila kuyaꞋan unushi, u na u zuwai Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila wupa a̱ adama a̱ma̱li kavama e le.


\par }{\PP \VS{27}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Omiri n ili i na u yaꞋin koɓolo n utsura u tsugono u ni ra̱ka̱ yi ta̱ uɗani a katagarda ka tsumani ka ngono mi Isaraila.

\VS{28}Ɗa Omiri u bankai anan koko a̱ ni n kiya ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a Samariya. Ɗa Ahabu kolobo ka̱ ni kokpoi mogono mi Isaraila.


\par }{\SH Ahabu mogono mi Isaraila
\par }
{\PP \VS{29}A̱ ka̱ya̱ ka kamangankupa n kunla̱i ko tsugono tsu Asa, mogono ma Yahuda ɗa Ahabu kolobo ka Omiri ka okpoi mogono mi Isaraila, ɗa u lyaꞋi tsugono ci Isaraila a Samariya a̱ya̱ kamanga n e re.

\VS{30}Ɗa Ahabu kolobo ka Omiri ka nusakai Vuzavaguɗu u laꞋi aza a na lyaꞋi tsugono e kelime ka̱ ni ra̱ka̱.

\VS{31}Kutono ku uye u gbani-gbani tsu Jerobuwam kolobo ka Nebatu wu okpo yi ili ba ɗa u zuwai Jezebelu mekere ma EtabaꞋalu, mogono ma Sidon, ɗa u tonoi ka̱ma̱li ke le Balu ɗa kpamu u yaꞋanka ni tsugbashi.

\VS{32}Ɗa u shikpa̱ka̱ yi Balu katalikalyuka a̱ a̱Ꞌisa̱ a Balu ka na u maꞋin a Samariya.

\VS{33}Ahabu u shikpa̱i iyoci i ka̱ma̱li ka Ashera. Ɗa u doku u yaꞋin u nushi wa a̱bunda̱i adama a na u zuwa ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila wupa u na u laꞋi wu ngono mi Isaraila n na n lyaꞋi tsugono kelime ka̱ ni.


\par }{\PP \VS{34}A ayin o tsugono tsu Ahabu tsu ɗa Hiyelu vuza va aza Betelu u maꞋin Jeriko. A ayin a na u varai kumaꞋa ka ɗa maku mu ugiti ma̱ ni Abiram ma̱ kuwa̱i, ana kpamu u kotsoi kumaꞋa ka, ɗa Segubu maku ma ukocishi ma̱ ni ma̱ kuwa̱i, ili ya i yaꞋan ta̱ derere uteku tsu na Vuzavaguɗu u dansai a una̱ u Jesuwa kolobo ka Nun.




\par }\Chap{17}{\SH Kene ku Iliya adama a unambi u mini
\par }
{\PP \VerseOne{1}A na i lo ɗa keneki vuza kula Iliya, vuza va aza a Tishibi a̱ likuci Giliyadu, u danai mogono Ahabu, <<Vuzavaguɗu, Ka̱shile ki Isaraila ka na mi o kutono ki baci n wuma, anana kuyaꞋan ciza ko o yoꞋo mini iɗika a̱ya̱ a na a̱ kuta̱wa̱ nampa ba sai n dansa.>>

\VS{2}Ɗa Vuzavaguɗu u danai Iliya.

\VS{3}<<Ɗa̱nga̱ vu ka̱sukpa̱ ubuta̱ u nampa wa vu bana a kasana, ka̱ta̱ vu sheɗeku e meyenike ma Keritu n tsu kasana ka Kuyene ku Urudu.

\VS{4}Mini me meyenike ma ɗaɗa va kusoꞋo, kpamu n zuwa ta̱ agawun a̱ ta̱wa̱sa̱ka̱ wu n ilikulyaꞋa.>>

\VS{5}Ɗa Iliya tana u ɗa̱nga̱i u yaꞋin i na Vuzavaguɗu u tonokoi ni. U lazai a kubana e meyenike ma Keritu ma na mi a kasana n Kuyene ku Urudu ɗa u da̱sa̱ngi ɗe.

\VS{6}Agawun a̱ ka̱na̱i ku ta̱wa̱sa̱ka̱ yi n ilikulyaꞋa n inyama usana n kulivi. Mini ma meyenike ma ɗa feu wi o kusoꞋo.

\VS{7}A kubana megeshe ɗa meyenike ma me ɗekpei adama a unambi u mini ma̱ Ka̱shile a iɗika.


\par }{\SH Iliya n kagapa ka vuka a̱ likuci i Zarefatu.
\par }
{\PP \VS{8}Ɗa Vuzavaguɗu u danai Iliya,

\VS{9}<<Ɗa̱nga̱, vu yaꞋan moloko vu bana a̱ likuci i Zarefatu a uɓon Sidon ka̱ta̱ vu da̱sa̱ngu ɗe. N dana ta̱ kagapa ka vuka vu yoku ɗe u lyaꞋatangu wu.>>

\VS{10}Ɗa u ɗa̱nga̱i u banai a Zarefatu, a na u yawai utsutsu u likuci ya, ɗa u cinai kagapa ka vuka ɗe a kuzama nɗanga. Ɗa u ɗekei ni, ɗa u danai, <<NeꞋe mu mini o mokoꞋo n soꞋo.>>

\VS{11}Ana u ɗa̱nga̱i kubana ku neꞋe yi mini, ɗa u doku u ɗekei ni, ɗa u danai ni, <<N folono wu ta̱, gbaɓaka mu n kawanshi ko boroji kenu.>>

\VS{12}Ɗa u danai, <<N kucina ta̱ n Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu ka na ki n wuma, m buwa n kawanshi ko boroji ba, ka̱kun ka kiya kaꞋa koci ka buwai mu o mogbodo n maniꞋin kenu e mevene. Mi ta̱ a kuzama nɗanga adama na m bana a kpaꞋa n ya̱na̱ kuɗa tsu lyaꞋa n maku ma̱ va̱, ka̱ta̱ tsu vana ukpa̱.>>


\par }{\PP \VS{13}Ɗa Iliya u danai ni, <<Ka̱ta̱ vu pana wovon ba. Wala vu bana a kpaꞋa vu yaꞋan uteku tsu na vu danai, ama vu gba̱da̱ra̱ka̱ mu biꞋi vu tuka̱ mu, ka̱ta̱ vu yaꞋanka ka̱ci ka̱ nu n kolobo ka̱ nu.

\VS{14}Adama a na ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila ka dana i ɗaɗa na <Kiya ku na ki punu o mogbodo ma m maniꞋin ma mi o kukotso ba, sai kanna ka na Vuzavaguɗu u yoꞋi mini a iɗika.> >>


\par }{\PP \VS{15}Ɗa u lazai, u banai u yaꞋin uteku tsu na Iliya u tonokoi ni. Ɗa dem vu le a ciya̱i ilikulyaꞋa kanna dem.

\VS{16}Kpamu kiya ku mogbodo ka m maniꞋin ma kukotso ba. Uteku tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka dansai a̱ una̱ u Iliya.


\par }{\PP \VS{17}M megeshe ɗa kolobo ka vuka vuza kpaꞋa va ka vaki mɓa̱la̱. Tana mɓa̱la̱ ma potso ba, ali maku ma ma̱ kuwa̱i.

\VS{18}Ɗa u danai Iliya, <<Kawuya kene ka i vu tuka̱i mu, vuma vu Ka̱shile? Vu ta̱wa̱ ta̱ adama a na vu ciɓaka mu n unushi u va̱ adama a na vu una mu maku ma̱ va̱?>>


\par }{\PP \VS{19}<<Ɗa Iliya u danai tuka̱ mu m maku ma̱ nu ma,>> Ɗa wishi maku ma ekiye ni ɗa u kumbai a̱ kunu ku zuva a̱ kunu ku na u tsu asa, ɗa u vaꞋankai ni a kajiba ka̱ ni.

\VS{20}Ɗa u ɗa̱ngusa̱i ka̱la̱ka̱tsu u yaꞋin avasa u Vuzavagɗu, <<Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱, adama yiɗa̱i ɗa vu tuka̱i kagapa ka na mi ida̱shi a kpaꞋa ku ni na una̱mgbuka̱tsuma̱ u nampa, ma na ma unai kolobo ka̱ ni?>>

\VS{21}Ɗa u vaki a ikyamba i maku ya ali kutatsu n u vasai u Vuzavaguɗu, n u danai, <<Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ va̱, bonoko maku ma nampa m wuma u ni.>>


\par }{\PP \VS{22}Ɗa Vuzavaguɗu u panai avasa a Iliya ɗa kolobo ka ka̱ ɗa̱nga̱i n wuma.

\VS{23}Ɗa Iliya u ɗikai kolobo ka ɗa u cipa̱i n a̱yi iɗika punu a kpaꞋa ka. U nekei a̱na̱ku a̱ ni ɗa u danai, <<La̱na̱, kolobo ka̱ nu ka na n wuma.>>


\par }{\PP \VS{24}Ɗa vuka va vu danai Iliya, <<Gogo na n yeve ta̱ a na avu vuma vu Ka̱shile ɗa vi, kpamu kadanshi ka Vuzavaguɗu a̱ una̱ u nu mayun ɗa.>>




\par }\Chap{18}{\SH Iliya n eneki a Balu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ana a yaꞋin ayin, a̱ ka̱ya̱ ka tatsu ku unambi u mini wa, ɗa kadanshi ka Vuzavaguɗu ka̱ ta̱wa̱i u Iliya, ka danai, <<Bana vu yotsongu ka̱ci ka̱ nu u mogono Ahabu, ka̱ta̱ mpa tana n yoꞋo mini a iɗika.>>

\VS{2}Ɗa Iliya u banai u yotsongi ka̱ci ka̱ ni u Ahabu.

\par }{\PP Kambulu tana ka yimkpa ɗe punu a Samariya,

\VS{3}ɗa Ahabu u ɗekei Obodiya, kagbashi kagbayin ka kpaꞋa ku ni. Obodiya tana vuza ku pana wovon u Vuzavaguɗu ɗa.

\VS{4}A ayin a na Jezebelu u ka̱na̱i ku una eneki a Vuzavaguɗu, Obodiya u sokongu ta̱ eneki amangatawun u pecei le kure ugboku u te amangerenkupa ugboku u i re feu nannai a kaɓatsu, ɗa u ka̱na̱i ku neke le mini n ilikulya.

\VS{5}Ɗa mogono Ahabu u danai Obodiya, <<Ka̱ra̱ nyeneke n a̱ra̱Ꞌa̱ a iɗika ra̱ka̱ ubuta̱ u na mini ma tsu yongo ko va ku ciya̱ ijanu adama odoku nu mkparagi n tsu, ta lo aza o yoku a̱ ku kuwa̱.>>

\VS{6}Ɗa e peciki ka̱ci ke le, a̱yi mogono Ahabu n ka̱ci ka̱ni u tonoi kakambu ke te, Obodiya tan feu u tonoi ukambu u nan ɗe.


\par }{\PP \VS{7}A ayin na Obodiya wi a nwalu uye ɗa a gasai n Iliya. A̱yi tana ɗa u yevei ni, ɗa u vaki a iɗika u lyaꞋi kayala, ɗa u danai, <<Vuzagbayin va̱ Iliya, avu ɗa na va mayun?>>


\par }{\PP \VS{8}Ɗa wu ushuki, <<E, mpa ɗa. Bana vu dana vuzagbayin vu nu, <Iliya wi ta̱ na.> >>


\par }{\PP \VS{9}Ɗa Obodiya wu ecei, <<Unushi wene u ɗai n yaꞋin, an vi a kuciga va denge kagbashi ka̱ nu u mogono Ahabu wu una yi?

\VS{10}N kucina ta̱ n Vuzavaguɗu Ka̱shile ka wuma ka̱ nu, babu uduniya u na ko tsugono tsu na vuzagbayin vu va̱ u kpa̱ɗa̱i ku suku vuma a̱ la̱nsa̱ wu. Kpamu ɗa baci uduniyan wa ko tsugono tsa tsu danai <Vi punu na ba,> ka̱ta̱ u zuwa tsugono ko uduniyan wa u kucina an ene nu ba.

\VS{11}Ɗa gogo na vi a kudana mu <Bana vu dana vuzagbayin vu nu, <<Iliya wi ta̱ punu na.>> >

\VS{12}Mpa n yeve ubuta̱ u na ayinviki a Vuzavaguɗu a kuɗika wu a kubana ba, ɗa baci n lazai kubana kudana mogono Ahabu mene wu ta̱. Kpamu ɗa baci n bonoi ɗa n cinai nu ba, wi ta̱ a kuna mu. Ciɓa, ana mpa kagbashi ka̱ nu vuza wovon u Vuzavaguɗu ɗa a ayin uɗa̱ngi u va̱.

\VS{13}Vuzagbayin vu va̱, vu pana i na n yaꞋin a makyan ma na Jezebelu u ka̱na̱i kuna eneki a Vuzavaguɗu ba? N sokongu ta̱ eneki a Vuzavaguɗu amangatawun, m peciki le kure ugboku ute amangerenkupa, ugboku u ire feu nannai, kpamu ɗa n ka̱na̱i kuneke le mini n ilikulya.

\VS{14}Gogo na, nini ɗai va kudana mu, <M bana n dana mogono vuzagbayin va̱, <<Avu ɗa na.>> > Wi ta̱ a ku una mu.>>

\VS{15}Ɗa Iliya u danai, <<N kucina ta̱ n Vuzavaguɗu MalaꞋimili vuza na wi n wuma u nu, anana mi ta̱ a kubanka ka̱ci ka̱ va̱ u mogono Ahabu.>>


\par }{\SH Iliya wu unai eneki a Balu
\par }
{\PP \VS{16}Ɗa Obodiya u banai u danai mogono Ahabu, ɗa mogono ma banai adama a na u gasa n Iliya.

\VS{17}Ana Ahabu we enei Iliya, ɗa u dana ni, <<Avu ɗa, vuza vu na wi a kutakacika aza a Isaraila a?>>


\par }{\PP \VS{18}Ɗa Iliya wu ushuki, u danai <<Mpa, n takacika aza a Isaraila ba, ama avu n kpaꞋa ke esheku a̱ nu aɗa yi a kutakacika le, adama a na i iwan ta̱ kutono Vuzavaguɗu ɗa i ka̱na̱i kutono Balu.

\VS{19}Gogo na suku e ɗekeke mu uma Isaraila ra̱ka̱ a cina mu a Kusan ku Kamelu, koɓolo n eneki amangatawa̱na̱shi n amangerenkupa (450) a Balu koɓolo n eneki amangatawa̱na̱shi a Ashera aza a na Jezebelu wi a̱ kuɓa̱na̱.>>


\par }{\PP \VS{20}Ɗa mogono Ahabu u suki akaka a̱ ka̱ra̱Ꞌi ubuta̱ ra̱ka̱ a Isaraila, ɗa u ɓolongi eneki ra̱ka̱ a Kusan ku Kamelu.

\VS{21}Ɗa Iliya u yawai ɗevu n ubuta̱ u uma a ɗa u danai, <<Wannai ɗai ya ku ka̱sukpa̱ kupecuku a̱ɗu a̱ɗa̱? Vuzavaguɗu Ka̱shile kaꞋa baci, tonoi ni, ama Balu ɗa baci Ka̱shile tonoi ni.>> Ama ɗa uma ra̱ka̱ a paɗai bini, e keɓece ukuna ba.

\VS{22}Ɗa Iliya u danai, <<Mpa ɗa keneki ka Ka̱shile kete ka na ka buwai, ama Balu wi ta̱ n eneki amangatawa̱na̱shi n amangerenkupa (450).

\VS{23}Ɗa u danai, nekei tsu obomburon e re, ka̱ta̱ a zagba ke te a kiɗa, a lapula ka̱ta̱ a dara a nɗanga ama ka̱ta̱ a dyaɓa a kina ba. Mpa mi ta̱ a ku kiɗa ka na ka buwai va, ka̱ta̱ n lapula n dara feu a nɗanga ma ama mpa n ku dyaɓa a kina feu ba.

\VS{24}Ka̱ta̱ i ɗeke kula ku ka̱ma̱li ka̱ ɗa̱, mpa feu n ɗeke kula ku Vuzavaguɗu. Ka̱shile ka na baci kushuki n akina, a̱yi ɗa Ka̱shile.>>

\par }{\PP Ɗa uma ra̱ka̱ a danai, <<Ka na vu dansai na va ka gaꞋan ta̱.>>


\par }{\PP \VS{25}Ɗa Iliya u danai eneki a Balu, <<Ana wo okpoi, yi ta̱ n ka̱bunda̱i, a̱ɗa̱ ɗa i kugita̱ kuzagbaka ka̱ci ka̱ ɗa̱ kobomburon i lapula, ka̱ta̱ i vasa i ɗeke kula ku ka̱ma̱li ka̱ ɗa̱, ama ka̱ta̱ i dyaɓa akina ba.>>

\VS{26}Ɗa a ɗikai kobomburon ka na a̱ tuka̱i le ɗa a lapulai kaꞋa, ɗa a darai an nɗanga,

\par }{\PP Ɗa a̱ ka̱na̱i kavasa n e ɗekei kula ku ka̱ma̱li ke le Balu ili i na i ɗikai a usana ali a kubana a kanna a kaci, a̱ ka̱na̱i kudana, <<Avu, Balu ushuku tsu.>>A̱ ka̱na̱i kujeꞋe n a̱ ka̱ra̱Ꞌi Katalikalyuka ka na a maꞋi va. Ama babu vuza na wu ushuki le.


\par }{\PP \VS{27}Ana kanna kayawai a kaci derere, ɗa Iliya u yaꞋankai le ulami, u danai, <<Ɗekei ni n ka̱la̱ka̱tsu kagbayin, adama a na a̱yi ka̱ma̱li kaꞋa, yoku wi ta̱ ɗe e kusheshe, ko kpamu wu uta̱ ta̱ ku ka̱ra̱Ꞌa̱, ko u bana ta̱ nwalu. Yoku u yaꞋan ɗe alavu, ka̱ta̱ u jimgba.>>

\VS{28}Ɗa a̱ ka̱na̱i meɗevile n utsura, uteku tsu na a kiwanai, a̱ ka̱na̱i kuɗanasa ka̱ci ka̱ le n muwun n atanu ali mpasa n mu uta̱i.

\VS{29}A̱ ka̱na̱i kakpawawa ili i na i ɗikai a kanna a kaci ali kubana makyan ma kuneꞋe alyuka a̱ kulivi, babu vuza vu na wu ushuki le, ko u keɓecei le ukuna, kpamu ko vuza u zuka n ele ba.


\par }{\PP \VS{30}Ɗa Iliya u danai uma ra̱ka̱ <<Ta̱wa̱i na.>> Ɗa a yawai ɗevu n a̱yi, ɗa u lapulasakai katalikalyuka ka Vuzavaguɗu ka na a̱ la̱nga̱sa̱i.

\VS{31}Ɗa u zagbai atali kupa n e re, tsu ka̱bunda̱i ka kumaci ku muku n Yakubu, vuza na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka danai ni, <<Kula ku nu ki ta̱ o kokpo Isaraila.>>

\VS{32}N atali a ɗaɗa u maꞋin katalikalyuka n kula ku Vuzavaguɗu. Ɗa kpamu u ga̱va̱i kpenle u ka̱ra̱ka̱i katalikalyuka ka, ku na ka kuɗika ma̱diki me te ma̱ mini.

\VS{33}Ɗa u gerei nɗanga, ɗa u kiɗai kobomburon ka a kiɗi a kiɗi, ɗa u gerei a ɗa gaɗi vu nɗanga va. Ɗa u danai shatangi ndiki n na̱shi m mini, ka̱ta̱ i tsunku inyama ya n nɗanga ma.


\par }{\PP \VS{34}Ɗa udanai, <<Doku i tsungu i re,>> ɗa o doku a̱ tsungi. Ɗa udanai, <<Doku i tsungu tatsu.>> ɗa o doku a̱ tsungi ali kutatsu.

\VS{35}Ɗa mini ma me yeki katalikalyuka ka ali ma yenei ɗa ma shanai kpenle ku na a̱ ga̱va̱i a̱ ka̱ra̱ka̱i va.


\par }{\PP \VS{36}Ana makyan ma kuneꞋe alyuka ma yawai, ɗa keneki Iliya u yawai ɗevu, ɗa u vasai, <<Vuzavaguɗu, Ka̱shile ki Ibirahi, Ishaku n ka Yakubu, ka̱sukpa̱ anana uma e yeve ana avu ɗa Ka̱shile ka aza a Isaraila, kpamu mpa kagbashi ka̱ nu ka mi n yaꞋan ta̱ ili i nampa ra̱ka̱ n utsura u nu.

\VS{37}Vuzavaguɗu ushuku mu, adama a na uma a nampa e yeve a na avu, Vuzavaguɗu avu ɗa Ka̱shile, avu ɗa kpamu vuza vu na vi o kubonoko a̱ɗu e le wa̱ nu.>>


\par }{\PP \VS{38}Ɗa akina a Vuzavaguɗu a̱ cipa̱i ɗa o songi alyuka a, n nɗanga ma, n atali a, koɓolo n kayala ka dem, ɗa kpamu a ɗa a leɓecei mini ma na mi punu e kpenle ka.


\par }{\PP \VS{39}Ana uma ra̱ka̱ enei nannai, ɗa a kuɗa̱ngi a iɗika ɗa a̱ za̱lika̱i aci e le, ɗa a danai, <<Mayun, Vuzavuguɗu Ka̱shile ka a, Vuzavaguɗu a̱yi ɗa Ka̱shile.>>


\par }{\PP \VS{40}Ɗa Iliya u danai, <<Remei eneki a Balu ra̱ka̱. Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ ko vuza te u suma ba.>> Ɗa Iliya u zuwai a banka le e kuyene ku Kishon ɗa a kiɗai le ɗe ra̱ka̱.


\par }{\SH Avasa a Iliya adama a̱ mini
\par }
{\PP \VS{41}Ɗa Iliya u danai Ahabu, <<Bana vu lyaꞋa vu soꞋo m pana ta̱ izumgbi i mini mu utsura a̱ kuta̱wa̱.>>

\VS{42}Ana Ahabu u lazai ku lyaꞋa ilikulya, ɗa Iliya u kumbai gaɗi vu Kusan ku Kamelu, ɗa u za̱lika̱i kaci ka̱ ni a iɗika e mere ma a̱ka̱nga̱tsu a̱ ni.


\par }{\PP \VS{43}Ɗa u danai kagbashi ka̱ ni, <<Bana vu la̱na̱ uɓon u mala.>>Ɗa kagbashi ka ka banai, ɗa ko bonoi, ka danai,

\par }{\PP <<Mpa mene ili ba.>>Ɗa u danai ni <<Doku vu bana.>> Ali kucindere Iliya n u danai kagbashi ka̱ ni ka bana ka̱ la̱nuku.


\par }{\PP \VS{44}Ubani u cindere wa ɗa kagbashi ka ka danai, <<Mene ta̱ maku ma keleshu kenu an kataka ka kukiye ka vuma a̱ kuɗa̱nga̱ gaɗi a mala.>>

\par }{\PP Ɗa Iliya u danai kagbashi ka̱ ni, <<Bana vu dana Ahabu, <Foɓuso keke vo odoku a̱ nu ka̱ta̱ vu ka̱na̱ uye a kubana a kpaꞋa, ta lo mini ma̱ Ka̱shile ma kukpada wu.> >>


\par }{\PP \VS{45}Megeshe kenu eleshu a̱ lima̱na̱i ɗa wunla̱i u ɗa̱nga̱i, ɗa o yoꞋi mini ma̱ a̱bunda̱i. Ɗa Ahabu u sumai a kubana a Jezirelu.

\VS{46}Ɗa utsura u Vuzavaguɗu u cipa̱i u Iliya, ɗa u shiyai kaɗambura ka̱ ni, ɗa u sumai u lyai melentsu ma Ahabu a ku yawa a Jezirelu.




\par }\Chap{19}{\SH Iliya u sumai a kubana a kusan ku Sinai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ana Ahabu u yawai a kpaꞋa ɗa u danai vuka vu ni Jezebelu i na Iliya u yaꞋin, n uteku tsu na wu unai eneki a Balu ra̱ka̱ n kotokobi.

\VS{2}Ɗa Jezebelu u suꞋuki Iliya n akaka, u danai, <<YaꞋan a̱ma̱li a takacika mu ali u laꞋa nannai ɗa baci makpaꞋa makyan ma nampa mu unai nu tsu na vu unai eneki a Balu ba.>>


\par }{\PP \VS{3}Ɗa Iliya u panai wovon, ɗa u sumai adama na u laꞋaka n wuma u ni. Ana u yawai a̱ likuci i Biyasheba a Yahuda ɗa u ka̱sukpa̱i kagbashi ka̱ ni lo.

\VS{4}Ama ɗa a̱yi u lazai, u yaꞋan nwalu n kanna kete a kakamba, u yawai u da̱sa̱ngi a kumi ku maɗanga ma yoku, ɗa u folonoi ukpa̱, u danai, <<Vuzavaguɗu, kadama ka yawa mu ta̱. Ɗika wuma uva̱. Adama a na mpa n laꞋa ikaya i va̱ i na i kuwa̱i ba.>>

\VS{5}Ɗa u vaki a̱ kumiꞋi ku maɗanga ma ɗa alavu a̱ pura̱i ni.

\par }{\PP U yaꞋan megeshe ba ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ka sawai ni ɗa ka danai, <<Ɗa̱nga̱ vu lyaꞋa ilikulyaꞋa.>>

\VS{6}Ana u la̱na̱i, ɗa u cinai emeshe a na a yaꞋin n katali ka usuɗukpi n kedele ka̱ mini. Ɗa u ɗa̱nga̱i u lyaꞋi u soꞋi ɗa kpamu u doku u vaki.


\par }{\PP \VS{7}Ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ko doku ka̱ ta̱wa̱i ire, ɗa ka saꞋwa ni, ka danai, <<Ɗa̱nga̱ vu lyaꞋa ilikulyaꞋa, ɗa baci ba nwalu n na mi kelime ka̱ nu mi ta̱ nu mɓa̱ri.>>

\VS{8}Ɗa u ɗa̱nga̱i u lyaꞋi ɗa u soꞋi, ɗa u ciya̱i utsura wu nwalu, ɗa u yaꞋin nwalu ayin amangere kanna n kayin ali u yawai a kusan ku Sinai, kusan ku Ka̱shile.

\VS{9}Ta ɗe u banai a kaɓatsu ka katali ɗa wu asai.

\par }{\SH Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n Iliya
\par }
{\PP Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n Iliya, u danai, <<Iliya, yiɗa̱i vi a kuyaꞋan na?>>


\par }{\PP \VS{10}Ɗa Iliya wu ushuki, u danai, <<Vuzavaguɗu Ka̱shile MalaꞋimili, mi ta̱ e cisheꞋe adama a̱ nu ayin tutu. Ama aza a Isaraila a iwan ta̱ uzuwakpani u nu, a̱ fa̱da̱i katalikalyuka ka̱ nu, ɗa unai eneki a̱ nu n kotokobi. Mpa ɗa koci m buwai, ɗa kpamu a cigai ku una mu.>>


\par }{\PP \VS{11}Ɗa Vuzavaguɗu u danai ni, <<Uta̱ ka̱ta̱ vu Shamgba a kusan e kelime ka Vuzavaguɗu, adama a na wi ta̱ a kuciga kupasamgbanai.>>

\par }{\PP Ɗa wunla̱i wu utsura u ɓatsai nsasan ɗa u ɓosoi akpanlai okpoi miri-miri e kelime ka Vuzavaguɗu, ama Vuzavaguɗu u wi punu a̱ wunla̱i wa ba. Ana wunla̱i u kotsoi, ɗa iɗika i jengeɗei, ama Vuzavaguɗu wi punu feu ba.

\VS{12}Ana iɗika i kotsoi ku jengeɗe, ɗa akina a̱ cipa̱i, ama Vuzavaguɗu wi punu akina a ba. Ana akina o kotsoi, ɗa a panai ka̱la̱ka̱tsu e yemeni.

\VS{13}Ana Iliya u panai ka̱la̱ka̱tsu, ɗa u palai a̱shi a̱ ni m motogu ɗa wu uta̱i pulai u shamgbai utsutsu wu una̱ kaɓatsu wa.

\par }{\PP Ɗa u panai Ka̱la̱ka̱tsu ka danai ni, <<Iliya, yiɗa̱i vi a kuyaꞋan na?>>


\par }{\PP \VS{14}Ɗa wu ushuki u danai, <<Vuzavaguɗu Ka̱shile MalaꞋimili, mi ta̱ cisheꞋe adama a̱ nu ayin tutu. Ama aza a Isaraila a iwan ta̱ uzuwakpani u nu, a̱ fa̱da̱i katalikalyuka ka̱ nu, ɗa unai eneki a̱ nu n kotokobi. Mpa ɗa koci m buwai, ɗa a cigai ku una mu.>>


\par }{\PP \VS{15}Ɗa Vuzavaguɗu u danai ni, <<Ɗa̱nga̱, vu bono n uye u na vu tuka̱i, o kubana e meremune ma Dimaska. Vu yawa baci ɗe, ka̱ta̱ vu erengu Haziyelu, wo okpo mogono ma Siriya.

\VS{16}Ka̱ta̱ kpamu vu erengu Jehu kolobo ka Nimishi, wo okpo mogono mi Isaraila, n Ilisha kolobo ka Shafatu vuza aza a Ebelu-mehola, wo okpo keneki una̱ u nu.

\VS{17}Jehu wi ta̱ a ku una vuza vu na dem u laꞋakai ukpa̱ u kotokobi ka Haziyelu, Ka̱ta̱ Ilisha tamkpamu wu una vuza vu na dem u laꞋakai ukpa̱ u kotokobi ka Jehu.

\VS{18}N nannai dem, mi ta̱ a̱ kuka̱sa̱kpa̱ uma a̱kpa̱n e cindere (7,000) n wuma punu a Isaraila, aza a na a iwain ku kuɗa̱nku ka̱ma̱li ka Balu, ɗa kpamu a iwain ku oɓongu ka̱ma̱li ka.>>


\par }{\SH E ɗekei Ilisha
\par }
{\PP \VS{19}Ɗa Iliya u ɗa̱nga̱i ɗa u ka̱na̱i uye, ɗa u cinai Ilisha kolobo ka Shafatu, vuza vu na wi a vicimba n anaka ugboku kupa n e re. Kpamu a̱yi n ka kupa n ka ire ka. Ɗa u yawai ɗevu n a̱yi ɗa u taɗuku ni motogu ma̱ ni.

\VS{20}Ɗa u ka̱sukpa̱i anaka a̱ ni ɗa u sumai u tonoi Iliya, ɗa u danai, <<Ka̱sukpa̱ mu biꞋi m bana m pecemgbenei n esheku a̱va̱ n a̱na̱ku a̱ va̱, ka̱ta̱ yeve m bono n tono wu,>> Ɗa Iliya wu ushuki u danai,

\par }{\PP <<Kpatala, mpa yiɗa̱i n yaꞋankai nu?>>


\par }{\PP \VS{21}Ɗa Ilisha u ka̱sukpa̱ ni u bonoi u remei anaka a na wi a vicimba n aɗa u kiɗai, u suꞋwain inyama ya nu nɗanga ma ogboro ma, ɗa u pecekei uma a takumai. Ɗa yeve u ka̱na̱i uye u banai u cinakai Iliya. Ɗa wu okpoi ka̱ɓa̱nki ka̱ ni.




\par }\Chap{20}{\SH Ben-hadadu u bankai aza Samariya n kuvon.
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa Ben-hadadu mogono vuza va aza a Siriya u ɓolongi ovonshi a̱ ni ra̱ka̱, koɓolo nu ngono n yoku kamangankupa n ere n odoku koɓolo n ekeke odoku e le. A banai a kanzai Samariya likuci igbain yi Isaraila n kuvon.

\VS{2}Ɗa u suki n akaka a kubana a likuci u mogono Ahabu va aza a Isaraila, u danai, <<Ili i na Ben-hadadu u danai i ɗan na.

\VS{3}<Azurufa n azanariya a̱ nu a̱ va̱ a ɗa, a̱ma̱ci a singai a̱ nu n muku n nu feu n va̱ n ɗa.> >>


\par }{\PP \VS{4}Ɗa Ahabu mogono mi Isaraila wu ushuki, u danai, <<Tsuna vu danai vuzagbayin va̱ mogono, mpa n ili i na mi n i ɗa dem i nu i ɗa.>>


\par }{\PP \VS{5}Ɗa aza a suki a o doku o bonoi ɗe ɗa a danai, <<Ben-hadadu u dana ta̱, <N suꞋuku ta̱ n akaka n danai, <<Neke mu Azurufa n azanariya a̱ nu, n a̱ma̱ci a̱ nu koɓolo n muku n nu.>>

\VS{6}Ta baci nannai ba, makpaꞋa a makyan tsu nampa mi ta̱ a̱ kusuꞋuku wu n uma a̱va̱ a̱ ta̱wa̱ a̱ e vece kefeku ka̱ nu n iꞋuwa ya aza a ulinga a̱ nu, ka̱ta̱ a̱ pura̱ i na dem i cigai a lazaka.> >>


\par }{\PP \VS{7}Ɗa mogono mi Isaraila me ɗekei nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma iɗika ra̱ka̱, ɗa u danai le, <<A̱ɗa̱ yene ta̱ mayin uteku tsu na vuma nampa wi a̱ kula̱nsa̱ una̱ u tsu. U suꞋuku mu ta̱ n akaka, u danai, n neke yi a̱ma̱ci a̱va̱, n muku n va̱, n azanariya koɓolo n azurufa a̱va̱, ɗa n nekei ni.>>


\par }{\PP \VS{8}Ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ koɓolo n uma ra̱ka̱ a danai mogono Ahabu, <<Ka̱ta̱ vu keɓece yi ukuna ba, kpamu ka̱ta̱ vu ushuku ba.>>


\par }{\PP \VS{9}Ɗa u danai aza a u suki a Ben-hadadu, <<Danai vuzagbayin va̱ mogono, <Kagbashi ka̱ nu ki ta̱ a kuyaꞋan ili i na akaka a iyain a dansai ra̱ka̱, ama akaka a ire a mi a kuyaꞋan ba.> >> Ɗa aza a u suki a lazai o bonokoi Ben-hadadu n akaka.


\par }{\PP \VS{10}Ɗa Ben-hadadu u doku u suki n akaka o yoku a kubana u Ahabu, u danai, <<YaꞋan a̱ma̱li una mu ɗa baci kubuta̱ ku buwai a Samariya ali kushana ka̱kun adama osoji a̱va̱ ra̱ka̱.>>


\par }{\PP \VS{11}Ɗa mogono mi Isaraila mu ushuki, ma danai, <<Banai i dana yi, <Kovonshi kamayun ka tsu lapa ma̱ka̱nga̱ ba, sai ayin a na u ciya̱i ulyaꞋi.> >>


\par }{\PP \VS{12}Ana Ben-hadadu u panai akaka a nampa, a̱yi o kusoꞋo koɓolo nu ngono n na m buwai a̱pa̱m e le, ɗa u danai ovonshi a̱ ni, <<Ɗa̱nga̱i i foɓuso.>> Ɗa o foɓusoi tsu na a kuꞋuwa a̱ likuci ya n kuvon.


\par }{\SH Ahabu mogono u lyaꞋi Ben-hadadu n kuvon
\par }
{\PP \VS{13}An i lo, ɗa Keneki ka̱ ta̱wa̱i u Ahabu mogono mi Isaraila, ɗa ka danai ni, <<Vuzavaguɗu u dana ta̱, Ve ene ta̱ ka̱bunda̱i ko osoji a nampa? Mi ta̱ e kuneke le ekiye a̱ nu anana. Talo va kuyeve a na mpa ɗa Vuzavaguɗu.>>


\par }{\PP \VS{14}Ɗa Ahabu mogono me ecei keneki ka, u danai,<<Yayi u ko okpo kovonshi ka kuvon ka?>> Keneki ka kushuki, ka danai, <<Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗa na, a̱ɗa̱nga̱ni ovonshi a uɓon kakau a ɗa, a kuyaꞋan ku ɗa.>> Ɗa mogono Ahabu u danai,

\par }{\PP <<Yayi u kugita̱ kuvon ka?>>

\par }{\PP Ɗa wu ushuki u danai, <<Avu ɗa.>>


\par }{\PP \VS{15}Ɗa mogono Ahabu u ɓolongi a̱ɗa̱nga̱ni ovonshi osoji aza e kelime a uɓon kakau amangatawenre n kamangankupa n e re (232). Ɗa kpamu u ɗekei ovonshi a Isaraila, dem vu le a̱kpa̱n e cindere (7,000).

\VS{16}N kanna a kaci, ɗa a̱ uta̱i kuyaꞋan kuvon, ɗa a cinai mogono Ben-hadadu o kusoꞋo ma̱ra̱ a kpaꞋa ku ma̱ra̱ koɓolo nu ngono kamangankupa n e re na m kuɓa̱nka̱ yi va.

\VS{17}Ɗa a̱ɗa̱nga̱ni ovonshi osoji aza e kelime a uɓon kakau va a̱ gita̱i kuta̱ kuvon.

\par }{\PP Ɗa aza a tsusaki o mogono Ben-hadadu o bonoi n akaka, a danai, <<Osoji a ɗa lo uta̱i a Samariya a̱ kuta̱wa̱.>>


\par }{\PP \VS{18}Ɗa u danai, <<Ka̱na̱i le n wuma i tuka̱ mu, ko vishili ɗa baci ishi a̱ ta̱wa̱i ko ufolu u ma̱ta̱na̱.>>


\par }{\PP \VS{19}Ama wanai ɗai a̱ɗa̱nga̱ni ovonshi osoji a uɓon kakau a uta̱ ɗe a̱ likuci ya, n osoji a na a buwai o kutono ka̱ca̱pa̱.

\VS{20}Ɗa yaba dem wu unai vurala vi ni, ɗa aza a Siriya a na a buwai a sumai, ɗa aza a Isaraila tamkpamu o tonoi le. Ama ɗa Ben-hadadu mogono ma aza a Siriya ma kumbai kodoku ɗa u sumai koɓolo n akumbi odoku a̱ ni.

\VS{21}Ɗa mogono mi Isaraila ma uta̱i koɓolo n ovonshi a̱ ni ɗa wu unai le n odoku e le koɓolo n ekeke odoku e le ra̱ka̱, ɗa a unai aza a Siriya n a̱bunda̱i.


\par }{\PP \VS{22}Ɗaɗa keneki ka ko doku ko bonoi u Ahabu mogono mi Isaraila, ɗa u danai ni, <<Foɓuso mayin vu ene i na va kufuɗa va yaꞋan, adama na mogono ma Siriya mi ta̱ o ku doku kutuka̱ wu n kuvon a makyan ma nampa ka̱ya̱ ku uboni.>>

\VS{23}an i lo ɗa aza a gba̱ra̱-gba̱ra̱ o mogono Ben-hadadu a danai ni, <<A̱ma̱li a aza a Isaraila a̱ma̱li a ginda a ɗa, ɗaɗa i zuwai ɗa a lyaꞋi tsu, ama ci ta̱ a̱ kuciya̱ u lyaꞋi ɗa baci ci tsu shilika̱i n e le e keteshe.

\VS{24}I na va kuyaꞋan i ɗan na, takpa ngono kamangankupa n e re ma, ka̱ta̱ vu sabaꞋa le n ovonshi osoji.

\VS{25}Ka̱ta̱ vu doku ka̱bunda̱i ko ovonshi, n ko odoku, n ke ekeke odoku uteku tsa aza na unai, nannai ɗa tsa kufuɗa tsa shilika̱ n ele e keteshe, mayun ci ta̱ a kuciya̱ u lyaꞋi.>> Ɗa mogono Ben-hadadu wu ushuki n odoki e le ɗa u yaꞋin uteku tsu na a dana ni.


\par }{\PP \VS{26}An ka̱ya̱ ko bonoi ɗa mogono Ben-hadadu u ɗa̱nga̱i u ɓolongi aza a Siriya a kubana a̱ likuci i Afeku kuyaꞋan kuvon na aza a Isaraila.

\VS{27}Ana o ɓolongi aza a Isaraila, ɗa e nekei le ucanuku u kuvon, ɗa a̱ uta̱i kugasa n aza a Siriya. Aza a Isaraila o ɓolongi a̱tsura̱ e re a kinda le tsu ushiga wu nraɗika, ama aza a Siriya a wacuwai a kambuki ubuta̱ wa dem.


\par }{\PP \VS{28}Ɗa keneki ka ka̱ ta̱wa̱i u mogono mi Isaraila u danai, <<Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗan na, <Adama a na aza a Siriya a dana ta̱, <<Mpa, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ a̱ ubuta̱ wa aginda kaꞋa, ba Ka̱ma̱li ka a̱ ubuta̱ u keteshe ka ba,>> Mpa n kuneke ta̱ ka̱bunda̱i ko ovonshi ka na ve enei na va ekiye nu. Talo va kuyeve a na mpa ɗa Vuzavaguɗu.> >>


\par }{\PP \VS{29}A yaꞋan ta̱ ayin e cindere e le a mindansanai yaba dem ida̱shi a̱ ka̱tsura̱ ka̱ ni. Ama a kanna ke cindere ɗa a̱ gita̱i kuvon, ɗa aza a Isaraila a unai osoji a iɗika a Siriya a̱kpa̱n amangatawun (100,000) a kanna ke te.

\VS{30}Ɗa aza a na laꞋakai a sumai a kubana a̱ likuci i Afeku, ɗa kpamu mashilya ma likuci ma ma̱ yikpa̱ka̱i osoji a̱kpa̱n kamanga n e cindere (27,000). A̱yi Ben-hadadu tamkpamu u sumai u uwai a̱ likuci ɗa u sheɗeki punu a̱ kunu ka a suvu.


\par }{\PP \VS{31}Ɗa ovonshi osoji a̱ ni a banai wa̱ ni ɗa a danai ni, <<La̱na̱, tsu pana ta̱ a danai ngono mi Isaraila ngono ma asuvayali n ɗa, yaꞋan tsu uka ntogu n kpalu a̱kyun n awin aci a̱ tsu, tsu bana u mogono mi Isaraila adama a na tsu folono yi. Ko wa̱ ku ka̱sukpa̱ wu n wuma.>>


\par }{\PP \VS{32}Ɗa a ukai ntogu n kpalu a̱kyun n awin ushiyi aci e le, ɗa a banai u mogono mi Isaraila, ɗa a danai ni, <<Kagbashi ka̱ nu, Ben-hadadu wi ta̱ ufolu nu u danai, <Ka̱sukpa̱ mu n wuma.> >>

\par }{\PP Ɗa mogono ma̱ ushuki, ma danai, <<U buwa ta̱ n wuma? A̱yi vutoku va̱ ɗa.>>


\par }{\PP \VS{33}Ɗaɗa tana ili i na ovonshi osoji a Ben-hadadu i a kuciga a pana, gogolo a lamanasai Ahabu mogono. Ɗa ushuki, <<A̱yi vutoku nu ɗa Ben-hadadu,>> Ɗa mogono ma danai,

\par }{\PP <<Banai i ta̱wa̱ n a̱yi,>> Ana Ben-hadadu u yawai, ɗa mogono Ahabu u kumbakai ni e keke vo odoku u da̱sa̱ngi koɓolo n a̱yi.


\par }{\PP \VS{34}Ɗa Ben-hadadu u danai, <<Mi ta̱ o kubonoko wu n likuci i na esheku a̱ va̱ isai e kiye esheku a̱ nu. Ka̱ta̱ vu zuwa kuden a̱ likuci i Dimaska, uteku tsu na esheku a̱ va̱ a yaꞋin a Samariya.>>

\par }{\PP Ɗa Ahabu u danai ni, <<Mi ta̱ a̱ ku ka̱sukpa̱ wu vu laza uteku tsu na tsu ushuki kuyaꞋan.>>Ɗa a yaꞋankpanai uzuwakpani, ɗa u ka̱sukpa̱i mogono Ben-hadadu u lazai.


\par }{\SH Keniki ka ɓarangi Ahabu
\par }
{\PP \VS{35}Tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka danai a̱ ka̱tsuma̱ ke eneki, vuza vu yoku u dana ta̱ toku ni <<N folono wu ta̱ lapa mu,>> Ɗa u iwain kulapa yi.


\par }{\PP \VS{36}Ɗa keneki ka danai, <<Ana wo okpoi vu inwan ta̱ kutono wila̱ u Vuzavaguɗu, avu a̱ ku ka̱sukpa̱ mu, Kawu wi ta̱ a ku una wu.>>Ana tana vuma va u lazai ɗa Kawu wu unai ni.


\par }{\PP \VS{37}Ɗa keneki ka, ka gasai n vuma vu yoku kpamu, ɗa u danai, <<N folono wu ta̱ lapa mu.>>Ɗa vuma va u lapai ni ali ukai ni usa̱n.

\VS{38}Ɗa keneki ka, ka alai ka̱ci ka̱ ni n akashi a kaci adama a na ka̱ta̱ e yevei ba, ɗa u shamgbai a uye a kuvana mogono.

\VS{39}A makyan ma na mogono mi a kulaza lo, ɗa keneki ka, ke ɗekei ni, <<Vuzagbayin, kagbashi ka̱ nu ki ta̱ a̱ ubuta̱ u kuvon, ɗa vuza yoku u tuka̱i mu n kagbashi, ɗa u danai, <Inda vuma vu nampa va. Ɗa baci u sumai, vi ta̱ a kutsupa n wuma u nu ko kpamu vu tsupa n azurufa a̱kpa̱n a tatsu.> (3,000).

\VS{40}A ayin a na mi a kuyaꞋan koyoku ɗa vuma va u puwa̱nka̱i.>>

\par }{\PP Ɗa Ahabu mogono mi Isaraila ma danai, <<N una̱ u nu ɗa vu dansai unushi u nu, adama nannai, vi ta̱ a kuɗika atakaci a̱ nu.>>


\par }{\PP \VS{41}Ɗa keneki ka kayaꞋin gogo ka shikpai akashi ana wu alai a kaci ka, ɗa mogono ma yeve an vuza yoku ɗa a̱ ka̱tsuma̱ ka eneki.

\VS{42}Ɗa u danai mogono, <<Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na, <Vu ka̱sukpa̱ ta̱ vuma na n takpai adama a ku una. Adama nannai, n wuma u nu u ɗa a ku tsupaka wuma u ni, kpamu wuma u uma a̱ nu, u ɗaɗa a̱ una̱ u uma a̱ ni.> >>

\VS{43}Ɗa Ahabu mogono mi Isaraila u bonoi a kpaꞋa ku ni a Samariya n wupa n una̱mgbi u ka̱tsuma̱.




\par }\Chap{21}{\SH Kashina ki itacishi ka Nabot
\par }
{\PP \VerseOne{1}N ayin o yoku ɗe a yaꞋan ta̱ ukuna u kashina ki itacishi ka Nabot vuza va aza a Jezirelu. Kashina ki itacishi ka ki ta̱ a Jezirelu a uɓon Samariya ɗevu n kefeku ka Ahabu mogono.

\VS{2}Kanna ke te, ɗa mogono Ahabu u danai Nabot, <<Neke mu kashina ka̱ nu n cimba ishuꞋwan, a na wokpoi ka ki ta̱ ɗevu n kefeku ka̱ va̱, ka̱ta̱ n sabaka wu n koyoku ka na ka laꞋi ka nampa, ama vu laꞋa baci n kuciga n ikebe mi ta̱ tsupa wu derere uteku tsu na u gaꞋin.>>


\par }{\PP \VS{3}Ama ɗa Nabot wu ushuki Ahabu, udanai, <<Ka̱shile ke jebeshe a na mpa ma kuneke wu ili yi uka̱ni yi ikaya i va̱.>>


\par }{\PP \VS{4}Ɗa mogono Ahabu u banai a kpaꞋa n wupa n una̱mgbi u ka̱tsuma̱ adama a na Nabot vuza va aza a Jezirelu u dana ta̱, <<Mpa, n kuneke wu ili yi uka̱ni ye ikaya i va̱ ba.>> Ɗa Ahabu u vaki u vadalukpai a kinda kasaka kpamu u iwain kulyaꞋa ilikulya.

\VS{5}Ama ɗa Jezebelu vuka vu ni vu uwai punu ɗa we ece ni, <<Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi una̱mgbi u ka̱tsa̱ma̱? Ɗa kpamu vu iwain kulyaꞋa ilikulya.>>


\par }{\PP \VS{6}Ɗa wu ushuki ɗa u danai, <<Adama a na n dana ta̱ Nabot vuza va aza a Jezirelu, <Denke mu kashina ki itacishi ka̱ nu, ko kpamu ɗa baci vu cigai n sabaka wu n koyoku.> Ama ɗa u danai, <Mpa n ku neke wu kashina ki itacishi ka̱ va̱ ba.> >>


\par }{\PP \VS{7}Ɗa Jezebelu vuka vu ni u danai, <<Ta va lyaꞋa tsugono ci Isaraila nanai? Ɗa̱nga̱ vu lyaꞋa ilikulya. Vu yaꞋan ma̱za̱nga̱. Mi ta̱ e kuneke wu kashina ki itacishi ka Nabot vuza va aza a Jezirelu.>>


\par }{\PP \VS{8}Ɗa vuka va u ɗanai atagarda akaka n kula ku mogono Ahabu ɗa u lapakai le ka̱ta̱mba̱ri ko mogono ka, ɗa u pecekushi atagarda a, a kubana wu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n aza e kelime a̱ likuci i na Nabot wi ida̱shi.

\VS{9}Punu atagarda a u danai,

\par }{\PP <<Salai kanna ka kakuli i ɗeke uma, ka̱ta̱, i zuwa Nabot u da̱sa̱ngu a̱ ubuta̱ u tsugbayin e kelime ka uma.

\VS{10}Ka̱ta̱ i zuwa aza ugbamukaci e re a̱ da̱sa̱ngu a mindanai n a̱yi, ka̱ta̱ a dana <Vu nusaka ta̱ Ka̱shile m mogono.> Ka̱ta̱ i ɗika yi yu utuka̱ pulai i varai n atali yi una.>>


\par }{\PP \VS{11}Ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n aza e kelime a na i ida̱shi a̱ likuci i te n Nabot a yaꞋin derere uteku tsu na Jezebelu u danai le a yaꞋan punu a atagarda a.

\VS{12}Ɗa a salai kanna ka kakuli, ɗa a̱ da̱sa̱nka̱i Nabot a̱ ubuta̱ u tsugbayin e kelime ka uma.

\VS{13}Ɗa aza a ugbamukaci e re a a yawai ɗa a̱ da̱sa̱ngi a mindanai n a̱yi, ɗa a̱ ka̱na̱i kula̱nga̱sa̱ Nabot e kelime ka uma, a danai, <<Nabot u shika ta̱ Ka̱shile n mogono.>>Ɗa a ɗikai ni utukai pulai vu likuci ɗa a vara ni n atali ali u kuwa̱i.

\VS{14}Ɗa a̱ suꞋuki Jezebelu n akaka, a danai, <<A vara ta̱ Nabot n atali unai.>>


\par }{\PP \VS{15}Gogo lo ana Jezebelu u panai a danai a vara ta̱ Nabot n atali ali u kuwa̱i, ɗa u danai Ahabu, <<Ɗa̱nga̱ vu bana vu ɗika kashina ki itacishi ka a̱ ubuta̱ wu uka̱ni u Nabot vuza va aza a Jezirelu va, ka na u sa̱nka̱i nu va. U buwa n wuma ba, u kuwa̱ ta̱ ɗe.>>

\VS{16}Ana Ahabu u panai a danai Nabot u kuwa̱ ta̱, ɗa u ɗa̱nga̱i ɗa u banai wu isai kashina ka ko okpoi ka̱ ni.


\par }{\PP \VS{17}Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n Iliya vuza va aza a Tishibi. U danai,

\VS{18}<<Ɗa̱nga̱. Bana vu cinaka Ahabu mogono mi Isaraila, ma na ma lyaꞋi tsugono a Samariya. Gogo na wi ta̱ ɗe a kashina ka Nabot, u bana ta̱ ɗe adama na wi isa kaꞋa.

\VS{19}Dana yi, <Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗan na. <<Ana vu unai vuma va ɗa vu cigai kaɓangu ucanuku u ni?>> > Doku vu dana yi, <Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗan na. <<A̱ ubuta̱ u na nshe m peɗei mpasa n Nabot ma, ta ɗe feu nshe ma n kupeɗe n nu.>> > >>


\par }{\PP \VS{20}Ana Ahabu wu enei Iliya ɗa u danai, <<Gogo na vu ciya̱ mu ta̱ vurala va̱.>>

\par }{\PP Ɗa Iliya wu ushuki u danai, <<E, mayun ɗa gogo na n ciya̱ wu ta̱ adama a na vu neke ta̱ ka̱ci ka̱ nu a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan ka gbani-gbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu.

\VS{21}Mi ta̱ a̱ kutuka̱ wu n ma̱dukpa̱. Mi ta̱ a ku una ntsukaya n nu, avu m muku mo olobo n nu ra̱ka̱, kagbashi ko maku punu a Isaraila.

\VS{22}Mi ta̱ a kuna kpaꞋa ku nu tsu kpaꞋa ku Jerobuwam kolobo ka Nebatu, n uteku tsu kpaꞋa ku Basha kolobo ka Ahija, adama a na vu zuwa mu ta̱ wupa, ɗa kpamu vu zuwai aza a Isaraila kuyaꞋan unushi.

\VS{23}A̱yi vuka vu nu Jezebelu tamkpamu, Vuzavaguɗu u dana ta̱, <NsheꞋe ɗa n m kutakuma yi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ likuci i Jezirelu.>

\VS{24}Aza a kpaꞋa ku Ahabu a na a̱ kuwa̱i punu a̱ likuci ya nsheꞋe n ɗa n kutakuma le, ka̱ta̱ asakali tamkpamu n takuma yaba dem na u kuwa̱i a kakamba.>>


\par }{\PP \VS{25}Babu vuza vu na u sawai kuyaꞋan ka gbani-gbani u Vuzavaguɗu aduniyan tsu mogono Ahabu, adama a na vuka vu ni Jezebelu ɗa u zuwai ni kuyaꞋan nannai.

\VS{26}U yaꞋansa ta̱ ili yi unata n a̱bunda̱i, a̱ ubuta̱ u kutono a̱ma̱li, uteku tsa aza a Amoriya a na Vuzavaguɗu u lokoi, e kelime ka aza a Isaraila.


\par }{\PP \VS{27}Ana Ahabu u panai kakuna ka nampa, ɗa u karai ntogu n ni, ɗa u ukai m kpalu ɗa u yaꞋin kakuli wu asai n akashi a kpalu a ɗa u ka̱na̱i nwalu sawu adama a̱ una̱mgbi u ka̱tsuma̱.


\par }{\PP \VS{28}Ɗa kadanshi ka Vuzavaguɗu ka ta̱wa̱i u Iliya vuza va aza a Tishibi, ka danai,

\VS{29}<<Ko ve ene ta̱ uteku tsu na Ahabu ugoyi ka̱ci ka̱ ni wa̱ a̱va̱? A na wo okpoi u goyo ta̱ ka̱ci ka̱ ni wa̱ a̱va̱, n kutuka̱ n ma̱dukpa̱ ma nampa a ayin a̱ ni ba, ama n kutuka̱ ta̱ m maꞋa a kpaꞋa ku ni ayin a maku ma̱ ni.>>




\par }\Chap{22}{\SH Mikaya u yaꞋin kene ku wuya u mogono Ahabu.
\par }
{\PP \VerseOne{1}A yaꞋan ta̱ a̱ya̱ a tatsu aza a Isaraila a yaꞋan kuvon n aza a Siriya ba.

\VS{2}Ama a̱ ka̱ya̱ ka tatsu ɗa Johoshafatu mogono ma Yahuda u ta̱wa̱i adama a na we ene mogono mi Isaraila.

\VS{3}Ɗa mogono mi Isaraila me ecei nkoshi n gba̱ra̱-gba̱ra̱ n likuci n ni, u danai, <<A̱ɗa̱ i yeve a na likuci i Ramotu-giliyadu ya i tsu i ɗa ba? Kpamu ɗa tsu kpa̱ɗa̱i kuyaꞋan ukuna u ki isa i ɗa ekiye o mogono ma aza a Siriya?>>


\par }{\PP \VS{4}Ɗa mogono Ahabu we ecei Johoshafatu, u danai, <<Ko va kutono mu ta̱ tsu bana ci yaꞋan kuvon n Ramotu-giliyadu?>>

\par }{\PP Ɗa mogono Johoshafatu wu ushuki mogono mi Isaraila u danai, <<Mpa, m foɓuso ta̱ tsu na vi ufoɓushi, osoji a̱ va̱ osoji a̱ nu a ɗa, odoku a̱ va̱ tsu odoku a̱ nu a ɗa.>>

\VS{5}Ɗa Johoshafatu u doku u danai mogono mi Isaraila, <<Ama la̱nsa̱ biꞋi kusheshe ku Vuzavaguɗu.>>


\par }{\PP \VS{6}Ɗa Ahabu mogono u suki e ɗekeke yi eneki amangatawuna̱na̱shi (400), ɗa we ecei le, <<M bana n shilika̱ n Ramotu-giliyadu ko n ka̱sukpa̱?>>

\par }{\PP Ɗa ra̱ka̱ vu le ushuki, a danai, <<Bana adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ e kuneke wu i ɗa ekiye a̱ nu.>>

\VS{7}Ama ɗa Johoshafatu we ecei, <<Keneki ka Vuzavaguɗu ko yoku ki lo ka na ka̱ kula̱nsa̱ ka̱ tsu kuyeve ku Vuzavaguɗu ba?>>


\par }{\PP \VS{8}Ɗa Ahabu mogono mi Isaraila wu ushuki Jehoshafatu u danai, <<Vuza vu yoku wi ta̱ lo vuza na tsa kufuɗa ku ece, a̱yi ɗa Mikaya kolobo ka Imila, ama mpa n ciga yi ba, adama a na u ci yaꞋan kene ku singai wa̱ a̱ va̱ ba, sai ku wuya.>>

\par }{\PP Ɗa Johoshafatu mogono u danai, <<A̱Ꞌa̱, ka̱ta̱ mogono ma dansa nannai ba.>>

\VS{9}Ɗa mogono me ɗekei vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱, u danai, u danai <<Ta̱wa̱kai mu n Mikaya maku ma Imla na gogoꞋo.>>

\VS{10}Ɗa mogono mi Isaraila n mogono Johoshafatu vu Yahuda a ukai aminya o tsugono e le ɗa a̱ da̱sa̱ngi akuba o tsugono ɗevu n ulanga u kulapu ka̱ utsutsu u likuci i Samariya, ɗa eneki a iɗika ya ra̱ka̱ a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan kene e kelime ke le.


\par }{\PP \VS{11}Vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ke le vuza kula Zedekiya kolobo ka Kenana u yaꞋankai ka̱ci ka̱ ni avana a̱ iyum, ɗa u danai, <<Vuzavaguɗu u dana ta̱,<N avana a nampa a ɗa va ku sapaka aza a Siriya ali a̱ kuwa̱.> >>


\par }{\PP \VS{12}Ɗa eneki a ra̱ka̱ a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan kene ku te, n a danai, <<Bana vu yaꞋan kuvon n Ramotu-giliyadu vi ta̱ a̱ kuciya̱ ulyaꞋi, adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ e kuneke wu e le ekiye a̱ nu.>>


\par }{\PP \VS{13}Ɗa vuza vu suki na a̱ suki u bana u ɗeke Mikaya va u danai ni, <<La̱na̱ eneki a na a buwai ra̱ka̱, a yaꞋanka ta̱ mogono kene ku singai, avu feu bana vu yaꞋan nanai.>>

\VS{14}Ama ɗa Mikaya u danai, <<Mpa n kucina ta̱ n Vuzavaguɗu vuza na wi n wuma, ili i na Vuzavaguɗu u danai mu, i ɗaɗa n kudansa koci.>>

\VS{15}Ana u yawai, ɗa mogono ma ecei ni,<<Mikaya, tsu bana ci yaꞋan kuvon n aza a Ramotu-giliyadu, ko tsu ka̱sukpa̱?>> Ɗa wu ushuki u danai <<Bana vu yaꞋin kuvon n ele, vi ta̱ a kuciya̱ ulyai, adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ e kuneke wu e le ekiye a̱ nu.>>

\VS{16}Ɗa mogono ma danai, <<Kuyain ku ɗai ma kuzuwa wu vu kucina n kula ku Vuzavaguɗu adama a na vu dansa kamayun?>>

\VS{17}Ɗa Mikaya wu ushuki, <<Me ene ta̱ aza a Isaraila ra̱ka̱ a wacuwai a nsansa tsu nlala n na mi n maguɓi, ɗa Vuzavaguɗu u danai, <Uma a nampa a i n maguɓi ba, yaꞋan yaba dem u bono a kpaꞋa ku ni n ma̱ta̱na̱.> >>

\VS{18}Ɗa mogono mi Isaraila ma danai Johoshafatu, <<N dana wu ba, u ci yaꞋan kene ku singai wa̱ a̱ va̱ ba, sai ku wuya?>>

\VS{19}Ɗa Mikaya u lyai kelime n kadanshi, u danai, <<Panai kadanshi ka Vuzavaguɗu, adama a na me ene ta̱ Vuzavaguɗu ida̱shi a kakuba ko tsugono ka̱ ni, n ili i wuma i gaɗi ra̱ka̱ kashani ɗevu n a̱yi e kukiye ku singai ku ni n ku gula̱ ku ni.

\VS{20}Ɗa Vuzavaguɗu u danai, <Yayi u ku leꞋeshe Ahabu mogono mi Isaraila adama a na u bana u yaꞋan kuvon n aza a Ramotu-giliyadu, a̱ ubuta̱ u na a una yi?> Ɗa yaba dem u tuka̱i n kusheshe ku ni.

\VS{21}Ɗa a ukocishi, ayinviki o yoku a̱ ta̱wa̱i e kelime ka Vuzavaguɗu, ɗa a danai, <Mpa n ku leꞋeshe yi ta̱.>

\VS{22}Ɗa Vuzavaguɗu we ecei ayinviki a, u danai, <Nini ɗai va kuyaꞋan?> Ɗa u danai, <Mpa n kubana ta̱ ka̱ta̱ n zuwa eneki a̱ ni a yaꞋanka yi aꞋuwa.> Ɗa Vuzavaguɗu u danai, <Mayun ɗa gogo na wala vu bana vu yaꞋan a nannai.>


\par }{\PP \VS{23}<<Gogo na Vuzavaguɗu u zuwa ta̱ ayinviki aꞋuwa una̱ u eneki a̱ nu ra̱ka̱. Adama na u kotso ta̱ ɗe kusheshe kawuya adama a̱ nu.>>


\par }{\PP \VS{24}Ɗa Zedekiya kolobo ka Kenana ka̱ ɗa̱nga̱i ka ɓasai Mikaya a maguji. Ɗa u danai, <<Nini ɗai ayinviki a Vuzavaguɗu a̱ kuka̱sukpa̱ mu a bana kuyaꞋan kadanshi n avu?>>

\VS{25}Ɗa Mikaya wu ushuki u danai, <<Vi ta̱ e kuyeve, a kanna ka na va kusuma va sheɗeku a̱ kunu ka a suvu.>>

\VS{26}Ɗa mogono Ahabu u danai <<Remei Mikaya va i bonoko yi u Amon, vuza vu kelime vu likuci n Jowashi kolobo ko mogono,

\VS{27}ɗa u danai, <Mogono ma dana ta̱, <<Vu zuwa vuma nampa va a kunu ku ugbashi, ka̱ta̱ vu nekei ili i yoku ba sai boroji kenu n mini feu kenu, ali ayin a na m bonoi m ma̱ta̱na̱.>> > >>


\par }{\PP \VS{28}Ɗa Mikaya u danai, <<Ali ɗa baci vu bonoi n ma̱ta̱na̱, Vuzavaguɗu ɗa u yaꞋin kadanshi n mpa ba.>> Ɗa u doku u danai,<<Ra̱ka̱ vu ɗa̱ i pana ta̱ i na n dansai.>>


\par }{\SH A unai Ahabu a̱ ubuta̱ u kuvon
\par }
{\PP \VS{29}Ɗa Ahabu mogono mi Isaraila koɓolo n Johoshafatu mogono ma Yahuda a lazai a kubana ku yaꞋan kuvon n Ramotu-giliyadu.

\VS{30}Ɗa mogono mi Isaraila ma danai Johoshafatu, <<Mi ta̱ a kusabaꞋa iyoci i va̱ ka̱ta̱ n uwa kuvon, ama a vu uka ntogu n tsugono n nu.>> Ɗa mogono ma aza a Isaraila ma sabaꞋi iyoci i ni ɗa u uwai kuvon.


\par }{\PP \VS{31}Mogono ma aza a Siriya ma neke ta̱ aza e kelime akunbi e keke odoku kamangankupa n e re kadanshi u danai,<<Ka̱ta̱ i shilika̱ n vuza yoku ba, maku ko vuzagbayin, sai mogono mi Isaraila koci.>>

\VS{32}Ana aza e kelime e keke odoku enei Johoshafatu, ɗa a danai, <<Munla̱i mi punu ba na ɗe va mogono mi Isaraila ma a.>> Ɗa a kpatalai adama a na a̱ shilika̱ n a̱yi, ama a na Johoshafatu u lapai una̱,

\VS{33}ɗa a zuwukai a na a̱yi ɗa mogono mi Isaraila ba, ɗa a̱ ka̱sukpa̱i ni.

\VS{34}Ama ɗa kosoji ka aza a Siriya ko yoku u talai kaya ɗa u tawai ubuta̱ u gbani u gisanku vuza ba, ɗa tana kaya ka ka̱ ka̱na̱i mogono e mere ma̱ a̱ ubuta̱ u na motogu ma viyum ma̱ ni ma gasai. Ɗa u danai ka antiki ka keke vu odoku vu ni,<<Kpatala vu uta̱ nu mpa a̱ ubuta̱ u kuvon wa. Adama a na a uka mu ta̱ muna gbani-gbani.>>

\VS{35}A kanna ka ɗa kuvon ka kusuɗukpai, ama ɗa mogono mi Isaraila ma tsubaki a e keke vo odoku vi ni a kinda aza a Siriya. Ɗa mpasa mu ubuta̱ wu usa̱n wa n ka̱na̱i kuyene ɗaka vu keke vo odoku a̱ ni ali a kubana kanna u koci, yeve ɗa u kuwa̱i.

\VS{36}Kanna a̱ kuyikpa̱ ɗa a salakai ovonshi ra̱ka̱, <<Yaba dem u ka̱na̱ uye u bono a likuci ni a iɗika i ni.>>


\par }{\PP \VS{37}Ta mogono Ahabu ma kuwa̱i nannai, ɗa a ɗika ni o bonokoi a Samariya a̱ ciɗa̱ngi.

\VS{38}Ɗa a̱ za̱Ꞌi keke vu o doku vu na mpasa n la̱nga̱sa̱i e kuyene ku Samariya a̱ ubuta̱ u na ashakanlai a̱ tsu sumba̱, ɗa nshe n peɗei mpasa ma. Uteku tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka dansai.

\VS{39}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Ahabu mogono n ili dem i na u yaꞋansai, koɓolo n kpaꞋa kuna u maꞋi n anga a kagiwa, koɓolo n likuci dem i na u maꞋin, yi ta̱ uɗani a katagarda ka tsumani tsu ngono mi Isaraila.

\VS{40}Ɗa mogono Ahabu u bankai anan koko a̱ ni n kiya, ɗa kolobo ka̱ ni Ahaziya wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.


\par }{\SH Johoshafatu mogono ma Yahuda
\par }
{\PP \VS{41}A̱ ka̱ya̱ ka̱ na̱shi ko tsugono tsu Ahabu mogono mi Isaraila, ɗa Johoshafatu mogono kolobo ka Asa ka̱ gita̱i tsugono a Yahuda.

\VS{42}Johoshafatu wi ta̱ n a̱ya̱ kamangankupa n a tawun a na u gita̱i tsugono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kamanga n a tawun. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa Azuba, mekere ma Shilihi.

\VS{43}Ɗa u tonoi kuyotsongusu ke esheku a̱ ni Asa, u kpatala ba ko ke nu, a kuyaꞋan kasingai u Vuzavaguɗu. Ama u la̱nga̱sa̱ ubuta̱ wa a̱Ꞌisa̱ ba, ɗa uma a lyaꞋi kelime n kuyaꞋan ka alyuka n kuneꞋe ku kusongu ki ili i ma̱gula̱ni.

\VS{44}Johoshafatu kpamu u yaꞋan ta̱ ida̱shi i singai n mogono mi Isaraila.


\par }{\PP \VS{45}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu mogono Johoshafatu n utsura u tsugono ci ni, n ulyaꞋi u na u ciya̱i, n kuvon kuna u yaꞋin dem. Yi ta̱ uɗani a katagarda ka tsumani tsu ngono n Yahuda.

\VS{46}Ɗa u lokoi ashakanlai a̱ma̱ci n ali a na ishi a buwai a ayin o tsugono tsa esheku a̱ ni Asa a̱ ubuta̱ wa̱ a̱Ꞌisa̱.

\VS{47}A ayin nanlo tana babu mogono a̱ likuci i Edom, ka̱ɓa̱nki kaꞋa ki o tsugono.


\par }{\PP \VS{48}Ɗa mogono Johoshafatu u yaꞋin antsu a̱ mini adama a na a bana a iɗika i Ofiri kuɗika azanariya. Ama a fuɗa a bana ba, adama a na antsu a̱ kimba̱ ta̱ n ele a Eziyon-gebe.

\VS{49}A ayin nanlo tana mogono Ahaziya kolobo ka Ahabu ka danai Jehoshafatu <<YaꞋan agbashi a̱ va̱ a yaꞋan nwalu n agbashi a̱ nu a antsu>> Ama ɗa Johoshafatu u iwain.

\VS{50}Ɗa Johoshafatu u bankai anan koko a̱ ni n kiya, ɗa a ciɗa̱ngi ni a̱ likuci i Dawuda. Ɗa kolobo ka̱ ni Jehoramu u wokpoi mogono una̱ u ni.


\par }{\SH Ahaziya mogono mi Isaraila
\par }
{\PP \VS{51}A ka̱ya̱ ka gendu n ka ire ka tsugono tsu Johoshafatu va aza a Yahuda, ka ɗaɗa Ahaziya mogono kolobo ka Ahabu ka gita̱i kulyaꞋa tsugono ci Isaraila a likuci i Samariya. Ahaziya u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ e re a kulyaꞋa tsugono ci Isaraila.

\VS{52}Ɗa u yaꞋin ka gbani-gbani u Vuzavaguɗu, u tonoi uye we esheku a̱ ni n a̱na̱ku a̱ ni, ɗa kpamu u tonoi uye u gbani-gbani u Jerobuwam kolobo ka Nebatu. U na u zuwai aza a Isaraila kuyaꞋan unushi.

\VS{53}U ka̱na̱i kutono ka̱ma̱li ka balu n u kuɗa̱nki ni, ɗa u zuwai Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila wupa, derere uteku tsu na esheku ni a zuwai Vuzavaguɗu wupa.

\par }