\NormalFont\ShortTitle{Tsuɓari}

{\MT Tsuɓari

\par }{\IMT Kuɓa̱yuwa̱

\par }{\IM Ukuna u Katagarda ka nampa.

\par }{\IP Katagarda ka Tsuɓari ka nampa ki ta̱ a kadanshi ka ukuna u kusheshe. Kaɗani ka ko yotsongu ta̱ ukuna tsu na makyan ma wuma u vuma wi, n tsu na u ɗa wi n kuripula̱sa̱, m maꞋiwansanai ma na e yevei ba, n ili ya atakaci ra̱ka̱ i na i kotsoi kadanshi a kudansa,<<Ili dem gbani ɗa.>> U fuɗa u yeve uye u Ka̱shile ba, a̱yi na wi n ili ra̱ka̱ ekiye a̱ ni ba. N nannai dem, u nekei uma odoki uma a dakaka kutoni, a pana kpamu uyoꞋo u kuneꞋe ku Ka̱shile makyan ba ci lo.

\par }{\IP UgaꞋan ba kusheshe ku nanlo ki ta̱ a̱ kutuka̱ n una̱mgbuka̱tsuma̱ ko vuza u takpa asuvu. Ama a na wo okpoi a uwakai n katagarda ka nampa punu a katagarda ka ciɗa, u yotsongu ta̱ uneki u ka̱ɗu n kuyotsongusu ku katagarda ka ciɗa ki ta̱ n a̱bunda̱i ka̱u, ali wi ta̱ a kadanshi ka̱ munla̱i n ukpa̱ɗi u kuyeve. Uma n a̱bunda̱i a̱ tsu ciya̱ ta̱ kadanshi ka na ka tsu vaꞋanku le a̱ɗu i baci a̱ kula̱na̱ kadanshi ko (Tsuɓari) Adama a na wo okpo le tsu mindatsu. Ɗa kpamu e yevei katagarda ka ciɗa ka nampa ka na ka tsu yotsongu kusheshe ku nampa, ɗa kpamu u tuka̱i n kuzuwa ku ka̱ɗu u Ka̱shile vuza na u tsu neke wuma u na u laꞋi n kugaꞋan.

\par }{\IOT Ili i na yi punu udari a katagarda ka nampa

\par }{\IO Wuma wi ta̱ n kakuna? 1:1--2:26

\par }{\IO Kadanshi adama wuma 3:1--11:8

\par }{\IO Ukocishi u kadanshi 11:9--12:8

\par }{\IO Kagbati 12:9-14



\par }\ChapOne{1}{\SH Wuma ili i gbani ɗa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kadanshi ka malum, kolobo ka Dawuda, mogono a Urushelima.


\par }{\Q \VS{2}Gbani ɗa, ili dem gbani ɗa. malum ma danai.

\par }{\QB Ili ra̱ka̱ gbani ɗa. Ili dem gbani ɗa.


\par }{\Q \VS{3}Yiɗa̱i vuma u ciya̱i a̱ ka̱tsuma̱ ka kataci ka̱ ni

\par }{\QB ka na wi a kuyaꞋan a aduniyan?


\par }{\Q \VS{4}Tsukaya tsu laza, ka̱ta̱ tsukaya tsu yoku tsu ta̱wa̱,

\par }{\QB ama aduniyan i ta̱ lo ko wannai.


\par }{\Q \VS{5}Kanna ka tsu uta̱ ta̱ ka̱ta̱ kpamu kanna ka̱ yikpa̱,

\par }{\QB ka̱ta̱ ka dakaka o kubono a̱ ubuta̱ u na ka̱ uta̱i kpamu.


\par }{\Q \VS{6}Wunla̱i u tsu lapa ta̱ a kubana a uɓonɗakai

\par }{\QB ka̱ta̱ kpamu u kpatala u kubono a uɓongaɗi,

\par }{\QB ka̱ ka̱na̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱, n u bonoi a̱ ubuta̱ u na wu uta̱i.


\par }{\Q \VS{7}Nyeneke ra̱ka̱ n ci yene ta̱ a kubana mala,

\par }{\QB n nannai dem mala ma shana ba.

\par }{\Q A̱ ubuta̱ u na nyeneke tsu uta̱,

\par }{\QB ta ɗe o tsu bono kpamu.


\par }{\Q \VS{8}Ili dem i tsu tuka̱ ta̱ n woꞋi,

\par }{\QB tsu na vuma u kufuɗa kugisanku ba.

\par }{\Q A̱shi o tsu oꞋwo n kindi ba,

\par }{\QB atsuvu feu o tsu oꞋwo n kupana ba.


\par }{\Q \VS{9}Ili i na i gita̱i ɗe n cau, i ɗaɗa kpamu i doku i bonoi,

\par }{\QB ili i na a yaꞋin ɗe n cau, i ɗa kpamu o kudoku a yaꞋan

\par }{\QB ko ili i savu aduniyan nampa ba.


\par }{\Q \VS{10}Ili yoku yi ta̱ lo i na vuza u kudana,

\par }{\QB <<La̱na̱ biꞋi, na va̱ ili i savu i ɗa>>?

\par }{\Q I ɗa yi ta̱ lo m megeshe

\par }{\QB kafu ayin a̱ tsu.


\par }{\Q \VS{11}Babu vuza na u kuciɓa n ili i na i lazai,

\par }{\QB ali n ili i na kpamu i kuta̱wa̱,

\par }{\Q aza a na a̱ kuta̱wa̱ n ka̱ca̱pa̱

\par }{\QB i a kuciɓa n ili i na i gita̱i ba.


\par }{\SH Ugboji gbani ɗa
\par }
{\PP \VS{12}Mpa malum, n lyaꞋa ta̱ tsugono tsa aza a Isaraila punu a Urushelima.

\VS{13}Ɗa n zuwai ka̱ci ka̱ va̱ adama a na n la̱nsa̱ ugboji n kuyeve ki ili ra̱ka̱ i na yi aduniyan a nampa. Ɗa me enei ili i na Ka̱shile ka zuwakai vuma yi ta̱ n kataci.

\VS{14}Ɗa me enei ili ra̱ka̱ i na i a kuyaꞋan aduniyan, ra̱ka̱ gbani ɗa, yi o kutono wunla̱i.


\par }{\Q \VS{15}ili i na baci i ka̱nza̱i, yi kubonoko mejege ba,

\par }{\QB e ci kece i na yi lo ba.

\VS{16}Ɗa n danai ka̱ci ka̱ va̱, <<La̱na̱ n ciya̱ ta̱ ugboji u na n laꞋi yaba dem vu na u lyaꞋi tsugono a Urushelima kafu mpa, mayun n ciya̱ ta̱ ugboji n kuyeve ka a̱bunda̱i.>>

\VS{17}Ɗa n zuwai ka̱ci ka̱va̱ adama a na n yeve ugboji n ujari koɓolo n tsulau, ama nannai dem ɗa me enei kutono ku wunla̱i ku ɗa.


\par }{\Q \VS{18}Adama a na ugboji wa̱ a̱bunda̱i u tsu tuka̱ ta̱ n una̱mgbuka̱tsuma̱,

\par }{\QB kuyeve ka̱ a̱bunda̱i ku zuwa ta̱ ka̱ɗu ka vuma kuna̱mgba̱.




\par }\Chap{2}{\SH Kupana ku uyoꞋo gbani ɗa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa n danai ka̱ɗu ka̱ va̱,<<YaꞋan zuwai ka̱ci va̱ kulyaꞋa ku uyoꞋo, adama a na n yeve tsu na u ɗa wi.>>Ama ɗa n yevei na lo feu ukuna u gbani u ɗa.

\VS{2}Ɗa n danai,<<Izoshi tsulau tsu ɗa, kpamu yiɗa̱i kupana kuyoꞋo ki a̱ kutuka̱?>>

\VS{3}N sheshe ta̱ a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱, tsu na n kulyaꞋa uyoꞋo n kusoꞋo ku ma̱kya̱n, mo oɓongi tsulau a makyan ma na mi a̱ kula̱nsa̱ ugboji. N cigai n ciya̱ uyoꞋo u na uma a̱ ci ciya̱ aduniyan a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a wuma e le.


\par }{\PP \VS{4}Ɗa n yaꞋin ili i gbagbaꞋin, m maꞋakai ka̱ci ka̱ va̱ iꞋuwa, ɗa n ca̱Ꞌi ashina a itacishi.

\VS{5}N cimbai a ashina n ubuta̱ u kuvuka, ɗa n ca̱Ꞌi icuꞋu yi nɗanga n tsu matsa kakau punu.

\VS{6}Ɗa n ga̱va̱i ayivan, adama a na n tsunku nɗanga ma mini.

\VS{7}Ɗa n tsulakai ka̱ci ka̱ va̱ agbashi ali n a̱ma̱ci, mi ta̱ kpamu m muku ma agbashi n na a matsakai mu a kpaꞋa ku va̱. Mi ta̱ n ushiga wa anaka n a̱bunda̱i, nu nkyon nu nraɗika n na n laꞋi aza a na n cinai punu a̱ ida̱shi a Urushelima.

\VS{8}M ɓolonki ka̱ci ka̱va̱ azurufa n azanariya, mi ta̱ n kazuwi ku ucanuku u singai wu ngono n uɓon u tsugono tsu va̱. Ɗa n la̱nsa̱i aza a ishipa ali n a̱ma̱ci adama a na a yaꞋansaka mu ishipa, n ili i na i tsu zuwa kupana ku uyoꞋo, n a̱ma̱ci a pulai n a̱bunda̱i a na n zuwai.

\VS{9}Ɗa mo okpoi vuzagbayin n laꞋi yaba dem vu na n cinai punu a̱ ida̱shi a Urushelima. Dem n nannai mpa n ugboji u va̱.


\par }{\Q \VS{10}N sa̱nka̱ a̱shi a̱ va̱ ili i na a cikalai dem ba,

\par }{\QB n sa̱nka̱ ka̱ɗu ka̱ va̱ kupana uyoꞋo ba.

\par }{\Q ka̱ɗu ka̱ va̱ ka pana ta̱ uyoꞋo wi ili ra̱ka̱ i na n yaꞋin,

\par }{\QB na va̱ ɗaɗa katsupu ka kataci ka ulinga u va̱


\par }{\Q \VS{11}Ama a na n la̱na̱i ulinga u na n yaꞋin n ekiye a̱ va̱,

\par }{\QB n ili i na n yaꞋin kataci adama a na n ciya̱,

\par }{\Q ɗa me enei ili ya ra̱ka̱ gbani ɗa, yi ta̱ o kutono wunla̱i,

\par }{\QB babu kodokpotsu ka na vi a̱ kuciya̱ aduniyan a nampa.


\par }{\SH Ugboji n tsulau gbani ɗa
\par }
{\PP \VS{12}Ɗa n sheshei adama a na m gbaɓa ugboji,

\par }{\QB n ujari n tsulau.

\par }{\Q Yiɗa̱i i buwai i na mogono ma na ma̱ kuta̱wa̱ ma kuyaꞋan,

\par }{\QB i na mpa n yaꞋin ba?


\par }{\Q \VS{13}Ɗa me yevei ugboji u laꞋa ta̱ tsulau,

\par }{\QB tsu na kutashi kulaꞋi ka̱yimbi.


\par }{\Q \VS{14}Vuza vu ugboji u tsu ene ta̱ ubuta̱ u na wi a kubana,

\par }{\QB ama kalau ki ta̱ a nwalu a̱ ka̱yimbi tukpa̱m,

\par }{\Q ama ɗa me enei ili i te i ɗa ra̱ka̱ i ci ciya̱ le.


\par }{\PP \VS{15}Ɗa n sheshei a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱,

\par }{\QB n danai,<<Ili i na i ciya̱i kalau, yi ta̱ feu a̱ kuciya̱ mu.

\par }{\QB Nannai va yiɗa̱i n ciya̱i a na mo okpoi vuza vu ugboji?>>

\par }{\Q Ɗa n danai ka̱ci ka̱ va̱,

\par }{\QB <<Ili i nampa ya feu gbani ɗa.>>


\par }{\Q \VS{16}Adama a na vuza vu ugboji va n kalau ka, a kubana e megeshe a kuciɓa n e le ba,

\par }{\QB a ayin a̱ kuta̱wa̱ ra̱ka̱ vu le i ta̱ a ku cinukpa n a̱ le.

\par }{\Q Tsu na vuza vu ugboji u ku kuwa̱ ta feu kalau nannai.


\par }{\SH Kataci gbani ɗa
\par }
{\PP \VS{17}Ɗa n iwain wuma, adama a ili i na i a kuyaꞋan aduniyan yi ta̱ a̱ kula̱nga̱sa̱ mu ka̱ɗu. Ili ra̱ka̱ gbani ɗa, kutono ku wunla̱i ku ɗa koci.

\VS{18}Ɗa n iwain ulinga u na n yaꞋin ra̱ka̱ aduniyan a nampa, adama a na mi ta̱ a̱ ku ka̱sukpa̱ i ɗa u vuza na wi a ku ta̱wa̱ ka̱ca̱pa̱ ka̱ va̱.

\VS{19}Ya yi u yevei ko vuza na u ku ta̱wa̱ ka̱ca̱pa̱ ka̱ va̱ wi ta̱ ko okpo vuza vu ugboji ko kalau? Dem n nannai wi ta̱ a kulyaꞋa uka̱ni wu ulinga u na n yaꞋin kataci ka̱ kula̱nsa̱ a aduniyan. Nava feu gbani ɗa.

\VS{20}Ɗa m takpai ka̱ɗu ka̱ va̱ a ulinga u na n yaꞋin a aduniyan a nampa ra̱ka̱.

\VS{21}Adama a na vuza wi ta̱ a kuyaꞋan ulinga n ugboji n kuyeve, n kufuɗa ku ni, n nannai dem ka̱ta̱ u ka̱sukpa̱ vuza yoku vuza na u takacikai kula̱nsa̱ ba. Nava feu gbani ɗa n ili i gbani-gbani.

\VS{22}Yiɗa̱i vuma lima̱ u kuciya̱ a̱ ka̱tsuma̱ ku ulinga u na u yaꞋin, n kataci ka na u yaꞋin aduniyan?

\VS{23}Adama a na ayin a̱ ni ra̱ka̱ kataci kaꞋa n una̱mgbuka̱tsuma̱, ko n kayin ka̱ɗu ka̱ ni ki a ivaꞋin ba. Nava feu gbani ɗa.


\par }{\PP \VS{24}Vuma wi lo n ili i na i laꞋi u lyaꞋa u soꞋo u pana uyoꞋo wu ulinga u ni ba. Na lo feu kuneꞋe ku Ka̱shile ku ɗa,

\VS{25}adama a na n a̱yi ɗa baci ba, yayi u kulyaꞋa u soꞋo u pana uyoꞋo?

\VS{26}Vuza na u zuwai Ka̱shile ma̱za̱nga̱, a̱yi ɗa Ka̱shile ka̱ tsu neke ugboji, n kuyeve koɓolo m ma̱za̱nga̱, ama u vuza vu unushi Ka̱shile ke ci neke yi ta̱ kataci ko kuɓolongu uciyi adama a na u neke vuza na u luwai Ka̱shile. Nava feu gbani ɗa, kutono ku wunla̱i ku ɗa koci.




\par }\Chap{3}{\SH Ili dem yi ta̱ m makyan ma̱ ni
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ili dem yi ta̱ m makyan ma̱ ni,

\par }{\QB m makyan adama a ulinga aduniyan ra̱ka̱.


\par }{\Q \VS{2}makyan ma limata mi ta̱ lo, makyan ma̱ ukpa̱Ꞌa̱ mi ta̱ lo,

\par }{\QB makyan ma̱ vica̱Ꞌa̱ mi ta̱ lo, makyan ma vikyaꞋa mi ta̱ lo,


\par }{\QB \VS{3}makyan ma munuka mi ta̱ lo, makyan mo kupotsotongu mi ta̱ lo,

\par }{\QB makyan ma̱ kufa̱da̱ mi ta̱ lo, makyan ma kumaꞋa mi ta̱ lo,


\par }{\QB \VS{4}makyan ma̱ ma̱shi mi ta̱ lo, makyan mi izoshi mi ta̱ lo,

\par }{\QB makyan ma kpalu mi ta̱ lo, makyan ma̱ ma̱za̱nga̱ mi ta̱ lo,


\par }{\QB \VS{5}makyan ma kuwacuwa atali mi ta̱ lo, makyan mo kuɓolongu le mi ta̱ lo,

\par }{\QB makyan mo moɓongbonoi mi ta̱ lo, makyan mu ukpa̱ɗi u moɓongbonoi mi ta̱ lo,


\par }{\QB \VS{6}makyan ma kula̱nsa̱ mi ta̱ lo, makyan ma̱ kuka̱sukpa̱ ki ta̱ lo,

\par }{\QB makyan ma kuzuwa mi ta̱ lo, makyan ma kuvakangu mi ta̱ lo,


\par }{\QB \VS{7}makyan ma kukara mi ta̱ lo, makyan ma kujila̱ mi ta̱ lo,

\par }{\QB makyan ma kupaɗa bini mi ta̱ lo, makyan ma kadanshi mi ta̱ lo,


\par }{\QB \VS{8}makyan mu ucigi mi ta̱ lo, makyan ma maꞋiwansanai mi ta̱ lo,

\par }{\QB makyan mo kuvon mi ta̱ lo, makyan ma̱ ma̱ta̱na̱ mi ta̱ lo.


\par }{\PP \VS{9}Yiɗa̱i vuma u kuciya̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka kataci ka ulinga u ni?

\VS{10}Me ene ta̱ a̱miki a na Ka̱shile ka zuwakai uma.

\VS{11}U yaꞋan ta̱ ili dem n ugaꞋin a ayin a̱ ni. Ɗa kpamu u zuwakai vuma ka̱ɗu ko ci coꞋo ke kuyeve ki ili i na i lazai n ili i na yi e kelime, n nanai dem a kufuɗa a zuwaka n ili i na Ka̱shile ka yaꞋin ɗe n ugiti ali a̱ kuta̱wa̱ a ayin a ukocishi ba.

\VS{12}N yeve ta̱ i yoku yi lo i na i laꞋi vuma u ciya̱ ma̱za̱nga̱ ka̱ta̱ uyaꞋin i li singai a ayin a na wi n wuma ba.

\VS{13}N adama a na yaba dem u ciya̱ u lyaꞋa u soꞋo, u pana uyoꞋo wu kataci ka ulinga u ni dem, na lo kuneꞋe ku Ka̱shile ku ɗa.

\VS{14}N yeve ta̱ ili dem i na Ka̱shile ka yaꞋin yi ta̱ e kugeshe ko wannai, ko ili yi punu kudoku ko kujebe ba. Ka̱shile ka yaꞋin ta̱ nannai adama a na uma e neke yi tsugbayin.


\par }{\Q \VS{15}Ili i na yi lo gogo na, a yaꞋin ta̱ ɗe i ɗa

\par }{\QB ili i na kpamu i kugita̱, i gita̱ ta̱ ɗe,

\par }{\QB Ka̱shile ki ta̱ a kuzuwa ili i na i gita̱i ɗe, i doku i yaꞋansaka.


\par }{\PP \VS{16}Ɗa kpamu me enei ili i yoku aduniyan a nampa,

\par }{\Q a̱ ubuta̱ u na a kukiɗa afada a e mejege, kucikpa a ci na ka gbani-gbani ɗe,

\par }{\QB a̱ ubuta̱ wu usuɓi, a kucikpa a cina ɗe ka gbani-gbani.


\par }{\PP \VS{17}Ɗa n sheshei a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱,

\par }{\Q <<Ka̱shile ki ta̱ a kukiɗaka

\par }{\QB vuza vu usuɓi n vuza va asuvawuya afada,

\par }{\Q adama a na makyan mi ta̱ lo adama a ulinga dem,

\par }{\QB makyan adama a ili dem.>>


\par }{\PP \VS{18}Ɗa kpamu n sheshei a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱, <<Uma tamkpamu, Ka̱shile ko tsu kondo le ta̱ adama na e yeve a na ele va a laꞋa nnama ba.

\VS{19}Wuma u vuma n wuma wu nnama, u te u ɗa dem. Tsu na a̱yi na u ku kuwa̱, ta feu a̱yi na ɗe u ku kuwa̱ nannai. Dem vu le ayinviki e te a ɗa le, Vuma u laꞋa manama n ili yoku ba. Ili ra̱ka̱ gbani ɗa.

\VS{20}Ra̱ka̱ vu le ubuta̱ u te u ɗa i a kubana, ra̱ka̱ vu le kubuta̱ kaꞋa uta̱i, kpamu a kubuta̱ kaꞋa o kubono.

\VS{21}Yayi u yevei a na ayinviki a vuma a̱ tsu ɗa̱nga̱ ta̱ gaɗi, ayinviki a manama tankpamu a̱ cipa̱ a iɗika?>>


\par }{\PP \VS{22}Ɗa me enei, ili i yoku yi lo i na i laꞋi kugaꞋan vuma u pana uyoꞋo u kataci ku ulinga u ni ba, adama a na ɗaɗa katsupu ka̱ ni. Adama na yayi u kuyeve ili i na i kugita̱ ɗa baci u kuwa̱i?




\par }\Chap{4}{\SH Modoruko n kataci
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ana n la̱nuki kpamu ɗa me enei modoruko ma na uma i a kuyaꞋan aduniyan.

\par }{\Q Ɗa me enei kujilya ka aza a na o doroi,

\par }{\QB kpamu i n ka̱ɓa̱nki ba,

\par }{\Q utsura ra̱ka̱ wi ta̱ ekiye aza o modoruko

\par }{\QB kpamu a̱ ciya̱ ka̱ɓa̱nki ba.


\par }{\Q \VS{2}Ɗa n danai, a̱kpisa̱

\par }{\QB a na a̱ kuwa̱i ɗe,

\par }{\Q a laꞋa ta̱ aza a wuma ma̱za̱nga̱,

\par }{\QB ele na buwai n wuma.


\par }{\Q \VS{3}Ama a̱yi na u laꞋi dem

\par }{\QB a̱yi ɗa vuza na ka̱ta̱ a matsai ba,

\par }{\Q a̱yi na ka̱ta̱ wenei ka gbani-gbani

\par }{\QB ka na i a kuyaꞋan aduniyan ba.


\par }{\PP \VS{4}Ɗa n yevei kataci ka vuma n kuciya̱ ku ni ra̱ka̱, adama a na u ciya̱ u laꞋa toku ɗa. Nava feu gbani ɗa, kutono ku wunla̱i ku ɗa koci.


\par }{\Q \VS{5}Kalau ko tsu oɓongu ta̱ ekiye a̱ ni

\par }{\QB ali kambulu ka una yi.


\par }{\Q \VS{6}U laꞋa ta̱ n kugaꞋan uciyi u kenu n ida̱shi ma̱ta̱na̱

\par }{\QB n uciyi wa̱ a̱bunda̱i n kataci

\par }{\QB o kutono wunla̱i.


\par }{\PP \VS{7}Ɗa kpamu me enei, kuyongo ku gbani aduniyan.


\par }{\Q \VS{8}Vuma yoku u yongo ta̱ endeꞋin,

\par }{\QB wi n vuza ba wi feu m muku ba,

\par }{\Q dem n nannai a kataci ka ulinga,

\par }{\QB tana uciyi wa u yawa yi ba.

\par }{\Q Ɗa we ecei ka̱ci ka̱ ni u danai, <<Yayi mi a kuyaꞋanka kataci ka,>>

\par }{\QB <<Kpamu yiɗa̱i i zuwai mi a̱ kusa̱nka̱ ka̱ci ka̱ va̱ kupana kuyoꞋo?>>

\par }{\Q Nava feu gbani ɗa

\par }{\QB ili yi una̱mgbuka̱tsuma̱.


\par }{\Q \VS{9}Uma e re a laꞋa ta̱ vuma te,

\par }{\QB adama a na i ta̱ a kuyaꞋan ulinga mayin.


\par }{\Q \VS{10}Vuza te u yikpa̱ baci,

\par }{\QB toku ni wi ta̱ kuɓa̱nka̱ yi.

\par }{\Q Ama ili ya asuvayali i ɗa vuza na u yikpa̱i

\par }{\QB kpamu u ciya̱ vuza na u kuɗengusa̱ yi ba.


\par }{\Q \VS{11}Kpamu uma e re a vaku baci koɓolo, a kupana ta̱ shenshen.

\par }{\QB Ama niniɗai vuza te u kupana shenshen endeꞋin?


\par }{\Q \VS{12}I ta̱ a kufuɗa kulyaꞋa vuma te utsura,

\par }{\QB ama uma e re i ta̱ a ku isa ka̱ci ke le.

\par }{\Q Tsu kawin kete ka na a caꞋi n awin a tatsu, ka tsu kasa gogoꞋo ba.


\par }{\SH Kuciya̱ utsura u tsugono gbani ɗa
\par }
{\PP \VS{13}Ka̱ɗa̱nga̱ni vuza vu unambi, n ugboji, u laꞋa ta̱ mogono ma na ma kutsai n tsulau, vuza na u tsu ushuku n odoki ba.

\VS{14}Ka̱ɗa̱nga̱ni ki ta̱ a̱ ku uta̱ a̱ kunu kugbashi ka̱ta̱ ko okpo mogono, ko wo okpo a matsa yi ta̱ a kpaꞋa ku unambi a̱ ka̱tsuma̱ ko tsugono ci ni.

\VS{15}Me ene ta̱ uma ra̱ka̱ aza a na i n wuma ɗa a walai aduniyan, o tono ta̱ ka̱ɗa̱nga̱ni, vuzana u ku ka̱na̱ka̱ mogono tsugono.

\VS{16}Kakuna ki lo n uteku u uma na a̱ ta̱wa̱i e kelime ke le ba. Ama aza a na a̱ ta̱wa̱i ka̱ca̱pa̱ ka a yaꞋan ma̱za̱nga̱ n a̱yi ba. Nava feu gbani ɗa, kutono ku wunla̱i ku ɗa koci.




\par }\Chap{5}{\SH Pana wovon u Ka̱shile
\par }
{\PP \VerseOne{1}Foɓongu ka̱ci ka̱ nu ayin a na baci vu banai a kpaꞋa ku Ka̱shile. U laꞋa ta̱ vu bana vu pana, an va kubanka n kuneꞋe tsu kalau, aza a na e yevei a na a̱ nusai ba.


\par }{\Q \VS{2}Sheshe biꞋi kafu vu dansa, Ka̱ta̱ vu yaꞋan moloko kadanshi ba, Ka̱shile ba.

\par }{\QB Ka̱shile ki ta̱ gaɗi

\par }{\QB avu tamkpamu na iɗika,

\par }{\QB adama a nannai ka̱ta̱ vu dansa wuntsukpi.


\par }{\Q \VS{3}Ka̱bunda̱i ka kataci ka̱ tsu tuka̱ ta̱ n alatani,

\par }{\QB ta feu nannai ka̱bunda̱i ka kadanshi ka̱ tsu tuka̱ ta̱ n tsulau.


\par }{\PP \VS{4}Ɗa baci vu yaꞋin uzuwakpani ɗa kucinai kuneke Ka̱shile ili, ka̱ta̱ vu geshe ba vu tsupa ili i na vu kucinai kuneke. Adama na a̱yi u tsu pana uyo wa a alau ba. tsupa i li i na vu kucinai kuneke.

\VS{5}U laꞋa ta̱ n kugaꞋan vu kpa̱ɗa̱ ku kucina, an va kukpa̱ɗa̱ ku tsupa ili i na vu kucinai.

\VS{6}Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ una̱ u nu u zuwa wu kunusa ba. Ka̱ta̱ kpamu vu dana kalingata ka̱ AꞋisa̱ a gbayin vu dana, <<Uzuwakpani u na vu yaꞋin va unushi u ɗa.>> Yiɗa̱i i zuwai Ka̱shile ki a wupa n kadanshi ka̱ nu ali u la̱nga̱sa̱ ulinga we ekiye a̱ nu?

\VS{7}Ka̱bunda̱i ka alatani n kadanshi ka̱ a̱bunda̱i ili i gbani i ɗa. Adama nannai pana wovon u Ka̱shile.


\par }{\SH Uciyi ili i gbani i ɗa
\par }
{\PP \VS{8}Ɗa baci ve enei i a kutakacika vuza vu unambi a uɓon u yoku, i a kuyaꞋan usuɓi mejege ba, kpamu i ta̱ o modoruko ka̱ta̱ vu yaꞋan mereve ba, adama a na vuza kelime dem u tsu yongo ta̱ n vuzagbayin e kelime ka̱ ni. Kpamu e kelime ke le ra̱ka̱ i ta̱ ɗe n vuzana u laꞋi le kpamu.

\VS{9}Yaba dem u tsu ci ciya̱ ta̱ ili i na iɗika ya i ci neke, ali m mogono feu, u tsu ciya̱ ta̱ i na ashina a matsai.


\par }{\Q \VS{10}Vuza na wi n ucigi ikebe dem, i ci yawa yi ba.

\par }{\QB Vuza na u cigai uciyi n a̱bunda̱i u tsu ciya̱ tsu na u cigai ba.

\par }{\QB Nava feu gbani ɗa.


\par }{\Q \VS{11}Tsu na uciyi u yimkpai,

\par }{\QB ta feu aza a kulyaꞋa i nannai.

\par }{\Q Yiɗa̱i uciyi wa u kudoku vuza vu ɗa,

\par }{\QB ɗaɗa u zuwaka u ɗa a̱shi ba?


\par }{\Q \VS{12}Alavu a zamalinga o ci yokpo ta̱,

\par }{\QB ko u lyaꞋa kenu ko n a̱bunda̱i,

\par }{\Q ama ka̱bunda̱i ki ili i vuza vu uciyi

\par }{\QB ka̱ tsu sa̱nka̱ yi ta̱ alavu.


\par }{\PP \VS{13}Me ene ta̱ ili i gbani-gbani yoku aduniyan.

\par }{\Q Uciyi u na vuza vu u ɗa u foɓoi u zuwa yi ta̱ una̱mgbuka̱tsuma̱,


\par }{\QB \VS{14}ko ma̱da̱ka̱ ma̱ ka̱na̱ yi uciyi wa u na̱mgba̱,

\par }{\Q ali wo okpo ayin na baci u ciya̱i maku

\par }{\QB ka̱ta̱ u namba ili i na u ku ka̱sukpa̱ka̱ yi.


\par }{\Q \VS{15}Koshomboɗi ka vuma wu uta̱i a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱na̱ku a̱ ni,

\par }{\QB ta feu wi o kubono nannai tsu na u ta̱wa̱i.

\par }{\Q Ko ili wi a kuɗika ekiye a̱ ni

\par }{\QB a̱ ka̱tsuma̱ ka kataci ka̱ ni,

\par }{\QB a na u kuɓa̱na̱ ekiye a̱ ni.


\par }{\PP \VS{16}Nava feu ili i gbani-gbani i ɗa.

\par }{\Q Tsu na vuma u ta̱wa̱i, ta u kubanaꞋa nannai,

\par }{\QB yiɗa̱i u ciya̱i punu,

\par }{\QB kataci kaꞋa o kutono wunla̱i.


\par }{\Q \VS{17}Wuma u ni ra̱ka̱ a̱ ka̱yimbi kaꞋa wi a kulyaꞋa ilikulya,

\par }{\QB n ka̱bunda̱i ka atakaci n una̱mgbuka̱tsuma̱ n wupa.


\par }{\PP \VS{18}Ɗa n yevei, a na ugan ta̱ kpamu u yotso ta̱ vuma u lyaꞋa u soꞋo, u pana uyoꞋo u kataci ku ulinga u ni, a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a na Ka̱shile ke nekei ni aduniyan. Adama a na ɗaɗa upecu u ni.

\VS{19}Vuza na baci Ka̱shile ke nekei udukuyan n uciyi, ɗa kpamu u nekei ni kofon u pana uyoꞋo wu u ɗa. Wu ushuki n upecu u ni, u yaꞋan ma̱za̱nga̱ a kataci ka̱ ni, kuneꞋe ku Ka̱shile ku ɗa.

\VS{20}VicuꞋu vu vuma vu nanlo va u tsu ciɓa n ayin a wuma a̱ ni ba, adama a na Ka̱shile ka zuwa yi ta̱ u yongo m ma̱za̱nga̱ a̱ ka̱ɗu ka̱ ni.




\par }\Chap{6}{\SH Yaba dem ɗa u tsu pana uyoꞋo u wuma ba
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa me enei kawuya ko yoku punu aduniyan, ɗa tana ka yimkpai a uma.

\VS{2}Ka̱shile ke ci neke ta̱ vuma uciyi, n ili yi ekiye n tsugbayin, adama a na ka̱ta̱ u namba i na ka̱ɗu ka̱ ni ka cikalai ba. Ama ka̱ta̱ Ka̱shile ka̱ sa̱nka̱ yi u pana uyoꞋo wi ɗa. Ka̱ta̱ komoci ka kucikpa ka pana uyoꞋo wi ɗa. Nava gbani ɗa, ili i gbani-gbani i ɗa.


\par }{\PP \VS{3}Vuma wi ta̱ a kufuɗa kumatsa muku amangatawun, ka̱ta̱ u yaꞋan a̱ya̱ n a̱bunda̱i, ko a na u geshei n wuma, ɗa baci u panai uyoꞋo wu uciyi u ni ba, kpamu u ciya̱ uciɗa̱ngi u singai ba, maku ma na a matsai ukpa̱ ma laꞋa yi ta̱.

\VS{4}Gbani ɗa kumatsa maku ukpa̱, adama a na a̱ ka̱yimbi kaꞋa u ta̱wa̱i, a̱ ka̱yimbi ka kpamu u bonoi a̱ ubuta̱ u na a cinukpai n a̱yi.

\VS{5}Ko a na wo okpoi u ciya̱ we ene kutashi ba, u yeve kpamu ili i yoku ba, n nannai dem wu uvuka ta̱, u laꞋa ta̱ vuma vu na u panai uyoꞋo wu uciyi u ni ba,

\VS{6}ko ɗa baci u yaꞋin a̱ya̱ a̱kpa̱n e re, ama u pana uyoꞋo wu uciyi u ni ba. A̱ ubuta̱ ute u ɗa i a kubana ba?


\par }{\Q \VS{7}Kataci ka vuma dem adama a una̱ u ni u ɗa,

\par }{\QB N nannai dem ili i na wi a mali i ci yawa yi ba.


\par }{\Q \VS{8}Yiɗa̱i vuza vu ugboji u laꞋakai kalau?

\par }{\QB Yiɗa̱i vuza vu unambi u ci ciya̱i

\par }{\QB a na u yevei kuyongo n uma?


\par }{\Q \VS{9}U laꞋa ta̱ n kugaꞋan vu pana uyoꞋo n ili i na vi n i ɗa

\par }{\QB n a̱shi awuya a na vu ciya̱ n a̱bunda̱i.

\par }{\Q na lo gbani ɗa

\par }{\QB kutono ku wunla̱i ku ɗa koci.


\par }{\Q \VS{10}Dem ili i na yu uta̱i ɗe, yi ta̱ n kula,

\par }{\QB kpamu tsu na vuma wi, e yeve yi ta̱ ɗe,

\par }{\Q babu vuza na u kufuɗa kudoku

\par }{\QB ili i na i laꞋi ni utsura.


\par }{\Q \VS{11}Kadanshi n a̱bunda̱i,

\par }{\QB ka̱ tsu tuka̱ ta̱ n kakpawawa,

\par }{\QB yiɗa̱i vuza u kuciya̱ a kadanshi ka̱ a̱bunda̱i?

\VS{12}Yayi u yevei ili na i gaꞋin vuma a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin e kenu a gbani a na a tsu laza tsu kululu? Yayi wa kudana yi ili na i kugita̱ aduniyan ayin a na u kuwa̱i?




\par }\Chap{7}{\SH CicoꞋo
\par }
{\Q \VerseOne{1}Kula ku singai ku laꞋa ta̱ maniꞋin ma̱ ma̱gula̱ni,

\par }{\QB kpamu kanna ku ukpa̱ ka laꞋa ta̱ kanna ka limata.


\par }{\Q \VS{2}U laꞋa ta̱ n kugaꞋan a bana a kpaꞋa ku kpalu

\par }{\QB an a kubana a kpaꞋa ku ka̱ɗiva̱,

\par }{\QB adama a na ukpa̱ u ɗa ukocishi u yaba dem,

\par }{\QB ka̱sukpa̱ vuza wuma ra̱ka̱ u zuwa i nampa ya a̱ ka̱ɗu ka̱ ni.


\par }{\Q \VS{3}Una̱mgbuka̱tsuma̱ u laꞋa ta̱ izoshi,

\par }{\QB adama a na una̱mgbuka̱tsuma̱ u tsu tuka̱ ta̱ kulapulu a̱ ka̱ɗu.


\par }{\Q \VS{4}Ka̱ɗu ka vuza vu ugboji ko ci yongo ta̱ a̱ ubuta̱ u kpalu,

\par }{\QB ama ka̱ɗu ka kalau ki ta̱ adama a kupana ku uyoꞋo.


\par }{\Q \VS{5}U laꞋa ta̱ n kugaꞋan vuma u pana uɓarangi vuza vu ugboji,

\par }{\QB an wa kupana ishipa ya alau.


\par }{\Q \VS{6}Uteku tsu na maɗanga ma awana mi a̱ ku kula̱ e kenle,

\par }{\QB ta i zoshi ya alau yi nannai.

\par }{\QB Nava feu gbani ɗa.


\par }{\Q \VS{7}Ukuna u modoruko u tsu bonoko ta̱ vuza vu ugboji kalau,

\par }{\QB kalyaꞋa kpamu ka̱ tsu la̱nga̱sa̱ ta̱ vuma.


\par }{\Q \VS{8}Ukocishi u kakuna u tsu laꞋa ta̱ ugiti,

\par }{\QB uka̱ni u ka̱ɗu u laꞋa ta̱ a̱ra̱ɗi


\par }{\Q \VS{9}Ka̱ta̱ vu yaꞋan moloko ma kuna̱mgba̱ ka̱tsuma̱ ba,

\par }{\QB adama a na kalau ka ko ci yongo a wupa.


\par }{\Q \VS{10}Ka̱ta̱ vu yaꞋan keci vu dana, <<Yiɗa̱i i zuwai ayin a cau, a laꞋi o gogo na?>>

\par }{\QB Adama a na u gaꞋan uma a yaꞋan keci ku nanlo ba.


\par }{\Q \VS{11}Ugboji wi ta̱ n ugaꞋin, ci ili yi uka̱ni,

\par }{\QB yi ta̱ n ugaꞋin wa aza a na enei kanna.


\par }{\Q \VS{12}Ugboji, u tsu ere ta̱ vuma,

\par }{\QB tsu na ikebe i ci ere vuma,

\par }{\Q ama ugaꞋin u kuyeve u ɗaɗa,

\par }{\QB ugboji u tsu ɓa̱nka̱ ta̱ wuma u vuza na wi n u ɗa.


\par }{\PP \VS{13}La̱na̱i biꞋi ili i na Ka̱shile ka yaꞋin.

\par }{\QB Yayi wa̱ kuba̱rukpa̱

\par }{\QB ili i na u ka̱nza̱i?


\par }{\Q \VS{14}Ayin a gaꞋan baci, yaꞋan ma̱za̱nga̱,

\par }{\QB ama ayin a̱ na̱mgba̱ baci ciɓa,

\par }{\Q a na Ka̱shile kaꞋa ka yaꞋin ayin nampa,

\par }{\QB a̱yi ɗa feu u yaꞋin a̱yi na ɗe.

\par }{\Q Adama nannai, vuma wi a kufuɗa kuyeve

\par }{\QB ili i na i kugita̱ e kelime ba.


\par }{\PP \VS{15}A ayin a wuma u gbani a̱ va̱ a nampa a, me ene ta̱ ili i nampa ya ra̱ka̱.

\par }{\Q Vuza vu usuɓi a̱ ku kuwa̱ a̱ ka̱tsuma̱ ku usuɓi u ni,

\par }{\QB vuza gbani-gbani u geshe o kuyongo n kawuya ka̱ ni.


\par }{\Q \VS{16}Ka̱ta̱ vu ɗika ka̱ci ka̱ nu vuza vu usuɓi ɗa vi ka̱u ba,

\par }{\QB ko kpamu vuza vu ugboji ka̱u ba

\par }{\QB ta baci nannai ba vi ta̱ a ku una ka̱ci ka̱ nu.


\par }{\Q \VS{17}Ka̱ta̱ vo okpo vuza kawuya ka̱u ba,

\par }{\QB ka̱ta̱ tan feu vo okpo kalau ba

\par }{\QB adama a̱ yiɗa̱i ɗa vi a̱ ku kuwa̱ babu ayin a̱ nu a yawa?


\par }{\Q \VS{18}Ugan ta̱ vu ushuku n ke te

\par }{\QB a na va̱ ku ka̱sukpa̱ ka nan ɗe.

\par }{\QB vuza na wi a kupana wovon u Ka̱shile

\par }{\QB a̱yi ɗa u kufuɗa kutono ili i nampa ya ra̱ka̱.


\par }{\Q \VS{19}Ugboji u tsu zuwa ta̱ vuza vu ugboji u tsurakpa

\par }{\QB u laꞋa aza o tsugono kupa a̱ likuci.


\par }{\Q \VS{20}Babu vuza vu usuɓi aduniyan

\par }{\QB vuza na u ci yaꞋan ku usuɓi babu unushi.


\par }{\Q \VS{21}Ka̱ta̱ vu zuwa atsuvu a ili i na uma i a kadanshi ba,

\par }{\QB ta baci nannai ba vi ta̱ a kupana agbashi a̱ nu a kushika wu,


\par }{\Q \VS{22}adama a na avu feu vu yeve ta̱ a ka̱ɗu ka̱ nu,

\par }{\QB n a̱bunda̱i vu shika ta̱ uma.


\par }{\PP \VS{23}N kondoi ili i nampa ya ra̱ka̱ n ugboji u vu ɗa n danai,

\par }{\Q <<N ciga ta̱ mo okpo vuza vu ugboji>>

\par }{\QB ama ka nampa ka, ka laꞋa ta̱ u tsura u va̱.


\par }{\Q \VS{24}Kakuna ko cicoꞋo,

\par }{\QB ki ta̱ n atakaci, ki kuyeve taci-taci ba,

\par }{\QB yayi u kuyeve ili i na yi punu ra̱ka̱?


\par }{\Q \VS{25}Ɗa zuwai ka̱ci ka̱ va̱ adama a na n yeve,

\par }{\QB adama a na n la̱na̱ ka̱ta̱ n la̱nsa̱ ugboji n tsu na a ci yaꞋan ili

\par }{\Q ka̱ta̱ kpamu n yeve tsulau tsu ka gbani-gbani,

\par }{\QB n ujari u tsulau.


\par }{\Q \VS{26}Ɗa n cinai ili i na i laꞋi ukpa̱ okono,

\par }{\QB vuka vu na ka̱ɗu ka̱ ni ki maza maꞋa

\par }{\Q vuza na ka̱ɗu ka̱ ni uganda u ɗa

\par }{\QB ekiye a̱ ni kpamu ci ikani.

\par }{\Q Vuma na u ci yaꞋan ili i na Ka̱shile ka tsu pana uyoꞋo, wi ta̱ a kulaꞋaka e ekiye a̱ ni,

\par }{\QB ama vuza vu unushi u ku laꞋaka e ekiye a̱ ni ba.


\par }{\Q \VS{27}Malum ma danai, la̱na̱, ili i na me enei i ɗaɗa na.

\par }{\Q M ɓolongu ta̱ ili i te n vutoku, adama a na n yeve tsu na o foɓusoi ili ra̱ka̱.


\par }{\QB \VS{28}mpa biꞋi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ kula̱nsa̱,

\par }{\QB ama n ciya̱ ili i na mi a̱ kula̱nsa̱ va ba,

\par }{\Q ɗa n ciya̱i vuma te ma̱riki a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ka̱kpa̱n.

\par }{\QB ama a̱ ka̱tsuma̱ ka a̱ma̱ci ko vuza te.


\par }{\Q \VS{29}Na ɗa koci ili i na n yevei,

\par }{\QB Ka̱shile ka yaꞋan ta̱ vuma n ka̱ɗu ke mejege,

\par }{\QB ama ɗa uma a̱ ripula̱i ka̱ci ka̱ le okpoi aza a gbani-gbani.




\par }\PoetryChap{8}{\Q \VerseOne{1}Yayi wi tsu vuza vu ugboji?

\par }{\QB Yayi u yevei tsu na u ku karakpusa kadanshi?

\par }{\Q Ugboji wi ta̱ a kuzuwa a̱shi a vuma a̱ ka̱na̱ kutasa,

\par }{\QB ka̱ta̱ u zuwa vuma imeshi.


\par }{\SH Tono wila̱ u mogono
\par }
{\PP \VS{2}Tono wila̱ u mogono, adama a na vu yaꞋan ta̱ akucina u Ka̱shile.

\VS{3}Ka̱ta̱ vu yaꞋan moloko ma kulaza kuka̱sukpa̱ ubuta̱ u mogono ba. Ka̱ta̱ vu shamkpa ka gbani-gbani ba, adama a na a̱yi wi ta̱ a kuyaꞋan uteku tsu na u cikalai.

\VS{4}An wo okpoi kadanshi ko mogono ki ta̱ n utsura, yayi wi e ku ece yi, u dana, <<Yiɗa̱i vi a kuyaꞋan?>>


\par }{\Q \VS{5}Vuza na baci dem u tsu tono kadanshi ko mogono, wi a̱ kuciya̱ usa̱n ba,

\par }{\QB ka̱ɗu ka vuza vu ugboji ke ci yeve ta̱ makyan ma singai n uye u na u gaꞋin.


\par }{\Q \VS{6}Adama a na makyan mi ta̱ lo n tsu na a kuyaꞋan ili dem,

\par }{\QB ko a na wo okpoi atakaci a vuma a yimkpa yi ta̱.


\par }{\Q \VS{7}Adama a na ko vuza u yeve ili in na yi a̱ kuta̱wa̱ ba,

\par }{\QB Yayi u kudana vuza yoku ili i na yi a̱ kuta̱wa̱?


\par }{\Q \VS{8}Babu vuza na wi n utsura a̱ wunla̱i ali u reme u ɗa,

\par }{\QB adama a nannai ko vuza wi n utsura u kanna ku ukpa̱ ka̱ ni ba.

\par }{\Q Tsu na a tsu dana vuza u laza a makyan mo kuvon ba,

\par }{\QB ta feu ka gbani-gbani ki a kisa aza a na i a kuyaꞋan kaꞋa ba.

\VS{9}Nava ra̱ka̱ me ene ta̱ i ɗa, a na n zuwai ka̱ɗu ka̱ va̱ adama a ili i na i a kuyaꞋan aduniyan nampa. Ɗa me enei vuza yoku o tsugono tsa aza a̱ ni.

\par }{\QB aza o yoku tankpamu a kutakacika adama a̱ ni.


\par }{\PP \VS{10}Ɗa me enei a̱ ciɗa̱ngi aza a ka gbani-gbani, aza a na i a ku uwa n ku uta̱ a̱ ubuta̱ u ciɗa, i a̱ kuciya̱ ucikpi a̱ likuci i na i a kuyaꞋan ili i nanlo. Na lo feu gbani ɗa.

\VS{11}Ana wo okpoi a tsu kiɗaka vuza vu nushi afada gogo ba, ɗaɗa i zuwai ɗa uma a yimkpai n kuyaꞋan kawuya.

\VS{12}Ko a na wo okpoi vuma vu gbani-gbani u yaꞋin unushi u na u yawai amangatawun, dem n nannai ka̱ta̱ u geshe n wuma, dem n nannai, n yeve ta̱ ɗa ba ci vuza wi a kupana wovon u Ka̱shile ɗa kpamu u nekei Ka̱shile tsugbayin, wi ta̱ a̱ kuciya̱ ma̱ta̱na̱.

\VS{13}Ama aza a ka gbani-gbani i a̱ kuciya̱ ma̱ta̱na̱ ba, tsu kululu ku ɗa wuma u le wi. I ta̱ a̱ ku kuwa̱ n utsura u le adama a na a pana wovon u Ka̱shile ba.


\par }{\PP \VS{14}Ili gbani yoku yi ta̱ lo i na i ci gita̱ aduniyan, aza usuɓi o tsu soꞋo ta̱ atakaci a na o yotsoi aza asuvawuya o soꞋo, ka̱ta̱ aza asuvawuya a̱ ciya̱ katsupu ka na aza a usuɓi o yotsoi a̱ ciya̱. N danai na lo feu ukuna u gbani u ɗa.

\VS{15}Adama a nannai i na n danai, ɗaɗa vuma u pana uyoꞋo, adama a na uteku u kupana kuyoꞋo ku ni a wuma u nampa, ɗaɗa u lyaꞋa u soꞋo u pana u yoꞋo. Wi ta̱ a kufuɗa kuyaꞋan nannai u yaꞋan baci ulinga a ayin a na Ka̱shile ke nekei ni aduniyan.


\par }{\PP \VS{16}Ɗa n zuwai ka̱ci ka̱ va̱ adama a na n ciya̱ ugboji ka̱ta̱ kpamu n zuwaka n atakaci a vuma aduniyan, ko a na wo okpoi u neke a̱shi a̱ ni alavu kanna n kayin ba.

\VS{17}Ɗa me enei ulinga u na Ka̱shile ka yaꞋin dem, ko vuza wi a kufuɗa kuyeve ili i na Ka̱shile ki a kuyaꞋan aduniyan ba. Ko niniɗai vi baci vu yaꞋin vi e kuyeve ba. Aza a ugboji i ta̱ a kudana e yeve ta̱, ama e yeve ba.




\par }\Chap{9}{\SH Ukpa̱ u ɗa ukocishi u yaba dem
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa m peɗelyukpei kakuna ka nampa ka a̱ ka̱ɗu ka̱ va̱, ɗa n yevei aza a usuɓi n aza ugboji n ili i na i a kuyaꞋan ra̱ka̱ yi ta̱ ekiye a̱ Ka̱shile, ali n ucigi u le n uꞋiwin u le ko vuza u yeve ili i na yi a̱ kugita̱ kelime ba.

\VS{2}Dem vu le ukpisa̱ u te u ɗa i a kubana, aza a usuɓi n aza a kawuya, aza a̱ ma̱riki n aza a na i m ma̱riki ba, vuza vu unata n vuza vu ciɗa aza a na e ci neke alyuka n aza a na e ci neke ba.

\par }{\Q Uteku tsu na ka ki u vuma vu singai,

\par }{\QB ta feu ka ki nannai u vuza vu unushi,

\par }{\Q uteku tsu na ka ki u vuza va akucina,

\par }{\QB ta feu ka ki nannai u vuza na u tsu pana wovon wa akucina ba.


\par }{\PP \VS{3}Na ɗa ka gbani-gbani ka na i a kuyaꞋan aduniyan. Ili i te i ɗa ra̱ka̱ i pura̱ngu yaba dem. Ama a̱ɗu a uma i ta̱ tukpa n ka gbani-gbani, n ujari a̱ a̱ɗu e le, a ayin a wuma u le, ka nanlo ka laza baci sai ukpisa̱.

\VS{4}Yaba dem vu na wi a̱ ka̱tsuma̱ aza a wuma wi ta̱ n a̱pa̱, mesheꞋe ma wuma ma laꞋa ta̱ ka̱kpisa̱ ka kawu.


\par }{\Q \VS{5}Adama a na aza a wuma e yeve ta̱ a na i ku kuwa̱,

\par }{\QB ama a̱kpisa̱ e yeve ili ba,

\par }{\Q i n katsupu ba,

\par }{\QB a buwa feu a kuciɓa n ele ba.


\par }{\Q \VS{6}Ili i na a cigai n i na a iwain,

\par }{\QB n cisheꞋe ci le a̱ puwa̱nka̱ ta̱ m megeshe,

\par }{\QB i o kuyongo a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i na yi a̱ kugita̱ aduniyan ba.


\par }{\PP \VS{7}Wala, vu lyaꞋa ilikulyaꞋa i nu m ma̱za̱nga̱, ka̱ta̱ vu soꞋo ma̱kya̱n ma̱ nu n ka̱ɗu ka̱ ma̱za̱nga̱, adama a ili i na vu yaꞋin ra̱ka̱ derere ɗa u Ka̱shile.

\VS{8}YaꞋan akashi a̱ nu o yongo wa̱ri makyan dem, ka̱ta̱ ayin tutu vu putala kaci ka̱ nu n maniꞋin.

\VS{9}Pana uyoꞋo n vuka vu ucigi vu nu, a ayin gbani a na Ka̱shile ke nekei nu ra̱ka̱ aduniyan, adama a na ɗaɗa katsupu ka̱ nu n kataci ka̱ nu aduniyan.

\VS{10}Ili i na baci vi a kuyaꞋan n ekiye a̱ nu, yaꞋan i ɗa n utsura u nu, adama a na a kasaun a̱ ubuta̱ u na vi a kubana, babu ulinga, kufoɓuso ki ili, ko kuyeve ko tana ugboji.


\par }{\PP \VS{11}Ɗa n doku me enei ili i yoku aduniyan.

\par }{\Q Vuza na u fuɗai ilaɗi ɗa u ci ciya̱ ulyaꞋi makyan dem ba,

\par }{\QB makyan dem ɗa vuza vu utsura u tsu ciya̱ ulyaꞋi o kuvon ba,

\par }{\Q makyan dem ɗa vuza vu ugboji u tsu ciya̱ ilikulyaꞋa ba,

\par }{\QB makyan dem ɗa feu ɗa vuza vu cicoꞋo u tsu ciya̱ udukuyan ba,

\par }{\QB makyan dem ɗa keyevi ka̱ tsu ciya̱ mpasa ma singai ba.

\par }{\Q Ama makyan n kofon ka cina yaba dem vu le.


\par }{\PP \VS{12}Adama a na babu vuza na u yevei kanna ka̱ ni.

\par }{\Q Tsu na e ci reme adan a̱ bilili,

\par }{\QB tsu na e ci reme nnunu a maza,

\par }{\QB ta ayin a atakaci a̱ tsu ta̱wa̱ u uma nannai.


\par }{\SH Ugboji u laꞋa ta̱ tsulau
\par }
{\PP \VS{13}Ɗa kpamu me enei agisana a ukuna wu ugboji aduniyan a na ugaꞋin mu.

\VS{14}A yaꞋan ta̱ likuci i kenu i yoku n uma kenu punu. Ɗa mogono mu utsura mo yoku ma̱ tuka̱i i ɗa n vishili, u kambuki i ɗa, ɗa u maꞋi adasukpatsu a kupasa nshilya.

\VS{15}Vuza vu unambi vu yoku tana wi ta̱ punu a̱ likuci ya ama wi ta̱ n ugboji, ɗa u wawai likuci ya n ugboji u ni. Ama vuza u ciɓa n a̱yi ba.

\VS{16}Ɗa n danai, <<Ugboji u laꞋa ta̱ utsura.>> Ama ɗa o goyoi ugboji u vuza vu unambi va, a tsu pana odoki a̱ ni ba.


\par }{\Q \VS{17}U laꞋa ta̱ n kugaꞋan a pana kadanshi ka sawu ka vuza vu ugboji

\par }{\QB a na a kupana kacaꞋa ka vuza vu tsugono tsa alau.


\par }{\Q \VS{18}Ugboji u laꞋa ta̱ ucanuku u kuvon,

\par }{\QB ama vuza vu unushi vu te u tsu la̱nga̱sa̱ ta̱ ili i singai n a̱bunda̱i.




\par }\PoetryChap{10}{\Q \VerseOne{1}Uteku tsu na ayun a na a̱ kuwa̱i a tsu zuwa ili i ma̱gula̱ni i shama,

\par }{\QB ta feu tsulau kenu tsu tsu la̱nga̱sa̱ ugboji n tsugbayin nannai.


\par }{\Q \VS{2}Ka̱ɗu ka vuza vu ugboji ka tsu zuwa yi ta̱ kuyaꞋan ili derere,

\par }{\QB ama ka̱ɗu ka kalau ki ta̱ tsugula̱


\par }{\Q \VS{3}Ko wi baci a nwalu a uye,

\par }{\QB kalau ko ci yotsongu ta̱ a na wi m ma̱riki ba,

\par }{\QB u yotsongu yaba dem tsulau ci ni.


\par }{\Q \VS{4}Ɗa baci vuza tsugono u yaꞋin wupa n avu,

\par }{\QB ka̱ta̱ vu yaꞋan moloko vu laza ba,

\par }{\QB adama a na uvaꞋanki u ka̱ɗu tsu zuwa ta̱ a cinukpa n unushi u gbayin.


\par }{\Q \VS{5}Me ene ta̱ ka gbani-gbani ko yoku aduniyan,

\par }{\QB unushi u gbayin u na ngono n ci yaꞋan sa,


\par }{\Q \VS{6}ɗaɗa e ci neke ta̱ alau tsugbayin,

\par }{\QB aza a uciyi tamkpamu a zuwa le ɗaka.


\par }{\Q \VS{7}N saꞋawa ta̱ ku ene agbashi gaɗi vo odoku,

\par }{\QB muku mu ngono tamkpamu a ku dasa a ene a na agbashi.


\par }{\Q \VS{8}Vuza na u ga̱va̱i kpenle a̱yi ɗa wi a̱ kuyikpa̱ punu a ku ɗa,

\par }{\QB vuza na baci dem u fa̱da̱i mashilya a̱yi ɗa koko ki a kuluma.


\par }{\Q \VS{9}Vuza na wi o kuɓoso atali a̱yi ɗa u tsu uka usa̱n,

\par }{\QB vuza na wi a kuɓatsa nɗanga, a̱yi ɗa mo tsu foro.


\par }{\Q \VS{10}Kogovu ki baci n alyu ba,

\par }{\QB ɗa kpamu e temgbei kaꞋa ba,

\par }{\Q kuyaꞋan ulinga n kaꞋa, mayun sai n utsura ka̱u.

\par }{\QB ama ugboji u tsu zuwa ta̱ a̱ ciya̱ ulyaꞋi.


\par }{\Q \VS{11}Ɗa baci koko ka lumai vuma babu biꞋi u soꞋo makpaɓu.

\par }{\QB ulinga u makpaɓu wo okpo ta̱ gbani.


\par }{\Q \VS{12}Kadanshi a una̱ u vuza vu ugboji kasingai kaꞋa,

\par }{\QB ama kadanshi ka kalau ka tsu una yi ta̱.


\par }{\Q \VS{13}Ugiti u kadanshi ka̱ ni tsumici tsu ɗa,

\par }{\QB ukocishi wa kpamu u tsu okpo ta̱ ujari u gbani-gbani.


\par }{\QB \VS{14}Kalau ko ci yongo ta̱ kadanshi kpawawa.

\par }{\Q Ko vuza u yeve ili i na yi a̱ kuta̱wa̱ ba,

\par }{\QB yayi wa kufuɗa kudana yi ili i na i kugita̱ ɗa baci u kuwa̱i.

\VS{15}Ulinga u kalau u tsu oꞋuso yi ta̱,

\par }{\QB ali u namba uye u kubana a̱ likuci.


\par }{\Q \VS{16}Ili ya atakaci a iɗika i na mogono ma̱ nu mi n yakpa,

\par }{\QB ɗa aza o tsugono a̱ nu a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan ka̱ɗiva̱ n usana.


\par }{\Q \VS{17}Una̱singai a kubana a iɗika

\par }{\QB i na mogono ma̱ nu a matsa yi ta̱

\par }{\QB a kpaꞋa ku tsugono,

\par }{\QB iɗika i na aza o tsugono a̱ tsu ciya̱ ilikulyaꞋa a makyan ma na ma untsai,

\par }{\QB adama a na a̱ ciya̱ utsura, ba adama o kusoꞋo ba.


\par }{\Q \VS{18}Ukpa̱ɗi u tsu zuwa ta̱ nɗanga n kushankpu m gba̱ɗa̱sa̱,

\par }{\QB ekiye a vuza vu ukparuma a tsu zuwa ta̱ kunu ku uwa mini.


\par }{\Q \VS{19}O tsu foɓo ta̱ ka̱ɗiva̱ adama a kupana ku uyoꞋo,

\par }{\QB ma̱kya̱n tankpamu adama a na ma zuwa ka̱ɗu ma̱za̱nga̱,

\par }{\QB ama ikebe i ɗa i tsu ushuki n ili ra̱ka̱.


\par }{\Q \VS{20}Ka̱ta̱ vu shika mogono ko a̱ ka̱ɗu ka̱ nu ba,

\par }{\QB ko vu shika vuza vu uciyi ba ko a̱ kunu ku nu,

\par }{\Q adama a na ko manunu mi ta̱ a kubanka n kadanshi ka̱ nu,

\par }{\QB ko ili yi evelyu i yoku yi ta̱ a kufuɗa kusala ili i na vu dansai.




\par }\Chap{11}{\SH IlikulyaꞋa a gaɗi vu mini
\par }
{\Q \VerseOne{1}Taɗuku kuneꞋe ku nu a̱ ka̱ca̱pa̱,

\par }{\QB adama a na vi ta̱ o kuciya̱ i ɗa ayin a̱ kuta̱wa̱.


\par }{\Q \VS{2}Pecuku i na vi ni ɗa ugboku cindere, ali kunla̱i,

\par }{\QB adama a na vu yeve ma̱dukpa̱ ma na i a̱ kuta̱wa̱ a iɗika ya ba.


\par }{\Q \VS{3}Eleshu a shana baci m mini,

\par }{\QB o ci yoꞋo ta̱ mini a iɗika.

\par }{\Q ko maɗanga ma̱ yikpa̱ a uɓonɗakai ko uɓongaɗi,

\par }{\QB maɗanga ma mi ta̱ a kuvaku a̱ ubuta̱ u na u yikpa̱i.


\par }{\Q \VS{4}Vuza na baci dem wi a kuzuwaka n wunla̱i wi a kuyaꞋan vica̱Ꞌa̱ ba,

\par }{\QB vuza na dem wi a kinda eleshu wi a kuyaꞋan makapa ba.


\par }{\Q \VS{5}Tsu na vu yeve uye u wunla̱i u ba,

\par }{\QB ko tsu na a yaꞋin maku a vuka vu ka̱tsuma̱ ba,

\par }{\Q ta feu nannai yi a kufuɗa kuyeve kuyaꞋan ku Ka̱shile ba,

\par }{\QB kayaꞋin ki ili ra̱ka̱.


\par }{\Q \VS{6}Ca̱Ꞌa̱ icuꞋu i nu n usana,

\par }{\QB ka̱ta̱ tana vu ka̱sukpa̱ ulinga ba n kulivi ka̱ta̱ vu uvuka ba,

\par }{\Q adama a na vu yeve vuza na a̱ kuyaꞋan ba,

\par }{\QB ko a̱yi nampa ko a̱yi nanɗe,

\par }{\QB ko kpamu dem vu le uta̱ mayin.


\par }{\Q \VS{7}Kutashi ki ta̱ n ugaꞋin,

\par }{\QB kpamu ili i singai i ɗa a̱shi inda kutashi ku kanna.


\par }{\Q \VS{8}Ko a̱ya̱ a yaꞋin a ɗa baci vuma u kuyongo,

\par }{\QB yaꞋan u pana uyoꞋo u le dem.

\par }{\Q ama yaꞋan u ciɓa n ayin a̱ ka̱yimbi,

\par }{\QB adama a na aɗa feu i ta̱ a kuyimkpa.

\par }{\QB Ili ra̱ka̱ i na yi a̱ kuta̱wa̱ gbani ɗa.


\par }{\Q \VS{9}YaꞋan ma̱za̱nga̱ avu ka̱ɗa̱nga̱ni, avu biꞋi kenu,

\par }{\QB yaꞋan ka̱ɗu ka̱ nu ka pana uyoꞋo a ayin o tsuloboi a̱ nu.

\par }{\Q Tono kusheshe ku ka̱ɗu ku nu

\par }{\QB n ili i na a̱shi a̱ nu enei,

\par }{\Q ama ka̱ta̱ vu yeve a̱ ka̱tsa̱ma̱ ki ili nampa ra̱ka̱

\par }{\QB Ka̱shile ki ta̱ a kuyaꞋanka wu afada.


\par }{\Q \VS{10}Adama a na ka̱ta̱ vu oꞋuso ka̱ɗu ka̱ nu ba.

\par }{\QB vu varuku ili i na yi o ku oꞋuso wuma u nu ra̱ka̱,

\par }{\QB adama a na tsu lobo-lobo n utsura gbani ɗa.




\par }\Chap{12}{\SH Ciɓa n vuza na u yaꞋin nu o tsu lobo-lobo a̱ nu
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ciɓa n vuza na u yaꞋin nu,

\par }{\QB a ayin o tsuloboi tsu nu,

\par }{\Q kafu ayin atakaci a̱ ta̱wa̱,

\par }{\QB a̱ya̱ kpamu a kuyawa a na va kudana,

\par }{\QB <<Mi a kupana uyoꞋo u le ba.>>


\par }{\Q \VS{2}Kafu kutashi n kanna

\par }{\QB wotoi n azangata a̱ kpa̱ɗa̱ kuneke kutashi,

\par }{\QB eleshu kpamu a̱ puwa̱nka̱ o kotso baci mini,


\par }{\Q \VS{3}Ana aza a na i a ku inda kpaꞋa ka e kujeꞋeke ikyamba,

\par }{\QB aza a utsura kpamu a namba utsura,

\par }{\Q ayin a na anga a̱ kuyikpa̱ okpo kenu,

\par }{\QB a̱shi a kindi i ta̱ kpamu o ko okpo rumbu-rumbu,


\par }{\Q \VS{4}ayin a na a ku gbagura uye wu nwalu

\par }{\QB ka̱ta̱ vu kpa̱ɗa̱ kudoku kupana izumgbi i kiya,

\par }{\Q ayin a na ma̱shi ma nnunu koci ma ku jimgbasa uma,

\par }{\QB ka̱ta̱ ishipa i le ra̱ka̱ i kotso,


\par }{\Q \VS{5}Ana uma a kupana wovon n ili i na yi n kashani,

\par }{\QB nwalu uye wi ta̱ a̱ kutuka̱ wu n wovon,

\par }{\Q ayin a na nɗanga n almon n topoi pu,

\par }{\QB kakyun o kurono ikyamba i ni,

\par }{\QB a̱shi a wuya kpamu a buwa ba.

\par }{\Q Talo vuma u kubana a kpaꞋa ku ko wannai

\par }{\QB u ka̱sukpa̱ le una̱mgbuka̱tsuma̱.


\par }{\Q \VS{6}Ciɓa n a̱yi kafu kawin ka azurufa ka ka kasa,

\par }{\QB ko kafu kebelyu ka azanariya ka ko ɓoso,

\par }{\Q ko kpamu kafu ma̱diki mo ɓoso mirimiri a̱ ka̱kina̱ ka̱ mini,

\par }{\QB ko kpamu kafu kawin ko ku ronoko mini o kayinva ka kasa,


\par }{\Q \VS{7}ka̱ta̱ kubuta̱ kubono a iɗika a̱ ubuta̱ u na wu uta̱i,

\par }{\QB wuma kpamu u bono u Ka̱shile ka na ke nekei u ɗa.


\par }{\Q \VS{8}<<Gbani ɗa, ili dem gbani ɗa.>> Malum ma danai, ili ra̱ka̱ gbani ɗa.


\par }{\SH Ukocishi wu ukuna
\par }
{\PP \VS{9}Ba malum maꞋa koci mo yongo vuza vu ugboji ba, ama u piꞋisaka uma e yeve. U la̱na̱ ka̱ta̱ u sheshe tsu na u foɓusoi asan a̱bunda̱i.

\VS{10}Malum ma la̱na̱ ta̱ adama a na u ciya̱ kadanshi ka na ki mejege, kpamu i na u ɗanai derere ɗa n kasingai.


\par }{\PP \VS{11}Kadanshi ku ugboji ki ta̱ tsu kalangu ka kaguɓa, i ta̱ a̱ kugeshe ci ikusa i na a lapai a kalangu ka na e nekei maguɓi me te.

\VS{12}Maku ma̱ va̱ ka̱ta̱ vu zuwa ugboji, n ili i na o kudoku a kanampa ka.

\par }{\PP Kuɗana ka atagarda ki n uteku ba, kpamu mekecu ma̱ a̱bunda̱i mo tsu oꞋuso ta̱ ikyamba.


\par }{\Q \VS{13}Gogo na a pana ta̱ ili nampa ra̱ka̱,

\par }{\QB ukoci u kadanshi u ɗa na.

\par }{\Q pana wovon u Ka̱shile ka̱ta̱ vu tono wila̱ u ni,

\par }{\QB adama a na ɗaɗa koci ulinga u vuma.


\par }{\Q \VS{14}Adama a na Ka̱shile ki ta̱ a kuyaꞋan afada a ulinga dem,

\par }{\QB n u na a yaꞋin usokongi,

\par }{\QB u singai ko u gbani-gbani.

\par }