\NormalFont\ShortTitle{NGONO}

{\MT Ngono

\par }{\IS Kuɓa̱yuwa̱

\par }{\IP Katagarda ko ngono ke ire ka lyaꞋa ta̱ kelime n ukuna u tsugono ci Isaraila n tsa aza a Yahuda, a̱ ubuta̱ u na ngono m ugiti n da̱sa̱ngi. Katagarda ka nampa ki ta̱ upeci kure. (1) Kapashi ka nampa ki ta̱ e kuneke arabali o tsugono ci Isaraila n ci Yahuda a kubana a̱ya̱ amangatawunkunla̱i n amangere n kupa (850) kafu a matsa Yesu a kubana uyikpi u Samariya, n ukocishi u tsugono ci Isaraila n uɓon u gaɗi, a̱ ka̱ya̱ ka amangatawencindere (722) kafu a matsa Yesu, (2) Arabali o tsugono ci Yahuda ili i na i ɗikai ali a ayin a na tsugono tsa aza a Isaraila tsu yikpa̱i a kubana Urushelima ekiye e Nebukanezaru vuza va aza a Babila a̱ ka̱ya̱ ka amangatawantawun n amanga̱na̱shi n a̱ta̱li (586) kafu a matsa Yesu. Katagarda ka ko kotsusa̱ta̱ n arabali a Gedaliya vuzagbayin vu Yahuda wa aza a Babila, n arabali a̱ wuti u mogono Jehoyakimu na wi a Yahuda a̱ ubuta̱ u tsugbashi a Babila.

\par }{\IP Ma̱dukpa̱ ma̱ ta̱wa̱ ta̱ adama a unambi wu usuɓi wu ngono, n uma a Isaraila n Yahuda. Wuni u Urushelima n uloki u uma a Yahuda wo okpoi usabaꞋi wa arabali aza a Isaraila. Ukpa̱ɗi wu usuɓi wa aza a na Ka̱shile ka zagbai n uyikpi u tsugono tsu le wi ta̱ o kokpo adanshi wi ta̱ a̱ kusa̱nka̱ Ka̱shile ka̱ kpa̱ɗa̱ kushatangu ukuna u wuma u ɗa̱. Ɗa Ka̱shile ka isai uma kenu aza a na a̱ tsu kpa̱ɗa̱ ku kuɗa̱ngu a̱ ka̱ma̱li ka Balu. Adama aza a usuɓi a na a buwai ɗaɗa u nekei Ka̱shile utsura wu uzuwakpani u na u yaꞋin n uma a̱ ni. I na katagarda ka ki a kudansa i na baci de dem uma a yaꞋin, i a kufuɗa kusa̱nka̱ Ka̱shile kushatangu i na u sheshei kuyaꞋanka uma a̱ ni ba, n suku ta̱ n kishi.

\par }{\IOT Ili i na yi punu udari

\par }{\IO Tsuna tsugono tso okpoi upeci 1:1-17, 41

\par }{\IOB a.Keniki Ilisha 1:1-8, 15 b.Ngono n Yahuda n mi Isaraila 8:16-17, 4 c. Uyikpi u Samariya 17, 5-41 Tsugono tsu Yahuda 18:1-25, 30 a. Hezekaya a kubana ayin a Josaya 18:1-21, 26 b.Tsugono tsu Josaya 22:1-23, 30 c Ngono mu ukocishi n Yahuda 23:31-24, 20 d.Uyikpi u Urushelima 25:1-30



\par }\ChapOne{1}{\SH Afada a Vuzavaguɗu a kubana u mogono Ahaziya
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayin a na mogono Ahabu mi Isaraila ma̱ kuwa̱i, ɗa aza a Mowabu a yaꞋankai aza a Isaraila ugbamiwasuvu.

\VS{2}Kanna ke te Ahaziya mogono mi Isaraila ma̱ fa̱ta̱tsa̱i a kafalaka ka̱ kunu ku zuva ku ni a iɗika i Samariya ɗa ukai usa̱n. Ɗa u suki aza a usuki, u danai, <<Banai yi ece Baluzebu ka̱ma̱li ka̱ likuci i Ekoron, ko mɓa̱la̱ n va̱ n kuta̱na̱ ta̱.>>


\par }{\PP \VS{3}Ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ka danai Iliya vuza va aza a Tishibi, <<Ɗa̱nga̱, vu bana vu gasa n alingata a na mogono mi Isaraila ma̱ suki, uta̱i a Samariya. Ka̱ta̱ vu ece le, <Ka̱shile kilo a Isaraila ba ɗa yi a kubana u BaꞋalu-zebu a̱ma̱li a Ekoron?

\VS{4}Gogo na, ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗanna, vi a̱ kuɗa̱nga̱ a kajiba ka na vi ivaꞋin ya ba, vi ta̱ a̱ kukuwa̱.> >> Ɗa Iliya u lazai.


\par }{\PP \VS{5}Ayin a na aza a usuku a o bonoi u mogono, ɗa mogono me ecei le u danai, <<Yiɗa̱i i zuwai ɗa i bonoi?>>


\par }{\PP \VS{6}Ɗa a̱ ushuki mogono a danai, <<Vuma vu yoku u cina tsu ta̱ uye ɗa u danai tsu, <Bonoi a̱ ubuta̱ u mogono ma na ma̱ suki ɗa̱ va i dana yi, ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na. Ka̱shile ki ɗe a Isaraila ba? Ana i tsu suku uma a bana ece BaꞋalu-zebu ka̱ma̱li ka Ekoron? Adama a nannai vi a̱ kuɗa̱nga̱ a kajiba ka na vi a ivaꞋin ya ba, mayun vi ta̱ a̱ kukuwa̱.> >>


\par }{\PP \VS{7}Ɗa Mogono me ecei le, <<VicuꞋu vuma vene ɗai u gasai n a̱ɗa̱, ɗa u danai ɗa̱ ili i nampa?>>


\par }{\PP \VS{8}Ɗa a̱ ushuki a danai, <<U uka ta̱ motogu mu ukpan u manama, n kaɗambura ku ukpan a̱ kukyun ku ni.>> Ɗa mogono ma danai, <<Iliya ɗa vuza va aza a Tishibi.>>


\par }{\PP \VS{9}Ɗa mogono ma̱ suki kovonshi vo osoji n osoji amangere n kupa a bana e reme Iliya. Vuzagbayin vo osoji a u banai u Iliya ɗa u cinai ni ida̱shi a kusan, ɗa u danai ni, <<Vuma vu Ka̱shile, mogono ma danai <Cipa̱ a iɗika.> >>


\par }{\PP \VS{10}Iliya wu ushuki vuzagbayin vu osoji va, <<Mpa ɗa baci vuma vu Ka̱shile, yaꞋan akina a̱ uta̱ gaɗi o songu wu n osoji a̱ nu amangere n kupa.>> Gogo lo ɗa akina uta̱i gaɗi o songi vuzagbayin va n osoji amangere n kupa a̱ ni.


\par }{\PP \VS{11}Ɗa mogono mo doku ma̱ suki vuzagbayin vi yoku n osoji amangere n kupa. Ɗa vuzagbayin va u danai ni, <<Vuma vu Ka̱shile, mogono ma danai <Cipa̱ gogo o.> >>


\par }{\PP \VS{12}Ama ɗa Ilisha wu ushuki u danai, <<Mpa vuma vu Ka̱shile ɗa baci yaꞋan akina uta̱ gaɗi o songu wu n osoji amangere n kupa a̱ nu.>> Gogo lo ɗa akina a̱ Ka̱shile a̱ cipa̱i o songi vuzagbayin n osoji amangere n kupa.


\par }{\PP \VS{13}Mogono mo doku ma̱ suki vuzagbayin vu osoji n uma amangere n kupa ali kutatsu. Ɗa vuzagbayin vu osoji va u kumbai gaɗi ɗa u kuɗa̱ngi u folonoi Iliya u danai. <<Vuma vu Ka̱shile, pana asuvayali a̱ va̱, vu ka̱sukpa̱ mu n uma amangere n kupa a nampa a agbashi a̱ nu.

\VS{14}La̱na̱, tsu na akina uta̱i zuva o songi aza a gbagbaꞋin osoji e re n uma ele. Mi ta̱ ufolu vu pana asuvayali a̱ va̱ vu isa wuma u va̱.>>


\par }{\PP \VS{15}Ɗa kalingata ka̱ Vuzavaguɗu ka danai Iliya, <<Cipa̱ i walaka ka̱ta̱ vu pana wovon ba.>> Ɗa Iliya u ɗa̱nga̱i u tonoi ni a kubana a̱ ubuta̱ u mogono.


\par }{\PP \VS{16}Ɗa Iliya u danai mogono, <<Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗaɗa na, <Yiɗa̱i i zuwai vu suki alingata a kubana u BaꞋalu-zebu ka̱ma̱li ka̱ Ekoron, u yaꞋanka wu kula̱na̱ ko vi ta̱ a kulaꞋa? Ka̱shile ki lo a Isaraila ka na ka̱ ku ushuku keci ku nu ba? Adama a nannai, ali vu yaꞋin ili i nampa, vi a̱ kuɗa̱nga̱ a kajiba ka na vi a ivaꞋin ba. Vi ta̱ a̱ kukuwa̱.> >>

\VS{17}Ɗa Ahaziya u kuwa̱i, tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka na ka̱ uta̱i a̱ una̱ u Iliya.

\par }{\PP Ahaziya tana wi m maku ba, ɗa vuza ni Jehoram u lyaꞋi tsugono a̱ una̱ u ni, a yaꞋan ta̱ ili nampa a̱ ka̱ya̱ ke ire ko tsugono tsu Jehoram maku ma Jehoshafatu mogono ma Yahuda.

\VS{18}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Ahaziya ci ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono mi Isaraila.




\par }\Chap{2}{\SH A ɗikai Iliya a kubana zuva
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayin a na Vuzavaguɗu u sheshei kuɗika Iliya a kubana zuva a kabatalikpau, Iliya ele n Ilisha ele uye cina a̱ uta̱ a Giliga.

\VS{2}Ɗa Iliya u danai Ilisha, <<Shamgba na, Vuzavaguɗu u dana mu ta̱ m bana e Betelu.>>

\par }{\PP Ɗa Ilisha u danai, <<Vuzavaguɗu wi baci m wuma ɗa kpamu vi n wuma mi a̱ kuka̱sukpa̱ wu ba.>> Ɗa a lazai koɓolo.


\par }{\PP \VS{3}Ɗa ka̱kuma̱ ka eneki ka na ki e Betelu a̱ ta̱wa̱i ubuta̱ u Ilisha a danai, <<Vu yeve ta̱ ko anana ɗa Vuzavaguɗu wi a kuɗika vuzagbayin nu wa̱ nu?>> Ilisha wu ushuki, <<E n yeve ta̱,>> Ama paɗai bini.


\par }{\PP \VS{4}Ɗa Iliya u danai Ilisha, <<Shamgba na, Vuzavaguɗu u dana mu ta̱ m bana e Jeriko.>>

\par }{\PP Ɗa Ilisha wu ushuki u danai, <<Vuzavaguɗu wi baci n wuma, ɗa mpa feu mi n wuma u nu mi a̱ ku ka̱sukpa̱ wu ba.>>Ɗa a lazai koɓolo a kubana e Jeriko.


\par }{\PP \VS{5}Ɗa ka̱kuma̱ ka eneki o yoku a na i e Jeriko a banai wu Ilisha ɗa e ecei ni a danai, <<Vu yeve ta̱ a na Vuzavaguɗu wi a kuɗika vuzagbayin vu nu wa̱ nu anana?>>

\par }{\PP Ɗa wu ushuki, <<E n yeve ta̱, ama paɗai bini.>>


\par }{\PP \VS{6}Ɗa kpamu Iliya u doku u danai Ilisha,<<Shamgba na, Vuzavaguɗu u dana mu ta̱ m bana e Kuyene ku Urudu.>>

\par }{\PP Ɗa kpamu wu ushuki u danai, <<Vuzavaguɗu wi baci n wuma, ɗa mpa feu mi n wuma u nu mi a̱ ku ka̱sukpa̱ wu ba.>>Ɗa a lazai aza e re le koɓolo.


\par }{\PP \VS{7}Ɗa uma amangerenkupa a̱ ka̱tsuma̱ ka̱kuma̱ ka Eneki ka, o tonoi le a banai a shamgbai daꞋangi n ubuta̱ u na Iliya n Ilisha a shamgbai e Kuyene ku Urudu.

\VS{8}Iliya u foɗoi motogu ma gbanyin ma̱ ni u ka̱ta̱la̱i maꞋa, ɗa u lapai mini m motogu ma. Ɗa mini me pecei kure, a̱yi n Ilisha a pasai a iɗika i ɗekpu.


\par }{\PP \VS{9}Ana a pasai kuyene ka, ɗa Iliya u danai Ilisha,<<Dana mu ili i na vu cigai n yaꞋanka wu babu a ɗika mu wu a̱ nu.>>Ilisha wu ushuki u danai, <<Neke mu ugboku u re wu utsura wa ayinviki a̱ nu.>>


\par }{\PP \VS{10}Iliya u danai vu ece ta̱ ili i na ya kuyaꞋan ba, ɗa baci ve enei makyan ma na a ku ɗika mu, vi ta̱ a ki isa ayinviki a. Ɗa ba tana ve enei makyan ma ba, vi a̱ kuciya̱ ili i na vu folonoi ba.


\par }{\PP \VS{11}Ana i nwalu a kadanshi, ko arabali ɗa keke vu odoku akina uta̱i e peci le. Ɗa kabatalikpau ka ɗikai Iliya a kubana zuva.

\VS{12}Ana Ilisha we enei nannai, ɗa uɓoshi ka̱da̱uri u danai, <<Esheku a̱ va̱, esheku a̱ va̱, avu na vu tsu keɗe aza a Isaraila u laꞋa e keke odoku n akumbi odoku,>> Ana u nambai ni.

\par }{\PP Ɗa u karai motogu ma̱ ni kure.

\VS{13}Ɗa u ɗikai motogu magbayi ma Iliya ma na ma̱ yikpa̱i ikyamba ni, ɗa u bonoi u shamgbai a̱ ka̱kina̱ ke Kuyene ku Urudu.

\VS{14}Ɗa u ɗikai motogu magbayi ma u lapai mini me Kuyene ku Urudu ka, ɗa u danai, <<Teɗai Vuzavaguɗu Ka̱shile ka Iliya?>> Ɗa kuyene ka ku pecei kure, ɗa Ilisha u pasai a kubana a̱ ka̱ga̱Ꞌin ka nan ɗe.


\par }{\PP \VS{15}Ana ka̱ kunma̱i ke eneki a na i e Jeriko enei nannai ɗa a danai, utsura wa ayinviki a Iliya i ta̱ wu Ilisha, ɗa a banai wa̱ ni a̱ kuɗa̱ngi a̱ kya̱sa̱ ni.

\VS{16}A danai ni, <<Ci ta̱ n ali utsura amangerenkupa punu agbashi a̱ nu. Vu ka̱sukpa̱ le a bana a̱ la̱nsa̱ vuzagbayin nu. Yoku ba ayinviki a Vuzavaguɗu a bankai ta̱ a kagaɗi ko yoku, ko a̱ ka̱ɗa̱ka̱i ko yoku.>>

\par }{\PP Ɗa Ilisha wu ushuki u danai, <<Ka̱ta̱ i suku le ba.>>


\par }{\PP \VS{17}Ana a kpakalakai ni n kadanshi ali u nambai ili i kudansa. Ɗa u danai, <<Suki le.>>Ɗa a̱ suki uma amangere n kupa ɗa a̱ ka̱na̱i kula̱nsa̱ yi ali ayin a tatsu, ama ene yi ba.

\VS{18}Ana obonoi e Jeriko, a̱ ubuta̱ u na Ilisha u shamgbai. Ɗa u danai le, <<N dana ɗa̱, <Ka̱ta̱ i bana ba?> >>


\par }{\SH Ilisha u gita̱i kuyaꞋan ili mereve
\par }
{\PP \VS{19}Uma a̱ likuci i Jeriko a banai wu Ilisha a danai ni, <<Vuzagbayin, vu yeve ta̱ likuci i nampa ya yi ta̱ a̱ ubuta̱ usingai. Ama mini ma̱ likuci ma magaꞋan ba, ma tsu zuwa ta̱ iɗika yo okpo babu tsuta̱.>>


\par }{\PP \VS{20}Ɗa Ilisha u danai, <<Tukai mu n masasu ma savu nu mkpaɗi punu.>> Ɗa a̱ tuka̱i ni.


\par }{\PP \VS{21}Ɗa u banai a̱ ubuta̱ u na a̱shi a̱ mini a i ɗa u tsungi punu mkpaɗi ma, ɗa u danai, <<Vuzavaguɗu u danai, ili i na i ɗikai anana m lapula ta̱ mini ma ra̱ka̱. Mini ma mi o kudoku ma̱ tuka̱ n ukpa̱ ko ukpa̱ɗi u kumatsa ili a iɗika ya ba.>>

\VS{22}Ɗa mini ma mo okpoi ugaꞋin a ayin a nanlo ali a̱ kuta̱wa̱ anana. Tsu na Ilisha u dansai.

\VS{23}Ana Ilisha u ka̱sukpa̱i Jeriko a kubana e Betelu, a̱yi uye ɗa u gasai m muku molobo n yoku aza a na uta̱i a̱ likuci. Ɗa muku ma n gita̱i ku zoꞋoso yi <<Wala, vuza kukpani.>>


\par }{\PP \VS{24}Ilisha u vadalukpai wu indai le ɗa u yaꞋankai le una n kula ku Vuzavaguɗu. Ɗa a̱kunzu e re uta̱i a̱ kuntsu a karasai muku molobo amangere n e re.

\VS{25}Ɗa Ilisha u banai a kusan ku Kamelu ali u bonoi Samariya.




\par }\Chap{3}{\SH Ugbamiwasuvu wa aza a Mowabu
\par }
{\PP \VerseOne{1}A̱ ka̱ya̱ ka kupa n kula̱i ko tsugono ka Johoshafatu mogono ma Yahuda, ɗa Jehoram maku ma Ahabu wo okpoi mogono ma Isaraila a Samariya. Jehoram u lyaꞋi tsugono a̱ya̱ kupa n e re.

\VS{2}U yaꞋin kagbanigbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu, ama kagbanigbani ka̱ ni ka yawa ke esheku a̱ ni n a̱na̱ku a̱ ni ba. Adama a na u takpa ta̱ kululu ku katali ka̱ a̱ma̱li a Balu aza a na esheku a̱ ni a yaꞋin.

\VS{3}N nannai dem, u lyai kelime n kagbanigbani ka Jerobuwam maku ma Nebatu, vuza na u zuwai aza a Isaraila a yaꞋin unushi, tana u ka̱sa̱kpa̱ ba.


\par }{\PP \VS{4}Mesha mogono ma Mowabu maguɓi ma n nkyon ma a. Ka̱ya̱ dem u tsu neke ta̱ mogono ma Isaraila utafu wu nkyon a̱kpa̱n amangatawun (100,000) N cileme tsu a̱giri a̱kpa̱n amangatawun (100,000) wu nkyon.

\VS{5}Ayin ana mogono Ahabu ma Isaraila ma̱ kuwa̱i, ɗa mogono ma Mowabu ma yaꞋankai mogono ma Isaraila ugbamiwasuvu.

\VS{6}Ɗa Jehoram mogono ma Isaraila ma̱ uta̱i a Samariya ɗa u ɓolongi osoji a Isaraila adama o kuvon.

\VS{7}Ɗa u suki na akaka a kubana u mogono Johoshafatu vuza va aza a Yahuda u danai <<Mogono ma Mowabu ma yaꞋanka mu ta̱ ugbamiwasuvu. Vi ta̱ a kubana nu mpa tsu yaꞋan kuvon n Mowabu?>>

\par }{\PP Ɗa Johoshafatu wu ushuki u danai, <<E, mi ta̱ a kubana n avu. Mpa tsu nu tsu ɗa mi osoji a̱va̱ a̱ nu a ɗa odoku a̱va̱ kpamu a̱ nu a ɗa.>>


\par }{\PP \VS{8}Johoshafatu we ecei, <<Uye wenei u ɗai tsa kutono?>>

\par }{\PP Jehoram u danai, <<Uye u na u tonoi n kakamba ka Edom.>>


\par }{\PP \VS{9}Mogono ma Isaraila n mogono ma Yahuda, n mogono ma Edom ɗa a̱ ɗa̱nga̱i a lazai. Ana a yaꞋin ayin e cindere ele a̱ ku ka̱ra̱Ꞌa̱, ali a yawai a̱ ubuta̱ u na babu mini mo kusoꞋo a dama osoji ele nu nnama na mi n ele.


\par }{\PP \VS{10}Ɗa mogono ma Isaraila ma danai, <<Nini ɗai tsa kuyaꞋan, Vuzavaguɗu u ɓolongu tsu ta̱ matatsu ma̱ tsu adama a na mogono ma mowabu wu una tsu.>>


\par }{\PP \VS{11}Ɗa Johoshafatu u danai, <<Keneki ka Vuzavaguɗu ki punu na ba vuza vuna wa kuyaꞋan kene ili i na Vuzavaguɗu wi a kuciga ba?>>

\par }{\PP Vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka za̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a Isaraila u danai, <<Ilisha maku ma Shafatu, vuza vuna u yaꞋankai Iliya ulinga, wi ta̱ lo.>>


\par }{\PP \VS{12}Johoshafatu u danai, kadanshi ka Vuzavaguɗu ki ta̱ n a̱yi. Adama nannai ɗa mogono mi Isaraila, n mogono ma Yahuda, n mogono ma Edom ɗa a banai a̱ ubuta̱ u Ilisha.


\par }{\PP \VS{13}Ilisha u danai mogono mi Isaraila, <<Yiɗa̱i i gasai mu n avu? Bana a̱ ubuta̱ u eneki e esheku a̱ nu n eneki a̱na̱ku a̱ nu.>>

\par }{\PP Ama mogono mi Isaraila u danai, <<Ko ili, Vuzavaguɗu ɗa u ɓolongi tsu ngono n tatsu adama a na u neke tsu ekiye aza a mowabu.>>


\par }{\PP \VS{14}Ilisha wu ushuki u danai, <<Vuzavaguɗu MalaꞋimili wi baci n wuma, vuza na mi o kutono, ishi ba adama a na mi e kuneke Johoshafatu mogono ma Yahuda tsugbayin ba, ko kindana mi ishi a kindana wu ba.

\VS{15}Gogo na tuka̱i mu n vuza na u tsuwaꞋa a umolu.>> A makyan ma na wi a kuwaꞋa umolu, ɗa utsura u Vuzavaguɗu u cipa̱i wi Ilisha.

\VS{16}Ɗa u danai, <<Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗan na, <I ga̱va̱ ayinva a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka nampa ka.>

\VS{17}Vuzavaguɗu u danai, <Yi e kene wunla̱i ko mini ma̱ Ka̱shile ba, ama ka̱ra̱Ꞌa̱ ki ta̱ a kushana m mini, ali a̱ ɗa̱ n anaka a̱ ɗa̱ nnama n na n buwai yi ta̱ o kusoꞋo.>

\VS{18}Ili ya atakaci i ɗa ba u Vuzavaguɗu, wi ta̱ a̱ kuneke aza a Mowabu e kiye a̱ɗa̱.

\VS{19}Yi ta̱ a ki isa likuci yi ukanji n likuci i singai. Yi ta̱ kpamu a kukapa nɗanga n na n kuyaꞋan ulinga, ka̱ta̱ i votsuku a̱shi a̱ mini, n atali a ɗa i kula̱nga̱sa̱ ashina a singai ele.>>


\par }{\PP \VS{20}N usana makyan ma na a ci yaꞋan alyuka, ɗa mini ma̱ uta̱i uɓon Edom ma shanai a̱ ubuta̱ ra̱ka̱.


\par }{\PP \VS{21}Ana aza a Mowabu a panai ngono n tatsu ma uta̱ ta̱ kuyaꞋan kuvon n ele, ɗa muku m ali aza a na a yawai kuɓa̱na̱ ucanuku u kuvon, ili i na i ɗikai maku a kubana u vuzagbayin, a zuwai le uteku wu i ɗikai i le.

\VS{22}Ana kayin kasai ɗa a̱ ɗa̱nga̱i, a na kutashi ku kanna ka ku akanai mini ma ɗa mini ma ma shilyamgbai a na mpasa.

\VS{23}Uma a Mowabu oɓoshi ka̱da̱uri a danai, <<Mpasa n ɗa, mayun ngono n nampa unanai ta̱. Uma a Mowabu ta̱wa̱i tsu banai, tsu pura̱ ucanuku u gbani.>>


\par }{\PP \VS{24}Ana a yawai a̱ ubuta̱ kuvon wa aza a Isaraila, ɗa uma Isaraila uta̱i ni ilaɗi a lyaꞋi le n kuvon ali a sumai. Osoji a Isaraila a guvai le ali a kubana a iɗika i Mowabu n unai le.

\VS{25}A̱ la̱nga̱sa̱i le likuci, ɗa a̱ ka̱na̱i ku varuku atali ashina ele ali a palai aɗa. Ɗa o votsuki a̱shi a̱ mini ele, ɗa kpamu a kapai nɗanga n singai n ele. Kiru-haresetu ɗa koci u buwai, ama osoji a na i n a̱vingba̱tsu a ɗa ka̱ra̱Ꞌi i ɗa a lyaꞋi i ɗa n kuvon.


\par }{\PP \VS{26}Ayin ana mogono ma Mowabu ma zukai kuvon ki ta̱ a kulyaꞋa yi, ɗa u ɗikai osoji amangatawencindere (700) aza a kuvon n otokobi, adama a na wu uta̱ n kapashi ko osoji a Edom u suma, am u fuɗa ba.

\VS{27}Ɗa u ɗikai maku ma ugiti ma̱ ni vuza na u kulyaꞋa tsugono a̱ una̱ u ni, u yaꞋankai kuneꞋe ku kusongu a mashilya ma̱ likuci ma. Adama nannai, aza a Isaraila a yaꞋin wupa u gbani-gbani ɗa o rononoi o bonoi a i ɗikai i le.




\par }\Chap{4}{\SH Ilisha u ɓa̱nka̱i kagapa ka vuka
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kanna kete vuka vu keneki kete punu a̱ ka̱kuma̱ ke eneki u banai u Ilisha, u bankai ni n ma̱shi u danai, <<Kagbashi ka̱ nu vali va̱ u kuwa̱ ta̱. Vi yeve ta̱ a na vuza vu wovon u Vuzavaguɗu ɗa. Ama ɗanna vuza yoku na wi o kutono yi kutan u ta̱wa̱i kuɗika muku n e re n va̱ mo okpo agbashi a̱ ni.>>


\par }{\PP \VS{2}Ilisha we ecei ni, <<Yiɗa̱i ma kuyaꞋanka wu? Dana mu, yiɗa̱i vi ni i ɗa a kpaꞋa?>>

\par }{\PP Ɗa u danai, <<Kagbashi ka̱ nu ki n ili a kpaꞋa ba sai kedele ka maniꞋin ma zaitu koci.>>


\par }{\PP \VS{3}Ilisha u danai vuka va, <<Bana vu ka̱ra̱Ꞌa̱ aza a̱ nu, vu folono edele a maniꞋin a na i n ili ba, vu folono a ɗa n a̱bunda̱i.

\VS{4}Ka̱ta̱ vu uwa a̱ kunu, n muku mo olobo n nu, i gbagura utsutsu. Ka̱ta̱ i tsuwa̱n maniꞋin ma punu edele a. Kedele ka na baci ka shanai, i zuwai kaꞋa a kakanbu ka̱ta̱ i lyaꞋa kelime n kutsungu.>>


\par }{\PP \VS{5}Ɗa vuka va vu lazai. Ɗa u uwai a̱ kunu koɓolo n muku mo olobo n ni, ɗa a gbagurai utsutsu. A̱ gita̱i ku tsungu maniꞋin ma Zaitu ma, muku n ni a̱ kutusa̱ka̱ n edele, a̱yi n utsungi punu maniꞋin ma.

\VS{6}Ana edele a maniꞋin a shanai ra̱ka̱, ɗa u danai maku ma̱ ni, <<Tuka̱ n kedele ko yoku.>>

\par }{\PP <<Ɗa u danai ni, babu kedele ko yoku.>> Ɗa maniꞋin ma ka̱sukpa̱i kutsuwa̱n.


\par }{\PP \VS{7}Ɗa u banai u danai Ilisha vuma vu Ka̱shile, ɗa u danai vuka va, bana vu denge maniꞋin ma, ka̱ta̱ vu tsupa kutan ka, kagimi ka na ka buwai ka ɗaɗa ka̱ kuɓa̱na̱ wu n muku n nu.


\par }{\SH Ilisha u ɗa̱ngusa̱i maku ma vuka vuza va aza a Shunemu
\par }
{\PP \VS{8}Kanna kete Ilisha u banai a̱ likuci i Shunemu, a̱ ubuta̱ u na vuka vu uciyi vi yoku vi. Ɗa vuka va vu danai ni u ta̱wa̱ u lyaꞋa ilikulya a kpaꞋa ku ni. Ɗa wo okpoi a makyan ma na baci wi a kupasamgbanai lo dem, u tsu shamgba ta̱ u lyaꞋa ilikulyaꞋa.

\VS{9}Ɗa u danai vali vu ni, <<Babu munla̱i vuma vu na u ta̱wa̱ na va vuma vu ciɗa vu Ka̱shile ɗa.

\VS{10}Ci yaꞋanka yi maku ma̱ kunu kenu zuva vu kpaꞋa kutsu, ka̱ta̱ tsu lapulaka yi kuɗa. Tsu zuwaka yi ivaꞋamkpatsu n kirukpa n kakuba n ma̱kuni. Adama a na u ciya̱ ubuta̱ u kucipa̱ ɗa baci u ta̱wa̱i dem.>>


\par }{\PP \VS{11}Kanna kete ana Ilisha u ta̱wa̱i a̱ likuci Shunemu, ɗa u kumbai gaɗi a̱ kunu ku ni a dama a na wu uvuka.

\VS{12}Ɗa u danai Gehazi vuza na u ci yaꞋanka yi ulinga <<Ɗeke vuka va.>> Ana u ɗeke ni, Ɗa u uwai u shamgbai kelime ka̱ ni.

\VS{13}Ilisha u danai ni <<Dana vuka va, <An wo okpoi vu yaꞋanka tsu ta̱ a̱ga̱nda̱, yiɗa̱i va kuciga n yaꞋanka wu? Vu ciga ta̱ n yaꞋanka mogono kadanshi ko n yaꞋanka kovonshi vo osoji kadanshi?> >>

\par }{\PP Ɗa wu ushuki u danai, <<A̱Ꞌa̱, mi ta̱ n uma a̱va̱, a na e kuneke mu ili i na n cigai ra̱ka̱.>>


\par }{\PP \VS{14}Ilisha we ecei Gehazi, <<Yiɗa̱i n kuyaꞋanka yi?>> Gehazi u danai, <<Wi n maku mo kolobo ba, tana vali vi ni vu kutsa ta̱.>>


\par }{\PP \VS{15}Ɗa Ilisha u danai, <<Ɗekei ni u ta̱wa̱ na.>> Ana u ɗeke ni, ɗa u ta̱wa̱i u shamgbai u tsutsu.

\VS{16}Ilisha u danai vuka va, <<Ka̱ya̱ ka̱ kuta̱wa̱ a makyan ma nampa vi ta̱ a̱ kuɓa̱na̱ maku mo kolobo ma̱ nu n a̱ kiye a̱ nu.>>

\par }{\PP Ɗa u danai <<A̱Ꞌa̱, vuzagbayin vu va̱, vuma vu Ka̱shile, ka̱ta̱ vu doro mu ba.>>


\par }{\PP \VS{17}Vuka va tana vu yaꞋin ka̱tsuma̱, a na ka̱ya̱ ko bonoi ɗa u matsai maku mo kolobo derere a makyan ma na u danai ni.


\par }{\PP \VS{18}Ana maku ma mo gbonguroi, ɗa kanna kete u banai u cinai esheku a̱ ni, a̱ ubuta̱ wa aza a ulinga.


\par }{\PP \VS{19}Babu arabali, <<Ɗa u lapai una̱ u danai esheku a̱ ni, kaci ka̱ va̱, kaci ka̱ va̱,>>

\par }{\PP Ɗa esheku a̱ ni a danai kagbashi kete, <<Ɗika yi vu banka a̱na̱ku a̱ ni.>>

\VS{20}Ana u bankai a̱na̱ku a, ɗa u keɓe ni a̱ nkuta̱ ali kanna ke pecei, ɗa u kuwa̱i.

\VS{21}Ɗa u ɗikai maku ma u kumbai zuva a̱ kunu ku vuma vu Ka̱shile va, ɗa u vaꞋankai maku ma a ivaꞋamkpatsu i ni, u gbagurai utsutsu wa ɗa wu uta̱i.


\par }{\PP \VS{22}Ɗa u ɗekei vali vi ni u danai, <<N folono wu ta̱ suꞋuku mu n kagbashi kete m majaki, adama a na n suma a kubana u vuma vu Ka̱shile gogoꞋo ka̱ta̱ m bono.>>


\par }{\PP \VS{23}Vali vi ni ve ecei ni, <<Yiɗa̱i ɗa vi a kubana wu a̱ ni anana? Ka̱ɗiva̱ ko wotoi u savu ka a ba, kpamu anana Ashibi a ɗa feu ba.>>

\par }{\PP Ɗa wu ushuki u danai,<<Babu ko yoku.>>

\VS{24}U foɓusoi majaki ma. Ɗa u danai kagbashi ka,<<Zuwa majaki ma ma dakaka, ka̱ta̱ vu ka̱sa̱kpa̱i u wala sawu ba sai n dana wu.>>

\VS{25}Ɗa u ka̱na̱i uye, u banai a̱ ubuta̱ u vuma vu Ka̱shile va a kusan kugbayin ku Kamelu.

\par }{\PP Ana vuma vu Ka̱shile we enei vuka va a̱ kuta̱wa̱, ɗa u danai Gehazi, <<La̱na̱, vuza va aza a Shunama ɗa lo a̱ kuta̱wa̱.

\VS{26}Suma vu gasa n a̱yi, ka̱ta̱ ve ece yi, <Vu ta̱wa̱ ta̱ gbaga? Vali vu nu vi ta̱ gbaga? Maku ma̱ nu tana?> >>

\par }{\PP Ɗa wu ushuki u danai,<<Babu ko yoku.>>


\par }{\PP \VS{27}Ana u yawai a̱ ubuta̱ u vuma vu Ka̱shile va a kusan ka, ɗa u remei ene a̱ ni. Ɗa Gehazi u ta̱wa̱i u ka̱Ꞌa̱ngu ni, ɗa vuma vu Ka̱shile va u danai,<<Ka̱sukpa̱ yi, adama a na wi ta̱ n una̱mgbi u ka̱tsuma̱ ka̱u. Vuzavaguɗu tana u sokongu mu ta̱, u dana mu ko yiɗa̱i ba.>>


\par }{\PP \VS{28}Ɗa vuka va vu danai, <<Vuzagbayin n folono u ta̱ maku? N dana wu ba, <Ka̱ta̱ vu doro mu ba?> >>


\par }{\PP \VS{29}Ɗa Ilisha u danai Gehazi, <<Foɓuso vu ɗika kalangu ka̱va̱ e kukiye ku nu, ka̱ta̱ vu suma vu bana a kpaꞋa ku vuka ka. Vu gasa baci n vuma ka̱ta̱ vu kya̱sa̱ yi ba. Ɗa baci tana vuza yoku u kya̱sa̱i nu, ka̱ta̱ vu ushuku yi ba. Vu vaꞋanku yi kalangu ka̱va̱ ka a̱ a̱shi a maku a.>>


\par }{\PP \VS{30}Ama a̱na̱ku a maku a, a danai Ilisha, <<Vuzavaguɗu wi baci n wuma, mi a̱ kuka̱sukpa̱ wu ba.>> Ɗa u ɗa̱nga̱i u banai n a̱yi.


\par }{\PP \VS{31}Gehazi u lazai kelime ɗa u vaꞋankai kalangu ka a̱ a̱shi a maku ma, ama ko izumgbi, kpamu ko urotu u wuma. Ɗa Gehazi u bonoi kugasa n Ilisha a na wa dana yi, <<Maku ma ma̱ ɗa̱nga̱ ba.>>


\par }{\PP \VS{32}Ana Ilisha u yawai a kpaꞋa ka, ɗa u cinai a vaꞋankai keven ka ikyamba ka a ivaꞋamkpatsu i ni.

\VS{33}Ɗa u uwai punu u gbagurai utsutsu, a̱yi n maku ma koci, u yaꞋin avasa u Vuzavaguɗu.

\VS{34}Ɗa u vaki a̱ ma̱ka̱nga̱ ma maku ma, u zuwai una̱ u ni a̱ una̱ u maku wa a̱shi a̱ ni kpamu a̱ a̱shi a maku a, n a̱ ekiye a̱ ni a̱ ekiye a maku a. Ana u ba̱rukpa̱i ka̱ci ka̱ ni a ikyamba i maku ya, ɗa ikyamba i maku ya i suɗukpai.

\VS{35}Ilisha u ɗa̱nga̱i u ka̱na̱i nwalu a kubana n u bonoi a̱ kunu. Ɗa u doku u ba̱rukpa̱i ka̱ci ka̱ ni a ikyamba i maku ya. Ɗa maku ma ma dishai kucindere, ɗa u paɗukpai a̱shi a̱ ni.


\par }{\PP \VS{36}Ilisha u ɗekei Gehazi u danai, <<Ɗeke a̱na̱ku a maku a, vuza va aza a Shunama a̱ ta̱wa̱.>> Ɗa u ɗekei vuka va. Ana u uwai ɗa Ilisha u danai ni, <<Ɗika maku ma̱ nu.>>

\VS{37}Ɗa u ta̱wa̱i u kuɗa̱ngi e ene a̱ ni, u kuɗa̱ngi ali iɗika, ɗa u ɗikai maku ma̱ ni wu uta̱i.


\par }{\SH Ilisha u takpai yaza o mogbodo
\par }
{\PP \VS{38}Ilisha u bonoi a Gilga, u cinai kambulu a iɗika ya. Kanna kete a na ka̱kuma̱ ke eneki ki ida̱shi koɓolo n a̱yi, ɗa u danai kagbashi ka̱ ni, <<Daɓamgu mogbodo magbayin akina, vu yaꞋanka eneki ilikulyaꞋa.>>


\par }{\PP \VS{39}Vuza vu te a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a ulinga a u uwai a kakamba kula̱nsa̱ itacishi. Ɗa u taɓai umaci u ni u shatangi motogu ma̱ ni, ana u bonokoi a kpaꞋa. Ɗa u miryai u tsungi o mogbodo mi ilikulya ya, babu vuza na u yeve ko yiɗa̱i.

\VS{40}Ɗa a̱ tsuwa̱nka̱i uma adama a na a lyaꞋa. Ana i punu a kulyaꞋa ilikulyaꞋa ya, ɗa o ɓosoi ka̱da̱wuri a danai, <<Vuma vu Ka̱shile, yaza yi ta̱ punu o mogbodo ma.>> Ɗa a iwain kulyaꞋa ilikulyaꞋa ya.

\VS{41}Ilisha u danai, <<A̱ tuka̱ n kiya.>> Ana a̱ tukai, ɗa u tsungi punu o mogbodo mi ilikulyaꞋa ya ɗa u danai, <<Pecekei uma adama a na a lyaꞋa.>> Ɗa tana wo okpoi nannai babu koyoku.


\par }{\SH Ilisha u lyaꞋatangi uma amangatawun (100)
\par }
{\PP \VS{42}Vuma vu yoku wu uta̱i a Balu-shelisha, u tuka̱i vuma vu Ka̱shile n a̱kutsu o boroji kamanga a na a yaꞋin n ili i kashina i nai gita̱i kugeꞋwe. Koɓolo n aza a̱ ta̱ku a kaburma ka̱ ni. Ɗa Ilisha u danai,<<Nekei uma adama a na a lyaꞋa.>>


\par }{\PP \VS{43}Ama kagbashi ka̱ ni ka danai, <<Vi ta̱ e kene adanshi i ɗa yi ta̱ a kuyawa uma amangatawun?>> Ilisha u danai ni, <<Neke le a lyaꞋa, adama a na Vuzavaguɗu u dana ta̱, <I ta̱ a ku lyaꞋa ali a̱ ka̱sukpa̱ kagimi.> >>

\VS{44}Ɗa kagbashi ka ka nekei le ilikulyaꞋa, ɗa a lyaꞋi ali a̱ ka̱sukpa̱i kagimi, tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka dansai.




\par }\Chap{5}{\SH O potsokpoi NaꞋaman
\par }
{\PP \VerseOne{1}NaꞋaman kovonshi vo osoji o mogono ma Siriya. U ciya̱ ta̱ tsugbayin a̱ ubuta̱ vuzagbayin vi ni kpamu wi ta̱ a kupana u yoꞋo u ni, adama a na n kukiye ku ni kuɗa Vuzavaguɗu u nekei aza a Siriya ulyaꞋi kuvon. A̱yi kosoji ka ka na ka fuɗai kuvon, ama wi ta̱ nu mɓa̱la̱ ma̱ ukutu.


\par }{\PP \VS{2}Ana aza a Siriya a bankai Isaraila kuvon, ɗa a ɗikai maku me mekere ɗe a iɗika ya, ɗa wo okpoi kagbashi ka vuka vu NaꞋaman.

\VS{3}Kanna kete ɗa mekere ma ma danai vuka vu NaꞋaman, <<Ishi baci vali vu nu wi ta̱ a kubana u keneki ka na ki a̱ likuci i Samariya, wi ishi ku potsokpo yi mɓa̱la̱ mu ukutu n ni.>>


\par }{\PP \VS{4}Ɗa NaꞋaman u banai u danai vuzagbayin vi ni,<<Ili i na mekere ma na ma̱ uta̱i a Isaraila va ma danai ni.>>

\VS{5}Ɗa mogono ma Siriya ma danai, <<Bana, mi ta̱ a kuɗana katagarda ka akaka a kubana u mogono mi Isaraila.>>

\par }{\PP Ɗa NaꞋaman u ɗa̱nga̱i u ɗikai azurufa a̱kpa̱n kamangankupa (30,000) n na azanariya a̱kpa̱n a̱ ta̱li (6,000), n ntogu n kuꞋuka kupa.

\VS{6}U bankai mogono mi Isaraila n katagarda ka na ka danai, <<N katagarda ka nampa kaꞋa mi a̱ ku suꞋuku wu kagbashi ka̱ va̱ NaꞋaman. N ciga ta̱ vu potsokpo yi mɓa̱la̱ mu ukutu u ni.>>


\par }{\PP \VS{7}Ana mogono mi Isaraila me kecei katagarda ka, ɗa gogo lo u karasai ntogu n ni adama u na̱mgbi u ka̱tsuma̱ u danai, <<Mpa Ka̱shile kaꞋa, vuza vu na wa kuna ko vuza vu na u kuneke wuma? Adama yiɗa̱i ɗa mogono ma Siriya maku suꞋuku n akaka m potsokpo vuza vu mɓa̱la̱ mu ukutu? La̱na̱ biꞋi tsu na vuma vu nampa wi a kuzama mu vishili.>>

\VS{8}Ana Ilisha vuma vu Ka̱shile u panai a danai mogono mi Isaraila ma karasai n ntogu n ni, ɗa u suꞋuki ni n akaka u danai, <<Adama a yiɗa̱i ɗa vu karasai ntogu n nu? Dana vuma va u ta̱wa̱ wu a̱va̱, wi ta̱ e kuyeve a na keneki ki punu a Isaraila.>>

\VS{9}Ɗa NaꞋaman u banai na̱ odoku a̱ ni n ekeke odoku a̱ ni, u shamgbai u tsutsu kpaꞋa ku Ilisha.

\VS{10}Ilisha u suki vuza vu usuki u danai NaꞋaman <<Bana e Kuyene ku Urudu vu sumba̱ kucindere punu a̱ mini ma, ukpan wi ikyamba i nu yi ta̱ a̱ kupotso yo okpo gbaga.>>


\par }{\PP \VS{11}Ɗa NaꞋaman u lazai n wupa, n u danai, <<Mpa n sheshe ta̱ ko keneki ka ki ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ a̱va̱, ka̱ta̱ u shamgba e kelime ka̱ va̱, u yaꞋan avasa u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni, ka̱ta̱ u ɗa̱ngusa̱ kukiye ku ni a̱ ubuta̱ wu ukutu wa adama a na u potsokpo mu.

\VS{12}Kuyene ku Abana n kuyene ku Faraparu nɗolu n re a Dimaska n nanlo, a laꞋa mini mi Isaraila ra̱ka̱ ba? Ishi baci m sumba̱ ta̱ e kute mi ishi a̱ kupotso.>> Ɗa u kpatalai n wupa u lazai.


\par }{\PP \VS{13}Agbashi a NaꞋaman a̱ ta̱wa̱i wa̱ ni ɗa a danai ni, <<Vuzagbayin, ishi baci keneki ka̱ Ka̱shile ka u dana wu ta̱ vu yaꞋin ili i gbayin i yoku, vi a kuyaꞋan ba? Adama a na u danai nu, <Bana vu sumba̱ koci vi ta̱ a̱ o kupotso?> >>

\VS{14}Ɗa NaꞋaman u gida̱la̱i a kubana o Kuyene ku Urudu ɗa u liɓai kucindere tsu na vuma vu Ka̱shile u danai. Ɗa ukpan wu ikyamba i ni yo okpoi a na ikyamba i maku, ɗa u potsoi.


\par }{\PP \VS{15}Ɗa NaꞋaman n uma a̱ ni o bonoi a̱ ubuta̱ u vuma vu Ka̱shile va. U yawai u shamgbai e kelime ka Ilisha ɗa u danai ni, <<Gogo na n yeve ta̱ babu Ka̱shile ko yoku aduniyan a nampa sai a Isaraila koci. Mi ta̱ ufolu u nu, vuzagbayin, isa kuneꞋe ku kagbashi ka̱ nu.>>


\par }{\PP \VS{16}Ilisha wu ushuki u danai, <<Vuzavaguɗu wi baci n wuma, vuza na mi a kucikpa, mi a kisa ili ba.>> NaꞋaman u gutsakai ni wi isa, ɗa u iwain.


\par }{\PP \VS{17}Ɗa NaꞋaman u danai, <<Vi baci a kisa ba, ka̱sukpa̱ mu kagbashi ka̱ nu n kenuku kayala ka̱ likuci i nu tsu na odoku e re a kufuɗa kuɗika a banka mu a kpaꞋa. Adama a na mi o kudoku ma yaꞋan kuneꞋe wa̱ a̱ma̱li o yoku ba, sai u Vuzavaguɗu koci.

\VS{18}Ama yaꞋan Vuzavaguɗu u cinukpaka kagbashi ka̱ ni unushi u ni adama ili i te i nampa. Ɗa baci n tonoi vuzagbayin va̱ a ku uwa a̱Ꞌisa̱ a Rimon adama a kucikpa, yaꞋan Vuzavaguɗu u cinukpaka kagbashi ka̱ ni ɗa baci feu n kuɗa̱nki ka̱ ka̱ma̱li ka.>>


\par }{\PP \VS{19}Ɗa Ilisha u danai ni, <<Wala m ma̱ta̱na̱.>>

\par }{\PP Ama a na NaꞋaman u lazai daꞋangi.

\VS{20}Ɗa Gehazi ka gbashi ka Ilisha, vuma vu Ka̱shile, u sheshei a̱ ka̱ɗu ka̱ ni u danai, <<La̱na̱, tsu na, vuzagbayin va̱ u ka̱sukpa̱i NaꞋaman vuza va aza a Siriya nanlo u lazai nanai. Wi isa ili wa̱ ni ba, Vuzavaguɗu wi baci n wuma, mi ta̱ o kutono yi mi isa ili yoku wa̱ ni.>>


\par }{\PP \VS{21}Ɗa Gehazi u tonoi NaꞋaman n ilaɗi. Ana NaꞋaman we enei ni a̱ kuta̱wa̱ wa̱ ni n ilaɗi, ɗa u cipa̱i ekeke vu odoku u gasai n a̱yi u danai, <<Yi ɗai i gita̱i?>>


\par }{\PP \VS{22}Gehazi wushuki u danai, <<Gbaga ko ili. Vuzagbayin va̱ ɗa u suki mu wa̱ nu u danai <Gogo na ɗa eneki e re a̱ ka̱tsuma̱ ka eneki a̱ ta̱wa̱i wa̱ va̱ a̱ likuci ya aginda i Ifirayimu. I ta̱ ufolu vu neke le azurufa a̱kpa̱n a tatsu (3,000) n ntogu kuꞋuka kure.> >>


\par }{\PP \VS{23}NaꞋaman wu shuku u danai, <<Mi ta̱ ufolu nu vi isa azurufa a̱kpa̱n a̱ ta̱li.>> (6,000) u gutsakai Gehazi wi isa azurufa a̱kpa̱n a̱ ta̱li a, ɗa u ka̱ta̱la̱ ka̱ ni an njaki n e re, koɓolo n ntogu kuꞋuka kure. U danai agbashi e re a ɗikaka Gehazi a kubana a kpaꞋa.

\VS{24}Ana a yawai a kaginda ɗevu n kpaꞋa ku Ilisha, ɗa Gehazi wi isai ucanuku wa ekiye agbashi a, u ukai a kpaꞋa. Ɗa u danai le a kpatala o kubono.

\VS{25}Gehazi u uwai a kpaꞋa u shamgbai e kelime ka vuzagbayin vi ni. Ɗa Ilisha we ecei ni,

\par }{\PP <<Teɗai vi ishi vu banai, Gehazi?>>

\par }{\PP Ɗa wu ushuki, <<Kagbashi ka̱ nu kabana a̱ ubuta̱ u yoku ba.>>

\VS{26}Ilisha u danai ni, <<Ka̱ɗu ka̱ va̱ ka dana mu ta̱ ana vuma va u cipa̱i ekeke vu odoku a̱ ni u gasai n avu. Ɗa vi isai ikebe, n ntogu, n kashina ka nɗanga n zaitu n kashina ki itacishi, n lala, n ushiga wa anaka, n agbashi a̱ma̱ci n ali?

\VS{27}Adama nannai mɓa̱la̱ mu ukutu n NaꞋaman mi ta̱ o kubono wa̱ nu n uma a̱ nu ali uteku n uteku.>> Gehazi wu uta̱i wu Ilisha n mɓa̱la̱ mu ukutu ɗa wa̱ruma̱i kparasha.




\par }\Chap{6}{\SH Ilisha u zuwai vuyum vu kogovu vu ta̱ɗukpa̱i a mala.
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kanna kete ɗa ka̱kuma̱ ke eneki a danai Ilisha, <<La̱na̱, a̱ ubuta̱ u na ci ida̱shi u yaꞋan ta̱ kenu.

\VS{2}YaꞋan tsu bana e Kuyene ku Urudu a̱ ubuta̱ u na tsa kukapa ogboli a nɗanga. Ka̱ta̱ tsu doku ubuta̱ wu ida̱shi u na u kuyawa tsu.>>

\par }{\PP Ɗa wu ushuki u danai, <<Banai.>>


\par }{\PP \VS{3}Ɗa vuza te punu a̱ ka̱tsuma̱ ke eneki ka, <<U gutsakai Ilisha u bana koɓolon n ele.>>

\par }{\PP Ɗa wu ushuki, <<Mi ta̱ a kubana.>>

\VS{4}Ɗa u banai n ele.

\par }{\PP Ana a yawai e Kuyene ku Urudu, ɗa a̱ gita̱i kukapa nɗanga.

\VS{5}Ana vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ke le wi a kukapa maɗanga, ɗa kogovu ka ke shemgbei ka̱ yikpa̱i a̱ mini. Ɗa vuma va u ɓosoi ka̱da̱wuri u danai, <<Vuzagbayin va̱, kogovu ko okopu kaꞋa.>>


\par }{\PP \VS{6}Ilisha we ecei ni, <<Teɗai ka ka̱ yikpa̱i?>> Ana u yotsongi ni ubuta̱ wa, ɗa Ilisha u koɗoi macaka u variki a̱ ubuta̱ wa, ɗa vuyum vu kogovu ka ka̱ ta̱ɗukpa̱i.

\VS{7}Ilisha u danai <<Ɗika kaꞋa.>> Ɗa u ukai kukiye u ɗikai kaꞋa.


\par }{\SH Ilisha u lyaꞋi osoji a Siriya n kuvon.
\par }
{\PP \VS{8}Kanna ko yoku an mogono ma Siriya mi o kuvon n aza a Isaraila, u la̱nsa̱i odoki a̱ ubuta̱ wa osoji a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ ni u danai, <<Mi ta a kuzuwa a̱tsura̱ a̱ va̱ a̱ ubuta̱ u kaku.>>


\par }{\PP \VS{9}Ɗa Ilisha vuma vu Ka̱shile u suki n katagarda ka akaka a kubana u mogono mi Isaraila u danai, <<Zukai, ka̱ta̱ i tono ubuta̱ u nampa ba, adama a na aza a Siriya i ta̱ a̱ kugida̱la̱ a kubana ɗe.>>

\VS{10}Ɗa mogono mi Isaraila ma̱ suki uma a bana a̱ la̱na̱ ubuta̱ u na vuma vu Ka̱shile va u danai. Ayin tutu Ilisha u tsu ɓarangu ta̱ mogono, u yongo ufoɓushi adama a̱ ubuta̱ u nanlo.


\par }{\PP \VS{11}Ɗa Mogono ma Siriya ma̱ na̱mgba̱i ka̱tsuma̱ ka̱u. U ɓolongi osoji a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ ni we ecei le, <<Yayi u tsu banka n kadanshi ka̱ tsu u mogono mi Isaraila?>>


\par }{\PP \VS{12}Ɗa vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ke le wu ushuki u danai, <<Ko vuza, vuzagbayin mogono, Ilisha keneki ka Isaraila ka a ka tsu dana mogono mi Isaraila kadanshi ka na vu tsu dansa, ko a̱ kunu ku asa ku nu.>>


\par }{\PP \VS{13}Ɗa mogono ma danai, <<Banai i la̱nsa̱ ubuta̱ u na Ilisha wi, adama a na n suku e reme yi.>> Ɗa a panai arabali <<Wi ta̱ a Dotan.>>

\VS{14}Ɗa mogono ma̱ suki osoji a̱ bunda̱i, n odoku, n ekeke odoku a kubana ɗe. A banai n kayin a kanzai likuci ya.


\par }{\PP \VS{15}Makyan ma na kagbashi ka vuma vu Ka̱shile u ɗa̱nga̱i n usana wu uta̱i, ɗa we enei osoji, n odoku n ekeke odoku a kanzai likuci ya. Ɗa kagbashi ka ko orukpoi ka danai, <<Vuzagbayin va̱, yiɗa̱i tsa kuyaꞋan?>>


\par }{\PP \VS{16}Ɗa u danai ni, <<Ka̱ta̱ vu pana wovon ba, adama a na aza a na i koɓolo n a̱tsu, a laꞋa ta̱ aza a na i koɓolon n ele.>>


\par }{\PP \VS{17}Ɗa Ilisha u yaꞋan avasa u Vuzavaguɗu u danai, <<Vuzavaguɗu, mi ta̱ ufolu u nu, ɓa̱yuwa̱ a̱shi a̱ ni adama a na we ene.>> Ɗa Ka̱shile ka̱ ɓa̱yuwa̱i a̱shi a kagbashi a, a na u la̱nuki ɗa we enei nsansa tukpa n odoku n ekeke odoku akina uka̱ra̱Ꞌi n Ilisha.


\par }{\PP \VS{18}Ana aza a Siriya a yawai ɗevu adama a na a yaꞋan kuvon n a̱yi, ɗa Ilisha u yaꞋin avasa u Vuzavaguɗu u danai, <<Mi ta̱ ufolu u nu zuwa uma a nampa a a̱ yimba̱na̱>> Ɗa tana u zuwai a̱shi le a̱ yimba̱na̱i tsu na Ilisha u folonoi.


\par }{\PP \VS{19}Ɗa Ilisha u danai le, <<Uye u ɗaɗa ba, kpamu likuci i ɗaɗa ba. Tonoi mu, mi ta̱ a kubanka ɗa̱ u vuza vu na yi a̱ kula̱nsa̱.>> Ɗa u pura̱i le a kubana a Samariya.


\par }{\PP \VS{20}Gogo lo a na a uwai a̱ likuci i Samariya, ɗa Ilisha u vasai u danai, <<Vuzavaguɗu ɓa̱yuwa̱ a̱shi ele adama a na e ene.>> Ɗa Vuzavaguɗu u ɓa̱yuwa̱i a̱shi ele ɗa enei ka̱ci ka̱ le e mere ma aza a Samariya.


\par }{\PP \VS{21}Ana mogono mi Isaraila me enei le ɗa u danai Ilisha, <<Vuzagbayin va̱, mu una le? Mu una le?>>


\par }{\PP \VS{22}Ilisha wu ushuki, <<Ka̱ta̱ vu una le ba. Vi ta̱ a ku una aza a na vu remei a̱ ubuta̱ u kuvon n kotokobi ka̱ nu? NeꞋe ele ilikulyaꞋa n mini mo kusoꞋo, ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ le o bono u vuzagbayin vi le.>>

\VS{23}Ɗa mogono mi Isaraila mo foɓusoi ka̱ɗiva̱ kagbayin adama e le. Ana a lyaꞋi o soꞋi, ɗa u ka̱sukpa̱i le obonoi u vuzagbayin vi le. A makyan ma nanlo aza a Siriya o doku a banka aza a Isaraila kuvon ba.


\par }{\SH Ben-hadadu u kanzai Samariya n kuvon
\par }
{\PP \VS{24}Ayin a na ilo Ben-hadadu mogono ma Siriya u ɓolongi osoji a̱ ni ɗa a kumbai a̱ kanzai likuci i Samariya n kuvon.

\VS{25}Ɗa a yaꞋin kambulu gbani-gbani adama a na likuci ya i geshe ta̱ ukanji, ali e dengei aci njaki azurufa amanga̱na̱shi, kagimi ka kagisamkpatsu ka̱ a̱wiya̱n o moɗoi tankpamu azurufa a tawun.

\VS{26}Kanna kete an mogono mi Isaraila wi a nwalu a mashilya ma̱ likuci, ɗa vuka vu yoku vu bankai ni n ma̱shi u danai, <<Ɓa̱nka̱ mu, vuzagbayin va̱ mogono.>>


\par }{\PP \VS{27}Ɗa mogono mu ushuki ma danai ni, <<Vuzavaguɗu u ɓa̱nka̱ wu baci ba, mpa yiɗa̱i mi a kufuɗa kuyaꞋan? Teɗei mi a̱ kuciya̱ ilikulya ko ma̱kya̱n ma na n kuneke wu?>>

\VS{28}Mogono me ecei ni, <<Yiɗa̱i yi a̱ kuɓa̱la̱ wu?>>

\par }{\PP Ɗa wu ushuki, <<Vuka vu nampa ɗa u danai mu, <Tsu takuma maku ma̱ va̱ anna, kayin ka asa baci ka̱ta̱ tsu kotso ma̱ ni.>

\VS{29}Ɗa tsu suꞋwain maku ma̱va̱ tsu takumai. Ana kayin ka asai ɗa n danai ni <Tsu una ma̱ ni tsu takuma.> Ɗa u sokongi ma̱ ni.>>


\par }{\PP \VS{30}Ana mogono ma panai nannai ɗa u karai ntogu n ni. A na wi a nwalu a mashilya ma̱ likuci, ɗa uma ene ni na akashi a̱ una̱mgbi u ka̱tsuma.

\VS{31}Mogono ma danai, <<YaꞋan Ka̱shile ka takacika mu ali u laꞋa nannai, ɗa baci n kpa̱ɗa̱i kutakpa kaci ka Ilisha anana, maku ma Shafatu.>>


\par }{\PP \VS{32}Ilisha lo a ida̱shi a kpaꞋa ku ni koɓolo nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ mi Isaraila, Ana mogono ma̱ suki vuza vu usuki u reme Ilisha. Ama babu kalingata ka ka yawa, ɗa Ilisha u danai nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma, <<Yi ene ta̱? Tsu na vuza vu ma̱ga̱la̱ka̱ vu nampa u suki vuza u ta̱wa̱ u takpa kaci ka̱ va̱. Ɗa baci vuza vu usuki u yawai, ka̱ta̱ i ɓa̱ya̱ngi punu n tsupulai. Makyan kenu, ci ta̱ a kupana izumgbi i vuzagbayin ni o kutono yi ka̱ca̱pa̱.>>


\par }{\PP \VS{33}Babu Ilisha u kotso kadanshi, ɗa mogono ma yawai ma danai, <<Vuzavaguɗu ɗa u tukai tsu n atakaci a nampa. Adama yiɗa̱i ɗa n kuvana Vuzavaguɗu kpamu?>>




\par }\Chap{7}{\PP \VerseOne{1}Ilisha u danai, <<Panai kadanshi ka Vuzavaguɗu, makpaꞋa a makyan ma nampa i ta̱ a̱ ku denge kiya ku singai kagisamkpatsu kazurufa kete, n agisamkpatsu e re a icuꞋu i bale kazurufa kete a u tsutsu u Samariya.>>

\VS{2}Vuzagbayin vu osoji vuza na wi koɓolo m mogono u danai vuma vu Ka̱shile, <<La̱na̱, ko ɗa baci Vuzavaguɗu n ka̱ci ka̱ ni u ɓa̱yuwa̱i utsutsu u gaɗi, ili i nampa yi a kuyaꞋan nanai?>>

\par }{\PP Ilisha u dana ni, <<Vi ta̱ e kene n a̱shi a̱ nu, vi tana a kulyaꞋa ko i te ba.>>


\par }{\SH Nkutu m banai a̱ ka̱tsura̱ ka irala i le.
\par }
{\PP \VS{3}A yaꞋan ta̱ uma a̱na̱shi, aza a mɓa̱la̱ mu ukutu, aza a na ida̱shi u tsutsu u likuci i Samariya. Ɗa a dansai, <<Adama a̱ yiɗa̱i tsa ku shamgba punu na ali tsu kuwa̱?

\VS{4}Tsu dana baci, <Ci ta̱ a kuꞋuwa punu a̱ likuci,> Kambulu ki ta̱ a ku una tsu ɗe. Ɗa baci kpamu tsu da̱sa̱ngi punu na ci ta̱ a̱ kukuwa̱. Adama nannai tsu bana tsu neke ka̱ci ka̱ tsu a̱ ka̱tsura̱ ka aza a Siriya. Ɗa baci a̱ ka̱sukpa̱i tsu n wuma, derere. Ɗa baci tana a unai tsu, ukpa̱ u ɗaɗa ci ishi a kuvana.>>


\par }{\PP \VS{5}Ɗa a̱ ɗa̱nga̱i ci na ɗe kanna ka̱ yikpa̱, a banai a̱ ka̱tsura̱ ka aza a Siriya. Ana a yawai a̱ ka̱ga̱Ꞌin ka̱ ka̱tsura̱ ka, a cina punu uma ba,

\VS{6}adama a na Vuzavaguɗu u zuwa ta̱ aza a Siriya a panai izumgbi adanshi odoku a ɗa n ekeke odoku n ka̱kuma̱ ko osoji kaꞋa ki lo a̱ kuta̱wa̱. Ɗa a dananai, <<La̱na̱, mogono mi Isaraila ma banuku ta̱ ngono n Hitiya n ngono n Masar adama a na a lyaꞋa tsu n kuvon.>>

\VS{7}Ɗa a sumai ci na ɗe kanna ka̱ yikpa̱, ɗa a̱ ka̱sukpa̱i a̱pa̱m e le n odoku le n njaki n le, a̱ ka̱sukpa̱i ka̱tsura̱ ka, a sumai adama a na a laꞋaka n wuma.


\par }{\PP \VS{8}Ana nkutu n a̱na̱shi ma n yawai a̱ ka̱ga̱Ꞌin ka̱ ka̱tsura̱ ka, ɗa a uwai a̱ ka̱pa̱m ke te a lyaꞋi o soꞋi, ɗa a̱ pura̱i azurufa na azanariya, n akashi, a banai o sokongi. Ɗa o bonoi a uwai a̱ ka̱pa̱m koyoku kpamu, ɗa a̱ pura̱i ucanuku punu, ɗa kpamu o sokongi.


\par }{\PP \VS{9}Ɗa a dananai, <<Ci yaꞋan mejege ba. Anana kanna ka arabali a singai a ɗa, ɗa baci tsu paɗai bini a kubana usana, atakaci i ta̱ a kufuɗa kuta̱wa̱ tsu, yaꞋan tsu bana tsu dana a kpaꞋa ku mogono.>>


\par }{\PP \VS{10}Ana a yawai ɗevu n utsutsu u likuci ɗa a̱ ɗengusa̱i a̱la̱ka̱tsu a danai aza a kindi, <<Tsu bana ta̱ a̱ ka̱tsura̱ ka aza a Siriya ko vuma tsu cina ɗe ba, babu kpamu izumgbi i vuma. Odoku aɗa n njaki koci ushiyishi a̱pa̱m e le, i ta̱ lo tsu na a̱ ka̱sukpa̱i le.>>

\VS{11}Ɗa aza a kindi a salai arabali a, a danai kpaꞋa ku mogono.


\par }{\PP \VS{12}Ɗa mogono ma̱ ɗa̱nga̱i n kayin, u danai a gbashi a̱ ni,<<YaꞋan n dana ɗa̱ ili i na aza a Siriya a yaꞋankai tsu. E yeve ta̱ ci ta̱ n kambulu, ɗaɗa i zuwai ɗa a sumai e sheɗeki a kakamba, i ta̱ kusheshe, <Yi ta̱ a̱ kuta̱ a̱ ka̱sukpa̱ likuci ya, ka̱ta̱ tsu reme le n wuma, ci isa likuci ya.> >>


\par }{\PP \VS{13}Vuza vu te punu a̱ ka̱tsuma̱ ko nkoshi gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma ulinga u n mogono wu ushuki, <<YaꞋan uma o yoku a ɗika odoku a tawun aza a na a buwai, a bana o goɗumo ili i na tsu panai. Ɗa baci a unai le, wo ko okpo ili i yoku ba n a̱ tsu na ci ida̱shi a̱ likuci, adama a na a̱ tsu va feu ukpa̱ u ɗa ci a kuvana.>>

\VS{14}Ɗa a zagbai ekeke odoku e re n odoku e le, ɗa mogono ma̱ suki uma a u danai le, <<Banai i goɗumo ili i na i gita̱i n osoji a Siriya.>>

\VS{15}Ɗa o tonoi le ali a kubana o Kuyene ku Urudu, a cinai akashi n ucanuku u kuvon le uvarukushi a uye ra̱ka̱, u na aza a Siriya a varukushi a makyan ma na i o moloko a suma. Ɗa alingata a o bonoi a danai mogono.

\VS{16}Ɗa uma a̱ likuci i Samariya uta̱i ni ilaɗi a kubana a̱ ka̱tsura̱ ka aza a Siriya a̱ pura̱i ucanuku u gbani. Ɗa e dengei kagisamkpatsu ka kiya kete kazurufa, agisamkpatsu e re a icuꞋu i bali kazurufa feu, tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka danai.


\par }{\PP \VS{17}Vuzagbayin vu osoji vu na mogono ma zuwai wu inda u tsutsu u likuci wa, ɗa ka̱bunda̱i ka uma ka dasa ni ali u kuwa̱i, tsu na Ilisha vuma vu Ka̱shile u danai mogono a na u banai kene yi.

\VS{18}Tsu na kpamu vuma vu Ka̱shile u danai mogono <<MakpaꞋa a makyan ma nampa, i ta̱ e kudenge agisamkpatsu e re a icuꞋu i bali kazurufa, n kagisamkpatsu ka kiya kazurufa feu a̱ u tsutsu u likuci i Samariya.>>


\par }{\PP \VS{19}Vuzagbayin vu osoji va wu ushuki vuma vu Ka̱shile a makyan ma nanlo, u danai, <<Ko ɗa baci Vuzavaguɗu u ɓa̱yuwa̱i u tsutsu u gaɗi, ili i nampa ya yi ta̱ a kuyaꞋan nannai?>> Ilisha tana u danai ni, <<Vi ta̱ e kene n a̱shi a̱ nu, ama vi tana a kulyaꞋa ili ba.>>

\VS{20}Ta tana ili ya i yaꞋin n a̱yi nannai. Uma a ɗa a dasai ni a̱ utsutsu u likuci ali u kuwa̱i.




\par }\Chap{8}{\SH O bonokoi vuka vuza va aza a Shunemu ubuta̱ u ni
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ilisha u dana ta̱ vuka vuna u bonokoi maku ma̱ ni n wuma, <<Ɗa̱nga̱ vu suma n muku n nu a kubana a̱ ubuta̱ u yoku, adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ka̱ n kambulu a iɗika ya ali a̱ya̱ e cindere.>>

\VS{2}Ɗa vuka va vu ɗa̱nga̱i u yaꞋin tsu na vuma vu Ka̱shile va u danai. Ɗa u lazai n aza a kpaꞋa a̱ ni a̱ da̱sa̱ngi a iɗika ya aza a Filisitiya a̱ya̱ e cindere.


\par }{\PP \VS{3}Ana a̱ya̱ e cindere a lazai, ɗa vuka va vu uta̱i a iɗika i Filisitiya u bonoi. U banai u mogono adama a na o bonoko yi n kpaꞋa ku ni n kashina ka̱ ni.

\VS{4}Mogono a kadanshi n Gehazi, kagbashi ka vuma vu Ka̱shile, u danai, <<Dana mu arabali ili i gbagbain i na Ilisha u yaꞋin.>>

\VS{5}Ana wi a kudana mogono tsu na Ilisha u ɗengusa̱i ka̱kpisa̱, ɗa vuka vu na Ilisha u bonokoi maku ma̱ ni n wuma u uwai n ma̱shi u mogono, ufolu o bonoko yi n kpaꞋa ku ni n kashina ka̱ ni.

\par }{\PP Ɗa Gehazi u danai, <<Vuka vu ɗaɗa na vuzagbayin va̱ mogono, maku ma na Ilisha u bonokoi n wuma u ni a̱yi ɗa na.>>

\VS{6}Ana mogono me ecei vuka va, ɗa tonokoi ni ukuna wa.

\par }{\PP Ɗa mogono ma zuwai vuza vi te a̱ ka̱tsuma̱ ka nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n kefeku, u danai, <<Bonokoi ni n ili i na yi i ni, n kodokpotsu ki ili i na a kyaꞋi punu a kashina ka ali a kanna ka na u ka̱sukpa̱i iɗika ya a̱ kuta̱wa̱ gogo na.>>


\par }{\SH Haziyelu wu unai Ben-hadadu
\par }
{\PP \VS{7}Ilisha u banai Dimaska, a makyan ma na Ben-hadadu mogono ma Siriya wi a̱ mɓa̱la̱. Ci na ɗe a dana mogono, <<Vuma vu Ka̱shile u ta̱wa̱ ta̱ a̱ likuci i nampa.>>

\VS{8}Ɗa mogono ma danai Haziyelu, <<Ɗika kuneꞋe vu bana u vuma vu Ka̱shile. Vu dana yi we ece ke wu Vuzavaguɗu, <Mi ta̱ a̱ kuta̱na̱ a̱ mɓa̱la̱ n va̱?> >>


\par }{\PP \VS{9}Haziyelu u banai wi Ilisha n kuneꞋe ku canuku icuꞋu kakau u Dimaska, u na arakuma amangere a ɗikai. Ana u yawai ɗa u shamgbai e kelime ki Ilisha ɗa u danai, <<Maku ma̱ nu Ben-hadadu mogono ma Siriya ma a u suku mu me ece wu, <Ko wi ta̱ a̱ kuta̱na̱ a̱ mɓa̱la̱ n ni?> >>


\par }{\PP \VS{10}Ilisha wu ushuki, <<Bana vu dana yi, <Mayun wi ta̱ a̱ kuta̱na̱,> Ama Vuzavaguɗu u yotsongu mu ta̱ wi a kulaꞋa ba wi ta̱ a̱ kukuwa̱.>>

\VS{11}Ilisha u ka̱na̱i kinda Haziyelu, ali Haziyelu u panai wono. Ɗa vuma vu Ka̱shile va u ɓosoi n ma̱shi.


\par }{\PP \VS{12}Haziyelu we ecei,<<Yiɗa̱i i zuwai vuzagbayin va̱ ma̱shi?>> Ilisha wu ushuki u danai,

\par }{\PP <<Adama a na n yeve ta̱ kawuya ka na vi a kuyaꞋanka aza a Isaraila. Vi ta̱ o ku songu likuci yi nshilya n le, ka̱ta̱ vu una muku mo olobo ele n kotokobi, vi ta̱ kpamu a kuɓasangu aci a̱ muku n le a iɗika, ka̱ta̱ kpamu vu ka̱rukpa̱sa̱ a̱ ma̱ci le aza a̱tsuma̱.>>


\par }{\PP \VS{13}Ɗa Haziyelu u danai, <<Niniɗai kagbashi ka̱ nu ka kufuɗa kuyaꞋan ili i gbayin i nampa, mpa mesheꞋe,>> Ɗa Ilisha u dana ni,

\par }{\PP <<Vuzavaguɗu u yotsongu mu ta̱ vi ta̱ o ko okpo mogono ma Siriya.>>


\par }{\PP \VS{14}Ana Haziyelu u bonoi ɗa Ben-hadadu we ecei ni, u danai, <<Yiɗa̱i Ilisha u danai ni nu?>> Haziyelu u danai, <<U dana mu ta̱ mayun vi ta̱ a̱ kuta̱na̱.>>

\VS{15}Ama a na kayin kasai ɗa Haziyelu u ɗikai ogbodo u yeki a̱ mini ɗa u palai a̱shi o mogono, ali u kuwa̱i. Ɗa Haziyelu wo okpoi mogono ma Siriya a̱ una̱ u Ben-hadadu,


\par }{\SH Jehoram mogono ma Yahuda
\par }
{\PP \VS{16}A̱ ka̱ya̱ ka tawun ko tsugono tsu Joram maku ma Ahabu mogono mi Isaraila, ɗa Jehoram maku ma Johoshafatu mogono ma Yahuda u gita̱i tsugono.

\VS{17}Jehoram n a̱ya̱ kamangankupa n e re ana wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kunla̱i.

\VS{18}Jehoram u tonoi uye u mogono mi Isaraila tsu na kpaꞋa ku Ahabu ku yaꞋin, adama a na u zuwa ta̱ mekere ma Ahabu. U yaꞋin kagbanigbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu.

\VS{19}Ama Vuzavaguɗu u ciga ku una iɗika i Yahuda ba, adama a na u yaꞋan ta̱ uzuwakpani n Dawuda, u danai, ntsukaya n ni mi ta̱ a kulyaꞋa kelime n kulyaꞋa tsugono.


\par }{\PP \VS{20}A ayin a na Jehoram wi a kulyaꞋa tsugono a iɗika i Yahuda, ɗa aza a Edom a yaꞋankai ni ugbamiwasuvu ɗa a zuwai mogono me le.

\VS{21}Ɗa Jehoram wu uta̱i n ekeke odoku a̱ ni u banai a̱ likuci i Jayiru. Ɗa aza a Edom a̱ kanza ni n akumbi ekeke odoku a̱ ni, ama ɗa Jehoram u lapai le n kayin, ɗa osoji a̱ ni a sumai o kubono a i uwa i le.

\VS{22}Ta aza a Edom i a kuyaꞋanka aza a Yahuda ugbamiwasuvu nannai ali n anana. A makyan me te maꞋa likuci i Libina feu i yaꞋankai aza a Yahuda ugbamiwasuvu.


\par }{\PP \VS{23}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Jehoram n ili i na u yaꞋin ra̱ka̱ yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono n Yahuda.

\VS{24}Ɗa Jehoram u bankai ukpisa̱ ɗa a̱ ciɗa̱ngini koɓolon ni ikaya i ni a̱ likuci i Dawuda. Ɗa Ahaziya maku ma̱ ni wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.


\par }{\SH Ahaziya mogono ma Yahuda
\par }
{\PP \VS{25}A̱ ka̱ya̱ ka kupa n ka ire ko tsugono tsu Joram maku ma Ahabu mogono mi Isaraila, Ahaziya maku Jehoram mogono ma Yahuda u gita̱i tsugono.

\VS{26}Ahaziya wi ta̱ na̱ a̱ya̱ kamanga n e re a na wo okpoi mogono. U lyaꞋi tsugono a Urushelima ka̱ya̱ ke te. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa Ataliya, a̱yi vashi vu Omiri mogono mi Isaraila maꞋa.

\VS{27}Ana wo okpoi Ahaziya u zuwai mekere ma Ahabu, ɗa u tonoi uye u gbani-gbani u kpaꞋa ku Ahabu.U yaꞋin kagbanigbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{28}Ahaziya u gbaɓai kaci n Jehoram maku ma Ahabu a banai kuyaꞋan kuvon n Haziyelu mogono ma Siriya. A Ramotu-giliyadu, ɗa aza a Siriya a yaꞋankai Joram usa̱n.

\VS{29}Ɗa mogono Joram u bonoi a̱ likuci i Jezirelu, adama a na a̱ la̱na̱ yi untsu a̱ ni a na aza a Siriya a yaꞋankai ni a Ramotu, a na u banai kuyaꞋan kuvon n mogono Haziyelu.

\par }{\PP Ɗa mogono Ahaziya maku ma Jehoram mogono ma Yahuda u banai adama a na u kya̱sa̱ yi, a na a uka ni usa̱n.




\par }\Chap{9}{\SH A zagbai Jehu wo okpoi mogono mi Isaraila
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ilisha keneki u ɗekei vuma vu te a̱ ka̱tsuma ke eneki u danai ni, <<Foɓuso, vu shiya motogu ma̱ nu n kaɗambura, vu ɗika kedele ka maniꞋin ma zaitu a̱ kukiye ku nu, vu bana a Ramotu-giliyadu.

\VS{2}Ɗa baci vu yawai ɗe, ka̱ta̱ vu la̱nsa̱ Jehu maku ma Jehoshafatu vashi vu Nimshi. Vu zuwa yi u ɗa̱nga̱ a uɓon wa̱ a̱ja̱Ꞌa̱ ni ka̱ta̱ vu uka yi a̱ kunu ka asuvu.

\VS{3}Ka̱ta̱ vu ɗika kedele ka maniꞋin ma zaitu ma vu tsunki a kaci, ka̱ta̱ vu dana, <Ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗanna, m zagba wu ta̱ mogono mi Isaraila.> Ka̱ta̱ vu ɓa̱yuwa̱ utsutsu vu suma, ka̱ta̱ vu geshe ba.>>


\par }{\PP \VS{4}Ɗa kolobo ka, a̱yi na wi keneki ka, u yaꞋain tsu na a danai ni, u banai a Ramotu-giliyadu.


\par }{\PP \VS{5}Ana u yawai ɗe, ɗa u cinai ovonshi o osoji a̱ ida̱shi a̱ ubuta̱ ute. Ɗa u danai, <<Mi ta̱ n akaka a̱ nu Kovonshi.>> Ɗa Jehu we ecei,

\par }{\PP <<Akaka a yayi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ tsu?>> Ɗa wu ushuki udanai,

\par }{\PP <<Akaka a̱ nu, Kovonshi.>>


\par }{\PP \VS{6}Ɗa Jehu u ɗa̱nga̱i, a uwai a kpaꞋa. Ɗa keneki ka ka̱ tsunki Jehu maniꞋin a kaci,<<Ili i na Vuzavaguɗu, Ka̱shile ki Israila ka danai, m zagba wu ta̱ mogono mi Isaraila uma a Vuzavaguɗu.

\VS{7}Avu ɗa va kuna kpaꞋa ku Ahabu vuzagbayin nu, adama a na n takacika Jezebelu adama a mpasa n eneki n kagimi ka agbashi a na wu unai.

\VS{8}KpaꞋa ku Ahabu ki ta̱ a kuyaꞋan wuni ra̱ka̱, mi ta̱ a ku una maku mo kolobo dem, vuza gbani ko kagbashi.

\VS{9}Mi ta̱ a kuzuwa kpaꞋa ku Ahabu ko okpo an kpaꞋa ku Jerobuwam maku ma Nebatu, n kpaꞋa ku Basha maku ma Ahija.

\VS{10}Jezebelu tamkpamu nsheꞋe n ɗa n kutakuma inyama i ni a kapashi ka Jezirelu, babu tana vuza na u kuciɗa̱ngu yi.>> Ɗa keneki ka ka̱ ɓa̱yuwa̱i utsutsu wu uta̱i u sumai.

\VS{11}Ana Jehu wu uta̱i a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ aza a̱ ni osoji, ɗa ecei ni a danai, <<Nini ɗai gbaga ɗa ko? Yiɗa̱i i tuka̱i kajarishi ka nampa wa̱ a̱nu?>>

\par }{\PP Jehu wu ushuki le u danai, <<I yeve ta̱ vicuꞋu vu vuma va n ili i na u tsu dansa.>>


\par }{\PP \VS{12}Ɗa a danai, <<Mayun ɗa ba, dana tsu ili i na u danai nu.>>

\par }{\PP Ɗa Jehu u danai le, <<Vuma va u dana mu ta̱, <Vuzavaguɗu u danai, n zagba wu ta̱ vu okpo mogono mi Isaraila.> >>


\par }{\PP \VS{13}Gogo lo, ɗa o foɗoi aminya a gbagbain ele, o poloi a iɗika adama a na Jehu u dasa zuva. Ɗa a̱ lika̱i kavana n orukpoi, <<Jehu ɗa mogono.>>


\par }{\SH Jehu wu unai Joram n Ahaziya
\par }
{\PP \VS{14}Jehu maku ma Jehoshafatu vashi vu Nimshi, u yaꞋin nsata tsu na a ku una Joram mogono. Makyan ma nanlo tana Joram ɗe n osoji a Ramotu-giliyadu ele a kinda iɗika yi Isaraila a kpadai Haziyelu mogono ma Siriya

\VS{15}Ama makyan ma nanlo wana ɗai Joram mogono u bono u Jezirelu, a̱ la̱na̱ usa̱n una aza a Siriya a uka ni a̱ ubuta̱ u kuvon. Ɗa Jehu u danai osoji, <<Ɗa baci i cigai mu mo okpo mogono, ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ vuza wu uta̱ a̱ likuci u bana u Jezirelu u dana arabali a ili i na ci yaꞋin ba.>>

\VS{16}Ɗa Jehu u foɓusoi keke vu odoku o kuvon a̱ ni u kumbai a kubana u Jezirelu, a̱ ubuta̱ u na Joram wi a ivaꞋin. Ahaziya mogono ma Yahuda feu cina u bana kula̱na̱ vuza vu usa̱n Joram.


\par }{\PP \VS{17}Ana vuza kindi ku mashilya ma Jezirelu, we enei Jehu n uma a̱ ni a̱ kuta̱wa̱, ɗa u salakai Joram, <<Me ene ta̱ uma a̱ kuta̱wa̱ n e keke odoku.>>

\par }{\PP Joram mogono u danai, <<Suku kakumbi ko odoku u bana we ece le, <I ta̱wa̱ ta̱ m ma̱ta̱na̱?> >>


\par }{\PP \VS{18}Kakumbi ko kodoku ka u banai u gasai n Jehu u danai, <<Mogono ma ciga ta̱ me yeve, <M ma̱ta̱na̱ maꞋa vu ta̱wa̱i?> >>

\par }{\PP Jehu wu ushuki. <<Yiɗa̱i i burai nu m ma̱ta̱na̱? Tono mu ka̱ca̱pa̱.>>

\par }{\PP Ɗa vuza kindi va u danai mogono, <<Kalingata ka na i suki u gasa ne le va, u bono ba.>>


\par }{\PP \VS{19}Ɗa mogono ma̱ suki kakumbi ko odoku ka i re u banai u danai le. <<Mogono ma ciga ta̱ me yeve <M ma̱ta̱na̱ maꞋa i ta̱wa̱i?> >>

\par }{\PP Jehu wu ushuki, <<Yiɗa̱i i burai nu m ma̱ta̱na̱? Tono mu ka̱ca̱pa̱.>>


\par }{\PP \VS{20}Ɗa vuza kindi va u doku u danai, <<Vuza vu i re vu na vu suki va u cina le ta̱ ama wi o kubono feu ba. Nwalu ma mi ta̱ an nwalu n Jehu maku Nimshi, adama a na wi ta̱ nwalu tsu kajarishi.>>


\par }{\PP \VS{21}Joram mogono me nekei kadanshi, u danai, <<Foɓusokoi mu keke vo odoku va̱,>> Ɗa Joram mogono mi Isaraila n Ahaziya mogono ma Yahuda a̱ ɗa̱nga̱i, e keke odoku le a kubana kugasa n Jehu. Ɗa a cina ni a ka̱pula̱ka̱ ka Nabot vuza va aza a Jezirelu.


\par }{\PP \VS{22}Ana Joram wu enei Jehu, ɗa u we ecei ni, <<Vu ta̱wa̱ ta̱ m ma̱ta̱na̱? Jehu wu ushuki u danai,>>

\par }{\PP <<Nini ɗai wo ko okpo ma̱ta̱na̱? A na a̱na̱ku a̱nu Jezebelu u tuka̱i tsu nu nkunu n kagbanigbani a̱ ubuta̱ dem?>>


\par }{\PP \VS{23}Joram u kpatalai n kodoku ka̱ ni u sumai, e kuɗeke Ahaziya, <<Na lo kagbanigbani kaꞋa Ahaziya!>>


\par }{\PP \VS{24}Ɗa Jehu u ronoi utan u tawai Joram e mere ma̱ kucina̱ n kaya ɗa ka uwai ali a̱ ka̱ɗu. Ɗa u yikpa̱i e keke vu odoku vi ni.

\VS{25}Jehu u danai Bidikaru kagbashi ka̱ ni, <<Ɗika yi vu taɗuku yi ka̱pula̱ka̱ ka Nabot vuza aza a Jezirelu. Ko vu ciɓa ta̱ n kanna ka na mpa n avu ci an nwalu koɓolon Ahabu esheku a̱ ni, ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kene ku wuya adama a̱ ni?

\VS{26}<Mayun na̱yi mene ta̱ mpasa n Nabot n mpasa n maku ma̱ ni, Vuzavaguɗu u danai, N kucina ta̱ mi ta̱ a kutsupaka yi a vu yaꞋin a ka̱pula̱ka̱ ka nampa.> Adama nanai ɗika yi vu taɗuku yi punu a ka̱pula̱ka̱ ka Nabot ka tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka danai.>>

\VS{27}Ana Ahaziya mogono ma Yahuda we enei ili i na i gita̱i, ɗa u sumai u tonoi uye a kubana Betu-hagan. Ɗa Jehu u guvai ni, n u danai, <<Una ni feu.>>Ɗa a uka ni usa̱n punu e keke vo odoku vi ni a̱yi a kukumba kaginda ka Guru, kana ki ɗevu n Ibileyam. Ɗa u sumai a kubana a Magido u kuwa̱i ɗe.

\VS{28}Agbashi a̱ ni a ɗika ni e keke vu odoku o kuvon a kubana a Urushelima, a̱ ciɗa̱ngini a kasaun ka̱ ni koɓolo n ikaya i ni a̱ likuci i Dawuda.

\VS{29}A̱ ka̱ya̱ ka kupa n kete ka tsugono tsu Joram maku ma Ahabu, Ahaziya wo okpoi mogono ma Yahuda.


\par }{\SH Ukpa̱ u Jezebelu
\par }
{\PP \VS{30}Ana Jehu u ta̱wa̱i a Jezirelu, ɗa Jezebelu u panai kaꞋa, ɗa u lapulai a̱shi a̱ ni n isukumushi, ɗa lapulai ka̱nji ka̱ ni, ɗa u la̱nuki n katusu ka̱ kunu.

\VS{31}Ana Jehu u uwai utsutsu u kefeku, ɗa Jezebelu we ecei ni <<Vu ta̱wa̱ ta̱ m ma̱ta̱na̱ ko vuza vu ma̱ga̱la̱ka̱? Vi ta̱ tsu Zimiri vuza na wu unai vuzagbayin vi ni?>>


\par }{\PP \VS{32}Ana Jehu u ɗa̱ngusa̱i a̱shi a̱ ni ɗa we enei ni ɗa u danai, <<Yayi wi a̱ kucina̱ kuva̱?>> Ko vuza yoku wi ta̱ lo? Ɗa ndari n ni n re ko n tatsu indanai ni.

\VS{33}Jehu u danai le, <<Taɗuku ni a iɗika.>> Ɗa tana a taku ni n katusu ka̱ kunu ka. Mpasa n ni n tsuwa̱in a̱ ubuta̱ dem a kasaka n ikyamba yo odoku. Ɗa Jehu u zuwai odoku a dasai ni.


\par }{\PP \VS{34}Ɗa Jehu u uwai a kefeku ko mogono u lyai u soꞋi. Ana u yaꞋin nannai ɗa u danai, <<Banai i ciɗa̱ngu vuka vu una̱ u wuya va, adama a na mekere mo mogono maꞋa.>>

\VS{35}Ana a banai kuciɗa̱ngu vuka va, moko ma kaci maꞋa a cinai n ene ne ekiye koci.

\VS{36}Ɗa o bonoi a danai Jehu, ɗa u danai, <<Kadanshi ka Vuzavaguɗu ka shana ta̱ ka na ka̱ uta̱i una̱ u Iliya vuza va aza a Tishibi, <A uɓon u Jezirelu u ɗa nsheꞋe n kutakuma inyama i Jezebelu.

\VS{37}Ikyamba i Jezebelu yi ta̱ o ko okpo tsuta̱ a na a̱wiya̱n nnama punu a kakamba ka Jezirelu, tsuna babu vuza na u kufuɗa kudana, Jezebelu ɗa na va.> >>




\par }\Chap{10}{\SH Jehu wu unai aza a kpaꞋa ku Ahabu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Muku n Ahabu aza a na ida̱shi a Samariya uma amangatatsu n kupa. Ɗa Jehu u ɗanai atagarda akaka u suki n aɗa a kubana a Samariya, n aza o tsugono tsu Jezirelu, n nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱, n aza a na i a kinda muku n Ahabu. U danai,

\VS{2}<<Ɗa baci yi isai atagarda akaka a nampa, muku n mogono mi ta̱ ekiye a̱ ɗa̱, yi ta̱ kpamu n ekeke odoku o kuvon, n likuci yi nshilya n ucanuku u kuvon,

\VS{3}Ka̱ta̱ i zagba vuza na u yotsoi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ muku n mogono ma, i zuwa yi u da̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono ke esheku a̱ ni. Ka̱ta̱ yi uta̱ i yaꞋan vishili adama a kpaꞋa ku vuzagbayin ɗa̱ Ahabu.>>


\par }{\PP \VS{4}Ama ɗa wovon u ka̱na̱i le, ɗa a danai, <<La̱na̱, ngono n re n fuɗa baci n shilika̱i n Jehu ba. Yiɗa̱i a̱tsu tsa kufuɗa kuyaꞋan?>>


\par }{\PP \VS{5}Ɗa vuza vu kelime vu ku kpaꞋa ku mogono, n vuza kelime vu likuci va, n nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n aza a na i a kinda muku n mogono, a̱ suki akaka a kubana u Jehu, a danai. <<A̱tsu agbashi a̱ nu aɗa, ci ta̱ a kuyaꞋan ili i na baci vu danai tsu ci yaꞋan. Ci a kuzagba vuza yoku mogono ba, yaꞋan ili i na ve enei i laꞋi n kugaꞋan.>>


\par }{\PP \VS{6}Ɗa Jehu u doku u ɗanakai le katagarda ka akaka ka ire, u danai, <<Yi baci a̱ kucina̱ ku va̱, kpamu yi o kutono mu, tuka̱i mu n aci a̱ maku n kpaꞋa ku mogono vuzagbayin ɗa̱ a Jezirelu makpa a makyan ma nampa.>>

\par }{\PP Muku n mogono amangatatsu n kupa, i ta̱ a̱ ubuta̱ wa aza e kelime ka̱ likuci ya, aza a na i a̱ kuɓa̱na̱ le.

\VS{7}Ana katagarda ka yawai ekiye le, ɗa e remei muku amangatatsu n kupa a, a kiɗai ɗa a zuwai aci a a mabana. A̱ suꞋuki mogono n aɗa a Jezirelu.

\VS{8}Ana vuza vu usuki u kayawai, ɗa u danai Jehu,<<A̱ tuka̱ ta̱ n aci a̱ muku n mogono ma.>>

\par }{\PP Ɗa Jehu u danai, <<Ɓolongi le oɓolo e re, ka̱ta̱ i zuwa aɗa utsutsu u likuci, i ka̱sukpa̱ le lo ali kayin ka asa.>>


\par }{\PP \VS{9}N usana a na Jehu wu uta̱i a kubana a̱ ubuta̱ u na uma i o ɓolongi a kinda aci, ɗa u danai le, <<A̱ɗa̱ kabura ɗa̱ ba mpaɗa vuza na n yaꞋin nsata n na a unai mogono vuzagbayin va̱, ama gogo na yayi wu unai ele na ra̱ka̱?

\VS{10}Vu yeve, kadanshi ka na Vuzavaguɗu u yaꞋin adama kpaꞋa ku Ahabu ki ta̱ a kushana. Vuzavaguɗu u shatangu ta̱ ili i na yi uta̱i una̱ u kagbashi ka̱ ni Iliya.>>

\VS{11}Ɗa Jehu wu unai kagimi ka uma ka kpaꞋa ku Ahabu ra̱ka̱, n kumaci ku ni, aza a na i a ida̱shi a Jezirelu, aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ n a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni n anan ganu dem. Ta u ka̱sukpa̱i Ahabu nannai ko vuma vite.


\par }{\PP \VS{12}Jehu u lazai a kubana a Samariya. A̱yi a Betu-ekedu vu nguɓi,

\VS{13}Ɗa u gasai n kumaci ku Ahaziya mogono ma Yahuda. Ɗa we cei le, <<A̱ɗa̱ anan yayi?>>

\par }{\PP Ɗa ushuki, <<A̱tsu aza a kpaꞋa ku Ahaziya aɗa. Ci ta̱ a kubana ikya̱shi i muku n Ahabu mogono n muku n Jezebelu Egbere.>>


\par }{\PP \VS{14}Jehu u danai uma a̱ ni, <<Remei le n wuma,>> Ɗa e remei le ra̱ka̱ n wuma uma amangere n e re ɗa a kiɗai le a kayinva ka Betu-ekedu. Babu vuza na u laꞋi.

\VS{15}Ana Jehu u ka̱sukpa̱ ubuta̱ wa, ɗa u gasai n Jehonadabu maku ma Rekabu, a̱yi uye a kubana kene yi. Ana a̱ kya̱sa̱na̱i, ɗa Jehu u danai ni, <<Vu ɗika mu ta̱ a̱ ka̱ɗu ka̱ nu tsu na mpa n ɗikai nu?>>

\par }{\PP Jehonadabu wu ushuki u danai,<<E, n ɗika wu ta̱.>>

\par }{\PP Jehu u danai, <<Ta baci nannai, neke mu kukiye ku nu.>> Ɗa u nekei Jehu kukiye ku ni. Ɗa Jehu u ronoi ni kukiye u kumbakai ni ekeke vu odoku vi ni.


\par }{\PP \VS{16}Ɗa Jehu u danai, <<Ta̱wa̱ koɓolo nu mpa, ve ene tsu na n zuwai ka̱ɗu ka̱va̱ u Vuzavaguɗu.>> Ɗa Jehonadabu u tonoi ni ekeke vu odoku vi ni.

\VS{17}Ana Jehu u yawai a Samariya, ɗa wu unai aza a na a buwai a kpaꞋa ku Ahabu, tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka̱ uta̱i una̱ u Iliya.


\par }{\SH Jehu wu unai ganu vu Balu
\par }
{\PP \VS{18}Ɗa Jehu u ɓolongi uma a Samariya u danai le, <<Ahabu u ga̱nda̱ka̱ ta̱ Balu kenu, ama Jehu wi ta̱ a̱ ku ga̱nda̱ka̱ yi ka̱u.

\VS{19}Ɗekushekei mu eneki a Balu, n aza a ulinga a̱ni koɓolo n anan ganu a̱ ni. Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ ko vuma vu te u kpa̱ɗa̱ kuta̱wa̱ ba, mi ta̱ n alyuka a gbayin a na mi a kuyaꞋanka Balu. Vuza na baci u ta̱wa̱i ba mi ta̱ a kuna yi.>> Ama Jehu ugboji u ɗa wi a kuyaꞋanka le adama a na wu una aza a na o kutono Balu.


\par }{\PP \VS{20}Ɗa Jehu u danai, <<Zuwai kanna ka na a kucikpa Balu.>> Ɗa a zuwai kanna.

\VS{21}Jehu u suki akaka a̱ ubuta̱ ra̱ka̱ a iɗika yi Isaraila u banuki uma a na o kutono Balu a̱ ta̱wa̱, ɗa ra̱ka̱ vi le a̱ ta̱wa̱i, babu vuza na u kpa̱ɗa̱i kuta̱wa̱, ali ɗa a shatangi kpaꞋa ku Balu tukpa.

\VS{22}Jehu u danai vuza vu ulinga wa akashi a ciɗa, <<Neke uma a na i o kutono Balu a uka.>> Ɗa vuma va tana u nekei le a ukai.


\par }{\PP \VS{23}Ɗa Jehu u banai a̱ ubuta̱ wa̱ a̱Ꞌisa̱ a Balu a koɓolon Jehonadabu maku ma Rekabu. Jehu u danai aza a na i o kutono Balu, <<La̱na̱i mayin, adama a na ka̱ta̱ a̱ ciya̱ vuza na wi o kutono Vuzavaguɗu punu a̱ ka̱tsuma̱ ko otoni a Balu ba, sai otoni a Balu koci.>>

\VS{24}Ɗa a uwai punu a̱Ꞌisa̱ a ra̱ka̱ adama a na a yaꞋan alyuka n kuneꞋe ku kusongu a kubana u Balu. Cina tana Jehu u zuwa uma amanga̱na̱shi pulai, u danai le vuza na baci u ka̱sukpa̱i vuza te u lazai, wi ta̱ a kutsupa m wuma uni.


\par }{\PP \VS{25}Gogo lo ana u kotsoi kuneꞋe ku kusongu, ɗa u danai aza a kindi n aza e kelime osoji, <<Uwai punu yi una le ra̱ka̱, ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ ko vuza te u laꞋa ba.>> Ɗa a unai le ra̱ka̱ n kotokobi, ɗa aza a kindi a n osoji o ronoi i kyamba i le na a taɗuki pulai. Ɗa uma a Jehu a uwai punu asuvu a a̱Ꞌisa̱ a Balu.

\VS{26}Ɗa a uta̱ka̱i katali ka̱ a̱Ꞌisa̱ ka Balu pulai o osongi kaꞋa.

\VS{27}Ɗa o ɓosoi katali ka ubuta̱ u ciɗa u Balu ɗa kpamu o ɓosoi a̱Ꞌisa̱ a Balu, ɗa uma o bonukoi ubuta̱ wa ubuta̱ kukofongu ali n anna.


\par }{\PP \VS{28}Ta Jehu u zuwai a̱ ka̱sukpa̱i kucikpa Balu nanai a Isaraila.

\VS{29}Ama Jehu u ka̱sukpa̱ kuyaꞋan unushi u na Jerobuwam maku ma Nebatu ma yaꞋin ba, a na u zuwai aza a Isaraila kuyaꞋan unushi tsu na a cikpai ndendem ma azanariya e Betelu, n Dan.


\par }{\PP \VS{30}Ɗa Vuzavaguɗu u danai Jehu, adama a na vu yaꞋin ta̱ ili i na yi mejege a̱ a̱shi a̱va̱, ɗa kpamu vi yaꞋankai kpaꞋa ku Ahabu ili i na yi a̱ ka̱ɗu ka̱va̱, an mi a kuciga kuyaꞋan, adama a nannai ntsukaya n nu mi ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono ci Isaraila ali tsukaya tsu na̱shi.

\VS{31}Ama Jehu u tono wila̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka Isaraila n ka̱ɗu ka̱ ni ra̱ka̱ ba. U ka̱sukpa̱ kuyaꞋan unushi u na Jerobuwam u zuwai Isaraila a yaꞋin ba.


\par }{\PP \VS{32}Ayin a nanlo, ɗa Vuzavaguɗu u gita̱i kujebe a̱bunda̱i ki Isaraila. Haziyelu mogono ma Siriya ma lyaꞋi ubuta̱ wa̱ a̱bunda̱i wi Isaraila n kuvon.

\VS{33}Ili i na i ɗikai a kasana ka Kuyene ku Urudu, iɗika i Giliyadu n Gatu, n aza a Ruben, n aza a Manasa, i na i ɗikai a̱ likuci i Arowa n ka̱ɗa̱ka̱i ka kuyene ku Aruno ɗaɗa Giliyadu n Bashan.


\par }{\PP \VS{34}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Jehu n ili i na uyaꞋin, yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono mi Isaraila.

\VS{35}Ana Jehu u bankai ukpisa̱, ɗa a̱ ciɗa̱ngini a Samariya. Ɗa Jehowahazu maku ma̱ ni mo okpoi mogono una̱ u ni

\VS{36}Jehu u lyai tsugono ci Isaraila a Samariya a̱ya̱ kamanga n kunla̱i.




\par }\Chap{11}{\SH egbere Ataliya u lyaꞋi tsugono a Yahuda
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ana Ataliya, a̱na̱ku a Ahaziya mogono ma Yahuda, we enei maku ma̱ ni ukpa̱, ɗa u gita̱i kuna muku n kpaꞋa ku mogono.

\VS{2}Ama Jehosheba mekere ma Joram mogono, u ɗikai Jowashi maku ma Ahaziya u sumai n a̱yi, a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ muku n mogono ma vuza na ishi a kuna. U sokongi ni koɓolo n vuza na wi o kuwoꞋo yi a̱ kunu ka asuvu. Ta u lakai e kiye a Ataliya nannai u kpa̱ɗa̱i kuciya̱ kuna yi

\VS{3}Jowashi u yongoi usokongi a̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu ali a̱ya̱ a̱ta̱li, a makyan ma na Ataliya wi o tsugono ci iɗika ya.


\par }{\PP \VS{4}A̱ ka̱ya̱ ka̱ cindere ka̱ tsugono tsu Ataliya, Jehoyida ganu u zuwai e ɗekei osoji aza a kindi ku mogono, n aza a kindi ku kpaꞋa ku mogono a̱ ta̱wa̱ wa̱ ni a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu. Ɗa u zuwai le a yaꞋin uzuwakpani n akucina punu a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu i ta̱ o kutono yi. Ɗa u yotsonki le Jowashi maku ma Ahaziya mogono.

\VS{5}Jehoyida u danai le, <<Na ɗa ili i na i kuyaꞋan. Kanna ka na baci yi a kubana ulinga na Ashibi ka̱ta̱ i pece ugboku u tatsu, ute a kinda kefeku ko mogono,

\VS{6}ugboku u re a kinda utsutsu u Sur, ugboku u tatsu tamkpan a shamgba ka̱ca̱pa̱ ko osoji a na i a kinda kpaꞋa ku mogono.

\VS{7}Ugboku u re u na wi a kuvuka a kanna ka Ashibi, i ta̱ a kushamgba inda mogono n a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu.

\VS{8}I kuka̱ra̱Ꞌa̱ mogono, vuma dem u ɓa̱na̱ ucanuku u kuvon ekiye a̱ ni, yi una vuza na baci u cigai kuꞋuwa an we pece ɗa̱. I tono mogono a̱ ubuta̱ u na wa kubana dem.>>


\par }{\PP \VS{9}Ovonshi osoji a yaꞋin tsu na Jehoyida ganu u danai. Kovonshi vo osoji dem u ta̱wa̱ n uma a̱ ni aza a na a kuvuka a kanna ka Ashibi, n aza a na a̱ kugita̱ ulinga kanna ka Ashibi. Ra̱ka̱ vi le a̱ ta̱wa̱i u Jehoyida ganu.

\VS{10}Ɗa u nekei kovonshi dem masara nu nra̱ga̱ n na mi ishi n Dawuda mogono, a na u zuwai a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu.

\VS{11}Aza kindi a̱ ka̱ra̱Ꞌi mogono, yaba dem n ucanuku u kuvon u ni e kukiye. E gerei ka̱ci ka̱ le a̱ ka̱ra̱Ꞌi mogono ili i na i ɗikai a uɓon u gaɗi a kubana a uɓon u ɗakai a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a̱ ka̱ra̱Ꞌi katalikalyuka.


\par }{\PP \VS{12}Ɗa Jehoyida wu uta̱ka̱i n Jowashi, maku mo mogono, ɗa u ukai ni oroliko a kaci ka̱ ni. Ɗa u nekei Jowashi katagarda ka̱ wila̱ ko tsugono. Ɗa kpamu tsunki ni maniꞋin me kerengu wo okpoi mogono. Ɗa uma a ɓasai ekiye le a danai, <<Wuma u nu u geshe mogono.>>


\par }{\PP \VS{13}Ana egbere Ataliya u panai kacaꞋa ko osoji a na i a kindi n kacaꞋa ka uma, ɗa wu uta̱i u banai a̱ ubuta̱ u uma wa a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu.

\VS{14}Ana u yawai, ɗa we enei mogono masavu kashani a̱ ubuta̱ u tsugbayin u ni ɗevu n kashamkpatsu, tsu na ka̱ɗiva̱ ka kuzagba mogono ki. Ovonshi osoji n aza kulika̱ igbala kashani ɗevu n mogono ma, n uma a iɗika ya a̱ ma̱za̱nga̱ n lika̱i igbala ka̱u. Ɗa Ataliya u karai aminya a̱ ni ɗa u ɓosoi ka̱da̱wuri u danai, <<Ugbamiwasuvu, ugbamiwasuvu.>>


\par }{\PP \VS{15}Ɗa Jehoyida ganu u danai ovonshi osoji, <<Uta̱ka̱ ni pulai e mere mo osoji, ka̱ta̱ yi una yi n kotokobi n vuza na u banai ku isa yi dem.>> Adama a na Ganu va u dana ta̱,<<Ka̱ta̱ a unai punu a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu ba.>>

\VS{16}A ɗikai ni ɗa o tonoi n a̱yi a̱ utsutsu u na odoku a tsu uwaka a kpaꞋa ku mogono, ta ɗe a una ni.


\par }{\PP \VS{17}Ɗa Jehoyida u yaꞋin uzuwakpani n Vuzavaguɗu n mogono koɓolo n uma, a danai, i ta̱ o ku okpo uma a Vuzavaguɗu. Ɗa kpamu u yaꞋin uzuwakpani n mogono n uma.

\VS{18}Ɗa uma a iɗika ya ra̱ka̱ a banai a̱ ubuta̱ wa̱ a̱Ꞌisa̱ a Balu, o ɓosoi a ɗa. Ɗa o ɓosoi katalikalyuka n a̱ma̱li a̱ ni miri-miri. Ɗa a unai Matan ganu vu Balu e kelime ka katalikalyuka ka.

\par }{\PP Ɗa Jehoyida ganu u zuwai aza a kindi a inda a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu.

\VS{19}Ɗa u ɗikai ovonshi osoji n aza a kindi ku mogono n kpaꞋa ku mogono, n uma a iɗika ya ra̱ka̱, o soki mogono Jowashi ili i na i ɗikai a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu a kubana a kpaꞋa ku mogono. A ukai n mogono utsutsu wa aza kindi a kubana a kpaꞋa ku ni. Ɗa mogono ma kumbai kakuba ko tsugono u da̱sa̱ngi.

\VS{20}Ɗa uma a iɗika ya a yaꞋin ma̱za̱nga̱. Likuci ya feu kpamu i ciya̱i ma̱ta̱na̱, a na a unai Ataliya n kotokobi a kpaꞋa ku mogono.

\VS{21}Jowashi n a̱ya̱ e cindere a na wo okpoi mogono ma Yahuda.




\par }\Chap{12}{\SH Jowashi u lapulai A̱Ꞌisa̱ a Gbayin.
\par }
{\PP \VerseOne{1}A̱ ka̱ya̱ ke cindere ko tsugono tsu Jehu, Jowashi u gita̱i tsugono ci iɗika i Yahuda. Ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ amangere. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa̱ Zibiya, a̱ likuci i Biyasheba.

\VS{2}Jowashi u yaꞋan ta̱ ili i na yi mejege a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu, adama a na Jehoyida ganu u piꞋisaka yi ta̱ tsu na u kuyaꞋan.

\VS{3}Ama n nannai dem, u ɓoso iꞋuwa ya̱ a̱ma̱li a ba, uma tana a lyai kelime n kubana ɗe na yaꞋin kuneꞋe ku kusongu n ili ma̱gula̱ni a̱ ubuta̱ wa.


\par }{\PP \VS{4}Jowashi u danai anan ganu, <<Isai ikebe i na a̱ tukai tsu kuneꞋe ku ciɗa a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, n ikebe i na yi isai a̱ ubuta̱ u mekecu n ikebe i na yi isai wa aza a na a yaꞋin uzuwakpani, n ikebe i na uma a̱ tukai n kuneꞋe ku ucigi wa̱ a̱ɗu e le.

\VS{5}Ka̱ta̱ ganu dem u ɗika punu a̱ ka̱tsuma̱ ki ikebe i na a isai ekiye a uma, u tsupa i na baci a lapulai a kpaꞋa ku Vuzavaguɗu.>>


\par }{\PP \VS{6}Ama ali a kubana a̱ya̱ kamanga na tatsu o tsugono tsu Jowashi, anan ganu a fuɗa a lapula kpaꞋa ku Vuzavaguɗu ka ba.

\VS{7}Ɗa Jowashi mogono u ɗekei Jehoyida ganu n anan ganu a na a buwai, u danai le, <<Adama a̱ yiɗa̱i ɗa i kpa̱ɗa̱i kulapula a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu? Gogo na ka̱ta̱ i doku yi isa ikebe adama ka̱ci ka̱ ɗa̱ ba. I neke ikebe ya adama kulapula a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu.>>

\VS{8}Ɗa anan ganu ushuki o kudoku ki isa ikebe ekiye a uma ba, ɗa kpamu ushuki i ta̱ a̱ ku ka̱sukpa̱ uma o yoku feu a yaꞋan ulinga u kulapula a̱Ꞌisa̱.


\par }{\PP \VS{9}Ɗa Jehoyida ganu u ɗikai akpati ɗa ta̱sa̱i ka̱kuya̱mkpa̱tsu ka, u zuwai a ɗa e kukiye ku usingai ku katalikalyuka a̱ utsutsu wa̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu. Anan ganu a na i a kinda utsutsu wa, a zuwai ikebe i na uma a̱ tuka̱i ra̱ka̱ punu a akpati va.

\VS{10}Ayin a na baci enei ikebe ya i yimkpa ta̱ punu akpati va, ka̱ta̱ kaɗani ko mogono n ganu vu gbayin a̱ ta̱wa̱ e kece ikebe ya i na a̱ tuka̱i a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu ka̱ta̱ a zuwa i ɗa ujika.

\VS{11}Ka̱ta̱ e neke ikebe ya wa aza a na a zuwai a̱ la̱na̱ ulinga wa, aza a na a tsu tsupa uma a na i ulinga wa̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, n aza ulinga u kumaꞋa n esheꞋwi a nɗanga,

\VS{12}AmaꞋin, n aza kusheꞋwe atali. I ta̱ ulinga n ikebe ya adama a na tsula nɗanga n atali a na e sheꞋwei adama a̱Ꞌisa̱ a Vuzavagɗu, ka̱ta̱ kpamu a tsupa ulinga u na u buwai a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{13}Ikebe i na a̱ tuka̱i a̱Ꞌisa̱ a, a una i ɗa a̱ ubuta̱ u kuyaꞋanka asasu azurufa ba, ko tana ikima̱tsu yi nkuni ba, na nsasu, n ishiyaun ba, ko ucanuku u yoku wa azanariya n azurufa adama a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu ba.

\VS{14}E neke ta̱ ikebe ya adama a na a tsupa aza ulinga a kulapula a̱Ꞌisa̱ a.

\VS{15}A zuwa aza a kula̱na̱ ulinga wa a̱ tuka̱ n mekecu mi ikebe i na a unai adama ku lapula a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu ba, adama a na a yaꞋan ta̱ ili yi usuɓi.

\VS{16}Ikebe i na e nekei adama e kuneꞋe ku kutakpa unushi n kuneꞋe ku kucinukpa unushi a̱ tuka̱ n i ɗa a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu ba. I nanlo i anan ganu i ɗa.


\par }{\PP \VS{17}Makyan ma nanlo, Haziyelu mogono ma Siriya u banai u yaꞋin kuvon n likuci Gatu, u lyai le. Ɗa u kpatalai a kubana kuyaꞋan kuvon n Urushelima,

\VS{18}Jowashi mogono ma Yahuda u pura̱i ucanuku u ciɗa u na ikaya i ni Jehoshafatu, Joram n Ahaziya, ngono n cau n Yahuda, e nekei Vuzavaguɗu, ɗa u ɓolongi n ili i na a̱yi u nekei Vuzavaguɗu, ɗa u suꞋuki Haziyelu u ɗa ra̱ka̱, koɓolo n azanariya a na i uzuwi a̱ kunu ku kuzuwa a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu n kpaꞋa ku mogono. Ɗa mogono Haziyelu u ka̱sukpa̱i Urushelima.


\par }{\PP \VS{19}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Jowashi, n ili i na u yaꞋin yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ka ngono n Yahuda.

\VS{20}Ɗa aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ o yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka aza ulinga a̱ ni a yaꞋin nsata, ɗa unai Jowashi a Betu-milo a uye u na u banai a Sila.

\VS{21}Aza a na a una ni ele ɗa, Jozabadu maku ma Shimeyatu n Jehozabadu maku ma Shomeru. A̱ ciɗa̱ngu ni koɓolo n ikaya ni a̱ likuci i Dawuda. Ɗa Amaziya maku ma̱ ni wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.




\par }\Chap{13}{\SH Jehowahazu mogono mi Isaraila.
\par }
{\PP \VerseOne{1}A̱ ka̱ya̱ ka kamanga n ka tatsu ko tsugono tsu Jowashi maku ma Ahaziya mogono ma Yahuda, Jehowahazu maku ma Jehu u gita̱i tsugono ci Isaraila a Samariya, ɗa u lyaꞋi tsugono a̱ya̱ kupa na e cindere.

\VS{2}Ɗa u yaꞋin ili i gbani-gbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu. U tonoi tsu na Jerobuwam maku ma Nebatu u yaꞋin, u lyai kelime n kuyaꞋan unushi u na Jerobuwam u zuwai aza a Isaraila a yaꞋin.

\VS{3}Ɗa Vuzavaguɗu uyaꞋin wupa n aza a Isaraila ka̱u, ɗa u ka̱sukpa̱i Haziyelu mogono ma Siriya n maku ma̱ ni Ben-hadadu u ka̱na̱i kulyaꞋa le n kuvon.


\par }{\PP \VS{4}Ɗa Jehowahazu uyaꞋin avasa u Vuzavaguɗu u ɓa̱nka̱ le, ɗa u panai avasa a̱ ni, adama a na we ene ta̱ tsu na mogono ma Siriya mi o koꞋuso aza a Isaraila.

\VS{5}Ɗa Vuzavuguɗu u tuka̱i n vuza na u ki isa aza a Isaraila ekiye aza a Siriya. Ɗa aza a Isaraila a̱ ciya̱i ida̱shi i ma̱ta̱na̱ tsu na ishi cau.

\VS{6}Ama ɗa aza a Isaraila a lyai kelime n kuyaꞋan unushi, o ku tono uye u Jerobuwam. A̱ ka̱sukpa̱i kashamkpatsu ka ka̱ma̱li ka Ashera a Samariya kashani.


\par }{\PP \VS{7}Babu ili i na a̱ ka̱sukpa̱ka̱i osoji a Jehowahazu, akumbi odoku amangere n kupa koci, n ekeke odoku kupa, n osoji a iɗika a̱kpa̱n kupa (10,000) adama a na mogono ma Siriya ma una ta̱ kagimi ɗa u bonokoi le tsu kubuta̱ ku na wunla̱i wi a̱ kupura̱.


\par }{\PP \VS{8}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Jehowahazu, n ili i na u yaꞋin, n utsura u tsugono ci ni, yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono mi Isaraila.

\VS{9}Ana Jehowahazu u bankai ukpisa̱, ɗa a̱ ciɗa̱ngu ni a Samariya. Ɗa maku ma̱ ni Jowashi wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.


\par }{\SH Jowashi mogono mi Isaraila
\par }
{\PP \VS{10}A̱ ka̱ya̱ ka kamangankupa na e cindere ko tsugono tsu Jowashi mogono ma Yahuda, Jowashi maku ma Jehowahazu wo okpoi mogono mi Isaraila a Samariya. Ɗa ulyaꞋi tsugono a̱ya̱ kupa n a̱ta̱li.

\VS{11}Ɗa uyaꞋin kagbanigbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu. U iwain ku ka̱sukpa̱ unushi u na Jerobuwam maku ma Nebatu u zuwai aza a Isaraila kuyaꞋan. Ɗa u tonoi uye u le.


\par }{\PP \VS{12}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Jowashi, n ili i na u yaꞋin, n utsura u tsugono u ni n tsu na u lyaꞋi Ahaziya mogono ma Yahuda n kuvon, yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono mi Isaraila.

\VS{13}Ana Jowashi u bankai ukpisa̱, ɗa a̱ ciɗa̱ngu ni a Samariya koɓolo n ngono mi Isaraila. Ɗa Jerobuwam wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.


\par }{\SH Ukpa̱ u keneki Ilisha
\par }
{\PP \VS{14}Ana Ilisha u vaki mɓa̱la̱ n na u kukuwa̱ ka̱, Jowashi mogono mi Isaraila u banai kene yi, ɗa u shika̱i u danai. <<Esheku a̱va̱, esheku a̱va̱, keke vo odoku n akumbi odoku a Isaraila.>>


\par }{\PP \VS{15}Ilisha u danai ni, <<Ɗika utan n ayaꞋa.>> Ɗa u yaꞋin tsu na u danai ni.

\VS{16}Ɗa Ilisha u danai mogon mi Isaraila, <<Rono utan u nu,>> Ɗa Ilisha u zuwai kukiye ku ni e kukiye ku mogono ka.


\par }{\PP \VS{17}U danai ni, <<Ɓa̱yuwa̱ katusu ka na ki a kinda kasana.>> Ɗa u ɓa̱yuwa̱i katusu ka. Ɗa Ilisha u danai ni, <<Tawa,>> ɗa u tawai. Ɗa Ilisha u danai, <<Kaya ka Vuzavaguɗu ka ulyaꞋi, kaya ka na ka kuciya̱ ulyaꞋi a Siriya, adama a na vi ta̱ a kulyaꞋa Siriya koɓolo n Afeku n kuvon ra̱ka̱-ra̱ka̱.>>

\VS{18}Ilisha u doku danai ni, <<Ɗika aya ka̱ta̱ vu tawa iɗika.>>Ɗa mogono ma ɗikai kaya u tawai iɗika ali kutatsu ɗa u ka̱sukpa̱i.

\VS{19}Ɗa vuma vu Ka̱shile u yaꞋin wupa n a̱yi u danai. <<Vi ishi a ku tawa iɗika ya kutawun ko kuta̱li, vi ta̱ a kulya Siriya ali vu loko le ra̱ka̱. Ama gogo na kutatsu kuɗa vi a kulyaꞋa le koci.>>

\VS{20}Ilisha u kuwa̱i ɗa̱ a̱ cigai ni. Koɓolo ka aza Mowabu a̱ tsu tuka̱ ta̱ iɗika yi Isaraila kuvon ka̱ya̱ dem.

\VS{21}Ana aza a Isaraila ilo a̱ kuciɗa̱ngu vuma vu yoku, gogolo ɗa enei uma a̱ bunda̱i a̱ kuta̱wa̱ le, ɗa a yaꞋin gogoꞋo a taɗuki keven ka ikyamba ka a kasaun ki Ilisha ɗa a sumai. Ana keven ki ikyamba ka ka saꞋwai etele a Ilisha, ɗa vuma va u bonoi n wuma ɗa u ɗa̱nga̱i kashani.


\par }{\PP \VS{22}Haziyelu mogono ma Siriya u takacikai aza a Isaraila a makyan ma tsugono tsu Jehowahazu.

\VS{23}Ama adama a ucigi u Vuzavaguɗu a kubana a uma a Isaraila. Ɗa u panai asuvayali ele adama a uzuwakpani u na u yaꞋin n Ibrahim, n Ishaku, koɓolon Yakubu. Ali anana u ka̱sukpa̱ una le ba ko u loko le a̱ a̱shi a̱ ni ba.


\par }{\PP \VS{24}Ana Haziyelu mogono ma Siriya ma̱ kuwa̱i, ɗa maku ma̱ ni Ben-hadadu wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

\VS{25}Ɗa Jehowashi mogono mi Isaraila u lyai kelime ka Ben-hadadu maku ma Haziyelu ali kutatsu. Ɗa wi isai likuci ya aza Isaraila i na Ben-hadadu wi isai ekiye Jehowahazu esheku a Jehowashi.




\par }\Chap{14}{\SH Amaziya mogono ma Yahuda
\par }
{\PP \VerseOne{1}Amaziya maku ma Jowashi u gita̱i tsugono tsu Yahuda a̱ ka̱ya̱ ka̱ ire ko tsugono tsu Jowashi maku ma Jehowahazu mogono mi Isaraila.

\VS{2}Amaziya na̱ a̱ya̱ kamanga n a tawun ɗa wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kamanga n kuci. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ɗa Jehowadin, vuza na wu uta̱i a Urushelima.

\VS{3}Amaziya u yaꞋan ta̱ ili i na yi mejege a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu, n nannai dem u yaꞋan tsa akaya a̱ ni Dawuda ba. Ɗa u tonoi tsa̱ esheku a̱ ni Jowashi.

\VS{4}Amaziya u takpa a̱Ꞌisa̱ a̱ma̱li ele ba, ɗa uma a̱ ka̱na̱i kubana na a yaꞋin kuneꞋe ka alyuka o kusongu ɗe a̱ uba̱ta̱ wa.


\par }{\PP \VS{5}Ana Amaziya u yevei wo okpo ta̱ mogono, ɗa u zuwai a unai agbashi a na a unai esheku a̱ ni.

\VS{6}Ama wu una muku ma aza a na a unai esheku a̱ ni ba, u tonoi tsu na a ɗanai a katagarda ka Musa a na Vuzavaguɗu u danai, <<Isheku yi a̱ kukuwa̱ adama unushi u muku n le ba, ko muku n kuwa̱ adama unushi wi isheku i le ba. Yaba dem wi ta̱ a̱ kukuwa̱ adama unushi u ni.>>


\par }{\PP \VS{7}A̱yi ɗa wu unai aza a Edom a̱kpa̱n kupa (10,000) a̱ ka̱ɗa̱ka̱i ka mkpaɗi. Ɗa wi isai likuci i Sela n kuvon, ɗa u sabaꞋa ni kula wo okpoi Jokiteyelu. N kula ku ɗaɗa e tsu ɗekushe ubuta̱ wa ali anana.


\par }{\PP \VS{8}Ɗa Amaziya usuki n alingata a kubana u Jehowashi maku ma Jehowahazu, matsukaya ma Jehu mogono mi Isaraila u danai, <<Ta̱wa̱, tsu gasa a̱shi n a̱shi.>>


\par }{\PP \VS{9}Ama ɗa Jehowashi mogono mi Isaraila wu ushuki Amaziya mogono ma Yahuda, u danai, <<Maɗanga ma kawana a Lebano u suki n akaka a kubana a maɗanga ma gbayin ma Sida a Lebano, u danai, <Neke kolobo ka̱va̱ mekere ma̱ nu u zuwa.> Ɗa manama ma kakamba mo yoku a kupasamgbanai ɗa u dasai kawana ka n ene.

\VS{10}Mayun ɗa vu lyaꞋa ta̱ aza a Edom, ɗa vu gita̱i ugbamukaci. Ama vu yaꞋan ma̱za̱nga̱ adama u lyaꞋi u na vu ciya̱i, vu da̱sa̱ngu a kpaꞋa. Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi a kuciga ku ronoko ka̱ci ka̱ nu atakaci, n uma a iɗika i Yahuda kpamu?>>


\par }{\PP \VS{11}Ama ɗa Amaziya u kpa̱ɗa̱i kupana. Ɗa Jehowashi mogono mi Isaraila u banai vishili n Amaziya, mogono ma Yahuda. A Betu-shemeshi a iɗika i Yahuda.

\VS{12}Osoji a Isaraila a lyaꞋi Yahuda n kuvon, ɗa yaba dem u sumai o kubono a kpaꞋa ku ni.

\VS{13}Jehowashi mogono mi Isaraila u remei mogono Amaziya ma Yahuda, maku ma Jowashi matsukaya ma Ahaziya, ɗe e Betu-shemeshi. Ɗa Jehowashi u banai u ɓosoi mashilya ma Urushelima ili i na i ɗikai a utsutsu u Ifirayimu a kubana utsutsu u mogon ma na ugaɗi u ni u yawai udashi amangatawa̱nta̱li (600).

\VS{14}Ɗa u pura̱i azanariya n azurufa, n ucanuku u na wi a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu koɓolon n i na yi a̱ kunu ku kuzuwa a kpaꞋa ku mogono. N uma a na e nekei tsu kaguta, ɗa yeve u bonoi a Samariya.


\par }{\PP \VS{15}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Jehowashi n ili i na u yaꞋin, n utsura u tsugono tsu ni n tsu na kpamu u lyaꞋi Amaziya mogono ma Yahuda n kuvon, yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono mi Isaraila.

\VS{16}Ana Jehowashi u bankai ukpisa̱, ɗa a̱ ciɗa̱ngu ni a Samariya koɓolon nu ngono mi Isaraila. Ɗa maku ma̱ ni Jerobuwam wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.


\par }{\PP \VS{17}Amaziya maku ma Jowashi mogono ma Yahuda u yongoi n wuma ali a̱ya̱ gendu a na Jehowashi maku ma Jehowahazu mogono mi Isaraila u kuwa̱i.

\VS{18}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Amaziya yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono n Yahuda.

\VS{19}Ɗa a yaꞋin nsata adama a na a una Amaziya a Urushelima, ɗa u sumai a kubana a Lakishi. Ɗa a̱ suki uma a kubana a Lakishi, a una ni ɗe.

\VS{20}O bonokoi keven ki ikyamba ka̱ ni a Urushelima o kodoku, ɗa a̱ ciɗa̱ngu ni koɓolo n ikaya i ni a̱ likuci i Dawuda.


\par }{\PP \VS{21}Ɗa uma a Yahuda ra̱ka̱ a ɗikai maku ma̱ ni Azariya vuza va̱ a̱ya̱ gendu n kete, a zuwai ni wo okpoi mogono a̱ una̱ we esheku a̱ ni Amaziya.

\VS{22}A̱yi ɗa vuza na u maꞋasakai Ilatu ɗa u bonokoi ni iɗika i Yahuda a na esheku a̱ ni a̱ kuwa̱i.


\par }{\SH Jerobuwam vu ire mogono mi Isaraila
\par }
{\PP \VS{23}A̱ ka̱ya̱ ke gendu ko tsugono tsu Amaziya maku ma Jowashi mogono ma Yahuda, Jerobuwam maku ma Jowashi mogono mi Isaraila, wo okpoi mogono a Samariya. Ɗa u lyaꞋi tsugono a̱ya̱ amangere n kete.

\VS{24}U yaꞋin kagbanigbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu. U iwain ku ka̱sukpa̱ unushi u na Jerobuwam maku ma Nebatu u zuwai aza a Isaraila a yaꞋin.

\VS{25}A̱yi ɗa u bonokoi kureꞋe ki iɗika yi Isaraila ili i na i ɗikai a Lebo-hamata a kubana e kuyene ku Araba, tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka Isaraila ka na ka̱ uta̱i una̱ u Yunana maku ma Amita, keneki ka na ka̱ uta̱i a Gatu-hefaru.


\par }{\PP \VS{26}Ama Vuzavaguɗu we ene ta̱ tsu na aza a Isaraila i atakaci a gbani-gbani, agbashi n aza a na i a gbashi ba, ra̱ka̱ vi le atakaci. Babu vuza na u kuɓa̱nka̱ le

\VS{27}Vuzavaguɗu u dana an wi a kutakpa kula ki Isaraila a duniyan ba, wi ta̱ a kuyaꞋan ulinga n Jerobuwam maku ma Jowashi adama a na u wu isa le.


\par }{\PP \VS{28}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Jerobuwam, n ili i na uyaꞋin ra̱ka̱, n utsura u tsugono ci ni, n tsu na uyaꞋin kuvon, n tsu na u bonokoi n aza a Isaraila n likuci i Dimaska n Hamata aza a na ishi a iɗika i Yahuda, ra̱ka̱ yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono mi Isaraila.

\VS{29}Jerobuwam u bankai ukpisa̱ nu ngono mi Isaraila. Ɗa maku ma̱ ni Zakariya wo okpoi mogono.




\par }\Chap{15}{\SH Azariya mogono ma Yahuda
\par }
{\PP \VerseOne{1}A̱ ka̱ya̱ ka kamanga n ke cindere ko tsugono tsu Jerobuwam mogono mi Isaraila, Azariya maku ma Amaziya u gita̱i tsugono a Yahuda.

\VS{2}A̱yi n a̱ya̱ gendu n kete a na u gita̱i tsugono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ amangerenkupa n e re. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa Jekoliya a Urushelima.

\VS{3}U yaꞋin ili i na yi mejege a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu, tsu na esheku a̱ ni Amaziya u yaꞋin.

\VS{4}N nannai dem, u takpa a̱Ꞌisa̱ a̱ma̱li ba, ɗa uma a lyaꞋi kelime n kubana n a yaꞋin kuneꞋe ka alyuka n osongi ili ma̱gula̱ni ɗe.


\par }{\PP \VS{5}Ɗa Vuzavaguɗu u lapai mogono nu mɓa̱la̱ ma̱ ukutu, ali u kuwa̱i. Ɗa u yongoi a kpaꞋa ku ni kau. Jotan maku mo mogono ɗa a zuwai u la̱na̱ kpaꞋa ka, n uma a iɗika ya.


\par }{\PP \VS{6}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Azariya n ili i na u yaꞋin ra̱ka̱ yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono n Yahuda.

\VS{7}Ana Azariya u bankai anan koko a̱ ni n kiya, ɗa a̱ ciɗa̱ngu ni n ikaya i ni a̱ likuci i Dawuda. Ɗa Jotan maku ma̱ ni wo okpoi mogono.


\par }{\SH Zakariya mogono mi Isaraila.
\par }
{\PP \VS{8}A̱ ka̱ya̱ ka kamangankupa n kula̱i ko tsugono Azariya mogono ma Yahuda, Zakariya maku ma Jerobuwam u gita̱i tsugono ci Isaraila. U lyaꞋi tsugono a Samariya wotoi u ta̱li.

\VS{9}Zakariya u yaꞋin kagbanigbani u Vuzavaguɗu, tsu na ikaya i ni i yaꞋin. U ka̱sukpa̱ unushi u na Jerobuwam maku ma Nebatu u yaꞋin ba a na u zuwai aza a Isaraila kuyaꞋan unushi.


\par }{\PP \VS{10}Shalum maku ma Jabeshi u yaꞋin nsata adama a na a una Zakariya mogono, wu unai ni e kelime ka uma, ɗa wo okpoi mogono.

\VS{11}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Zakariya wi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ngono mi Isaraila.

\VS{12}Ɗa kadanshi ka Vuzavaguɗu ka shanai ka na u yaꞋin a kubana u Jehu u danai, <<KpaꞋa ku nu ki ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono ali tsukaya tsu na̱shi.>>


\par }{\SH Shalum mogono mi Isaraila
\par }
{\PP \VS{13}Shalum maku ma Jabeshi u gita̱i tsugono a iɗika yi Isaraila a̱ ka̱ya̱ ka kamangankupa n kuci ka tsugono tsu Uziya mogono ma Yahuda, u lyaꞋi tsugono wotoi u te a Samariya.

\VS{14}Ɗa Menahem maku ma Gadi wu uta̱i a Tiza u banai a Samariya, wu unai Shalum mogono. Ɗa wo okpoi mogono.


\par }{\PP \VS{15}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Shalum, koɓolon nu nsata n na u yaꞋin, yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono mi Isaraila.


\par }{\PP \VS{16}Makyan ma nanlo ɗa Menahem wu unai likuci i Tifasa n likuci i wawa i na yi uka̱ra̱Ꞌi n a̱yi, adama a na uma a a iwan ta̱ kuneke utan. Ɗa wu unai a̱ma̱ci aza a̱ tsuma̱ u ka̱rukpa̱i a ɗa.


\par }{\SH Menahem mogono mi Isaraila
\par }
{\PP \VS{17}A̱ ka̱ya̱ ka kamangankupa n kuci ko tsugono tsu Azariya mogono ma Yahuda. Menahem maku ma Gadi u gita̱i tsugono ci Isaraila, U lyaꞋi tsugono a̱ likuci i Samariya a̱ya̱ kupa.

\VS{18}Ɗa Menahem u yaꞋin kagbanigbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu. A makyan mo tsugono tsu ni ra̱ka̱, u iwain kuka̱sukpa̱ unushi u Jerobuwam maku ma Nebatu, a na u zuwai aza a Isaraila kuyaꞋan unushi.

\VS{19}Ɗa Pulu mogono ma Asiriya u banai kuvon a iɗika yi Isaraila. Ɗa Menahem u nekei ni azurufa a̱kpa̱n kamangankupa n e cindere (37,000) adama a na u ɓa̱nka̱ yi tsu na tsugono ci ni tsa kushamgba n utsura.

\VS{20}Menahem mogono u ciya̱i ikebe ya a̱ ubuta̱ wa aza ikebe i Isaraila, u zuwai le utafu vuma dem u tuka̱ n azurufa amangerenkupa u mogono ma Asiriya. Ɗa mogono ma Asiriya ma kucikpa ma̱ kpa̱ɗa̱i kubanka aza a Isaraila n kuvon kpamu u da̱sa̱ngu a iɗika ya ba.


\par }{\PP \VS{21}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Menahem n ili i na u yaꞋin yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono mi Isaraila.

\VS{22}Ana Menahem u bankai ukpisa̱, ɗa Pekahiya maku ma̱ ni wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.

\VS{23}A̱ ka̱ya̱ ke gendu ko tsugono tsu Azariya mogono ma Yahuda, Pekahiya maku ma Menahem u gita̱i tsugono ci Isaraila a Samariya, ɗa u yaꞋin a̱ya̱ e re.

\VS{24}Ɗa u yaꞋin kagbanigbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu. U iwain ku ka̱sukpa̱ unushi u na Jerobuwam maku ma Nebatu ma zuwai aza Isaraila kuyaꞋan.

\VS{25}Ɗa vuzagbayin vo osoji Peka maku ma Ramaliya, u yaꞋin nsata adama a na una yi. Koɓolo m uma amangerenkupa a Giliyadu. Peka wu unai mogono, koɓolo n Agobu n Ariya. E kefeku ka̱ ni a Samariya. Ɗa Peka wu unai Pekahiya ɗa wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.


\par }{\PP \VS{26}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Pekahiya n ili i na u yaꞋin yi ta̱ uɗani a katagarda ko ngono mi Isaraila.


\par }{\SH Peka mogono mi Isaraila
\par }
{\PP \VS{27}A̱ ka̱ya̱ ka amangerenkupa n ere o tsugono tsu Azariya mogono ma Yahuda. Peka maku ma Ramaliya wo okpoi mogono mi Isaraila a̱ likuci i Samariya, ɗa u lyaꞋi tsugono a̱ya̱ kamanga.

\VS{28}Ɗa Peka u yaꞋin kagbanigbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu. U iwain kuka̱sukpa̱ unushi u na Jerobuwam maku ma Nebatu ma zuwai aza a Isaraila kuyaꞋan.


\par }{\PP \VS{29}Ayin a Peka mogono mi Isaraila, Tigilatu-piliza mogono ma Asiriya u ta̱wa̱i u ɗikai Ijonu, Ebelu-betu-maka, Janowa, Kedeshi n Hazoru. U ɗikai Giliyadu n Ga̱lili, koɓolon n iɗika i Nafutali, ɗa u bonokoi uma a, a Asiriya.

\VS{30}Ɗa Hosiya maku ma Ila ma yaꞋankai Peka maku ma Ramaliya nsata ɗa a una ni. Ɗa wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni a̱ ka̱ya̱ ka kamanga ko tsugono tsu Jotan maku ma Uziya.


\par }{\PP \VS{31}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Peka n ili i na u yaꞋin yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono mi Isaraila.


\par }{\SH Jotan mogono ma Yahuda
\par }
{\PP \VS{32}A̱ ka̱ya̱ ka̱ ire ko tsugono tsu Peka maku ma Ramaliya mogono mi Isaraila, Jotan maku ma Uziya mogono ma Yahuda u gita̱i tsugono.

\VS{33}A̱yi n a̱ya̱ kamanga na tawun a na wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ gendu n kete. Jerusha ɗa kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni mekere ma Zadoku.

\VS{34}Jotan u yaꞋin ili i na yi mejege a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu. U yaꞋin tsu na esheku a̱ ni Uziya a yaꞋin.

\VS{35}Ama u la̱nga̱sa̱ nva̱li ma̱ a̱ma̱li a ba, ɗa uma a lyaꞋi kelime ku bana ɗe n a yaꞋin kuneꞋe ku kusongu. Jotan u maꞋasakai utsutsu ugaɗi wa̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{36}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Jotan n ili i na u yaꞋin yi ta̱ uɗani a katagarda ka arabali ko ngono n Yahuda.

\VS{37}Ayin a nanlo Vuzavaguɗu u gita̱i kusuku Rezin mogono ma Siriya n Peka maku ma Ramaliya a banka aza a Yahuda n kuvon.

\VS{38}Ana Jotan u bankai ukpisa̱, ɗa a̱ ciɗa̱ngini koɓolo na anan koko a̱ni a̱ likuci i Dawuda esheku. Ɗa maku ma̱ni Ahazu wokpoi mogono.




\par }\Chap{16}{\SH Ahazu mogono ma Yahuda
\par }
{\PP \VerseOne{1}A̱ ka̱ya̱ ka kupa n ke cindere ko tsugono tsu Peka kolobo ka Ramaliya, ɗa Ahazu kolobo ka Jotan mogono ma Yahuda u gita̱i tsugono.

\VS{2}Ahazu wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga a na wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ gendu n ke te. Ɗa u kpa̱ɗa̱i kuyaꞋan ili i mejege a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ni, tsu na koko ni Dawuda u yaꞋin.

\VS{3}U tonoi uye u mogono mi Isaraila, ali ɗa u yaꞋin alyuka akina n maku ma̱ ni, o kutono uye wu unata wu uduniyan u na Vuzavaguɗu u lokoi kafu aza a Isaraila.

\VS{4}U yaꞋin alyuka e kuneꞋe ku kusongu n ili i ma̱gula̱ni a nva̱li, nu nsansa koɓolo n ubuta̱ wa nlulu mu nɗanga.


\par }{\PP \VS{5}Ɗa Rezin mogono ma Siriya n Peka mogono kolobo ka Ramaliya mogono mi Isaraila a gaɗukpai adama a na a̱ shilika̱ n Urushelima, ɗa a kanza Ahazu, ama a fuɗai ba.

\VS{6}Ayin a nanlo tana Rezin mogono ma aza Siriya wi isa ɗe Ilatu adama Siriya, a na u lokoi aza a Yahuda. Ɗa aza Edom a banai a̱ da̱sa̱ngi ɗe ali n anana.


\par }{\PP \VS{7}Ahazu u suki alingata a bana a dana Tigilatu-piliza mogono ma aza Asiriya na akaka u danai, <<Mpa kagbashi ka̱ nu kaꞋa, maku ma nu kpamu. Ta̱wa̱ vu isa mu ekiye o mogono ma Siriya m mogono ma aza a Isaraila, aza a na i o kuvon nu mpa.>>

\VS{8}Ɗa Ahazu u ɗikai azurufa n azanariya a na u ciya̱i a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu n a na i a̱ kunu ku kuzuwa e kefeku ko mogono, ɗa u suꞋuki na a ɗa tsu kuneꞋe u mogono ma Asiriya.

\VS{9}Ɗa Tigilatu-piliza u panai ufolu u ni, ɗa u bankai Dimaska n kuvon, ɗa u lyaꞋi ni. Ɗa u pura̱i uma a̱ likuci a, a kubana a Kiru, ɗa wu unai Rezin.


\par }{\PP \VS{10}Ɗa mogono Ahazu u banai Dimaska adama a na u gasa n Tigilatu-piliza mogono ma aza Asiriya. Ɗa we enei katalikalyuka. Ɗa u suꞋuki Uriya Ganu n iɗani yi iyoci i kaꞋa, n uteku tsu na a yaꞋin kaꞋa.

\VS{11}Ɗa Uriya Ganu u maꞋin katalikalyuka ka n iyoci tsu na mogono Ahazu u suꞋuki ɗe a Dimaska, ɗa u kotsoi kaꞋa kafu mogono Ahazu u bono.

\VS{12}Ana mogono mo bonoi a Dimaska ɗa we enei katalikalyuka ka, ɗa u banai ɗevu u nekei kuneꞋe ɗe.

\VS{13}U yaꞋin kuneꞋe ku kusongu ku ni n ki ishina, ɗa u ɗarukpai ɗe kuneꞋe ku ma̱kya̱n ɗa u vishangi mpasa n kuneꞋen ku ma̱ta̱na̱ ɗe gaɗi vu katalikalyuka ka.

\VS{14}Ɗa u takpai katalikalyuka ka viyum vishili ka na ki e kelime ka Vuzavaguɗu, ɗa u zuwai ka a kakambu n uɓon u gaɗi n katalikalyuka ka savu ka.

\VS{15}Ɗa mogono Ahazu u nekei Uriya ganu kadanshi, u danai <<A katalikalyuka ka gbangam ka savu ka, vu neke ɗe kuneꞋe ka alyuka o kusongu n usana, n ka alyuka a ishina n kulivi, n ka alyuka o kusongu n ki ishina i mogono, koɓolo n ka alyuka a kuneꞋe ku kusongu ku uma iɗika ra̱ka̱, n kuneꞋe ka alyuka ki ishina ku le, n ki ili kusoꞋo ku le. Ka̱ta̱ vu vishangu mpasa ma alyuka n kuneꞋe kusongu n alyuka ra̱ka̱ ɗe gaɗi vu katalikalyuka ka. Ama n kuyaꞋan ta̱ ulinga n katalikalyuka ka viyum vishili ka adama a na n la̱nsa̱ uɓa̱nki.>>

\VS{16}Ɗa Uriya ganu uyaꞋin tsu na Ahazu mogono u danai ni.


\par }{\PP \VS{17}Ɗa Ahazu mogono u takpai e keɗetsu akambu a, ɗa wu utuka̱i n asasu a gbagbaꞋin a na i punu. Ɗa kpamu wu utuka̱i n kebelyu ka gbangam ka na a daɓangi gaɗi vi iyoci yo obomburon n iyum ishili ya, ɗa u zuwai le iɗika a gaɗi vu ulanga wa atali.

\VS{18}Ɗa u muɗa̱i kafalaka ka na mogono mo tsu tono a kanna ka ashibi, ɗa kpamu u takpai kafalaka ku uye ka kuꞋuwa a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, u yaꞋan ta̱ nannai adama o mogono ma aza Asiriya.


\par }{\PP \VS{19}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Ahazu, n ili i na u yaꞋin dem, yi ta̱ uɗani a katagarda ko ngono n Yahuda.

\VS{20}Ɗa Ahazu u bankai ukpisa̱ ɗa a ciɗa̱ngi ni koɓolo n ikaya i ni a̱ likuci Dawuda. Ɗa maku ma̱ ni Hezekaya wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.




\par }\Chap{17}{\SH Hosiya mogono mi Isaraila
\par }
{\PP \VerseOne{1}A̱ ka̱ya̱ ka kupa n ka̱ ire ko tsugono tsu Ahazu mogono ma Yahuda, ɗa Hosiya kolobo ka Ila ko okpoi mogono mi Isaraila a Samariya, ɗa u lyaꞋi tsugono a̱ya̱ kuci.

\VS{2}Ɗa u yaꞋin kagbanigbani u Vuzavaguɗu, ama ba tsu na ngono mi Isaraila n lyaꞋi tsugono kelime ka̱ ni ba.


\par }{\PP \VS{3}Ɗa Shalumaneza mogono ma aza Asiriya u bankai Hosiya n kuvon ɗa u ciya̱i ulyaꞋi. Adama a nannai ɗa Isaraila u bonoi o kutono mogono ma Asiriya, ɗa a̱ ka̱na̱i kubansuka yi n utafu.

\VS{4}Ama ɗa mogono ma Asiriya u zuwakai an Hosiya vuma gbani-gbani ɗa, adama a na u suꞋuku ta̱ So mogono ma Masar n akaka, ɗa kpamu u iwain kudoku kuneke mogono ma Asiriya utafu u ni, tsu na u kiwanai kuyaꞋansa ka̱ya̱ lakam. Adama a nannai ɗa Shalumaneza u remei ni ɗa u gbagurai a kunu ku ugbashi.

\VS{5}Ɗa mogono ma Asiriya ma bankai iɗika ya ra̱ka̱ n kuvon, ɗa u ka̱ra̱Ꞌi Samariya n kuvon ali a̱ya̱ a tatsu.

\VS{6}A̱ ka̱ya̱ ka kuci ko tsugono tsu Hosiya. Ɗaɗa mogono ma Asiriya ma lyaꞋi Samariya n kuvon ɗa u pura̱i aza a Isaraila a kubana Asiriya. U zuwai le a Hala, a likuci Gozan a ka̱kina̱ ka kuyene ku Haboru n likuci ya aza a Midiya.


\par }{\SH Tsugbashi tsa aza a Isaraila adama unushi
\par }
{\PP \VS{7}Ili nampa ya ra̱ka̱ i gita̱ ta̱ adama a na aza a Isaraila a nusaka ta̱ Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le, a̱yi na wu uta̱ka̱i le a iɗika i Masar ekiye o mogono FiriꞋauna. A̱ ubuta̱ u na o tonoi a̱ma̱li o yoku

\VS{8}n kuyongo ka uduniyan u na Vuzavaguɗu o lokoi e kelime ke le, koɓolo n kuyongo ku na mogono mi Isaraila ma tuka̱i.

\VS{9}Aza Isaraila a yaꞋankai Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le kagbanigbani usokongi. A maꞋakai ka̱ci ka̱ le ubuta̱ wa̱ a̱ma̱li a̱ likuci i le ra̱ka̱, ili i na i ɗikai a̱ likuci wawa ali a kubana a̱ likuci i gbagbain yi nshilya.

\VS{10}A̱ shikpa̱ka̱i ka̱ci ka̱ le iyoci i ka̱ma̱li ka Ashera a̱ ubuta̱ wa nsansa m mululu ma nɗanga dem.

\VS{11}A yaꞋin alyuka ɗa o songi ili i ma̱gula̱ni, tsu na uduniya u na Vuzavaguɗu u lokoi e kelime ke le a yaꞋin. Ɗa a yaꞋin ili i gbani-gbani i na i zuwai Vuzavaguɗu wupa.

\VS{12}Ɗa a cikpai a̱ma̱li a na Vuzavaguɗu u danai,<<Ka̱ta̱ i cikpa le ba.>>

\VS{13}Vuzavaguɗu u yongo ta̱ a kudanasa n aza a Isaraila n aza a Yahuda n una̱ u eneki n oboci ra̱ka̱, u danai, <<Kpatalai i ka̱sukpa̱ uye u gbani-gbani u ɗa̱, ka̱ta̱ i tono wila̱ n kadanshi ka̱ va̱, tsu na kuyotsongusu ku va̱ ki, ku na n danai ikaya i ɗa̱, n ku na kpamu n suꞋuki ɗa̱ n tsu una̱ wa agbashi a̱ va̱ eneki.>>


\par }{\PP \VS{14}Ama ɗa aza a Isaraila a̱ kpa̱ɗa̱i kupana, ɗa a yaꞋin ugbamukaci ci ikaya i le, aza a na a iwain kushuku n Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le.

\VS{15}Ɗa a iwain wila̱ u Vuzavaguɗu n uzuwakpani u na u yaꞋin n ikaya i le koɓolo n kadanshi ka na u danai i le. Ɗa o tonoi a̱ma̱li a gbani-gbani, ɗa e le feu okpoi aza a gbani-gbani. O tonoi kuyotsongusu ku uduniyan u na wi uka̱ra̱Ꞌi n ele, ko a na Vuzavaguɗu u danai i le, <<Ka̱ta̱ i tono ili i na i a kuyaꞋansa ba,>> Ama ɗa a yaꞋin ili i na Vuzavaguɗu u sa̱nka̱i le a yaꞋan.


\par }{\PP \VS{16}A̱ ka̱sukpa̱i kadanshi ka na Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le ka danai le ra̱ka̱, ɗa a̱ luwa̱ka̱i ka̱ci ke le a̱ma̱li e re tsu iyoci yi ndendem, n iyoci i ka̱ma̱li ka Ashara. A̱ kuɗa̱ngi a cikpai azangata ɗa kpamu a cikpai Balu.

\VS{17}Ɗa a lyukai muku n le nkere n olobo akina. Ɗa a piꞋisai tsuboci n a̱da̱bu, e dengei ka̱ci ka̱ le a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan kagbanigbani e kelime ka Vuzavaguɗu, ka na ka zuwai ni wupa.


\par }{\PP \VS{18}Adama a nannai ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin wupa n aza a Isaraila ɗa u lokoi le a̱ a̱shi a̱ ni. Kumaci ku Yahuda ku ɗa koci u ka̱sukpa̱i.

\VS{19}Aza Yahuda feu o tono wila̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le ba, ɗa a kucikpa o tonoi kupiꞋisa ku na aza a Isaraila a̱ tuka̱i le.

\VS{20}Adama a nannai ɗa Vuzavaguɗu u iwain aza a Isaraila ra̱ka̱, ɗa u takacikai le, ɗa u nekei le ekiye irala i le ali u zuwai le a̱ puwa̱nka̱i e kelime ka̱ ni ra̱ka̱-ra̱ka̱.


\par }{\PP \VS{21}Ana u pecei aza a Isaraila n kpaꞋa ku Dawuda, ɗa a zuwai Jerobuwam kolobo ka Nebatu wo okpoi mogono me le. Ɗa Jerobuwam u zuwai aza a Isaraila a̱ ka̱sukpa̱i kutono Vuzavaguɗu, u zuwai le a yaꞋin unushi u gbayin.

\VS{22}Ɗa aza a Isaraila a lyaꞋi kelime n kuyaꞋan unushi u na Jerobuwam u yaꞋansai, a̱ ka̱sukpa̱ u ɗa ba,

\VS{23}ali Vuzavaguɗu u lokoi le e kelime ka̱ ni, tsu na u dansai a una̱ u wa agbashi a̱ ni eneki. Adama a nannai ɗa a ɗikai aza a Isaraila a iɗika i le a bankai tsugbashi a iɗika i Asiriya, kpamu ta ɗe a buwai ali n anana.


\par }{\SH Omoci a̱ da̱sa̱ngi a Isaraila
\par }
{\PP \VS{24}Ɗa mogono ma Asiriya ma̱ pura̱i uma a̱ likuci i Babila, n Kuta, n Ava, n Hamata n Sefarwayim, u zuwai le a̱ da̱sa̱ngi a̱ likuci i Samariya una̱ wa aza a Isaraila. Ɗa isai iɗika i Samariya ɗa a̱ da̱sa̱ngi a likuci ya.

\VS{25}Ana a̱ da̱sa̱ngi ɗe n ugiti, o tono Vuzavaguɗu ba, ɗa u suki ikawu i banai yi unai aza o yoku a̱ ka̱tsuma̱ ke le.

\VS{26}Ɗa a suꞋuki mogono ma Asiriya n akaka, a danai, <<Uduniya u na vu ɗikai ɗa vu zuwai le a̱ da̱sa̱ngi a̱ likuci i Samariya ya, e yeve ili i na ka̱ma̱li ka̱ likuci ka ka cigai ba. Ɗa u suꞋuki le n ikawu, i na ya kuna le.>>


\par }{\PP \VS{27}Ɗa Mogono ma Asiriya me nekei kadanshi ka nampa, <<La̱nsa̱i ganu vu te a̱ ka̱tsa̱ma̱ ka aza a na i pura̱i a Samariya a kubana ugbashi, ka̱ta̱ i zuwa yi u bono ɗe u da̱sa̱ngu ɗe, ka̱ta̱ u yotsongu le ili i na ka̱ma̱li ka iɗika ya ka cigai.>>

\VS{28}Ɗa vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na a̱ pura̱i a kubana ugbashi a̱ likuci i Samariya u bonoi ɗa u da̱sa̱ngi e Betelu ɗa u ka̱na̱i kuyotsongusu le tsu na o kutono Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{29}Ama n nannai dem uma a yaꞋansai a̱ma̱li a̱ ka̱ci ke le a̱ likuci kakau i na a̱ da̱sa̱ngi, ɗa a̱ shikpa̱i le a̱ ubuta̱ u kucikpa wa aza a Samariya. Uduniyan kakau u yaꞋan ta̱ nannai feu a̱ likuci i na a̱ da̱sa̱ngi.

\VS{30}Aza a Babila a yaꞋin Sukotu-benotu, ɗa aza a Kuta a yaꞋin Neregalu, aza a Hamata tamkpamu a yaꞋin Ashima,

\VS{31}ɗa aza Avitu a yaꞋin Nibuhazu n Tarutaku, ɗa aza a Avitu o songi muku n le akina tsa alyuka a kubana u Adurameleki n Anameleki, ka̱ma̱li ka aza Avitu.

\VS{32}A cikpai Vuzavaguɗu. Ama a tsu zagba ta̱ uma o yoku a ka̱tsuma̱ ke le okpo anan ganu a̱Ꞌisa̱ a̱ ubuta̱ wu nva̱li n le.

\VS{33}A tsu cikpa ta̱ Vuzavaguɗu ama ka̱ta̱ kpamu a cikpa a̱ma̱li e le tsu na uduniyan a̱ ubuta̱ una utuka̱i le.


\par }{\PP \VS{34}Ali n anana a buwa ta̱ ɗe o kutono ka̱ a̱kpisa̱ ku le tsu na a kiwanai. E le o tono Vuzavaguɗu ba, tana o tono wila̱ u ni n kadanshi ka̱ ni ba, wila̱ n kadanshi ka na Vuzavaguɗu u nekei kumaci ku Yakubu, a̱ yi na u neꞋi kula Isaraila.

\VS{35}Ana Vuzavaguɗu u yaꞋin uzuwakpani n aza a Isaraila, u danai le ta̱, <<Ka̱ta̱ i tono a̱ma̱li o yoku, ko i kuɗa̱nku le ba, ka̱ta̱ kpamu i cikpa le ko i yaꞋanka le alyuka ba.

\VS{36}Ama Vuzavaguɗu a̱yi na wu utuka̱i ɗa̱ n kukiye ku utsura ku gbangam ku ni a Masar, a̱yi ɗa koci vuza na i kutono. A̱yi ɗa ya ku kuɗa̱nku a̱yi ɗa kpamu ya kuneke alyuka a̱ɗa̱.

\VS{37}Mayun ɗa i tono wila̱, n kadanshi ka̱ ni, n ili i kutono i na u ɗanakai ɗa̱. Ka̱ta̱ i tono a̱ma̱li o yoku ba.

\VS{38}Ka̱ta̱ i cinukpa n uzuwakpani u na n yaꞋin n a̱ɗa̱ ba, kpamu ka̱ta̱ i tono a̱ma̱li o yoku ba.

\VS{39}Ama i tono Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, a̱yi ɗa vuza na u ki isa ɗa̱ ekiye irala i ɗa̱ ra̱ka̱.>>


\par }{\PP \VS{40}Ama n nannai dem ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i kupana, ama ɗa a lyaꞋi kelime n kutono kupiꞋisa ku na a kiwanai.

\VS{41}Ko a na uma a nampa i a o kutono Vuzavaguɗu, a lyaꞋa ta̱ kelime n kutono a̱ma̱li e le. Ali n anana muku n le nu ntsukaya n le a buwa ta̱ ɗe a kuyaꞋan tsu na ikaya i le i yaꞋin.




\par }\Chap{18}{\SH Hezekaya mogono ma Yahuda
\par }
{\PP \VerseOne{1}A̱ ka̱ya̱ ka tatsu ko tsugono tsu Hosiya kolobo ka Ila mogono mi Isaraila, ɗa Hezekaya kolobo ka Ahazu mogono ma Yahuda u gita̱i kulyaꞋa tsugono.

\VS{2}A̱yi na̱ a̱ya̱ kamanga n a tawun a ɗa wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kamanga n kuci. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa Abi mekere ma Zakariya.

\VS{3}U yaꞋin ili i na yi mejege a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu, derere tsu na esheku a̱ ni Dawuda u yaꞋin.

\VS{4}U fa̱da̱i nva̱li n atali a ciɗa, ɗa u kapai ka̱ma̱li ka Ashera. Ɗa u ɓosoi koko ka̱ viyum vishili ka na Musa u yaꞋin, adama a na ali n anana aza a Isaraila i ta̱ a kuyaꞋansaka ka a̱tsa̱ka̱na̱. E ci ɗeke ta̱ koko ka n kula Nehushatan.


\par }{\PP \VS{5}Hezekaya wushuku ta̱ n Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila. Babu vuza na a kugisanku n a̱yi a̱ ka̱tsa̱ma̱ ko ngono n Yahuda ra̱ka̱, ko aza a na a lyaꞋi tsugono kelime ka̱ ni ko ka̱ca̱pa̱ ka̱ ni.

\VS{6}U gbagai Vuzavaguɗu mayin, u ka̱sukpa̱ yi ba, ama u tonoi wila̱ u na Vuzavaguɗu u nekei Musa.

\VS{7}Ɗa Vuzavaguɗu u yongoi koɓolo n a̱yi, ɗa u ka̱na̱i kuciya̱ u lyaꞋi a̱ ubuta̱ wi ili i na u yaꞋin dem. Adama a nannai ɗa u yaꞋankai mogono ma Asiriya ugbamiwasuvu, u iwain ku yaꞋanka yi tsugbashi.

\VS{8}Ili na i ɗikai ɗe a kaginda ka kindi a kubana a̱ likuci yi nshilya, ɗa u lyaꞋi a za Filistiya n kuvon ali a kubana a Gaza n kureꞋe ku ni.


\par }{\PP \VS{9}A̱ ka̱ya̱ ka̱ na̱shi ko tsugono tsu Hezekaya, ka na ko okpoi ka̱ya̱ ke cindere ko tsugono tsu Hosiya kolobo ka Ila mogono mi Isaraila, ɗa Shalumaneza mogono ma Asiriya ma bankai Samariya kuvon ɗa u kanzai i ɗa.

\VS{10}A ukocishi u ka̱ya̱ ka tatsu, ɗa Shalumaneza wi isai likuci i Samariya. Adama nanai a isai Samariya a̱ ka̱ya̱ ka̱ ta̱li ko tsugono tsu Hezekaya, ka na ko okpoi ka̱ya̱ ka̱ kuci ko tsugono tsu Hosiya mogono mi Isaraila.

\VS{11}Ɗa mogono ma Asiriya ma pura̱i aza a Isaraila a kubana Asiriya, ɗa u zuwai le a̱ da̱sa̱ngi a̱ likuci i Hala i na yi a̱ ka̱kina̱ ka kuyene ku Haboru a Gozan. Ɗa kpamu u zuwai aza a yoku a̱ likuci ya aza Midiya.

\VS{12}I nampa ya i yain ta̱ adama a na aza a Isaraila a iwain kutono Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le, ɗa kpamu o koɗoi uzuwakpani u ni, u na Musa kagbashi ka Vuzavaguɗu ka tonokoi le. A iwain kupana, ɗa kpamu a̱ kpa̱ɗa̱i kutono u ɗa.


\par }{\SH Sanakaribu u takacikai Yahuda
\par }
{\PP \VS{13}A̱ ka̱ya̱ ka kupa n ka̱ na̱shi ko tsugono tsu Hezekaya, ɗa Sanakaribu mogono ma Asiriya u bankai likuci yi nshilya ma aza a Yahuda ra̱ka̱ n kuvon ɗa u remei le.

\VS{14}Ɗa Hezekaya mogono ma Yahuda u suꞋuki mogono ma Asiriya n akaka a nampa a Lakishi, u danai, <<N yaꞋan ta̱ unushi, ka̱sukpa̱ mu, mi ta̱ a kutsupa i na baci vu danai n tsupa.>> Ɗa mogono ma Asiriya ma danai Hezekaya mogono ma Yahuda ma nekei azurufa amangatawantatsu (300) n azanariya kamangankupa.

\VS{15}Ɗa Hezekaya u nekei ni azurufa ra̱ka̱, a na a cinai a̱Ꞌisa̱ a vuzavaguɗu koɓolo n a na a cinai kunu ku kuzuwa e kefeku ko mogono.


\par }{\PP \VS{16}A makyan ma nanlo tana Hezekaya wu ura ɗe azanariya a na u surai utsutsu wu a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu n a na u surai a urotu wu utsutsu, ɗa u nekei mogono ma Asiriya.


\par }{\PP \VS{17}Ɗa mogono ma Asiriya ma̱ suki vuza kelime vo osoji a̱ ni koɓolo n ovonshi a̱ ni n a̱bunda̱i, uta̱i a Lakishi a kubana u mogono Hezekaya a Urushelima. Ɗa a lazai a kubana a Urushelima, a na a yawai ɗa a shamgbai a uɓon uye u mini u na wi a̱ kuꞋuwa̱ a kaginda, ɗevu n uye u na u lazai a kubana a̱ ubuta̱ u kuza̱Ꞌa̱.

\VS{18}Ana e ɗekei mogono Hezekaya, ɗa Eliyakimu kolobo ka Hilikiya, vuzagbayin vu kefeku ko mogono, n Shebuna kaɗani ka̱ kunu ka afada, koɓolo n Jowa kolobo ka Asafu kaɗani uta̱i.


\par }{\PP \VS{19}Ɗa vuza kelime vo osoji u danai le, <<Danai Hezekaya a kaka a nampa, <I na mogono magbayin ma aza Asiriya ma dansai i ɗana, a̱n yiɗa̱i vi e kukeɗe a̱pa̱Ꞌa̱?

\VS{20}Vu dana vi ta̱ n ugboji n utsura wo osoji, na lo kadanshi kagbani ka koci vi a kuyaꞋan. U yayi vu zuwai katsura ka̱ nu, ali ɗa vi a kuyaꞋanka mu ugbamiwasuvu?

\VS{21}La̱na̱, ɗa baci vu zuwai katsura ka̱ nu a Masar, a̱yi na wi an kakungu ka na ka ci kiɗa vuma kukiye, ka̱ta̱ ka uka yi usa̱n a ayin a na u tsubaki a ka a. Ta FiriꞋauna mogono ma Masar mi nannai u vuza na baci de dem u zuwai katsura ka ni wa̱ a̱ ni.

\VS{22}Ama ɗa baci vu danai mu, <<Tsu zuwa ta̱ katsura ka tsu u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu.>> A̱yi ɗa vuza na Hezekaya u fa̱da̱i ubuta̱ u cikpa u ni n atalialyuka a ba? Ɗa kpamu udanai aza Yahuda n Urushelima <<A katalikalyuka ka nampa ka koci ya kuyaꞋan kucikpa a Urushelima ba?>>


\par }{\PP \VS{23}<< <Ta̱wa̱ na, i yaꞋan tsulaga n vuzagbayin vu va̱, mogono ma Asiriya. N kuneke wu ta̱ odoku a̱kpa̱n e re (2,000), vi baci a̱ kuciya̱ akumbi e le.

\VS{24}Niniɗai va kufuɗa va ciya̱ ulyai n osoji e kenu a̱ nu, niniɗai va kusheshe kushilika̱ n kosoji ka babu utsura ka vuzagbayin va̱, ko nu uɓa̱nki wa ekeke odoku n akumbi aza a Masar?

\VS{25}Ko n nannai ba, vu ene ta̱ adanshi n utsura u Vuzavaguɗu u ɗa tsu lyaꞋi iɗika ya ba? Vuzavaguɗu ɗa n ka̱ci ka̱ ni u danai tsu, bankai likuci ya n kuvon ka̱ta̱ yi una i ɗa.> >>


\par }{\PP \VS{26}Ɗa Eliyakimu kolobo ka Hilikiya, n Shebuna koɓolo n Jowa a danai Vuza vu kelime vo osoji, <<Tsu folono wu ta̱ yaꞋan kadanshi n kelentsu ka aza a Arami, adama a na tsu laꞋa ta̱ n kufuɗa kaꞋa mayin. Ka̱ta̱ vu yaꞋanka tsu kadanshi n kelentsu ka aza a Ibirahi ba, talo aza na i a gaɗi a mashilya ma̱ likuci a pana.>>


\par }{\PP \VS{27}Ama ɗa vuza kelime vo osoji va wushuki, u danai, <<A̱ɗa̱ i sheshe ta̱ ko wu a̱ɗa̱ u ɗa n vuzagbayin vu ɗa̱ ɗa vuzagbayin vu va̱ u suki n akaka a nampa a koci? A̱yi u ciga ta̱ yaba dem u pana aɗa, adama a na ayin a na baci tsu kambuki likuci i nampa, i ta̱ a ku takacika koɓolo n a̱ɗa̱. I ta̱ a kupana kambulu n kakuli ali a lyaꞋa a̱wiya̱n e le, ka̱ta̱ kpamu o soꞋo akyana e le.>>


\par }{\PP \VS{28}Ɗa vuza vu kelime va u ɗa̱nga̱i kashani u ɗekei aza a Ibrahim, u danai,<<Panai akaka o mogono ma gbayin vuzagbayin mogono ma Asiriya.

\VS{29}Ili i na mogono ma dansai i ɗaɗa na. <Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ Hezekaya u doro ɗa̱ ba. Wi a kufuɗa ku isa ɗa̱ ekiye a̱va̱ ba.

\VS{30}Ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ Hezekaya u bono ko ɗa̱ alau i zuwa a̱ɗu a̱ɗa̱ a̱ ubuta̱ u kutono Vuzavaguɗu, i dana, mayun Vuzavaguɗu wi ta̱ a ku isa tsu. E kuneke likuci i nampa ya ekiye o mogono ma Asiriya ba.>

\VS{31}Ka̱ta̱ i pana kadanshi ka Hezekaya ba, ili i na mogono ma Asiriya ma dansai i ɗaɗa na. <La̱nsa̱i ida̱shi i ma̱ta̱na̱ nu mpa, ka̱ta̱ yu uta̱ i ta̱wa̱ wa̱ a̱ va̱. Ka̱ta̱ yaba dem u lyaꞋa umaci u kashina ki itacishi ka̱ ni n nɗanga m ma̱biri, ka̱ta̱ kpamu yaba dem u soꞋo mini o mogbodo ma̱ ni,

\VS{32}ali a makyan ma na n kuta̱wa̱ ma̱ pura̱ ɗa̱ a kubana a iɗika i na yi ci iɗika i ɗa̱, iɗika i na yi n ishina, n ma̱kya̱n ma savu, iɗika yi ilikulyaꞋa n ashina itacishi koɓolo n nɗanga n zaitu n ishigi. Zagbai wuma ba ukpa̱ ba. Ka̱ta̱ i pana kadanshi ka Hezekaya ba, adama a na wi ta̱ a kuvaruku ɗa̱, a na u danai, <<Vuzavaguɗu wi ta̱ a kisa tsu.>>

\VS{33}ka̱ma̱li ku uduniyan u yoku ki ta̱ lo, ka na ka sawai kisa iɗika ekiye o mogono ma Asiriya?

\VS{34}Teɗei a̱ma̱li a Hamata n Arapadu? Teɗei kpamu a̱ma̱li a Sefaravim, n Hena, n a Iwa? A fuɗa ta̱ isa Samariya ekiye a̱va̱?

\VS{35}Yayi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ma̱li a iɗika i nampa ka na ka kufuɗa kisai iɗika i ni ekiye a̱va̱? Adama a nannai niniɗai Vuzavaguɗu wi a kufuɗa ku isa Urushelima ekiye a̱va̱?> >>


\par }{\PP \VS{36}Ama ɗa uma a, a paɗai bini, e keɓece yi ukuna ba, adama a na mogono ma dana le ta̱, <<Ka̱ta̱ i keɓece yi kakuna ba.>>

\VS{37}Ɗa Eliyakimu kolobo ka Hilikiya, vuzagbayin e kefeku ko mogono, n Shebuna kaɗani ka̱ kunu ka afada n Jowa maku ma Asafu, a banai u Hezekaya n ntogu n le ukari, ɗa a danai mogono ili i na vuza kelime vo osoji a Asiriya u dansai.




\par }\Chap{19}{\SH Hezekaya u la̱nsa̱i uɓa̱nki u Vuzavaguɗu.
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ana Hezekaya mogono u panai i na a danai, ɗa u karai ntogu n ni ɗa u ukai akashi a kpalu ɗa u banai a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu.

\VS{2}Ɗa u suki Eliyakimu vuzagbayin vu kefeku ko mogono, n Shebuna kaɗani, koɓolo n anan ganu a gbagbain, ra̱ka̱ vu le u uki n akashi a kpalu ɗa a banai u keneki Ishaya kolobo ka Amazo.

\VS{3}Ɗa a danai ni, <<I na Hezekaya mogono u danai i ɗanna. Anana kanna ka atakaci kaꞋa, ki ishikushi, n ko wono. Ki ta̱ an kanna ka̱ a̱ga̱nda̱, kpamu vuka va vu buwa n utsura u na wa kufuɗa wa matsa ba.

\VS{4}Ugan ba Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu ka pana ta̱ kadanshi ka̱ a̱ra̱ɗi ka na vuza kelime vo osoji a Asiriya u dansai, a na vuzagbayin vi ni mogono ma Asiriya ma̱ suku ni u dana Ka̱shile ka wuma, yoku ba Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu ki ta̱ o ku ɓongo yi adama a kadanshi ka. Adama a nannai vasa adama a̱tsu na tsu buwai na.>>

\VS{5}Ana nkoshi n gba̱ra̱-gba̱ra̱ o mogono Hezekaya a yawai u Ishaya,

\VS{6}ɗa Ishaya u danai, <<Dana vuzagbayin vu nu, <I na Vuzavaguɗu u dansai i ɗanna. Ka̱ta̱ vu takacika ka̱ci ka̱ nu adama a kadanshi kagbanigbani ka na vu panai adama a̱va̱ a ubuta̱ wa aza a usuki o mogono ma Asiriya ba.

\VS{7}La̱na̱, mi ta̱ a kuzuwaka yi ayinviki o yoku a na a kuzuwa yi u pana kadanshi ka na ka kuzuwa yi u kpatala o kubono a iɗika i ni, a̱ ubuta̱ u na n kuzuwa una yi ɗe n kotokobi.> >>


\par }{\PP \VS{8}Ana vuza kelime vu mogono ma u panai a danai mogono ma Asiriya ma ka̱sukpa̱i Lakishi, ɗa u loloi ɗa u banai u cinai mogono a vishili n aza a Libina.

\VS{9}Ana mogono ma panai ukuna adama Tirihaka mogono ma Itopiya, <<Adama na wu uta̱i ku shilika̱ n a̱yi.>> Ɗa kpamu u doku ɗa u suki aza a usuki u Hezekaya a dana yi.

\VS{10}<<Nanai ɗa ya kudana Hezekaya mogono ma a Yahuda. <Ka̱ta̱ vu ka̱sukpa̱ Ka̱shile ka̱ nu, ka na vushuki n a̱yi, ka̱ ya̱nsa̱ wu n kadanshi ba, a kudana a kuneke Urushelima ekiye a mogono ma Asiriya ba.

\VS{11}La̱na̱, vu pana ta̱ i na ngono n Asiriya n yaꞋankai iɗika ra̱ka̱, tsu na a unai le gbende. Avu vi ta̱ a kulaka?

\VS{12}A̱ma̱li uduniyan a nampa isa le ta̱, uduniyan u na ikaya i va̱ i la̱nga̱sa̱i, Gozan, n Haran, n Rezefa, n uma Adini aza a na i a Telasaru?

\VS{13}Teɗei mogono ma Hamata, n mogono ma Arapadu, n mogono ma likuci i Sefaravim, n Hena koɓolo n Iva?> >>


\par }{\SH Avasa a Hezekaya
\par }
{\PP \VS{14}Ana Hezekaya wi isai akaka a katagarda ka na aza a usuki a a̱ tuka̱i ɗa u kecei, ɗa u ɗikai kaꞋa ɗa u uwai a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu ɗa u ɓa̱yuwa̱i kaꞋa e kelime ka Vuzavaguɗu.

\VS{15}Ɗa Hezekaya u yaꞋin avasa u Vuzavaguɗu, u danai, <<Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila, avu na vi ida̱shi a kakuba ko tsugono e mere mo Corobi, avu endeꞋin avu ɗa Ka̱shile ko tsugono tsu aduniyan ra̱ka̱. Avu ɗa vu yaꞋin gaɗi n iɗika.

\VS{16}Zuwa atsuvu, vu pana, Vuzavaguɗu. Ɓa̱yuwa̱ a̱shi a̱ nu ka̱ta̱ vu ene. Vu Pana kadanshi ki ishikushi ka na Sanakaribu u yaꞋankai nu Ka̱shile ka wuma.

\VS{17}Mayun ɗa, Vuzavaguɗu, ngono ma Asiriya n la̱nga̱sa̱ ta̱ uduniyan n iɗika i le.

\VS{18}kpamu ɗa u variki a̱ma̱li e le akina. Adama a na e le a̱ma̱li a ɗa ba, ama nɗanga n atali a ɗa, a na uma a yaꞋin n ekiye.

\VS{19}Gogo na, Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu, isa tsu ekiye a̱ ni, adama a na tsugono tsu uduniyan ra̱ka̱ ci yeve an avu ɗa koci Vuzavaguɗu, Ka̱shile.>>


\par }{\SH Kene ku Ishaya adama uyikpi u Sanakaribu
\par }
{\PP \VS{20}Ɗa Ishaya kolobo ka Amazo ka̱ suki n akaka a kubana u Hezekaya. U danai, <<Ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila ka danai i ɗaɗa na, m pana ta̱ avasa a̱ nu adama Sanakaribu mogono ma Asiriya.

\VS{21}Kadanshi ka na Vuzavaguɗu u yaꞋin adama a̱ ni ka ɗaɗa na,

\par }{\BB \par }
{\Q <<Likuci i Sihiyona

\par }{\QB i goyo wu ta̱ ɗa kpamu i zoꞋoshi nu,

\par }{\Q likuci i Urushelima

\par }{\QB a̱ kugba̱ɗa̱sa̱ ka̱ wu kaci tsu na vi ilaɗi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}<<Yayi vu goyoi ɗa vi a kushika?

\par }{\Q Yayi vi a̱ kuɗa̱ngusa̱ka̱ ka̱la̱ka̱tsu

\par }{\Q yayi kpamu vi a kinda n a̱shi a̱ra̱ɗi?

\par }{\QB Vuza ciɗa vi Isaraila ɗa.


\par }{\Q \VS{23}Vu suku ta̱ aza a usuki a̱ nu a shika Vuzavaguɗu,

\par }{\QB ɗa vu danai, <N ka̱bunda̱i ka keke odoku a̱ va̱

\par }{\Q a ɗa n kumbai nsasan mu ugaɗi,

\par }{\QB n na n laꞋi n ugaɗi ra̱ka̱ a Lebano.

\par }{\Q Ɗa n poloi nɗanga n sida n na n laꞋi n ugaɗi,

\par }{\QB nu nɗanga n Firi n na n laꞋi n ugaꞋin,

\par }{\Q n uwa ta̱ punu e mere ma̱ kutsun,

\par }{\QB kutsun ku umaci u singai ku ni.


\par }{\Q \VS{24}N ga̱va̱i ayinva a̱ likuci i yoku

\par }{\QB ɗa n soꞋi mini mo omoci,

\par }{\Q ɗa n ɗekpetengi n ataka e ene a̱va̱

\par }{\QB nyeneke m masar ra̱ka̱.>


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}<<Vu pana ba?

\par }{\QB A na n sheshei ukuna u nampa ɗe ali megeshe?

\par }{\Q Ili i na n sheshe ɗe megeshe

\par }{\QB i ɗaɗa yi a kushana gogo na,

\par }{\Q tsu na vi o kubonoko

\par }{\QB likuci yi ukanji agali.


\par }{\Q \VS{26}Ka̱ta̱ uma a na i ida̱shi punu okpo babu utsura,

\par }{\QB i ta̱ e kujeꞋeke ikyamba, ka̱ta̱ a̱ ripula̱.

\par }{\Q Okpo tsu mita̱ ma̱ ka̱pula̱ka̱,

\par }{\QB tsu mita̱ ma na muta̱i a kashina,

\par }{\Q tsu mita̱ ma na mu uta̱i gaɗi vu kukpa̱Ꞌa̱,

\par }{\QB ma na ma tsu ɗekpe babu mo gbonguro.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}<<Ama n yeve ta̱ mayin

\par }{\QB ubuta̱ u na vu ci yongo, kuta̱wa̱ ku nu n kulaza ku nu.

\par }{\QB N yeve ta̱ tsu na vi a wupa nu mpa.


\par }{\Q \VS{28}Adama a na vu yaꞋan ta̱ wupa nu mpa,

\par }{\QB n ugbamukaci u nu, m pana ta̱ arabali a̱ nu n ka̱ci ka̱va̱,

\par }{\Q gogo na mi ta̱ a kuzuwa kuɗopi a̱ vunu vu nu,

\par }{\QB ka̱ta̱ n uka mojubo a̱ una̱ u nu,

\par }{\Q ka̱ta̱ n zuwa wu vu kpatala

\par }{\QB o kubono n uye u na vu tuka̱i.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{29}<<Ɗa Ishaya u danai Hezekaya, na va wi ta̱ o kokpo urotu wa̱ nu, ka̱ya̱ ka lala yi ta̱ a kulyaꞋa ili i na yi uta̱i n ka̱ci ka̱ ni, ka̱ta̱ ka̱ya̱ ka̱ e re i lyaꞋa uta̱ci. Ama a̱ ka̱ya̱ ka tatsu i ca̱Ꞌa̱ ishina i ɗa̱ ka̱ta̱ i kyaꞋa, i ca̱Ꞌa̱ ashina itacishi ali i lyaꞋa umaci u le.

\VS{30}Kagimi ka ka kpaꞋa ku Yahuda, ki ta̱ o kutopo tsu nɗanga n na n zuwai aralu e le a iɗika ɗa a matsai.

\VS{31}Kagimi ka uma a na a buwai n wuma uta̱ ta̱ a Urushelima n ka̱tsura̱ ka uma a na a laꞋakai a kusan ku Sihiyona, adama a na ucigi u Vuzavaguɗu MalaꞋimili ɗa u sheshei kuyaꞋan nanai.


\par }{\PP \VS{32}<<Adama a nannai, ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗanna a ukuna u mogono ma Asiriya. Wi a kuꞋuwa a̱ likuci i nampa ko u taɗuku kayaꞋa punu ba. Wi tana feu a̱ kuta̱wa̱ nu nra̱ga̱ ko u maꞋa adasukpatsu adama a na u kumba mashilya ma̱ ni ba.

\VS{33}Wi ta̱ o kubono n uye u na wu uta̱ka̱i, wi a ku uwa a̱ likuci i nampa ya ba. Mpa Vuzavaguɗu n dansa ta̱.

\VS{34}Mi ta̱ a̱ kuɓa̱nka̱ likuci i nampa ka̱ta̱ mi isa i ɗa, adama a tsugbayin tsu va̱ n uzuwakpani u na n yaꞋin n kagbashi ka̱va̱ Dawuda.>>


\par }{\PP \VS{35}N kayin ka nanlo ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ka banai ɗa ka unai osoji aza a Asiriya a̱kpa̱n amangatawun na amanga̱na̱shi n a tawun (185,000). Ana kayin kasai ɗa a cinai uma vagali ukpa̱.

\VS{36}Ɗa Sanakaribu mogono ma Asiriya u sumai ɗa u bonoi a Niniva ɗa u da̱sa̱ngi ɗe.

\VS{37}Kanna kete, a̱yi a̱ ma̱va̱li a kucikpa ka̱ma̱li ka̱ ni Nisaroku, ɗa muku nre n ni Adurameleki koɓolo n Shareza unai ni n kotokobi, ɗa a sumai a kubana iɗika i Arara. Ɗa kolobo ka̱ ni, Isarahadon wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.




\par }\Chap{20}{\SH Mɓa̱la̱ n Hezekaya
\par }
{\PP \VerseOne{1}A ayin a nanlo, Hezekaya u ka̱na̱i mɓa̱la̱ ali ɗevu n ukpa̱. Ɗa Ishaya keneki kolobo ka Amazo ka banai kene yi ɗa u danai ni, ili i na Vuzavaguɗu u danai i ɗanna vu foɓuso kpaꞋa ku nu, adama a na vi a kulaꞋa ba. Vi ta̱ a̱ kukuwa̱.


\par }{\PP \VS{2}Ɗa Hezekaya u kpatalai a̱shi a̱ ni a kasaka ɗa u vasai u Vuzavaguɗu. U danai,

\VS{3}<<Vuzavaguɗu ciɓa, tsu na kagbashi ka̱ nu ko tonoi nu mayin n ka̱ɗu ka̱ ni ra̱ka̱, kpamu n yaꞋan ta̱ ili i singai a̱ a̱shi a̱ nu.>> Ɗa Hezekaya u shika̱i wuya-wuya.


\par }{\PP \VS{4}Ama babu na Ishaya wu uta̱ ulanga u mere me kefeku ma, ɗa kadanshi ka Vuzavaguɗu ka̱ ta̱wa̱i wa̱ ni.

\VS{5}<<Kpatala vu bono vu dana Hezekaya, vuza kelime vu uma a̱ va̱, ili i na Vuzavaguɗu Ka̱shile, Ka̱shile ka esheku a̱ nu Dawuda ka danai i ɗanna, m pana ta̱ avasa a̱ nu, kpamu mene ta̱ kujilya ku nu, adama nannai, mi ta̱ o kupotsokpo wu, ka̱ta̱ a kanna ka tatsu vu bana a̱ Isa̱ a Vuzavaguɗu,

\VS{6}ka̱ta̱ n doku wu a̱ya̱ gendu a wuma. Ka̱ta̱ kpamu mi isa wu n likuci i nampa ekiye o mogono ma Asiriya, mi ta̱ a ki isa likuci i nampa adama a̱ ka̱ci ka̱ va̱ n kagbashi ka̱ va̱ Dawuda.>>


\par }{\PP \VS{7}Ɗa Ishaya u danai, <<Tuka̱i n ka̱vu ka ma̱biri ka̱ta̱ i paɗaka kamici ka, adama na u potso.>>


\par }{\PP \VS{8}Ɗa Hezekaya we ecei Ishaya, <<Yiɗa̱i yo kokpo urotu u na Vuzavaguɗu u ku potsokpo mu, ali n fuɗa m bana a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a kanna ka tatsu?>>


\par }{\PP \VS{9}Ɗa Ishaya u danai, <<Na ɗa wo kokpo urotu u Vuzavaguɗu wa̱ nu, a kudana, Vuzavaguɗu u kuyaꞋan ta̱ i na u yaꞋin uzuwakpani. Gogo na zagba i na vu laꞋi n kuciga, kululu ku laza kelime n udashi kupa, ko kubono ka̱ca̱pa̱ n udashi kupa?>>


\par }{\PP \VS{10}Ɗa Hezekaya wu ushuki, u danai,<<Ili ya atakaci i ɗa ba kululu kudoku ugaɗi kelime ali udashi kupa. A na ko kubono ka̱ca̱pa̱ udashi kupa.>>


\par }{\PP \VS{11}Ɗa Ishaya keneki u vasai u Vuzavaguɗu, ɗa Vuzavaguɗu u bonokoi kululu ka ka̱ca̱pa̱ ali udashi kupa, cina ɗe ku laza udashi u Ahazu mogono.


\par }{\SH Aza a usuki a na uta̱i a Babila
\par }
{\PP \VS{12}A makyan ma nanlo tana, Merodaka-baladan maku ma Baladan mogono ma Babila, kolobo ka Baladan, u suki n akaka koɓolo n kuneꞋe u mogono Hezekaya, adama a na u pana ta̱ arabali a na wi gbaga ba.

\VS{13}Ɗa Hezekaya u rabasai le, ɗa u yotsongi le unu a kuzuwa a̱ ni, azanariya n azurufa a̱ ni, ili i wali n ili i ma̱gula̱ni, m mani ma singai ma̱ ni, n ucanuku u kuvon u ni koɓolo n ili ra̱ka̱ i na yi punu a̱ kunu kuzuwa ka. Babu i na i buwai a kpaꞋa ku ni, ko tsugono tsu ni, i na Hezekaya u kpa̱ɗa̱i ku yotsongu le.


\par }{\PP \VS{14}Ɗa keneki Ishaya u banai u mogono, ɗa we ecei, <<Teɗai uma a nampa uta̱i? Yiɗa̱i a cigai?>> Ɗa mogono Hezekaya wu ushuki, u danai, <<Uta̱ ta̱ a iɗika i daꞋin, a Babila.>>


\par }{\PP \VS{15}Ɗa keneki Ishaya we ecei ni, <<Yiɗa̱i vi yotsongi le a kpaꞋa ku nu?>> Ɗa mogono Hezekaya wu ushuki, <<E ene ta̱ ili ra̱ka̱ i na yi punu a kpaꞋa ku va̱, Babu i na yi a̱ kunu ku kuzuwa ku va̱, i na n kpa̱ɗa̱i kuyotsongu le.>>


\par }{\PP \VS{16}Ɗa Ishaya u danai Hezekaya, <<Pana kadanshi ka Vuzavaguɗu.

\VS{17}La̱na̱, kanna ki ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱, ka na a̱ kupura̱ ili i na vi ni i ɗa a̱ kunu ku kuzuwa ku nu, n i na ikaya i nu i foɓoi a ayin cau ali a kuta̱wa̱ anana a banka a Babila. Ko ili ite a kubuka wu ba. Vuzavaguɗu ɗa u dansai.

\VS{18}Ka̱ta̱ muku n nu n yoku n na vu matsai, a ɗika n ɗa, ka̱ta̱ o bonoko le ndari e kefeku ko mogono ma Babila.>>


\par }{\PP \VS{19}Ɗa Hezekaya u danai Ishaya, <<Kadanshi ka Vuzavaguɗu ka na vu danai mu kasingai kaꞋa,>> Adama a na u sheshe ta̱, <<Babu ili yoku i baci a̱ kuciya̱ ida̱shi i ma̱ta̱na̱ a ayin a̱ va̱.>>


\par }{\PP \VS{20}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Hezekaya n ili i na u yaꞋansai, n ukuna wu utsura u tsugono u ni, n tsu na u ga̱va̱i kayinva, n nka̱riki n na n tsu tuka̱ n mini a̱ likuci, i ta̱ uɗani a katagarda ka tsumani tsu ngono n Yahuda.

\VS{21}Ɗa Hezekaya u bankai ukpisa̱. Ɗa Manasa kolobo ka̱ ni ko okpoi mogono a̱ una̱ ni.




\par }\Chap{21}{\SH Manasa mogono ma Yahuda
\par }
{\PP \VerseOne{1}Manasa wi ta̱ n a̱ya̱ kupa n e re a na u gita̱i kulyaꞋa tsugono, ɗa u lyaꞋi tsugono tsu Urushelima a̱ya̱ amangerenkupa n tawun kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa Hafiziba.

\VS{2}Ɗa u yaꞋankai Vuzavaguɗu kagbanigbani, o kutono uye wu unata wu uduniyan u na Vuzavaguɗu u lokoi e kelime ka aza a Isaraila.

\VS{3}Adama a na u doku ta̱ u maꞋasaka ubuta̱ wa̱ a̱Ꞌisa̱ u na Hezekaya esheku a̱ ni o ɓosoi, ɗa kpamu u maꞋakai ka̱ma̱li ka Balu katalikalyuka, ɗa u yaꞋin kululu ku Ashera tsu na Ahabu mogono mi Isaraila ma yaꞋin. Ɗa kpamu u kuɗa̱nki wotoi n azangata u yaꞋankai le tsugbashi.

\VS{4}Ɗa u maꞋin atalikalyuka a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a̱ ubuta̱ u na Ka̱shile kadanai, <<A Urushelima ɗa n kuzuwa kula kuva̱.>>

\VS{5}Ɗa u maꞋakai wotoi n azangata a gaɗi atalialyuka a ulanga u re e wa a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu.

\VS{6}Ɗa u lyukai maku ma̱ ni akina. Ɗa u ka̱na̱i kuyaꞋan tsuboci n kapalan ka̱shi. U ka̱na̱i kutono aza a na a gbaɓai kaci n a̱kpisa̱. Ɗa u yaꞋin kagbanigbani ka̱u u Vuzavaguɗu, ka na ka zuwai Vuzavaguɗu wupa n a̱bunda̱i.

\VS{7}Ɗa u sheꞋwei kululu ku ka̱ma̱li ka Ashera ɗa u shikpa̱i kuɗa a̱Ꞌisa̱ a̱ Ka̱shile, a̱ ubuta̱ u na Ka̱shile kadanai Dawuda koɓolo n Sulemanu kolobo ka̱ ni, <<Punu a kpaꞋa ku nampa n Urushelima ɗa n zagbai a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ka aza a Isaraila ra̱ka̱, n kuzuwa kula ku va̱ ayin babu uteku.

\VS{8}Mpa n kudoku kuzuwa ene a aza a Isaraila uta̱ kpamu a iɗika i na n nekei ikaya i le ba, ɗa baci o tonoi wila̱ u va̱, n wila̱ u na kagbashi ka̱ va̱ Musa u nekei le.>>

\VS{9}Ama ɗa uma a̱ kpa̱ɗa̱i kupana, ɗa tana Manasa u variki le, ɗa a yaꞋin kagbanigbani ka na ka laꞋi uduniya u na Vuzavaguɗu wu unai kafu a aza Isaraila.


\par }{\PP \VS{10}Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi a̱ ubuta̱ wa agbashi a̱ ni eneki, u danai.

\VS{11}<<Adama ili yu unata i nampa, i na Manasa mogono ma a Yahuda u yaꞋin, ɗa kpamu u yaꞋin u nushi u gbayin u na u laꞋi wa aza Amoriya, e le na ishi punu n ida̱shi kafu a̱yi, ɗa kpamu u zuwai aza a Yahuda u nushi a̱ ubuta̱ u kutono ka a̱ma̱li a̱ ni,

\VS{12}adama nannai, Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila ka dana ta̱. La̱na̱, mi ta̱ a̱ kutuka̱ n atakaci a ili i nampa a Urushelima n Yahuda, ka̱ta̱ yaba dem na u panai u jeꞋeke ikyamba.

\VS{13}Ka̱ta̱, n gisangu Israila n vicuꞋu vu kawin ka na n gisanki Samariya n vicuꞋu vu kawin ka na kpamu n gisanki kpaꞋa ku Ahabu, ka̱ta̱ n teneꞋen Urushelima ra̱ka̱-ra̱ka̱ tsu na vuza u tsu teneꞋen mevene, ka̱ta̱ u kimba̱ maꞋa.

\VS{14}Ka̱ta̱ n vakangu kagimi ka kumaci ku uma a̱ va̱, ka̱ta̱ n neke le ekiye a i rala i le aza a na e ku reme ka̱ta̱ isa le u canuku u kuvon.

\VS{15}Adama na a yaꞋan ta̱ kagbanigbani a̱ a̱shi a̱ va̱, ɗa kpamu a zuwai mu wupa, a kanna ka na ikaya i le yi uta̱i a iɗika i Masar, ali a̱ ku ta̱wa̱ anana.>>


\par }{\PP \VS{16}Manasa kpamu wu una ta̱ aza babu unushi n a̱bunda̱i, ali Urushelima u shanai nu mpasa ma aza babu unushi a uteku u nampa a kubana uteku u nan ɗe, babu biꞋi n unushi u na u zuwai aza a Yahuda a yaꞋankai Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{17}Kagimi ku ulinga ka Manasa n ili i na u yaꞋin a ayin tsugono ci ni, koɓolo n unushi u na u yaꞋin dem, yi ta̱ uɗani a katagarda ka tsumani tsu ngono ma Yahuda.

\VS{18}Ɗa Manasa u bankai ukpisa̱ ɗa a ciɗa̱ngi ni a kashina ka kpaꞋa ka̱ ni, kashina ka Uza. Ɗa Amon kolobo ka̱ ni ko okpoi mogono a una̱ u ni.


\par }{\SH Amon mogono ma Yahuda
\par }
{\PP \VS{19}Amon wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga n e re ana u gita̱i tsugono, ɗa u lyai tsugono tsu Urushelima a̱ya̱ e re. Kula ka a̱na̱ku ni ku ɗa Meshulemetu mekere ma Haruza vuza va aza a Jotuba.

\VS{20}Ɗa u yaꞋin kagbanigbani u Vuzavaguɗu tsu na esheku a̱ ni Manasa u yaꞋin.

\VS{21}U tonoi ili na esheku a̱ ni u yaꞋin ra̱ka̱, ɗa u tonoi a̱ma̱li a na esheku a̱ ni u tonoi ɗa u cikpai le.

\VS{22}U ka̱sukpa̱i Vuzavaguɗu, Ka̱shile ki ikaya i ni, u kpa̱ɗa̱i kutono uye u Vuzavaguɗu.

\VS{23}Ɗa nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ mu ulinga n Amon mogono a gbaɓai kaci ke le ɗa unai ni a suvu e kefeku ko tsugono ci ni.

\VS{24}Ama ɗa uma a̱ likuci a unai aza a na a yaꞋin nsata ɗa unai Amon mogono ma, ɗa aza a̱ likuci a, a zuwai Josaya kolobo ka̱ ni tsugono a̱ una̱ u ni.


\par }{\PP \VS{25}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Amon n ili i na u yaꞋin, yi ta̱ uɗani a katagarda ka tsumani tsu ngono n Yahuda.

\VS{26}Ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a kasaun ka̱ ni a kashina ka Uza. Ɗa Josaya kolobo ka̱ ni ko okpoi mogono a̱ una̱ u ni.




\par }\Chap{22}{\SH Josaya mogono ma Yahuda
\par }
{\PP \VerseOne{1}Josaya wi ta̱ n a̱ya̱ kunla̱i a na u gita̱i tsugono, ɗa u lyaꞋi tsugono tsu Urushelima a̱ya̱ kamangankupa n kete. Kula ka a̱na̱kpa̱ ni ku ɗa Jedida mekere ma Adaya va aza Bozukatu.

\VS{2}Ɗa u yaꞋin kasingai u Vuzavaguɗu, u tonoi uye wa a kaya a̱ ni Dawuda ra̱ka̱, kpamu u kpatala usingai ko ugula̱ ba.


\par }{\SH Josaya u lapulai a̱Ꞌisa̱
\par }
{\PP \VS{3}A̱ ka̱ya̱ ka kupankunla̱i ka tsugono ci ni, ɗa Josaya u suꞋuki Shafan kolobo ka Azaliya matsukaya ma Meshulam a kubana a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu. U danai,

\VS{4}<<Gaɗukpai i bana u Hilikiya ganu vu gbayin, adama a na u kece ikebe i na uma a̱ tuka̱i a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, i na aza kindi u utsutsu isai ekiye a uma.

\VS{5}Ka̱ta̱ a ɗika ikebe ya e neke aza a kulapu ka̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu. Ka̱ta̱ e le tamkpamu a ɗika a tsupa aza ulinga a na i a kulapula a̱Ꞌisa̱,

\VS{6}n aza a̱ kukpa̱Ꞌa̱, n amaꞋi koɓolo n ashewi atali. Ka̱ta̱ kpamu a̱ ciya̱ i na a ku tsulaka aburakpatsu n atali a na kulapulaka a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu.

\VS{7}Kpamu vuza wi a kece le o tono uteku tsu na unai ikebe ya ba, adama a na i ta̱ a kuyaꞋan ulinga u le n kamayun.>>


\par }{\SH Hilikiya u ciya̱i Katagarda ka̱ Wila̱
\par }
{\PP \VS{8}Ɗa Hilikiya ganu vu gbayin u danai Shafan kaɗani ko mogono, <<N ciya̱ ta̱ katagarda ka wila̱ punu a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu.>>Ɗa u nekei Shafan ɗa u keci ka.

\VS{9}Ɗa Shafan kaɗani, u banai o mogono, ɗa u danai ni. <<Kagbashi ka̱ nu ka pura̱ ta̱ ikebe i na a̱ ciya̱i a̱Ꞌisa̱ ɗa e nekei aza kelime na i ulinga a̱Ꞌisa̱ Vuzavaguɗu.>>

\VS{10}Ɗa Shafan u danai mogono, <<Ganu Hilikiya u neke mu ta̱ katagarda.>> Ɗa Shafan u keci ka e kelime ko mogono.


\par }{\PP \VS{11}Ana mogono ma panai kadanshi ka katagarda ka wila̱ ka, ɗa u karai ntogu n ni.

\VS{12}Ɗa mogono ma danai Hilikiya ganu, n Ahikam kolobo ka Shafan, n Akubo kolobo ka Mikaya, n Shafan kaɗani ko mogono koɓolo n Asaya kalingata ka mogono. U danai,

\VS{13}<<Banai i la̱nsa̱ kuyeve ku Vuzavaguɗu adama katagarda kana a̱ ciya̱i na va, i yaꞋan keci adama a̱ va̱, n adama uma koɓolo n aza Yahuda dem. Adama a na mayun, wupa u Vuzavaguɗu u yimkpa ta̱ n ka̱bunda̱i wa̱ tsu, adama a na ikaya i tsu i tono wila̱ u na katagarda kanampa ko o tonoi ba, kpamu a yaꞋan i na yi uɗani a katagarda kanampa adama a̱ tsu ba.>>

\VS{14}Ɗa ganu Hilikiya koɓolo n Ahikam, n Akubo, n Shafan, n Asaya a banai u Huluda vuka vu Shalum keneki, kolobo ka Tikuwa, matsukaya ma Haruhasu, ka̱la̱ni ko ntogu n ganu, gogo na wi ta̱ n ida̱shi punu a Urushelima, uɓon u i re. Ɗa a yaꞋin kadanshi n a̱yi.


\par }{\PP \VS{15}Ɗa u danai le,<<Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila ka dana ta̱. <Danai vuza na u suki ɗa̱ wa̱va̱ va,

\VS{16}Vuzavaguɗu u dana ta̱. La̱na̱, n ku tuka̱ ta̱ n kawuya ubuta̱ u nampa, n ubuta̱ wa aza ana i punu. Tsu na kadanshi ka ki a katagarda kana mogono ma Yahuda ma kecei.

\VS{17}Adama a na aza a Yahuda a̱ ka̱sukpa̱ mu ta̱, ɗa a̱ ka̱na̱i ku yaꞋanka a̱ma̱li o yoku kuneꞋe ki ili i ma̱gula̱ni, adama a na a zuwa mu wupa n ulinga wa ekiye u le ra̱ka̱, adama a nannai wupa u va̱ wi ta̱ a kutasa adama ubuta̱ u nampa, kpamu babu vuza na wa ku kima̱ u ɗa.>

\VS{18}Ama adama a na mogono ma Yahuda, a̱yi ɗa u suki ɗa̱ i bana i la̱nsa̱ kuyeve ku Vuzavaguɗu, <I na ya kudana yi i ɗanna, Vuzavaguɗu Ka̱shile ki Isaraila ka dana ta̱, adama ukuna u kadanshi ka na vu panai,

\VS{19}adama a na vi ta̱ n ka̱ɗu ko kutoni, kpamu ɗa vu goyoi ka̱ci ka̱ nu e kelime ka Vuzavaguɗu, an vu panai uteku tsu na n dansai adama a̱ ubuta̱ u nampa koɓolo n uma a na i punu, a na o kokpo agali ka̱ta̱ n yaꞋanka le una̱, ɗa vu karai ntogu n nu ali ɗa vu shika̱i a ma̱ka̱nga̱ ma̱ va̱, mpa feu m pana ta̱, mpa Vuzavaguɗu n dansai.

\VS{20}Adama a nannai, n kuzuwa wu ta̱ vu kuwa̱, vu tono ikaya i nu, ka̱ta̱ a ciɗa̱ngu wu a kasaun ka̱ nu n ma̱ta̱na̱. Ka̱ta̱ a̱shi a̱ nu a̱ kpa̱ɗa̱ kene kawuya ka na n kutuka̱ a̱ ubuta̱ u nampa.> >>

\par }{\PP Ɗa a banai a danai mogono ra̱ka̱ ili i na vuka va vu danai.




\par }\Chap{23}{\SH Josaya u lapulasakai Uzuwakpani
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa mogono me ɗekei aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a Yahuda n Urushelima ra̱ka̱.

\VS{2}Ɗa u lazai a kubana a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu koɓolo n aza a Yahuda, n aza a Urushelima, n anan ganu, n eneki koɓolo n uma ra̱ka̱, maku n vuzagbayin. Ɗa u kecekei le katagarda ka̱ wila̱ ka na u ciya̱i a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a.

\VS{3}Ɗa mogono ma̱ ɗa̱nga̱i kashani ɗevu n kashamkpatsu, ɗa u yaꞋin Uzuwakpani e kelime ka Vuzavaguɗu. U danai, yu ushuku ta̱ an wa kutono Vuzavaguɗu n wila̱ u ni, n kadanshi ka̱ ni n ili i kutono, n ka̱ɗu ka̱ ni koɓolo n wuma u ni ra̱ka̱, ka̱ta̱ kpamu u tono kadanshi ku uzuwakpani ka na ki punu uɗani a katagarda ka nampa. Ɗa uma ra̱ka̱ ushuki n wila̱ wa feu.


\par }{\PP \VS{4}Ɗa mogono ma zuwai Hilikiya vuzagbayin vu anan ganu, n anan ganu na a na i o kutono yi, koɓolo n aza a kindi a̱ utsutsu a bana a̱ utuka̱ n ebelu a na a tsu yaꞋanka kutoni ku ka̱ma̱li ka Balu, n Ashera, n wotoi n azangata. Ɗa ma zuwai o songi i ɗa a̱ uka̱ra̱Ꞌi u Urushelima ɗevu n ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Kidiron, ɗa u pura̱i kokomo ka ɗa u bankai e Betelu.

\VS{5}Ɗa u cipa̱ka̱i anan ganu a̱ma̱li a na ngono n Yahuda n zuwai adama a na a yaꞋansa alyuka o kusongu a̱ ubuta̱ wu nva̱li a̱ likuci i Yahuda ra̱ka̱ n uka̱ra̱Ꞌi u Urushelima. Koɓolo n aza a na o tsu songu ili i ma̱gula̱ni u ka̱ma̱li ka Balu, n kanna, n wotoi, n azangata koɓolo n ili i na yi gaɗi tsugbashi.

\VS{6}Ɗa Josaya wu utuka̱i iyoci i ka̱ma̱li ka Ashera punu a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu u bankai pulai vu likuci i Urushelima. Ɗa u bankai kaꞋa o ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Kidiron. Ɗa u songi ɗe kaꞋa, ɗa u wu iruwai kaꞋa ko okpoi kiya ɗa u bula̱ngi kaꞋa asaun aza a unambi.

\VS{7}Ɗa u zuwai o ɓosoi anunu ashakanlai a̱ ma̱ci n ali a na i punu a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a̱ ubuta̱ u na a̱ma̱ci a tsu yaꞋan kucaꞋa adama ka̱ma̱li ka Ashera.


\par }{\PP \VS{8}Ɗa Josaya wu utuka̱i anan ganu ra̱ka̱ a na i punu a̱ likuci i Yahuda. Ɗa u la̱nga̱sa̱i nva̱li n le, ubuta̱ u na anan ganu e tsu neke alyuka o kusongu e le. U yaꞋan ta̱ nannai a̱ likuci i Geba vu uɓon u ɗaka n Yahuda, ali a kubana Biyasheba n uɓon ugaɗi u Yahuda. U la̱nga̱sa̱i nva̱li n na mi utsutsu u likuci ya, ili i na i ɗikai a utsutsu wa, a kubana utsutsu u Joshuwa, likuci i gomuna i na yi n uɓon u ɗaka wu utsutsu wa.

\VS{9}Dem n nannai anan ganu a ubuta̱ u kucikpa ka a bana a katalikalyuka ka Vuzavaguɗu a Urushelima ba, ama a lyaꞋi boroji vu babu yisiti koɓolo n itoku e le anan ganu.


\par }{\PP \VS{10}Ɗa wila̱kpa̱i Tofetu vuna wi a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Hinomu, tsu na babu vuza vu na wa kudoku we neke kolobo ko mekere ma̱ ni tsa alyuka u Moleki ba.

\VS{11}Ɗa u takpai odoku a na ngono ma Yahuda n nekei adama a na a yaꞋanka kanna tsugbashi. Odoku n nampa i ta̱ punu a ulanga wa̱ a̱Ꞌisa̱, ɗevu n kunu ku Natan-meleki, kabara ko mogono. Ɗa Josaya u songi ekeke odoku a na e nekei kuyaꞋanka kanna tsugbashi.


\par }{\PP \VS{12}U muɗa̱i kpamu atalialyuka a na ngono n Yahuda m maꞋin gaɗi vu kukpa̱Ꞌa̱ ɗevu n kunu ku gaɗi ku Ahazu, koɓolo n atalialyuka a na Manasa u maꞋin a ulanga u re wa̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu. U muɗa̱i le, ɗa u ɓosoi le miri-miri u va̱ma̱i a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Kidiron.

\VS{13}Ɗa kpamu mogono ma̱ ila̱kpa̱i nva̱li ma̱ a̱ma̱li n na Sulemanu mogono u maꞋin a kasana ka Urushelima a kubana a uɓon u ɗaka a kaginda kagbayin ka munuka. Sulemanu u maꞋin ubuta̱ u nampa adama kululu ku ka̱ma̱li ku unata ka Ashera ka aza a Sidon, n Kemoshi Kululu ku unata ka aza a Mowabu koɓolo n Moleki kululu ku unata ka aza a Amon.

\VS{14}Ɗa u ɓosoi atali a ciɗa e le, ɗa kpamu u kapai nlulu ma ashamkpatsu a̱ma̱li n Ashera, ɗa u ciɗa̱ngi ubuta̱ wa n etele uma.


\par }{\PP \VS{15}Ɗa kpamu u doku u zuwai o ɓoso katalikalyuka ka na ki e Betelu, a̱ ubuta̱ wa̱ a̱Ꞌisa̱ wu unata u na mogono Jerobuwam kolobo ka Nebatu ka maꞋin, ka na ka zuwai aza a Isaraila kuyaꞋan unushi, o songi u ɗa, ɗa wu iruwai kaꞋa u bonokoi kaꞋa kiya. Ɗa kpamu u songi kululu ku ka̱ma̱li ku Ashera.

\VS{16}Ana Josaya u kpatalai ɗa we enei asaun o yoku a kaginda. Ɗa u zuwai a bana a̱ ciɗukpa̱ etele e le, ɗa u songi a ɗa gaɗi vu katalikalyuka, ɗa wila̱kpa̱i ka a. Tsu na kadanshi ka Vuzavaguɗu ka na ka̱ uta̱i una̱ u keneki.


\par }{\PP \VS{17}Ɗa mogono me ecei, <<Kasaun kene ka tamkpamu mi e kene naɗe?>> Ɗa aza a̱ likuci a, a danai, <<Kasaun ka vuma vu Ka̱shile kaꞋa, vuza na wu uta̱i a Yahuda ɗa u yaꞋin kadanshi adama ili i na vu yaꞋin n katalikalyuka ka Betelu ka nampa.>>


\par }{\PP \VS{18}Ɗa u danai, <<Ka̱sukpa̱i kaꞋa, Ka̱ta̱ vuza u ɗika etele a̱ ni ba.>>Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i etele ni koɓolo n etele e eneki a na uta̱i a Samariya.


\par }{\PP \VS{19}Tsu na u yaꞋin a̱ likuci Betelu, ta mogono Josaya u takpai ɗa wila̱kpa̱i nva̱li ma̱ a̱ma̱li n na mi a̱ likuci i Samariya ra̱ka̱, n na mogono mi Isaraila ma maꞋin ɗa n zuwai Vuzavaguɗu wupa.

\VS{20}Ɗa u lyukai anan ganu vu nva̱li ma̱ a̱ma̱li n na mi a katalikalyuka ka ra̱ka̱, ɗa u songi etele a uma a gaɗi vu le. Yeve ɗa u lazai o kubono a Urushelima.


\par }{\PP \VS{21}Ɗa mogono ma danai uma dem, <<A yaꞋansa ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai ka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ ɗa̱, uteku tsu na ka ki uɗani a katagarda ku uzuwukpani ka nampa.>>

\VS{22}Adama a na o doku a yaꞋan ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai tsu nanlo ba, ali a ayin azafada aza a na o tonoi n aza a Isaraila. Ko a ayin o ngono mi Isaraila m ma aza a Yahuda ba.

\VS{23}Ama a̱ ka̱ya̱ ka kupa n kula̱i ko tsugono tsu Josaya ɗa a yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka kupasamgbanai ka Vuzavaguɗu ka nampa a Urushelima.


\par }{\PP \VS{24}Ɗa Josaya kpamu u lokoi oboci n aza a̱da̱bu, n a̱kpisa̱, nu nlulu ma̱ a̱ma̱li koɓolo n ili yi unata dem i na i e kene a Urushelima n Yahuda. U yaꞋin ili nampa nannai adama a na u shatangu ku yotsongu kadanshi ka̱ wila̱ ka na ki a katagarda ka na ganu Hilikiya u ciya̱i a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu.

\VS{25}Ko kelime ka̱ ni ko ka̱ca̱pa̱ ka̱ ni, a saꞋwa kuciya̱ mogono ma na mo tonoi Ka̱shile n ka̱ɗu ka̱ ni, n wuma u ni n utsura u ni dem, tsu mogono Josaya ba, tsu na wila̱ u Musa u tonoi ba.


\par }{\PP \VS{26}Ama nannai dem Vuzavaguɗu u ka̱sukpa̱ wupa wa̱ a̱bunda̱i u ni n Yahuda ba, adama ili i na Manasa u yaꞋansai ra̱ka̱, i na i zuwai Ka̱shile wupa.

\VS{27}Ɗa Vuzavaguɗu u danai, <<Mayun, n kutakpa ta̱ Yahuda e kelime ka̱va̱, uteku tsu na n takpai aza a Isaraila. Ka̱ta̱ kpamu n takpa a̱shi a̱va̱ a Urushelima likuci i na n zagbai, n a̱Ꞌisa̱ a nanlo a na n zagbai n danai, <Ta ɗe kula kuva̱ ko kuyongo.> >>


\par }{\SH Ukpa̱ u mogono Josaya
\par }
{\PP \VS{28}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Josaya n ili i na u yaꞋansai ra̱ka̱, yi ta̱ uɗani a katagarda ka tsumani tsu ngono ma Yahuda.


\par }{\PP \VS{29}A ayin na Josaya wi o tsugono, FiriꞋauna Neko mogono ma Masar ma banai e kuyene ku Yufiretu, adama na u ɓa̱nka̱ mogono ma Asiriya kuvon. Ɗa Josaya wu uta̱i adama a na u sa̱nka̱ FiriꞋauna Neko kulaza a kubana a Magido, ɗa tana FiriꞋauna wu unai ni lo a̱ ubuta̱ wa.

\VS{30}Ɗa agbashi o mogono Josaya a̱ ni a ɗikai ni ekeke vo odoku, ɗa a̱ tuka̱i ni a Urushelima, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a kasaun ka̱ ni. Ɗa aza a̱ likuci a, a ɗikai kolobo ka ni Jehowahazu a zuwai ni wo okpoi mogono a̱ una̱ u ni.


\par }{\SH Jehowahazu mogono ma a Yahuda
\par }
{\PP \VS{31}Jehowahazu wi ta̱ n a̱ya̱ kamanganatatsu a na wo okpoi mogono, ɗa u lyai tsugono a Urushelima wotoi u tatsu. Kula ka̱ a̱na̱ku ka̱ ni ku ɗa Hamutalu, mekere ma Irimiya vuza va aza a Libina.

\VS{32}Mogono Jehowahazu u yaꞋanka ta̱ Vuzavaguɗu kagbanigbani uteku tsu na ikaya i ni i yaꞋin.

\VS{33}Ɗa FiriꞋauna Neko mogono ma Masar ma reme ni ɗa u gbagurai ni a̱ likuci i Ribula a iɗika i Hamata, adama a na ka̱ta̱ u lyaꞋa tsugono a Urushelima ba. Ɗa FiriꞋauna Neko kpamu u zuwai aza a Yahuda a tsupa utafu wa azurufa a̱kpa̱n a tatsu n amangatawa̱na̱shi, (3,400) n azanariya kamangankupa n a̱na̱shi.

\VS{34}Ɗa FiriꞋauna Neko mogono ma Masar u zuwai Eliyakimu kolobo ka Josaya tsugono a̱ una̱ wu esheku a̱ ni. Ɗa u yaꞋansakai ni kula u ɗekei ni Jehoyakimu. Ama ɗa u ɗikai Jehowahazu u bankai a Masar, ɗa u kuwa̱i ɗe.

\VS{35}Ɗa Jehoyakimu u tsupai FiriꞋauna Neko azurufa n azanariya a na we ecei ni u tsupa. Ama ɗa u zuwai uma a tsupa utafu adama a na u ciya̱ ikebe i na FiriꞋauna u la̱nsa̱i. Ɗa u takacikai uma wuya-wuya uteku wu utsura u le, adama a na e neke yi azurufa n azanariya ciya̱ u shatangu uzuwakpani u ni n FiriꞋauna Neko mogono ma Masar.


\par }{\SH Jehoyakimu mogono ma Yahuda
\par }
{\PP \VS{36}Jehoyakimu wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga n a tawun a na wo okpoi mogono, ɗa u lyaꞋi tsugono a Urushelima a̱ya̱ kupa n kete. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni kuɗa Zebida mekere ma Pedaya vuza va aza a Ruma.

\VS{37}Ɗa u yaꞋin kagbanigbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu, tsu na ikaya i ni i yaꞋin.




\par }\Chap{24}{\PP \VerseOne{1}A ayin o tsugono tsu Jehoyakimu, ɗa Nebukaneza mogono ma Babila ma bankai Yahuda kuvon. Mogono Jehoyakimu u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ a tatsu a̱ ku ga̱nda̱ka̱ mogono ma Babila. N ka̱ca̱pa̱ ɗa Jehoyakimu u bonoi a kuyaꞋanka Nebukaneza ugbamiwasuvu.

\VS{2}Ɗa Vuzavaguɗu u suki ka̱tsura̱ ko osoji ka aza a Babila, n aza a Siriya, n aza a Mowabu koɓolo n aza Amon adama a na a una aza a Yahuda, ciya̱ a shatangu kadanshi ka Vuzavaguɗu ka na eneki a dansai.

\VS{3}Mayun i nampa ya i ciya̱ ta̱ Yahuda tsu na Vuzavaguɗu u dansai, ciya̱ u loko le wa̱ ni, adama a unushi u Manasa n ili i na u yaꞋain dem,

\VS{4}koɓolo nu mpasa ma aza a babu unushi n na u tsuwa̱in punu a Urushelima. U shatangi Urushelima nu mpasa ma aza babu unushi. Vuzavaguɗu tana u sheshe cinukpaka yi unushi wa ba.


\par }{\PP \VS{5}Ulinga u na u buwai u tsugono tsu Jehoyakimu n ili i na u yaꞋain ra̱ka̱, yi ta̱ uɗani a katagarda ko ngono ma Yahuda.

\VS{6}Ɗa Jehoyakimu u bankai ukpisa̱. Ɗa Jehoyakini kolobo ka̱ ni ko okpoi mogono a̱ una̱ u ni.


\par }{\PP \VS{7}Ama mogono ma Masar mo doku ma̱ uta̱ kubana kuvon kpamu ba, adama a na mogono ma Babila ma isa ta̱ uteku wu iɗika i ni ra̱ka̱, ali ɗe a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Masar a kubana e kuyene ku Yufiretu.


\par }{\SH Jehoyakini mogono ma Yahuda
\par }
{\PP \VS{8}Jehoyakini wi ta̱ n a̱ya̱ kupa n kunla̱i a na wo okpoi mogono, ɗa u lyai tsugono a Urushelima wotoi u tatsu. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa Nehushata, mekere ma Elinatan vuza va aza a Urushelima.

\VS{9}Ɗa u yaꞋin kagbanigbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu tsu na esheku a̱ ni u yaꞋin.


\par }{\PP \VS{10}A ayin nanlo ɗa ovonshi o mogono Nebukaneza vu Babila a bankai Urushelima kuvon, a na a yawai ɗa a kanzai likuci ya,

\VS{11}ɗa Nebukaneza mogono ma Babila ma uwai a̱ likuci ya, a ayin a na ovonshi a̱ ni a kanzai likuci ya n kuvon.

\VS{12}Ɗa mogono Jehoyakini mogono ma Yahuda, n a̱na̱ku a̱ ni, n aza ulinga a̱ ni, n tsugbayin tsu likuci koɓolo n anan taji a̱ ni, ra̱ka̱ vu le e nekei mogono ma Babila utan. Ama ɗa a̱ ka̱ya̱ ka̱ kunla̱i ko tsugono ci ni, ɗa u bankai Jehoyakini ugbashi.

\VS{13}Tsu na Vuzavaguɗu u dansai, ɗa Nebukaneza u pura̱i kuzuwa ka̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu n ku na ki e kefeku ko mogono ra̱ka̱, ɗa kpamu u ɗikai ucanuku wa azanariya u na mogono Sulemanu mi Isaraila u yaꞋin adama a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu.

\VS{14}Ɗa u pura̱i aza a Urushelima, aza a gbagbaꞋin a̱ likuci, n ovonshi, n aza ulinga wu ekiye, n awakana ra̱ka̱ u bankai ugbashi. Ka̱bunda̱i ka uma ka ele ɗa uma a̱kpa̱n kupa (10,000). Babu vuza na u buwai, sai vuza na u laꞋi n unambi.

\VS{15}Ɗa kpamu u ɗikai Jehoyakini u bankai ni ugbashi a Babila, koɓolo n a̱na̱ku a̱ ni, n a̱ma̱ci a̱ ni, nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n ni koɓolo n aza e kelime ka̱ likuci ya ra̱ka̱.

\VS{16}Ɗa mogono Nebukaneza u pura̱i ovonshi utsura aza a na a fuɗai kuvon u bankai ugbashi a Babila, ka̱bunda̱i ke le ka yawa ta̱ a̱kpa̱n e cindere (7,000). Koɓolo n aza ulinga we ekiye, n awakana ka̱kpa̱n (1,000), ra̱ka̱ vu le uma utsura a ɗa n aza a na untsai kuvon.

\VS{17}Ɗa mogono Nebukaneza u zuwai Mataniya, esheku e keꞋen a Jehoyakini u lyaꞋa tsugono a̱ una̱ u ni. Ɗa u sabai ni kula Zedekiya.


\par }{\SH Zedekiya mogono ma Yahuda
\par }
{\PP \VS{18}Zedekiya wi ta̱ n a̱ya̱ kamanga n kete a na wo okpoi mogono, ɗa u lyai tsugono a Urushelima a̱ya̱ kupa n kete. Kula ka̱ a̱na̱ku a̱ ni ku ɗa Hamutalu mekere ma Irimiya vuza va aza a Libina.

\VS{19}Ɗa uyaꞋin kagbanigbani a̱ a̱shi a Vuzavaguɗu tsu na Jehoyakimu u yaꞋin.

\VS{20}Ili i nampa i yaꞋan ta̱ adama a wupa u Vuzavaguɗu a kubana a Urushelima n Yahuda, ɗa a ukocishi u lokoi le a̱ a̱shi a̱ ni.

\par }{\PP Ɗa Zedekaya u yaꞋankai mogono ma Babila ugbamiwasuvu.




\par }\Chap{25}{\PP \VerseOne{1}Ele lo a̱ ka̱ya̱ ka̱ kuci ko tsugono tsu Zedekiya, a kanna ka kupa ko wotoi u kupa, ɗa Nebukaneza mogono ma Babila u banai kuvon a Urushelima n ovonshi a̱ ni ra̱ka̱. Ɗa a kambuki likuci ya, a maꞋi adasukpatsu a̱ ka̱ra̱ka̱i mashilya ma.

\VS{2}Ɗa a kanzai likuci ya n kuvon ali a̱ya̱ kupa n kete ko tsugono tsu Zedekaya.

\VS{3}A kanna ka kuci ko wotoi u na̱shi, a na kambulu ke geꞋwetengi uma, kpamu ilikulyaꞋa i ɗana yi lo ba, a na uma a lyaꞋa.

\VS{4}Ɗa a banai o ɓosoi kakambu koyoku ka mashilya ka, ɗa ovonshi ra̱ka̱ a sumai n kayin n ubuta̱ u katusu ka mashilya ka, ka na ki ɗevu n kashina ko mogono. Ama a ayin a nanlo cina ɗe ovonshi a Babila a kanza likuci ya, ɗa mogono Zedekaya n ovonshi a̱ ni a sumai a kubana a uɓon u Araba.

\VS{5}Ama ɗa ovonshi a Babila a saɓai mogono Zedekaya ɗa e remei ni akamba e Jeriko. Ɗa ovonshi a̱ ni ra̱ka̱ a sumai a̱ ka̱sukpa̱i ni.

\VS{6}Ɗa e remei ni, a bankai ni u mogono ma Babila a̱ likuci i Ribula, a̱ ubuta̱ u na a kiɗikai ni afada.

\VS{7}Ɗa a unai muku n Zedekaya a̱ a̱shi a̱ ni. Ɗa o kongoroi ni a̱shi ɗa a shiya ni n ikani a lazai n a̱yi a kubana a Babila.


\par }{\SH Uyikpi wa̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin
\par }
{\PP \VS{8}A kanna ke cindere ko wotoi u tawun, a ka̱ya̱ ka kupa n kuci ko tsugono tsu Nebukaneza mogono ma Babila, ɗa Nebuzaradan vuza kelime va aza a kindi ku mogono ma Babila u ta̱wa̱i a Urushelima.

\VS{9}Ɗa u dyaɓai akina a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu, n kpaꞋa ku mogono koɓolo n iꞋuwa ya aza a gbagbaꞋin a Urushelima. Ɗa u songi iꞋuwa i singai i singai dem a̱ likuci ya.

\VS{10}Ɗa ovonshi a Babila ra̱ka̱, e le na i koɓolo n Nebuzaradan o ɓosoi mashilya ma na ma ka̱ra̱Ꞌi Urushelima.

\VS{11}Ɗa Nebuzaradan vuza vu kelime va aza a kindi ku mogono u remei uma a na a buwai punu a̱ likuci i Urushelima, n ovonshi a na e nekei ka̱ci ka̱ le wa̱ ni koɓolo n uma a na a buwai ra̱ka̱ vu le ɗa u bankai le ugbashi a Babila.

\VS{12}Ama ɗa a̱ ka̱sukpa̱i aza unambi o yoku adama na a cimba ashina a itacishi.


\par }{\PP \VS{13}Ɗa osoji a Babila o ɓosoi ashamkpatsu a iyum i shili, n ekeke odoku a iyum i shili i na i remei mini, n kasasu ka viyum vi shili kagbayin ka na ki punu a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu. Ɗa ovonshi a̱ pura̱i iyum i shili ya ra̱ka̱ a kubana a Babila.

\VS{14}Ɗa kpamu a̱ pura̱i mgbodo mi iyum, n ikenekpetsu, n ikima̱tsu ya akina, n ebelyu koɓolo n ucanuku wu iyum ishili ra̱ka̱ una a tsu yaꞋanka ulinga wa̱ a̱Ꞌisa̱.

\VS{15}Ɗa vuza kelime va aza a kindi va, u ɗikai ka̱mbu ka akina, n kasasu ka ku ɗarukpa, n ili ra̱ka̱ i na a yaꞋin n azanariya n azurufa koci.


\par }{\PP \VS{16}Ashamkpatsu e re a iyum ishili a, n kasasu kagbayin ka na ka̱ tsu ɓa̱na̱ mini ka na Sulemanu u yaꞋin adama a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu a, a laꞋa ta̱ ka̱bunda̱i ka kugisangu.

\VS{17}Kashamkpatsu dem ugaɗi u ni u yawa ta̱ udashi kamanga n u cindere. A gaɗi Vu kashamkpatsu ka̱ viyum vu shili va u yawa ta̱ udashi u na̱shi n kagimi, ɗa a yaꞋin igani a kashamkpatsu dem n umaci u Ruman n iyum ishili a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱.


\par }{\PP \VS{18}Ɗa vuza kelime va aza a kindi va u ɗikai Seraya ganu vu gbayin, n Zafaniya vuza na wi o kutono yi, koɓolo n aza a kindi a tatsu a na a tsu inda utsutsu wa̱ a̱Ꞌisa̱ a Vuzavaguɗu.

\VS{19}A ka̱tsuma̱ ka aza na ishi a buwai a̱ likuci tamkpamu, ɗa u ɗikai kovonshi vo osoji koɓolo n nkoshi n gba̱ra̱-gba̱ra̱ n tawun n kefeku ko tsugono. Ɗa kpamu u ɗikai kaɗani kagbayin ko ovonshi ka̱ likuci ka, vuza na u ci ɗika uma ulinga u tsusoji koɓolo n uma a̱ ni amangatatsu a na u cinai punu a̱ likuci ya.

\VS{20}Ɗa Nebuzaradan u pura̱i uma nampa ra̱ka̱ u bankai mogono ma Babila a̱ likuci i Ribula.

\VS{21}Ɗe a Ribula va, a iɗika i Hamatu ya, ɗa mogono ma zuwai una le. Nannai ɗa a̱ pura̱i uma a Yahuda a bankai le ugbashi.


\par }{\PP \VS{22}Ɗa Nebukaneza mogono ma aza a Babila u zagbai Gedaliya kolobo ka Ahikam matsukaya ma Shafan wo okpo gomuna vu uma a na a buwai a Yahuda.

\VS{23}Ana aza e kelime osoji n uma ra̱ka̱ a panai mogono ma Babila ma zagba ta̱ Gedaliya wo okpo gomuna, ɗa a bankai n uma e le wa̱ a̱ni a Mizifa, ula e le ɗa IshimaꞋilu kolobo ka Netaniya, n Johanan kolobo ka Kareya, n Seraya kolobo ka Tanhumetu vuza va aza a Netofa, n Jazaniya kolobo ka vuza va za Makatu.

\VS{24}Ɗa Gedaliya u kucinakai le n uma e le. U danai, <<Ka̱ta̱ i pana wovon u tsugbayin tsa aza a Babila ba, La̱nsa̱i ubuta̱ i da̱sa̱ngu punu i ɗika ya, i yaꞋanka mogono ma Babila a̱ga̱nda̱ yi ta̱ a̱ kuciya̱ ma̱ta̱na̱ mi ida̱shi.>>


\par }{\PP \VS{25}Ama o wotoi u cindere u ka̱ya̱ wa, ɗa IshimaꞋilu kolobo ka Netaniya ma tsukaya ma Ilishama vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka kumaci ku mogono ka, u ta̱wa̱i n uma kupa ɗa unai Gedaliya. Ɗa kpamu unai uma a Yahuda koɓolo n aza Babila ana i koɓolo n Gedaliya a Mizipa.

\VS{26}N tsu nampa, ɗa uma ra̱ka̱, maku n vuza gbanyin koɓolo n aza e kelime osoji ra̱ka̱ a sumai a kubana a iɗika i Masar, adama na i ta̱ a kupana wovon wa aza a Babila.


\par }{\SH Utuka̱i Jehoyakini a kpaꞋa ku ugbashi
\par }
{\PP \VS{27}A̱ ka̱ya̱ ka kamangankupa n ke cindere, ka tsugbashi tsu Jehoyakini mogono ma Yahuda, a̱ ka̱ya̱ ka na Evili-merodaki wo okpoi mogono ma Babila, ka ɗaɗa a̱ utuka̱i Jehoyakini a kpaꞋa ku ugbashi, a kanna ka kamanga n ka cindere ko wotoi kupa n ure.

\VS{28}Ɗa mogono Evili-merodaki u nekei ni kadanshi ka singai, ɗa kpamu u neke ni tsugbayin tsu na tsu laꞋi tsu ngono n na mi ekiye ni a Babila dem.

\VS{29}Ɗa Jehoyakini u foɗoi ntogu n tsugbashi n ni. Ili i na i ɗikai a kanna ka nanlo ɗa u ka̱na̱i kulyaꞋa ilikulya a kirukpa ku mogono ali ukocishi u wuma u ni.

\VS{30}Ɗa mogono Evili-merodaki u zuwai a̱ ka̱na̱i kunekeshe mogono Jehoyakini ikebe i katsupu a kanna dem, ali a kubana u koci u wuma u ni.

\par }