\NormalFont\ShortTitle{Ugiti}
{\MT UGITI

\par }{\IMT Kuɓa̱yuwa̱

\par }{\IP Katagarda ka nampa ki ta̱ a kadanshi ku uyaꞋin wa aduniyan, koɓolo n ugiti u vuma, n ugiti wu unushi n atakaci a aduniyan n tsu na Ka̱shile ko tsu tono n uma. Katagarda ku Ugiti ki ta̱ upeci ali ugboku u gbagbaꞋin u re.

\par }{\IP 1 UyaꞋin wa aduniyan n tsumani tsu ugiti tsu vuma. Ta punu ukuna wa̱ A̱da̱mu n Hauwa, Kayinu n Habila, Nufu m mini ma na ma lyaꞋi aduniyan, m mashilya mu ugaɗi ma Babila 1-11.

\par }{\IP 2 Tsumani tsu tsukaya ci cau tsa aza a Isaraila. Vuza iyain ɗaɗa Ibirahi a̱yi vu na wi n uneki u ka̱ɗu n kutono ku Ka̱shile. Ɗa o tonoi n tsumani tsu maku ma̱ ni Ishaku m matsukaya Yakubu (a̱yi na e ci ɗeke Isaraila), m muku kupa n i re n Yakubu ele vuza okpoi kumi ku umaci kupa n u re ka aza a Isaraila. Kadanshi ku utsura ko bonoi u maku mo yoku punu, Isufu, koɓolo n ukuna u na u bankai Yakubu m muku n ni n na m buwai n limata i le a Masar.

\par }{\IP Katagarda ka nampa kpamu ka yaꞋan ta̱ kadanshi ka uma. Ili yu utsura i ɗaɗa ili i na Ka̱shile ka yaꞋin. Ka̱ gita̱ ta̱ n kudana Ka̱shile kaꞋa ka yaꞋin aduniyan, ɗa ko kotsosoi n ukuna wu uzuwakpani u na u danai Ka̱shile ki ta̱ a kulyaꞋa kelime n kindana uma a̱ ni. Punu a katagarda ka ra̱ka̱, ukuna u Ka̱shile u ɗa u walai kelime, a̱yi vu na u tsu yaꞋanka uma afada ka̱ta̱ u takacika aza a na a nusai. U uka le kelime ka̱ta̱ kpamu u ɓa̱nka̱ le, n u lapulai nwalu n le. Katagarda ka tsumani ka nampa a ɗana ta̱ kaꞋa adama a na ka ɗika kadanshi ku uneki wa̱ a̱ɗu u uma n tsu na ka̱ kuɓa̱nka̱ uneki u ka̱ɗu u nanlo u gbama.

\par }{\IOT Ili i na yu udari a katagarda ka nampa.

\par }{\IO UyaꞋin wa aduniyan n uyaꞋin u vuma 1:1; 2:25

\par }{\IO Ugiti wu unushi n ugiti wa atakaci 3:1-24

\par }{\IO Ili i na i ɗikai wa̱ A̱da̱mu ali a kubana u Nufu 4:1; 5:32

\par }{\IO Nufu m mini ma na ma lyaꞋi aduniyan, 6:1; 10:32

\par }{\IO Mashilya ma Babila 11:1-9

\par }{\IO Ili i na i ɗikai u Shem ali a kubana u Iburam 11:10-32

\par }{\IO Ɗa aza a utsura, Ibirahi, Ishaku n Yakubu 12:1; 35:29

\par }{\IO Ntsukaya n Isuwa 36:1-43

\par }{\IO Isufu nu nkoshi n ni 37:1; 45:28

\par }{\IO Aza a Isaraila a iɗika i Masar 46:1; 50:26



\par }\ChapOne{1}{\SH UyaꞋin wa aduniyan
\par }
{\PP \VerseOne{1}A ayin a̱ ugiti, Ka̱shile ka yaꞋan ta̱ gaɗi n iɗika.

\VS{2}Ana u yaꞋin iɗika, ta i ɗa yi nannai babu ili, ka̱yimbi kaꞋa ka palai mala dem. Ɗa Ayinviki a̱ Ka̱shile a̱ ka̱na̱i kuka̱ra̱Ꞌa̱sa̱ punu a gaɗi vu mini va.


\par }{\PP \VS{3}Ɗa Ka̱shile ka danai, <<YaꞋan ubuta̱ dem wa akana.>> Ɗa ta na ubuta̱ wa akanai.

\VS{4}Ana Ka̱shile ke enei kutashi ku gaꞋan ta̱, ɗa u pecei ka̱yimbi n kutashi.

\VS{5}Ɗa Ka̱shile ke ɗekei kutashi ka Kanna, ka̱yimbi kpamu Kayin. U yaꞋan ta̱ ili i nampa ya a kanna ka iyain. Kulivi ki ta̱ lo, usana wi ta̱ lo, ele dem kanna ke te kaꞋa.


\par }{\PP \VS{6}Ɗa Ka̱shile ka danai, <<N zuwa ta̱ ka̱ba̱nga̱ ke pece mini ugboku u re, mini ma gaɗi m mini ma ɗaka.>>

\VS{7}Ɗa ta na ili yo okpoi nannai. Ka̱shile ka yaꞋin nannai adama a na u pecuku mini ma na mi gaɗi m mini ma na mi ɗaka.

\VS{8}Ɗa Ka̱shile ke ɗekei ka̱ba̱nga̱ ka, <<Gaɗi.>> U yaꞋan ta̱ ili i nampa ya a kanna ke ire. Kulivi ki ta̱ lo, usana wi ta̱ lo: ele dem kanna ke ire kaꞋa.


\par }{\PP \VS{9}Ɗa Ka̱shile ka danai, <<Ka̱sukpa̱ mini ma na mi ɗaka mo ɓolongu a̱ ubuta̱ u te, adama a na iɗika i ɗekpu yu uta̱ kau.>> Ɗa ta na ili yo okpoi nannai.

\VS{10}Ɗa Ka̱shile ke ɗekei ubuta̱ u ɗekpu wa, <<Iɗika,>> ubuta̱ u mini kpamu, <<Mala.>> Ɗa Ka̱shile ke enei ili i na u yaꞋin va yi ta̱ n ugaꞋin.


\par }{\PP \VS{11}Ɗaɗa Ka̱shile ka danai, <<YaꞋan iɗika dem yu uta̱ka̱ n yutishi, mi ta̱ ma na ma kumatsa icuꞋu i le, ilya i matsa ilya, nɗanga kpamu mu uta̱ka̱ n icuꞋu i na i kumatsa otoku e le nɗanga.>> Ɗa ta na ili yo okpoi nannai.

\VS{12}Ɗa iɗika dem i ka̱na̱i kuta̱ka̱ n ica̱Ꞌa̱shi kakau. IcuꞋu i ka̱na̱i kumatsasa icuꞋu uteku ci le kakau. Ɗa ta na Ka̱shile ke enei ili i na u yaꞋin va i gaꞋan ta̱.

\VS{13}Kulivi ki ta̱ lo, usana wi ta̱ lo: ele dem kanna ka tatsu kaꞋa.


\par }{\PP \VS{14}Ɗa Ka̱shile ka danai, <<YaꞋan kutashi kakau gaɗi ka akana, adama a na u pece kanna n kayin. A zuwa le ta̱ o okpo urotu u na u kupece ayin, ayin a̱ lyushi, n ayin a irana, n a̱ya̱.

\VS{15}Ka̱sukpa̱ kutashi kakau gaɗi kpamu ka akana a̱ ubuta̱ dem.>> Ɗa ta na ili yo okpoi nannai dem.

\VS{16}Ka̱shile ka yaꞋan ta̱ kutashi ku gbagbaꞋin ku re. Kutashi ku gbayin ku ɗaɗa. Kanna ka lyaꞋa tsugono n kanna, wotoi kpamu n kayin. Ɗa u doku u yaꞋin azangata kpamu.

\VS{17}Ka̱shile ka zuwa ta̱ ili i kutashi ya i yongo gaɗi, adama a na a akana a iɗika,

\VS{18}ciya̱ a lyaꞋa tsugono n kanna n kayin e pece kpamu kutashi n ka̱yimbi. Ɗa Ka̱shile ke enei ili i nanlo ya i gaꞋan ta̱.

\VS{19}Kulivi ki ta̱ lo, usana wi ta̱ lo: na lo dem a kanna ka̱ na̱shi kaꞋa.


\par }{\PP \VS{20}Ɗa Ka̱shile ka danai, <<YaꞋan mini ma shana n adan n ili i wuma dem, ka̱ta̱ gaɗi kpamu u shana n icuꞋu yi nnu kakau.>>

\VS{21}Ɗa Ka̱shile ka yaꞋin ili i gbagbaꞋin i mala n icuꞋu ya adan kakau, nu nnu kakau kpamu nannai. Ɗa Ka̱shile ke enei ili i nanlo dem i ɗa i gaꞋan ta̱.

\VS{22}Ɗa Ka̱shile ka zuwakai le una̱singai, u danai, <<Matsai ka̱ta̱ i shatangu mala, nnu kpamu i yimkpa ka̱ta̱ i shatangu iɗika.>>

\VS{23}Kulivi ki ta̱ lo, usana wi ta̱ lo: na lo dem a kanna ka tawun kaꞋa.


\par }{\PP \VS{24}Ɗa Ka̱shile ka danai, <<YaꞋan iɗika yu uta̱ka̱ n ili i wuma yaba dem n vicuꞋu vi ni, nnama ra̱ka̱, nu nnama m kpaꞋa koɓolo n aza a na i o kurono a̱tsuma̱ a iɗika.>> Ɗa ta na ili yo okpoi nannai.

\VS{25}Ka̱shile ka yaꞋin icuꞋu yi nnama m kpaꞋa nu n kakamba dem, aza a wawaꞋa n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ yaba dem a kumatsa icuꞋu i ni. Ɗa Ka̱shile ke enei ili i nanlo dem i gaꞋan ta̱.


\par }{\PP \VS{26}Ɗa Ka̱shile ka danai, <<YaꞋan ci yaꞋan vuma n iyotsonoi i tsu, ka̱ta̱ a yaꞋan kpamu tsu tsu. Ele ɗa aza a na a kulyaꞋaka adan a na i a mala tsugono, nnu n na mi gaɗi, nu nnama m kpaꞋa nu n kakamba, nu nnama n wawaꞋa n na mi o kurono a̱tsuma̱ a iɗika dem.>>

\VS{27}Nannai ɗa Ka̱shile ka yaꞋin vuma uteku tsu na a̱yi wi, n iyoci i Ka̱shile i ɗa u yaꞋin ni, u yaꞋan le ta̱ vuka n vali.

\VS{28}Ɗa Ka̱shile ka zuwakai le una̱singai, ɗa u danai, <<Yimkpai, ka̱ta̱ i shatangu aduniyan, i ka̱na̱ i ɗa ka̱ta̱ i lyaꞋa tsugono tsa adan a na i a mala, nu nnu n gaɗi koɓolo nu nnama n na mi o kurono a̱tsuma̱ a iɗika dem.>>

\VS{29}Ɗa Ka̱shile ka danai, <<La̱na̱, n neke ɗa̱ ta̱ mita̱ dem ma na mi a iɗika ma na ma kumatsa icuꞋu, nu nɗanga dem n umaci u le u na wi n icuꞋu punu, adama a na o okpo ilikulya wa̱ ɗa̱.

\VS{30}N neke ta̱ nnama n na mi a iɗika dem, nu nnu, nu nnama n na kpamu mi o kurono a̱tsuma̱ e le a iɗika, n ili i na yi a kuyinvika dem ica̱Ꞌa̱shi dem, adama a na yo okpo ilikulyaꞋa i le.>> Ta ta na ili yo okpoi nannai.

\VS{31}Ɗa Ka̱shile ka̱ la̱na̱i ili i na u yaꞋin dem, ɗa we enei i ɗa i gaꞋan ta̱ ka̱u. Kulivi ki ta̱ lo, usana wi ta̱ lo: na lo dem a kanna ka̱ ta̱li kaꞋa.




\par }\Chap{2}{\SH A kanna ke cindere ɗa Ka̱shile ka uvukai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗaɗa kuyaꞋan ku gaɗi n iɗika koɓolo n ili i na yi punu dem ku kotsoi.

\VS{2}A kanna ke cindere ɗa Ka̱shile ko kotsoi ulinga u na u yaꞋin, ɗa wu uvukai a kanna ke cindere ka adama a ulinga u na u yaꞋin va.

\VS{3}Ɗa Ka̱shile ka zuwakai kanna ke cindere ka una̱singai ɗa u bonokoi kaꞋa kanna ka ciɗa, adama a na a kanna ka nanlo kaꞋa Ka̱shile ku uvukai.


\par }{\SH Ka̱shile ka yaꞋin vali n vuka
\par }
{\PP \VS{4}Na va ɗaɗa arabali a tsu na a yaꞋin gaɗi n iɗika.

\par }{\BB \par }
{\PP Ana Ka̱shile Vuzavaguɗu u yaꞋin gaɗi n iɗika,

\VS{5}babu mita̱ ko yutishi i yoku i na yu uta̱i a iɗika. Adama a na a ayin a nanlo Ka̱shile Vuzavaguɗu babu na u gita̱i kuyoꞋo mini. Babu vuza na kpamu u kucimba iɗika ya,

\VS{6}ama ayin a nanlo iɗika i ɗa i ci jemgbe ka̱ta̱ i ta̱na̱ta̱ngu ubuta̱ dem.

\VS{7}Ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu u maꞋin ikyamba i vuma n kubuta̱ ki iɗika.\FTNT{*}{{\FR 2:7 }{\FR{2:7
}}{\FT{Udani <<vuma>> n <<iɗika>> n kadanshi ka ka aza a Yahuda a ciga ta̱ kuyotsonoi i ta̱ adanshi ili i te i ɗa a̱ ubuta̱ u kuɗeke.}}} Ɗa wu uvula̱ka̱ yi ni ayinviki a wuma a̱ vunu vi ni, ɗa vuma wo okpoi n wuma.


\par }{\PP \VS{8}Ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu u yaꞋin kashina ka nɗanga Adini a kasana, ta ɗe u zuwai vuma vu na u yaꞋin va.

\VS{9}Ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu u zuwai icuꞋu yi nɗanga kakau m gbonguroi punu a kashina ka. Ɗa u zuwai nɗanga n na mi n ugaꞋin u kinda punu n na n kumatsa umaci u singai e mere ma kashina ma, ɗa u zuwai kpamu punu nɗanga n re, me te ma na me kuneke wuma, me te kpamu ma na me kuneke vuza kuyeve ki ili i singai n i gbani-gbani dem.


\par }{\PP \VS{10}Kuyene kuta̱i a Adini, ɗa ku neꞋi kashina ka mini ɗa ku peciki ali ugboku u na̱shi.

\VS{11}Kula ku kuyene ku iyain ku ɗaɗa Pishon, ku ɗaɗa ku ci yene a kubana a iɗika i Havila gbende a̱ ubuta̱ u na azanariya i.

\VS{12}Azanariya a iɗika i nanlo i ta̱ ciɗa, a̱ta̱mba̱ n atali a singai i ta̱ ɗe feu a̱ ubuta̱ wa.

\VS{13}Kuyene ku ire ku ɗaɗa e ci ɗeke Gihon, ku ci yene ta̱ a iɗika i Kushi dem.

\VS{14}Kula ku kuyene ku tatsu ku ɗaɗa Tigirisu, ku ci yene ta̱ a kuwala a uɓon u kasana u Asiriya. Kuɗolu ku na̱shi tamkpamu ku ɗaɗa e ci ɗeke Yufiretu.


\par }{\PP \VS{15}Ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu u zuwai vuma va punu a Kashina ka Adini ka. Adama a na wi inda ka̱ta̱ u cimba kaꞋa mayin.

\VS{16}Ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu u danai ni, <<Vi ta̱ a kufuɗa va lyaꞋa nɗanga n na mi punu a kashina ka dem,

\VS{17}sai maɗanga ma na ma kuzuwa vuza u yaꞋan n kuyeve ki ili i singai n i gbani-gbani ma ɗaɗa va kulyaꞋa ba. Kanna ka na baci vi lyaꞋi maꞋa, vi ta̱ a̱ kukuwa̱.>>


\par }{\PP \VS{18}Ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu u danai, <<U gaꞋan vuma u yongo endeꞋen ni ba. Mi ta̱ a kuyaꞋanka yi ka̱ɓa̱nki ka singai.>>


\par }{\PP \VS{19}N kayala ki iɗika kaꞋa Ka̱shile Vuzavaguɗu u yaꞋin nnama n kakamba koɓolo nu nnu n gaɗi dem. Ɗa u tuka̱i le a̱ ubuta̱ u vuma adama a na we ene ko nini ɗai u kuɗeke le, tsu na baci de dem u ɗekei manama ɗa ta na u kokpo kula ku ni.

\VS{20}Ɗa vuma va u neꞋi nnama nu nnu n gaɗi ra̱ka̱ ula.

\par }{\PP Ama A̱da̱mu u ciya̱ punu ka̱ɓa̱nki ka na ka yaꞋin ni ba.

\VS{21}Ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu u zuwai vuma va alavu a na a̱ kuwa̱i ni. Ayin a na wi alavu, ɗa u talai ketele ka kakambu ka vali ka, ɗa u bonoi u palai ubuta̱ wa n inyama.

\VS{22}Ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu u yaꞋin vuka n ketele ka na u talai va, ɗa u bankai vuma va.


\par }{\PP \VS{23}Ɗa vuma va vu danai,

\par }{\Q <<Na va ɗaɗa ketele ka na kuta̱i wa̱ va̱,

\par }{\QB n inyama i na yu uta̱i wa̱ va̱.

\par }{\Q Kula ku ni ku ɗa <vuka>

\par }{\QB adama a na ta punu a̱ uta̱ka̱i ni u vali.>>
\FTNT{†}{{\FR 2:23 }{\FR{2:23
}}{\FT{Katagarda ku ugiti udani <<vuka>> n <<vali>> n kadanshi ka ka aza a Yahuda a ciga ta̱ kuyotsonoi i ta̱ adanshi ili i te i ɗa a̱ ubuta̱ u kuɗeke.}}}


\par }{\MM \VS{24}I ɗaɗa i zuwai ɗa vuma u kuka̱sukpa̱ a̱na̱ku a̱ ni n esheku, adama a na u ɓolongu ka̱ci ka̱ ni a̱ ubuta̱ u te n vuka vi ni, ka̱ta̱ o okpo ikyamba i te.


\par }{\PP \VS{25}Vali va n vuka vi ni dem oshomboɗi a ɗa i, ama babu vuza na u panai wono u vutoku.




\par }\Chap{3}{\SH Vuma u nusakai Ka̱shile
\par }
{\PP \VerseOne{1}Koko ka laꞋa ta̱ nnama n na Ka̱shile Vuzavaguɗu u yaꞋin dem n ugboji. Ɗa ke ecei vuka va, <<Mayu ɗa Ka̱shile ka danai, <Ka̱ta̱ i lyaꞋa umaci wu nɗanga u na wi punu a kashina ka ba?> >>


\par }{\PP \VS{2}Ɗa vuka va vu danai koko kaꞋa, <<Ci ta̱ a kufuɗa tsa lyaꞋa umaci wu nɗanga dem n na mi punu a kashina ka,

\VS{3}ama Ka̱shile ka dana ta̱, <Ka̱ta̱ i lyaꞋa maɗanga ma na mi punu e mere ma kashina ma ba. Ko kusaꞋwa ka̱ta̱ i saꞋwa ba. Kanna ka na baci i saꞋwai maꞋa, yi ta̱ a̱ kukuwa̱.> >>


\par }{\PP \VS{4}Ama ɗa koko ka danai vuka va, <<Mayun ɗa i kukuwa̱ ba.

\VS{5}Ka̱shile ka ke yeve ta̱ kanna ka na baci i lyaꞋi maɗanga ma, a̱shi a̱ ɗa̱ i ta̱ a ku paɗukpa, ka̱ta̱ kpamu yo okpo uteku tsu Ka̱shile.\FTNT{*}{{\FR 3:5 }{\FR{3:5
}}{\FT{Uteku u na kadanshi ka aza a Yahuda ka danai, <<Yi ta̱ o kokpo uteku tsu Ka̱shile>> ka kuta̱ mayin ba, ko <<uteku tsu Ka̱shile>> ko <<uteku tsa̱ a̱ma̱li.>>}}} Yi ta̱ e kuyeve ili i gbanigbani n ili i singai.>>


\par }{\PP \VS{6}Ana vuka va ve enei umaci u maɗanga wa wi ta̱ n ugaꞋin u kulyaꞋa, n ugaꞋin u kinda. U ciga ta̱ kpamu u ciya̱ cicoꞋo tsu na ci punu, ɗa u taꞋi umaci u maɗanga wa ɗa u lyaꞋi. Ɗa u neꞋi vali va, ɗaɗa u lyaꞋi feu.

\VS{7}Ɗa dem vi le a̱shi e le a paɗukpai, ɗa e enei ka̱ci ke le oshomboɗi. Ɗa a̱ jilya̱i a̱vuku a maɗanga ma̱ ma̱biri, ɗa a yaꞋankai ka̱ci ke le ciyampa.


\par }{\PP \VS{8}N kulivi, ɗa a panai izumgbi i Ka̱shile Vuzavaguɗu a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ a kashina ka, ɗa a sumai e sheɗeki punu a nɗanga n kashina ma.

\VS{9}Ama ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu ke ɗekei vuma va, u danai, <<Te ɗai vi?>>


\par }{\PP \VS{10}Ɗa vuma va wu ushuki, <<M panaka wu ta̱ a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ a kashina ɗaɗa m panai wovon, adama a na mi ta̱ koshomboɗi ɗa n sheɗeki.>>


\par }{\PP \VS{11}Ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu we ecei ni, <<Yayi u danai koshomboɗi kaꞋa vi? Ko vi lyaꞋa ta̱ maɗanga ma na n danai ka̱ta̱ vi lyaꞋa ba va?>>


\par }{\PP \VS{12}Ɗa vuma va u danai, <<Vuka vu na vu nekei mu u yongo nu mpa, a̱yi ɗa u taꞋi maɗanga ma ɗa u neꞋi mu ɗa n lyaꞋi.>>


\par }{\PP \VS{13}Ka̱shile Vuzavaguɗu ke ecei vuka va, <<Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi yaꞋin nannai?>>

\par }{\PP Ɗa wu ushuki, <<Koko kaꞋa ka̱ ya̱nsa̱i mu, ɗa n lyaꞋi.>>


\par }{\PP \VS{14}Ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu u danai koko ka,

\par }{\Q <<An vi yaꞋin nannai, una̱ u na mi a kuyaꞋanka wu, u laꞋa ta̱ wu nnama m kpaꞋa

\par }{\QB koɓolo nu n kakamba dem ali nu nnu feu.

\par }{\Q Vi ta̱ a kuyaꞋan nwalu n ka̱tsuma̱ ka̱ nu o kurono a iɗika. Kubuta̱ ku ɗa vi kulyaꞋa

\par }{\QB a ayin a wuma a̱ nu ra̱ka̱.


\par }{\Q \VS{15}Mi ta̱ a kuzuwaka ɗa̱ tsurala

\par }{\QB avu n vuka va,

\par }{\QB a̱ ka̱tsuma̱ ka ntsukaya n nu koɓolo nu ntsukaya n vuka ma. Wi ta̱ o kuɓoso wu a kaci,

\par }{\QB ama avu vi ta̱ a kuluma yi a̱ ka̱civa̱.>>


\par }{\PP \VS{16}Ɗa u danai vuka va,

\par }{\Q <<Vi ta̱ e kene atakaci n a̱bunda̱i a na n kuneke wu a̱ ubuta̱ u limata.

\par }{\QB Nu mɓa̱la̱ n ɗa va kumatsa muku.

\par }{\Q Ka̱ɗu ka̱ nu ki ta̱ o kuyongo a̱ ubuta̱ u vali nu,

\par }{\Q a̱yi ɗa ta na u kulyaꞋa tsugono wa̱ nu.>>


\par }{\PP \VS{17}Ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu u danai A̱da̱mu,
\FTNT{†}{{\FR 3:17 }{\FR{3:17
}}{\FT{Udani kula <<A̱da̱mu>> n kadanshi ka aza a Yahuda u dana tsu ta̱ <<vuma>> ɗa.}}}

\par }{\QB <<Adama a na vu pana ta̱ kadanshi ka vuka vu nu, ɗa vi lyaꞋi maɗanga ma na n danai nu <Ka̱ta̱ vi lyaꞋa ba,> adama a̱ nu n yaꞋanka ta̱ iɗika dem una̱,

\par }{\QB sai vi yaꞋan atakaci kafu vi lyaꞋa,

\par }{\QB ali kanna ka na vu kuwa̱i.


\par }{\Q \VS{18}Iɗika yi ta̱ a kumatsa awana m mita̱ ma gbani-gbani,

\par }{\QB imacishi i kakamba i ɗa kpamu va kulyaꞋa.


\par }{\Q \VS{19}Vi ta̱ e kulemgbe

\par }{\QB kafu vi lyaꞋa ilikulya,

\par }{\Q ali kanna ka na vu bonoi punu a iɗika ya,

\par }{\QB adama a na ta punu vu uta̱i.

\par }{\Q Avu kubuta̱ ku ɗa,

\par }{\QB a̱ kubuta̱ ku ɗa kpamu vo kubono.>>


\par }{\PP \VS{20}Ɗa A̱da̱mu u neꞋi vuka vi ni kula Hawa,
\FTNT{‡}{{\FR 3:20 }{\FR{3:20
}}{\FT{Udani <<Hawa>> n kadanshi ka aza a Yahuda u dana tsu ta̱ <<uma ra̱ka̱>> ɗa.}}} adama a na a̱yi ɗa u kokpo akaya a uma ra̱ka̱.


\par }{\Q \VS{21}Ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu u yaꞋankai A̱da̱mu n vuka vi ni aminya a ukpan.


\par }{\PP \VS{22}Ɗa Vuzavaguɗu u danai, <<Gogo na vuma wo okpo ta̱ tsu tsu, u yeve ta̱ kasingai n kawuya. Ka̱ta̱ a̱ ka̱sukpa̱ yi u taꞋa ali u lyaꞋa a̱ ka̱tsuma̱ ka nɗanga n kuneke wuma n kasingai ba, ta lo wo yongo n wuma kowanai>>

\VS{23}Ɗa Ka̱shile Vuzavaguɗu u lokoi vuma va punu a Kashina ka Adini ka. Adama a na u bana u yaꞋan vicimba a̱ ubuta̱ u na a̱ uta̱ka̱i ni.

\VS{24}Ana u lokoi vuma va, ɗa u zuwai ɗe corobi\FTNT{§}{{\FR 3:24 }{\FR{3:24
}}{\FT{Corobi ili i yoku i ɗa i na yi n evelyu tsu kalingata}}} a̱ na̱shi punu a kashina ka a uɓon u kasana, n otokobi a akina a kulyaꞋa una̱ u re dem adama a na a̱ sa̱nka̱ vuma va kuꞋuwa a kashina ka.




\par }\Chap{4}{\SH Kayinu n Habila
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa A̱da̱mu u vaki n vuka vi ni Hawa, ɗa u yaꞋin ka̱tsuma̱, ɗa u matsai Kayinu.\FTNT{*}{{\FR 4:1 }{\FR{4:1
}}{\FT{Udani <<Kayinu>> n kadanshi ka aza a Yahuda wi ta̱ a kudana tsu <<Za̱kuciya̱.>>}}} Ɗa u danai, <<Vuzavaguɗu u ɓa̱nka̱ mu ta̱, ɗa n ciya̱i kolobo.>>

\VS{2}Ayin a na i lo, ɗa u matsakai ni vangu ɗa u neꞋi ni kula Habila.

\par }{\PP Ana u gbonguroi ɗa wo okpoi maguɓi, a̱yi Kayinu tamkpamu wo okpoi kacimbi.

\VS{3}A ayin a vukyaꞋa, ɗa Kayinu u bankai Vuzavaguɗu n kuneꞋe ki ili i kashina i ni.

\VS{4}Ama a̱yi Habila u zagbai mokyon ma singai ma na a̱ gita̱i kumatsa. Ɗa u kiɗai, ɗa u bankai Vuzavaguɗu nu mɓurusa. Ɗa ta na Vuzavaguɗu wi isai alyuka a̱ ni.

\VS{5}Ama u pana uyoꞋo u Kayinu n alyuka a̱ ni ba. Ɗa Kayinu u yaꞋin wupa, ka̱ɗu ka̱ ni ka̱ na̱mgba̱i.


\par }{\PP \VS{6}Ɗa Vuzavaguɗu we ecei ni, <<Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi yaꞋin wupa? Yiɗa̱i i zuwai ɗa asuvu a̱ nu a̱ na̱mgba̱i?

\VS{7}Ashe vi yaꞋan baci ili i singai a kisa i ɗa ba? Vu lapula baci ba, unushi u ɗa lo a̱ utsutsu a kuvana wu, adama a na u lyaꞋa utsura u nu. Ama u gaꞋan ta̱ vu laꞋa u ɗa.>>


\par }{\PP \VS{8}Ɗa Kayinu u danai vangu vi ni Habila, <<YaꞋan tsu bana a kakamba.>> Ele ɗe a kakamba, ɗa Kayinu u ga̱la̱i Habila.


\par }{\PP \VS{9}Ayin a na i lo, ɗa Vuzavaguɗu we ecei Kayinu, <<Te ɗai ambu wi?>>

\par }{\PP Ɗa Kayinu wu ushuki, <<Mpa n yeve ba. Mpa ɗa kindi ka vangu va̱?>>


\par }{\PP \VS{10}Ɗa Vuzavaguɗu u danai, <<Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi yaꞋin nannai? Adama a na mpasa n ambu mi ta̱ a malapa mu una̱ punu a iɗika a̱ kuta̱wa̱ wa̱ va̱.

\VS{11}Gogo na iɗika i na i ɓa̱yuwa̱i adama a na yi isa mpasa n ambu e ekiye a̱ nu, i yaꞋanka wu ta̱ una̱.

\VS{12}Ubuta̱ u na vu banai dem, ko vi yaꞋan ulinga nini, iɗika ya yo kudoku ya matsa ili ba. Uteku n anana vo okpo ta̱ vuza vu ka̱ka̱ra̱sa̱ punu a iɗika.>>


\par }{\PP \VS{13}Ɗa Kayinu u danai Vuzavaguɗu, <<Atakaci a̱ va̱ a laꞋa ta̱ utsura u va̱.

\VS{14}Gogo na vu loko mu ta̱ a iɗika ya, mi ta̱ o kokpo usokongi a̱ ubuta̱ u nu, ka̱ta̱ mo okpo ka̱ka̱ra̱shi punu a aduniyan, vuza na we enei mu dem wi ta̱ a kuna mu.>>


\par }{\PP \VS{15}Ɗa Vuzavaguɗu wu ushuki u danai, <<Ta nannai ba! Vuza na baci dem wu unai Kayinu mi ta̱ feu a kutakacika yi ali kucindere.>> Ɗa Vuzavaguɗu u zuwakai ni urotu adama a na vuza na de dem u cinai ni ka̱ta̱ wu una yi ba.

\VS{16}Ɗa Kayinu u ka̱sukpa̱i kelime ka Vuzavaguɗu ɗa u lazai u banai u da̱sa̱ngi a iɗika i Nodu a Kasana ka Adini.


\par }{\SH Ntsukaya n Kayinu
\par }
{\PP \VS{17}Ɗaɗa Kayinu u vaki n vuka vi ni ɗa u yaꞋin ka̱tsuma̱ u matsai maku ɗa u neꞋi ni kula Anuhu. Ayin a nanlo a̱yi a kumaꞋa likuci ɗa u nekei likuci ya n kula ku maku ma̱ ni Anuhu.

\VS{18}Ɗa a matsakai Anuhu maku ɗa u nekei ni kula Iradu, ɗa Iradu u matsai Mehaluja ɗa Mehaluja u matsai Metusela esheku a Lameji.


\par }{\PP \VS{19}Lameji u zuwai a̱ma̱ci e re vuza te kula ku ni ku ɗa Ada kula ku vuza te Zila.

\VS{20}Ɗa Ada u matsai Jabalu, a̱yi ɗa esheku a aza a na o kuyongo a̱ a̱pa̱m n a guɓai kuzuwa ku le.

\VS{21}Vuza ni ɗa Jabalu vuza na wi esheku a awaꞋi a umolu n a̱liki a ishari.

\VS{22}Ɗa Zila u matsai Tubula-kayinu vuza na u ci yima ila̱nga̱ n iyum. Taku vu Tubala-kayinu a̱yi ɗa Nama.


\par }{\PP \VS{23}Kanna ke te Lameji u danai a̱ma̱ci e re a̱ ni,

\par }{\Q <<Ada n Zila, panakai mu,

\par }{\QB a̱ɗa̱ a̱ma̱ci a Lameji,

\par }{\Q n saꞋwa ta̱ kuna kolobo ko yoku

\par }{\QB adama a na u uka mu ta̱ muna.


\par }{\Q \VS{24}I baci a kuna uma e cindere adama a vuza na wu unai Kayinu,

\par }{\QB I ta̱ a kuna uma amangatatsunkupa n uma e cindere adama a vuza na baci wu unai Lameji.>>


\par }{\PP \VS{25}Ɗa A̱da̱mu u doku u vaki n vuka vi ni, ɗa u yaꞋin ka̱tsuma̱. Ɗa u matsai maku mo yoku, ɗa vuka vi neꞋi ni kula Shitu.\FTNT{†}{{\FR 4:25 }{\FR{4:25
}}{\FT{Udani u kula <<Shitu>>, n kadanshi ka aza a Yahuda, kula ku ɗaɗa <<Shilekene.>>}}} U danai, <<Ka̱shile ke neke mu ta̱ maku mo yoku, adama a na Habila u buwa lo ba, Kayinu wu una yi ta̱.>>

\VS{26}Shitu feu u matsai maku mo kolobo, ɗa u neꞋi ni kula Enos.

\par }{\PP A ayin a nanlo a ɗa uma a̱ ka̱na̱i kuɗeke kula ku Vuzavaguɗu.




\par }\Chap{5}{\SH A ayin a̱ A̱da̱mu a Kubana a Ayin a̱ Nufu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Na va ɗaɗa tsumani tsu muku ma̱ A̱da̱mu.

\par }{\BB \par }
{\PP A ayin a na Ka̱shile ka yaꞋin vuma u yaꞋan yi ta̱ n iyoci i Ka̱shile.

\VS{2}U yaꞋin le vuka n vali, ɗa u zuwakai le una̱singai. Ana u yaꞋin le u ɗekei le <<Uma.>>


\par }{\PP \VS{3}Ayin a na A̱da̱mu wi n a̱ya̱ amanga̱ta̱linkupa\FTNT{*}{{\FR 5:3 }{\FR{5:3
}}{\FT{La̱na̱ kapashi ka 48 kuɓa̱yuwa̱ a̱ ubuta̱ u na a yaꞋin kadanshi ki ilamba n Cishingini.}}} (130), ɗa u matsai maku ma na mo yotsoi ni, ɗa u neꞋi ni kula Shitu.

\VS{4}Ana A̱da̱mu u matsai Shitu ɗa u yongoi a̱ya̱ amangatawunkunla̱i (800) kpamu, ɗa ayin a nanlo, u doku u matsai muku mu nkere n olobo.

\VS{5}A̱da̱mu u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawunkuci n kamangankupa (930), ɗa u kuwa̱i.


\par }{\PP \VS{6}Shitu wi ta̱ n a̱ya̱ amangatawun n a tawun (105), ɗa u matsai Enos.

\VS{7}Ana u matsai Enos, ɗa u doku u yaꞋin a̱ya̱ amangatawunkunla̱i n e cindere (807) ɗa ayin a nanlo, u doku u matsai muku mu nkere n olobo.

\VS{8}Shitu u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawunkuci n kupa n e re (912), ɗa u kuwa̱i.


\par }{\PP \VS{9}Enos wi ta̱ n a̱ya̱ amanga̱na̱shinkupa (90), ɗa u matsai Kenan.

\VS{10}Ana u matsai Kenan, ɗa Enos u doku ɗa u yaꞋin a̱ya̱ amangatawunkunla̱i n gendu (815). A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, u matsai muku mo olobo ni nkere.

\VS{11}Enos u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawunkuci n a tawun (905), ɗa u kuwa̱i.


\par }{\PP \VS{12}Ana Kenan u yawai a̱ya̱ amangatatsunkupa (70), ɗa u matsai Mahalale.

\VS{13}Ana a matsai Mahalale, ɗa u doku yaꞋin a̱ya̱ amangatawunkunla̱i n amangere (840). A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, u doku u matsai muku mo olobo ni nkere.

\VS{14}Kenan u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawunkuci n kupa (910), ɗa u kuwa̱i.


\par }{\PP \VS{15}Ana Mahalale u yawai a̱ya̱ amangatatsu n a tawun (65), ɗa u matsai Jaredu.

\VS{16}Ana u matsai Jaredu, ɗa Mahalale u doku u yaꞋin a̱ya̱ amangatawunkunla̱i n kamangankupa (830). A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, u matsai muku mo olobo nu nkere.

\VS{17}Mahalale u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawunkunla̱i n amanga̱na̱shinkupa n a tawun (895), ɗa u kuwa̱i.


\par }{\PP \VS{18}Ana Jaredu wi n a̱ya̱ amankunla̱i n e re (162), ɗa u matsai Anuhu.

\VS{19}Ana u matsai Anuhu, ɗa u doku u yaꞋin a̱ya̱ amangatawunkunla̱i (800). A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, u doku ɗa u matsai muku mo olobo ni nkere.

\VS{20}Jaredu u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawunkuci n amangatatsu n e re (962), ɗa u kuwa̱i.


\par }{\PP \VS{21}Ana Anuhu u yawai a̱ya̱ amangatatsu n a tawun (65), ɗa a matsakai ni Metusela.

\VS{22}Ana a matsai Metusela, ɗa Anuhu u doku u yaꞋin a̱ya̱ amangatawantatsu (300). A ayin a nanlo, u doku ɗa u matsai muku mo olobo ni nkere.

\VS{23}Anuhu u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawantatsu n amangatatsu n a tawun (365).

\VS{24}Anuhu u yongo ta̱ o kutono Ka̱shile, ɗa u lazai adama a na Ka̱shile ka ɗika yi ta̱ a kubana gaɗi.


\par }{\PP \VS{25}Ayin a na Metusela wi n a̱ya̱ amangatawun n amanga̱na̱shi n e cindere kuci n e cindere (187), ɗa a matsakai ni Lameji.

\VS{26}Ana a matsai Lameji, Metusela u doku u yaꞋin a̱ya̱ amangatawencindere n amanga̱na̱shi n e re (782) ɗa u doku u matsai muku mo olobo ni nkere.

\VS{27}Metusela u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawunkuci n amangatatsu n kuci (969), ɗa u kuwa̱i.


\par }{\PP \VS{28}Ana Lameji u yawai a̱ya̱ amankuci n e re (182), ɗa a matsakai ni kolobo.

\VS{29}U neꞋi maku ma̱ ni kula Nufu.\FTNT{†}{{\FR 5:29 }{\FR{5:29
}}{\FT{Udani u kula <<Nufu>> n kadanshi ka aza a Yahuda ku ɗaɗa <<Jebekene.>>}}} U danai, <<Adama a na a̱yi ɗa u kutuka̱ n wuvuki wu ulinga u na ci a kuyaꞋansa, adama a na Vuzavaguɗu u yaꞋanka ta̱ iɗika ya una̱.>>

\VS{30}Ana a matsai Nufu, ɗa Lameji u doku u yaꞋin a̱ya̱ amangatawantawun n amanga̱na̱shinkupa n a tawun (595), wi ta̱ kpamu m muku mo olobo ni nkere.

\VS{31}Lameji u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawencindere n amangatatsunkupa n e cindere (777), ɗa u kuwa̱i.


\par }{\PP \VS{32}Ayin a na Nufu u yawai a̱ya̱ amangatawantawun (500) ɗa u matsai muku n tatsu, Shem, Ham n Jafe.




\par }\Chap{6}{\SH Unushi u uma m mini ma na ma lyaꞋi aduniyan
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ana uma a̱ gita̱i kuyimkpa punu a aduniyan, ɗa kpamu a matsakai le nkere punu.

\VS{2}Muku n Ka̱shile me enei nkere n vuma mi ta̱ n ugaꞋin ka̱u, ɗa a zagbakai ka̱ci ke le aza a na a luwai le ɗa a zuwai.

\VS{3}Ɗa Vuzavaguɗu u danai, <<Mi a kufuɗa kugbama asuvu adama a na vuma u yongo ali a kubana ayin uteku n uteku ba, wi ta̱ a̱ kukuwa̱. A̱ya̱ a̱ ni a kulaza amangatawun n kamanga ba.>>


\par }{\PP \VS{4}Aza a Nefilim o yongo ta̱ a iɗika ya kafu ayin a nanlo a, ali n ayin e kelime dem. Ana muku n Ka̱shile n vaki ni nkere n uma ma, ɗa a matsai muku, muku n nanlo ele ɗa okpoi aza a utsura a uma dem.


\par }{\PP \VS{5}Ɗa Vuzavaguɗu we enei kawuya ka ka yimkpa ta̱ a aduniyan, kusheshe ku vuma ayin dem ku wuyana ta̱ feu ka̱u.

\VS{6}Vuzavaguɗu u ɓa̱la̱i ka̱tsuma̱ a na u yaꞋin vuma a aduniyan, ɗa ka̱ɗu ka̱ ni ka̱ na̱mgba̱i ka̱u.

\VS{7}Ɗa Vuzavaguɗu u danai, <<Mi ta̱ a kutakpa vuma vu na n yaꞋin punu a aduniyan, uma koɓolo nu nnama dem, koɓolo n ili i wuma i na yi o kurono a̱tsuma̱ e le a iɗika, koɓolo nu nnu n gaɗi adama a na ka̱ɗu ka̱ va̱ ka̱ na̱mgba̱ ta̱ a na n yaꞋin le.>>


\par }{\PP \VS{8}Ama Nufu u ciya̱i mapasa ma singai u Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{9}Na ɗa tsumani tsu Nufu.

\par }{\BB \par }
{\PP Nufu vuza vu usuɓi ɗa, ɗa kpamu wi babu unushi a̱ ubuta̱ u uma a ayin a̱ ni, u yaꞋan ta̱ kpamu nwalu n Ka̱shile.

\VS{10}Nufu wi ta̱ m muku n tatsu, ele ɗa Shem, Ham n Jafe.


\par }{\PP \VS{11}Gogo na uma a aduniyan a̱ na̱mgba̱ ta̱ a̱ ka̱sukpa̱i Ka̱shile ɗa kpamu i tukpa n kawuya.

\VS{12}Ka̱shile kenei tsu na uma a aduniyan a shanai n kawuya, adama a na uma a aduniyan ra̱ka̱ a̱ la̱nga̱sa̱ ta̱ uye u le n kawuya.

\VS{13}Ka̱shile ka danai Nufu, <<N sheshe ta̱ ɗe kuna uma a aduniyan a nampa ra̱ka̱, adama a na iɗika i nampa i shana ta̱ n kawuya. Mayun n kuna ta̱ uma dem n iɗika ya feu.

\VS{14}Adama a nannai vi yaꞋanka ka̱ci ka̱ nu kpantsu nu nɗanga n kakawu, vi yaꞋan ku ɗa unu-unu ka̱ta̱ kpamu vu paɗara ku ɗa n cirupa̱ asuvu m pulai dem.

\VS{15}Na ɗa uteku u na va kusheꞋwe ku ɗa, ugaɗi u yawa udashi amangatawenre n amangere n kupa (450) wanshi kpamu udashi amangatatsu n kupa n u tawun, ka̱ta̱ kpamu kashani ka̱ ni ka yawa udashi amangere n u tawun.

\VS{16}Vi yaꞋanka kpantsu ka n kukpa̱Ꞌa̱, ka̱ta̱ vu buka ka̱ba̱nga̱ gaɗi ka na ka lazai udashi u te n kagimi ba. Vu zuwa utsutsu a kakambu ka̱ ni ka̱ta̱ vu zuwa kpamu punu kirukpa a ɗaka m mere, koɓolo kpamu n gaɗi dem.

\VS{17}Mi ta̱ a̱ kutuka̱ m mini ma na n kuna uma n ili i na i buwai dem a aduniyan a nampa. Ili i na yi n ayinviki dem, Ili ya aduniyan dem yi ta̱ a̱ kukuwa̱.

\VS{18}Ama mpa mi ta̱ a kinda uzuwakpani u na tsu zuwakpanai, ka̱ta̱ vu uwa a kpantsu ka avu m muku n nu n vuka vu nu n a̱ma̱ci a̱ muku n nu.

\VS{19}Vu uka punu a kpantsu ka ili i wuma i re i re, vali n vuka koɓolo n avu adama a na vi isa wuma u le.

\VS{20}Vi ɗika nnu icuꞋu kakau feu aza e re e re nu nnama n na m buwai aza a na i o kurono a̱tsuma̱ e le a iɗika, vu uka le punu adama a na a isa wuma u le.

\VS{21}Vi ɗika ili kulyaꞋa i na yi kulyaꞋa dem ka̱ta̱ vu foɓo punu adama a̱ ɗa̱ koɓolo nu nnama ma.>>


\par }{\PP \VS{22}Nufu u yaꞋan ta̱ ili dem derere uteku u na Ka̱shile ka danai ni.




\par }\Chap{7}{\SH Mini ma na ma lyaꞋi aduniyan
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa Vuzavaguɗu u danai Nufu, <<Uwa a kpantsu avu n limata i nu dem adama a na me ene ta̱ avu vuza ciɗa ɗa a̱ kuta̱wa̱ wa̱ va̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka aduniyan dem.

\VS{2}Ɗika nnama n cindere n cindere a̱ ka̱tsuma̱ ka nnama n ciɗa vuka n vali. Nnama mu unata vi ɗika n re n re vuka n vali koci.

\VS{3}Nnu n gaɗi kpamu nannai ugboku u cindere u cindere vuka n vali, adama a na icuꞋu yu nnama dem nu nnu i ciya̱ aza a wuma punu a aduniyan.

\VS{4}Adama a na gogo na ayin e cindere a ɗa o okpoi a na mo kuyoꞋo mini, ayin a amangere kanna n kayin adama a na mu una ili i wuma dem m mini, ili i wuma i na n yaꞋin mi ta̱ a kutakpa i ɗa ra̱ka̱.>>


\par }{\PP \VS{5}Ɗa Nufu u yaꞋin ili dem ra̱ka̱ uteku u na Vuzavaguɗu u danai ni.

\VS{6}Nufu wi ta̱ n a̱ya̱ amangatawa̱nta̱li (600), ayin a na mini ma lyaꞋi iɗika.

\VS{7}Nufu n vuka vi ni, m muku n ni, n a̱ma̱ci e le, ɗa a uwai a kpantsu ka. Adama a na a laꞋaka n wuma u le.

\VS{8}Koɓolo nu nnama n kutakuma nu n na a̱ kukpa̱ɗa̱ kutakuma, nu nnu, n ili i na yi o kurono a̱tsuma̱ a iɗika dem.

\VS{9}Aza e re e re vuka n vali a banai u Nufu. Ɗa a uwai a kpantsu ka, uteku tsu na Ka̱shile ka danai Nufu.

\VS{10}Ana ayin e cindere a lazai ɗa mini ma na ma lyaꞋi aduniyan ma̱ ta̱wa̱i.


\par }{\PP \VS{11}A kanna ka kupa n ke cindere n wotoi u ire a̱ ka̱ya̱ ka amangatawa̱nta̱li ka ayin a wuma u Nufu, ɗa mini mo ɓosoi ma̱ ka̱na̱i kuwa̱ n u yoꞋi ɗa atusu a gaɗi dem a̱ ɓa̱yuwa̱i.

\VS{12}Ɗa u ka̱na̱i kuyoꞋo mini a aduniyan ali ayin amangere kanna n kayin.


\par }{\PP \VS{13}A kanna ka nanlo ka ɗa Nufu n vuka vi ni a uwai a kpantsu ka koɓolo m muku n tatsu n ni Shem, n Ham, koɓolo n Jafe, n a̱ma̱ci e le.

\VS{14}I ta̱ Punu a kpantsu ka koɓolo nu nnama n kakamba nu nnama m kpaꞋa icuꞋu kakau, aza a na o kurono a̱tsuma̱ a iɗika feu nu nnu kakau n ili ye evelyu i na i buwai.

\VS{15}Aza e re e re ili i na yi n ikyamba a kuyinvika de dem, i uwai punu a kpantsu ka n Nufu.

\VS{16}Nnama n na n uwai a kpantsu vuka ɗa n vali icuꞋu kakau uteku u na Ka̱shile ka danai Nufu, ɗa Vuzavaguɗu u ɓa̱ya̱ngi utsutsu wa.


\par }{\PP \VS{17}U ka̱na̱i kuyoꞋo mini a aduniyan ali ayin amangere. Uteku tsu na mini ma̱ ka̱na̱i kushana, ɗa kpantsu ku ka̱na̱i kuta̱ɗukpa̱ gaɗi nannai.

\VS{18}Ɗa mini mo doku ma yinkpasakai aduniyan n a̱bunda̱i, ɗa kpantsu ka ku ta̱ɗukpa̱i a gaɗi vu mini va.

\VS{19}Ɗa mini mo doku ma yinkpasakai aduniyan n a̱bunda̱i, ali kusan ku gbagbaꞋin a iɗika dem ku liɓai.

\VS{20}Ɗa mini mo doku ma̱ ɗa̱nga̱i gaɗi ka̱u ali ma palai nsasan m gbagbaꞋin kakau n na n lazai ubapi kamanga.

\VS{21}Ili i na i tsu zumgba̱ punu a aduniyan n wuma dem i ɗa i kuwa̱i a̱ mini, nnu nu nnama, nu nnama n kakamba ali n uma a na i aduniyan dem ɗa mini mu unai le.

\VS{22}Ili i wuma i na yi n ayinviki dem a iɗika i kuwa̱i.

\VS{23}Ili i na yi punu a aduniyan dem a̱ pura̱ngu ta̱ i ɗa. Uma nu nnama n ili i na yi o kurono a̱tsuma̱ a iɗika dem, nnu n ili i na i buwai. Nufu ɗa koci u buwai n wuma n aza a na a uwai a kpantsu ka n a̱yi.


\par }{\PP \VS{24}Mini ma ma pala ta̱ aduniyan ali ayin amangecindere n kupa (150).




\par }\Chap{8}{\SH Mini ma na ma lyaꞋi aduniyan mo kotsoi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ama Ka̱shile ka ciɓai n Nufu nu nnama m kpaꞋa nu n kakamba aza a na i punu a kpantsu dem. Ɗa u suki wunla̱i a aduniyan, ɗa mini ma me jebei.

\VS{2}Ubuta̱ u na wi a̱ kuwa̱ mini dem n atusu a gaɗi dem ɗa a̱ biniki, ɗa mini ma̱ ka̱sukpa̱i kuɗa̱kpa̱ a iɗika.

\VS{3}Ɗa mini ma̱ gita̱i ku kukpa sawu, ana ma yawai ayin amangatawun n amangerenkupa (150) ɗa me jebei gbende,

\VS{4}a kanna ka kupa n e cindere o wotoi u cindere, ɗa kpantsu ka ku cipa̱i a kusan ku Arara.

\VS{5}Ɗa mini ma ma lyaꞋi kelime n kujebe ali a kubana o wotoi u kupa. A kanna ka iyain o wotoi u nanlo wa ɗa gaɗi vu nsasan va vu gita̱i kuta̱ e keteshe.


\par }{\PP \VS{6}Ana ayin amangere a yaꞋin ɗa Nufu u ɓa̱yuwa̱i katusu ka na u yaꞋin a kpantsu ka,

\VS{7}ɗa u ka̱sukpa̱i kagawun. Ɗa kagawun ka̱ ka̱na̱i ciɗinkpi n u bonoi ali ayin a na mini mo kotsoi a iɗika.

\VS{8}Megeshe kenu ɗa Nufu u doku ɗa u ka̱sukpa̱i moɗoi mo kondo ko mini me ɗekpe ta̱ a iɗika.

\VS{9}Ama moɗoi ma ma̱ ciya̱ ubuta̱ u na u kuyikpa̱ ba, adama a na mini ma buwa ta̱ a̱ ubuta̱ dem a iɗika; ɗa mo bonoi a kpantsu a̱ ubuta̱ u Nufu. Wu uta̱ka̱i kukiye ku ni ɗa u ka̱na̱i maꞋa ɗa u bonokoi maꞋa a kpantsu.

\VS{10}U doku u vanai ali ayin e cindere ɗa u suki moɗoi mu uta̱ kpamu pulai.

\VS{11}Ana moɗoi ma mo bonoi wa̱ ni n kulivi, ɗa u kasai ka̱vuku ka̱ ta̱ku ka maɗanga ma̱ ma̱biri a̱ una̱ u ni! Ɗa Nufu u yevei a na mini ma kukpa ta̱ ka̱u punu a aduniyan a.

\VS{12}U doku u vanai ali ayin e cindere ɗa u doki u suki moɗoi ma kpamu, ama u nampa mo doku mo bono wa̱ ni kpamu ba.


\par }{\PP \VS{13}A kanna ka iyain, n wotoi u iyain, ana Nufu u yawai a̱ya̱ amangatawa̱nta̱li n ke te (601), ɗa mini ma lazai a iɗika. Ɗa u talukpai kukpa̱Ꞌa̱ ku kpantsu ka. Ɗa we enei iɗika ya e kuɗekpe.

\VS{14}A kanna ka kamanga n e cindere (27) n wotoi u ire, ɗa iɗika ya i ɗekpei dem.


\par }{\PP \VS{15}Ɗa Ka̱shile ka danai Nufu,

\VS{16}<<Uta̱ punu a kpantsu ka, avu n vuka vu nu, m muku n nu n a̱ma̱ci e le.

\VS{17}Uta̱ka̱ ili i wuma dem, i na yi punu a kpantsu ka: nnu, nnama, n ili i na yi o kurono a̱tsuma̱ a iɗika dem. Adama a na a shatangu aduniyan, ka̱ta̱ a yimkpa kpamu.>>


\par }{\PP \VS{18}Ɗa Nufu wu uta̱i, koɓolo m muku n ni, n vuka vi ni, n ejene a̱ ni.

\VS{19}Nnama gbende n ili i wuma i na yi o kurono a̱tsuma̱ a iɗika, koɓolo nu nnu dem a̱ uta̱i a kpantsu ka o ku tononoi, yaba dem n icuꞋu i ni.


\par }{\PP \VS{20}Ɗa Nufu u shikpa̱i katalikalyuka adama a Vuzavaguɗu. Ɗa u la̱nsa̱i nnama n kutakuma n yoku nu nnu n kutakuma kpamu. Ɗa u lyukai alyuka o kusongu a̱ ubuta̱ wa.

\VS{21}Ana Vuzavaguɗu u tsumgbai ma̱gula̱ni ma singai ma alyuka ma, ɗa u danai n ka̱ɗu ka̱ ni, <<Mi o kudoku kuyaꞋanka iɗika una̱wuya adama a vuma ba, adama a na kusheshe ku ka̱ɗu ku vuma ki ta̱ tukpa n kawuya ali n ayin a na a̱yi biꞋi kenu. Mi o kudoku kuna ili i wuma ra̱ka̱ tsu na n yaꞋin ɗe ba.


\par }{\PP \VS{22}<<Aduniyan a buwa baci de lo n wuma,

\par }{\Q a ayin a̱ vica̱Ꞌa̱ n ayin a vikyaꞋa,

\par }{\Q ayin a̱ usuɗukpi n ayin a̱ uta̱ni,

\par }{\Q ayin a kawun n ayin a kpandari,

\par }{\Q kanna n kayin

\par }{\Q o kukotso ba.>>




\par }\Chap{9}{\SH Uzuwakpani u Ka̱shile n Nufu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa Ka̱shile ka zuwakai Nufu m muku mo olobo n ni una̱singai. Ɗa u danai le, <<Matsai ka̱ta̱ i yimkpa, i shatangu iɗika.

\VS{2}Nnama ra̱ka̱ ali n aza a na i o kurono a̱tsuma̱ a iɗika, nu nnu n adan i ta̱ o kuyongo a kupana wovon u nu. Ra̱ka̱ vi le a zuwa le ta̱ a ɗaka vi idasakpatsu i nu.

\VS{3}Ili i na yi n wuma ɗa yi a̱ kuzumgba̱ dem yi ta̱ o kokpo ilikulyaꞋa i nu. Uteku u na n nekei nu yutishi, gogo na n neke wu ta̱ ili dem.


\par }{\PP \VS{4}<<Ama ka̱ta̱ i takuma ili i na i kuwa̱i nu mpasa n ni babu ukiɗi ba.

\VS{5}Nu mpasa n nu n ɗa a kutsupaka vuza na vu lolotongi mpasa n ni. Mi ta̱ feu a kuna manama dem ma na mu unai vuma. Mi ta̱ feu a kuna vuma na wu unai toku vi ni vuma.


\par }{\Q \VS{6}Vuza na baci u lolotongi mpasa n vuma,

\par }{\QB vuma ɗa feu u kulolotongu mpasa n vuma vu nanlo,

\par }{\Q adama a na Ka̱shile ka yaꞋan ta̱ vuma

\par }{\QB n iyoci i ni.


\par }{\MM \VS{7}A̱ɗa̱ tamkpamu matsai ka̱ta̱ i yimkpa n a̱bunda̱i, i yaꞋan a̱bunda̱i a iɗika ka̱ta̱ i shatangu i ɗa.>>


\par }{\PP \VS{8}Ka̱shile ka danai Nufu n olobo a̱ ni,

\VS{9}<<Mpa gogo na n yaꞋan ta̱ uzuwakpani n a̱ɗa̱ koɓolo nu ntsukaya n na n kuta̱wa̱ ka̱ca̱pa̱ ka̱ a̱ɗa̱

\VS{10}koɓolo n ili i wuma ra̱ka̱ i na yi n avu, nu nnu ra̱ka̱ nu nnama m kpaꞋa koɓolo n kakamba ra̱ka̱, ili ra̱ka̱ i na yu uta̱i a kpantsu ka koɓolo n avu.

\VS{11}Gogo na, n zuwa ta̱ uzuwakpani u va̱ n a̱ɗa̱, mi o kudoku ma kuna ili i wuma dem m mini ba. Mini kpamu mi o kudoku ma lyaꞋa aduniyan ba.>>


\par }{\PP \VS{12}Ɗa Ka̱shile ka danai, <<Na va ɗaɗa urotu wu uzuwakpani u na n kuyaꞋan n a̱ɗa̱, koɓolo n ili i wuma dem i na yi n avu. Uzuwakpani wa kpamu u kutono ta̱ ntsukaya n na n kuta̱wa̱ dem.

\VS{13}N zuwa ta̱ vukambu vu va̱ gaɗi a̱ ubuta̱ we eleshu. Ɗa u kokpo urotu wu uzuwakpani u va̱ n aduniyan.

\VS{14}Ayin a na baci de dem mu uta̱ka̱i n eleshu a uguyi ɗa vukambu vu uta̱i punu e eleshu a,

\VS{15}mi ta̱ a kuciɓa n uzuwakpani u na n yaꞋin n a̱ɗa̱ koɓolo n ili i wuma ra̱ka̱ kakau. Mini mo kudoku kpamu ma kuna wuma ra̱ka̱ nannai ba.

\VS{16}Me ene baci vukamba vu uta̱i punu e eleshu, mi ta̱ e kene ka̱ta̱ n ciɓa uzuwakpani wu babu uteku u Ka̱shile n ili i wuma kakau dem punu na a iɗika.>>


\par }{\PP \VS{17}Ɗa Ka̱shile ka danai Nufu, <<Na ɗa urotu wu uzuwakpani u na n yaꞋin n ili i wuma ra̱ka̱ punu na a iɗika.>>


\par }{\SH Muku n Nufu
\par }
{\PP \VS{18}Muku n Nufu n na mu uta̱i punu a kpantsu ka ele ɗa Shem, Ham n Jafe. (Ham a̱yi ɗa esheku a KanaꞋana.)

\VS{19}Ele na ɗa muku n tatsu n Nufu, e le ɗa okpoi uma a na a wacuwai a iɗika dem.


\par }{\PP \VS{20}Nufu kacimbi, a̱yi ɗa u gita̱i kuyaꞋan kashina ki itacishi yi nɗanga n na n tsu matsa tsa̱ a̱ɗimbi.

\VS{21}Ana u soꞋi ma̱ra̱ ma nɗanga n kashina n ni n yoku, ɗa ma makai ni ɗa u vaki koshomboɗi a̱ ka̱va̱li ka̱ ni.

\VS{22}Ham, esheku a KanaꞋana, we enei ciyampa ce esheku e le ɗa u danai aza a̱ ni e re a na a buwai va ele ɗe pulai.

\VS{23}Ama Shem n Jafe a ɗikai ogbodo ɗa a̱ ɓa̱na̱i a ɗa a lazakai avangatsu e le; ɗa a walai n kucina̱ sai a̱ ubuta̱ u na esheku e le i ɗa a palai ni na ɗa. A kpatalai a̱shi e le adama a na ka̱ta̱ e ene ciyampa ce esheku e le ba.


\par }{\PP \VS{24}Ayin a na Nufu u jimgbai a̱ ka̱tsuma̱ ko kusoꞋo ka̱ ni, ɗa u yevei ili i na maku ma ukocishi ma̱ ni ma yaꞋankai ni,

\VS{25}ɗa u danai,

\par }{\Q <<Una̱ u tono KanaꞋana!

\par }{\QB Sai wo okpo kagbashi

\par }{\QB ku ukocishi wa̱ aza a̱ ni.>>


\par }{\PP \VS{26}U danai kpamu,

\par }{\Q <<Una̱singai u ɗa u Vuzavaguɗu, Ka̱shile ke Shem!

\par }{\QB YaꞋan KanaꞋana wo okpo kagbashi ke Shem.


\par }{\Q \VS{27}YaꞋan Ka̱shile ko doku Jafe ekiye a kuyaꞋan a iɗika i ni n uma punu,

\par }{\QB yaꞋan Jafe u yongo a̱ a̱va̱li e Shem,

\par }{\QB yaꞋan KanaꞋana wo okpo kagbashi ka̱ ni.>>


\par }{\PP \VS{28}Ana mini mo kotsoi, ɗa Nufu u doku u yaꞋin a̱ya̱ amangatawantatsu n amangerenkupa (350).

\VS{29}A̱ya̱ a na Nufu u yaꞋin aduniyan a ɗaɗa amangatawunkuci n amangerenkupa (950), ɗa u kuwa̱i.




\par }\Chap{10}{\SH Ntsukaya n Nufu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ele na ɗa ntsukaya n Shem, Ham, n Jafe muku n Nufu. Muku n tatsu n nampa a matsa ta̱ feu muku ayin a na mini ma na ma lyaꞋi uma a iɗika ra̱ka̱ mo kotsoi.


\par }{\SH Aza a Jafe
\par }
{\PP \VS{2}Muku n Jafe ele ɗa Gomaru, Mogogu, Madai, Javan, Tubalu, Mesheku, n Tirasu.

\VS{3}Muku n Goma ele ɗa Ashekenaza, Rifata, n Togaruma.

\VS{4}Muku n Javan ele ɗa Elishahu, Tarishi, Kitimu, n Dodanimu.

\VS{5}A̱ ubuta̱ u le u ɗa uma a na o yongoi o kotogu a̱ ka̱kina̱ ka mala a̱ uta̱i. Ele ɗa muku n Jafe o kuyongo umaci kakau, kelentsu kakau, n iɗika kakau feu.


\par }{\SH Ntsukaya n Ham
\par }
{\PP \VS{6}Muku n Ham, ele ɗa Kush, Masar, Putu, n KanaꞋana.

\VS{7}Muku n Kush ele ɗa Sheba, Havila, Sabotu, Rama, Sabateka. Muku n Rama ele ɗa Seba n Dedanu.


\par }{\PP \VS{8}Kush u matsai maku ɗa u neꞋi ni kula Namura, vuza na wo okpoi kovonshi vu utsura vi iyain va aduniyan.

\VS{9}Wo okpoi katain ka gbayin a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, i ɗaɗa i zuwai ɗa uma a danai, <<YaꞋan Vuzavaguɗu u bonoko wu katain ka gbayin tsu Namura!>>

\VS{10}Tsugono ci iyain ci ni ci gita̱ ta̱ n likuci i Babila, Ereci, n Akadu, n Kaline dem vi le a iɗika i Shina.

\VS{11}U gita̱i punu a iɗika i nanlo, ɗa u banai a Asiriya a̱ ubuta̱ u na u maꞋi likuci i Niniva, Rehobotu-iri, n Kalashi

\VS{12}n Reshena, i na yi e mere ma Niniva n likuci i gbayin i Kalashi.

\VS{13}Masar ɗa esheku a Ludu, Anama, Lehabu, Nafutu,

\VS{14}Paturusu, Kasulu, n Karita, aza a na a matsai aza a Filisitiya.


\par }{\PP \VS{15}KanaꞋana ɗa esheku a Sida maku ma iyain ma̱ ni, n Hiti,

\VS{16}koɓolo kpamu n aza a Jebusiya, Amoriya, Girigeshiya,

\VS{17}n aza a Hiviya, n Akita, n aza a Siniya,

\VS{18}ali n aza a Avadi, n Zamarita, n aza a Hamo.

\par }{\PP Umaci kakau wa aza a KanaꞋana e pecekushi daꞋin kakau,

\VS{19}ali sai a na uteku wa aza a KanaꞋana u yawai uɓon u gaɗi vu Sida a kubana a uɓon u ɗaka vu Gera ɗevu n Geza, n Sodom, n Gomora, n Aduma, koɓolo n Zeboyim ɗevu n Lasha.


\par }{\PP \VS{20}Na ɗa muku n Ham, o kuyongo umaci kakau, kelentsu kakau, n iɗika kakau feu.


\par }{\SH Aza e Shem
\par }
{\PP \VS{21}A matsaka ta̱ Shem, Jafe mokoshi ma̱ ni muku, a̱yi ɗa tsukaya tsu muku n Eberu ra̱ka̱.

\VS{22}Muku n Shem ele ɗa Elim, Ashuru, Afakasha, Luda, n Aram.

\VS{23}Muku n Aram ele ɗa Uzu, Hulu, Getaru, m Mesheku.

\VS{24}Afakasha a̱yi ɗa esheku a Shela, Shela esheku a Eberu.

\VS{25}Eberu wi ta̱ m muku n re: vuza te kula ku ni ku ɗa Pelegu, adama a na a ayin a̱ ni a ɗa uma a aduniyan e pecuki, ɗa vuza te va e neꞋi ni kula Jokuta.

\VS{26}Jokuta ɗa esheku a Alamodadu, Shela, Hazamavetu, Jera,

\VS{27}Hadoram, Uzala, Dikila

\VS{28}Obali, Abimale n Sheba

\VS{29}koɓolo n Ofiri, n Havila, n Jobabu. Ra̱ka̱ vi le muku n ɗa n na mu uta̱i u Jokuta.

\VS{30}Iɗika i na o yongoi i ɗa i gita̱ ta̱ a Mesha ali a kubana Sefa a uɓon wu nsasan a kasana.


\par }{\PP \VS{31}Ele na ɗa muku n Shem, o kuyongo umaci kakau, kelentsu kakau, n iɗika kakau feu.


\par }{\PP \VS{32}Na ɗa umaci wu muku n Nufu, iɗika kakau, uteku u na kefeku ke le ki. Ana mini ma na ma lyaꞋi aduniyan mo kotsoi, iɗika dem yu uduniyan i ciya̱i tsukaya a̱ ubuta̱ wu muku n Nufu.




\par }\Chap{11}{\SH KumaꞋa ku ugaɗi ku Babila
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayin o yoku, uma ishi ta̱ a tsu dansa kelentsu ke te n ukuna u te feu.

\VS{2}Ana e sheruwengi kenu a uɓon u kasana, ɗa a̱ ciya̱i ka̱ba̱nga̱ ka singai a iɗika i Shina, ɗa a shamgbai ɗe.


\par }{\PP \VS{3}Ɗa dananai <<Ta̱wa̱i. Ci yaꞋin iputa̱ n a̱bunda̱i ka̱ta̱ tsu songu ci ɗekpetengi i ɗa.>> Ɗa kucikpa a yaꞋin ulinga n iputa̱ a na a yaꞋan n atali. Cirupa̱ kpamu ci ciꞋin.

\VS{4}Ɗa a danai kpamu, <<Ta̱wa̱i. Tsu maꞋakai ka̱ci ka̱ tsu likuci n mashilya mu ugaɗi ma gbangam punu ma na ma kuyaꞋan ugaɗi sai a̱ Ka̱shile. Adama a na ci yaꞋan kula, ci ciya̱ tsu pecukusu punu a iɗika ya ba.>>


\par }{\PP \VS{5}Ama Vuzavaguɗu u cipa̱ ta̱ adama a na u kondo likuci n kumaꞋa ka, ku na uma a yaꞋin va.

\VS{6}Ɗa Vuzavaguɗu u danai, <<Uma e kelentsu ke te ka nampa, a fuɗa baci a yaꞋan ili i nampa. Babu ili i na e kusheshe kuyaꞋan dem, ka̱ta̱ a̱ kpa̱ɗa̱ kufuɗa kuyaꞋan i ɗa.

\VS{7}YaꞋan ci cipa̱ adama a na tsu shulyuku kadanshi ke le, ka̱ta̱ a̱ ciya̱ o doku a dansa ili i te ba.>>


\par }{\PP \VS{8}Vuzavaguɗu u gba̱ra̱i le u pecuki le punu a aduniyan ra̱ka̱, ɗa a̱ ka̱sukpa̱i kumaꞋa ku likuci ka.

\VS{9}I ɗaɗa i zuwai ɗa e ɗekei ubuta̱ wa Babila,
\FTNT{*}{{\FR 11:9 }{\FR{11:9
}}{\FT{Udani <<Babila>> ɗaɗa <<Ushulyuki.>>}}} adama a na ta ɗe Vuzavaguɗu u shulyuki kadanshi ka uma ra̱ka̱. Ta ɗe Vuzavaguɗu u gba̱ra̱i le u pecuki le punu a aduniyan.


\par }{\SH Shem a kubana u Iburam
\par }
{\PP \VS{10}Na ɗa ntsukaya n Shem. Ayin a na a̱ya̱ e re a lazai a̱ mini ma̱ a̱bunda̱i ma na mu unai uma, ayin a na Shem wi n a̱ya̱ amangatawun (100), ɗa u matsai Afakasha.

\VS{11}Ana Shem wo okpoi esheku a Afakasha ɗa u doku u yaꞋin a̱ya̱ amangatawantawun (500). A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, u doku u matsai muku mu nkere n olobo.


\par }{\PP \VS{12}Ana Afakasha u yaꞋin a̱ya̱ kamangankupa n a tawun (35), ɗa u matsai Shela.

\VS{13}Ɗa Afakasha u yaꞋin kpamu a̱ya̱ amangatawa̱na̱shi n a tatsu (403). A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, u doku u matsai muku mu nkere n olobo.


\par }{\PP \VS{14}Ana Shela u yaꞋin a̱ya̱ kamangankupa (30), ɗa u matsai Eberu.

\VS{15}Ana u matsai Eberu ɗa u yaꞋin kpamu a̱ya̱ amangatawa̱na̱shi n a tatsu (403). A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, u matsai muku mu nkere n olobo.


\par }{\PP \VS{16}Ana Eberu u yaꞋin a̱ya̱ kamangankupa n a̱ na̱shi (34), ɗa u matsai Fele.

\VS{17}Ana Eberu u matsai Pelegu, ɗa kpamu u yaꞋin a̱ya̱ amangatawa̱na̱shi n kamangankupa (430). A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, u matsai muku mu nkere n olobo.


\par }{\PP \VS{18}Ana Fele u yaꞋin a̱ya̱ kamangankupa (30), ɗa u matsai Reyu.

\VS{19}Ayin a nanlo, ɗa u yaꞋin kpamu a̱ya̱ amangatawenre n kuci (209). A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, u matsai muku mu nkere n olobo.


\par }{\PP \VS{20}Reyu u yaꞋin a̱ya̱ kamangankupa n e re (32), ɗa u matsai Seru.

\VS{21}U doku u yaꞋin kpamu a̱ya̱ amangatawenre n e cindere (207). A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, u matsai muku mu nkere n olobo.


\par }{\PP \VS{22}Ana Seru u yaꞋin a̱ya̱ kamangankupa (30), ɗa u matsai Nahoru.

\VS{23}U doku u yaꞋin kpamu a̱ya̱ amangatawenre (200). A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, u matsai muku mu nkere n olobo.


\par }{\PP \VS{24}Ana Nahoru u yaꞋin a̱ya̱ kamanga n kuci, ɗa u matsai Tera.

\VS{25}U doku u yaꞋin a̱ya̱ amangatawun n kupa n kuci (119). A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nanlo, u matsai muku mu nkere n olobo.


\par }{\PP \VS{26}Ana Tera u yaꞋin a̱ya̱ amangatatsunkupa (70), ɗa u matsai Iburam, n Nahoru, n Haran.


\par }{\SH Arabali e Tera
\par }
{\PP \VS{27}Na ɗaɗa ntsukaya n Tera, vuza na u matsai Iburam, Nahoru n Haran. Haram tamkpamu u matsai Lotu.

\VS{28}Ɗa Haran u kuwa̱i a̱ likuci i ni i Ur punu a Kaldiya, esheku tamkpamu biꞋi n wuma.

\VS{29}Iburam n Nahoru a zuwai a̱ma̱ci, kula ku vuka ku Iburam ku ɗaɗa Saraya, kula ku vuka vu Nahoru tamkpamu ku ɗaɗa Milika. A̱yi Milika n Isikaya muku n Haran n ɗa.

\VS{30}Saraya u ciya̱ kucina̱ ba.


\par }{\PP \VS{31}Tera u ɗikai maku ma̱ ni Iburam, m matsukaya ma̱ ni Lotu (maku ma Haram), n kejene ka̱ ni kpamu Saraya (vuka va Iburam), ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Ur vu Kaldiya, a kubana a KanaꞋana. A banai ɗa a̱ da̱sa̱ngi a Haran, a shamgbai ɗe.

\VS{32}Tera u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawenre n a tawun (205), ɗa u kuwa̱i ɗe a Haran.




\par }\Chap{12}{\SH Ka̱shile ke ɗekei Iburam
\par }
{\PP \VerseOne{1}Vuzavaguɗu u danai Iburam, <<Ka̱sukpa̱ iɗika i nu, nu mmaci n nu, n uma a kpaꞋa ke esheku a̱ nu, vu bana a̱ ubuta̱ u na n kuyotsongu wu.


\par }{\Q \VS{2}Mi ta̱ a kuzuwa wu vo okpo iɗika i gbayin dem.

\par }{\QB Mi ta̱ a kuzuwaka wu una̱singai

\par }{\Q ka̱ta̱ kula ku nu ko okpo ku gbayin,

\par }{\QB ka̱ta̱ vo okpo vuma vu una̱singai.


\par }{\Q \VS{3}Mi ta̱ a kuzuwaka aza a na a zuwakai nu una̱singai.

\par }{\QB Vuza na baci u yaꞋankai nu una̱, mi ta̱ feu a kuyaꞋanka yi.

\par }{\Q Uma a aduniyan dem

\par }{\QB i ta̱ a̱ kuciya̱ una̱singai adama a̱ nu.>>


\par }{\PP \VS{4}Ɗa Iburam u lazai, uteku u na Vuzavaguɗu u danai ni, ɗa Lotu u tonoi ni. Ayin a nanlo Iburam wi ta̱ n a̱ya̱ amangatatsunkupa n a tawun (75), ana wu uta̱i Haran.

\VS{5}Ɗa Iburam u ɗikai vuka vi ni Saraya, n Lotu maku ma vangu vi ni, n uciyi u na o ɓolongi dem ali n agbashi e le feu a na a̱ ciya̱i a Haran. Ɗa a̱ ka̱na̱i uye a kubana a KanaꞋana, ɗa ta na a yawai ɗe.


\par }{\PP \VS{6}Iburam u walai punu a iɗika ya ali ɗa u yawai a maɗanga ma gbayin ma More, a̱ likuci i Shekem. (A ayin a nanlo aza a KanaꞋana biꞋi o kuyongo ɗe a iɗika ya.)

\VS{7}Ɗa Vuzavaguɗu u danai Iburam, <<Wu ntsukaya n nu n ɗa n kuneke iɗika i nampa ya.>> Ɗa u shikpa̱i katalikalyuka ɗe adama a Vuzavaguɗu, vuza na u ta̱wa̱i wa̱ ni.


\par }{\PP \VS{8}Ana wu uta̱i ɗe ɗa u tonoi a kubana a uɓon wu nsasan a kasana ke Betelu ɗa u zuwai ka̱va̱li ka̱ ni ɗe, Betelu wo okpoi ni a̱ ka̱livi ɗa kpamu Ai wo okpoi ni a kasana. Ta ɗe u shikpa̱ka̱i Vuzavaguɗu katalikalyuka ɗa u ɗekei kula ku Vuzavaguɗu ɗe.

\VS{9}Ɗa Iburam u ɗa̱nga̱i u lyaꞋi kelime nu nwalu n ni, a kubana a uɓon u ɗaka u KanaꞋana.


\par }{\SH Iburam a Masar
\par }
{\PP \VS{10}Kambulu ka̱ yikpa̱ ta̱ a iɗika ya, ɗa Iburam u banai limoci a Masar adama a na kambulu ka ko gbonguro ta̱.

\VS{11}Ana wi ɗevu a na wa yawa a Masar, ɗa u danai vuka vi ni Saraya, <<N yeve ta̱ vuka ɗa vi n tsuloboi ka̱u.

\VS{12}Aza a Masar e ene wu baci, i ta̱ a kudana, <Vuka vi ni ɗa na.> Ka̱ta̱ a una mu ama i ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ wu n wuma.

\VS{13}Dana avu taku vu va̱ ɗa vi, ka̱ta̱ a̱ ciya̱ a̱ la̱na̱ mu mayin adama a̱ nu ka̱ta̱ wuma u va̱ u kpa̱ɗa̱ kupuwa̱nka̱.>>


\par }{\PP \VS{14}Ana Iburam u uwai a Masar, ɗa aza a Masar e enei vuka va vi ta̱ n tsuloboi ka̱u.

\VS{15}Ana aza gbagbaꞋin a FiriꞋauna e enei vuka va, a yaꞋin kadanshi n FiriꞋauna adama a ugaꞋin u vuka wa, ɗa a ɗikai ni sai e kefeku ka̱ ni.

\VS{16}U la̱na̱i Iburam mayin adama a vuka a, ɗa u nekei Iburam nkyon n anaka, njaki a̱na̱ku n ali, agbashi ali n a̱ma̱ci, koɓolo n arakuma.


\par }{\PP \VS{17}Ama ɗa Vuzavaguɗu u takacikai FiriꞋauna n aza a kpaꞋa a̱ ni nu ndukpa̱ kakau adama a Saraya vuka vu Iburam.

\VS{18}Ɗaɗa FiriꞋauna u ɗekei Iburam. U danai, <<Yiɗa̱i vi yaꞋankai mu nannai? Yiɗa̱i i zuwai vu kpa̱ɗa̱i kudana mu a na vuka vu nu ɗa?

\VS{19}Yiɗa̱i ɗa vu danai, <Taku vu va̱ ɗa,> ɗa n ɗikai ni wo okpoi vuka vu va̱? Gogo na, vuka vu nu ɗa na. Ɗika yi vu wala!>>

\VS{20}Ɗa FiriꞋauna u nekei abara a̱ ni kadanshi adama a Iburam, ɗa o lokoi ni u ka̱sukpa̱ iɗika ya, n vuka vi ni koɓolo n ili i na wi n i ɗa dem.




\par }\Chap{13}{\SH Iburam n Lotu e pecei
\par }
{\PP \VerseOne{1}Iburam u ka̱sukpa̱i Masar a kubana a ɗaka vu uɓon u KanaꞋana n vuka vi ni koɓolo n ili i na wi n i ɗa dem, ɗa Lotu u banai koɓolo n a̱yi.

\VS{2}Ɗa Iburam wo okpoi vuza vu uciyi n a̱bunda̱i, n ilikuzuwa n azanariya koɓolo n Azurufa.


\par }{\PP \VS{3}U ka̱sukpa̱i ubuta̱ u nanlo ɗa u tonoi n ubuta̱ kakau ali u yawai e Betelu. U yawai a̱ ubuta̱ u na wi e mere me Betelu n Ai a̱ ubuta̱ u na wi ishi u vaki n ayin o yoku.

\VS{4}A̱ ubuta̱ u ɗaɗa u gita̱i kushikpa̱ katalikalyuka. Ta ɗe kpamu Iburam u ɗekei kula ku Vuzavaguɗu.


\par }{\PP \VS{5}Lotu vuza na wishi o kutono Iburam, wi ta̱ n kuzuwa ushiga wu nlala n anaka n a̱bunda̱i, n a̱pa̱m a uma.

\VS{6}Ama iɗika ya i yawa le a vaku lo aza e re e le ba. Adama a kuzuwa ku na i n ku ɗa ku ɗa ki ta̱ n a̱bunda̱i, ali a̱ kpa̱ɗa̱i kufuɗa kushamgba a̱ ubuta̱ u te.

\VS{7}Ɗa kanananai ka uwai e mere me le, a̱ ubuta̱ wu nguɓi ma Iburam nu n Lotu. Aza a KanaꞋana n aza a Periziya feu, i ta̱ lo ida̱shi lo a iɗika ya.


\par }{\PP \VS{8}Ɗa Iburam u danai Lotu, <<U gaꞋan ci yaꞋan kanananai uteku u tsu ko nguɓi n tsu ba, adama a na a̱ tsu vuza ɗa m maku ma̱ ni.

\VS{9}Ashe iɗika ya yi e ekiye a̱ nu ba? YaꞋan tsu pece. Vu zagba baci ugula̱, mpa n ɗika usingai. Vu bana baci ta na usingai, mpa m bana ugula̱.>>


\par }{\PP \VS{10}Lotu u la̱nuki ɗa we enei kuta̱nu a̱ ka̱ra̱ dem ka̱ Urudu, a kubana a uɓon u Zora. Iɗika i nampa yi ta̱ tsu kashina ka Vuzavaguɗu, an iɗika i Masar. (Na va ɗaɗa kafu Vuzavaguɗu wu una Sodom n Gomora.)


\par }{\PP \VS{11}Ɗa Lotu u zagbai ubuta̱ u ka̱ba̱nga̱ n a̱bunda̱i a uɓon u Kuyene ku Urudu, ɗa u tonoi a kubana a kasana. Ele aza e re e le ɗa e pecei.

\VS{12}Iburam u da̱sa̱ngi a iɗika i KanaꞋana, ama Lotu u da̱sa̱ngi a uɓon u likuci i yoku ya̱ a̱ra̱Ꞌa̱ ɗevu n Sodom, ɗa u yaꞋin ɗe a̱pa̱m.

\VS{13}Uma o Sodom uma a gbani-gbani a ɗa, i ta̱ kpamu a kuyaꞋanka Vuzavaguɗu unushi u gbangam.


\par }{\PP \VS{14}Ɗa Vuzavaguɗu u danai Iburam, wana ɗai Lotu u pece, <<Ɗengusa̱ a̱shi a̱ nu. Vu la̱na̱ a kubana a uɓon u gaɗi n ɗaka n kasana n ka̱livi.

\VS{15}Iɗika i na ve enei na, mi ta̱ e kuneke wu i ɗa dem, nu ntsukaya n nu dem, ali ko wanai.

\VS{16}Mi ta̱ a kuzuwa muku n nu mo okpo n a̱bunda̱i an kayala ka aduniyan. Vuza na baci wi a kufuɗa we kece kayala, wi ta̱ a kufuɗa we kece ntsukaya n nu.

\VS{17}Bana vu la̱na̱ ugaɗi n wanshi wi iɗika ya, mi ta̱ e kuneke wu i ɗa.>>


\par }{\PP \VS{18}Ɗa Iburam u muɗa̱i a̱pa̱m a̱ ni, ɗa u lazai a kubana kuyongo ɗevu nu nɗanga m gbagbaꞋin m Mamure e Heburon, a̱ ubuta̱ u na u shikpa̱i katalikalyuka adama a Vuzavaguɗu.




\par }\Chap{14}{\SH Iburam wi isai Lotu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayin a na ngono n na̱shi n nampa m banai kuvon: Amurafe mogono ma Shina, n Ariyo mogono me Elesa, n Kedaloma mogono me Elim, koɓolo n Tida mogono mo Goyim,

\VS{2}A banai kuvon adama a na a lyaꞋa ngono n yoku: Bera mogono mo Sodom, m Bisha mogono mo Gomora, n Shinabu mogono ma Aduma, n Shemeba mogono ma Zeboyim, m mogono me Bela (ɗaɗa Zora).

\VS{3}Ngono n nampa n foɓusoi ɗa o ɓolongi una̱ n aza o kuvon e le a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Sidim, ubuta̱ u na gogo na wo okpoi Mala ma mkpaɗi.

\VS{4}Ali a̱ya̱ kupa n e re ele o kutono kadanshi ka Kedaloma, ama a̱ ka̱ya̱ ka kupa n a tatsu ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i kudoku kutono yi.


\par }{\PP \VS{5}A̱ ka̱ya̱ ka kupa n a̱ na̱shi, Kedaloma nu ngono ma o ɓolongi una̱ n a̱yi ɗa a banai a lyaꞋi aza a Refimu punu a̱ likuci i Ashatara Karanayim, aza a Zuzim a Ham, aza a Emimu a Shava Keritiya

\VS{6}n aza o Horitu a nsasan n Siyaru, na lo va kpamu likuci i le i ɗa, ali sai ɗe El-param ɗevu n kakamba.

\VS{7}A kpatalai ɗa o bonoi a En-mishafata (ɗaɗa Kadeshi), ɗa a lyaꞋi uɓon wa aza a Emeleki ra̱ka̱ n kuvon, koɓolo n aza a Amoriya ele na i o kuyongo a Hazazon-tamaru.


\par }{\PP \VS{8}Ɗaɗa mogono mo Sodom, m mogono mo Gomora, m mogono ma Aduma, m mogono ma Zeboyim m mogono ma Bela (ɗaɗa Zora) a̱ uta̱i ɗa a shamkpai ubuta̱ u kuvon u le a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ka̱ Sidim

\VS{9}adama a Kedaloma mogono ma Elim, Tidala mogono mo Goyim, Amurafe mogono ma Shina n Ariyo mogono ma Elesa. Ngono n na̱shi a̱ kushilika̱ nu ngono n tawun.

\VS{10}Ka̱ra̱Ꞌa̱ ka̱ Sidim ki ta̱ n enle n a̱bunda̱i tukpa n kayala ka mapaɗaka ulima̱ an kopoti. Ana mogono mo Sodom n Gomora i a ilaɗi a̱ kuka̱sukpa̱ ubuta̱ u kuvon, uma o yoku a̱ yikpa̱i punu aza o yoku a sumai a banai a nsasan.


\par }{\PP \VS{11}Ngono n na̱shi n nanlo a isai ucanuku u Sodom n Gomora dem n ilikulyaꞋa i le dem, ɗaɗa a lazai.

\VS{12}Ɗaɗa feu a ɗikai Lotu (maku ma vangu vi ni) Iburam, n ili i na wi n i ɗa dem, adama a na wi ta̱ ida̱shi o Sodom.


\par }{\PP \VS{13}Ama vuza na u fa̱ta̱tsa̱i u banai u danai Iburam vuza va aza a Ibirahi a̱yi na wi o kuyongo ɗevu nu nɗanga m gbagbaꞋin m Mamure va aza Amoriya. Mamure n aza a̱ ni Eshikolu n Aneru, o ɓolongi una̱ n Iburam ciya̱ a̱ ɓa̱nka̱na̱i.

\VS{14}Ana Iburam u panai a ɗika ta̱ vuza ni Lotu a kubana ugbashi, ɗa u ɗikai uma o kuvon a̱ ni amangatawantatsu n kupa n kunla̱i (318), aza a na kpamu ta punu a matsai le a kpaꞋa. Ɗa a banai ɗa o tonoi le ali a kubana Dan.

\VS{15}N kayin Iburam u pecuki uma a̱ ni ɗa u lyaꞋi le utsura ɗa wu unai le, a kiyangi le ali sai Hoba, gaɗi vu Dimaska.

\VS{16}Ɗa wi isai ucanuku wa ra̱ka̱, u na a ɗikai va. Ɗa u bonoi n vuza ni Lotu, n vuka vi ni, n ili i na i buwai.


\par }{\SH Malikisada u zuwakai Iburam una̱singai
\par }
{\PP \VS{17}Ana Iburam u bonoi a̱ ubuta̱ u kuvon, a̱ ubuta̱ u na a lyaꞋi anan Kedaloma nu ngono n na mi ɗe dem, ɗa mogono mo Sodom wu uta̱i adama a na u cina yi a̱ Ka̱ra̱Ꞌa̱ ka Shava (ɗaɗa Ka̱ra̱Ꞌa̱ ko Mogono.)


\par }{\PP \VS{18}Ɗa Malikisada mogono ma Salem\FTNT{*}{{\FR 14:18 }{\FR{14:18
}}{\FT{Kula <<Salem>> kula ku yoku ku ɗa e ci ɗeke <<Urishelima.>>}}} wu uta̱ka̱i m boroji koɓolo m ma̱kya̱n. A̱yi ta na vuma vu nanlo ganu vu Ka̱shile MalaꞋimili dem.

\VS{19}Ɗa u zuwakai Iburam una̱singai, u danai,

\par }{\Q <<Ka̱shile MalaꞋimili, u zuwaka ta̱ Iburam una̱singai,

\par }{\QB Vuza na u yaꞋin gaɗi n iɗika, u zuwaka wu ta̱ Iburam una̱singai.


\par }{\Q \VS{20}Cikpa Ka̱shile MalaꞋimili,

\par }{\QB vuza na kpamu u ka̱sukpa̱i irala i nu i uwai ekiye a̱ nu.>>

\par }{\MM Ɗa Iburam u neꞋi ni ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ki ili kupa.


\par }{\PP \VS{21}Mogono mo Sodom ma danai Iburam, <<Bonoko mu n uma a̱ va̱, avu ɗika ucanuku wa wo okpo u nu.>>


\par }{\PP \VS{22}Ama Iburam u danai mogono mo Sodom, <<N ɗengusa̱ ta̱ kukiye a kubana a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, Ka̱shile MalaꞋimili, vuza na u yaꞋin gaɗi n iɗika, n yaꞋan ta̱ kpamu akucina

\VS{23}mi a kisa ili i nu ba, ko tsugbere ko kashiyatsu ka ataka, adama a na vu kpa̱ɗa̱ kufuɗa kudana, <Mpa ɗa n zuwai Iburam wo okpoi vuza vu uciyi.>

\VS{24}Ma kuɗika ili adama a̱ ka̱ci ka̱ va̱ ba, ama sai ili i na uma a̱ va̱ a lyaꞋi ɗe koci. Ama ka̱sukpa̱ aza a̱ tsu a na o ɓolongi una̱, Ana, Eshikolu, m Mamure, a ɗika ugboku u le.>>




\par }\Chap{15}{\SH Uzuwakpani u Ka̱shile n Iburam
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ana nannai u lazai, ɗa kadanshi ka Vuzavaguɗu ka̱ ta̱wa̱i u Iburam tsa alatani, <<Ka̱ta̱ vu pana wovon ba. Mi ta̱ o kokpo ma̱ra̱ga̱ ma̱ nu, adama a na ka̱ta̱ kpamu n yaꞋanka wu katsupu ka̱ gba̱ra̱.>>


\par }{\PP \VS{2}Ama Iburam wu ushuki, u danai, <<Ka̱shile Vuzavaguɗu, yiɗa̱i katsupu ka̱ nu ka kuyaꞋanka mu? Mpa ɗa na, mi m muku ba. Eliyaza vi Dimaska kabara ka̱ va̱ a̱yi ɗa vuza na u kulyaꞋa tsugono tsu kpaꞋa tsu va̱.>>

\VS{3}Iburam u danai, <<Ɗanna, vu neke mu maku ba, adama a nannai kagbashi ka na a matsai a kpaꞋa ku va̱ wi ta̱ a kulyaꞋa uka̱ni u va̱.>>


\par }{\PP \VS{4}Ɗa u panai Vuzavaguɗu u yaꞋin kadanshi n a̱yi kpamu. U danai, <<Kabara ka̱ nu ka nampa Eliyaza wo kokpo mogono mi ili i kpaꞋa i nu ba. Maku mu umaci ma̱ nu maꞋa mo kokpo mogono.>>

\VS{5}Ka̱shile ka bankai ni pulai ɗa u danai, <<Inda gaɗi, ka̱ta̱ vi kece azangata a, ta muku n nu, nu ntsukaya n nu n kuyaꞋan a̱bunda̱i nannai.>>


\par }{\PP \VS{6}Iburam u nekei ka̱ɗu ka̱ ni u Vuzavaguɗu. Adama a nannai ɗa ta na Ka̱shile ke kecei ni a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a usuɓi.


\par }{\PP \VS{7}Ɗa kpamu u danai ni, <<Mpa ɗa Vuzavaguɗu, vuza na wu uta̱ka̱i ɗa̱ a Ur vu na vi punu a Babila adama a na n neke ɗa̱ iɗika i nampa yo okpo ubuta̱ u ɗa̱.>>


\par }{\PP \VS{8}Ama ɗa Iburam u danai, <<Vuzavaguɗu Uba̱nga̱ri, nini ɗai n kuyeve a na ubuta̱ u nampa u kokpo u va̱?>>


\par }{\PP \VS{9}Ɗaɗa Vuzavaguɗu u danai ni, <<Tuka̱ mu n kanaka, m maraɗika n ka̱giri, dem vi le a yawa a̱ya̱ a tatsu a tatsu, koɓolo m moɗoi m maku ma matapambara.>>


\par }{\PP \VS{10}Iburam u tuka̱i ni n ili i nampa ra̱ka̱, kiɗa ka̱ta̱ vu pece le akiɗi e re e re ka̱ta̱ vu zuwa akiɗi a a mindanai; ama u kiɗa nnu, akiɗi e re e re ba.

\VS{11}Asakali a̱ yikpa̱i a̱ ubuta̱ wu nnama n na a kiɗai va, ama Iburam u lokoi le.


\par }{\PP \VS{12}Ana kanna ki a̱ kuyikpa̱, Iburam u latai ka̱u, ɗa ka̱yimbi ko wovon ku utsura ka̱ ta̱wa̱i wa̱ ni.

\VS{13}Ɗa Vuzavaguɗu u danai ni, <<Yeve mayun a na ntsukaya n nu n kokpo omoci a iɗika i na yi i le ba, i ta̱ a kuyaꞋan ɗe tsugbashi ka̱ta̱ kpamu a takacika ɗe ali a̱ya̱ amangatawa̱na̱shi (400).

\VS{14}Ama mi ta̱ a kutakacika iɗika i na i bonokoi le agbashi, i baci a̱ kuka̱sukpa̱ iɗika i na ishi o limoci ya, i ta̱ a kulaza n uciyi wa̱ a̱bunda̱i.

\VS{15}Ama avu, vi ta̱ a̱ kukuwa̱ m ma̱ta̱na̱ ka̱ta̱ a̱ ciɗa̱ngu wu a ayin a singai.

\VS{16}Tsukaya ci ta̱ a kuyawa tsu na̱shi kafu ntsukaya n nu m bono na, adama a na mi o kuloko aza a Amoriya ba, sai ayin a na a̱ gita̱i kuyaꞋan kawuya ka na ka yawai o soꞋo atakaci.>>


\par }{\PP \VS{17}Ana kanna ka̱ yikpa̱i ɗa ka̱yimbi ka yaꞋin, ka̱nga̱ ka akina o mogbodo n ka̱va̱sa̱ ka̱ ma̱kuni ka yawai ɗa ka walai e mere ma akiɗi a inyama yi nnama ya.

\VS{18}A kanna ka nanlo ka Vuzavaguɗu u yaꞋin uzuwakpani n Iburam u danai, <<N neke ta̱ ntsukaya n nu iɗika i nampa ya, ili i na i gita̱i e kuyene ka aza a Masar ali a kubana e kuyene ku gbayin Yufiretu,

\VS{19}koɓolo n iɗika ya aza e Kenetu, iɗika ya aza e Kenezu, n iɗika ya aza a Kadamoniya,

\VS{20}ya aza a Hitiya, aza a Periziya, n ya aza Refimu

\VS{21}ya aza a Amoriya, ya aza a KanaꞋana, ya aza a Girigeshiya, koɓolo n ya aza a Jebusiya.>>




\par }\Chap{16}{\SH Hajara n IsumaꞋilu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Vuka vu Iburam, Saraya, u matsaka yi muku ba. Ama vuka va wi ta̱ n kabara ka maku ma vuka, vuza va aza a Masar, kula ku ni ku ɗa Hajara.

\VS{2}Ɗa Saraya u danai vali vi ni, <<Vuzavaguɗu u neꞋe mu limata ba. Yiɗa̱i i zuwai ɗa va kuvaku m maku mu usuki ma̱ va̱ ba? U gaꞋan ba, wi ta̱ a̱ kuciya̱ka̱ mu maku.>>

\par }{\PP Iburam wu ushuki n ili i na Saraya u danai.

\VS{3}Ana Iburam u yongoi a KanaꞋana ali a̱ya̱ kupa. Ɗa Saraya vuka vu Iburam u nekei ni kabara ka̱ ni Hajara u yaꞋan vuka vi ni vu gbani.

\VS{4}Wa asai n Hajara, ɗa ta na u yaꞋin ka̱tsuma̱. Ana u yevei u ka̱na̱ ta̱ ka̱tsuma̱, ɗa u gita̱i kugoyo Saraya a̱na̱ku a kanna a̱ ni.

\VS{5}Ɗaɗa Saraya u danai Iburam, <<Avu ɗa vu zuwai mu atakaci a na mi o kusoꞋo na. N zuwakai nu kagbashi ka̱ va̱ a̱ nkuta̱ n nu, gogo na a na u yevei u ka̱na̱ ta̱ ka̱tsuma̱, ɗa u goyoi mu. YaꞋan Vuzavaguɗu u yaꞋanka tsu afada a̱ tsu n avu.>>


\par }{\PP \VS{6}Iburam u danai, <<Maku mu usuki ma̱ nu mi ta̱ e ekiye a̱ nu. YaꞋanka yi ili i na ve enei i gaꞋin nu.>> Ɗaɗa Saraya u takacikai Hajara, ɗa ta na u sumai u ka̱sukpa̱i ni.


\par }{\PP \VS{7}Ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ka cinai Hajara ɗevu n kuyene a kakamba, kuyene ku na ki ɗevu n uye u na u banai Shuru.

\VS{8}Ɗa kalingata ka danai, <<Hajara, kagbashi ka Saraya, te ɗai vu uta̱i, te ɗai kpamu vi a kubana?>> Wu ushuki, <<Mi ta̱ a kusuma a̱ ubuta̱ u vuza gbayin vu kunu vu va̱ Saraya.>>


\par }{\PP \VS{9}Ɗaɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ka danai ni, <<Bono a̱ ubuta̱ u vuza gbayin vu kunu vu nu ka̱ta̱ kpamu vu tono yi.>>

\VS{10}Ɗa kalingata ka ko doku ka danai kpamu, <<Mi ta̱ a kuzuwa ntsukaya n nu n yimkpa ali n laza kukece.>>


\par }{\PP \VS{11}Kalingata ka Vuzavaguɗu ka danai ni kpamu,

\par }{\Q <<Gogo na vi ta̱ n ka̱tsuma̱ ka maku,

\par }{\QB vi ta̱ a kumatsa maku mo kolobo.

\par }{\Q Ka̱ta̱ vi neꞋi kula IsumaꞋilu,

\par }{\QB adama a na Vuzavaguɗu u pana ta̱ una̱mgbi u ka̱tsuma̱ u nu.


\par }{\Q \VS{12}Wi ta̱ o kokpo majaki ma kakamba ma uma,

\par }{\QB wi ta̱ a kuyaꞋan tsurala n yaba dem

\par }{\QB ka̱ta̱ feu yaba dem u yaꞋan tsurala n a̱yi,

\par }{\Q wi ta̱ o kuyongo endeꞋen

\par }{\QB kau n aza a̱ ni ra̱ka̱.>>


\par }{\PP \VS{13}U neꞋi Vuzavaguɗu vu na u yaꞋin kadanshi n a̱yi kula ku nampa, <<Avu ɗa Ka̱shile ka na ke ci ene mu,>> adama a na u dana ta̱, <<Gogo na me ene ta̱ Ka̱shile ka na ke ci ene mu.>>

\VS{14}I ɗaɗa i zuwai ɗa uma e ci ɗeke kayinva ka na ki e mere me Kadeshi m Biya-lahi-royi, <<Kayinva ka Vuza Wuma vu na u ce ene Mu.>>


\par }{\PP \VS{15}Hajara u matsakai Iburam maku, ɗa u neꞋi ni kula IsumaꞋilu.\FTNT{*}{{\FR 16:15 }{\FR{16:15
}}{\FT{N kadanshi ka aza a Yahuda kula <<IsumaꞋilu>> ku ɗaɗa <<Ka̱shile ka pana.>>}}}

\VS{16}Iburam wi ta̱ n a̱ya̱ amanga̱na̱shi n a̱ ta̱li ana Hajara u matsakai ni IsumaꞋilu.




\par }\Chap{17}{\SH Uzuwakpani u kukiɗa ka avaja
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ana Iburam u yaꞋin a̱ya̱ amanga̱na̱shinkupa n kuci, ɗa Vuzavaguɗu u ta̱wa̱i wa̱ ni. U danai, <<Mpa ɗa Ka̱shile Uba̱nga̱ri. Tono kadanshi ka̱ va̱ ka̱ta̱ kpamu vi yaꞋan ili i singai ayin tutu.

\VS{2}N kuzuwa ta̱ uzuwakpani n avu, ka̱ta̱ n neke wu ntsukaya n a̱bunda̱i.>>


\par }{\PP \VS{3}Iburam u kuɗa̱ngi sapu u lyaꞋi kayala, ɗa Ka̱shile ka danai ni,

\VS{4}<<N zuwa ta̱ uzuwakpani u nampa n avu, va kuyaꞋan ta̱ akaya a uma kakau a̱ likuci n a̱bunda̱i.

\VS{5}Kula ku nu ku buwa Iburam ba, gogo na e kuɗeke wu ta̱ Ibirahi.\FTNT{*}{{\FR 17:5 }{\FR{17:5
}}{\FT{N kadanshi ka aza a Yahuda, kula <<Ibirahi>> ɗaɗa <<Esheku a uma n a̱bunda̱i.>>}}} Adama a na mi ta̱ a kuzuwa wu vo okpo akaya a uma a̱ likuci n a̱bunda̱i.

\VS{6}Mi ta̱ e kuneke wu ntsukaya n a̱bunda̱i, yeve kpamu m bonoko wu iɗika i gbayin ka̱ta̱ a̱ ciya̱ punu ngono a̱ ka̱tsuma̱ ke le.

\VS{7}N kuzuwa ta̱ uzuwakpani u nampa n avu nu ntsukaya n nu kpamu, adama a limata i le i na i kuta̱wa̱ sai uteku n uteku. Mpa ɗa Ka̱shile ka̱ nu, nu ntsukaya n nu dem.

\VS{8}Mi ta̱ e kuneke wu nu ntsukaya n nu iɗika i KanaꞋana ra̱ka̱ i na yi o limoci na, yo okpo i nu, nu ntsukaya n na n kuta̱wa̱ kelime ali uteku n uteku. Mpa tamkpamu n kokpo ta̱ Ka̱shile ke le.>>


\par }{\PP \VS{9}Ɗa Ka̱shile ka danai Ibirahi, <<Avu feu, vu ka̱na̱ uzuwakpani wa nu mpa nu ntsukaya n nu koɓolo nu ntsukaya n kelime kpamu ra̱ka̱.

\VS{10}Na ɗa uzuwakpani u na va̱ kuɓa̱na̱ avu nu ntsukaya n nu ali nu ntsukaya n na n kuta̱wa̱ ka̱ca̱pa̱ dem. Uzuwakpani u ɗaɗa yu ushuku kukiɗa muku n ali n ɗa̱ avaja ra̱ka̱.

\VS{11-12}I gita̱ kukiɗa avaja adama a na wo okpo urotu wu uzuwakpani u va̱ n a̱ɗa̱. A umaci u ɗa̱ ra̱ka̱ i kiɗa muku n ali n ɗa̱ avaja ayin a na baci a yawai ayin kunla̱i. M muku ma agbashi n na a matsai punu a kpaꞋa ku ɗa̱ nu n na i tsulai n ikebe a̱ ubuta̱ wo omoci ra̱ka̱, ko aza a na yi umaci u te ba.

\VS{13}Ko kagbashi ka na a matsai punu a kpaꞋa ku nu ko vu tsulai, dem vi le sai a kiɗa yi ukpan u tsali, na ɗaɗa u kokpo urotu wi ikyamba u na u kuyotsongu an uzuwakpani u tsu n avu u ɗa wi ta̱ babu uteku.

\VS{14}Maku ma vali ma na baci u yawai a kiɗa yi ɗaɗa u ciya̱i ukiɗi wu ukpan u tsali ba, i ta̱ e kupece yi n uma a̱ ni, u koɗo ta̱ uzuwakpani u va̱.>>


\par }{\PP \VS{15}Ɗa Ka̱shile ka danai Ibirahi kpamu, <<Vu doku vi ɗeke vuka vu nu kula Saraya ba, ama vi ɗekushe yi Saratu.\FTNT{†}{{\FR 17:15 }{\FR{17:15
}}{\FT{N kadanshi ka aza a Yahuda kula ku Saratu ku ɗaɗa <<Mekere mo mogono.>>}}}

\VS{16}N kuzuwaka yi ta̱ una̱singai. Ka̱ta̱ n neke yi kpamu maku ma na ma kuyaꞋan ma̱ nu. N kuzuwaka yi ta̱ una̱singai, a̱yi tamkpamu u kokpo ta̱ a̱na̱ku a uma kakau a̱ likuci-likuci n a̱bunda̱i, a̱ kuciya̱ ta̱ punu ngono a̱ ka̱tsuma̱ ka ntsukaya n ni.>>


\par }{\PP \VS{17}Ibirahi u kuɗa̱ngi sapu u lyaꞋi kayala, ɗa u zosoi, ɗa u gita̱i kusheshe n ka̱ɗu ka̱ ni, <<Vuza u kudoku ta̱ wa matsa ayin a na baci u yaꞋin a̱ya̱ amangatawun (100)? Saratu u kumatsa ta̱ wana ɗai u yaꞋan a̱ya̱ amanga̱na̱shinkupa?>>

\VS{18}Ɗa Ibirahi u danai Ka̱shile, <<Vi ta̱ a kufuɗa kuka̱sukpa̱ IsumaꞋilu wo okpo vuza na u kuɗika ili i nanlo dem.>>


\par }{\PP \VS{19}Ama, Ka̱shile ka danai, <<A̱Ꞌa̱, vuka vu nu Saratu wi ta̱ a kumatsaka wu maku. Ka̱ta̱ vi neꞋe yi kula Ishaku.
\FTNT{‡}{{\FR 17:19 }{\FR{17:19
}}{\FT{N kadanshi ka aza a Yahuda kula ki <<Ishaku>> ku ɗaɗa <<Izoshi.>>}}} N kuzuwaka yi ta̱ uzuwakpani a kubana wu ntsukaya n ni koɓolo nu ntsukaya n na n kuta̱wa̱ ka̱ca̱pa̱ ka̱ ni ali a kubana uteku n uteku.

\VS{20}M pana ta̱ ufolu u nu adama a IsumaꞋilu. N kuzuwaka yi ta̱ una̱singai. Ka̱ta̱ u ciya̱ muku nu ntsukaya dem. A̱yi ɗa u kokpo esheku o ngono kupa nu n re. Ka̱ta̱ kpamu ntsukaya n ni n yaꞋan a iɗika n a̱bunda̱i.

\VS{21}Ama n kuɓa̱na̱ ta̱ uzuwakpani n Ishaku maku ma na vuka vu nu Saratu u kumatsa ka̱ya̱ ko bono.>>

\VS{22}Ana Ka̱shile ko kotsoi kudansa n Ibirahi, ɗa u ka̱sukpa̱i ni.


\par }{\PP \VS{23}A kanna ka nanlo Ibirahi u ɗikai maku ma̱ ni IsumaꞋilu m muku mo olobo n na m buwai ra̱ka̱. Koɓolo m muku ma agbashi n na a matsai punu a kpaꞋa ku ni n aza a na u tsulai dem, ɗa u kiɗai le avaja tsu na Ka̱shile ka danai ni.

\VS{24}Ibirahi u yawa ta̱ a̱ya̱ amanga̱na̱shinkupa n kuci (99), u yevei u kiɗai kavaja,

\VS{25}a̱yin maku ma̱ ni IsumaꞋilu biꞋi a̱ya̱ kupa n tatsu.

\VS{26}Ibirahi m maku ma̱ ni IsumaꞋilu a kiɗai le avaja a kanna ke te.

\VS{27}Muku n ali dem n na mi a kpaꞋa ki Ibirahi, koɓolo n aza a na a matsai punu a kpaꞋa ku ni ka ko a tsulai n ikebe a̱ ubuta̱ wo omoci, a kiɗai le avaja feu koɓolo n a̱yi.




\par }\Chap{18}{\SH A yaꞋankai Saratu uzuwakpani u maku
\par }
{\PP \VerseOne{1}Vuzavaguɗu u yotsongi ka̱ci ka̱ ni kpamu wi Ibirahi ɗevu nu nɗanga m gbagbaꞋin m Mamure ayin a na wi ida̱shi a̱ utsutsu u ka̱pa̱m ka̱ ni n kanna usuɗukpi.

\VS{2}Ana u ɗengusa̱i a̱shi a̱ ni ɗa we enei uma a tatsu kashani ɗevu n a̱yi. Ana we enei le ɗa wu uta̱i a̱ utsutsu u ka̱pa̱m ka̱ ni n kafura adama a na u gasa n ele. Ɗa u kuɗa̱ngi ali kuca̱n ku ni a kusaꞋwa iɗika.

\VS{3}U danai, <<Aza a gbagbaꞋin, mi baci a̱ kuciya̱ mapasa ma singai wa̱ ɗa̱, mi a kuciga i laza kpaꞋa ku kagbashi ku ɗa̱ ba.

\VS{4}YaꞋan a̱ tuka̱ m mini i saꞋa ene a̱ ɗa̱ ka̱ta̱ yu uvuka a̱ kulu ku maɗanga ku nampa.

\VS{5}Mpa yaꞋan kpamu m bana n tuka̱ ɗa̱ n ilikulyaꞋa, ka̱ta̱ i ciya̱ utsura wu nwalu, adama a na i ta̱wa̱ ta̱ a kpaꞋa ku kagbashi ku ɗa̱.>>

\par }{\PP Ɗa ta na a̱ ushuki, <<YaꞋan tsu na vu danai.>>


\par }{\PP \VS{6}Ɗa Ibirahi u yaꞋin moloko, ɗa u uwai a̱ ka̱pa̱m ka̱ ni ɗa u danai Saratu. <<Saratu yaꞋan gogoꞋo, ɗika kiya ku singai adama a na vi yaꞋanka uma a nanlo emeshe.>>


\par }{\PP \VS{7}Ɗa Ibirahi u sumai ɗa u uwai ushiga u ni ɗa u ɗikai medendem ma singai, ɗa u nekei kagbashi ka̱ ni ka kiɗaka uma a.

\VS{8}Ɗa u tuka̱i m maniꞋin, m mani n inyama i na u suꞋwain va, ɗa u nekei omoci a̱ ni. A̱yi a̱ ka̱ci ka̱ ni ɗa u nekei le ilikulyaꞋa ya ɗa u shamgbai lo a̱ kulu ku yoku e le tamkpamu a kulyaꞋa.


\par }{\PP \VS{9}Ɗa we ecei ni, <<Te ɗai tamkpamu Saratu vuka vu nu?>>

\par }{\PP Ɗa wu ushuki <<Wi ta̱ ɗe a̱ ka̱pa̱m.>>


\par }{\PP \VS{10}A̱ ka̱tsuma̱ ke le vuza te u danai, <<Mayun na a kubana ka̱ya̱ vuka vu nu Saratu wi ta̱ a̱ kuciya̱ maku mo kolobo.>> Saratu lo ta na a̱ kucina̱ ki Ibirahi a kupana a ayin a na u shamgbai lo a̱ utsutsu u ka̱pa̱m.

\VS{11}A ayin a nanlo ta na Ibirahi n Saratu a kutsa ta̱, a̱yi Saratu kpamu u buwa o kudoku kene kusumbu ba.

\VS{12}Ɗa Saratu u zosoi ma̱ɗuku ɗa u danai, <<Mpa ɗa na n kutsa ta̱, mi ta̱ o kudoku ma pana uyoꞋo u vali kpamu? Ko n nannai ba vali vu va̱ vu kutsa ta̱.>>


\par }{\PP \VS{13}Ɗa Vuzavaguɗu u danai Ibirahi, <<Yiɗa̱i i zuwai ɗa Saratu u zosoi ɗa u danai. Nini ɗai n kuciya̱ maku n tsukutsa tsu va̱>>?

\VS{14}<<Ili yi ta̱ lo i na i laꞋi Vuzavaguɗu utsura? Tsu na n danai na wotoi kuci Saratu wi ta̱ a̱ kuciya̱ maku.>>


\par }{\PP \VS{15}Adama a na Saratu wi a kupana wovon ɗa u nannai kaꞋa u danai, <<N zoso ba>> ama u danai, <<Vu zoso ta̱.>>


\par }{\PP \VS{16}Ana uma a a̱ ɗa̱nga̱i kulaza ɗa a indanai a kubana ɗaka a uɓon u Sodom. Ɗa ta na Ibirahi u soki le adama a na a̱ ka̱na̱ uye.

\VS{17}Ɗa Vuzavaguɗu u danai, <<Mi o kusokonku Ibirahi i na mi a kuciga kuyaꞋan ba,

\VS{18}Ibirahi wi ta̱ o kokpo iɗika i gbayin n iɗika yu utsura kpamu, ka̱ta̱ iɗika kakau i na yi a̱ kucina̱ ku ni i ciya̱ una̱singai a̱ ubuta̱ u ni.

\VS{19}N zagba yi ta̱ adama a na u zuwa muku m kpaꞋa n ni nu ntsukaya n ni o tono uye u Vuzavaguɗu a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan kasingai m ma̱riki, nannai ɗa Vuzavaguɗu u kuneke Ibirahi ili i na u yaꞋankai ni uzuwakpani dem.>>


\par }{\PP \VS{20}Ɗa Vuzavaguɗu u danai Ibirahi, <<M pana ta̱ ili i gbani-gbani i na a dansai adama aza o Sodom n Gomora. Unushi u le u wuyana ta̱ ka̱u.

\VS{21}Mi ta̱ a̱ kucipa̱ n ka̱ci ka̱ va̱ me ene ko ili i na i a kudansa adama a uma a mayun ɗa.>>


\par }{\PP \VS{22}Ɗa uma a a kpatalai a lazai o kubono Sodom, ama ɗa Ibirahi wo okpoi lo kashani e kelime ka Vuzavaguɗu.

\VS{23}Ɗa Ibirahi u yawai ɗevu ɗa we ecei Vuzavaguɗu va, <<Vi ta̱ a kuna aza a ciɗa koɓolo n aza a unushi dem>>?

\VS{24}Uma amangerenkupa i baci ciɗa punu a̱ likuci ya vi ta̱ a kuna likuci ya dem? Va̱ kuka̱sukpa̱ likuci ya adama a na vi isa uma amangerenkupa ba?

\VS{25}U jebeshe vu yaꞋan ili tsu nanlo, va kuna uma a singai adama aza a unushi ba, aza a singai a kutakacika n aza a unushi ba. Avu ɗa vuza va afada va aduniyan. U jebeshe va kuna uma ra̱ka̱ ba.


\par }{\PP \VS{26}Ɗa Vuzavaguɗu u danai, <<N ciya̱ baci uma amangerenkupa a singai o Sodom, mi ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ likuci ya adama e le.>>


\par }{\PP \VS{27}Ɗa Ibirahi u danai, <<Ka̱sukpa̱ n doku n yaꞋan kadanshi n avu Vuzavaguɗu, ko a na wo okpoi mpa vuma ɗa mi koci vu na a yaꞋin n kayala.

\VS{28}Uma amangere n a tawun i baci ta na punu uma a singai vi ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ likuci ya? Vi ta̱ a kuna likuci ya adama a na vu namba ta̱ uma tawun a ciɗa?>>

\par }{\PP Ɗa Vuzavaguɗu u danai, <<N cina baci uma amangere n tawun aza a singai mi ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ likuci ya.>>


\par }{\PP \VS{29}Ɗa u doku u danai, <<A̱ ciya̱ baci ta na uma amangere punu a̱ likuci ya>>?

\par }{\PP Ɗa Vuzavaguɗu wu ushuki, <<Adama a uma amangere a nanlo ma kuna likuci ya ba.>>


\par }{\PP \VS{30}Ɗa u danai, <<Ka̱ta̱ avu Vuzavaguɗu vi yaꞋan wupa nu mpa ba, ama yaꞋan n doku n dansa. Vi ciya̱ baci ta na uma kamangankupa koci, vi ta̱ a kuna likuci ya?>>

\par }{\PP Ɗa wu ushuki, <<N ciya̱ baci punu uma kamangankupa aza a singai, ma kuna likuci ya ba.>>


\par }{\PP \VS{31}Ɗa u danai, <<Ka̱ta̱ avu Vuzavaguɗu vi yaꞋan wupa nu mpa ba, ama yaꞋan n doku n dansa, a̱ ciya̱ baci uma kamanga punu a̱ likuci ya ta na?>>

\par }{\PP U danai, <<Adama a uma kamanga a nanlo, ma kuna likuci ya ba.>>


\par }{\PP \VS{32}Ɗa Ibirahi u doku u danai, <<Ka̱ta̱ avu Vuzavaguɗu vi yaꞋan wupa nu mpa ba, ama yaꞋan n doku n dansa ku te. A̱ ciya̱ baci punu uma kupa ta na?>>

\par }{\PP Ɗa Vuzavaguɗu wu ushuki, <<Ma a kuna likuci ya ba n ciya̱ baci aza a singai kupa punu.>>


\par }{\PP \VS{33}Ayin a na u kotsoi kadanshi n Ibirahi, ɗa Vuzavaguɗu u lazai ɗa Ibirahi u lazai o kubono a kpaꞋa.




\par }\Chap{19}{\SH A unai Sodom n Gomora
\par }
{\PP \VerseOne{1}Alingata e re a nanlo a yawai Sodom n kulivi, a̱yi Lotu ida̱shi a̱ utsutsu u likuci wa. Ana we enei le, ɗa u ɗa̱nga̱i u banai kugasa n ele. U rabasai le ali ɗa u kuɗa̱ngi ɗa u lyaꞋakai le kayala.

\VS{2}U danai, <<Aza gbagbaꞋin a̱ va̱ mpa ɗa na adama a̱ ɗa̱. Ta̱wa̱i a kpaꞋa ku va̱, i sumba̱ ka̱ta̱ kpamu ya asa. Kayin ka asa baci n usana i yeve i laza.>>

\par }{\PP Ama a̱ ushuki, <<A̱Ꞌa̱, ci ta̱ a kubana tsa ka asa pulai punu a asuvu a̱ likuci.>>


\par }{\PP \VS{3}U folonoi le n utsura, ali ta na o tonoi ni a kubana a kpaꞋa ku ni. U yaꞋankai le ka̱ɗiva̱ ɗa u doku u kangalaka yi le boroji vu na vi babu yisiti, ɗa ta na a lyaꞋi.

\VS{4}Kafu omoci a a uwa ubuta̱ wa alavu, uma a̱ likuci i Sodom ushan wawaꞋa nu nkoshi dem a̱ ta̱wa̱i a kambuki kpaꞋa ka.

\VS{5}Ɗa e ecei Lotu, <<Te uma a na a̱ ta̱wa̱i wa̱ nu n kayin ka? Uta̱ka̱ le na wa̱ tsu, ci ciga ta̱ kuvaku n ele.>>


\par }{\PP \VS{6}Lotu wu uta̱i u banai we le, ɗa u ɓa̱ya̱ngi utsutsu wa.

\VS{7}Ɗa u danai, <<N folono ɗa̱ ta̱ aza a̱ va̱, ka̱ta̱ i yaꞋan ili i gbani-gbani ba.

\VS{8}La̱na̱i mi ta̱ nkere n re n na ka̱ta̱ a saꞋwai kuvaku n ali ba, yaꞋan mu uta̱ka̱ le n tuka̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i yaꞋan n ele tsu na i cigai; ama ka̱ta̱ i saꞋwa uma a nanlo ba, a kpaꞋa ku va̱ ku ɗa a̱ ta̱wa̱i.>>


\par }{\PP \VS{9}Ama ɗa a danai, <<Ɗenga̱ lo, vuma vu nampa va komoci kaꞋa wi biꞋi wa̱ tsu, ɗa u cigai kushesheke tsu ili i na tsa kuyaꞋan. Gogo na ci ta̱ a kuyaꞋanka wu ili i gbani-gbani i na i laꞋi i uma a nanlo.>> Ɗaɗa e tecengi Lotu, ɗa ta na a banai a̱ utsutsu wa adama a na o ɓoso u ɗa.


\par }{\PP \VS{10}Ama ɗa omoci a a̱ uta̱ka̱i ekiye pulai ɗa o ronoi Lotu o bonokoi a asuvu a kpaꞋa, ɗa a̱ ɓa̱ya̱ngi utsutsu wa.

\VS{11}A zuwakai uma a̱ likuci a na i lo utsutsu u kpaꞋa wa uyimba̱, dem vi le maku n vuza gbayin feu, ali ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i kufuɗa ke ene ubuta̱ u na utsutsu wa wi.


\par }{\PP \VS{12}Ɗa alingata a e ecei Lotu kpamu, <<Vi ta̱ lo n uma o yoku kpamu ototo, muku, nkere, ko kumaci ku yoku punu a̱ likuci ya? Uta̱ka̱ le na.

\VS{13}Adama a na ci ciga ta̱ kuna ubuta̱ u nampa, ka̱sa̱la̱ ka uma punu a̱ ubuta̱ u nampa ka yimkpa ta̱, ɗa ka yawai u Ka̱shile, Vuzavaguɗu u suku tsu ta̱ tsu una likuci ya.>>


\par }{\PP \VS{14}Lotu wu uta̱i u banai u danai ototo a̱ ni a na a kuzuwa nkere n ni, <<Ɗenga̱i, uta̱i punu a̱ likuci i nampa; Vuzavaguɗu u ciga ta̱ ku una likuci ya.>> Ama ototo a̱ ni a sheshe ta̱ majari maꞋa wi a kuyaꞋanka le.


\par }{\PP \VS{15}Ana kayin ka asai, alingata a a gutsakai Lotu, a danai, <<Ɗenga̱, ɗika vuka vu nu ni nkere n re n nu n na mi na, ta baci nannai ba, atakaci a̱ likuci a nampa i ta̱ o kukotso n a̱ɗa̱ punu dem.>>


\par }{\PP \VS{16}Ana e enei ni a kuyaꞋan a gbama, ɗa a̱ ka̱na̱i ni kukiye n ku vuka vi ni nu nkere ma. Ɗa a̱ uta̱ka̱i le punu a̱ likuci ya. Adama a na Vuzavaguɗu u pana ta̱ asuvayali e le.

\VS{17}Ana a̱ ciya̱i a̱ uta̱ka̱i le, ɗa vuza yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka uma e re a nanlo u danai, <<Sumai, adama a wuma u ɗa̱, ka̱ta̱ i la̱na̱ kucina̱ ba, ka̱ta̱ kpamu i shamgba a̱ ubuta̱ ba. Sumai a kubana a nsasan, ko a̱ɗa̱ feu i kuwa̱ n ele.>>


\par }{\PP \VS{18}Ɗa Lotu u danai le, A̱Ꞌa̱ aza a gbayin a̱ va̱

\VS{19}kagbashi ka̱ ɗa̱ ka̱ ciya̱ ta̱ mapasa wa̱ ɗa̱, i neke mu ta̱ ugaꞋin u gbayin a na yi isai wuma u va̱; ama ma kusuma a kubana a nsasan adama o wovon u na kawuya ka kucina mu ali n kuwa̱ ɗe ba.

\VS{20}Indana, likuci i nanlo i yawa ta̱ uma a suma a kubana ɗe, i kenu i ɗa ta na. YaꞋan n suma m bana ɗe, ko yi kenu ba? Ka̱ta̱ wuma u va̱ u ciya̱ wishi!


\par }{\PP \VS{21}U danai ni, <<U gaꞋan ta̱, n neke wu ta̱ kasingai ka nampa, i a kuna likuci i na vi yaꞋin kadanshi ka ba.

\VS{22}YaꞋin moloko i suma, ka̱ta̱ n kuyaꞋan ili ba, sai ayin a na i yawai ɗe.>> Ɗaɗa e ɗekei likuci ya Zora.


\par }{\PP \VS{23}Ayin a na Lotu u yawai a Zora ɗaɗa kanna kuta̱i.

\VS{24}Ɗa Vuzavaguɗu u cipa̱ka̱i n akina n ka̱nga̱ ko tsukono o Sodom n Gomora. Akina a̱ uta̱ ta̱ a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu ɗa a̱ cipa̱i ɗe.

\VS{25}Ɗa wu unai likuci i nanlo n uma a na i punu ida̱shi a̱ ubuta̱ u nanlo dem, n ili i na i tsu uta̱ ka̱ta̱ i gbonguro a iɗika dem.

\VS{26}Ɗa vuka vu Lotu vu la̱na̱i kucina̱, ɗa wo okpoi katali ka mkpaɗi.


\par }{\PP \VS{27}Ibirahi u ɗa̱nga̱i n usana ɗa u banai a̱ ubuta̱ u na wi ishi u shamgbai cau e kelime ka Vuzavaguɗu.

\VS{28}Ɗa wi indanai a uɓon u Sodom n Gomora n iɗika i gbani dem, ɗa we enei ka̱nga̱ ki iɗika ka a kubana gaɗi an mini mo kokocilili.


\par }{\PP \VS{29}Ta nannai ana Ka̱shile ka unai iɗika ya̱ a̱ra̱Ꞌa̱ ya, Ka̱shile ka ciɓai n Ibirahi, ɗa wu uta̱ka̱i Lotu punu e mere ma aza a na a unai, ana wu unai iɗika i na Lotu u yongoi va.


\par }{\SH Lotu ni nkere n ni
\par }
{\PP \VS{30}Ana ka nampa ko kotsoi, ɗa Lotu ni nkere n re n ni a̱ ka̱sukpa̱i Zora ɗa o bonoi a vaki a uɓon wu nsasan, adama a na u pana ta̱ wovon u shamgba a Zora. A̱yi ni nkere n re n ni o yongoi a kaɓatsu.

\VS{31}Kanna ke te mekere ma gbayin ma ma danai vangu vi ni, <<Esheku a̱ tsu a kutsa ta̱, vali vi lo uɓon u nampa a na wa̱ ta̱wa̱ wa̱ tsu ba, tsu na wila̱ u danai.

\VS{32}YaꞋan tsu zuwa esheku a̱ tsu u soꞋo ma̱ra̱ ma maka yi ka̱ta̱ u vaku n a̱ tsu, ka̱ta̱ ci ciya̱ kumaci n esheku a̱ tsu ali kulyaꞋa kelime.>>


\par }{\PP \VS{33}N kayin ka nanlo a zuwai esheku e le o soꞋi ma̱ra̱ ma makai ni, ɗa mekere ma gbayin ma banai ma vaki n a̱yi. Esheku e yeve ayin a na u vaki m mekere ma̱ ni ko mekere ma vaki n a̱yi ali u ɗa̱nga̱i ba.


\par }{\PP \VS{34}Kanna ke ire ɗa mekere ma gbayin ma ma danai vangu va, <<Na̱yin n vaku ta̱ n dada vu va̱. YaꞋan tsu zuwa yi u soꞋo ma̱ra̱ ma maka yi kpamu n kayin, ka̱ta̱ avu vu bana vu vaku n a̱yi adama a na ci ciya̱ kumaci n esheku a̱ tsu.>>

\VS{35}N kayin ka nanlo ɗa a zuwai esheku e le u soꞋi ma̱ra̱ ma makai ni kpamu, ɗa mekere me kenu ma, ma banai ɗa ma vaki n a̱yi. Nannai kpamu Esheku e yeve ayin a na u vaki m mekere ma̱ ni ko mekere ma vaki n a̱yi ali u ɗa̱nga̱i ba.


\par }{\PP \VS{36}Nkere n Lotu gbende n yaꞋin a̱tsuma̱ n esheku e le.

\VS{37}Mekere ma gbayin ma matsai maku mo kolobo, ɗa u neꞋi kula Mowabu, a̱yi ɗa esheku a aza a Mowabu anana.

\VS{38}Vangu va feu u matsai maku mo kolobo, ɗa u neꞋi ni kula Ben-ami; a̱yi ɗa ta na esheku a aza a Amona anana.




\par }\Chap{20}{\SH Ibirahi N Abimeleki
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ana Ibirahi u ka̱sukpa̱i uɓon u nanlo ɗa u lazai a kubana a uɓon u ɗaka vu KanaꞋana ɗa u yongoi e mere me Kadeshi n Shuru. U yongoi ɗe ali ayin ukeci an komoci a Gera,

\VS{2}ɗa Ibirahi u danai le ukuna u vuka vi ni Saratu, <<Taku vu va̱ ɗa.>> Ɗa Abimeleki mogono ma Gera u danai a banka yi n Saratu.


\par }{\PP \VS{3}Ama n kayin ko yoku, Vuzavaguɗu u yotsongi ka̱ci ka̱ ni u mogono Abimeleki tsa alatani ɗa u danai ni, <<Vi ta̱ a̱ kukuwa̱ adama a na vi ɗika ta̱ vuka vu nampa, vu na vi yaꞋin ɗe yolo.>>


\par }{\PP \VS{4}Ama a̱yi Abimeleki ka̱ta̱ u saꞋwa kuyawa ɗevu n Saratu ba. Ɗa u danai, <<Vuzavaguɗu mi n unushi punu na ba! Vi ta̱ a kuna mu n uma a̱ va̱ dem?

\VS{5}Ibirahi n ka̱ci ka̱ ni u danai, na va taku vi ni ɗa. Ɗa vuka va feu vu danai nannai. N yaꞋan ta̱ ili i nampa ya n ka̱ɗu ke te mpa n nusa ba.>>


\par }{\PP \VS{6}Ɗa Vuzavaguɗu u danai ni punu a̱ ubuta̱ wa alatani wa, <<E n yeve ta̱ vi yaꞋan ta̱ nannai n ka̱ɗu ke te, n sa̱nka̱ wu ta̱ kuyaꞋan unushi a kubana wa̱ va̱, n ka̱sukpa̱ wu vu saꞋwa yi ba.

\VS{7}Ama gogo na bonoko n vuka va u vali vi ni. A̱yi keneki kaꞋa, wi ta̱ a kuyaꞋanka wu avasa adama a na vi yongo n wuma. Ama mi ta̱ a kudana wu vu bonoko yi baci ba, vi ta̱ a̱ kukuwa̱ avu n uma a̱ nu.>>


\par }{\PP \VS{8}Ana kayin kasai ɗa Abimeleki u ɗekei aza gbagbaꞋin a̱ ni dem a bana, ɗa u danai le ili i na i yaꞋin dem ɗa ra̱ka̱ vi le ɗa a panai wovon.

\VS{9}Ɗa Abimeleki u ɗekei Ibirahi ɗa we ecei ni, <<Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi yaꞋankai tsu nahannai? Unushi we ne u ɗai n yaꞋankai nu ɗa vi a kuyaꞋanka mu atakaci a nampa, mpa n ubuta̱ u tsugono u va̱ dem? Vi yaꞋanka mu ta̱ ili i na i kpa̱ɗa̱i kugaꞋan vi yaꞋanka mu.>>

\VS{10}Ɗa Abimeleki we ecei ni, <<Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi yaꞋin nannai?>>


\par }{\PP \VS{11}Ɗa Ibirahi wu ushuki u danai, <<N yaꞋan ta̱ nannai adama a na n zuwa ta̱ uma a nampa a i n wovon u Ka̱shile ba, ta lo a kuna mu ka̱ta̱ a isa mu Saratu vuka vu va̱.

\VS{12}Ko n nannai taku vu va̱ ɗa mayun, adama a na mekere me esheku a̱ va̱ maꞋa mma ɗa de vi tsu vi te ba, ɗa n ɗikai ni yolo.

\VS{13}A ayin a na Ka̱shile ka zuwai mu n ka̱sukpa̱ kpaꞋa ke esheku a̱ va̱ a kubana a iɗika i yoku, ɗa n danai ni, <Uteku u na vo kuyotsongu ucigi u nu a kubana wa̱ va̱ u ɗaɗa na, ubuta̱ u na baci tsu banai dem, vu dana, <<A̱yi taku vu va̱ ɗa.>> > >>


\par }{\PP \VS{14}Ɗa Abimeleki u bonokoi Ibirahi n vuka vi ni Saratu, ɗa u nekei ni anaka, nlala koɓolo n agbashi a ali n a̱ma̱ci.

\VS{15}Ɗa Abimeleki u danai ni, <<La̱na̱ na iɗika i va̱ i ɗa ra̱ka̱ zagba ubuta̱ u na u gaꞋin nu kuyongo ka̱ta̱ vi yongo ɗe.>>


\par }{\PP \VS{16}Ɗa Abimeleki u danai Saratu, <<Mi ta̱ e kuneke tavu Ibirahi Azurufa ka̱kpa̱n adama a na wo okpo urotu mpa n yaꞋan ili n avu ba, e kelime ka uma dem. Babu vuza na kpamu u kinda wu adanshi vi yaꞋan ta̱ unushi.>>


\par }{\PP \VS{17}Ɗa Ibirahi u yaꞋankai Abimeleki kavasa ɗa Ka̱shile ko potsokpoi ni n a̱ma̱ci a̱ ni n agbashi a̱ a̱ma̱ci a̱ ni dem adama a na a matsa muku kpamu.

\VS{18}Adama a na Vuzavaguɗu u ɓa̱ya̱ngu ta̱ amatsatsu dem a kpaꞋa ku Abimeleki adama a vuka vi Ibirahi Saratu.




\par }\Chap{21}{\SH A matsai Ishaku
\par }
{\PP \VerseOne{1}Vuzavaguɗu u yaꞋanka ta̱ Saratu ili i singai tsu na u danai. Ɗa u yaꞋankai ni tsu na u yaꞋin uzuwakpani.

\VS{2}Ɗa Saratu u yaꞋin ka̱tsuma̱, ɗa u matsakai Ibirahi maku mo kolobo n tsukutsa ci ni. Derere a ayin a na Ka̱shile ka yaꞋankai ni uzuwakpani.

\VS{3}Ɗa Ibirahi u neꞋi maku ma na Saratu u matsakai ni va kula Ishaku.

\VS{4}Ana maku ma̱ ni Ishaku u yawai ayin kunla̱i, ɗa Ibirahi u kiɗai ni kavaja, uteku u na Ka̱shile ka danai ni.

\VS{5}Ibirahi wi ta̱ n a̱ya̱ amangatawun (100), ana a matsakai ni Ishaku.


\par }{\PP \VS{6}Ɗa Saratu u danai, <<Ka̱shile ka̱ tuka̱ mu ta̱ n izoshi. Adama a na vuza na baci u panai nannai, wi ta̱ o kuzoso nu mpa.>>

\VS{7}Ɗa u doku u danai, <<Yayi u saꞋwai kudana Saratu u kumatsaka ta̱ Ibirahi maku? Ama m matsaka yi ta̱ n tsukutsa ci ni.>>


\par }{\PP \VS{8}Ɗa maku ma mo gbonguroi ali ɗa a kasai ni mani. A kanna ka na a kasai ni mani, ɗa Ibirahi u yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka gbayin.


\par }{\SH O lokoi Hajara n IshimaꞋilu
\par }
{\PP \VS{9}Ana Saratu we enei IshimaꞋilu maku ma na Hajara va aza a Masar u matsakai Ibirahi a kuyaꞋanka Ishaku ulami,

\VS{10}ɗa u danai Ibirahi, <<Uta̱ka̱ n kabara ke mekere ka a kpaꞋa ku nampa m maku ma̱ ni. Adama a na maku ma nanlo me kupece ili yi uka̱ni a kpaꞋa a nampa m maku ma̱ va̱ Ishaku ba.>>


\par }{\PP \VS{11}Ili ya i la̱nga̱sa̱ ta̱ Ibirahi ka̱ɗu wuya-wuya, adama a na ili i ya i saꞋwa ta̱ maku ma̱ ni.

\VS{12}Ama ɗa Ka̱shile ka danai ni <<Ka̱ta̱ ka̱ɗu ka̱ nu ka̱ na̱mgba̱ adama a maku ma n kabara ka nanlo ba. Pana ili i na Saratu u kudana wu dem. Adama a na a̱ ubuta̱ wi Ishaku ta lo e kuyeve ntsukaya n nu.

\VS{13}Mi ta̱ o kubonoko muku n kabara ke mekere ka, o okpo ngono mu utsura n uma feu a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱. Adama a na a̱yi feu maku ma̱ nu maꞋa.>>


\par }{\PP \VS{14}N usana ɗa Ibirahi u nekei Hajara ilikulyaꞋa n kedele ku ukpan tukpa m mini, u woꞋokoi ni kaꞋa a kavangatsu ɗa u lokoi ni m maku ma. U lazai ɗa u yongoi a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱sa̱ punu a kakamba ka Biyasheba.


\par }{\PP \VS{15}Ana mini ma mo kotsoi punu e kedele ka ra̱ka̱, u ka̱sukpa̱i maku ma a̱ kumiꞋi ku ka̱vuku.

\VS{16}U da̱sa̱ngi daꞋin a agisana udashi amangatawun. U danai ka̱ci ka̱ ni, <<Mi a kufuɗa ma kinda maku ma̱ va̱ ma̱ kuwa̱ ba.>> A̱yi lo ida̱shi ɗa u ɓosoi ka̱da̱wuri u gita̱ngi ma̱shi.


\par }{\PP \VS{17}Ka̱shile ka panai maku ma a̱ ma̱shi, ɗa kalingata ka̱ Ka̱shile na ɗe gaɗi ka yaꞋin kadanshi n Hajara, <<Yiɗa̱i i ɓa̱la̱i nu, Hajara? Ka̱ta̱ vu pana wovon ba. Ka̱shile ka pana ta̱ ma̱shi ma maku mo kolobo ma.

\VS{18}Ɗenga̱, bana vu ɗika maku ma̱ nu ka̱ta̱ vu ɓa̱na̱ e kukiye. Mi ta̱ a kuzuwa ntsukaya n ni mo okpo likuci i gbayin.>>


\par }{\PP \VS{19}Ɗa Ka̱shile ka̱ ɓa̱yuwa̱i a̱shi a vuka a, ɗa we enei kayinva. U banai u shatangi kedele ku ukpan ka m mini ɗa u banai u neꞋi maku ma.


\par }{\PP \VS{20}Ka̱shile ko yongo ta̱ koɓolo m maku ma ali u gbonguroi, u yongoi a kakamba ka Param, ɗa kpamu wo okpoi katain ku usuɓi.

\VS{21}Ayin a na a̱yi ɗe ida̱shi a kakamba ka Param ɗa a̱na̱ku a̱ ni a zamakai ni vuka mekere ma aza a Masar.


\par }{\SH Uzuwakpani wi Ibirahi n Abimeleki
\par }
{\PP \VS{22}A ayin a nanlo Abimeleki n Fikolu, kovonshi vo osoji a̱ ni, ɗa u danai Ibirahi, <<Ka̱shile ki ta̱ koɓolo n avu a̱ ubuta̱ wi ili dem i na vi a kuyaꞋan.

\VS{23}Kucinaka mu n Ka̱shile na, vu dana vo kudoro mu ba, muku n va̱, ko ntsukaya n va̱. Mi ta̱ kutono kadanshi ka̱ nu mayin, yaꞋan uzuwakpani vi ta̱ o kutono kadanshi ka̱ va̱, koɓolo n iɗika i na vi o kuyongo na.>>


\par }{\PP \VS{24}Ibirahi u danai, <<N yaꞋan ta̱ uzuwakpani wa.>>


\par }{\PP \VS{25}Ibirahi u tuka̱i m mavura ma̱ ni u Abimeleki adama a ukuna u kayinva u na agbashi a Abimeleki a isai.

\VS{26}Abimeleki u danai, <<N yeve vuza na u yaꞋin kaꞋa ba. Vu dana mu feu ba, anana ɗa n gita̱i kupana kaꞋa.>>


\par }{\PP \VS{27}Ɗa Ibirahi u nekei Abimeleki nkyon n anaka o yoku, ɗaɗa ele aza e re le a yaꞋankpanai uzuwakpani.

\VS{28}Ibirahi wu uta̱ka̱i nshan mi nkyon ali n cindere a̱ ubuta̱ wu ushiga u ni,

\VS{29}ɗa Abimeleki we ecei ni, <<Yiɗa̱i tamkpamu nshan n cindere n nampa mi a kadanshi?>>


\par }{\PP \VS{30}Ibirahi wu ushuki, <<Isa nkyon n cindere n nampa ma. Nannai va wi ta̱ a kuzuwa vu ushuku a na mpa ɗa n ga̱va̱i kayinva ka nampa ka.>>


\par }{\PP \VS{31}Ɗaɗa e ɗekei ubuta̱ wa Biyasheba, adama a na ta ɗe ele aza e re e le a yaꞋankpanai akucina.


\par }{\PP \VS{32}Ana o kotsoi kuyaꞋan uzuwakpani u nampa a Biyasheba, ɗa Abimeleki n Fikolu kovonshi vo osoji a̱ ni o bonoi a iɗika i a Filisitiya.

\VS{33}Ɗaɗa Ibirahi u shikpa̱i maɗanga ma matana a Biyasheba ɗa u cikpai Vuzavaguɗu lo, Ka̱shile MalaꞋimili.

\VS{34}Ibirahi u yongoi a iɗika i a Filisitiya ali ayin n a̱bunda̱i.




\par }\Chap{22}{\SH Ka̱shile ka pityai Ibirahi
\par }
{\PP \VerseOne{1}A yaꞋin megeshe kenu, ɗa Ka̱shile ko kondoi Ibirahi. U danai ni, <<Ibirahi.>>

\par }{\PP Ɗa wu ushuki, <<Mpa ɗa na.>>


\par }{\PP \VS{2}Ɗa Ka̱shile ka danai ni, <<Ɗika maku ma̱ nu me te ma na vi m maꞋa Ishaku, vuza na kpamu vi a kuciga, vi ɗika a kubana a uɓon u Moriya. Vu bana vi lyuka yi tsa alyuka o kusongu a̱ ubuta̱ u masasan mo yoku ma na mi ɗe a̱ ubuta̱ u na n kuyotsongu wu.>>


\par }{\PP \VS{3}Ana kayin ka asai n usana, ɗa Ibirahi u ɗa̱nga̱i u lapulai majaki ma̱ ni. Ɗa u ɗikai abara a̱ ni e re m maku ma̱ ni Ishaku. Ɗa u zamai nɗanga kpamu n na u kuyaꞋanka alyuka o kusongu. Ɗa u lazai a kubana a̱ ubuta̱ u na Ka̱shile ka danai ni.

\VS{4}A kanna ka tatsu ka̱ ka̱tsuma̱ ka nwalu ke le, ɗa Ibirahi u la̱na̱i, ɗa we enei ubuta̱ wa daꞋin.

\VS{5}Ɗa u danai abara a̱ ni, <<Shamgbai na m majaki. Mpa n kolobo ka̱ va̱, ci ta̱ a kubana na ɗe. Ci ta̱ a kubana tsa cikpa Ka̱shile, ka̱ta̱ tsu bono.>>


\par }{\PP \VS{6}Ɗa Ibirahi u ɗikai nɗanga n na u kuyaꞋanka alyuka o kusongu a, ɗa u zuwakai Ishaku maku ma̱ ni u canuku. Ɗa u ɗikai akina m mawun. Ana a kulaza aza e re e le,

\VS{7}ɗa Ishaku u ɗekei esheku Ibirahi, <<Dada.>>

\par }{\PP Ɗa Ibirahi wu ushuki, <<Yiɗa̱i, maku ma̱ va̱?>>

\par }{\PP Ɗa Ishaku we ecei ni, <<Nɗanga n ɗa na n akina, te ɗai malala mi adama a alyuka o kusongu?>>


\par }{\PP \VS{8}Ɗa Ibirahi u danai ni, <<Ka̱shile ki ta̱ e kuneꞋe tsu malala ma na tsa kuyaꞋanka alyuka o kusongu, maku ma̱ va̱.>> Ɗa a lazai aza e re e le.


\par }{\PP \VS{9}Ɗa u yawai a̱ ubuta̱ u na Ka̱shile ko yotsongi ni u bana va, ɗa Ibirahi u shikpa̱i katalikalyuka, ɗa u recei nɗanga gaɗi. Ɗa u shiyai maku ma̱ ni Ishaku, ɗa u kiyangi gaɗi vu nɗanga va.

\VS{10}Ɗa u ba̱ra̱kpa̱i kukiye, ɗa u ɗikai mawun adama a na u kiɗa maku ma̱ ni Ishaku.

\VS{11}Ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ke ɗekei ni gaɗi, <<Ibirahi, Ibirahi.>>

\par }{\PP Ɗa wu ushuki, <<Mpa ɗa na.>>


\par }{\PP \VS{12}Ɗa u danai ni, <<Ka̱ta̱ vu gbatyangu mawun e kuɗeku ku maku ma ba. Ka̱ta̱ vi yaꞋanka yi muna ba. N yeve ta̱ gogo na vi ta̱ a kupana wovon u Ka̱shile. Adama a na vu sa̱nga̱ mu maku me te ma na vi n maꞋa ba.>>


\par }{\PP \VS{13}Ɗa Ibirahi u ganukpai kaci, ɗa we enei ka̱giri n avana a̱ ni a̱ kumiꞋi ku koworo usaɓatangi. Ɗa u banai, ɗa u ɗikai kaꞋa. Ɗa u lyukai kaꞋa a̱ ubuta̱ u Ka̱shile ɗa u ka̱sukpa̱i maku ma̱ ni.

\VS{14}Ɗa Ibirahi u ɗekei ubuta̱ u nanlo wa, <<Vuzavaguɗu wi ta̱ a̱ kutuka̱.>> A uteku n kanna ka nanlo ɗa a danai, <<Punu a kusan ku Vuzavaguɗu, wi ta̱ a̱ kutuka̱.>>


\par }{\PP \VS{15}Ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu na ɗe gaɗi ke ɗekei Ibirahi uɗeki u ire.

\VS{16}Ɗa u danai ni, <<Vuzavaguɗu u danai, <N kucina ta̱ n ka̱ci ka̱ va̱, ali vu fuɗai vi yaꞋin nannai, vu sa̱nga̱ mu maku me te ma̱ nu ba.

\VS{17}Mi ta̱ a kuzuwaka wu una̱singai. Mi ta̱ a kuzuwa ntsukaya n nu n yimkpa mo okpo an azangata a gaɗi. I ta̱ a kuyimkpa kpamu o okpo an kayala ka mala. Ntsukaya n nu mi ta̱ a kisa likuci yi irala i le.

\VS{18}A̱ ubuta̱ wu ntsukaya n nu n ɗa uma a aduniyan dem a̱ kuciya̱ ili i singai. Adama a na avu vu tono mu ta̱ mayin.> >>


\par }{\PP \VS{19}Ɗa Ibirahi u bonoi a̱ ubuta̱ wa agbashi a̱ ni, ɗa a lazai koɓolo a kubana Biyasheba. Ɗa Ibirahi u shamgbai ta na ɗe a Biyasheba va.


\par }{\SH Muku n Nufu
\par }
{\PP \VS{20}A kubana megeshe ɗe ɗa a danai Ibirahi, <<Milika feu u matsaka ta̱ vuza nu muku.

\VS{21}Uzu ɗa magaji, Buzu ɗa vangu vi ni, Kemuwe tamkpamu esheku a Aram,

\VS{22}Keseda, n Hazo, m Pilidasha, n Jidilafa, koɓolo m Betuwe.>>

\VS{23}Betuwe ɗa esheku e Rebeka. Milika u matsakai Nahoru Ibirahi vuza ni muku kunla̱i n nampa.

\VS{24}Vuka vu gbani vi ni vu na vi n kula Reyuma, u matsakai ni muku feu, ula e le a ɗa Teba, n Gaham, n Tahasha, koɓolo m MaꞋaka.




\par }\Chap{23}{\SH Ibirahi u tsulai iɗika i ka̱ciɗa̱
\par }
{\PP \VerseOne{1}Saratu u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawun n kamanga n e cindere (127) kafu u kuwa̱.

\VS{2}U kuwa̱ ta̱ a Kiriyatu (ɗaɗa Heburon) a iɗika i KanaꞋana, ɗa Ibirahi u shika̱i ɗa kpamu u yaꞋin kpalu ku ni.


\par }{\PP \VS{3}Ɗa Ibirahi u ɗa̱nga̱i lo kashani ɗevu n keven ki ikyamba ka vuka vi ni, ɗa u yaꞋin kadanshi n aza a Hitiya u danai,

\VS{4}<<Mpa komoci kaꞋa mi na o kuyongo n a̱ɗa̱, denke mu iɗika uɓon u yoku adama a na n ciɗa̱ngu keven ka ka̱ta̱ mu uvuka.>>


\par }{\PP \VS{5}Ɗa aza a Ahitiya a̱ ushuki Ibirahi,

\VS{6}<<Panaka tsu, vuzagbayin. Avu mogono ma gbayin maꞋa wa̱ tsu. Ciɗa̱ngu vuka vu nu a̱ ubuta̱ u singai u na u luwai nu, babu vuza na u kusa̱nka̱ wu ubuta̱ u kuciɗa̱ngu vuka vu nu.>>


\par }{\PP \VS{7}Ɗa Ibirahi u kuɗa̱ngi e kelime ka aza a Ahitiya, uma a iɗika a.

\VS{8}Ɗa u danai le, <<Yi baci a̱ kuka̱sukpa̱ mu n ciɗa̱ngu vuka vu va̱ na, to panakai mu ka̱ta̱ i folonoko mu Iforono kolobo ko Zahoru,

\VS{9}u neke mu kaɓatsu ka Makapele ka na ki ka̱ ni a uteku wu ubuta̱ u ni. Danai ni u denke mu uteku u na ikebe i ni yi, e kelime ka̱ ɗa̱ na, adama a na wo okpo mu ubuta̱ u ka̱ciɗa̱.>>


\par }{\PP \VS{10}Ɗa Iforono vu a Hitiya lo a̱ ubuta̱ wo oɓolo wa a̱ utsutsu u likuci wa: ɗa wu ushuki e kelime ka yaba dem a kupana,

\VS{11}Ta nannai ba vuzagbayin, <<Panaka mu, ubuta̱ wa n kaɓatsu ka dem n kuneꞋe wu ta̱. Na e kelime ka uma a̱ va̱ dem, mi ta̱ e kuneke wu adama a na vu ciɗa̱ngu vuka vu nu.>>


\par }{\PP \VS{12}Ɗa Ibirahi u kuɗa̱nki uma a iɗika a,

\VS{13}ɗa u danai Iforono, adama a na yaba dem u pana, <<Vu ushuku baci yaꞋan n tsupa wu ikebe yu ubuta̱ wa dem. Isa ikebe ya, adama a na n ciɗa̱ngu vuka vu va̱.>>

\VS{14}Iforono va wu ushuki Ibirahi,

\VS{15}<<Vuzagbayin panaka mu, ubuta̱ wa u yawa ta̱ Azurufa amangatawa̱na̱shi. Yiɗa̱i yi punu e mere ma̱ tsu? Ciɗa̱ngu punu vuka vu nu.>>


\par }{\PP \VS{16}Ɗa Ibirahi wu ushuki ɗa u tsupai ni e kelime ka aza a Ahitiya lo dem Azurufa amangatawa̱na̱shi (400) uteku na u danai va. Ɗa u tsupai tsu na aza a tsulaga a ci gisanku.


\par }{\PP \VS{17}Ta ubuta̱ u na wi ishi wi Iforono a Makapele a kasana ka Mamure wo okpoi wi Ibirahi nannai. Ka̱ba̱nga̱ ka n kaɓatsu, nu nɗanga dem.

\VS{18}Aza Ahitiya a na i a kuꞋuwa n utsutsu u likuci wa e yeve ta̱ ubuta̱ wa wo okpo ta̱ wi Ibirahi.

\VS{19}Ana ka nanlo ko kotsoi ɗa Ibirahi u ciɗa̱ngi vuka vi ni Saratu punu a kaɓatsu ka̱ ka̱ba̱nga̱ ka Makapele ɗevu m Mamure ɗaɗa kpamu Heburon a iɗika i KanaꞋana.

\VS{20}Ka̱ba̱nga̱ ka na ki wa aza Ahitiya n kaɓatsu ka dem ɗa wo okpoi ubuta̱ u ka̱ciɗa̱ wi Ibirahi.




\par }\Chap{24}{\SH A zamakai Ishaku vuka
\par }
{\PP \VerseOne{1}Gogo na Ibirahi u kutsa ta̱, a̱ya̱ a̱ ni kpamu a yimkpa ta̱. Ɗa Vuzavaguɗu u zuwakai ni una̱singai a ili i na u yaꞋin dem.

\VS{2}Ibirahi u danai kagbashi kagbayin ka̱ ni vuza na u laꞋi n kugeshe a kpaꞋa ka, vuza na kpamu wi a kindaka yi ili i na wi n i ɗa dem a kpaꞋa. <<Zuwa ekiye a̱ nu e mere ma̱ nkuta̱ n va̱,

\VS{3}mi ta̱ a kuciga wu vu kucinaka mu n Kula ku Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka gaɗi n ki iɗika, va kuzamaka maku ma̱ va̱ vuka punu a uma a KanaꞋana a̱ ubuta̱ u na mi o kuyongo na ba.

\VS{4}Ama vu bono ɗe a iɗika i na a matsai mu a umaci u va̱ adama a na vu zamaka maku ma̱ va̱ Ishaku vuka a̱ ka̱tsuma̱ ku umaci u va̱.>>

\VS{5}Ɗa Kagbashi ka ke ecei, <<Maku ma vuka ma ma iwan baci ta na kuka̱sukpa̱ likuci i ni ɗa u danai u kutono mu ba? N ɗika maku ma̱ nu o kubono a iɗika i na vu uta̱i?>>


\par }{\PP \VS{6}Ɗa Ibirahi wu ushuki, <<Ka̱ta̱ vu bonoko maku ma̱ va̱ ɗe a̱ ubuta̱ u na mu uta̱i ba!

\VS{7}Vuzavaguɗu Ka̱shile ka na ki gaɗi vuza na wu uta̱ka̱i mu a iɗika yi mmaci n va̱, ɗa kpamu u yaꞋankai mu uzuwakpani u gbayin u kuneke mu ta̱ iɗika i nampa mpa nu ntsukaya n va̱. Wi ta̱ a̱ kusuku kalingata ka̱ ni kelime ka̱ nu kafu vi yawa, adama a na vi ciya̱ka̱ maku ma̱ va̱ vuka ɗe.

\VS{8}Maku mavuka ma mi baci a kuciga kuta̱wa̱ n avu ba, akucina a̱ va̱ o kutono wu ba, avu de ka̱ta̱ vu bonoko m maku ma̱ va̱ ɗe ba>>

\VS{9}Ɗa kagbashi ka zuwai ekiye a̱ ni a ɗaka vu nkuta̱ mi Ibirahi ɗa u kucinai n ili i na Ibirahi u danai ni.


\par }{\PP \VS{10}Ɗa kagbashi ka u ɗikai arakuma kupa a vuzagbayin vi ni, ɗa u ɗikai ili i singai i kuneꞋe yi ikebe kakau a u vuzagbayin vi ni. Ɗa u banai a̱ likuci i na Nahoru wi ida̱shi gaɗi vu Mesopotamiya

\VS{11}Ana u yawai ɗa u zuwai arakuma a dem a̱ kuɗa̱ngi ɗevu n kayinva ka na ki pulai vi likuci. N kulivi ku ɗa ta na, ayin a na a̱ma̱ci a̱ tsu uta̱ a kubana o kuɗolu.


\par }{\PP \VS{12}Ɗa u yaꞋin avasa, <<Vuzavaguɗu Ka̱shile ka vuzagbayin vu va̱ Ibirahi neke mu uye anana, yotsongu vuzagbayin vu va̱ ucigi u na wi a kusaꞋwa kusabaꞋa ba.

\VS{13}Mpa ɗa na a kashani ɗevu n kayinva ka̱ mini a̱ ubuta̱ u na muku ma̱ a̱ma̱ci n likuci mi a̱ kuta̱ kukenuku mini.

\VS{14}YaꞋan n fuɗa n dana mekere mo yoku, <Mi ta̱ ufolu u nu neꞋe mu mini mo kusoꞋo,> u dana baci soꞋo, mi ta̱ feu e kuneꞋe arakuma a̱ nu mini o soꞋo wo okpo vuza na vu zagbakai kagbashi ka̱ nu Ishaku, Ili i nampa ya i yaꞋan baci nannai, mi ta̱ e kuyeve vi yotsongu ta̱ vuzagbayin vu va̱ ucigi u na u kusabaꞋa ba.>>


\par }{\PP \VS{15}Kafu u kotso kadanshi, Ɗa Rebeka u yawai m ma̱diki ma̱ mini ma̱ ni ucaniki a kavangatsu ka̱ ni. A̱yi mekere me Betuwe maꞋa, maku ma Milika vuka vu Nahoru Ibirahi vuza ni.

\VS{16}Maku ma vuka ma mi ta̱ n tsuloboi, ka̱ta̱ ta na u yeve mavali ba. U banai a kayinva ɗa u shatangi ma̱diki ma̱ ni m mini ɗa u bonoi kpamu.


\par }{\PP \VS{17}Ɗa kagbashi ka ka sumai, ɗa ka banai wa̱ ni ka danai, <<N folono wu ta̱, neꞋe mu mini mo kusoꞋo punu a̱ ma̱diki ma̱ nu.>>

\VS{18}Ɗa mekere ma ma danai, <<SoꞋo vuzagbayin vu va̱,>> ɗa u zuwai ni ma̱diki ma gogoꞋo a kavangatsu ka̱ ni, ɗa u neꞋi ni u soꞋo.

\VS{19}Ana u kotsoi kuneꞋe yi mini ma ɗa u danai, <<Mi ta̱ o kuronoko arakuma a̱ nu feu ali sai ayin a na o kotsoi kusoꞋo.>>

\VS{20}Ɗa u yaꞋin moloko u tsuwa̱in mini ma na mi a̱ ma̱diki ma̱ ni punu a̱ ubuta̱ u na nnama n tsu soꞋo, ɗa u sumai u banai a kayinva adama a na u doku mini, ali ɗa u neꞋi arakuma a ra̱ka̱ mini

\VS{21}Ɗa vuma va u ka̱na̱i kinda mekere ma babu kudansa ili adama a na u yeve ko Vuzavaguɗu u pana ta̱ avasa a̱ ni, ɗa nwalu n ni n yaꞋin mayin ba.


\par }{\PP \VS{22}Ana arakuma a o kotsoi kusoꞋo mini ma ɗa vuma va u ɗikai makawani ma azanariya ma na a̱miki a̱ ni a yawai kagimi ka shekelu, ɗa u ukai ni a̱ vunu ɗa u la̱nsa̱i nshingi n re m gbagbaꞋin ɗa u ukai ni e kukiye.

\VS{23}Ɗa kabara ka danai, <<N folono wu ta̱ dana mu ko yayi eshevu. Yi ta̱ ɗe n kunu ku na tsa kasa mpa n uma a̱ va̱?>>


\par }{\PP \VS{24}Ɗa mekere ma mu ushuki, <<Esheku a̱ va̱ a ɗa Betuwe maku ma na Milika u matsakai Nahoru.>>

\VS{25}Ɗa u doku wu ushuki, <<Ci ta̱ ɗe n ijanu n a̱bunda̱i a kpaꞋa ku tsu, ci ta̱ ɗe kpamu n unu a ivaꞋin adama a̱ ɗa̱.>>


\par }{\PP \VS{26}Ɗa vuma va u kuɗa̱ngi ɗa u cikpai Vuzavaguɗu.

\VS{27}Ɗa u danai, <<Una̱singai wo okpo u Vuzavaguɗu Ka̱shile ka vuzagbayin vu va̱ Ibirahi, vuza na u zuwai ucigi u ni u na u kusabaꞋa ba, a kubana u vuzakpa vu va̱ Ibirahi. N tsu va̱ na, Vuzavaguɗu u tono ta̱ nu mpa a kubanka a kpaꞋa ku vuzagbayin vu va̱ aza a̱ ni babu kadama.>>


\par }{\PP \VS{28}Ɗa maku ma vuka ma ma sumai a kubana a kpaꞋa wa̱ a̱na̱ku, ɗa u danai ni arabali a dem tsu na ili ya i yaꞋin.

\VS{29}Rebeka wi ta̱ n taku vu na e ci ɗeke Laban, ɗa u sumai a kubana a kayinva ka a̱ ubuta̱ u na kagbashi ki Ibirahi ka ki.

\VS{30}Ana we enei makawani a̱ vunu ni nshingi o kubolu ku taku, ɗa kpamu u panai kadanshi ka a̱ una̱ u taku vi ni Rebeka <<Ili i na vuma va u danai mu i ɗa na.>> Ɗa u banai u kagbashi ki Ibirahi ka, vuza na wi a kashani a̱ ubuta̱ wa arakuma wa a kayinva,

\VS{31}ɗa u danai ni, <<Ta̱wa̱i na, avu vuma vu na Vuzavaguɗu u zuwakai una̱singai. Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi a kashani pulai? Mi ta̱ punu n kunu ku na n foɓusokoi ɗa̱, n ubuta̱ adama a arakuma a̱ ɗa̱.>>


\par }{\PP \VS{32}Ɗa vuma va u uwai a kpaꞋa ka, ɗa Laban u cipa̱ka̱i n ucanuku wa arakuma wa ɗa u nekei le kalu n ijanu i yoku. U bankai n vuma va m mini u saꞋa ene, koɓolo n uma a na u walakai a̱ kuta̱wa̱.

\VS{33}Ana a̱ tuka̱i n ilikulyaꞋa, ɗa vuma va u danai, <<Mi a kulyaꞋa ka̱ta̱ ba, sai n dansa ili i na mi a kuciga kudansa.>>

\par }{\PP Ɗa Laban u danai, <<LyaꞋa kelime n kadanshi.>>


\par }{\PP \VS{34}Ɗa u danai, <<Mpa kagbashi ki Ibirahi kaꞋa.

\VS{35}Vuzavaguɗu u zuwaka ta̱ vuzakpa vu va̱ una̱singai ka̱u ɗa u bonokoi ni vuza vu uciyi. U nekei ni ushiga wa anaka n wu nlala koɓolo ni nkyon, n azanariya n Azurufa, n agbashi a ali n a̱ma̱ci dem, n arakuma, ni njaki.

\VS{36}Ɗa Saratu vuka vu vuzakpa vu va̱, u matsakai ni maku n tsukutsa ci ni, ɗa u nekei ni ili i na wi n i ɗa dem.

\VS{37}Vuzakpa vu va̱ u zuwai mu n yaꞋan uzuwakpani n akucina u danai, <Ka̱ta̱ vu zamaka maku ma̱ va̱ vuka punu a̱ ka̱tsuma̱ ke nkere ka aza a KanaꞋana a̱ ubuta̱ u na mi ida̱shi na ba.

\VS{38}Ama vu bana a̱ ubuta̱ wu umaci u va̱ n isheku i va̱, ka̱ta̱ vu zamaka maku ma̱ va̱ vuka.>


\par }{\PP \VS{39}<<Ɗa me ecei vuzagbayin vu va̱, <Vuka va vi iwan baci ta na kutono mu a̱ kuta̱wa̱?>

\VS{40}Ama ɗa u danai mu, <Vuzavaguɗu, a̱yi na mi o kutono ayin tutu mayin, wi ta̱ a̱ kusuku kalingata ka̱ ni ka bana n avu ka̱ta̱ ka zuwa vi ciya̱ ili i na n danai. Adama a na vi ciya̱ka̱ maku ma̱ va̱ vuka a̱ ubuta̱ wu umaci u va̱, n ubuta̱ u kpaꞋa ke esheku a̱ va̱.

\VS{41}Vi ta̱ a kufuɗa kupece ka̱ci ka̱ nu n akucina a̱ va̱, vu bana baci a̱ ubuta̱ wu umaci u va̱ ɗa a iwain kuneke wu mekere ma, nannai vu buwa m ma̱shinda̱ ba.>


\par }{\PP \VS{42}<<Ana m banai a kayinva ka anana, ɗa n vasai, <Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka vuzakpa vu va̱ Ibirahi, adama a̱ Ka̱shile neke mu uye n ciya̱ ili i na n ta̱wa̱i kula̱nsa̱.

\VS{43}Mpa ɗa na kashani a kayinva. Mekere ma̱ ta̱wa̱ baci kunuku mini, mi ta̱ o kufolono yi u neꞋe mu mini mo kusoꞋo kenu e ma̱diki ma̱ ni.

\VS{44}Wu ushuku baci ali u danai, <<SoꞋo, mi ta̱ feu e kuneꞋe arakuma a̱ nu,>> YaꞋan wo okpo mekere ma na Vuzavaguɗu u zagbakai maku ma vuzakpa vu va̱.>


\par }{\PP \VS{45}<<Babu n kotso avasa a̱ va̱ punu n ka̱bini, Ɗa Rebeka u ta̱wa̱i n ma̱diki m mini ucaniki a kavangatsu ka̱ ni ɗa u banai a kayinva kunuku mini. Ɗa n danai ni, <Adama a̱ Ka̱shile neꞋe mu mini mo kusoꞋo.>


\par }{\PP \VS{46}<<Ɗa u yaꞋin gogo u cipa̱ka̱i n ma̱diki ma̱ ni a kavangatsu ɗa u danai, <SoꞋo, mi ta̱ feu e kuneꞋe arakuma a̱ nu o soꞋo.> N soꞋi ɗa kpamu u neꞋi arakuma a.


\par }{\PP \VS{47}<<Ɗa me ecei ni, <Yayi tamkpamu eshevu?>

\par }{\PP <<Ɗa wu ushuki, <Esheku a̱ va̱ a ɗa Betuwe maku ma Nahoru vuza na Milika u matsakai ni.>

\par }{\PP <<Ɗa n ukai ni makawani a̱ vunu vi ni koɓolo ni nshingi o obolu a̱ ni.

\VS{48}N kuɗa̱ngi ɗa n cikpai Vuzavaguɗu. N cikpai Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka vuzakpa vu va̱ Ibirahi, a̱yi na u tonoi nu mpa derere sai a̱ ubuta̱ wu umaci u vuzakpa vu va̱ adama a na n zamaka yi kejene ko okpo vuka vu maku ma̱ ni.

\VS{49}Gogo na vi baci a kushatangu kasingai n uneki u ka̱ɗu a kubana u vuzakpa vu va̱, adama a̱ Ka̱shile dana mu, ko vi baci a kuyaꞋan, ko vi a kuyaꞋan ba, ka̱ta̱ n ciya̱ n yeve uye u kutono.>>


\par }{\PP \VS{50}Laban koɓolo n Betuwe a̱ ushuki, <<Ili i nampa ta yu uta̱i a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, a̱ tsu ci n ili i na tsa kudana ba.

\VS{51}Rebeka ɗa na lo kelime ka̱ nu, ɗika yi i wala u bana wo okpo vuka vu maku ma vuzakpa vu nu, tsu na Vuzavaguɗu n ka̱ci ka̱ ni u danai.>>


\par }{\PP \VS{52}A ayin a na kagbashi ki Ibirahi ka panai ili i na a danai ɗa u kuɗa̱ngi sai iɗika ɗa u cikpai Vuzavaguɗu.

\VS{53}Ɗa kagbashi ka uta̱ka̱i n ucanuku wa azanariya n Azurufa koɓolo nu ntogu ɗa u nekei Rebeka, ɗa kpamu u neꞋi a̱na̱ku n taku kuneꞋe ki ikebe ka̱u.

\VS{54}Ɗa a̱yi n aza a na i a nwalu koɓolo ɗa lyaꞋi ɗa o soꞋi ɗa a asai lo. Ɗa u danai, ayin a na baci a jimgbai n usana, <<Ka̱sukpa̱i mu m bono u vuzakpa vu va̱.>>


\par }{\PP \VS{55}Ama ɗa taku vu Rebeka n a̱na̱ku a Rebeka a danai, <<YaꞋan mekere ma mo doku mo yongo n a̱ tsu ali ayin kupa ka̱ta̱ u yeve u tono ɗa̱.>>


\par }{\PP \VS{56}Ɗa u danai le, <<Ka̱ta̱ i la̱nga̱sa̱ mu ayin o kubono ba a̱ ubuta̱ u vuzavaguɗu vu va̱ ba, a na Ka̱shile ka zuwai nwalu n va̱ n lyaꞋi agaꞋin, ka̱sukpa̱i mu n bono u vuzagbayin vu va̱.>>


\par }{\PP \VS{57}Ɗa a danai, <<YaꞋan ci ɗeke mekere ma ci ece yi n una̱ u ni.>>

\VS{58}Ɗa e ɗekei Rebeka ɗa e ecei ni, <<Vi ta̱ a kufuɗa vo tono vuma vu nampa va?>>

\par }{\PP Ɗa wu ushuki, <<Eyeu mi ta̱ o kutono yi.>>


\par }{\PP \VS{59}Ɗaɗa a̱ ushuki Rebeka u tono le n vuka vu na vu woꞋi ni ayin a na a̱yi maku, ele n kagbashi ki Ibirahi n aza na i n a̱yi.

\VS{60}Ɗa dem vi le a zuwakai Rebeka una̱singai tsu nampa,

\par }{\Q <<Taku vu tsu yaꞋan vu matsa

\par }{\QB ali a̱kpa̱n-a̱kpa̱n n a̱bunda̱i,

\par }{\Q yaꞋan ntsukaya n nu a isa

\par }{\QB utsutsu kakau wi irala i le.>>


\par }{\PP \VS{61}Ɗa Rebeka n a̱ɓa̱nki a̱ ni a̱ma̱ci ɗa a̱ ɗa̱nga̱i o foɓusoi ɗa a kumbai arakuma a ɗa o tonoi kagbashi ki Ibirahi ka n aza a̱ ni, ɗa kagbashi ka ɗikai Rebeka ɗa a lazai.


\par }{\PP \VS{62}Gogo na Ishaku wu uta̱ ta̱ a Biya-lahi-royi, wi ishi ta̱ ida̱shi a iɗika i Negebu.

\VS{63}Wu uta̱i pulai adama a na u lapa wunla̱i n kulivi ɗa u ɗengusa̱i a̱shi ɗa we enei arakuma a̱ kuta̱wa̱.

\VS{64}Ana Rebeka u ɗengusa̱i a̱shi ɗa we enei Ishaku. Ɗa u cipa̱i gaɗi vu karakuma ka na wi ukumbi.

\VS{65}Ɗa we ecei kagbashi ki Ibirahi, <<Yayi tamkpamu vuma vu nan ɗe, a nwalu adama a na u gasa n a̱ tsu?>>

\par }{\PP Ɗa kagbashi ka ku ushuki ni, <<Ai vuzakpa vu va̱ ɗa.>> Ɗa u ɗikai ka̱ka̱la̱bi ka̱ ni ɗa u palai ka̱ci ka̱ ni.


\par }{\PP \VS{66}Ɗa kagbashi ka ka danai Ishaku ili i na u yaꞋin ra̱ka̱.

\VS{67}Ɗa Ishaku u ɗikai Rebeka ɗa u uwakai ni a̱ ka̱pa̱m ka̱ a̱na̱ku a̱ ni Saratu, ɗa wo okpoi vuka vi ni. Ishaku kpamu ɗa u cigai vuka vi ni ka̱u. Ɗa u ciya̱i uremi u ka̱ɗu ana a̱na̱ku a̱ ni a̱ kuwa̱i.




\par }\Chap{25}{\SH Ukpa̱ wi Ibirahi
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa Ibirahi u zuwai vuka vi yoku kula ku ni ku ɗa Ketura.

\VS{2}Ɗa u matsakai ni Zimiran n Jokashan m Medan m Medan n Ishibaku koɓolo n Shuwa.

\VS{3}Jokashan a̱yi ɗa esheku e Sheba n Dedanu. Muku n Dedanu ele ɗa aza a Ashurim n aza a Letushim n aza a LeꞋumim.

\VS{4}Muku m Midiya ele ɗa anan Efa n Eferu n Hanoku, n Abida n Eleda. Dem vi le ntsukaya n Ketura n ɗa.


\par }{\PP \VS{5}Ibirahi u nekei Ishaku ili yu uka̱ni i ni i na wi n i ɗa dem.

\VS{6}Ama muku n ali ma̱ a̱ma̱ci a na u zuwasai, ɗa u nekei le kuneꞋe, ali a̱yi biꞋi n wuma adama a na a̱ ka̱sukpa̱ Ishaku, ɗa o tonoi a kubana a iɗika i kasana.


\par }{\PP \VS{7}Ibirahi u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawun n amangatatsunkupa n a tawun (175). Ɗa u kuwa̱i.

\VS{8}Ibirahi u yinvikai ayinviki a ukocishi ɗa u kuwa̱i a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ a singai. A̱ya̱ a̱ ni a yimkpa ta̱ ɗa u yongoi kpamu gbaga tsu na u gaꞋin. Ɗa u banai u cinai ikaya i ni.

\VS{9}Muku n ni Ishaku n IsumaꞋilu a̱ ciɗa̱ngi ni a kaɓatsu ka Makapele kasana m Mamure a̱ ubuta̱ u Iforono maku ma Zoharu vuza va aza Hitiya.

\VS{10}Ubuta̱ u na Ibirahi u tsulai wa aza a Hitiya, ta punu a̱ ciɗa̱ngi ni ubuta̱ u te n vuka vi ni.

\VS{11}Ana Ibirahi u kuwa̱i, ɗa Ka̱shile ka zuwakai maku ma̱ ni Ishaku una̱singai. Vuza na u yongoi ɗevu m Biya-lahi-royi.


\par }{\PP \VS{12}Na va ɗaɗa arabali a̱ muku mi IsumaꞋilu, maku ma na maku mu usuki ma Saratu Hajara vuza va aza a Masar u matsakai Ibirahi.


\par }{\PP \VS{13}Na va ɗaɗa ula a̱ muku mi IsumaꞋilu, a ɗanai a ɗa uteku u na a matsai le, Nebatu a̱yi ɗa maku ma iyain ma IsumaꞋilu n Kedaru n Adabelu, m Mibisam kpamu,

\VS{14}m Mishima n Duma koɓolo m Masa,

\VS{15}n Hadadu koɓolo n Tema, n Jeturu, Nafishi n Kedema.

\VS{16}Na va ɗaɗa muku mi IsumaꞋilu n ula e le, yaba dem n likuci n ka̱tsura̱ ka na wi a kulyaꞋa tsugono, ele ngono kupa ni n re n ɗa tsu na umaci u le wi.

\VS{17}A̱yi IsumaꞋilu u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawun n kamangankupa n e cindere (137) ɗa kpamu u yaꞋin ayinviki a ukocishi a̱ ni, ɗa wu uvukai n ikaya i ni.

\VS{18}Ntsukaya n ni a̱ da̱sa̱ngi ta̱ a uɓon u Havila a kubana a Shuru a uɓon wu uteku m Masar, vu tono baci a kubana Asiriya. Ɗa o yongoi a tsurala n otoku i le.


\par }{\SH A matsai Isuwa n Yakubu
\par }
{\PP \VS{19}Na va ɗaɗa arabali a Ishaku maku mi Ibirahi.

\par }{\PP Ibirahi ɗa esheku a Ishaku.

\VS{20}Ayin a na Ishaku u yawai a̱ya̱ a amangere, ɗa a yaꞋin yolo n Rebeka, mekere ma Betuwe (vuza va aza a Aramiyan vu na wu uta̱i a Fada-aram). Rebeka kpamu taku vu Laban vuza va Aram ɗa.


\par }{\PP \VS{21}Ama Rebeka madari maꞋa, ɗa Ishaku u yaꞋankai ni kavasa. Vuzavaguɗu wi isai avasa a nanlo, ɗa Rebeka u ciya̱i ka̱tsuma̱.

\VS{22}Muku n gita̱i punu kunekenei atakaci punu a̱ ka̱tsuma̱ ka uteku u le, ɗa u danai, <<Yiɗa̱i nannai a̱ kuciya̱ mu?>> U banai u Vuzavaguɗu n avasa adama a na u ciya̱ wu ushuki.


\par }{\PP \VS{23}Ɗa Vuzavaguɗu u danai ni, <<Iɗika i re yi ta̱ punu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ nu, mpeshe n na mi punu wa̱ nu va i ta̱ a kuyaꞋan tsurala. Vuza te u kulaꞋa ta̱ vuza ni, vuzagbayin va u kubono ta̱ o kutono vangu.>>


\par }{\PP \VS{24}Ana ayin a kumatsa a yawai, ɗa u matsai mpeshe olobo koci.

\VS{25}Vuza na u gita̱i kuta̱ wu uta̱i ushili, ikyamba i ni adanshi motogu me cileme maꞋa u ukai. Ɗa e neꞋi ni kula Isuwa.\FTNT{*}{{\FR 25:25 }{\FR{25:25
}}{\FT{Aza a Yahuda a matsa baci mpeshe, vuza na u gita̱i kuta̱, a̱yi ɗa vuzagbayin. N kadanshi ka aza a Yahuda, kula ku <<Isuwa>> ɗaɗa <<Cileme.>>}}}

\VS{26}Ɗaɗa yeve vuza ni u tonoi, n kukiye ku ni uka̱ni a̱ ka̱civa̱ ka Isuwa. Ɗa e neꞋi ni kula Yakubu.\FTNT{†}{{\FR 25:26 }{\FR{25:26
}}{\FT{N kadanshi ka aza a Yahuda kula Yakubu izumgbi i te i ɗa n <<Ka̱civa̱>> n <<Kodori>> (vuza na u ci lyaꞋa uma). La̱na̱ 27:36.}}} Ishaku wi ta̱ n a̱ya̱ amangatatsu ayin a na a matsai muku n nanlo.


\par }{\SH Isuwa u dengei tsugbayin ci ni
\par }
{\PP \VS{27}Ana olobo a o gbonguroi, ɗa Isuwa wo okpoi katain ku utsura, vuma vu ucigi u kakamba. Ama, Yakubu vuma vu ka̱bini ɗa n ucigi u kpaꞋa kpamu.

\VS{28}Ishaku u laꞋa ta̱ n kuciga Isuwa, adama a inyama i na u tsu una ka̱ta̱ u bonoko a kpaꞋa. Ama, Rebeka u laꞋa ta̱ n kuciga Yakubu.


\par }{\PP \VS{29}Kanna ke te, ana Yakubu wi a ku suꞋwan kpayan, ɗa Isuwa u yawai wana ɗai wu uta̱ a kutambu. Wi ta̱ ta na a kupana kambulu.

\VS{30}Ɗa u danai Yakubu, <<NeꞋe mu ilikulyaꞋa m kpayan ku shili, n lyaꞋa mi ta̱ a kupana kambulu.>> (Ɗaɗa i zuwai ɗa e ɗekei ni Edom.)\FTNT{‡}{{\FR 25:30 }{\FR{25:30
}}{\FT{N kadanshi ka aza a Yahuda kula ku <<Edom>> ɗaɗa feu <<Ushili.>>}}}


\par }{\PP \VS{31}Ɗa Yakubu wu ushuki, <<Mi ta̱ e kuneke wu, vi denke mu baci tsugbayin tsu nu, mo okpo vuza kelime vu nu.>>


\par }{\PP \VS{32}Isuwa u danai, <<U gaꞋan ta̱! Mi ta̱ ɗevu n ukpa̱, yi ɗa̱i tsugbayin tsa kuyaꞋanka mu?>>


\par }{\PP \VS{33}Ɗa Yakubu u danai, <<Kucina biꞋi, ve kudenke mu baci tsugbayin tsa.>>

\par }{\PP Ɗa Isuwa u kucinai, ɗa u denke vangu va tsugbayin tsa.


\par }{\PP \VS{34}Ɗa Yakubu u nekei Isuwa boroji m kpayan. U lyaꞋi ɗa u soꞋi, yeve u ɗa̱nga̱i u lazai. Ta Isuwa u yaꞋin nannai ɗa u goyoi tsugbayin ci ni.




\par }\Chap{26}{\SH Ishaku n Abimeleki
\par }
{\PP \VerseOne{1}Gogo na kambulu ka̱ yikpa̱ ta̱ a iɗika, ko yoku kpamu n ka na ka yaꞋin a ayin a Ibirahi. Ɗa Ishaku u banai u Abimeleki mogono ma Gera ma a Filisitiya.

\VS{2}Ɗa Vuzavaguɗu u ta̱wa̱i wi Ishaku ɗa u danai, <<Ka̱ta̱ vu bana a Masar ba, shamgba a iɗika i na n danai nu vi yongo.

\VS{3}Shamgba biꞋi a iɗika i nampa ayin kenu, mi ta̱ koɓolo n avu mi ta̱ kpamu a kuzuwaka wu una̱singai. Avu nu ntsukaya n nu n ɗa mi e kuneke iɗika i nampa ra̱ka̱ ka̱ta̱ n shatangu uzuwakpani n akucina a na n yaꞋin n eshevu Ibirahi.

\VS{4}Mi ta̱ a kuzuwa ntsukaya n nu mo okpo n ka̱bunda̱i a na azangata a gaɗi, mi ta̱ kpamu e kuneke ntsukaya ma iɗika i nampa ra̱ka̱, uma aduniyan dem i ta̱ a̱ kuciya̱ una̱singai a̱ ubuta̱ u le,

\VS{5}adama a na Ibirahi u tono ta̱ kadanshi ka̱ va̱ ɗa kpamu u ka̱na̱i i na n cigai koɓolo n uye u va̱ n wila̱ u va̱ feu.>>


\par }{\PP \VS{6}Ɗa Ishaku u da̱sa̱ngi a Gera.

\VS{7}Ana uma a nanlo e ecei ni ukuna u vuka vi ni, ɗa u danai le, <<Taku vu va̱ ɗa,>> adama a na wi ta̱ o wovon a na wa dana, <<Vuka vu va̱ ɗa,>> u sheshe ta̱, <<Uma a̱ ubuta̱ a a kuna mu ta̱ adama a Rebeka, adama a na wi ta̱ n tsuloboi n a̱bunda̱i.>>


\par }{\PP \VS{8}Ana Ishaku wi ɗe ali m megeshe ɗa mogono Abimeleki mogono ma aza a̱ a Filisitiya u la̱na̱i n katusu ɗa we enei Ishaku o ku oɓongusu Rebeka vuka vi ni.

\VS{9}Ɗa Abimeleki u ɗekei Ishaku ɗa we ecei ni, <<Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu kpa̱ɗa̱i kudana mu a̱yi vuka vu nu ɗa? Ama ɗa vu danai <Taku vu va̱ ɗa?> >>

\par }{\PP Ɗa Ishaku u danai ni, <<Adama a na me ene ta̱ i ta̱ a kufuɗa a kuna mu adama a̱ ni.>>


\par }{\PP \VS{10}Ɗa Abimeleki u danai, <<Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi yaꞋankai tsu nahannai? A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ tsu vuza yoku wi ishi a kuvaku n vuka vu nu gbani ka̱ta̱ ta na u tuka̱ tsu n una̱ u wuya.>>


\par }{\PP \VS{11}Ɗa Abimeleki u dansukai uma dem ɗa u danai, <<Vuza na baci de dem u saꞋwai vuma vu nampa ko vuka vi ni i ta̱ a kuna yi.>>


\par }{\PP \VS{12}A̱ ka̱ya̱ ka nanlo Ishaku u yaꞋin vica̱Ꞌa̱ ɗa u kyaꞋi ili n a̱bunda̱i adama a na Vuzavaguɗu u zuwakai ta̱ una̱singai.

\VS{13}Ɗa Ishaku wo okpoi vuza vu uciyi, ɗa uciyi u ni u ka̱na̱i kutatsa ali ɗa wo okpoi vuza vu uciyi ka̱u.

\VS{14}Wi ta̱ n ushiga wu nlala ni nkyon n agbashi n a̱bunda̱i ali ɗa aza Filisitiya a̱ ka̱na̱i tsurala n a̱yi.

\VS{15}Ɗa aza a Filisitiya a̱ ciɗa̱ngi ra̱ka̱ ayinva a na agbashi e esheku a̱ ni a̱ ga̱va̱i a ayin a Ibirahi wi ishi n wuma.


\par }{\PP \VS{16}Ɗa Abimeleki u danai Ishaku, <<Ɗenga̱ vu ka̱sukpa̱ka̱ tsu iɗika i tsu adama a na vu laꞋa ta̱ utsura u tsu.>>

\VS{17}Ɗa Ishaku u ka̱sukpa̱i ubuta̱ wa ɗa u banai u zuwai ka̱pa̱m ka̱ ni a iɗika i Gera ɗa u yongoi ɗe.

\VS{18}Ɗa Ishaku u doku ɗa u ga̱va̱sa̱ka̱i ayinva a na ishi uga̱vi a ayin a esheku a̱ ni Ibirahi, adama a na aza a̱ Filisitiya a̱ sa̱nka̱ le ta̱ ana esheku a̱ ni a̱ kuwa̱i, ɗa u neꞋi le kpamu ula a na esheku a̱ ni ishi e neꞋi le.


\par }{\PP \VS{19}Ɗa nguɓi mi Ishaku n ga̱va̱i kayinva a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ɗa a̱ ciya̱i ka̱shi ka̱ mini ka singai.

\VS{20}Ɗa nguɓi n Gera n yaꞋin kanananai nu nguɓi mi Ishaku ɗa a danai, <<Mini ma ma̱ tsu maꞋa>> Ɗa u ɗekei ubuta̱ wa Eseke, ɗaɗa <<Kanananai>> adama a na ta lo a yaꞋin kanananai.

\VS{21}Ɗa a̱ ga̱va̱i kayinva ko yoku ɗa o doku a yaꞋin kanananai kpamu, Ɗa Ishaku u ɗekei kayinva ka Sitina, ɗaɗa Tsurala.

\VS{22}Ɗa u ɗa̱nga̱i ɗa u banai u ga̱va̱i ko yoku, na lo o doku a yaꞋan kanananai ba, ɗa u ɗekei kayinva ka n kula Rehobotu. Ɗaɗa <<Gogo na Vuzavaguɗu u neke tsu ta̱ uba̱ruwi ka̱ta̱ tsu matsa ci yimkpa punu a iɗika ya.>>


\par }{\PP \VS{23}Lo a ubuta̱ wa ɗa Ishaku u lazai a kubana a Biyasheba.

\VS{24}N kayin ka nanlo ɗa Vuzavaguɗu u yotsongi ka̱ ci ka̱ ni wa̱ ni ɗa u danai, <<Mpa ɗa Ka̱shile ke eshevu Ibirahi. Ka̱ta̱ vu pana wovon ba, adama a na mi ta̱ koɓolo n avu, mi ta̱ a kuzuwaka wu una̱singai ka̱ta̱ n zuwa ntsukaya n nu n yimkpa adama a kagbashi ka̱ va̱ Ibirahi.>>


\par }{\PP \VS{25}Ɗa Ishaku u maꞋi katalikalyuka lo a̱ ubuta̱ wa ɗa u cikpai Vuzavaguɗu. Ɗa feu u ka̱nza̱i lo ka̱pa̱m ka̱ ni, ɗa nguɓi i ni n ga̱va̱i lo kayinva.


\par }{\PP \VS{26}A̱yi mogono Abimeleki wu uta̱i Gera ɗa u ta̱wa̱i wa̱ ni koɓolo n Ahuzatu vuza na u ci neke yi odoki n Fikolu kovonshi vo osoji.

\VS{27}Ɗa Ishaku we ecei le, <<Yiɗa̱i i zuwai ɗa i ta̱wa̱i wa̱ va̱, adama a na i iwan mu ta̱ n ayin a ɗe ɗa i lokoi mu wa̱ ɗa̱.>>


\par }{\PP \VS{28}Ɗa a̱ ushuki, <<Ce ene ta̱ hawun a na Vuzavaguɗu wi koɓolo n avu, i ɗaɗa i zuwai ɗa tsu danai yaꞋan ci yaꞋan uzuwakpani n avu ka̱ta̱ tsu kucinukpanai kpamu tsu dana,

\VS{29}va kusaꞋwa vuma vi te a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ tsu ba, tsu na a̱ tsu ci ci yongo a kuyaꞋanka wu kasingai ka̱ta̱ kpamu tsu loko wu a kulaza m ma̱ta̱na̱. Gogo na avu ɗa vuza na Vuzavaguɗu u zuwakai una̱singai.>>


\par }{\PP \VS{30}Ɗa Ishaku u foɓusokoi le ka̱ɗiva̱ ɗa a lyaꞋi ɗa o soꞋi.

\VS{31}Ana kayin ka asai n usana ɗa dem vi le a yaꞋankpanai uzuwakpani n akucina. Ana o kotsoi ɗa Ishaku wu uta̱ka̱i le ɗa a̱ ka̱na̱i uye, ɗa e pecemgbenei m ma̱ta̱na̱.


\par }{\PP \VS{32}Kanna ka nanlo ka kpamu nguɓi mi Ishaku m banai ɗa n danai ni ukuna u kayinva u na a̱ ga̱va̱i va. A danai, <<Ci cinaka ta̱ mini!>>

\VS{33}Ɗa Ishaku u ɗekei kayinva ka Sheba, adama a nannai kula ku likuci ka ku ɗaɗa Biyasheba ali a̱ kuta̱wa̱ anana.


\par }{\SH Isuwa u zuwai vuka a umaci wa aza Hitiya
\par }
{\PP \VS{34}Ana Isuwa u yawai a̱ya̱ amangere, ɗa u zuwai vuka kula ku ni ku ɗa Juditi mekere ma Beri vuza va aza Hitiya, m Basematu mekere me Elon vuza va aza Hitiya.

\VS{35}Ɗa a zuwai Ishaku n vuka vi ni Rebeka a̱ kpa̱ɗa̱i kupananai uyoꞋo.




\par }\Chap{27}{\SH Yakubu u ciya̱i una̱singai wi Ishaku
\par }
{\PP \VerseOne{1}A ayin a na Ishaku u kutsai ali ɗa a̱shi a̱ ni a̱ gita̱i kuyimba̱na̱. U ɗekei maku ma̱ ni ma gbayin Isuwa, u danai, <<Maku ma̱ va̱.>>

\par }{\PP Ɗa wu ushuki, <<Mpa ɗa na.>>


\par }{\PP \VS{2}Ishaku u danai, <<Ye ene ta̱ n kutsa ta̱, ukpa̱ kpamu u buwa mu m megeshe ba.

\VS{3}Ɗika ucanuku u kutambu u nu, utan m majiki ma̱ nu, ka̱ta̱ vu bana a kakamba, vu una ka mu manama.

\VS{4}YaꞋan ilikulyaꞋa i na n cigai ka̱u, ka̱ta̱ vu tuka̱ mu. Ayin a na baci n lyaꞋi i ɗa, mi ta̱ a kuzuwaka wu una̱singai u va̱, kafu n kuwa̱.>>


\par }{\PP \VS{5}Ayin a na Ishaku wi a kadanshi n Isuwa, Rebeka lo a kupana. Ana Isuwa u banai kuyaꞋan kutambu ka,

\VS{6}ɗa Rebeka u danai Yakubu, <<Gogo na ɗa n kotsoi kupana eshevu a kudana Isuwa,

\VS{7}<Tuka̱ mu n vinyama vu kakamba, ka̱ta̱ vu suꞋwanka mu kusaꞋan ku singai. Ayin a na baci n lyaꞋi ka̱ta̱ n zuwaka wu una̱singai a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu, kafu n kuwa̱.> >>

\VS{8}Rebeka u lyaꞋi kelime, <<Maku ma̱ va̱, panaka mu, ka̱ta̱ kpamu vi yaꞋan ili i na n danai nu.

\VS{9}Bana a ushiga wu nlala, ka̱ta̱ vi ɗika muku mu nga̱ji n re n singai, adama a na n yaꞋanka eshevu kusaꞋan ku singai ku na u cigai va.

\VS{10}Ka̱ta̱ vu ɗika vu banka yi u lyaꞋa, adama a na u zuwaka wu una̱singai, kafu u kuwa̱.>>


\par }{\PP \VS{11}Ama ɗa Yakubu u danai a̱na̱ku a̱ ni Rebeka, <<La̱na̱ vuza va̱ wi ta̱ n cileme n a̱bunda̱i a ikyamba i ni, mpa ta na ukpan wi ikyamba u va̱ wi ta̱ molu-molu.

\VS{12}Ta̱wa̱ baci dada u papurasa mu ɗa u yevei a na mi a kuciga kudoro yi, wi ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ kuzuwaka mu una̱singai ka̱ta̱ u kucikpa u zuwaka mu u gbani-gbani.>>


\par }{\PP \VS{13}Ɗa a̱na̱ku a a danai, <<Ka̱sukpa̱ una̱ wa u tono mu maku ma̱ va̱, avu de tono kadanshi ka̱ va̱ ka̱ta̱ vu bana vi ciya̱ka̱ mu i na n danai.>>


\par }{\PP \VS{14}U banai u tuka̱i muku mu nga̱ji ma wa̱ a̱na̱ku wa, ɗa u suꞋwain kusaꞋan ku na esheku a a laꞋi n kuciga va.

\VS{15}Ɗa Rebeka u ɗikai motogu ma singai mo kolobo ka gbayin ka̱ ni Isuwa, ma na u laꞋi n kuciga ma na u zuwai a kpaꞋa. Ɗa u ukai maꞋa kolobo ke kenu ka̱ ni Yakubu.

\VS{16}U ukai ni ukpan u malala ma e ekiye, ɗa u palai kpamu uɓon u kuɗeku u na wi babu cileme.

\VS{17}Ɗa u nekei maku ma̱ ni Yakubu ilikulyaꞋa i na esheku a cigai va m boroji vu na u kangalai.


\par }{\PP \VS{18}Yakubu u banai we esheku. Ɗa u danai, <<Dada.>>

\par }{\PP Ɗa wu ushuki u danai, <<Nini ɗai maku ma̱ va̱, Avu ɗa maku ma̱ va̱ me ne?>>


\par }{\PP \VS{19}Yakubu wu ushuki, <<Mpa ɗa maku ma̱ nu ma gbayin ma iyain, Isuwa. N yaꞋan ta̱ ili i na vu danai mu. Ɗenga̱ vu da̱sa̱ngu, vi lyaꞋa ilikulyaꞋa i na n tuka̱i nu, ka̱ta̱ vi zuwaka mu una̱singai u nu.>>


\par }{\PP \VS{20}Ishaku we ecei maku ma̱ ni, <<Nini ɗai vi yaꞋin ɗa vi ciya̱i gogoꞋo nahannai?>> Ɗa wu ushuki, <<Adama a na Ka̱shile Vuzavaguɗu u neke mu ta̱ agaꞋin a singai.>>

\VS{21}Ɗa Ishaku u danai Yakubu, <<Ta̱wa̱ na adama a na n saꞋwa wu, maku ma̱ va̱ adama a na n yeve ko mayun avu ɗa Isuwa vu va̱ va ko avu ɗa ba.>>


\par }{\PP \VS{22}Yakubu u yawai ɗevu n esheku a̱ ni. Ana Ishaku u saꞋwai ni ɗa u danai, <<Ka̱la̱ka̱tsu ka̱ nu ko yotso ta̱ ka Yakubu, ama ekiye a̱ nu n cileme ci Isuwa.>>

\VS{23}U yeve an Yakubu ɗa ba, adama a na ekiye a̱ ni i ta̱ n cileme ci Isuwa. Adama a nannai ɗa u zuwakai ni una̱singai.

\VS{24}Ɗa u danai, <<Avu ɗa gaji maku ma̱ va̱ ma?>> Ɗa wu ushuki u danai <<Mpa ɗa.>>


\par }{\PP \VS{25}<<Tuka̱ mu n inyama i na vi ciya̱i va adama a na n takuma, ka̱ta̱ n zuwaka wu una̱singai.>> Ɗa u bankai ni ɗa u takumai; ɗa u bankai ni m ma̱kya̱n ɗa u soꞋi.

\VS{26}Ɗa Ishaku u danai ni, <<Ta̱wa̱ ɗevu vu papura mu, maku ma̱ va̱.>>


\par }{\PP \VS{27}Ɗa Yakubu u yawai ɗevu ɗa wo oɓongi ni, Ɗa Ishaku u tsumgbai ni ɗa u tsumgbai ma̱gula̱ni mo ntogu ma̱ ni, ɗa u zuwakai ni una̱singai. U danai,

\par }{\Q <<M ma̱gula̱ni ma maku ma̱ va̱

\par }{\Q mi ta̱ a na ma̱gula̱ni ma kakamba

\par }{\QB ma na Vuzavaguɗu u zuwakai una̱singai.


\par }{\Q \VS{28}YaꞋan Ka̱shile ke neke wu ciza tsu gaɗi n uciyi wa aduniyan dem, koɓolo n ilikulya n i kusoꞋo n a̱bunda̱i.

\VS{29}YaꞋan aduniyan kakau a yaꞋanka wu tsugbashi,

\par }{\QB uma a̱ kuɗa̱nku a lyaꞋaka wu kayala.

\par }{\Q Vo okpo vuzagbayin a̱ ubuta̱ wa aza a̱ nu,

\par }{\QB yaꞋan muku ma̱ a̱na̱vu n kuɗa̱nku n lyaꞋaka wu kayala.

\par }{\Q YaꞋan aza a na a yaꞋankai nu una̱ u gbanigbani u bono we le,

\par }{\QB aza a na a zuwakai nu una̱singai u ɗa feu u tono le.>>


\par }{\SH Isuwa u folonoi una̱singai wi Ishaku
\par }
{\PP \VS{30}Ishaku u kotsoi kuzuwaka Yakubu una̱singai. Ana u lazai, ɗa mokoshi ma̱ ni Isuwa wu uta̱i a̱ ubuta̱ u kutambu u yawai.

\VS{31}A̱yi kpamu u yaꞋin ilikulyaꞋa i ni, i na esheku a cigai va, ɗa u tuka̱i esheku a̱ ni. U danai ni, <<Dada, ɗa̱nga̱ vu da̱sa̱ngu, adama a na vi lyaꞋa ilikulyaꞋa n inyama i na n tuka̱i nu va, ka̱ta̱ vu zuwaka mu una̱singai u nu.>>


\par }{\PP \VS{32}Ishaku we ecei ni, <<Avu ɗa ya?>>

\par }{\PP Isuwa wu ushuki, <<Mpa ɗa maku ma̱ nu ma gbayin ma iyain, Isuwa.>>


\par }{\PP \VS{33}Ishaku u ka̱na̱i kuyaꞋan mereve ka̱u. Ɗa u danai, <<Yayi tamkpamu wu unai inyama ya, ɗa u tuka̱i mu va? N lyaꞋa ta̱ gogo na, kafu vu ta̱wa̱. N zuwaka yi ta̱ ɗe una̱singai u va̱ gbende, u ɗa ta na uteku nannai.>>


\par }{\PP \VS{34}Ana Isuwa u panai nannai, ɗa u shika̱i n utsura. U doku u danai, <<Zuwaka mu feu una̱singai u nu, Dada.>>


\par }{\PP \VS{35}Ishaku u danai ni, <<Vangu vu nu vu ta̱wa̱ ta̱, ɗa u doroi mu. U ɗika ta̱ ɗe una̱singai u nu ra̱ka̱.>>


\par }{\PP \VS{36}Ɗa Isuwa u danai, <<Mayun ɗa kula ku ni Yakubu,
\FTNT{*}{{\FR 27:36 }{\FR{27:36
}}{\FT{La̱na̱ 25:26.}}} adama a na ire ɗa na u doki kudoro mu. I iyain i ɗaɗa u ɗika ta̱ tsugbayin tsu va̱, i ire kpamu ɗa wi isai una̱singai u va̱.>>


\par }{\PP \VS{37}Ɗa Ishaku u danai Isuwa, <<M bonokoi ta̱ ɗe vuzagbayin vu nu, aza a̱ ni kpamu o okpo aza a na o kutono yi, n neke yi ta̱ ilya n ili i kusoꞋo dem. Yiɗa̱i i buwai i na n kufuɗa kuyaꞋanka wu gogo na, maku ma̱ va̱?>>


\par }{\PP \VS{38}Ɗa Isuwa we ecei esheku, <<Dada una̱singai u te u ɗa vi n u ɗa koci?>> Ɗa Isuwa u ɗengusa̱i ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni ɗa u shika̱i.


\par }{\PP \VS{39}Ɗa esheku a a dansai ɗa u danai ni

\par }{\Q <<KpaꞋa ku nu ka kuyaꞋan ta̱ daꞋin

\par }{\QB n uciyi wa aduniyan u nampa,

\par }{\QB ugaꞋin u ciza tsu gaɗi wa kuyawa ɗevu n avu ba.>>


\par }{\Q \VS{40}Ukpa̱ u kotokobi u ɗa va kubanka,

\par }{\QB ka̱ta̱ vo okpo kagbashi ka̱ vuza nu.

\par }{\Q Ama a ayin a na baci vi yaꞋin ugbamukaci

\par }{\QB vi ta̱ a̱ kukpa̱ɗa̱ kupanaka yi

\par }{\QB ka̱ta̱ vu takpa a̱miki a nanlo e kuɗeku ku nu.


\par }{\PP \VS{41}Ɗa Isuwa u ka̱na̱i tsurala n Yakubu adama a una̱singai u na esheku e nekei ni. Ɗa Isuwa u sheshei n ka̱ɗu ka̱ ni, ɗa u danai, <<Ayin a kpalu m ma̱shi e esheku a̱ va̱ a yawa ta̱, yaꞋan mu una̱ Yakubu.>>


\par }{\PP \VS{42}Ana a danai Rebeka ili i na Isuwa u sheshei kuyaꞋan ɗa u suki e ɗeke Yakubu, ɗa u danai ni, <<Yakubu, vuza nu wi ta̱ ɗe e kusheshe uteku u na u kuna wu.

\VS{43}Gogo na maku ma̱ va̱ pana kadanshi ka̱ va̱ ka̱ta̱ vu tono kaꞋa, suma vu bana u taku vu va̱ Laban na ɗe a Haran,

\VS{44}vu da̱sa̱ngu ɗe sai ayin a na ka̱ɗu ko mokoshi ma̱ nu ka vaki.

\VS{45}Ayin a na baci wupa u mokoshi ma̱ nu u kotsoi. Mi ta̱ a̱ kusuku vuza yoku u bana u dana wu vu bono. Nini ɗai n kunamba ɗa̱ aza e re dem a kanna ke te?>>


\par }{\PP \VS{46}Ɗa Rebeka u danai Ishaku, <<Mpa moꞋuta̱ n ukuna wa̱ a̱ma̱ci aza Ahitiya. Yakubu u ɗika baci vuka a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a nampa, u kulaꞋa ta̱ n kugaꞋan wuma u va̱ u laza.>>




\par }\Chap{28}{\SH Ishaku u suki Yakubu u Laban
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa Ishaku u ɗekei Yakubu ɗa u zuwakai ni una̱singai. Ɗa u danai ni, <<Ka̱ta̱ vi yaꞋan yolo n aza a KanaꞋana ba.

\VS{2}Wala gogo na a kubana Fada-aram, ɗe we eshevu a Betuwe. Ta ɗe va kubana va yaꞋan yolo. Ɗika punu a̱ ka̱tsuma̱ ke nkere n Laban, taku va̱ a̱na̱vu.

\VS{3}Ka̱shile Uba̱nga̱ri ka zuwaka wu ta̱ una̱singai vu matsa kpamu muku n a̱bunda̱i, ka̱ta̱ i yimkpa ali yo okpo umaci n a̱bunda̱i u ka̱ci ka̱ ɗa̱.

\VS{4}Ka̱shile kpamu ka zuwaka ɗa̱ una̱singai u na u zuwakai akaya a̱ ɗa̱ Ibirahi. Adama a na u neke ɗa̱ kpamu iɗika yi ida̱shi i na yi o limoci na, iɗika i na Ka̱shile ke nekei Ibirahi.>>

\VS{5}Ishaku u ka̱sukpa̱i Yakubu u wala, ɗa u lazai a kubana a Fada-aram, u Laban maku me Betuwe vuza va aza a Aramiyan, taku vu Rebeka, a̱na̱ku a Yakubu n Isuwa.


\par }{\SH Isuwa u zuwai vuka vi yoku
\par }
{\PP \VS{6}Gogo na Isuwa we enei Ishaku u zuwaka ta̱ Yakubu una̱singai ali ɗa u zuwai ni u laza a kubana Fada-aram adama a na u ɗika ɗe vuka, ali wu oɓongi ni u danai, <<Ka̱ta̱ vu ɗika vuka a KanaꞋana ba.>>

\VS{7}Ɗa kpamu u yevei a na Yakubu u panakai esheku a̱ ni n a̱na̱ku a̱ ni ɗa u banai a Fada-aram.

\VS{8}Ana Isuwa we enei muku ma̱ a̱ma̱ci n KanaꞋana n uwa esheku a̱ ni Ishaku a̱ ka̱ɗu ba,

\VS{9}ɗa u banai u IsumaꞋilu u zuwai Mahalatu mekere ma maku mi Ibirahi IsumaꞋilu, taku vu Nebatu, adama a na u doku u yaꞋan vuka vi ni koɓolo n a̱ma̱ci a na wi n a ɗa.


\par }{\SH Yakubu u yaꞋin alatani
\par }
{\PP \VS{10}Ɗa Yakubu u ka̱sukpa̱i Biyasheba, ɗa u lazai a kubana a Haran.

\VS{11}Ana u yawai a̱ ubuta̱ u yoku adama a na kanna ka̱ yikpa̱ ta̱, ɗa u ɗikai katali ko yoku, ɗa u zuwakai kaꞋa kaci, ɗa u latai.

\VS{12}Ɗa u yaꞋin alatani a na we enei idasakpatsu uzuwi gaɗi ali a̱ kuta̱wa̱ a iɗika. Ɗa alingata a̱ Ka̱shile a̱ ka̱na̱i kulivanku n a̱ cipa̱i.

\VS{13}Gaɗi vi idasakpatsu ya kpamu ɗa Vuzavaguɗu u shamgbai kashani, ɗa u danai, <<Mpa ɗa Vuzavaguɗu, Ka̱shile ki Ibirahi, n Ka̱shile ki Ishaku. Mi ta̱ e kuneke wu nu ntsukaya n nu dem iɗika i na vi ivaꞋin na gogo na.

\VS{14}Ntsukaya n nu mi ta̱ o kokpo an kubuta̱ ki iɗika. Yi ta̱ a kuyimkpa ka̱ta̱ i yawa a kubana a̱ ka̱livi n kasana, n gaɗi a kubana kpamu ɗaka. Uma a aduniyan dem i ta̱ a̱ kuciya̱ kasingai adama a̱ ɗa̱, avu nu ntsukaya n nu.

\VS{15}Mi ta̱ koɓolo n avu, mi ta̱ kpamu a kinda wu, ka̱ta̱ m bonoko wu kpamu a iɗika i nampa. Mi a̱ kuka̱sukpa̱ wu ba, sai n yaꞋanka wu ili i na n yaꞋankai nu uzuwakpani.>>


\par }{\PP \VS{16}Ana Yakubu u ɗa̱nga̱i alavu, ɗa u ciɓasai. Ɗa u danai, <<Mayun ɗa Vuzavaguɗu wi a̱ ubuta̱ u nampa, ama ta na mi ishi n yeve ba!>>

\VS{17}Ɗa u panai wovon ɗa u danai, <<Nini ɗai ubuta̱ u nampa wi? Na ubuta̱ u Ka̱shile u ɗa, ɗa kpamu utsutsu u gaɗi u ni.>>


\par }{\PP \VS{18}Ana kayin ka asai n usana ka̱li-ka̱li ɗa Yakubu u ɗikai katali ka na u zuwakai kaci ka ɗa u ɗengusa̱i kaꞋa adama a na ko okpo ka kuciɓasa, ɗa u tsungi kaꞋa maniꞋin ma zaitu a gaɗi vi ni.

\VS{19}U ɗekei ubuta̱ u nanlo wa Betelu ɗaɗa <<kpaꞋa ku Ka̱shile>> ama kula ku ubuta̱ ka ku ɗaɗa ki ishi Luzu.


\par }{\PP \VS{20}Yakubu u kucinai u danai, <<Ka̱shile ki baci koɓolo nu mpa, ɗa wi a kinda mu a̱ ka̱tsuma̱ ka nwalu ka nampa, ka̱ta̱ kpamu u neke mu boroji n takuma koɓolo n akashi a ku uka,

\VS{21}ali m bono a kpaꞋa ku dada vu va̱ m ma̱ta̱na̱, Vuzavaguɗu wi ta̱ o kokpo Ka̱shile ka̱ va̱ mayun,

\VS{22}katali ka nampa, ka na n zuwai tsu ma̱shikpu na, ubuta̱ wa wi ta̱ o kokpo kpaꞋa ku Ka̱shile, ili i na vi nekei mu va dem mi ta̱ e kuneke wu ugboku u te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa punu.>>




\par }\Chap{29}{\SH Yakubu u yawai a pada-aram
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa Yakubu u lyaꞋi kelime nu nwalu n ni a iɗika ya aza a kasana.

\VS{2}Ɗa we enei kayinva e keteshe n ushiga u tatsu wu nlala ivaꞋin lo, adama a na ta punu o tsu soꞋo a kayinva ka. Katali ka na a̱ ɓa̱ya̱ngi ki kayinva ka, ka ki ta̱ ka gbangam.

\VS{3}Ayin a na baci ushiga wa kakau u gasai a̱ ubuta̱ wa, nguɓi ma a̱ tsu gida̱la̱kpa̱ ta̱ katali ka a̱ una̱ u kayinva wa, adama a na e neꞋe ushiga u le mini. O kotso baci, ka̱ta̱ o bonoko katali ka punu a̱ una̱ u kayinva wa.


\par }{\PP \VS{4}Ɗa Yakubu we ecei nguɓi ma, <<Aza a̱ va̱, te ɗai i yu uta̱i?>> Ɗa a̱ ushuki, <<A̱ tsu tsu uta̱ ta̱ a Haran.>>

\VS{5}Ɗa we ecei le, <<I yeve ta̱ Laban, matsukaya ma Nahoru?>>

\par }{\PP Ɗa a̱ ushuki, <<Eyeu, ci yeve yi ta̱.>>


\par }{\PP \VS{6}Ɗa Yakubu u doku we ecei le, <<Wi ta̱ ɗe m ma̱ta̱na̱?>> Ɗa a danai, <<Eyeu, wi ɗe n kadanshi ba. Mekere ma̱ ni ma na Rahila a̱ kuta̱wa̱ n ushiga wu nlala u ni.>>


\par }{\PP \VS{7}Ɗa Yakubu u danai, <<Kanna de ka buwa ta̱ biꞋi, ayin o kubonoko nlala a kpaꞋa ka̱ta̱ a yawa ba, neꞋi le mini ka̱ta̱ i lyaꞋa kelime n kalina.>>


\par }{\PP \VS{8}A̱ ushuki a danai, <<Tsa kuyaꞋan nannai ba, sai ayin a na ushiga wa u gasai na ra̱ka̱ ɗa a̱ gida̱la̱kpa̱i katali ka kpamu; ka̱ta̱ yeve ci neꞋe nlala ma mini.>>


\par }{\PP \VS{9}A̱yi lo a kadanshi n ele ɗa Rahila u yawai nu nlala me esheku, adama a na a̱yi maguɓi maꞋa.

\VS{10}Ana Yakubu we enei Rahila mekere ma Laban, taku va̱ a̱na̱ku, nlala kpamu n ni, ɗa u banai ɗa u gida̱la̱kpa̱i katali a̱ una̱ u kayinva wa. Ɗa u neꞋi nlala me esheku a mashani a mini.

\VS{11}Ɗa Yakubu wo oɓongi Rahila ɗa u shika̱i n ka̱la̱ka̱tsu ka̱u.

\VS{12}Adama a na u dana ta̱ Rahila a̱yi vashi ve esheku ɗa, Rebeka ɗa kpamu a̱na̱ku. Ɗa Rahila u sumai ɗa u banai u danai esheku.


\par }{\PP \VS{13}Ana a danai Laban, Yakubu ɗa maku ma taku, ɗa u yaꞋin moloko adama a na u cina yi. Ɗa wo oɓongi ni. Ɗa u ɗikai ni a kubana a kpaꞋa ku ni. Ana Yakubu u tonukoi Laban ili dem,

\VS{14}ɗa Laban u danai ni, <<Mayun avu kujini ku te ku ɗa tsu nu mpasa n te kpamu!>> Ɗa u da̱sa̱ngi n Laban va ali wotoi u te.

\VS{15}Ɗa Laban u danai ni, <<Adama a na vi vuza va̱ ɗa va kuyaꞋanka mu tsugbashi gbani? Dana mu ko yaꞋin ɗai n kutsupa wu.>>


\par }{\PP \VS{16}Laban ta na wi ta̱ nu nkere n re, vuzagbayin vu ɗa Liyatu, vuza kenu kpamu Rahila.

\VS{17}Liyatu wi ta̱ n ugaꞋin u a̱shi koci, ama Rahila a̱shi a gaꞋan yi ta̱ koɓolo n ikyamba i tsuloboi dem.

\VS{18}A̱yi Yakubu wi ta̱ a kuciga Rahila, ɗa u danai, <<Mpa mi ta̱ a kuyaꞋanka wu ulinga ali a̱ya̱ e cindere, adama a na vi neke mu Rahila.>>


\par }{\PP \VS{19}Laban wu ushuki u danai, <<U laꞋa ta̱ n kugaꞋan n neke wu a̱yi a na me neke vuza yoku kau. Adama a nannai, da̱sa̱ngu nu mpa.>>

\VS{20}Ɗa Yakubu u yaꞋankai ni ulinga ali a̱ya̱ e cindere adama a na e neke yi Rahila. Ama a̱yi we ene ayin a nanlo ka̱u ba, adama a na wi ta̱ a kuciga Rahila n a̱bunda̱i.


\par }{\PP \VS{21}Ɗa Yakubu u danai Laban, <<Neke mu vuka vu va̱, ayin a na vi nekei mu a shana ta̱. Mi ta̱ a kuciga ma ɗika yi yolo.>>


\par }{\PP \VS{22}Ɗa Laban u ɗekei uma a̱ ubuta̱ wa n a̱bunda̱i, ɗa u yaꞋin ka̱ɗiva̱.

\VS{23}Ama ana kulivi ku yawai, ɗa u ɗikai Liyatu. Ɗa u nekei Yakubu, ɗa Yakubu u vaki n a̱yi.

\VS{24}Laban u neke ta̱ Liyatu maku mu usuki, kula ku ni Zilifa, adama a na u ciya̱ vuza na u kuɓa̱nka̱ yi.


\par }{\PP \VS{25}Ana kayin ka asai, ɗa Yakubu u yaꞋin mereve ana we enei Liyatu. Ɗa we ecei Laban, <<Yiɗa̱i i zuwai ɗa vi yaꞋankai mu nannai, ɗa vi nekei mu Liyatu? N yaꞋanka wu tsugbashi adama a Rahila ba? Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu doroi mu?>>


\par }{\PP \VS{26}Ɗa Laban u danai ni, <<A̱ tsu tsa̱ kugita̱ kuta̱ka̱ mekere vuza kenu a cau n vuza gbayin ba.

\VS{27}Kotso biꞋi n ayin e cindere o yolo a nampa a, ka̱ta̱ n yeve n neke wu vangu vi ni. Ama sai vu doku vi yaꞋanka mu ulinga ali a̱ya̱ e cindere.>>


\par }{\PP \VS{28}Ɗa ta na Yakubu u yaꞋin nannai. Ana kuden ku te ku kotsoi, ɗa Laban u nekei ni Rahila yolo, adama a na wo okpo vuka vi ni.

\VS{29}Laban u doku ta̱ u neke yi kabara ke mekere ko yoku kula ku ni Biliha, adama a Rahila.

\VS{30}Ɗa Yakubu u vaki n Rahila. U laꞋa ta̱ n kuciga Rahila a na wa ciga Liyatu. U doku u yaꞋankai Laban tsugbashi ali a̱ya̱ e cindere.


\par }{\PP \VS{31}Ana Vuzavaguɗu we enei Yakubu u ciga Liyatu ka̱u ba, ɗa u ɓa̱yuwa̱i kamatsatsu ka̱ ni, u bonoi u ɓa̱ya̱ngi ka Rahila, wo okpoi madari.

\VS{32}Liyatu ta na u ka̱na̱i ka̱tsuma̱ ɗa u matsai maku mo kolobo ali ɗa u neꞋi ni kula Ruben.
\FTNT{*}{{\FR 29:32 }{\FR{29:32
}}{\FT{N tsu kelentsu ka aza a Ibirahi kula ka ɗaɗa, <<Ene ta̱ atakaci a̱ va̱.>>
}}} Ɗa u danai, <<Ili i na i zuwai i ɗaɗa Vuzavaguɗu u pana ta̱ asuvayali a̱ va̱ ɗa u nekei mu maku. Mayun gogo na vali vu va̱ u kuciga mu ta̱ ka̱u.>>


\par }{\PP \VS{33}U doku u ciya̱i ka̱tsuma̱ ɗa u matsai maku mo kolobo kpamu. Ɗa u danai, <<Adama a na Vuzavaguɗu u yeve ta̱ a na a iwain mu, i ɗaɗa i zuwai ɗa u doku u nekei mu maku.>> U neꞋi maku ma kula Simiyon.
\FTNT{†}{{\FR 29:33 }{\FR{29:33
}}{\FT{N tsu kelentsu ka aza a Ibirahi kula ka ɗaɗa, <<Pana.>>}}}


\par }{\PP \VS{34}U doku u yaꞋin ka̱tsuma̱ kpamu ɗa u matsai maku mo kolobo. Ɗa u danai, <<Gogo na vali u kuciga mu ta̱ mayin, adama a na m matsaka yi ta̱ olobo a tatsu.>> Ɗa u neꞋi maku ma kula Levi.
\FTNT{‡}{{\FR 29:34 }{\FR{29:34
}}{\FT{N tsu kelentsu ka aza a Ibirahi kula ka ku ɗaɗa <<ucigi u gbayin.>>}}}


\par }{\PP \VS{35}Ali n gogo na u doku u ka̱na̱i ka̱tsuma̱ ɗa u matsai maku mo kolobo. Ɗa u danai, <<Ayin a nampa n kucikpa ta̱ Vuzavaguɗu.>> Adama a nannai ɗa u neꞋi maku ma kula feu Yahuza.\FTNT{§}{{\FR 29:35 }{\FR{29:35
}}{\FT{N tsu kelentsu ka aza a Ibirahi kula ka ku ɗaɗa <<kucikpa.>>}}} Ɗa ta na wu uvukai n limata.




\par }\Chap{30}{\PP \VerseOne{1}Ana Rahila we enei u matsaka Yakubu muku ba, ɗa u ka̱na̱i cisheꞋe m mokoshi ma̱ ni. Ɗa u danai Yakubu va, <<Neke mu muku ko n kuwa̱!>>


\par }{\PP \VS{2}Yakubu u yaꞋin wupa n Rahila ɗa u danai, <<Mpa Ka̱shile kaꞋa, vuza na u sa̱nka̱i nu kuciya̱ limata?>>


\par }{\PP \VS{3}Ɗa Rahila u danai ni, <<Kagbashi ka̱ va̱ ka na Biliha, vaku n a̱yi adama a na u matsaka mu maku. A̱ ubuta̱ u ni u ɗa mpa n kuciya̱ muku.>>


\par }{\PP \VS{4}Ɗaɗa u nekei ni kagbashi ka̱ ni Biliha, wo okpoi vuka vi ni, ɗa Yakubu ta na u vaki n a̱yi.

\VS{5}Biliha u ciya̱i ka̱tsuma̱ ɗa u matsakai Yakubu maku.

\VS{6}Rahila u danai, <<Ka̱shile ka kiɗaka mu ta̱ afada a singai, u panai ka̱la̱ka̱tsu ka̱ va̱.>> Ɗa u neꞋi ni kula Dan\FTNT{*}{{\FR 30:6 }{\FR{30:6
}}{\FT{N tsa aza Ibirahi kula ka ɗaɗa, <<U kiɗa ta̱ afada a singai.>>}}}.


\par }{\PP \VS{7}Biliha kagbashi ka Rahila u doku u ciya̱i ka̱tsuma̱ ɗa u matsakai Yakubu maku me ire.

\VS{8}Ɗa Rahila u danai, <<N yaꞋan ta̱ vishili n utsura m mokoshi ma̱ va̱, n lyaꞋa ta̱ ta na>> Adama a nannai ɗa u neꞋi ni kula Nafutali.


\par }{\PP \VS{9}Ayin a na Liyatu we enei u buwa a kumatsa ba, ɗa u ɗikai kagbashi ka̱ ni Zilifa u nekei Yakubu ko okpo yi vuka.

\VS{10}Ɗa Zilifa kagbashi ka Liyatu ka matsakai Yakubu maku mo kolobo.

\VS{11}Ɗa Liyatu u danai, <<N gaꞋaka ta̱!>> Ɗa u neꞋi ni kula Gadu.\FTNT{†}{{\FR 30:11 }{\FR{30:11
}}{\FT{N tsa aza Ibirahi kula ku ɗaɗa, <<UgaꞋaki.>>
}}}


\par }{\PP \VS{12}Zilifa kagbashi ka Liyatu ka matsakai Yakubu kpamu maku me ire.

\VS{13}Ɗa Liyatu u danai, <<Mi ta̱ m ma̱za̱nga̱! A̱ma̱ci i ta̱ e kuɗeke mu vuza vu ma̱za̱nga̱.>> Ɗa Liyatu u neꞋi maku ma kula Ashera.
\FTNT{‡}{{\FR 30:13 }{\FR{30:13
}}{\FT{Kula ku ɗaɗa n tsa aza Ibirahi, <<Ma̱za̱nga̱.>>}}}


\par }{\PP \VS{14}A ayin a vikya vi itabi, Ruben u banai a kakamba u ga̱va̱i aralu a na a kuzuwa vuka u ɗika ka̱tsuma̱, u tuka̱i Liyatu a̱na̱ku a̱ ni a kpaꞋa. Ɗa Rahila u danai Liyatu, <<N folono wu ta̱ neꞋe mu aralu a kuɗika ka̱tsuma̱ a a na maku ma̱ nu ma̱ tuka̱i va.>>


\par }{\PP \VS{15}Liyatu u danai ni, <<U yawa wu ba, a na vi isai mu vali? Gogo na vi a kuciga kufa̱ba̱na̱ mu aralu a kuɗika ka̱tsuma̱ a na maku ma̱ va̱ ma̱ tuka̱i mu?>> Ɗa Rahila u danai, <<Vali vu tsu wi ta̱ a kasa n avu anana, vi baci e kuneke mu aralu a kuɗika ka̱tsuma̱ a na maku ma̱ nu ma̱ tuka̱i.>>


\par }{\PP \VS{16}Ana Yakubu wu uta̱i a kakamba u bonoi n kulivi ku nanlo, Liyatu u banai kugasa n a̱yi. U danai ni, <<Mayun anana vi ta̱ a ku asa nu mpa, adama a na vo okpo ta̱ una̱ wa aralu a kuɗika ka̱tsuma̱ a na maku ma̱ va̱ ma̱ tuka̱i.>> Ɗa ta na wa asai n a̱yi kayin ka nanlo.


\par }{\PP \VS{17}Ka̱shile ta na ka panai avasa a Liyatu, u ɗikai ka̱tsuma̱ u matsakai Yakubu maku ma tawun.

\VS{18}Liyatu u danai, <<Ka̱shile ke neke mu ta̱ katsupu ka̱ va̱, adama a na n nekei vali vu va̱ kagbashi ka̱ va̱.>> U neꞋi maku ma̱ ni kula Isaka.
\FTNT{§}{{\FR 30:18 }{\FR{30:18
}}{\FT{Kula ku nampa n kelentsu ka aza a Ibirahi ɗaɗa, <<O kopuku ta̱ vali>> nannai ta na <<katsupu ki ta̱ lo.>>}}}


\par }{\PP \VS{19}Ɗa Liyatu u ka̱na̱i ka̱tsuma̱ kpamu ɗa u matsakai Yakubu maku ma̱ ta̱li.

\VS{20}Ɗaɗa Liyatu u danai, <<Ka̱shile ke neke mu ta̱ kuneꞋe ku singai. Gogo na vali vu va̱ u kucikpa mu ta̱, adama a na m matsaka yi ta̱ muku mo olobo ali n ta̱li.>> Ɗa u neꞋi ma kula Zabalun.
\FTNT{*}{{\FR 30:20 }{\FR{30:20
}}{\FT{N kelentsu ka aza a Ibirahi kula ka ɗaɗa, <<Kucikpa.>>}}}


\par }{\PP \VS{21}Ɗaɗa u yevei u matsai maku me mekere, ɗa u neꞋi kula Dina.


\par }{\PP \VS{22}Ta lo Ka̱shile ka ciɓai n Rahila, u panai avasa a̱ ni, u ɓa̱yuwa̱i kamatsatsu ka̱ ni.

\VS{23}U ka̱na̱i ka̱tsuma̱ u matsai maku mo kolobo. U danai, <<Gogo na Ka̱shile ko lokoko mu ta̱ ili i wono.>>

\VS{24}U neꞋi maku ma kula Isufu. Adama a na u dana ta̱ n ka̱ɗu ka̱ ni, <<Ka̱sukpa̱ Vuzavaguɗu u doku mu maku.>>\FTNT{†}{{\FR 30:24 }{\FR{30:24
}}{\FT{N kelentsu ka aza a Ibirahi kula Isufu ku yotso ta̱, <<Ka̱sukpa̱ u doku mu>> koɓolo n <<u takpa ta̱ ɗe.>>}}}


\par }{\SH Uciyi u Yakubu u doki
\par }
{\PP \VS{25}Ana Rahila u matsai Isufu, ɗa Yakubu u danai Laban, <<Ka̱sukpa̱ mu m bono a kpaꞋa ku va̱ na ɗe a iɗika i va̱.

\VS{26}Neke mu a̱ma̱ci a̱ va̱ m muku n va̱ n na n ciya̱i adama a tsugbashi tsu na n yaꞋankai nu, ka̱ta̱ n wala. Vi yeve ta̱ tsu na n yaꞋankai nu tsugbashi mayin.>>


\par }{\PP \VS{27}Ama Laban u danai ni, <<Vu ushuku baci n dansa tsu nampa, n yeve ta̱ a̱ ubuta̱ u kindana a na Vuzavaguɗu u zuwakai mu una̱singai adama a̱ nu.

\VS{28}Vu dana mu ta̱ katsupu ka̱ nu, mi ta̱ a kutsupa wu.>>

\VS{29}Ɗa Yakubu wu ushuki ni u danai, <<Vi yeve ta̱ tsu na n yaꞋankai nu tsugbashi, n tsu na kuzuwa ku nu ku lyaꞋi kelime adama a̱ va̱.

\VS{30}Kafu n ta̱wa̱ wa̱ nu kuzuwa ku nu ki ishi gbayin ba, ama gogo na ku ɗa ku yimkpa ta̱ ka̱u. Vuzavaguɗu u zuwakai nu una̱singai a ili i na de dem n saꞋwai n ekiye a̱ va̱. Ama gogo na, wana ɗai n kufuɗa kuɓa̱nka̱ kpaꞋa ku va̱?>>

\VS{31}U danai, <<Yiɗa̱i n kuneke wu?>> Yakubu u danai, <<Mi a kuciga ili ba. Mi ta̱ a kulyaꞋa kelime n kinda ushiga u nu, vi baci a̱ kushuku n kadanshi ka na n kuneke wu.

\VS{32}Anana ka̱sukpa̱ n tono ushiga u nu ra̱ka̱ m pece a̱giri n a̱na̱ku aza a ajaku, n a̱giri a̱ lima̱ dem, ni nraɗika koɓolo nu nga̱ji aza a na i n ajaku. Ka̱sukpa̱ icuꞋu yi ili i nanlo yo okpo katsupu ka̱ va̱.

\VS{33}Na kelime vi ta̱ a kufuɗa kuyeve ko mi ta̱ m ma̱riki. Ayin a na baci vi a̱ kuta̱wa̱ adama a na vu goɗumo ili i na m ɓolongi, mi baci m maraɗika ma na mi babu ajaku, ko ma̱giri ma na mi ulima̱ ba, vi yeve a na o bokoi maꞋa.>>

\VS{34}Laban wu ushuki u danai, <<U gaꞋan ta̱, ka̱sukpa̱ ili yo okpo uteku u na vu danai.>>

\VS{35}Ama a kanna ka nanlo Laban u pecei nga̱ji n na mi n ikari ko n ajaku. U pecei a̱na̱ku o nkyon a na i n ajaku, ka̱na̱ku ka na ka saꞋwai ɗe kumatsa kute dem, koɓolo m ma̱giri ma na mi ulima̱ dem, u pecei le u nekei muku mo olobo n ni n guɓa.

\VS{36}Ɗa Laban u foɓusoi u yaꞋin nwalu ali ayin a tatsu n ushiga u nanlo wa koɓolo m muku n ni, u ka̱sukpa̱i Yakubu daꞋin. Yakubu ta na u lyaꞋi kelime n kinda ushiga u Laban u na u buwai va.

\VS{37}Yakubu u la̱nsa̱i acaka a̱ ta̱ku a nɗanga n kantan, m ma̱ɗimbi, koɓolo n o modobi u sheꞋwei a̱va̱ e le adama a na a yaꞋan n ajaku a̱ a̱ri a ikyamba i le.

\VS{38}U zuwai a̱va̱ a nɗanga a nanlo a̱ mini a̱ ubuta̱ u na ushiga wi ilikuzuwa ya i tsu soꞋo mini. U zuwai a̱ ubuta̱ u na a ci yaꞋan mazama a̱ ta̱wa̱ baci kusoꞋo mini ma.

\VS{39}A ayin a na nlala ma a yaꞋin mazama a uɓon u na u zuwai acaka a̱ ta̱ku a nɗanga a nanlo, ɗa matsai muku n na mi n ikari koɓolo n ajaku a ikyamba i le.

\VS{40}Yakubu u pecei nkyon nu nraɗika. U zuwai a̱na̱ku o nkyon a a̱ ubuta̱ u na i a kindanai n nlala n Laban n na mi n ikari n aza a̱ lima̱. Ta u yaꞋin nannai ɗa u ciya̱ka̱i ka̱ci ka̱ ni ushiga ɗa u zuwai u ɗa kau n ushiga u Laban.

\VS{41}Ayin a na baci de dem kuzuwa ku na ki m ma̱ta̱na̱ i a kuyaꞋan mazama, Yakubu u tsu zuwaka le ta̱ acaka a nɗanga a ele e kene a̱ ubuta̱ u na e ci neꞋe le mini mo kusoꞋo, adama a na a yaꞋan mazama ma a uɓon wa acaka wa.

\VS{42}Ama u zuwaka kuzuwa ku na ki babu ma̱ta̱na̱ acaka a nɗanga a a̱ ubuta̱ u kusoꞋo mini ba. Adama a nannai, kuzuwa ku na ki m ma̱ta̱na̱ n ikari koɓolo n aza a ajaku ku ɗa kokpoi ku Yakubu. Ama ku na ki babu ma̱ta̱na̱ ku ɗa kokpoi ku Laban.

\VS{43}Ta nannai ɗa Yakubu wo okpoi vuza vu uciyi vu gbayin, wi ta̱ n ushiga u kuzuwa kakau n a̱bunda̱i, koɓolo n agbashi a̱ma̱ci n ali, n arakuma koɓolo ni njaki.




\par }\Chap{31}{\SH Yakubu u sumai u ka̱sukpa̱i Laban
\par }
{\PP \VerseOne{1}Gogo na Yakubu u pana ta̱ muku n Laban a kudana, <<Yakubu u ɗika ta̱ ili i na esheku a̱ tsu i n i ɗa dem, uciyi u na wi n u ɗa na u ciya̱ ta̱ u ɗa a̱ ubuta̱ we esheku a̱ tsu.>>

\VS{2}Yakubu feu u zuka ta̱ Laban u doku u ɗika yi tsu ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ ni tsu na ishi ba.


\par }{\PP \VS{3}Ɗa Vuzavaguɗu u danai Yakubu, <<Bono a iɗika yi ikaya i nu, a̱ ubuta̱ wa aza a̱ nu. Mpa mi ta̱ koɓolo n avu.>>


\par }{\PP \VS{4}Yakubu u suki e ɗekeke yi Rahila n Liyatu a̱ ubuta̱ u na ushiga u ni wi ishi,

\VS{5}ɗa u danai le, <<Me ene ta̱ esheku a̱ ɗa̱ o doku a ɗika mu n a̱miki tsu na wi ishi n ayin a ɗe ba. Ama Ka̱shile ke esheku a̱ va̱ ki ta̱ koɓolo nu mpa.

\VS{6}I yeve ta̱ n yaꞋanka ta̱ esheku a̱ ɗa̱ tsugbashi n utsura u va̱ dem,

\VS{7}Ama n nannai dem esheku a̱ ɗa̱ o doro mu ta̱ ɗa u sabaꞋi ili i na i gaꞋin i yaꞋan katsupu ka̱ va̱ ali kupa, ama Ka̱shile ke neke yi utsura u uka mu muna ba.

\VS{8}U dana baci, <Nlala n na mi n ajaku ele ɗa katsupu ka̱ nu,> ka̱ta̱ nlala ma dem vi le a̱ ka̱na̱ kumatsa aza a ajaku. U dana baci kpamu, <Aza a ikari a ɗa o kokpo katsupu ka̱ nu,> ka̱ta̱ nlala ma ra̱ka̱ a̱ ka̱na̱ kumatsa aza a ikari.

\VS{9}Ta nannai ɗa Ka̱shile ka ɗika nlala me esheku a̱ ɗa̱ ɗa u nekei mu.


\par }{\PP \VS{10}<<A ayin a na nlala ma a kuɗika a̱tsuma̱ ɗa n yaꞋin alatani, me enei nga̱ji n na mi a kuyaꞋan mazama ma n ajaku aza o yoku n ikari.

\VS{11}Kalingata ka̱ Ka̱shile ka yaꞋin kadanshi nu mpa a̱ ubuta̱ wa alatani u danai, <Yakubu,> ɗa mu ushuki, <Mpa ɗa na.>

\VS{12}Ɗa u danai mu, <Indana, nga̱ji n na mi a kuyaꞋan mazama dem i ta̱ n ajaku koɓolo n ikari. N zuwa ta̱ ili i nanlo i yaꞋan nannai adama a na me ene ta̱ ili i na Laban wi a kuyaꞋanka wu.

\VS{13}Mpa ɗa Ka̱shile ka na ka̱ ta̱wa̱i wa̱ nu e Betelu, a̱ ubuta̱ u na vi keɗei katali ka kuciɓasa n kutsungusu kaꞋa mani ma Zaitu, ta ɗe kpamu vu kucinakai mu. Gogo na foɓuso adama a na vu bono a̱ ubuta̱ u na a matsai nu.> >>


\par }{\PP \VS{14}Ɗaɗa Rahila n Liyatu a̱ ushuki ni a danai, <<Ili yi ta̱ lo ko ili yi uka̱ni i na vu ka̱sukpa̱ka̱i tsu a iɗika ye esheku a̱ tsu?

\VS{15}A̱yi u ɗika tsu tso omoci ba? U denge tsu ta̱, gogo na wu una ta̱ ikebe i na e nekei ni adama a̱ tsu.

\VS{16}Uciyi u na Ka̱shile kisai we esheku a̱ tsu u tsu u ɗa koɓolo n u muku n tsu. Gogo na yaꞋan ili i na Ka̱shile ka danai nu.>>


\par }{\PP \VS{17}Yakubu u ɗa̱nga̱i u kumbakai muku n ni n a̱ma̱ci a̱ ni a arakuma;

\VS{18}U pura̱i nlala n ni ra̱ka̱, n ucanuku u na u ciya̱i dem a Fada-aram adama a na o bono a̱ ubuta̱ we esheku a̱ ni Ishaku a iɗika i KanaꞋana.


\par }{\PP \VS{19}Gogo na Laban u bana ta̱ kupuna cileme tsu nkyon n ni, Rahila tamkpamu u uwai ɗa u bokoi ka̱ma̱li ke esheku a̱ ni.

\VS{20}Yakubu u doroi Laban vuza va aza a Aramiyan, u kpa̱ɗa̱i kuta̱ yi e keteshe a na wi a kusuma.

\VS{21}U ɗikai ili i na wi n i ɗa dem ɗa u lazai n kafura. U pasai Kuɗolu ku Yufiretu, u lazai wi indanai a uɓon wu nsasan u Giliyadu.


\par }{\SH Laban u kiyangi Yakubu
\par }
{\PP \VS{22}A kanna ka tatsu a danai Laban a na Yakubu u sumai.

\VS{23}U pura̱i uma a̱ ni ɗa u kiyangi Yakubu. A kanna ke cindere ɗa a cinai ni a uɓon wu nsasan n Giliyadu.

\VS{24}Ama ɗa Ka̱shile ka danai Laban vu Aramiyan a̱ ubuta̱ wa alatani n kayin, <<Suma ka̱ta̱ vu dana Yakubu va kakuna ba, ko i singai ko i gbani-gbani.>>


\par }{\PP \VS{25}Laban u lyaꞋi kaci ka Yakubu. Yakubu u vaki a uɓon wu nsasan. A̱yi Laban u vaki tamkpamu a uɓon wu nsasan u Giliyadu.

\VS{26}Laban u danai Yakubu, <<Nini ɗai vu doroi mu ɗa vu ɗikai nkere n va̱ tsu a̱ma̱ci a na a̱ tsu ka̱na̱ a̱ ubuta̱ u kuvon?

\VS{27}Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu doroi mu ɗa vu sumai n ka̱bini babu na vu danai mu? Vi ishi baci vu dana mu, mi ishi ta̱ a̱ kuka̱sukpa̱ vu laza m ma̱za̱nga̱ n ishipa, a kukucuwa medele, koɓolo n tsuwaꞋi tsu umolu.

\VS{28}Yiɗa̱i i zuwai ɗa vu kpa̱ɗa̱i kuka̱sukpa̱ mu mo oɓongu ka̱ta̱ n salama ntsukaya n va̱ m muku mi nkere n va̱? Ili i na vi yaꞋin va tsulau tsu ɗa.

\VS{29}Mi ta̱ n utsura n uwaka wu muna, ama Ka̱shile ke esheku a̱ va ka yaꞋin kadanshi nu mpa na̱yi n kayin, <Mi indana kadanshi ka na n kuyaꞋan n avu, ko i singai ko i gbani-gbani.>

\VS{30}Ko a na vu sumai adama a na vi ta̱ a̱ ma̱za̱nga̱ ma na ve ene kpaꞋa ke eshevu, ama yiɗa̱i i zuwai ɗa vu bokoi a̱ma̱li a̱ va̱?>>


\par }{\PP \VS{31}Ɗa Yakubu wu ushuki Laban u danai, <<Adama o wovon a ɗa, adama a na n sheshe ta̱ vi ta̱ a̱ kufa̱ba̱na̱ muku mi nkere n nu e ekiye a̱ va̱ n utsura.

\VS{32}Ama vuza na baci de dem vi cinai n ka̱ma̱li ka̱ nu i ta̱ a kuna yi. E kelime ka uma a̱ tsu, vu utuka̱ mu n ili i na yi i nu dem, ka̱ta̱ vi ɗika.>> Yakubu ta na u yeve a na Rahila u bokoi ka̱ma̱li ka ba.


\par }{\PP \VS{33}Ɗa Laban u uwai a̱ ka̱pa̱m ka Yakubu kugoɗumo, wu uta̱i ɗa u uwai a ka Liyatu, wu uta̱i ɗa kpamu u uwai a̱ a̱pa̱m a̱ muku mu usuki ma, ama we ene punu ili ba. Ana wu uta̱i a̱ ka̱pa̱m ka Liyatu, ɗa u uwai a̱ ka̱pa̱m ka Rahila

\VS{34}Rahila u boko ta̱ ka̱ma̱li ka kpaꞋa ka Laban ɗa u zuwai kaꞋa a ɗaka vi ida̱sa̱mkpa̱tsu i karakuma, ɗa u da̱sa̱nki. Laban u goɗumoi ubuta̱ dem a̱ ka̱pa̱m ka̱ ni, ama we ene ka̱ma̱li ka ba.


\par }{\PP \VS{35}Rahila u danai esheku a̱ ni, <<Dada ka̱ta̱ vi yaꞋan wupa nu mpa a na m kpa̱ɗa̱i kuɗa̱nga̱ ba, adama a na mi ta̱ n kusumbu.>> U la̱na̱i kpamu, ama we ene punu ka̱ma̱li a kpaꞋa ku ba.


\par }{\PP \VS{36}Ɗa Yakubu u yaꞋin wupa ɗa u ka̱na̱i kutsunku Laban kadanshi. U danai, <<Yiɗa̱i unushi u va̱? Wila̱ we ne u ɗai n koɗoi, ɗa vi kiyangi mu nannai?

\VS{37}A na vu la̱na̱i ucanuku u va̱ ra̱ka̱, yiɗa̱i vi ciya̱i punu a̱ ubuta̱ wu ucanuku wa, i na yi i kpaꞋa i nu? E keteshe na kelime ka uma a̱ va̱ n uma a̱ nu, adama a na a kiɗaka tsu afada a̱ tsu aza e re.

\VS{38}A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ kamanga a na n yaꞋin n avu, ka̱na̱ku ka malala ka̱ a̱ri ka̱ nu ko ka̱na̱ku ka maraɗika, a̱tsuma̱ a saꞋa kulolo le ba. N takuma ka̱giri ku ushiga u nu ba.

\VS{39}Kuzuwa ku na baci nnama n kakamba mu unai, n tsu tuka̱ wu ba, mpa ɗa n ci ɗika mɓa̱la̱ n nanlo n ka̱ci ka̱ va̱. Vu tsu la̱nsa̱ ta̱ ili i na o bokoi dem e ekiye a̱ va̱, ko n kanna ko n kayin.

\VS{40}Ayin n a̱bunda̱i n tsu soꞋo ta̱ usuɗukpi u kanna n kanna, uta̱ni kpamu n kayin, ali m kpa̱ɗa̱ kufuɗa kulata.

\VS{41}Ta ukuna u yaꞋin nannai nu mpa a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ kamanga a na n yongoi a kpaꞋa ku nu. N yaꞋanka wu ta̱ ulinga ali a̱ya̱ kupa n a̱ na̱shi adama a na n ɗika nkere n re n nu yolo. N yaꞋan ta̱ a̱ya̱ a̱ ta̱li adama a kuzuwa ku nu. Vi yongoi a kusabaꞋa sa katsupu ka̱ va̱ ali a kubana kupa.

\VS{42}Ishi baci Ka̱shile ke esheku a̱ va̱, Ka̱shile ki Ibirahi, Ka̱shile ka na ke ci neke Ili i wovon ki Ishaku ki koɓolo nu mpa ba, vi ishi ta̱ o kuloko mu n ayin a ɗe ekiye agaɗa. Ama Ka̱shile ke enei atakaci a̱ va̱ n ulinga wa ekiye a̱ va̱, ɗa ta na u dansukai nu na̱yi n kayin.>>


\par }{\PP \VS{43}Ɗa Laban wu ushuki u danai Yakubu, <<A̱ma̱ci a nkere n va̱ n ɗa, muku ma feu ntsukaya n va̱ n ɗa, kuzuwa ku va̱ ku ɗa, ili i na vi e kene dem i va̱ i ɗa. Ama yiɗa̱i n kuyaꞋan anana ni nkere n va̱ n nampa, ko muku n le n na a matsai?

\VS{44}Gogo na ta̱wa̱ ci yaꞋan uzuwakpani a̱ tsu aza e re. Ka̱ta̱ ta na u ɗa wo okpo nga koɓolo nu mpa n avu.>>


\par }{\PP \VS{45}Ɗa Yakubu u ɗikai katali u shikpa̱i, adama a ili i kuciɓasa.

\VS{46}Yakubu u danai uma a̱ ni o ɓolongu atali kaginga. Ɗa a lyaꞋi ilikulyaꞋa lo ɗevu n kaginga ka atali ka.

\VS{47}Ɗa Laban u ɗekei ubuta̱ wa Jegaru-sahaduta ama Yakubu u ɗekei ubuta̱ wa Giliyadu, ɗaɗa kazana ka magan.


\par }{\PP \VS{48}Laban u danai Yakubu, <<Kaginga ka atali ka nampa ki ta̱ a kuciɓasa ka tsu dem.>> I ɗaɗa i zuwai ɗa e neꞋi ubuta̱ wa kula Giliyadu.

\VS{49}E neꞋi kpamu kaginga ka atali ka kula Mizipa,
\FTNT{*}{{\FR 31:49 }{\FR{31:49
}}{\FT{N tsa aza Ibirahi kula ka ki ta̱ a kudana, <<Inda.>>}}} Adama a na Laban u dana ta̱, <<YaꞋan MalaꞋimili wi indana mpa n avu, a na ci e kenenei ba.>>

\VS{50}Laban u lyaꞋi kelime n kadanshi u danai, <<Vu bonoko baci nkere n va̱ ukuna u gbani ko vi yaꞋin yolo n a̱ma̱ci o yoku, ko a na n yevei ili i na yi a nwalu ba, vi yeve Ka̱shile ki ta̱ a kinda tsu.>>

\VS{51}U doku u danai Yakubu kpamu, <<Inda biꞋi kaginga ka atali ka nanlo, inda kpamu katali ka kuciɓasa ka nanlo ka na n shikpa̱i adama a̱ va̱ n avu

\VS{52}Kaginga ka atali ka nanlo ki ta̱ tsu nga, katali ka kuciɓasa ka nanlo feu magan maꞋa, ma kupasa kaginga ka atali ka nanlo a kubana a̱ ubuta̱ u nu adama a na n yaꞋanka wu kawuya ba. Avu feu va kupasa kaginga ka atali ka nanlo n katali ka kuciɓasa a̱ kuta̱wa̱ a̱ ubuta̱ u va̱ adama a na vi yaꞋanka mu kawuya ba.

\VS{53}YaꞋan Ka̱shile ki Ibirahi, n ka Nahoru, n Ka̱shile ke esheku e le, ka kiɗaka tsu afada.>> Ɗa Yakubu u kucinai n Kula ku Ka̱shile ka na ke ci neke ili i wovon ke esheku a̱ ni Ishaku.

\VS{54}Yakubu u kiɗai ili i te i kuzuwa i ni u yaꞋankai kaginga ka gbayin ka alyuka, u ɗekei uma a̱ ni a̱ ta̱wa̱ a lyaꞋa ilikulya. Ana o kotsoi kulyaꞋa, ɗa a asai a kaginga ka gbayin ka.


\par }{\PP \VS{55}Ana kayin ka asai n usana ɗa Laban u ɗa̱nga̱i wo oɓongi ntsukaya n ni m muku mi nkere n ni, u zuwakai le una̱singai. Ɗaɗa u salamai le ɗa u lazai o kubono a kpaꞋa.




\par }\Chap{32}{\SH Yakubu u foɓusoi kugasa n Isuwa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayin a na Yakubu wi a nwalu ɗa alingata a̱ Ka̱shile o yoku a gasai n a̱yi.

\VS{2}Ana Yakubu we enei le ɗa u danai, <<Na ka̱tsura̱ ka̱ Ka̱shile kaꞋa>>, ɗaɗa u neꞋi ubuta̱ wa kula Mahanayim.


\par }{\PP \VS{3}Yakubu u suki alingata a kubana u vuza ni Isuwa a iɗika i Edom,

\VS{4}u danai le: <<Na ɗa ili i na i kudana vuzakpa vu va̱ Isuwa, kagbashi ka̱ nu Yakubu ka danai, ta ɗe mi o kuyongo n Laban ali m megeshe ma ɗe sai gogo na ta na.

\VS{5}Mi ta̱ n anaka, ni njaki, ni nkyon, ni nraɗika, n agbashi. N suku ta̱ akaka a nampa ciya̱ a dana vuzakpa vu va̱ a na mi a̱ kuta̱wa̱, adama a na n ciya̱ wu ushuki u ni.>>


\par }{\PP \VS{6}Ana Alingata a o bonoi u Yakubu ɗa a danai, <<Tsu bana ta̱ u vuza nu Isuwa, wi ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ kucina wu, wi ta̱ a kuwala n uma amangatawa̱na̱shi (400).>>


\par }{\PP \VS{7}Ɗa Yakubu u dagazai n wovon. Ɗa u peciki uma a na i koɓolo n a̱yi ali ugboku u re, u yaꞋin nannai ni nkyon n ni, nraɗika, anaka n arakuma dem.

\VS{8}Kusheshe ku ni ku ɗaɗa, <<Isuwa u ta̱wa̱ baci ɗa u niꞋwa̱nta̱ngi ugboku u iyain, ka̱ta̱ ugboku u ire tamkpamu u laꞋaka.>>


\par }{\PP \VS{9}Ɗa Yakubu u danai, <<O Ka̱shile ka Dada vu va̱ Ibirahi n Ka̱shile ka Dada vu va̱ Ishaku, panaka mu. Avu Vuzavaguɗu vu danai mu, <Bono a iɗika i nu a̱ ubuta̱ wu umaci u nu, mi ta̱ a kuzuwa ili i yaꞋan derere a kubana wa̱ nu dem.>

\VS{10}Mpa n yawa vi yotsongu mu kenu gbani a ucigi u nu u na u kukpa̱ɗa̱ kusabaꞋa ba, koɓolo kpamu n wu ushuki u nu u na vi yotsongi mu mpa kagbashi ka̱ nu. N kalangu ka nwalu kaꞋa koci m pasai Kuyene ku Urudu, ama mpa ɗa na mo okpoi ka̱tsura̱ ke re.

\VS{11}N folono wu ta̱ isa mu a̱ ubuta̱ u vuza va̱ Isuwa. Mi ta̱ a kupana wovon u ni u na u kuta̱wa̱ wa kuna tsu ra̱ka̱, ali m muku n ina̱ku i le dem.

\VS{12}N nannai dem, ɗa vu danai mu sai vi yaꞋanka mu kasingai, ka̱ta̱ kpamu vi neke mu ntsukaya n a̱bunda̱i n na n lazai kukece an kayala ka mala.>>


\par }{\PP \VS{13}Yakubu wa asai ɗe, ɗaɗa a̱ ka̱tsuma̱ ki ili i na wi n i ɗa, ɗa u zagbai punu kuneꞋe ɗa u nekei vuza ni Isuwa,

\VS{14}a̱na̱ku a nraɗika amangatawenre (200) nu nga̱ji kamanga, koɓolo kpamu n a̱na̱ku a nkyon amangatawenre (200) n a̱giri kamanga,

\VS{15}a̱na̱ku a arakuma kamangankupa m muku n le, koɓolo n a̱na̱ku a anaka amangere n obomburom kupa, n a̱na̱ku a njaki kamanga n kogono kupa e le.

\VS{16}U peciki le ushiga-ushiga ɗa u zuwai agbashi a̱ ni vuza te te a ushiga dem. Ɗa u danai le, <<Walai kelime ka̱ va̱, ka̱ta̱ i ka̱sukpa̱ ka̱ba̱nga̱ e mere mu ushiga u kelime n u ka̱ca̱pa̱.>>


\par }{\PP \VS{17}U danai kagbashi ka iyain, <<Ayin a na baci vuza vu Isuwa u gasai n a̱ɗa̱ ɗa we ecei, <Yayi vuzagbayin vu ɗa̱? Te ɗai yi a kubana? Yayi n kuzuwa ku na ki kelime ka̱ ɗa̱ na?>

\VS{18}Ka̱ta̱ vu ushuku yi, <A Yakubu a ɗa kagbashi ka̱ nu. KuneꞋe ku ɗa u suki a kubana u vuzagbayin vi ni Isuwa. A̱yi Yakubu a̱ ka̱ci ka̱ ni wi ta̱ lo ka̱ca̱pa̱ ka̱ tsu.> >>


\par }{\PP \VS{19}U danai kagbashi ke ire ka yaꞋan feu nannai, n ka tatsu, koɓolo n aza a na a buwai i n ushiga u na a kinda feu: <<I dana Isuwa feu nannai ayin a na baci i gasai n a̱yi.

\VS{20}Mayun ɗa i dana, <Kagbashi ka̱ nu Yakubu ki ta̱ lo ka̱ca̱pa̱ ka̱ tsu.> >> Yakubu wi ta̱ e kusheshe, <<Mi ta̱ a kulyaꞋa utsura u ni n kuneꞋe kakau ka, n cina yi baci u gaꞋan ba wi ta̱ a ki isa mu.>>

\VS{21}U suki kuneꞋe ka kelime ka̱ ni ɗa a̱yi tamkpamu wa asai punu a̱ ka̱tsura̱ ka.


\par }{\SH Yakubu u yaꞋin mpolo a Peniyelu
\par }
{\PP \VS{22}N kayin ka nanlo Yakubu u ɗikai a̱ma̱ci e re a̱ ni, koɓolo n agbashi a̱ a̱ma̱ci e re a nanlo a m muku n ni kupa n vuza te, ɗa u pasai kuyene ku Jaboku.

\VS{23}Ana u zuwai le a pasa kuyene ka koɓolo n ili i na wi n i ɗa dem.

\VS{24}Yakubu wo okpoi endeꞋen; ɗa vuza u yongoi a kuyaꞋan mpolo n a̱yi ali sai kayin washi.

\VS{25}Ana vuza va we enei wi a kufuɗa kulaꞋa utsura u ni ba, ɗa u gbashai Yakubu va a̱ ma̱kuta̱, ɗa ta na ugasatangi u ketele wa u sulamgbanai.

\VS{26}Ɗaɗa u danai, <<YaꞋan m bana, kayin ki ta̱ a kasa.>>

\par }{\PP Ama ɗa Yakubu u danai, <<Mi a̱ kuka̱sukpa̱ wu vu laza ba, sai vu zuwaka mu una̱singai.>>


\par }{\PP \VS{27}Ɗa vuza va we ecei, <<Yayi kula ku nu.>>

\par }{\PP Ɗa wu ushuki, <<Mpa ɗa Yakubu.>>


\par }{\PP \VS{28}Ɗa vuza va u danai ni, <<Ili i na i ɗikai anana, kula ku nu ku buwa Yakubu ba. E kuɗeke wu ta̱ Isaraila, n tsa aza a Ibirahi kula ka ki ta̱ a kudana, vi yaꞋan ta̱ mpolo n Ka̱shile koɓolo kpamu n uma.>>


\par }{\PP \VS{29}Yakubu u danai vuza va, <<Mi ta̱ ufolu u nu dana mu kula ku nu.>>

\par }{\PP Ama wu ushuki, <<Yiɗa̱i ɗa vi ecei kula ku va̱?>> Ɗa ta na u zuwakai ni ɗe una̱singai.


\par }{\PP \VS{30}Adama a nannai Yakubu u neꞋi ubuta̱ wa kula Peniyelu. U danai, <<Me ene ta̱ Ka̱shile a̱shi n a̱shi ama m buwa ta̱ ta na n wuma.>>


\par }{\PP \VS{31}Yakubu a̱ kuka̱sukpa̱ Peniyelu kanna ta na a kuɓatsa, a kuwala nu nsa̱ga̱ɗu adama a na ketele ka̱ ma̱kuta̱ ka̱ ni ka sulamgbanai ta̱.

\VS{32}Ali a̱ kuta̱wa̱ anana, ntsukaya mi Isaraila a tsu takuma akawa e etele a na i punu a̱ ma̱kuta̱ ba, adama a na ta punu a gbashai Yakubu a akawa a nanlo a.




\par }\Chap{33}{\SH Yakubu u gasai n Isuwa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yakubu we enei Isuwa a̱ kuta̱wa̱ n uma amangatawun a̱ na̱shi. Ɗa u pecekei Liyatu n Rahila muku ma koɓolo n agbashi e nkere e re a.

\VS{2}U zuwai agbashi e nkere e re a koɓolo m muku n le kelime, ɗa o tonoi n Liyatu m muku n ni, ɗa yevei Rahila n Isufu o kotsosoi.

\VS{3}Yakubu u lazai kelime ke le ɗa u kuɗa̱ngi u lyaꞋakai mokoshi ma̱ ni kayala a̱yi a kuyawa ɗevu n a̱yi ali kucindere.


\par }{\PP \VS{4}Ama ɗa Isuwa u sumai u banai u gasai n a̱yi, u ba̱ra̱kpa̱i ekiye a̱ ni ɗa wo oɓongi ni, ɗa a̱ shika̱i gbende vi le.

\VS{5}Ana Isuwa u la̱na̱ki ɗa we enei a̱ma̱ci m muku, ɗa we ecei, <<Ana yayi koɓolo n avu na?>>

\par }{\PP Ɗa Yakubu wu ushuki, <<Ele na, ele ɗa muku n na Ka̱shile ke nekei mu.>>


\par }{\PP \VS{6}Ɗa muku usuki n le a yawai ɗevu ɗa a̱ kuɗa̱ngi a lyaꞋi kayala feu;

\VS{7}Ɗa Liyatu m muku n ni a̱ ta̱wa̱i a̱ kuɗa̱ngi a lyaꞋi kayala, ɗa kpamu Isufu n Rahila o kotsosoi kuta̱wa̱ kukuɗa̱ngu kulyaꞋa kayala feu.


\par }{\PP \VS{8}Isuwa u danai, <<Yiɗa̱i ugboku-ugboku u uma u na me enei na wi a kudansa?>> Ɗa Yakubu wu ushuki u danai, <<Adama a na n ciya̱ kasingai wa̱ nu.>>


\par }{\PP \VS{9}Ɗa Isuwa u danai, <<Ili i na mi n i ɗa i yawa mu ta̱, vuza za̱; wala n ili i na vi n i ɗa.>>


\par }{\PP \VS{10}Yakubu u danai, <<A̱Ꞌa̱, n ciya̱ baci mapasa ma singai wa̱ nu, isa kuneꞋe ku va̱ ku na n tuka̱i. We ene u na me enei nu wi ta̱ adanshi Ka̱shile kaꞋa me enei, an vi isai mu tsu ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ nu.

\VS{11}Adama a̱ Ka̱shile isa kuneꞋe ku na n tuka̱i nu na, Ka̱shile ka ciga mu ta̱ ɗa ki e kunekeshe mu ili i na n cigai dem.>> Yakubu u lyaꞋi kelime n kugutsuka yi ali u ta̱wa̱i wi isai.


\par }{\PP \VS{12}Ɗa Isuwa u danai, <<Tsu foɓusoi tsu walai. Mi ta̱ a kuwala kelime ka̱ ɗa̱.>>


\par }{\PP \VS{13}Yakubu u danai ni, <<Vi yeve ta̱ muku ma, n kuzuwa nu nlala dem ali m muku n le oꞋwo ta̱. A̱ ka̱na̱ baci kuloko le ali kanna ke te, i ta̱ a̱ kukuwa̱ ra̱ka̱.

\VS{14}Wala kelime ka̱ va̱, ka̱ta̱ mpa n tono sawu, ali n dakaka tsu na n kufuɗa koɓolo n kuzuwa ka m muku ali a kubana a̱ ubuta̱ u na n kucina wu a Edom.>>


\par }{\PP \VS{15}Ɗa Isuwa u danai, <<YaꞋan n ka̱sukpa̱ka̱ wu uma a̱ va̱ o yoku.>>

\par }{\PP Ama ɗa Yakubu wu ushuki, <<Na lo wi n kakuna ba, mpa de n ciga ta̱ n ciya̱ kasingai wa̱ nu, wi ta̱ a kuyawa mu.>>


\par }{\PP \VS{16}A kanna ka nanlo Isuwa u gosoi o kubono a Edom.

\VS{17}Ama Yakubu u banai o Sukotu, a̱ ubuta̱ u na u maꞋakai ka̱ci ka̱ ni kpaꞋa koɓolo n ubuta̱ u kuzuwa u ni. I ɗaɗa i zuwai ɗa e neꞋi ubuta̱ wa kula Sukotu.


\par }{\PP \VS{18}Ana Yakubu wu uta̱i FadaꞋaram ɗa u yawai Shekem m ma̱ta̱na̱ a iɗika i KanaꞋana, ɗa u shikpa̱i ka̱pa̱m ka̱ ni lo ɗevu n likuci ya.

\VS{19}A̱ muku n Hamo, esheku e Shekem, Yakubu u tsulai ubuta̱ u na u zuwai kpaꞋa ku ni ali Azurufa amangatawun.

\VS{20}Ta ɗe u maꞋi katalikalyuka ɗa u neꞋi kaꞋa kula El-elohe vi Isaraila, ɗaɗa Ka̱shile ki Isaraila.




\par }\Chap{34}{\SH A yaꞋankai Dina Meremeke
\par }
{\PP \VerseOne{1}A̱yi Dina mekere ma na Liyatu u matsakai Yakubu, wu uta̱i u banai kene a̱ma̱ci a aza a KanaꞋana.

\VS{2}Ana Shekem kolobo ka Hamo vuza va aza a Hiviya, vuza kelime vu uɓon u nanlo wa, we enei ni, ɗa u remei ni u yaꞋin tsugbani n a̱yi.

\VS{3}Ɗa ka̱ɗu ka̱ ni ka banai u Dina mekere ma Yakubu, ali ɗa u cigai ni ka̱u ɗa u yaꞋankai ni kadanshi ka mazama.

\VS{4}Ɗa Shekem u danai esheku a̱ ni Hamo, <<Ka̱na̱ka̱ mu mekere ma nampa ma u yaꞋan vuka vu va̱.>>


\par }{\PP \VS{5}Ana Yakubu u panai e reme ta̱ mekere ma̱ ni Dina ɗa a vaki n a̱yi, muku mo olobo n ni ɗe a kaguɓa a kakamba, ɗa u paɗai bini ali sai ayin a na o bonoi.


\par }{\PP \VS{6}Ɗaɗa Hamo esheku e Shekem a banai kuyaꞋanka Yakubu kadanshi.

\VS{7}Gogo na muku n Yakubu ele wana ɗai o bono usavu a̱ ubuta̱ u kaguɓa, ana a panai ili i a na yi lo a nwalu. Wupa u ka̱na̱i le ka̱u adama a na Shekem u yaꞋan ta̱ ili i wono wu Isaraila ana u vaki m mekere ma Yakubu, ili i na i gaꞋin kuyaꞋan ba.


\par }{\PP \VS{8}Ama Hamo u danai le, <<Kolobo ka̱ va̱ Shekem u ciga ta̱ mekere ma̱ nu. Neke yi wo okpo vuka vi ni.

\VS{9}Ci nekpenei yolo, nekei tsu nkere n ɗa̱ ka̱ta̱ a̱ tsu tamkpamu ci neke ɗa̱ nkere n tsu yolo.

\VS{10}Yi ta̱ a kufuɗa kuyongo n a̱ tsu, iɗika i tsu i ɗa lo adama a̱ ɗa̱. Yongoi punu, i yaꞋan punu tsulaga ba̱ri, ka̱ta̱ i ciya̱ ucanuku kakau.>>


\par }{\PP \VS{11}Ɗa Shekem u danai esheku a Dina n ataku, <<YaꞋan n ciya̱ wi ishi a kubana wa̱ ɗa̱, mi ta̱ a kufuɗa kuneke ɗa̱ ili i na baci de dem i cigai wa̱ va̱.

\VS{12}Zuwakai mu ucanuku u mazama wa n kuneꞋe ka dem kuyaꞋan n a̱bunda̱i tsu na i cigai, mi ta̱ a kutsupa ili i na i danai mu n tsupa ɗa̱ dem. A̱ɗa̱ de i neke mu mekere ma mo okpo vuka vu va̱.>>


\par }{\PP \VS{13}Adama a na taku vi le Dina e reme yi ta̱ ɗa a yaꞋin tsugbani n a̱yi, olobo a Yakubu a̱ ushuki Shekem n esheku a̱ ni Hamo n una̱mgbi u ka̱tsuma̱.

\VS{14}A danai le, <<Ili i nanlo ya kuyaꞋan wa̱ tsu ba, ci e kuneke taku vu tsu u vuza na wi babu ukiɗi u kavaja ba. Wi ta̱ o kokpo ili i wono wa̱ tsu.

\VS{15}Ci ta̱ a̱ kushuku n ukuna u nanlo ama ili i te i ɗa na, i kiɗa muku mo olobo n ɗa̱ avaja ra̱ka̱ ka̱ta̱ yo okpo uteku tsu tsu.

\VS{16}Nannai ɗa tsa kufuɗa ce neke ɗa̱ nkere n tsu ka̱ta̱ a̱ tsu feu tsu zuwa nkere n ɗa̱. Ka̱ta̱ ci da̱sa̱ngi n a̱ɗa̱ ali tso okpo vite n a̱ɗa̱ kpamu.

\VS{17}Ama yu ushuku baci kukiɗa avaja ba, ci ta̱ a kuɗika mekere ma̱ tsu ka̱ta̱ tsu lazaka.>>


\par }{\PP \VS{18}Kadanshi ke le ka yaꞋin Hamo uyo n kolobo ka̱ ni Shekem.

\VS{19}Kolobo ka̱ la̱nga̱sa̱ ayin ba, esheku feu i ta̱ a kupana uyo u ni ɗa u yaꞋin ili i na a zuwai ni u yaꞋan dem, adama a na u ciga ta̱ mekere ma Yakubu.

\VS{20}Hamo n kolobo ka̱ ni Shekem o bonoi a̱ utsutsu u likuci u le ɗa a yaꞋin kadanshi n uma a̱ likuci i le, a danai.

\VS{21}<<Uma a nampa a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ tsu a ɗa, yaꞋan tsu ka̱sukpa̱ le o yongo punu a iɗika i tsu ka̱ta̱ a yaꞋan punu tsulaga. Iɗika ya yi ta̱ n ka̱ba̱nga̱ n a̱bunda̱i ka na ka kuyawa le. I ta̱ a kufuɗa a ɗika nkere n tsu yolo ka̱ta̱ a̱ tsu kpamu tsu zuwa n le.

\VS{22}Ama uma a i ta̱ a̱ kushuku kuyongo n a̱ tsu ci yaꞋanka le baci ili i te, ci kiɗa baci avaja, tsu na ele i.

\VS{23}Nannai u kuzuwa ilikuzuwa i le, ucanuku u le nu nnama n le n na m buwai dem mo okpo n tsu ba? YaꞋain tsu ushuku n ele, ka̱ta̱ o yongo n a̱ tsu.>>


\par }{\PP \VS{24}Uma ra̱ka̱ a na banai ɗe a̱ utsutsu u likuci wa a̱ ushuki n ili i na Hamo n kolobo ka̱ ni a dansai, ɗa ta na a kiɗai muku mo olobo n na mi a̱ likuci ya dem ukpan u tsali.


\par }{\PP \VS{25}Ana ayin a tatsu a lazai, ele aza a̱ usa̱n biꞋi a kupana mɓa̱la̱, muku n Yakubu n re, Saminu n Levi, ataku a cika a Dina, a ɗikai otokobi e le a uwai a̱ likuci ya babu vuza na u yevei, ɗa a unai muku n ali ra̱ka̱.

\VS{26}A unai Hamo n kolobo ka̱ ni Shekem ɗa a ɗikai Dina a kpaꞋa ku Shekem ɗa a lazakai.

\VS{27}Ɗa muku n Yakubu n na n buwai a yawai ɗa a cinai uma a na a unai va, o ɓosoi likuci i nanlo adama a na ta ɗe e remei taku vi le ɗa a vaki n a̱yi.

\VS{28}A ɗikai ushiga wu nlala u le n wa anaka u le koɓolo ni njaki n ili i na i buwai i le dem punu a̱ likuci ya ɗa a̱ uta̱i.

\VS{29}A ɗikai uciyi u le ra̱ka̱ koɓolo n a̱ma̱ci m muku ra̱ka̱ feu, n ili i na yi punu a iꞋuwa kakau dem.


\par }{\PP \VS{30}Ɗaɗa Yakubu u danai Saminu n Levi, <<I tuka̱ mu ta̱ n atakaci, i bonokoi mu vuza wuya a̱ ubuta̱ wa aza a KanaꞋana, n aza a Purizita a na i ida̱shi a iɗika i nampa ya. A̱ tsu ci gbayin ba, o ɓolongu baci aza a̱ vishili a̱ kuta̱wa̱ wa̱ va̱ n vishili, mpa m kpaꞋa ku va̱ i ta̱ a kuna tsu.>>


\par }{\PP \VS{31}Ama ɗa a̱ ushuki, <<Nini ɗai u kubonoko taku vu tsu an kashakanlai?>>




\par }\Chap{35}{\SH Ka̱shile ka zuwakai Yakubu una̱singai
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ka̱shile ka danai Yakubu, <<Ɗenga̱, vu bana e Betelu, vu da̱sa̱ngi ɗe. Vu maꞋaka Ka̱shile ɗe katalikalyuka a ayin a na vu sumai vu ka̱sukpa̱i vuza nu Isuwa.>>


\par }{\PP \VS{2}Ɗa Yakubu u danai aza a kpaꞋa a̱ ni koɓolo n uma a na i n a̱yi, <<Vakangi a̱ma̱li a pulai a na yi n aɗa, ka̱ta̱ i takpa nshinda̱ ali i sabaꞋa akashi dem.

\VS{3}Ka̱ta̱ tsu ɗa̱nga̱, tsu laza a kubana Betelu, a̱ ubuta̱ u na n kumaꞋaka Ka̱shile ka na ka̱ ɓa̱nka̱i mu a ayin a atakaci koɓolo n ubuta̱ u na n tonoi dem katalikalyuka.>>

\VS{4}E nekei Yakubu a̱ma̱li a pulai a na i n aɗa, koɓolo n ili ya atsuvu i na ishi a ukai. Yakubu u ciɗa̱ngi i ɗa dem a̱ kumi ku maɗanga ma mandai ma na mi ɗevu n Shekem.

\VS{5}Ayin a na i a kulaza, ɗa wovon u gbayin u ta̱wa̱i wa aza a̱ likuci i na yi ɗeɗevu lo dem, a kiyangu le ta na ba.


\par }{\PP \VS{6}Ana Yakubu n uma a̱ ni a yawai a Luzu, ubuta̱ u na gogo na e ci ɗeke Betelu, a iɗika i KanaꞋana.

\VS{7}U maꞋi ɗe katalikalyuka ɗa u neꞋi ubuta̱ wa kula El Betelu, ɗaɗa Ka̱shile ke Betelu, adama a na ta ɗe Ka̱shile ka̱ ta̱wa̱i wa̱ ni a ayin a na wi a kusuma vuza ni.


\par }{\PP \VS{8}Ana Debora vuza na u woꞋi Rebeka u kuwa̱i, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ kumi ku maɗanga ma mandai a gaɗi vu Betelu. Ɗa e neꞋi ubuta̱ wa kula <<Mandai ma̱ ma̱shi.>>


\par }{\PP \VS{9}Ana Yakubu wu uta̱i ɗe Fada-aram o kubono KanaꞋana, ɗa Ka̱shile ko doku ko yotsongi ka̱ci ka̱ ni wa̱ ni. Ɗa u zuwakai ni una̱singai.

\VS{10}Ɗa Ka̱shile ka danai ni, <<Kula ku nu ku ɗa Yakubu. Ama, o kudoku e ɗeke wu Yakubu ba. Avu ɗa Isaraila.>> Ɗa u ɗekei ni ta na kula ka.


\par }{\PP \VS{11}Ɗa Ka̱shile ka danai ni, <<Mpa ɗa Ka̱shile Uba̱nga̱ri, matsai ka̱ta̱ i doku ka̱bunda̱i. Punu wa̱ ɗa̱ likuci-likuci yi ta̱ a kuta̱, nu ngono kpamu punu wa̱ ɗa̱, punu kpamu ikyamba i ɗa̱.

\VS{12}Iɗika i na n nekei Ibirahi n Ishaku, n neke wu ta̱ i ɗa avu, m muku n nu, nu ntsukaya n nu.>>

\VS{13}Ɗa Ka̱shile ka lazai ka̱ ka̱sukpa̱i ni a̱ ubuta̱ u na u yaꞋin kadanshi n a̱yi.


\par }{\PP \VS{14}Yakubu u shikpa̱i lo kashamkpatsu ka katali ka kuciɓasa a̱ ubuta̱ u na Ka̱shile ka yaꞋin kadanshi n a̱yi. U tsuwa̱nka̱i kaꞋa alyuka a ili i kusoꞋo, koɓolo m mani.

\VS{15}Yakubu u ɗekei ubuta̱ u na Ka̱shile ka yaꞋin kadanshi n a̱yi va Betelu.


\par }{\SH Ukpa̱ u Rahila koɓolo n umaci u Bayami
\par }
{\PP \VS{16}Yakubu n aza a kpaꞋa a̱ ni a̱ ka̱sukpa̱i Betelu ɗa a lazai. Ana u buwai daꞋin a na a yawa Efarata, ɗa Rahila u ka̱na̱i a̱ga̱nda̱ a limata a̱ ni. Ɗa ta na u soꞋi atakaci a̱ ubuta̱ u limata wa.

\VS{17}Ana a̱ga̱nda̱ a limata a̱ ni a suɗukpai ka̱u, vuza na u tsu ka̱na̱ limata u danai ni, <<Ka̱ta̱ vu pana wovon ba; gogo na vi ta̱ a kumatsa maku mo yoku.>>

\VS{18}Ayin a na wuma u ni wi a̱ kuta̱, kafu u kuwa̱, ɗa u nekei ni Ben-oni.\FTNT{*}{{\FR 35:18 }{\FR{35:18
}}{\FT{N tsa aza Ibirahi kula ka ki ta̱ a kudana, <<Maku mu una̱mgbi u ka̱tsuma̱ u va̱.>>}}} Ama Esheku tamkpamu ɗa e ɗekei kula ku ni Bayami.


\par }{\PP \VS{19}Ɗa Rahila u kuwa̱i, a̱ ciɗa̱ngi ni a̱ ka̱kina̱ ku uye u kubana Efarata, a̱ ubuta̱ u na gogo na e ci ɗeke Batalami.

\VS{20}Yakubu u shikpa̱i ɗe katali ka kuciɓasa, na lo ɗaɗa katali ka kuciɓasa n kasaun ka Rahila, tsu na ki ɗe nannai ali n gogo na.


\par }{\PP \VS{21}Ɗa Yakubu u lyaꞋi kelime, u zuwai ka̱pa̱m ka̱ ni a upashi u kumaꞋa ku ugaɗi ku Eda.

\VS{22}Ana Isaraila wi o kuyongo a uɓon u nanlo, Ruben u uwai ɗa u vaki n Biliha vuka vu gbani ve esheku, ɗa ta na Isaraila u panai kaꞋa.


\par }{\BB \par }
{\SH Yakubu wi ta̱ n olobo kupa n e re
\par }
{\LI \VS{23}Na ɗaɗa muku n Liyatu:

\par }{\LIB Ruben, a̱yi ɗa maku ma gbayin ma Yakubu,

\par }{\LIB Saminu, Levi, Yahuza, Isaka, n Zabalun.


\par }{\LI \VS{24}Na tamkpamu muku n Rahila:

\par }{\LIB Isufu n Bayami.


\par }{\LI \VS{25}Na ɗa muku n kabara ka Rahila, Biliha:

\par }{\LIB Dan n Nafutali.


\par }{\LI \VS{26}Na feu ɗaɗa muku n Zilifa, kabara ke mekere ka Liyatu:

\par }{\LIB Gadu n Ashera.

\par }{\PP Na va ɗaɗa muku n Yakubu n na a matsakai ni a Fada-aram.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{27}Yakubu u banai we esheku a̱ ni Ishaku a Mamure, ɗevu n Heburon, a̱ ubuta̱ u na Ibirahi n Ishaku o yongoi.

\VS{28}Ishaku u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawun na amanga̱na̱shi (180) aduniyan kafu u kuwa̱,

\VS{29}ɗa u kuwa̱i a ayin a singai; muku ni ali, Yakubu n Isuwa a̱ ciɗa̱ngi ni.




\par }\Chap{36}{\SH Ntsukaya n Isuwa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ele na ɗa ntsukaya n Isuwa, ko Edom.


\par }{\BB \par }
{\PI \VS{2}Isuwa ta na u ɗikai a̱ma̱ci a̱ ni a̱ ubuta̱ wa aza a KanaꞋana, Ada a̱yi ɗa mekere mo Elon va aza a Hitiya, Oholibama mekere ma Ana maku ma Zibiyon vuza va aza a Hiviya,

\VS{3}m Basematu mekere ma IsumaꞋilu taku vu Nebatu.


\par }{\PI \VS{4}Ada u matsakai Isuwa Elifaza, Basematu u matsakai ni tamkpamu Reyuwelu.

\VS{5}Oholibama feu u matsakai ni Jewushi, n Jalam, n Kora. Ele nanlo ɗa muku n Isuwa n na a matsakai ni a iɗika i KanaꞋana.


\par }{\PI \VS{6}Ɗaɗa Isuwa u ɗikai a̱ma̱ci a̱ ni, olobo a̱ ni, nkere n ni, koɓolo n uma a na i a kpaꞋa ku ni dem, n ilikuzuwa i ni ra̱ka̱, n anaka a̱ ni ra̱ka̱, koɓolo n ucanuku u na u ciya̱i ra̱ka̱ a iɗika i KanaꞋana; ɗa u bonoi a iɗika i yoku daꞋin n vuza ni Yakubu.

\VS{7}U laza ta̱ adama a na ubuta̱ u na a̱yi wi n Yakubu u ɗika le ba; iɗika i na i o kuyongo i ɗika le ba, adama a kuzuwa ku le.

\VS{8}Adama a nannai Isuwa u da̱sa̱ngi a uɓon wu nsasan n Siyaru, Isuwa a̱yi ɗa ta na feu Edom.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{9}Ele na ɗa ntsukaya n Isuwa, tsukaya tsa aza e Edom.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{10}Ele na ɗa ula a̱ muku n Isuwa:

\par }{\LIB Elifaza maku ma Ada vuka vu Isuwa, Reyuwelu maku ma Basematu vuka vu Isuwa feu.


\par }{\LI \VS{11}Muku mo olobo n Elifaza ele ɗa,

\par }{\LIB Timan, Omaru, Zefo, Gatamu, n Kenazu.


\par }{\LIB \VS{12}Elifaza kolobo ka Isuwa u zuwa ta̱ vuka vi yoku vu na vi n kula Timan ali u matsakai ni maku ma na mi n kula Ameleki. Ele nanlo ɗa muku mo olobo n Isuwa n na Ada u matsakai ni.


\par }{\LI \VS{13}Ele na ɗa muku mo olobo n Reyuwelu;

\par }{\LIB Nahatu, Zera, Shama, n Miza. Ele na ɗa kpamu muku mo olobo n Isuwa n na vuka vi ni Basematu u matsakai ni.


\par }{\LID \VS{14}Muku mo olobo n Oholibama vuka vi Isuwa mekere ma Ana vu Zibiyon. Ele ɗa Jewushi, n Jalam, n Kora.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{15}Na ɗa umaci u tsukaya tsu na tsu uta̱i a̱ ubuta̱ u Isuwa. Kolobo ka iyain ka Isuwa Elifaza a̱yi ɗa wi ishi akaya a umaci u nampa: Teman, Omaru, Zefo, Kenazu,

\VS{16}n Kora, Gatamu n Ameleki. Ele ra̱ka̱ aza a gbagbaꞋin a Elifaza a ɗa a Edom, ntsukaya n Ada vuka vi Isuwa ɗa.


\par }{\LI \VS{17}Reyuwelu maku ma Isuwa a̱yi ɗa akaya a umaci u nampa a Edom: Nahatu, Zera, Shama, m Miza. Ele ra̱ka̱ ntsukaya m Basematu vuka vi Isuwa ɗa.


\par }{\LI \VS{18}Na ɗa umaci u tsukaya tsu na tsu uta̱i a̱ ubuta̱ u Isuwa n vuka vi ni Oholibama, mekere ma Ana: Jewushi, Jalam, n Kora.


\par }{\PP \VS{19}Umaci u na mpa ra̱ka̱ ele ɗa ntsukaya n na mu uta̱i a̱ ubuta̱ u Isuwa, ɗaɗa Edom.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{20}Ele na ɗa olobo e Siyaru vuza va aza o Horitu, ele na i ida̱shi a iɗika ya: Lotan, n Shobalu, n Zibiyon, koɓolo n Ana,

\VS{21}n Dishon, n Eza, n Dishan feu. Ele na ɗa umaci wa aza o Horitu muku n Siyaru aza a iɗika i Edom.


\par }{\LI \VS{22}Muku mo olobo n Lotan ele ɗa

\par }{\LIB Hori n Heman. A̱yi Lotu wi ta̱ n vuza ni vuza kula Timina.


\par }{\LI \VS{23}Muku mo olobo n Shobalu ele ɗa

\par }{\LIB Alavan, n Manahatu, n Ebalu, n Shefo, koɓolo n Onamu.


\par }{\LI \VS{24}Ele na ɗa feu muku mo olobo n Zibiyon:

\par }{\LIB Ayiya n Ana. Ana vu nanlo va a̱yi ɗa we enei meyenike mu usuɗukpi na ɗe a kakamba, a ayin a na wi a kuguɓa njaki me esheku.


\par }{\LI \VS{25}Muku n Ana n ɗa na:

\par }{\LIB Dishon, n Oholibama mekere ma Ana.


\par }{\LI \VS{26}Muku mo olobo n Dishon ele ɗa na:

\par }{\LIB Hemadan, Esheban, Itiran, n Keran.


\par }{\LI \VS{27}Muku n Eza ele ɗa

\par }{\LIB Bilihan, Zavan, n Akan.


\par }{\LI \VS{28}Muku n Dishan ele ɗa

\par }{\LIB Uzu n Aran.


\par }{\LI \VS{29}Ele na ɗa ngono n Horitu:

\par }{\LIB Lotan, n Shobalu, n Zibiyon n Ana,

\VS{30}n Dishon, n Eza, n Dishan. Ele ɗa ngono n Horitu, a uteku u na e pecuki a iɗika i Siyaru.


\par }{\SH Ngono n Edom
\par }
{\PP \VS{31}Ele na ɗa ngono n na n lyaꞋi tsugono a Edom kafu ngono ma aza a Isaraila a lyaꞋa tsugono ci le ɗe.


\par }{\LIB \VS{32}Bela maku ma Beyo u lyaꞋi tsugono a Edom. Kula ku likuci ku ni ku ɗa Dinahaba.


\par }{\LI \VS{33}Bela u kuwa̱i, ɗa Jobabu maku ma Zera vu Boza u lyaꞋi kelime n tsugono.


\par }{\LI \VS{34}Ana Jobabu u kuwa̱i feu, ɗa Husham a iɗika ya aza a Tema wo okpoi mogono.


\par }{\LI \VS{35}Husham feu u kuwa̱i, ɗa Hadadu maku ma Bedadu vuza na u lyaꞋi aza a Midiya n kuvon a̱ likuci i Mowabu, wo okpoi mogono. Kula ki iɗika i ni ku ɗaɗa Avitu.


\par }{\LI \VS{36}Hadadu u kuwa̱i, ɗa Samula vu Masareka wo okpoi mogono.


\par }{\LI \VS{37}Ana Samula feu u kuwa̱i, Shawu vu Rehobotu vu uɓon u kuyene ku Yufiretus wo okpoi mogono.


\par }{\LI \VS{38}Shawu u kuwa̱i, ɗa Balu-hanan maku ma Akubo wo okpoi mogono.


\par }{\LI \VS{39}Balu-hanan maku ma Akubo feu u kuwa̱i, ɗa Hadaru wo okpoi mogono. Kula ku likuci ku ni ku ɗaɗa Pawu. Kula ku vuka vi ni ku ɗaɗa Mehetabelu mekere ma Materedu a̱yi feu mekere ma Mezahabu maꞋa.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{40}Ele na ɗa ngono ma aza e Edom a uteku u na umaci u le wi n uteku wu ubuta̱ u na i. Ele ntsukaya n Isuwa n ɗa. Ula e le a ɗa,

\par }{\LIB Timina, n Aliva, n Jetetu,

\VS{41}Oholibama, n Ela, n Pinon,

\VS{42}n Kenezu, n Teman, m Mibizaru,

\VS{43}m Magadiyelu, n Iram. Ele na ɗa ishi ngono ma aza a Edom, n ubuta̱ u na o yongoi n uteku wi iɗika i na a̱ ka̱na̱i.

\par }{\PP A̱yi na ɗa Isuwa esheku a aza e Edom.




\par }\Chap{37}{\SH Isufu u yaꞋin alatani
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yakubu u da̱sa̱ngi ta̱ a̱ ubuta̱ u na isheku i ni i da̱sa̱ngi a iɗika i KanaꞋana.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{2}Na va wi ta̱ a kudana tsu tsumani tsu muku n Yakubu.

\par }{\BB \par }
{\PP Isufu wi ta̱ n a̱ya̱ kupa n e cindere (17), ɗa u ka̱na̱i kuyaꞋan kaguɓa nu nkoshi n ni, muku n Biliha nu muku n Zilifa, a̱ma̱ci e esheku a ɗa. U banai u yaꞋankai esheku vuɗaka vi yoku vu na nkoshi n ni i a kuyaꞋansa.


\par }{\PP \VS{3}Ama, a̱yi Yakubu u laꞋa ta̱ n kuciga Isufu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ muku n ni dem, adama a na a̱yi ɗa a matsakai ni ukocishi. Ɗa u tsulakai ni kuminya ku singai ki ikebe.

\VS{4}Ana aza a̱ ni e enei esheku e le a laꞋa ta̱ n kuciga Isufu, ɗa a̱ ka̱na̱i wupa n a̱yi, ali a iwain kuyaꞋanka yi kadanshi ka singai.


\par }{\PP \VS{5}Kanna ke te, Isufu u yaꞋin alatani, ɗa u danai aza a̱ ni. Ele ta na ɗa o doku ɗa a iwain ni.

\VS{6}U danai le, <<Panai alatani a na n yaꞋin.

\VS{7}Ci ta̱ a kushiya mkpakulu a kashina. Ɗa makpakulu ma̱ va̱ ma ɗa̱nga̱i, ɗa ma shamgbai. Ɗa mkpakulu n ɗa̱ feu n ɗa̱nga̱i, ɗa a kanzai ma̱ va̱. Ɗa a̱ kuɗa̱nki maꞋa.>>


\par }{\PP \VS{8}Ɗa nkoshi n ni me ecei ni, <<Vi ta̱ a kuciga vo kokpo mogono ma̱ tsu? Mayun ɗa wo ta na vi a kuciga va lyaꞋa kelime ka̱ tsu?>> Ɗa o doku ɗa a iwain ni, adama a alatani a na u yaꞋin, ɗa u danai le.


\par }{\PP \VS{9}Ɗa Isufu u doku ɗa u yaꞋin alatani o yoku. Ɗa u doku ɗa u danai le. Ɗa u danai, <<N yaꞋan ta̱ alatani o yoku. Me ene ta̱ kanna n wotoi na azangata kupa n ke te. A̱ kuɗa̱ngi a kulyaꞋaka mu kayala.>>


\par }{\PP \VS{10}Ana u danai esheku koɓolo nu nkoshi n ni, ɗa esheku a dansukai ni. Ɗa u danai ni, <<Alatani a̱ yi ɗa̱i nannai? Mayun ɗa a̱na̱vu nu mpa n aza a̱ nu, ɗa tsa kubana tsa̱ kuɗa̱nku wu?>>

\VS{11}Ɗa nkoshi n ni n ka̱na̱i tsurala a̱yi. Ɗa esheku kpamu a ɗikai kadanshi ka nanlo a̱ ka̱ɗu ka̱ ni, ɗa u ka̱na̱i kuciɓasa kaꞋa mayin.


\par }{\SH Isufu nkoshi n ni n dengei ni
\par }
{\PP \VS{12}Ana nkoshi n ni a banai kaguɓa ka nlala me esheku n le ɗevu n Shekem.

\VS{13}Ɗa Yakubu u danai Isufu, <<Nkoshi n nu a bana ta̱ kaguɓa na ɗe ɗevu n Shekem. Vi yeve ta̱ ubuta̱. Ta̱wa̱ n suku wu ɗe we le.>>

\par }{\PP Ɗa Isufu danai, <<To, m pana ta̱.>>


\par }{\PP \VS{14}Ɗa u danai ni, <<Bana ve ene ma̱ta̱na̱ me le, ko nini ɗai i ɗe n kuzuwa ku le dem. Ka̱ta̱ vu bono vu dana mu.>> Ɗa u suki ni u wala n uɓon u Ka̱ra̱Ꞌa̱ ke Heburon.

\par }{\PP Ana Isufu u yawai e Shekem,

\VS{15}ɗa u ka̱na̱i kuka̱ra̱sa̱ a kakamba ali vuza yoku u cinai ni ɗa we ecei ni, <<Yiɗa̱i vi a̱ kula̱nsa̱?>>


\par }{\PP \VS{16}Ɗa wu ushuki, <<Mi ta̱ a̱ kula̱nsa̱ aza a̱ va̱. Dana mu, te ɗai i a kaguɓa ka.>>


\par }{\PP \VS{17}Ɗa vuma va wu ushuki, <<A̱ ka̱sukpa̱ ta̱ ɗe ubuta̱ u nampa. M panaka le ta̱ a kudana, <Tsu walai a kubana a Dotan.> >>

\par }{\PP Ɗa Isufu u lazai a kubana wu nkoshi n ni. Ɗa u banai ɗa u cinai le a Dotan.

\VS{18}Ama ele e ene yi ta̱ ali a̱yi daꞋin. Ɗa e sheshei uteku u na a kuna yi.


\par }{\PP \VS{19}Ɗa a danai, <<Vuza va alatani ɗa na ɗe a̱ kuta̱wa̱.

\VS{20}Ta̱wa̱i tsu una yi, ka̱ta̱ tsu vakangi punu a kayinva ke te ka nampa ka. Ka̱ta̱ tsu bana tsu dana, <Manama mo yoku maꞋa mu unai ni.> Ce ene uteku u na u kuyaꞋan n alatani a̱ ni.>>


\par }{\PP \VS{21}Ana Ruben u panai nannai, u ciga ta̱ ta na kisa yi. Ɗa u danai, <<A̱Ꞌa̱. Tsu una yi ba.

\VS{22}Tsu vakangi ni punu a kayinva ka nampa ka. Ka̱ta̱ tsu ka̱sukpa̱ yi punu a kakamba ka. Ama, ka̱ta̱ tsu saꞋwai ni ba.>> Ruben wi ta̱ a kuyaꞋan nannai, adama a na u yaꞋan baci ka̱ta̱ u bono u ɗikai yi, ka̱ta̱ u banka yi we esheku.


\par }{\PP \VS{23}Ana Isufu u yawai a̱ ubuta̱ wu nkoshi n ni, ɗa a̱ ka̱na̱i ni. Ɗa o foɗoi ni kuminya ku singai ku na wi n ku ɗa u uki.

\VS{24}Ɗa a̱ ka̱na̱i ni, ɗa a vakangi ni a kayinva ka na ki babu mini.


\par }{\PP \VS{25}Ana a̱ da̱sa̱ngi kulyaꞋa ilikulyaꞋa, ɗa a̱ la̱na̱i. Ɗa e enei aza a tsulaga a Ishimaila a iɗika i Midiya a̱ kuta̱wa̱ a̱ uta̱ ta̱ ta na Giliyadu. Arakuma e le kpamu n ucanuku kakau wi ili i kusaꞋan, maniꞋin ma̱ kusukuya̱, n ili i ma̱gula̱ni i singai dem. Ele ta na ta ɗe i a kubanka n u ɗa Masar.


\par }{\PP \VS{26}Ɗa Yahuza u danai, <<Yiɗa̱i tsa kuciya̱ tsu una baci vuza tsu, ɗa ci ciɗa̱ngi ni na, ka̱ta̱ uma a̱ kpa̱ɗa̱ kuyeve?

\VS{27}Ta̱wa̱i. Tsu bana tsu uta̱ka̱i ni ci ɗenkei aza a tsulaga a, ama ka̱ta̱ tsu una yi ba. Adama a na a̱yi vuza tsu ɗa mpasa n tsu kpamu.>> Ɗa aza a na a buwai ɗa a̱ ushuki n kadanshi ka̱ ni.


\par }{\PP \VS{28}Ana aza a tsulaga a, a yawai, ɗa aza a̱ ni a̱ uta̱ka̱i Isufu punu a kayinva ka, ɗa e dengei ni n ikebe ya Azurufa kamanga wa aza a tsulaga a. Ɗa a ɗikai ni a kubanka yi Masar.


\par }{\PP \VS{29}Ana Ruben u banai a kayinva ka, u cina Isufu ba. Ɗa u ka̱na̱i ntogu n ni ɗa u karai adama a̱ una̱mgbi u ka̱tsuma̱.

\VS{30}Ɗa u banai a̱ ubuta̱ wa aza a̱ ni. Ɗa u danai, <<Maku ma mi ɗe ba. Te ɗai mpa ma ɗamgba ma uwa?>>


\par }{\PP \VS{31}Ɗa a ɗikai kuminya ku Isufu, ɗa a kiɗai malala, ɗa a putalakai ku ɗa nu mpasa.

\VS{32}Ɗa a ɗikai kakashi ka kuminya ka, ɗa a bankai esheku e le. Ɗa a danai, <<Ci cina ta̱ kuminya ku nampa ka a uye. La̱na̱. Vi yeve ta̱ ku ɗa ko ku maku ma̱ nu ku ɗa?>>


\par }{\PP \VS{33}U yeve ta̱ ku ɗa. Ɗa u danai, <<E, ku maku ma̱ va̱ ku ɗa. Manama ma gbanigbani maꞋa mu unai ni. Mayun ɗa, manama ma me wejeleshei ni wuya-wuya.>>


\par }{\PP \VS{34}Ɗa Yakubu u karai ntogu n ni. Ɗa u shika̱i adama a na u yaꞋan kpalu ku Isufu. U yaꞋan ta̱ nannai ali ayin n a̱bunda̱i.

\VS{35}Ɗa muku n ni nu nkere dem a banai, adama a na a̱ ɓa̱nka̱ yi. Ka̱ta̱ kpamu e neꞋi kadanshi ku ugbamiwasuvu. Ama u iwain kupana. Ɗa u danai, <<Mi a kucinukpa ba, sai m bana ɗe a̱ ubuta̱ wa̱ a̱kpisa̱ n a̱yi.>> Ɗa u ka̱na̱i ma̱shi adama a maku mu ucigi ma̱ ni, Isufu.


\par }{\PP \VS{36}Ele ta na aza a tsulaga a ɗa a banai ɗa e dengei Isufu a Masar, a̱ ubuta̱ u Potifa, o kovonshi vu FiriꞋauna (mogono ma gbayin ma Masar).




\par }\Chap{38}{\SH Yahuda n Tamaru
\par }
{\PP \VerseOne{1}A ayin a nanlo Yahuda u lazai u ka̱sukpa̱i aza a̱ ni u banai u yongoi n vuma vi yoku vuza va aza Adulam. Kula ku vuza ka ku ɗaɗa Hira.

\VS{2}A̱ ubuta̱ wa ɗe ɗa Yahuda we enei Shuwa mekere ma aza a KanaꞋana. U ɗikai ni yolo ɗa ta na u vaki n a̱yi.

\VS{3}U yaꞋin ka̱tsuma̱ ɗa u matsai maku, ɗa u neꞋi ni kula Eri.

\VS{4}U doku u yaꞋin ka̱tsuma̱ kpamu ɗa u matsai maku mo kolobo ɗa u neꞋi ni kula Ona.

\VS{5}U doku u matsai maku mo kolobo mo yoku ɗa u neꞋi ni kula Shela. Yahuda wi ta̱ e Keziba a ayin a na u matsai Shela va.


\par }{\PP \VS{6}Yahuda u zamakai maku ma iyain ma̱ ni Eri vuka, kula ku vuka ka ku ɗaɗa Tamaru.

\VS{7}Ama Eri maku ma Yahuda wi n ka̱ɗu ka singai a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu ba, ɗa Vuzavaguɗu ta na wu unai ni.


\par }{\PP \VS{8}Ɗa Yahuda u danai Ona, <<Vaku n vuka vu vuza nu, ka̱ta̱ vi shatangu ulinga u kososo. Nannai ɗa vuza nu u kuciya̱ limata.>>

\VS{9}Ama Ona u yeve ta̱ muku ma n kuyaꞋan n ni ba. Adama a nannai u vaku baci n vuka va ka̱ta̱ u tsuwa̱n ugapu ni pulai a iɗika, ta lo wa matsaka vuza ni muku.

\VS{10}Ili i na u yaꞋin va Vuzavaguɗu u pana uyoꞋo ba, ɗa ta na wu unai ni feu.


\par }{\PP \VS{11}Ɗaɗa Yahuda u danai kejene ka̱ ni Tamaru, <<Bono a kpaꞋa ke eshevu vi yongo ɗe tsu vuka vu na vali vi ni vu kuwa̱i ali sai ayin a na maku ma̱ va̱ Shela u yawai vali.>> Adama a na u sheshe ta̱, <<Wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ kuwa̱ feu tsu nkoshi n ni.>> Ɗa Tamaru u bonoi a kpaꞋa ke esheku a̱ ni.


\par }{\PP \VS{12}A kubana megeshe ɗe ɗa vuka vu Yahuda, mekere ma Shuwa u kuwa̱i. Ana Yahuda u kotsoi kpalu ku nanlo, ɗa u banai a Timna a̱ ubuta̱ wa aza a kupuna cileme tsu nlala n ni, ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ ni Hira vuza va aza Adulam feu u banai n a̱yi.


\par }{\PP \VS{13}Vuza yoku u danai Tamaru a na esheku a vali a̱ ni a lazai a kubana a Timna a̱ ubuta̱ wa aza a kupuna cileme tsu nlala.

\VS{14}U foɗoi motogu ma na a̱ma̱ci a na ali e le a̱ kuwa̱i a tsu uka, u palai ka̱ ci ka̱ ni n ka̱ka̱la̱bi, u palai mayin, u da̱sa̱ngi a̱ utsutsu u likuci u Enayim, u na wi a uye u kubana Timna. Adama a na we ene ta̱ Shela u gbonguro ta̱ ali n gogo na a zuwa yi ta na wo okpo vuka vi ni ba.


\par }{\PP \VS{15}Ana Yahuda we enei ni u sheshe ta̱ kashakanlai kaꞋa, adama a na u pala ta̱ a̱shi a̱ ni.

\VS{16}U yeve a na kejene ka̱ ni kaꞋa ba, u banai wa̱ ni a uɓon wu uye wa ɗa u danai, <<Ta̱wa̱ n vaku n avu.>> Ɗa a̱yi tamkpamu we ecei, <<Yiɗa̱i vi e kuneke mu n vaku n avu?>>


\par }{\PP \VS{17}Ɗa Yahuda u danai, <<Mi ta̱ a̱ kusuꞋuku wu m maku ma malala a ushiga u va̱.>> Tamaru u danai, <<Ko vi ta̱ n ili i na ve kuneke tsu kaguta ali sai ayin a na malala ma ma̱ ta̱wa̱i.>>


\par }{\PP \VS{18}U danai, <<Yiɗa̱i n kuneke wu tsu kaguta?>> Ɗa wu ushuki u danai, <<Urotu u ka̱ta̱mba̱ri u na wi e kuɗeku ku nu n kalangu ka nwalu ka̱ nu.>> U nekei ni ra̱ka̱, ɗa ta na u vaki n a̱yi, ali ɗa u ciya̱i ka̱tsuma̱

\VS{19}U ɗa̱nga̱i ɗa u lazai, u takpai ka̱ka̱la̱bi ka̱ ni ɗa kpamu u ukai motogu ma̱ a̱ma̱ci ma na ali e le a̱ kuwa̱ baci a tsu uka.

\VS{20}Ana Yahuda u nekei maku ma malala ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ ni vuza va aza Adulam u banka, adama a na wi isa ili i na u nekei tsu kaguta ka a̱ ubuta̱ u vuka wa, we enei ta na ba.

\VS{21}We ecei uma a na i lo va, <<Teɗai kashakanlai ka na ki ishi na a Enayim ɗevu n uye wa?>> Ama ɗa a danai, <<Kashakanlai ki ishi lo na ba.>>


\par }{\PP \VS{22}Ɗa u bonoi u Yahuda, u danai, <<Me ene yi ba, ɗa feu aza a̱ likuci a a danai, <Kashakanlai ki ishi lo a̱ ubuta̱ wa ba.> >>


\par }{\PP \VS{23}Yahuda u danai, <<Ka̱sukpa̱i ni u reme ili i na wi n i ɗa e ekiye a̱ ni, ta baci nannai ba, i ta̱ o kuzoꞋosoko tsu. N suꞋuku yi ta̱ maku ma malala, ɗa vu kpa̱ɗa̱i ku ene yi.>>


\par }{\PP \VS{24}Ana a yaꞋin wotoi u tatsu, ɗa a danai Yahuda, <<Kejene ka̱ nu Tamaru u ka̱na̱ ta̱ ukuna u tsugbani, ali ta na gogo na u ciya̱i ka̱tsuma̱.>>


\par }{\PP \VS{25}Ayin a na i a̱ kuta̱ n a̱yi pulai, u suki kadanshi a kubana we esheku a vali a̱ ni, <<Vuza vu ucanuku u nampa ɗa u yaꞋin mu ka̱tsuma̱.>> Ɗa u danai kpamu, <<Indanai, yayi n ka̱ta̱mba̱ri koɓolo n kalangu ka.>>


\par }{\PP \VS{26}Ɗa Yahuda u yevei ucanuku wa. U danai, <<U laꞋa mu ta̱ n ukuna u mayun, adama a na n zuwai wo olo maku ma̱ va̱ Shela ba.>> U doku u vaku n a̱yi ta na ba.

\VS{27}Ana ayin a limata a yawai ni, mpeshe mo olobo n ɗa ta na mi ni punu a̱ ka̱tsuma̱ ka.

\VS{28}Ayin a na wi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ga̱nda̱ a limata ya, ɗa vuza te wu uta̱ka̱i n kukiye ku ni pulai. Ɗa vuza kuka̱na̱ limata u shiyai kukiye ka n tsugbere ci shili n u danai, <<A̱yi na ɗa u gita̱i ku uta̱.>>

\VS{29}U bonokoi n kukiye ku ni, ɗa vuza ni wu uta̱ka̱i n ku ni. Ɗa vuza kuka̱na̱ limata u danai, <<Nahannai ɗa vu ɓatsai?>> Ɗa e neꞋi ni kula Pereza, ɗaɗa uɓatsuki.

\VS{30}Ɗaɗa vuza ni u ta̱wa̱i wu uta̱i n tsugbere ci shili ci ni e kukiye ku ni. Ɗa e neꞋi ni kula Zera.




\par }\Chap{39}{\SH Isufu n Vuka vu Potifa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Gogo na a ɗika ta̱ Isufu a kubana a Masar, ɗa Potifa, vuzagbayin vu kpaꞋa ku FiriꞋauna, vuza kelime va aza a kindi, vuza va aza a Masar u tsulai ni a̱ ubuta̱ wa aza Ishimaila a na a banai n a̱yi ɗe.


\par }{\PP \VS{2}Vuzavaguɗu wi ta̱ koɓolo n Isufu, ali u ciya̱i una̱singai, u yongoi a kpaꞋa ku vuzagbayin vi ni vuza va aza a Masar.

\VS{3}Potifa u sakai we enei Vuzavaguɗu wi ta̱ koɓolo n Isufu, ɗa ta na Vuzavaguɗu u zuwakai ni una̱singai a ili i na u yaꞋin dem.

\VS{4}Isufu u ciya̱i mapasa ma singai a̱ ubuta̱ u vuzagbayin vi ni, u ka̱na̱i kutono n a̱yi. Potifa u zuwai ni wo okpo vuza kelime vu kpaꞋa vi ni, ili i na wi n i ɗa dem u nekei ni wi inda i ɗa.

\VS{5}N ayin a na u zuwai ni wo okpo vuza kelime vu kpaꞋa ku ni n vuza na u kinda ucanuku u ni feu, Vuzavaguɗu u zuwakai kpaꞋa ku Potifa una̱singai adama a Isufu. Una̱singai u Vuzavaguɗu u tonoi ili i na wi n i ɗa ra̱ka̱, i kpaꞋa koɓolo n i pulai dem.

\VS{6}U nekei Isufu ili i na wi n i ɗa ra̱ka̱ wi inda; a̱yi ili i doku i burai n ili i yoku ba, sai tsuwaꞋa tsu na u kulyaꞋa.

\VS{7}A kubana megeshe ɗa vuka vu Potifa u gita̱i kucikala yi, ɗa u banuki ni u vaku n a̱yi.


\par }{\PP \VS{8}Ama Isufu u iwain ɗa u danai vuka vu vuzagbayin vi ni, <<Inda, uteku u na vi e kene mu na vuzagbayin vu va̱ ili i burai n ili i na yi a kpaꞋa na ba, u ka̱sukpa̱ ta̱ ili i na wi n i ɗa dem e ekiye a̱ va̱.

\VS{9}Babu vuza na u laꞋi mu n tsugbayin a kpaꞋa ku nampa. Vuzagbayin vu va̱ u sa̱nka̱ mu ili ba, sai avu koci adama a na avu vuka vi ni ɗa vi. Nini ɗai n kuyaꞋan ili i gbani-gbani i nanlo, ka̱ta̱ n yaꞋan unushi u gbayin a kubana a̱ ubuta̱ u Ka̱shile?>>

\VS{10}Ko a na u yaꞋankai Isufu kadanshi a kanna dem, u iwain ta na kuvaku n a̱yi, ko kuyawa ɗevu n a̱yi.


\par }{\PP \VS{11}Kanna ke te ana u uwai a kpaꞋa kuyaꞋan ulinga u ni, babu ta na lo vuza yoku a kpaꞋa ka,

\VS{12}ɗa vuka va vu ka̱na̱i ni motogu, u danai, <<Vaku nu mpa!>> Ama u fa̱ta̱tsa̱i u ka̱sukpa̱ka̱i ni motogu ma e ekiye, ɗa u sumai a kubana pulai.


\par }{\PP \VS{13}Ana we enei u ciya̱ ta̱ wi isa yi motogu ɗa kpamu u sumai,

\VS{14}u ɗekei aza a kpaꞋa a̱ ni a na a buwai ɗa u danai le, <<Indai, vali vu va̱ vu tuka̱ ta̱ vuza va aza a Ibirahi adama a na u tsuwa̱nka̱ mu n ishikushi! U uwai adama a na u vaku nu mpa, ɗa n lapai una̱ n ka̱la̱ka̱tsu ka̱u.

\VS{15}Ana u panakai mu mo worokpoi ka̱u, ɗa u ka̱sukpa̱i motogu ma̱ ni nu mpa, ɗa u sumai a kubana pulai.>>


\par }{\PP \VS{16}U ɓa̱na̱i motogu ma nanlo ali sai ayin a na vuza kpaꞋa vi ni u bonoi,

\VS{17}ɗa u danai ni arabali a kpamu derere, u danai, <<Kagbashi ka aza a Ibirahi, ka na vu tuka̱i tsu, u uwai adama u tsuwa̱nka̱ mu ni ili i wono;

\VS{18}Ana n lapai una̱ n ka̱la̱ka̱tsu ka̱u, u sumai a kubana pulai u ka̱sukpa̱i motogu ma̱ ni.>>


\par }{\PP \VS{19}Ana u kotsoi kupana arabali a vuka vi ni, ɗa Potifa u yaꞋin wupa ka̱u.

\VS{20}U ɗikai Isufu ɗa u zuwai ni a̱ kunu ku ugbashi a̱ ubuta̱ u na aza ugbashi o mogono i ushiyi.

\par }{\PP Ama a ayin a na Isufu wi a̱ ubuta̱ wu ugbashi,

\VS{21}Vuzavaguɗu wi ta̱ koɓolo n a̱yi, u yotsongi ni kpamu ucigi u ni n kasingai a̱ a̱shi a vuzagbayin vu na vi ci inda agbashi a.

\VS{22}Vuzagbayin vu na u ci inda agbashi a u nekei agbashi a na a buwai va dem e ekiye a̱ Isufu adama a na wi inda le feu, koɓolo n ukuna u na buwai punu dem.

\VS{23}Vuzagbayin vu na wi a kinda agbashi a u keɓece n ukuna u yoku ba, adama a na Isufu ɗa wi a kinda ili i na i buwai dem. Vuzavaguɗu u yongo ta̱ koɓolo n Isufu, ili i na baci u yaꞋin dem sai i ɗa i lyaꞋa kelime.




\par }\Chap{40}{\SH Isufu u danai alatani ana aza ugbashi a yaꞋan
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ayin o yoku ɗe ɗa vuza kelime vi kuneke mogono ili i kusoꞋo n vuza na u tsu kangala boroji a yaꞋankai vuza kpaꞋa vi le mogono ma Masar unushi.

\VS{2}Ɗa mogono FiriꞋauna u yaꞋin wupa n ele ka̱u.

\VS{3}U ɓa̱ya̱ngi le a kpaꞋa ku vuza kelime vu kinda mogono ma, a ubuta̱ wu ugbashi u na a̱ ɓa̱ya̱ngi Isufu.

\VS{4}Vuza kelime vi kinda agbashi va u zuwai Isufu kelime ke le, u vanai le; ɗa o yongoi ɗe ali sai ayin o yoku kenu.


\par }{\PP \VS{5}Kayin ko yoku ɗe a̱ kunu ku ugbashi ka, vuza na u ci neke mogono ili i kusoꞋo n vuza na u tsu kangala boroji vu mogono ma aza a Masar va a yaꞋin alatani, alatani a ta na a kudansa ili kakau.

\VS{6}Ana Isufu u ta̱wa̱i we le n usana, ɗa we enei i punu m ma̱za̱nga̱ ba.

\VS{7}We ecei aza a ulinga u gbagbaꞋin a FiriꞋauna, aza a na i koɓolo n a̱yi a kpaꞋa ku vuzagbayin vi ni, <<Yiɗa̱i i la̱nga̱sa̱i a̱shi anana nannai?>>

\VS{8}A danai ni, <<Ci yaꞋan ta̱ alatani, babu vuza na u kudana tsu ili i na i a kudana.>> Ɗa Isufu u danai le, <<Kuyeve ili i na alatani i a kudansa ta ki a̱ ubuta̱ u Ka̱shile ba? Danai mu a ɗa.>>


\par }{\PP \VS{9}Ɗa vuzagbayin vu kuneke mogono ili i kusoꞋo u danai Isufu alatani a̱ ni, u danai, <<A̱ ubuta̱ wa alatani u va̱ me enei ma̱ɗimbi ma Ayahudawa,

\VS{10}A̱ ma̱ɗimbi ma acaka a tatsu i ta̱ ɗe. Ana o kotsoi kutopo, a̱pa̱lu a yaꞋin a kubana megeshe kenu ɗa u gita̱i kumatsa.

\VS{11}Matan ma FiriꞋauna punu e ekiye a̱ va̱, ɗa n taꞋai umaci u mambulu n ka̱na̱i kupisha punu a matan ma FiriꞋauna ma, ɗa n nekei matan ma e ekiye a FiriꞋauna.>>

\VS{12}Isufu u danai, <<Ili i na ili i nampa yi a kudana i ɗa na: acaka a tatsu a nanlo i ta̱ a kadanshi ka ayin a tatsu.

\VS{13}A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a tatsu FiriꞋauna wi ta̱ kudengusa wu ka̱ta̱ u bonoko wu a̱ ubuta̱ u vuzagbayin vu nu; ka̱ta̱ avu vi neke FiriꞋauna matan ma̱ ni e ekiye, tsu na vi ishi vi ci yaꞋan ayin a na vi ci neke yi ili i kusoꞋo.

\VS{14}Ama ayin a na baci ukuna u gaꞋin nu vi ciɓa nu mpa; yaꞋanka mu kasingai ka̱ta̱ vu dansa ukuna u va̱ a̱ ubuta̱ u FiriꞋauna, adama a na a̱ uta̱ka̱ mu punu a̱ ubuta̱ u nampa.

\VS{15}Adama a na o boko mu ta̱ a iɗika ya aza a Ibirahi; ko punu na a Masar n yaꞋan ili i na i yawai a zuwa mu a ugbashi ba.>>


\par }{\PP \VS{16}Ana vuza kelime vu kukangala boroji we enei ili i na alatani a i a kudansa i gaꞋan ta̱, u danai Isufu, <<Mpa feu n yaꞋan ta̱ alatani: me enei mbana ma akala n tatsu a kaci ka̱ va̱,

\VS{17}punu a mabana ma gaɗi ili yi ukangali yi ta̱ ɗe kakau i singai-singai i na a yaꞋankai FiriꞋauna, ama nnu a kulyaꞋa i ɗa a gaɗi vu kaci ka̱ va̱ ka ɗe.>>

\VS{18}Isufu wu ushuki u danai, <<Ili i na i a kudana i ɗa na: mbana n tatsu ma ayin a tatsu a ɗa.

\VS{19}A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a tatsu a nanlo FiriꞋauna wi ta̱ a kugbatya kaci ka̱ nu, ka̱ta̱ u saku keven ki ikyamba ka̱ nu a maɗanga; nnu n takuma keven ki ikyamba ka̱ nu ka.>>


\par }{\PP \VS{20}A kanna ka tatsu, ɗa kpamu kanna ka na a matsai FiriꞋauna, u yaꞋin ka̱ɗiva̱ adama a agbashi a̱ ni ra̱ka̱, ɗa u ɗengusa̱i vuza na u ci neke yi ili i kusoꞋo koɓolo n ka vuza na u tsu kangalaka yi boroji e mere ma agbashi a̱ ni.

\VS{21}U bonokoi vuza kelime vu na u ci neke mogono ili i kusoꞋo a̱ ubuta̱ u na wi ishi, ɗa u nekei FiriꞋauna matan e ekiye,

\VS{22}ama ɗa u saki vuza kelime vu kukangala boroji, derere tsu na Isufu u danai le.

\VS{23}Ama vuza kelime vu kuneke mogono ili i kusoꞋo u ciɓa biꞋi n Isufu ba, u cinukpai n a̱yi.




\par }\Chap{41}{\SH Isufu u danai alatani ana mogono ma yaꞋain
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ana a̱ya̱ e re a lazai ɗa Mogono FiriꞋauna ma yaꞋin alatani a na wi a kashani o kuɗolu ku Nilu,

\VS{2}ɗa anaka a singai e cindere a̱ uta̱i punu o kuɗolu ku Nilu ka ɗa a̱ ka̱na̱i kalina.

\VS{3}Ɗa kpamu anaka e cindere a gbanigbani ayambishi ɗa a̱ uta̱i punu e kuyene ku Nilu ɗa a shamgbai lo a̱ kucina ka aza a singai a.

\VS{4}Anaka a gbani-gbani n ayambishi a takumai aza a gbaga n ikyamba. Ɗa FiriꞋauna u jimgbai.

\VS{5}Ɗa u doku u latai kpamu, ɗa u doku u yaꞋansai alatani o yoku. Arata ilya kpamu a kakungu ke te, arata kpamu e cindere a singai uta̱ kpamu punu a̱ ubuta̱ u te.

\VS{6}Lo kpamu a̱ kucina̱ ka ɗa arata e cindere a̱ uta̱i avavau aza ana wunla̱i u kasana warai le.

\VS{7}Ɗa avavau a o soɗongi arata a singai a. Ɗa FiriꞋauna u rikpa̱i, ashe alatani a ɗa yi.

\VS{8}N usana ɗa ka̱ɗu ko mogono ka̱ na̱mgba̱i, ɗa u suki e ɗeke yi oboci n aza ugboji a Masar. Adama a na a dana yi alatani a ama babu vuza na u fuɗai u danai ni a ɗa.


\par }{\PP \VS{9}Ɗa kagbashi ko mogono ka ka danai ni, <<N ciɓa ta̱ n unushi u va̱ anana.

\VS{10}FiriꞋauna vu saꞋwa ta̱ kuyaꞋan wupa n kagbashi ka̱ nu vuza na u ci yaꞋanka wu boroji punu a kpaꞋa ku ugbashi.

\VS{11}A̱ tsu aza e re a̱ tsu ci yaꞋin alatani, alatani a̱ tsu kpamu i ta̱ a kudansa ili kakau.

\VS{12}Punu a ugbashi wa vuza va aza a Ibirahi wi ta̱ punu n a̱ tsu, kagbashi ko kosoji ka gbayin ki ta̱ punu feu. Ɗa tsu danai ni alatani a̱ tsu, ɗa u danai tsu ko yi ɗa̱i alatani a i a kudana.

\VS{13}Uteku u na u danai tsu, ta tana ili ya yo okpoi nannai. Mpa ɗa o bonokoi mu a̱ ubuta̱ wu ulinga u va̱, vuza te kpamu vuza na u tsu kangalaka mogono boroji ɗa a unai ni.>>


\par }{\PP \VS{14}Ɗa mogono ma zuwai ɗa a̱ utuka̱i n Isufu a̱ kunu ku ugbashi uta̱ka̱i ni ubuta̱ ma lo. Ana a punai ni ɗa a sabaꞋi ni ntogu, ɗa u banai e kelime ka FiriꞋauna.


\par }{\PP \VS{15}Ɗa FiriꞋauna u danai Isufu, <<N yaꞋan ta̱ alatani. Babu vuza na kpamu u fuɗai u danai mu a ɗa. Ama m pana ta̱ a dana vu tsu dana ta̱ uma alatani e le. I ɗa i zuwai ɗa n ɗekei nu.>>


\par }{\PP \VS{16}Ɗa Isufu u danai ni, <<Mpa mi a kufuɗa ba. Ama Ka̱shile ki ta̱ e kuneke FiriꞋauna wu ushuki u singai.>>


\par }{\PP \VS{17}Ɗa FiriꞋauna u danai Isufu, <<Alatani a ɗa na: Mpa, mi ta̱ a kashani a̱ ka̱kina̱ ke Kuyene ku Nilu.

\VS{18}Punu a̱ mini ma, ɗa anaka e cindere a̱ uta̱i punu a̱ mini ma. Aza a ikyamba molu-molu, ɗa a̱ ka̱na̱i lo kalina a̱ ubuta̱ wi ijanu, i na yi lo va.

\VS{19}Ana i lo kpamu, ɗa anaka e cindere o yoku o doku ɗa a̱ uta̱i ayambishi, babu kpamu tsuloboi. Mpa ta na ka̱ta̱ n saꞋwa kene icuꞋu ya anaka i nanlo punu na Masar ba.

\VS{20}Ɗaɗa ayambishi a anaka a gbani-gbani a, ɗa a takumai anaka a ikyamba a dem.

\VS{21}Ko a na a takumai aza a ikyamba a okpoi adanshi a takuma ili ba, i ta̱ lo n una̱mgbi u le tsu na ishi cau. Ɗaɗa n jimgbai.

\VS{22}Punu a alatani a̱ va̱ a kpamu me ene ta̱ arata a ilya e cindere a singai. Ɗa kpamu i a kakungu ke te.

\VS{23}Ɗa kpamu arata a ilya o yoku e cindere a̱ uta̱i. Avavau a alumbushi kpamu, aza a na wunla̱i u kasana wi ɗe o koꞋuso.

\VS{24}Ɗa avavau a o soɗongi arata a ilya a singai a. N danai oboci ukuna u nampa, ama babu vuza na u fuɗai u yevekei mu ukuna wa.>>


\par }{\PP \VS{25}Ɗa Isufu u danai FiriꞋauna, <<Alatani a̱ nu icuꞋu i te ɗa ra̱ka̱. Ka̱shile kaꞋa ko yotsongi nu ili i na yi lo a̱ kuta̱wa̱.

\VS{26}Anaka a ikyamba a singai a ɗaɗa a̱ya̱ e cindere a singai arata e cindere kpamu ɗaɗa a̱ya̱ a singai e cindere kpamu. Alatani a i ta̱ a kadanshi ki ili i te dem.

\VS{27}Ayambishi a anaka e cindere kpamu an na uta̱i punu e kuyene ka n avavau e cindere a na wunla̱i u kasana warai ita̱ a kadanshi ka̱ a̱ya̱ e cindere feu a kambulu.

\VS{28}Ta kaꞋa ki nannai Ka̱shile ko yotsongu ta̱ FiriꞋauna i na yi lo a̱ kuta̱wa̱.

\VS{29}A̱ya̱ e cindere i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱, a na yaba dem u kuciya̱ ili i kulyaꞋa na Masar.

\VS{30}Ama feu a̱ya̱ e cindere a kambulu i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱. Uma kpamu i ta̱ a kucinukpa n uciyi u na wishi lo dem. Punu na Masar, kambulu kpamu ki ta̱ a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ iɗika ya dem.

\VS{31}Wi ta̱ o kokpo adanshi ka̱ta̱ ishi a saꞋwa kuciya̱ ilikulyaꞋa ba, adama a na kambulu ka ki ta̱ a kuyimkpa ka̱u.

\VS{32}Ili i na i zuwai ɗa alatani a uta̱i ku re ɗaɗa, kadanshi ka̱ Ka̱shile kaꞋa ko foɓusoi kaꞋa n ka̱ci ka̱ ni, Ka̱shile kpamu ki ta̱ a kuyaꞋan kaꞋa m megeshe ba.


\par }{\PP \VS{33}<<Gogo na u gaꞋan ta̱ FiriꞋauna u la̱nsa̱ vuza vu ugboji n cicoꞋo, vuza na u yevei ka lyalyaꞋi, ka̱ta̱ u zuwa yi u la̱na̱ iɗika i Masar.

\VS{34}YaꞋan FiriꞋauna u zuwa aza a na a kinda iɗika. A ɗika kpamu ili i re a̱ ka̱tsuma̱ ki ili kupa i na uma a Masar a kyaꞋi dem a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ e cindere a nanlo adama a na o foɓo.

\VS{35}YaꞋan uma o ɓolongu ilikulyaꞋa a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ e cindere a singai a nampa a na i lo a̱ kuta̱wa̱, ka̱ta̱ o foɓo ilikulyaꞋa ya nu utsura u mogono FiriꞋauna, a zuwa i ɗa a̱ likuci i gbagbaꞋin yi iɗika ya.

\VS{36}IlikulyaꞋa i nanlo kpamu a zuwa i ɗa adama a iɗika i Masar. Adama a na uma e pece ka̱ta̱ kambulu ka̱ a̱ya̱ e cindere ka kuna le dem ba.>>


\par }{\SH A zuwai Isufu wo okpo gomuna vi iɗika i Masar
\par }
{\PP \VS{37}Kadanshi ka nanlo kpamu ka zuwa ta̱ FiriꞋauna n abara a̱ ni a̱ ushuku n kadanshi ka.

\VS{38}Ɗa we ecei le, <<Ci ta̱ a kufuɗa tsa̱ ciya̱ vuza tsu nampa vuza na kpamu u laꞋi ni? Vuma vu nampa kpamu wi ta̱ n ayinviki a̱ Ka̱shile.>>


\par }{\PP \VS{39}Ɗa mogono FiriꞋauna u danai Isufu, <<Ci ta̱ a kufuɗa tsa̱ ciya̱ vuma vu na ayinviki a̱ Ka̱shile ki n a̱ya̱ nahannai? Babu vuza na u yawai nu ugboji n cicoꞋo tsu nu.

\VS{40}Avu ɗa vo kokpo vuzagbayin vu kefeku ko tsugono ka̱ va̱, uma a̱ va̱ kpamu i ta̱ e kuneke wu tsugbayin. Ili i na n kulaꞋaka wu i ɗaɗa kakuba ku tsugono ka̱ va̱.>>


\par }{\PP \VS{41}Ɗa FiriꞋauna u danai Isufu, <<Gogo na n zuwa wu ta̱ vo okpo vuza na u kula̱na̱ iɗika i Masar.>>

\VS{42}Ɗa FiriꞋauna u foɗoi makawani a̱ ka̱jivu ka̱ ni ɗa u ukai a̱ ka̱jivu ka̱ Isufu. Ɗa u ukai ni aminya a na a yaꞋin n arikinla a singai ɗa u ukai ni idolu ya azanariya e kuɗeku ku ni.

\VS{43}Ɗa FiriꞋauna u zuwai Isufu u kumba keke vo odoku vi ni wo okpoi an mogono me i re a iɗika i Masar Ɗa a̱duga̱ri o mogono a̱ ka̱na̱i kusala, <<Nekei uye.>> Ta a zuwai Isufu wo okpoi gomuna vu Masar nannai.


\par }{\PP \VS{44}Ɗa FiriꞋauna u danai Isufu,

\par }{\PP <<Mpa ɗa mogono, ama koɓolo n kadanshi ka̱ nu kaꞋa baci ba babu vuza na u kuɗa̱ngusa̱ kukiye ka̱ta̱ u yaꞋan ili na a iɗika i Masar.>>

\VS{45}Ɗa FiriꞋauna u neꞋi Isufu kula Zafinatu Peniya ɗa u nekei ni Asenatu mekere ma Potifera ganu vu Onu wo okpo yi vuka. Isufu ta na wo okpoi vuza vu utsura a iɗika i Masar dem.


\par }{\PP \VS{46}Ayin a nanlo Isufu wi ta̱ n a̱ya̱ kamangankupa (30), ana u uwai ulinga n FiriꞋauna a iɗika i Masar. Ɗa Isufu wu uta̱i u FiriꞋauna, ɗa u ka̱ra̱Ꞌi iɗika i Masar dem.

\VS{47}A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ya̱ e cindere a nanlo ɗa ubuta̱ dem u matsai ili n a̱bunda̱i.

\VS{48}Ɗa Isufu u ka̱na̱i ki isa ilikulya n u zuwai a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ e cindere a nanlo a̱ likuci i gbagbaꞋin i Masar. Likuci dem ɗa u zuwa a zuwai ilikulyaꞋa ya a ashina a na i uka̱ra̱Ꞌi u likuci ya.

\VS{49}Ta Isufu u zuwai ilikulyaꞋa nannai n a̱bunda̱i i ɗa i yimkpa ta̱ ali ɗa u ta̱wa̱i u ka̱sukpa̱i kukuzuku i ɗa adama a na i laꞋa ta̱ kukunzuku.


\par }{\PP \VS{50}Kafu a̱ya̱ e cindere a nanlo a yawa a matsaka ta̱ Isufu muku mo olobo n re aza a na Asenatu mekere ma Potifera ganu vu Onu u matsakai ni.

\VS{51}Ɗa Isufu u neꞋi maku ma̱ ni kula Manasa (Ncinukpa) adama a na u dansa ta̱ n ka̱ɗu ka̱ ni, <<Ka̱shile ka zuwa mu ta̱ ɗa n cinukpai n atakaci a̱va̱ dem n a kpaꞋa ke esheku a̱va̱.>>
\FTNT{*}{{\FR 41:51 }{\FR{41:51
}}{\FT{N tsa aza Ibirahi tsu na e ci ɗeke kula ka ki ta̱ tsu na a tsu dana ta̱, <<U zuwa mu ta̱ n cinukpa.>> Ɗaɗa <<Ncinukpa.>>}}}

\VS{52}Maku me ire u neꞋi ni kula Ifirayimu adama a na u dana ta̱ a̱ ka̱ɗu ka̱ ni <<Ka̱shile ke neke mu ta̱ muku a iɗika i na n takacikai.>>
\FTNT{†}{{\FR 41:52 }{\FR{41:52
}}{\FT{N kelentsu ka aza a Ibirahi tsu na e ci ɗeke kula ka wi ta̱ <<U neke mu ta̱ muku.>>}}}(Akungusan).


\par }{\PP \VS{53}Ayin a̱ ucuwi a iɗika i Masar o kotsoi.

\VS{54}Ɗa a̱ya̱ a kambulu a̱ gita̱i kuꞋuwa uteku tsu na Isufu u danai va. A̱ ubuta̱ u na u buwai dem, u ɗa wi ta̱ n kambulu ka gbayin. Ama a iɗika i Masar utalu wi ta̱ ɗe.

\VS{55}Ana kambulu ka̱ yikpa̱i a iɗika ɗa uma a̱ shiꞋika̱i FiriꞋauna. Ɗa FiriꞋauna u danai le a bana u Isufu i na baci u danai le dem a yaꞋan.


\par }{\PP \VS{56}Ana kambulu ka̱ ka̱ra̱Ꞌi iɗika dem ɗa Isufu u zuwai a̱ ɓa̱yuwa̱ mpon ma adama a na e denke aza Masar ilikulya.

\VS{57}Uma n a̱bunda̱i a aduniyan a banai Masar adama ana a tsula ilikulyaꞋa e ekiye a̱ Isufu, adama a na kambulu ka ka yimkpa ta̱ a aduniyan.




\par }\Chap{42}{\SH Isufu aza a̱ ni a banai a Masar
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ana Yakubu u panai a danai ilikulyaꞋa yi ta̱ ɗe a Masar, ɗa u danai muku n ni, <<Yiɗa̱i ɗa yi a mindanai uteku u ɗa̱?>>

\VS{2}M pana ta̱ <<Utalu wi ta̱ ɗe Masar. Banai, i tsula adama a na ci ciya̱ ilikulyaꞋa ta lo tsa̱ kukuwa̱.>>


\par }{\PP \VS{3}Isufu nkoshi n ni uma kupa a banai Masar adama a na a tsula ilikulyaꞋa.

\VS{4}Ama Yakubu u suku Bayami ba, adama a na wi ta o wovon talo ili i yoku ya̱ ciya̱ le i muna.

\VS{5}Muku n Yakubu i ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka aza na a banai kutsula ilikulyaꞋa, adama a na kambulu ka̱ yikpa̱ ta̱ feu a iɗika i KanaꞋana.


\par }{\PP \VS{6}Ayin a nanlo ta na, a zuwa ta̱ Isufu wo okpo gomuna vi iɗika i Masar. A̱yi ɗa kpamu vuza na u kudenge utalu ya a̱ ubuta̱ u uma. Ana Isufu aza a̱ ni a banai wa̱ ni, ɗa a̱ kuɗa̱nki ni, ali ɗa a̱ ka̱na̱i kulyaꞋa kayala.

\VS{7}Ana Isufu we enei aza a̱ ni, ɗa ta na u yevei le. Ama ɗa u yaꞋin adanshi u yeve le ba. Ɗa u ka̱na̱i kuyaꞋanka le kadanshi ka wuya. Ɗa we ecei le, <<Te ɗai tamkpamu yu uta̱i?>>

\par }{\PP Ɗa a̱ ushuki, <<Tsu uta̱ ta̱ a iɗika i KanaꞋana. Tsu ta̱wa̱ ta̱ adama a na tsu tsula utalu.>>


\par }{\PP \VS{8}Isufu u yeve le ta̱, ama ele e yeve yi ba.

\VS{9}Ɗa u ciɓai n alatani a̱ ni. Ɗa u danai le, <<A̱ɗa̱ omoci a ɗa, aza a na a tsu saka ubuta̱, adama a na a banka n kuvon. I ta̱wa̱ ta̱ adama a na i la̱na̱ ubuta̱ u na wi babu utsura ka̱u.>>


\par }{\PP \VS{10}Ɗa a danai ni, <<A̱ a̱ vuzagbayin tsu ta̱wa̱ ta̱ adama a na tsu tsula ilikulyaꞋa

\VS{11}A̱ tsu muku n vuza te n ɗa; a̱ tsu aza usuɓi a ɗa kpamu ci; agbashi a̱ nu ka̱ta̱ a saꞋwa kubana tsusaki ba.>>


\par }{\PP \VS{12}<<A̱ a̱>> ɗa u danai le. <<I ta̱wa̱ ta̱ adama a na ye ene tsu na iɗika i tsu yi.>>


\par }{\PP \VS{13}Ɗa a danai ni, <<A̱ tsu a agbashi a̱ nu a ɗa, ci ta̱ uma kupa n aza e re. Esheku e te a ɗa kpamu, vuza na kpamu wi ida̱shi a iɗika i KanaꞋana. Auta vu tsu wi ta̱ ɗe n esheku a̱ tsu, vuza te kpamu u buwa lo ba.>>


\par }{\PP \VS{14}Ɗa Isufu u danai le, <<Ɗaɗa i zuwai ɗa n danai, <A̱ɗa̱ aza a tsusaki ki iɗika a ɗa adama o kuvon.> >>

\VS{15}Tsu na n kukondo ɗa̱ ɗa na. FiriꞋauna wi baci lo de n wuma, ya̱ kuka̱sukpa̱ ubuta̱ u nampa ba, sai i tuka̱ n vangu vu ɗa̱ na.

\VS{16}Suki vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, aza a na a buwai a shamgba na a na agbashi, ta o kukondo kadanshi ka̱ ɗa̱ nannai ci yeve ko mayun ɗa yi a kudansa. Mayun ɗa baci ta na ba, n kucina ta̱ n FiriꞋauna a̱ɗa̱ aza a tsusaki a ɗa yi.

\VS{17}Ɗa u remei le. Ɗa u zuwai le ali ayin a tatsu.


\par }{\PP \VS{18}A kanna ka tatsu ɗa Isufu u danai le, <<Ili i na i kuyaꞋan ka̱ta̱ i yaꞋan wuma i ɗa na mpa mi ta̱ o wovon u Ka̱shile.

\VS{19}A̱ɗa̱ aza a mayun a ɗa baci yi ka̱sukpa̱ vuza te vu ɗa vu shamgba na a ugbashi, aza a na a buwai a ɗika ilikulyaꞋa a banka a kpaꞋa aza na i ɗe n kambulu.

\VS{20}Ka̱ta̱ i tuka̱ mu n Auta vu ɗa̱ i yaꞋan baci nannai ta n kushuku n a̱ɗa̱ babu vuza na u kuna ɗa̱.>> Ɗa Isufu aza a̱ ni a̱ ushuki kuyaꞋan nannai.


\par }{\PP \VS{21}Ɗa a danai uteku u le n kelentsu ke le, <<Mayun mpasa n vangu vu tsu n ɗa mi o kutono tsu adama a na ce ene ta̱ atakaci a̱ ni a ayin a na wi o kufolono tsu tsu ɓa̱nka̱ yi, ama ɗa ci iwain kupanaka yi. Adama a nannai mpasa n ni ɗa mi o kutono tsu.>>


\par }{\PP \VS{22}Ɗa Ruben u danai, <<N dana ɗa̱ ba ka̱ta̱ i yaꞋanka maku ma nannai ba? Ɗa i iwain kupanaka mu. Anana mpasa n ni a ɗa mi o kutono tsu.>>

\VS{23}E yeve a na Isufu u yeve ta̱ kelentsu ke le ba, adama a na wi ta̱ a kuyaꞋanka le kadanshi n u danai ni ili i na i a kudansa.


\par }{\PP \VS{24}Ɗa Isufu u kpatalai a̱ ubuta̱ u yoku ɗa u ɓa̱ruwa̱i ma̱shi. Ɗa u doku ɗa u bonoi we le kpamu ɗa u yaꞋankai le kadanshi. A ɗikai Simiyon ɗa a shiyai ni lo e kelime ke le.


\par }{\SH Isufu aza a̱ ni a lazai o kubono KanaꞋana
\par }
{\PP \VS{25}Ɗa Isufu u zuwai a shatangu a̱bufu e le nu utalu ka̱ta̱ kpamu o bonoko n yaba dem n ikebe i ni a̱ ta̱nki vi ni. Ta u yaꞋankai ni nannai.

\VS{26}Ɗa a zuwakai njaki le ucanuku ɗa a lazai.


\par }{\PP \VS{27}A̱ ubuta̱ u na a shamgbai adama ana asa, ɗa vuza te u ɓa̱yuwa̱i ucanuku u ni ana we neke majaki ma̱ ni ilikulya, ɗa u cinai azanariya punu a ucanuku u ni.

\VS{28}Ɗa u danai aza a̱ ni, <<O bonoko ta̱ n azanariya a̱ va̱,>> U danai. <<A ɗa na punu ucanuku u va̱.>> Ɗa a̱ɗu e le a̱ muɗa̱i le ɗa a dagazai ɗa a dananai, <<Yiɗa̱i Ka̱shile ka yaꞋankai tsu nahannai?>>


\par }{\PP \VS{29}Ana a yawai we esheku e le Yakubu a KanaꞋana ɗa a danai ni ili i na i ciya̱i le dem.

\VS{30}<<Vuma vu na a zuwai vuzagbayin vi iɗika ya u yaꞋanka tsu ta̱ kadanshi n wupa u neke tsu ta̱ kpamu atakaci ali u danai a̱ tsu va aza tsusaki a ɗa ci.

\VS{31}Ama ɗa tsu danai ni, <A̱ tsu aza usuɓi a ɗa ci; aza tsusaki ki iɗika kaꞋa ci ba.

\VS{32}Ci ta̱ uma kupa n aza e re muku me esheku e te. Ama vuza te vu tsu u buwa lo n wuma ba vuza kene vu tu kpamu wi ta̱ ɗe KanaꞋana n esheku a̱ tsu.>


\par }{\PP \VS{33}<<Ɗa kpamu vuzagbayin va u danai tsu kpamu, <Tsu nampa tsu ɗa kpamu n kuyeve ko aza a mayun a ɗa yi: ka̱sukpa̱i vuza te ɗa̱ na nu mpa ama ɗikai ilikulyaꞋa i banka aza a kambulu a kpaꞋa ku ɗa̱.

\VS{34}Tuka̱i mu n vuza vu ukocishi vu ɗa̱ ta n kuyeve nannai a na a̱ɗa̱ aza a tsusaki ki iɗika kaꞋa yi ba, mi ta̱ o kubonoko ɗa̱ n vuma ɗa̱ ka̱ta̱ i lyaꞋa kelime n tsulaga a iɗika ya.> >>


\par }{\PP \VS{35}Ana yaba dem u tsuwa̱in ilya i ni o mopon ɗa yaba dem vi le u cinai ikebe i ni punu. Ana ele n esheku e le e enei ikebe ya ɗa a panai wovon.

\VS{36}Ɗa Yakubu u danai le, <<A̱ɗa̱ ɗa i sa̱nka̱i muku n va̱. Isufu wi lo ba Simiyon kpamu wi lo ba, gogo na kpamu Bayami ɗa yi a kuciga ya ɗika. Ili dem adanshi i ɗa yi ta̱ a kuꞋiwan mu.>>


\par }{\PP \VS{37}Ɗa Ruben u danai esheku, <<Vi ta̱ a kufuɗa va kuna muku n re n va̱ m bono baci n a̱yi ba. Ka̱sukpa̱ka̱ mu a̱yi wa̱ va̱, mi ta̱ o kubonoko yi na.>>

\VS{38}Ama ɗa Yakubu u danai ni, <<Maku ma̱ va̱ mo kutono wu a kubana na ɗe ba; vuza ni u kuwa̱ ta̱ ɗe a̱yi ɗa u buwai mu n wuma. Ili i yoku i ciya̱ ɗa baci a uye a̱ ka̱tsuma̱ ka nwalu, yi ta̱ a kuzuwa mu n kuwa̱ n ka̱tsuma̱ ka̱ lima̱,>>




\par }\Chap{43}{\SH Nwalu n ire a kubana a Masar
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ana kambulu ko doku ka yinkpasakai ka̱u a iɗika ya.

\VS{2}Ana o kotsoi kulyaꞋa utalu u na a banai a tsulai a Masar, ɗa esheku e le a danai le, <<Banai i doku i tsulaka tsu utalu kenu.>>


\par }{\PP \VS{3}Ama ɗa Yahuda u danai le, <<Vuma va u dana ta̱, <Yo kudoku ye kene a̱shi a̱ va̱ ba, sai i tuka̱ mu n vuza vu ukocishi vu ɗa̱ na.>

\VS{4}Vu ka̱sukpa̱ tsu baci tsu bana n vangu vu tsu ci ta̱ a kubana tsa tsulaka wu utalu.

\VS{5}Ama vi baci a̱ kuka̱sukpa̱ yi u bana ba, a̱ tsu feu ci a kubana ɗe ba, adama a na vuma va u dana tsu ta̱, <Yi o kudoku ye kene a̱shi a̱ va̱ ba, sai yi koɓolo n vuza ɗa̱.> >>


\par }{\PP \VS{6}Ɗa Isaraila we ecei le, <<Yiɗa̱i i zuwai ɗa yi a̱ kutuka̱ mu n atakaci ali ɗa i danai ni yi ta̱ n vangu vu ɗa̱ vi yoku?>>


\par }{\PP \VS{7}A̱ ushuki, <<Vuma va u ɗeke tsu ta̱ ɗa u ka̱na̱i kece tsu mayin uteku u na kpaꞋa ku tsu ki. <Esheku a̱ ɗa̱ i ta̱ n wuma? Yi ta̱ n vangu vu ɗa̱ vi yoku?> Ɗa tsu ushuki keci ku ni. Nini ɗai tsu kuyeve wi ta̱ a kudana tsu sai tsu tuka̱ n vangu vu tsu?>>


\par }{\PP \VS{8}Ɗa Yahuda u danai esheku a̱ ni Isaraila, <<Zuwa maku ma ma bana n a̱ tsu ci ta̱ a kulaza gogo na, adama a na avu m muku n tsu tsa̱ kukuwa̱ ba.

\VS{9}Mpa a̱ ka̱ci ka̱ va̱ mi ta̱ a kinda ma̱ta̱na̱ ma̱ ni, ve ece mu u bono baci ba. Ɗa baci m bonoi n a̱yi ba, mi ta̱ a̱ kushuku ili i na baci de dem i ciya̱i mu.

\VS{10}Ishi baci tsu la̱nga̱sa̱ ayin ba an tsu bana ta̱ ɗe tsu bono kure.>>


\par }{\PP \VS{11}Ɗa esheku a a danai, <<Ta baci de nannai sai i yaꞋan ili i nam ba, ɗikai ili i singai i yoku yi iɗika i nampa ka̱ta̱ i zuwa a ajika n ɗa̱, ka̱ta̱ i banka vuza va tsu kuneꞋe, maniꞋin, n ishigi, n ili i ma̱gula̱ni, n umaci u maɗanga u Pisatashiyo, n alumo.

\VS{12}Ɗikai ikebe n a̱bunda̱i i na i laꞋi i cau ya i bonoko n ikebe i na a zuwakai ɗa̱ a ajika a̱ ɗa̱ a, u gaꞋan ba ucunukpi u ɗa le.

\VS{13}Ɗikai vangu vu ɗa̱ i laza a kubana a̱ ubuta̱ u na vuma va wi.

\VS{14}Ka̱sukpa̱ Ka̱shile ka na ki n utsura dem ka zuwa vuza va u pana asuvayali a̱ ɗa̱, ali ka̱ta̱ u bonoko ɗa̱ n vuza ɗa̱ koɓolo m Bayami ka̱ta̱ i bono koɓolo. Ama mpa unambi u ta̱wa̱ mu baci u ta̱wa̱ mu ta̱ ta na.>>


\par }{\PP \VS{15}Ɗa uma a ɗikai kuneꞋe ka ali ɗa kulaꞋi ku cau ka, ɗa feu a banai m Bayami. Ɗa a dakakai a lazai a kubana a Masar adama a na o yotsongu ka̱ci ke le u Isufu.

\VS{16}Ana Isufu we enei Bayami n ele ɗa u danai agbashi a kpaꞋa a̱ ni, <<Ɗikai uma a na mpa a kubana a kpaꞋa ku va̱, kiɗakai le manama mo yoku ka̱ta̱ i suꞋwanka le, i ta̱ a kulyaꞋa anana nu mpa.>>


\par }{\PP \VS{17}Ɗa kagbashi ka ka yaꞋin tsu na a danai ni ɗa u ɗikai uma a kubana a kpaꞋa ku Isufu.

\VS{18}Uma a panai wovon n a̱bunda̱i a na a ɗikai le a kubana a kpaꞋa ku Isufu.

\VS{19}Ɗa a banai u kagbashi ka̱ Isufu ɗa a yaꞋin kadanshi n a̱yi a̱ utsutsu u kpaꞋa.

\VS{20}Ɗa a danai, <<Ka̱na̱ ka̱ɗu vuzagbayin, cau tsu ta̱wa̱ ta̱ na kutsula utalu.

\VS{21}Ama ubuta̱ u na ci shamgbai kasa ɗa tsu ɓa̱yuwa̱i ucanuku u tsu ɗa ci cina ikebe i tsu punu i ɗa ta na tsu bonokoi na.

\VS{22}Tsu tuka̱ ta̱ kpamu n ikebe i yoku adama a na tsu tsula utalu kpamu ci yeve vuza na u zuwai ikebe punu a utalu wa ba a ayin a na tsu ta̱wa̱i.>>


\par }{\PP \VS{23}Ɗa kagbashi ka ka danai, <<Ka̱ta̱ i dagaza ba. Ka̱ta̱ kpamu i pana wovon ba. Ka̱shile ka̱ ɗa̱ Ka̱shile ke esheku a̱ ɗa̱ u gaꞋan ba a̱yi ɗa u zuwakai ɗa̱ ikebe ya.>> Ɗa wu uta̱ka̱i le n Simiyon.


\par }{\PP \VS{24}Ɗa kagbashi ka ka ɗikai aza a̱ ni u uwakai a kpaꞋa. Ɗa u nekei le mini adama a na a saꞋa ene, ɗa kpamu u nekei njaki n le ilikulyaꞋa

\VS{25}Ɗa u foɓusoi kuneꞋe ku le ku na e kuneke Isufu a gasa baci n kanna ka, adama a na a dana le ta̱ i ta̱ a kulyaꞋa ili n a̱yi.


\par }{\PP \VS{26}Ana Isufu u uwai a kpaꞋa ka ɗa a ɗikai kuneꞋe ku na i n kuɗa ɗa a̱ kuɗa̱ngi kelime ka̱ ni ɗa e nekei ni ku ɗa.

\VS{27}Ɗa we ecei ma̱ta̱na̱ me le u danai, <<I yaꞋanka mu ta̱ kadanshi ko mokoshi me esheku a̱ ɗa̱, nini ɗai wi ɗe, u buwa ta̱ n wuma?>>


\par }{\PP \VS{28}Ɗa a̱ ushuki, <<Esheku a̱ tsu kagbashi ka̱ nu u buwa ta̱ n wuma wi ta̱ ɗe kpamu m ma̱ta̱na̱.>> Ɗa a̱ kuɗa̱ngi kelime ka̱ ni ɗa e nekei ni tsugbayin.


\par }{\PP \VS{29}Ana Isufu we enei vuza ni Bayami ɗa u danai, <<A̱yi na ɗa vangu vu ɗa̱ vi kenu, vuza na i yaꞋankai mu kadanshi ka? Ka̱shile ka zuwaka wu una̱singai maku ma̱ va̱.>>

\VS{30}Ɗa Isufu u ɗa̱nga̱i fa̱ra̱ka̱ci adama a na ka̱ɗu ka̱ ni ka̱ ɗa̱nga̱ ta̱ adanshi u shika̱ a na we enei aza a̱ ni ɗa u uwai a̱ kunu ɗa u shika̱i.


\par }{\PP \VS{31}Ana u kotsoi ɗa u saꞋi a̱shi a̱ ni, ɗa u danai e pecuku ilikulyaꞋa ya.


\par }{\PP \VS{32}A zuwakai Isufu va tsuwaꞋa ci ni ubuta̱ u ni kau n aza a̱ ni, Aza a Masar a na i kulyaꞋa lo dem e le kpamu n ubuta̱ u le kau, adama a na ili yu unata u ɗa vuza va aza a Masar u lyaꞋa ilikulya n vuza va aza a Ibirahi.

\VS{33}Ɗa a̱ da̱sa̱nki Isufu aza a̱ ni e kelime ka̱ ni, uteku u na umaci u le wi vuzagbayin a kubana u vuza kenu.

\VS{34}Kirukpa ku na ki e kelime ka̱ Isufu a̱ ka̱na̱i kubanka ɗe n ilikulyaꞋa ama upecu u Bayami u laꞋa ta̱ wa̱ aza a̱ ni ali kutawun. Ɗa a lyaꞋi o soꞋi koɓolo n Isufu ɗa a panakai wuma u le uyoꞋo.




\par }\Chap{44}{\SH A̱ cinai mokoko ma azanariya a̱ ta̱nki vu Bayami
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa Isufu u danai kagbashi ka na ki a kinda kpaꞋa ku ni; <<Shatangu a̱ta̱nki e le tukpa-tukpa n utalu tsu na a kufuɗa kuɗika, ka̱ta̱ vu zuwaka yaba dem mokoko ma azanariya a̱ una̱ u ta̱nki u ni.

\VS{2}Ka̱ta̱ vu zuwa mokoko ma azanariya a̱ ta̱nki vu vuza vu ukocishi vi le n ikebe ya punu.>> Ɗa u yaꞋin tsu na Isufu u danai ni.


\par }{\PP \VS{3}Kayin a kasa ɗa u uta̱ka̱i uma a ni njaki n le.

\VS{4}Ana a lazai a bana daꞋin ka̱u ba, ɗa Isufu u danai kagbashi ka kpaꞋa ka̱ ni, <<YaꞋan gogoꞋo i tono uma a nanlo a, i cina le baci ka̱ta̱ ye ece le. <Yiɗa̱i i zuwai ɗa i tsupai kasingai n kawuya?

\VS{5}Yiɗa̱i i zuwai ɗa i bokoi mokoko ma azanariya ma vuzagbayin vu va̱? Ma ɗa kpamu u ci yaꞋanka kutakpa ku uteku. Na va unushi u gbani-gbani u ɗa i yaꞋin.> >>


\par }{\PP \VS{6}Ana u cinai le ɗa u dansai derere tsu na a danai ni.

\VS{7}Ɗa a̱ ushuki ni, <<Yiɗa̱i vi a kudana vuzagbayin? Ka̱shile ke jebeshe agbashi a̱ nu a yaꞋan ili tsu nanlo.

\VS{8}Ikebe i na ci cinai a̱ a̱ta̱nki a̱ tsu tsu bonoko ta̱ i ɗa. Yiɗa̱i kpamu i kuzuwa ɗa tso kuboko mokoko ma azanariya ma vuzagbayin vu nu?

\VS{9}Vuzagbayin, a cina baci vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ tsu m mokoko ma nanlo yaꞋan a una yi a̱ tsu vu na tsu buwai tsu okpo agbashi a̱ ɗa̱.>>


\par }{\PP \VS{10}Ɗa vuma u danai, <<To u gaꞋan ta̱ wo okpo tsu na i danai ama vuza na a cinai mokoko ma wa̱ ni, a̱yi ɗa u kokpo kagbashi aza a na a buwai i ta̱ a kulaza.>>

\VS{11}Ɗa ra̱ka̱ vi le a̱ cipa̱ka̱i n ucanuku wu njaki n le, ɗa a̱ ɓa̱yuwa̱sa̱i ucanuku u le.

\VS{12}Ɗa u gita̱i u vuzagbayin a kubana u vuza kenu, ɗa a̱ ciya̱i mokoko ma a̱ ta̱nki vu Bayami.

\VS{13}Ɗa nkoshi n ni dem a karai ntogu n le adama a una̱mgbi u ka̱tsuma̱, ɗa a̱ cipa̱ka̱i ucanuku wu njaki u le ɗa a lazai o kubono a̱ likuci.


\par }{\PP \VS{14}Ana Yahuda n aza a̱ ni a uwai a kpaꞋa ku Isufu ɗa a cinai ni punu, ɗa ra̱ka̱ vi le a̱ kuɗa̱ngi kelime ka̱ ni.

\VS{15}Ɗa Isufu u danai, <<Yiɗa̱i i zuwai ɗa i yaꞋin nahannai? I yeve ta̱ mpa vuma tsu va̱ mi ta̱ a kufuɗa me ke ece ɗa̱ a ubuta̱ u tsuboci u va̱?>>


\par }{\PP \VS{16}<<Yiɗa̱i tsa kudana wu vuzagbayin?>> Tsu na Yahuda wu ushuki, <<Nini ɗai tsa kunana? Ka̱shile kuta̱ka̱ ta̱ unushi u tsu e keteshe. Ra̱ka̱ vu tsu gogo na agbashi a̱ nu a ɗa ci, a̱ tsu n vuza na a cinai mokoko ma azanariya wa̱ ni.>>


\par }{\PP \VS{17}Ɗa Isufu u danai, <<Ka̱shile ka takpaka mu n yaꞋan ili tsu nanlo! Vuza na a cinai mokoko ma wa̱ ni a̱yi ɗa u kokpo kagbashi ka̱ va̱. Aza a na a buwai i ta̱ a kufuɗa a laza i bana we esheku a̱ ɗa̱ m ma̱ta̱na̱.>>


\par }{\PP \VS{18}Ɗa Yahuda u banai u Isufu ɗa u danai, <<Vuzagbayin ka̱na̱ ka̱ɗu ka̱sukpa̱ mu n yaꞋan kadanshi n avu ba̱ri. YaꞋan wupa nu mpa ba; avu vi ta̱ tsu mogono a̱ ka̱ci ka̱ nu.

\VS{19}Vuzagbayin ve ece tsu ta̱, <Yi ta̱ n vuza ɗa̱ ko esheku a̱ ɗa̱?>

\VS{20}Ɗa tsu ushuki, <Tsu buwa ta̱ lo m mokoshi me esheku a̱ tsu n vangu vu tsu kpamu vu na a matsakai ni a̱yi wana ɗai u kutsa. vuza vu ukocishi va mokoshi ma̱ ni ma̱ kuwa̱ ta̱ ɗe a̱yi ɗa wo okpoi koci n wuma a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ muku ma̱ a̱na̱ku, esheku kpamu i ta̱ a kuciga yi n a̱bunda̱i.>


\par }{\PP \VS{21}<<Vuzagbayin ɗa vu danai tsu <Ta̱wa̱ n a̱yi adama a na n yeve yi.

\VS{22}Vuzagbayin tsu fuɗa ta̱ tsu dana wu maku ma ma kufuɗa wa̱ ka̱sukpa̱ esheku ba, u laza baci esheku a i ta̱ a̱ kukuwa̱.>

\VS{23}Ɗa vu danai agbashi a̱ nu, <Sai i ta̱wa̱ n vuza vu ukocishi vu ɗa̱ ta baci nannai ba yi a̱ kuta̱wa̱ yo kudoku ye kene a̱shi a̱va̱ ba.>

\VS{24}Ana tsu bonoi u kagbashi ka̱ nu esheku a̱ tsu ɗa tsu danai ni ili i na vu danai,


\par }{\PP \VS{25}<<Ɗa u suki tsu tsu doku tsu ta̱wa̱ tsu tsula utalu.

\VS{26}Ama ɗa tsu danai, <Tsa kubana ba. Tsa kene a̱shi a̱ ni ba, sai tsu bana n vangu vu tsu.>


\par }{\PP \VS{27}<<Ɗa kagbashi ka̱ nu esheku a̱ tsu u danai, <I yeve ta̱ Rahila muku n re n ɗa u matsakai mu koci.

\VS{28}Vuza te vi le kpamu u ka̱sukpa̱ mu ta̱ ɗe, ɗa n danai, <<Mi ta̱ a kindana nnama n kakamba n wejeleshe yi ta̱ ɗe.>> N doku m me ene yi ba, n ayin a na u lazai.

\VS{29}I ɗika baci a̱yi na gogo na ɗa ili i yoku i ciya̱i ni, una̱mgbi u ka̱tsuma̱ u na i kuzuwaka mu wi ta̱ a kufuɗa wa kuna mu, tsu na mi n tsukutsa na.>


\par }{\PP \VS{30}<<Vuzagbayin, adama a nannai mi a kufuɗa mo bono a̱ ubuta̱ u kagbashi ka̱ nu esheku a̱ va̱ babu maku ma ba. Dada wi ta̱ a kuciga maku ma tsu wuma u ni,

\VS{31}dada we ene mu baci babu maku ma, wi ta̱ a̱ kukuwa̱. A̱ tsu kpamu agbashi a̱ nu ci ta̱ o kusoku esheku a̱ tsu a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ a̱kpisa̱ babu ma̱za̱nga̱.

\VS{32}Nannai ɗa koci ba, mpa kagbashi ka̱ nu n kucinaka ta̱ dada n danai mi ta̱ a kindaka yi maku ma mayin. N danai ni, <M bono baci m maku ma ba, ka̱sukpa̱ mpasa n ni n tono mu ko wannai.>


\par }{\PP \VS{33}<<Adama a nannai mi ta̱ o kufolono wu vuzagbayin yaꞋan mo okpo kagbashi ka̱ nu una̱ u maku wa, ka̱ta̱ maku ma mo bono n aza a̱ ni.

\VS{34}Nini ɗai n kubana u dada babu maku ma nanlo? Mi a kuciga me ene ili i gbani-gbani i na i kuciya̱ dada ba.>>




\par }\Chap{45}{\SH Isufu u danai aza a̱ ni ko a̱yi ɗa ya
\par }
{\PP \VerseOne{1}Isufu u doku u fuɗa u ka̱na̱ asuvu a̱ ni ba, lo e kelime ka aza a̱ ni, ɗa u ɓosoi ka̱da̱wuri, ɗa u danai, <<Yaba dem u neke tsu uye.>> A ayin a na Isufu u danai aza a̱ ni ko a̱yi ɗa ya uma o yoku i lo ba.

\VS{2}Ka̱da̱wuri ka na u ɓosoi va ka yaꞋan ta̱ kacaꞋa ka̱u ali ɗa aza a Masar a panai, ɗa a ɗikai kadanshi ka a kubana u mogono FiriꞋauna.


\par }{\PP \VS{3}Ɗa Isufu u danai aza a̱ ni, <<Mpa ɗa Isufu. Dada u buwa ta̱ ɗe n wuma?>> Ana aza a̱ ni a panai nannai aɗa a panasakai wovon ka̱u a fuɗa o doku a dansa ili ba.


\par }{\PP \VS{4}Ɗa Isufu u danai aza a̱ ni a, <<Yawai wo ɗevu nu mpa.>> Ana a yawai, ɗa u danai le, <<Mpa ɗa vangu vu ɗa̱ Isufu, vuza na i dengei. Ɗa a ɗikai a kubanka Masar.

\VS{5}Ama gogo na ka̱ta̱ i pana wovon ba. Ka̱ta̱ kpamu i pana wupa u ka̱ci ka̱ ɗa̱ ba, adama a na i dengei mu ta̱. Adama a na kpamu mi isa wuma i ɗa i zuwai ɗa Ka̱shile ka̱ suki mu na kelime ka̱ ɗa̱.

\VS{6}Gogo na a̱ya̱ e re a ɗa na a na kambulu ka uwai a iɗika. Gogo na a kubana a̱ya̱ a tawun a kambulu ki ta̱ lo, adama a na vicimba vi lo ba.

\VS{7}Ama Ka̱shile ka̱ suku mu ta̱ adama a na n lapula uye adama a wuma u ɗa̱ kpamu, ali nu ntsukaya n ɗa̱ dem.


\par }{\PP \VS{8}<<A̱ɗa̱ ɗa i zuwai n ta̱wa̱i na ba, ama Ka̱shile. U zuwa mu ta̱ mo okpoi vuza na u kuneke FiriꞋauna odoki, n vuzagbayin vu kpaꞋa ku ni ra̱ka̱ n gomuna vi iɗika i Masar ra̱ka̱.


\par }{\PP \VS{9}<<Gogo na, yaꞋin gogoꞋo a kubana we esheku a̱ tsu. I dana yi, <Ili i na Isufu, maku ma ni ma danai i ɗa na: Ka̱shile ko bonoko mu ta̱ vuzagbayin a Masar. Ta̱wa̱i na gogo na ka̱ta̱ i la̱nga̱sa̱ ayin ba.

\VS{10}Vi ta̱ kpamu o kuyongo a uɓon u Goshen a Masar i da̱sa̱ngi ɗevu nu mpa. Avu m muku n nu, nu ntsukaya n nu, nu nlala n ɗa̱ n ushiga dem n ili i na yi ni ɗa dem.

\VS{11}Mi ta̱ kpamu e kuneke ɗa̱ ili dem. Adama a na a̱ya̱ a tawun a kambulu a buwa ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱. Ta baci nannai ba, avu m muku n nu n ili i na i buwai dem, yi ta̱ o kokpo asuvayali.>


\par }{\PP \VS{12}<<Ɗa na ye ene ta̱ n a̱shi a̱ɗa̱, avu Bayami vangu vu va̱ ve ene ta̱ n ka̱ci ka̱ nu mpa ɗa Isufu va.

\VS{13}Vu bana baci vu dana dada uteku u na mi punu n utsura a iɗika ya, dana yi kpamu i na ve enei. Dakakai i bana i ta̱wa̱ n a̱yi gogoꞋo.>>


\par }{\PP \VS{14}Ɗa u foɗo aminya a̱ ni ɗa u yikpa̱i ɗa u shika̱i, ɗa Bayami wo oɓongi ni ɗa u ka̱na̱i ma̱shi feu.

\VS{15}Ɗa wo oɓongi aza a̱ ni dem ɗa u ɗoroi ma̱shi kpamu. Ana o kotsoi ɗa aza a̱ ni a̱ ka̱na̱i kadanshi n a̱yi.

\VS{16}Ana arabali a yawai u mogono Isufu aza a̱ ni a̱ ta̱wa̱ ta̱, ɗa FiriꞋauna aza ulinga a ni a yaꞋin ma̱za̱nga̱ ka̱u.

\VS{17}Ɗa u danai Isufu, <<Dana aza a̱ nu a ɗika ucanuku u le ni njaki n le a laza o kubono a iɗika i KanaꞋana.

\VS{18}Ka̱sukpa̱ a bana a ɗika limata i le ya o kubono na Masar. Mi ta̱ e kuneke ubuta̱ u singai na a Masar i ta̱ kpamu a̱ kuciya̱ ili dem i na i kuyawa le.

\VS{19}Dana le kpamu a ɗika ekeke a anaka punu a iɗika i Masar adama a na a ɗikaka muku n le n wawaꞋa n a̱ma̱ci e le, i ɗika kpamu esheku a̱ ɗa̱ a̱ kuta̱wa̱.

\VS{20}Ka̱ta̱ o oꞋuso ka̱ci ke le kuɗika kuzuwa ku yoku ba, ama ili i singai yi iɗika i Masar yi ta̱ lo e kuneke le.>>


\par }{\PP \VS{21}Ta ta na muku mi Isaraila n yaꞋin nannai tsu na mogono ma ma danai le. A̱yi Isufu kpamu u nekei le keke va anaka tsu na mogono ma danai, n ilikulyaꞋa yi nwalu.

\VS{22}Ra̱ka̱ vi le kpamu ɗa u nekei le ntogu n savu n singai, ama ɗa u nekei Bayami Azurufa amangatawun a tatsu n ntogu kpamu n tawun n tawun (500).

\VS{23}Ɗa u suꞋuki n esheku ili i nampa, njaki kupa n na n ɗikai ucanuku u singai wa aza a Masar: n a̱na̱ku a njaki kupa a ɗikai ilikulyaꞋa m boroji n ili i na a kuwala n a lyaꞋi a uye.

\VS{24}Ana wu tuka̱i le ɗa a lazai ɗa u danai le, <<Ka̱ta̱ i yaꞋan kanananai a uye ba.>>


\par }{\PP \VS{25}Ɗa a̱ ka̱sukpa̱i Masar ɗa a lazai a kubana we esheku e le a KanaꞋana.

\VS{26}Ɗa a danai, <<Isufu u buwa ta̱ n wuma! A̱yi ɗa kpamu wi ɗe a kulyaꞋa tsugono a iɗika i Masar dem>> A̱yi Yakubu u fuɗa u dana ili ba, adam a na we ene ta̱ adanshi mayun ɗa ba.

\VS{27}Ana a danai ni ili i na Isufu u danai le, ana kpamu we enei ekeke a anaka a na Isufu u suki adama a na a ɗika yi a kubana a Masar, ɗa u ta̱na̱i a mɓa̱la̱ n na wi ishi nu n ɗa.

\VS{28}Ɗa u danai, <<Maku ma̱ va̱ Isufu u buwa ta̱ n wuma? Mi ta̱ a kubana adam a na me ene yi kafu n kuwa̱.>>




\par }\Chap{46}{\SH Yakubu u banai a Masar
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yakubu u ɗikai ili i na wi n i ɗa ra̱ka̱ ɗa u lazai a kubana Biyasheba, ɗa u yaꞋin alyuka a kubana u Ka̱shile ke esheku a̱ ni Ishaku.


\par }{\PP \VS{2}Ka̱shile ka yaꞋin kadanshi n Yakubu a̱ ka̱tsuma̱ ka alatani n kayin u danai, <<Yakubu, Yakubu>> Wushuki, <<Mpa ɗa na.>>


\par }{\PP \VS{3}Ɗa u danai ni, <<Mpa ɗa Ka̱shile, Ka̱shile ke eshevu, ka̱ta̱ vu pana wovon u kubana a Masar ba, adama a na mi ta̱ o kubonoko wu ɗe iɗika i gbayin.

\VS{4}Mi ta̱ a kubana ɗe a Masar koɓolo n avu, ka̱ta̱ n tuka̱ wu kpamu. A ayin a̱ ukpa̱ u nu kpamu ekiye a̱ Isufu a ɗaɗa a kupala a̱shi a̱ ni.>>


\par }{\PP \VS{5}Ɗa Yakubu u ka̱sukpa̱i Biyasheba. Muku n ni n zuwai ni, m muku n wawaꞋa n le, n a̱ma̱ci e le e keke va anaka vu na mogono ma Masar ma̱ suki a ɗikaka yi.

\VS{6}A ɗikai ilikuzuwa i le koɓolo n uciyi u na a̱ ciya̱i a ayin a na i a KanaꞋana, ɗa Yakubu n i limata i ni ra̱ka̱ a banai a Masar va.

\VS{7}Muku n ni, m muku m muku n ni koɓolo n a̱yi, nkere n ni, ni nkere mi nkere n ni; limata i ni dem u banai n ele a Masar.


\par }{\BB \par }
{\PP \VS{8}Ele na ɗa ula a aza a Isaraila, Yakubu n limata i ni, aza a na a̱ ta̱wa̱i a Masar.

\par }{\BB \par }
{\LI Ruben, maku ma iyain ma Yakubu.


\par }{\LI \VS{9}Muku mo olobo n Ruben:

\par }{\LIB Enoku, Palu, Hezuron, n Kami.


\par }{\LI \VS{10}Muku mo olobo n Simiyon ele ɗa:

\par }{\LIB Jemuwelu, Jamin, Ohadu, Jaki, Zoha, n Shawu, maku ma na mekere ma KanaꞋana ma matsai


\par }{\LI \VS{11}Muku mo olobo n Levi ele ɗa:

\par }{\LIB Geshon, Kohatu, m Merari.


\par }{\LI \VS{12}Muku mo olobo n Yahuda ele ɗa:

\par }{\LIB Eri, Ona, Shela, Pereza, n Zera. Ama Eri n Ona a̱ kuwa̱ ta̱ a iɗika i KanaꞋana.

\par }{\LIB Muku mo olobo n Pereza ele ɗa:

\par }{\LIC Hezuron n Hamulu.


\par }{\LI \VS{13}Muku mo olobo mi Isaka ele ɗa: Tola, Puwa, Jashubu, n Shimiron.


\par }{\LI \VS{14}Muku mo olobo n Zabalun ele ɗa:

\par }{\LIB Seredu, Elon, n Jalelu.


\par }{\PP \VS{15}Ele na ɗa muku n Liyatu n na u matsakai Yakubu a Fada-aram, koɓolo m mekere ma̱ ni Dina. Muku n ni ra̱ka̱ olobo ni nkere i ta̱ uma kamangankupa n aza a tatsu.


\par }{\BB \par }
{\LI \VS{16}Muku mo olobo n Gadu ele ɗa:

\par }{\LIB Zifiyon, Hagi, Shuni, Ezibon, Eri, Arodu, n Areli.


\par }{\LI \VS{17}Muku mo olobo n Ashera ele ɗa:

\par }{\LIB Imuna, Ishiva, Ishivi, m Beriya.

\par }{\LIB Taku vi le mekere a̱yi ɗa Shera. Muku mo olobo m Beriya ele ɗa:

\par }{\LIC Heberu m Malikiyelu.


\par }{\PP \VS{18}Ele na ɗa muku n na Zilifa u matsakai Yakubu. Zilifa a̱yi ɗa maku mu usuki ma na Laban u nekei mekere ma̱ ni Liyatu a ayin o yolo a̱ ni. Muku n ni ra̱ka̱ ele ɗa uma kupa n aza a̱ ta̱li.


\par }{\PP \VS{19}Muku n Rahila vuka vi Yakubu ele ɗa Isufu m Bayami.

\VS{20}Muku n Isufu n na a matsakai ni a iɗika i Masar ele ɗa Manasa n Ifirayimu. A̱na̱ku e le a ɗa Asenatu mekere ma Potifera, ganu vu Onu.


\par }{\LI \VS{21}Muku mo olobo m Bayami ele ɗa: Bela, Beka, Ashibelu, Gera, NaꞋama, Ehi, Roshi, Mupim, Hupim, n Arudu.


\par }{\PP \VS{22}Muku kupa n aza a̱ na̱shi a nampa ntsukaya n Yakubu n ɗa n na Rahila u matsakai ni.


\par }{\PP \VS{23}Maku ma Dan a̱yi ɗa

\par }{\LIB Hushim.


\par }{\LI \VS{24}Muku mo olobo n Nafutali ele ɗa:

\par }{\LIB Jazilu, Guni, Jeza, n Shilema.

\VS{25}Muku mo olobo m Biliha vu na Laban u nekei mekere ma̱ ni Rahila u matsakai Yakubu ele ɗa uma e cindere.


\par }{\PP \VS{26}Uma a Yakubu ra̱ka̱ a na a̱ ta̱wa̱i a Masar, aza a na i limata i ni, babu punu a̱ma̱ci a̱ muku n ni, ele ɗa uma amangatatsu n uma a̱ ta̱li.

\VS{27}Muku n Isufu, n na a matsakai ni a Masar, n re n ɗa koci; uma a kpaꞋa ku Isufu a na a̱ ta̱wa̱i a Masar gbende i ta̱ uma amangatatsu n kupa.


\par }{\SH Yakubu n Limata i ni a Masar
\par }
{\PP \VS{28}Yakubu u suki Yahuda u walaka yi kelime ciya̱ u dana Isufu u cina le a Goshen. Ana a yawai,

\VS{29}Isufu u kumbai keke va anaka a̱ ni ɗa u lazai a kubana Goshen adama a na u gasa n esheku. Ana a gasai ɗa Isufu wo oɓongi esheku n ekiye e kuɗeku, ɗa u shika̱i ali megeshe.


\par }{\PP \VS{30}Ɗa Yakubu u danai Isufu, <<Mi ta̱ a kufuɗa kukuwa̱ gogo na, a na me enei nu n wuma n a̱shi a̱ va̱.>>


\par }{\PP \VS{31}Isufu u danai vuza ni n aza a kpaꞋa ke esheku a̱ ni a na a buwai, <<Mi ta̱ a kubana ma dana FiriꞋauna, n dana yi, <Aza a̱ va̱ n aza a kpaꞋa ke esheku a̱ va̱, ele na i a iɗika i KanaꞋana, a̱ ta̱wa̱ ta̱ wa̱ va̱.

\VS{32}Uma a nguɓi n ɗa, ele nguɓi n ɗa mi ilikuzuwa, a̱ ta̱wa̱ ta̱ n ushiga wu nlala koɓolo n wa anaka e le, n ili i na i n i ɗa dem.>

\VS{33}Ayin a na baci FiriꞋauna u ɗekei ɗa̱ ɗa we ecei, <Yiɗa̱i ulinga u ɗa̱?>

\VS{34}I dana, <Agbashi a̱ nu nguɓi mi ilikuzuwa i ɗa ali a̱ tsu biꞋi muku ali ta na gogo na, tsu na ikaya i nu i yaꞋansai.> Nannai ɗa u kuka̱sukpa̱ wu vi yongo a uɓon u Goshen, adama a na aza a Masar i ta̱ e kene nguɓi ili yi unata.>>




\par }\Chap{47}{\PP \VerseOne{1}Isufu u banai u danai FiriꞋauna, <<Aza a̱ va̱ n esheku a̱ va̱, n ushiga wu nlala u le n wa anaka koɓolo n ili i na i n i ɗa dem, uta̱i a iɗika i KanaꞋana; gogo na i ta̱ a iɗika i Goshen.>>

\VS{2}U ɗikai aza a̱ ni uma a tawun ɗa u bankai le e kelime ka FiriꞋauna.


\par }{\PP \VS{3}FiriꞋauna we ecei uma a, <<Yiɗa̱i ulinga u ɗa̱?>> Ɗa a danai FiriꞋauna, <<Agbashi a̱ nu nguɓi n ɗa, tsu na ikaya i tsu ishi.>>

\VS{4}O doku a danai FiriꞋauna, <<Tsu ta̱wa̱ ta̱ kuyongo na adama a na kambulu ka gbayin ka̱ yikpa̱ ta̱ a iɗika i KanaꞋana, babu ilikulya adama a kuzuwa ka agbashi a̱ nu. Gogo na tsu folono wu ta̱, ka̱sukpa̱ agbashi a̱ nu a̱ da̱sa̱ngu a iɗika i Goshen.>>


\par }{\PP \VS{5}Ɗaɗa FiriꞋauna u danai Isufu, <<Eshevu n aza a̱ nu a̱ ta̱wa̱ ta̱ wa̱ nu.

\VS{6}Iɗika i Masar yi ta̱ e ekiye a̱ nu; zuwa eshevu n aza a̱ nu a uɓon u na u laꞋi n ugaꞋin a iɗika ya, ka̱sukpa̱ le o yongo punu a iɗika i Goshen. Vi yeve baci i ta̱ punu n aza a utsura a̱ ka̱tsuma̱ ke le, zuwa le a inda ilikuzuwa i va̱.>>


\par }{\PP \VS{7}Ɗa Isufu u tuka̱i n esheku a̱ ni Yakubu ɗa u bankai ni a̱ ubuta̱ u FiriꞋauna, ɗa Yakubu u zuwakai FiriꞋauna una̱singai.

\VS{8}FiriꞋauna we ecei Yakubu, <<A̱ya̱ a yaꞋin a ɗai nu?>>


\par }{\PP \VS{9}Ɗa Yakubu u danai FiriꞋauna, <<A̱ya̱ a̱ va̱ a aduniyan i ta̱ amangatawun n kamangankupa (130). A̱ya̱ a̱ va̱ kenu ɗa a ɗa yi n atakaci kpamu, i kugisangu n a̱ya̱ a aduniyan a̱ a̱bunda̱i a ikaya i va̱ ba.>>

\VS{10}Yakubu u zuwakai FiriꞋauna una̱singai, ɗa u lazai lo a̱ ubuta̱ u FiriꞋauna wa.


\par }{\PP \VS{11}Isufu u zuwai esheku a̱ ni n aza a̱ ni lo, ɗa u nekei le ubuta̱ wu ida̱shi u singai punu a iɗika i Masar, a uɓon u Ramase, tsu na FiriꞋauna u danai.

\VS{12}Isufu u ciya̱ka̱i esheku, aza a̱ ni, koɓolo n aza a kpaꞋa ke esheku ra̱ka̱ ilikulya, tsu na ka̱bunda̱i ki limata i le ki.


\par }{\SH Kambulu a Masar
\par }
{\PP \VS{13}Gogo na a iɗika ya ra̱ka̱ tsuwa ci ishi lo ba, adama a na kambulu ka ko gbonguro ta̱. Iɗika i Masar koɓolo n iɗika i KanaꞋana i na̱mgba̱i adama a kambulu ka.

\VS{14}Uma a KanaꞋana koɓolo n uma a Masar a unai ikebe i le a̱ ubuta̱ u kutsula ilikulya e ekiye a̱ Isufu. Ɗa Isufu wi isai ikebe i nanlo ra̱ka̱ u bankai i ɗa a kpaꞋa ku FiriꞋauna.

\VS{15}Ana a unai ikebe yi iɗika i Masar koɓolo n iɗika i KanaꞋana, aza a Masar ra̱ka̱ a̱ ta̱wa̱i u Isufu ɗa a danai, <<Neke tsu ilikulya! Nini ɗai tsa kukuwa̱ avu e kene? Ikebe i tsu i kotso ta̱?>>


\par }{\PP \VS{16}Ɗa Isufu u wu ushuki, <<Ikebe i ɗa̱ i kotso baci, nekei mu ilikuzuwa i ɗa̱, ka̱ta̱ n yaꞋanka ɗa̱ kasabaꞋa ki ilikulya n ilikuzuwa ya.>>

\VS{17}Ɗaɗa a̱ tuka̱i n ilikuzuwa i le u Isufu; ɗa Isufu u sabaꞋakai le ilikulya ya n odoku, ushiga wu nlala, wa anaka, koɓolo ni njaki. A̱ ka̱ya̱ ka nanlo a̱ ciya̱ka̱i le ilikulya i na a sabaꞋi n ilikuzuwa i le ra̱ka̱.


\par }{\PP \VS{18}Ana ka̱ya̱ ka nanlo ka lazai, a̱ ta̱wa̱i kpamu wa̱ ni ka̱ya̱ ke ire, a danai ni, <<Ci o kusokonku vuzagbayin vu va̱ a na tsu unai ikebe i tsu ra̱ka̱ ba, ushiga wa anaka u vuzagbayin vu va̱ u ɗa. Babu ili i na i buwai tsu sai ikyamba i tsu n iɗika i tsu, vuzagbayin vu va̱.

\VS{19}Nini ɗai tsa̱ kukuwa̱ gbani avu e kene n ashina a̱ tsu feu? Tsula tsu n ashina a̱ tsu vu sabaꞋa n ilikulya. A̱ tsu n ashina a̱ tsu ci ta̱ o kokpo agbashi a FiriꞋauna; neke icuꞋu de koci adama a na tsu kuwa̱ ba, ka̱ta̱ iɗika i tsu i na̱mgba̱ gbani ba.>>


\par }{\PP \VS{20}Ɗa Isufu u tsulakai mogono iɗika kakau i na yi a Masar ra̱ka̱. A gutsakai yaba dem a Masar u denge uɓon wi iɗika i ni, adama a na kambulu ka ko gbonguro ta̱, ɗa iɗika kakau i nanlo yo okpoi iɗika i mogono ra̱ka̱.

\VS{21}Isufu u bonokoi uma a agbashi ili i na i ɗikai a uteku u nampa sai a kubana uteku u nan ɗe u Masar.

\VS{22}Uɓon wi iɗika u na u kpa̱ɗa̱i kutsula koci, ɗaɗa uɓon wi iɗika u na wi u anan ganu. Ele sai e denge uɓon wi iɗika u le ba, adama a na mogono me ci neke le ta̱ ili i na a ci lyaꞋa.


\par }{\PP \VS{23}Isufu u danai uma a, <<Ana wi gogo na n tsula ɗa̱ ta̱ n iɗika i ɗa̱ dem n nekei FiriꞋauna, icuꞋu i ɗa na; ca̱Ꞌi a iɗika ya.

\VS{24}Ayin a vikyaꞋa a yawa baci ka̱ta̱ i neke FiriꞋauna ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ki i tawun, ka̱ta̱ i na̱shi a̱ ka̱tsuma̱ ki i tawun yo okpo i ɗa̱ adama a na i ciya̱ punu i na i kuca̱Ꞌa̱, i na i kulyaꞋa, koɓolo n iꞋuwa i ɗa̱, n limata i wawaꞋa i ɗa̱.>>


\par }{\PP \VS{25}Ɗa a danai, <<Vi isa ta̱ wuma u tsu, yaꞋan ili yo okpo tsu na vu danai, vuzagbayin, ci ta̱ o kokpo agbashi a FiriꞋauna.>>


\par }{\PP \VS{26}Isufu u bonokoi ukuna wu iɗika i Masar ya ili i wila̱, ali ta na a̱ kuta̱wa̱ anana ta i ɗa yi nannai. I te a̱ ka̱tsuma̱ ki i tawun ili i kashina i FiriꞋauna i ɗa. Ashina a anan ganu a ɗa koci o kokpo a FiriꞋauna ba.


\par }{\SH Ufolu wu ukocishi u Yakubu
\par }
{\PP \VS{27}Ta nannai ɗa aza a Isaraila a̱ da̱sa̱ngi a iɗika i Masar a uɓon u Goshen. A̱ ciya̱i uciyi a̱ ubuta̱ wa ɗe, a matsai ka̱u ali ɗa a yimkpai.


\par }{\PP \VS{28}Yakubu u yongoi a iɗika i Masar ali a̱ya̱ kupa n e cindere, a̱ya̱ a Yakubu a wuma a̱ ni a ɗaɗa amangatawun n amangere n e cindere, (147).


\par }{\PP \VS{29}Ana ayin a̱ ukpa̱ a̱ ni i a kuyawa, u ɗekei maku ma̱ ni Isufu ɗa u danai ni, <<Vu pana baci uyo nu mpa, zuwa kukiye ku nu a̱ nkuta̱ n va̱ vu kucina mayun mi ta̱ a̱ kushuku ko yi ɗa̱i. Ufolu u ire u ɗaɗa dana mu ka̱ta̱ vi kucina kpamu vi a̱ kuciɗa̱ngu mu a iɗika i Masar ba.

\VS{30}Ayin a na baci n kuwa̱i, ɗika mu vu uta̱ka̱ mu punu a Masar ka̱ta̱ vu bana vi ciɗa̱ngu mu a̱ ubuta̱ u ka̱ciɗa̱ u le.>> Wushuki,

\par }{\PP <<Mi ta̱ a kuyaꞋan ili i na vu danai.>>


\par }{\PP \VS{31}Ɗa u danai kpamu, <<Kucinaka mu,>> ɗa ta na u kucinakai ni. Ɗa Isaraila u kuɗa̱ngi u za̱lika̱i kaci a uɓon u kaci u kajiba u ni.




\par }\Chap{48}{\SH Yakubu u zuwakai muku n re n Isufu una̱singai
\par }
{\PP \VerseOne{1}A ayin o yoku a danai Isufu esheku i ta̱ ɗe nu mbanaki, ɗa u pura̱i muku n ni n re Manasa n Ifirayimu ɗa u banai ɗe.

\VS{2}Ana a danai Yakubu, <<Maku ma̱ nu Isufu ma̱ ta̱wa̱ ta̱ kene wu.>> Ɗa Yakubu u ɗa̱nga̱i ɗa u da̱sa̱ngi a kajiba ka̱ ni ama dikyai.


\par }{\PP \VS{3}Ana o kotsoi ikya̱shi, ɗa Yakubu u danai Isufu, <<Ka̱shile MalaꞋimili ra̱ka̱ u yotsongu ta̱ ka̱ci ka̱ ni a̱ Luzu a iɗika i KanaꞋana ɗa kpamu u zuwakai mu una̱singai.

\VS{4}Ɗa u danai mu, <Mi ta̱ e kuneke wu muku n a̱bunda̱i adama a na ntsukaya n nu mo okpo umaci n neke kpamu iɗika i nampa yo okpo i le ko wannai.>

\VS{5}Ɗa Yakubu u lyaꞋi kelime u danai, Isufu muku n nu n na vu matsai Masar kafu n ta̱wa̱ okpo ta̱ n va̱, Ifirayimu Manasa mokpo ta̱ aza a̱ va̱ tsu na Ruben n Simiyon i vu va̱.

\VS{6}Muku n na baci a matsai a̱ kucina̱ ku le n nu n ɗa; ili yi uka̱ni i na baci de dem a̱ ciya̱i i ta̱ a̱ kuciya̱ i ɗa a̱ ubuta̱ wi Ifirayimu m Manasa.

\VS{7}Ana mu uta̱i Pada-aram ɗa Rahila u kuwa̱i a iɗika i KanaꞋana, ɗa u ka̱sukpa̱i mu n una̱mgbi u ka̱tsuma̱ ali babu na ci yawa Efarata, ɗa n ciɗa̱ngi ni lo a uye u Efarata>> (ɗaɗa feu Batalami).


\par }{\PP \VS{8}Ana Yakubu we enei muku n Isufu ɗa u danai, <<Ana yayi olobo a nan ɗe?>>


\par }{\PP \VS{9}Ɗa Isufu wu ushuki, <<Na va ɗa muku n ali n na Ka̱shile ke nekei mu punu na.>>

\par }{\PP Ɗa Yakubu u danai, <<Tuka̱ le na wa̱ va̱ adama ana n zuwaka le una̱singai.>>


\par }{\PP \VS{10}Gogo na a̱shi a Isaraila a̱ gita̱ ta̱ kuyimba̱na̱ adama a tsukutsa. Ɗa Isufu u bankai le ɗevu n a̱yi. Ɗa Isaraila wo oɓongi le ɗa u papurasai le.


\par }{\PP \VS{11}Ɗa Isaraila u danai Isufu, <<N yeve a na mi o kudoku kene wu ba. Ɗa ta na Ka̱shile ka zuwai me enei a̱shi a̱ nu ali m muku n nu.>>


\par }{\PP \VS{12}Ɗa Isufu u ɗikai le a nkuta̱ me esheku ɗa u kuɗa̱ngi ɗa u lyaꞋi kayala lo e kelime ka̱ ni.

\VS{13}Ɗa Isufu u ɗikai aza e re dem, ɗa u zuwai Ifirayimu e kukiye ku usingai ku ni e kukiye ku ugula̱ kpamu ɗa u zuwai vuza kenu. Ɗa u zuwai Manasa a̱ ugula̱ u ni ɗa u bankai le wi Isaraila.

\VS{14}Ɗa Yakubu u pasamgbanai ekiye a̱ ni, u zuwakai kukiye ku usingai a kaci ka vuza kenu Ifirayimu, ugula̱ kpamu a kaci ka Manasa.


\par }{\PP \VS{15}Ɗa u zuwakai Isufu una̱singai ɗa u danai,

\par }{\Q <<Ka̱shile ka na Ikaya i va̱

\par }{\QB Ibirahi n Ishaku o tonoi,

\par }{\Q Ka̱shile ka na kpamu kokpoi maguɓi ma̱ va̱

\par }{\QB a wuma u va̱ ali a̱ kuta̱wa̱ anana,


\par }{\Q \VS{16}kalingata ka na ki isai mu, a̱ ubuta̱ u uma a gbani-gbani

\par }{\QB u zuwaka olobo a nampa una̱singai.

\par }{\Q Ka̱sukpa̱ e ɗeke le n kula ku va̱,

\par }{\QB n kula ku ikaya i va̱ Ibirahi n Ishaku.

\par }{\Q YaꞋan a lyaꞋa kelime n kumatsa n a̱bunda̱i

\par }{\QB a yimkpa a aduniyan.>>


\par }{\PP \VS{17}Ana Isufu we enei esheku a a zuwa ta̱ kukiye ku usingai ku ni a kaci ka Ifirayimu, ka̱ɗu ka̱ ni ka ciga ba, ɗa u takpai kukiye ku ni a kaci ka Ifirayimu u zuwai ku ɗa u Manasa.

\VS{18}Ɗa Isufu u danai esheku a̱ ni, <<Ta nannai ba dada! A̱yi ɗa magaji. Zuwa kukiye ku usingai ku nu a kaci ka̱ ni.>>


\par }{\PP \VS{19}Ama ɗa esheku a a iwain ɗa a danai, <<N yeve ta̱ maku ma̱ va̱. A̱yi ɗa u kokpo esheku a uma n a̱bunda̱i, wi ta̱ kokpo vuma vu gbayin. Ko n nannai ntsukaya n vangu ma mi ta̱ a kulaꞋa n a̱bunda̱i, ntsukaya n ni kpamu mi ta̱ o kopko kumaci n a̱bunda̱i.>>

\VS{20}Ta Isaraila u zuwakai le una̱singai a kanna ka nanlo n u danai,

\par }{\Q <<N kula ku nu ku ɗa aza a Isaraila a kuyaꞋan kadanshi ku una̱singai u nampa,

\par }{\QB i ta̱ a kudana, <Ka̱sukpa̱ Ka̱shile ka zuwa ɗa̱ yo okpo tsu Ifirayimu m Manasa.> >> Ta u zuwai Ifirayimu e kelime ka Manasa nannai.


\par }{\PP \VS{21}Ɗa Isaraila u danai Isufu, <<Mpa ɗa na n yaꞋan ta̱ ɗevu n ukpa̱, ama Ka̱shile ki ta̱ o kuyongo n avu, wi ta̱ kpamu o kubonoko wu a iɗika yi ikaya i nu.

\VS{22}Mpa mi ta̱ e kuneke wu uɓon u Shekem, ugboku u te u na u laꞋi wa aza a̱ nu, ubuta̱ u na mi isai a ekiye aza Amoriya n kotokobi ka ikaya i va̱.>>




\par }\Chap{49}{\SH Kadanshi ku uteku ka Yakubu a kubana u muku n ni
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ɗa Yakubu u ɗekei muku n ni ɗa u danai, <<Ɓolongi na, ka̱ta̱ n dana ɗa̱ i na i kuciya̱ ɗa̱ a ayin a na a̱ kuta̱wa̱.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}<<Ɓolongi ka̱ta̱ i pana, a̱ɗa̱ muku n Yakubu,

\par }{\QB Panakai esheku a̱ ɗa̱ Isaraila.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}<<Ruben avu ɗa magaji ma̱ va̱,

\par }{\QB utsura u na wi urotu wu utsura u va̱

\par }{\QB n tsugbayin tsa̱ a̱miki, koɓolo n utsura kpamu.


\par }{\Q \VS{4}Vu tsu ka̱na̱ kaci ba, vi ta̱ an mala, vo kudoku vo kokpo vuza gbayin kpamu ba.

\par }{\QB Adama a na vu goyo ta̱ kajiba ke eshevu,

\par }{\QB vu ukai kaꞋa unata.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}<<Simiyon n Levi vuza ɗa n vuza ni,

\par }{\QB otokobi e le ucanuku u vishili u ɗa.


\par }{\Q \VS{6}Wuma u va̱ ka̱ta̱ vu uwa e kusheshe ku le ba

\par }{\QB ka̱ta̱ n uwa o kuyongo ku le ba,

\par }{\Q adama a na ele una ta̱ uma n wupa u le,

\par }{\QB usuɗukpi wa̱ a̱ɗu e le u zuwai le a unai aza utsura.


\par }{\Q \VS{7}O okpo wasasa adama a wupa u le,

\par }{\QB wupa u le u na̱mgba̱ ta̱ ka̱u

\par }{\QB ta u kupece le nannai a iɗika yi Isaraila.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}<<Avu Yahuda aza a̱ nu i ta̱ a kucikpa wu.

\par }{\QB Kukiye ku nu ki ta̱ a̱ kuka̱na̱ irala i nu.

\par }{\QB Muku mo olobo me eshevu mi ta̱ a̱ kukuɗa̱nku wu.


\par }{\Q \VS{9}Avu Yahuda kawu ɗa vi,

\par }{\QB maku ma̱ va̱ vu unai manama ɗa vu bonoi a kakagu,

\par }{\Q vu vaku vu ba̱rukpa̱i tsu kawu,

\par }{\QB tsu kawu babu vuza na u koꞋuso wu.


\par }{\Q \VS{10}Avu Yahuda tsugono tsa̱ kuka̱sukpa̱ kpaꞋa ku nu ba,

\par }{\QB ko kalangu ko tsugono ka̱ kuka̱sukpa̱ ntsukaya n nu ba,

\par }{\Q ali ayin a na vuza na u gaꞋin u ta̱wa̱ u yawa,

\par }{\QB ka̱ta̱ aduniyan dem o okpo a̱ ni.


\par }{\Q \VS{11}Wi ta̱ a kushiya majaki ma̱ ni a maɗanga mi itacishi.

\par }{\QB U shiya maꞋa a kacaka ka na ka laꞋi n kugaꞋan,

\par }{\Q ka̱ta̱ u za̱Ꞌa̱ ntogu n ni m mini mu umaci wu nɗanga,

\par }{\QB u za̱Ꞌa̱ kashiyatsu ka̱ ni feu n umaci u na u shilyamgbai.


\par }{\Q \VS{12}A̱shi a̱ ni i ta̱ a kulaꞋa ma̱ra̱ ushili,

\par }{\QB ka̱ta̱ anga a̱ ni a laꞋa mani wa̱ri.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}<<Avu Zabalun, a̱ ka̱kina̱ ka̱ mini kaꞋa va̱ kuda̱sa̱ngu,

\par }{\QB vo okpo ubuta̱ u kuzuwa antsu

\par }{\QB uteku u ni wi ta̱ a kuyawa ali a kubana uɓon u Sidon.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}<<Avu Isaka majaki maꞋa mu utsura,

\par }{\QB vi ta̱ ivaꞋin e mere ma mbana mu ucanuku.


\par }{\Q \VS{15}We ene ta̱ ubuta̱ u kuvuka u gaꞋan ta̱,

\par }{\QB iɗika i ni yi ta̱ n uyoꞋo wi ida̱shi;

\par }{\Q ɗa u kuɗa̱ngi adama a na u zuwaka avangatsu a̱ ni ucanuku,

\par }{\Q wo okpoi kagbashi ku ulinga.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}<<Dan wi ta̱ o kokpo mogono ma̱ aza ni.

\par }{\QB Tsu umaci u yoku a Isaraila.


\par }{\Q \VS{17}Dan wi ta̱ an koko ka na ka shamgbai ɗevu n uye,

\par }{\QB koko ko tsukono paki n uye,

\par }{\Q ka na ka tsu kapa kodoku a̱ ka̱civa̱

\par }{\QB adama a na kakumbi ka̱ ni ka̱ yikpa̱ melene.


\par }{\Q \VS{18}Mi ta̱ a kuvana wishi u nu Vuzavaguɗu.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}<<Avu Gadu aza a̱ ma̱ga̱la̱ka̱ i ta̱ a kubana a̱ shilika̱ n avu,

\par }{\QB ama a̱yi feu wi ta̱ a kutsupa le.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}<<Avu Ashera vi ta̱ o kokpo vuza vu uciyi n a̱bunda̱i,

\par }{\QB ali vu neꞋe ngono ilikulyaꞋa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}<<Avu Nafutali vi ta̱ a na mereꞋe ma na a̱ ka̱sukpa̱i ba̱ri

\par }{\QB ma na ma matsai muku n singai.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}<<Avu Isufu avu ɗa maku ma̱ va̱ ma na ma tsu matsa muku,

\par }{\QB a na uyaꞋan u na wi ɗevu n kuyene

\par }{\QB ka̱ta̱ u tatsa u kumba mashilya ali u matsa ba̱ri.


\par }{\Q \VS{23}Atain a bankai ni n vishili,

\par }{\QB a tawai ni magaba.


\par }{\Q \VS{24}Ama utan u ni u shamgbai n utsura gbam-gbam,

\par }{\QB ɗa ekiye a̱ ni a̱ ciya̱i katsura,

\par }{\Q adama e kukiye ku utsura ku Ka̱shile ka Yakubu.

\par }{\QB N adama a Maguɓi mi Isaraila,


\par }{\Q \VS{25}Ka̱shile ke eshevu kaꞋa vuza na u ɓa̱nka̱i nu

\par }{\QB Ka̱shile Uba̱nga̱ri vuza na u zuwakai nu una̱singai,

\par }{\Q una̱singai u mini ma gaɗi,

\par }{\QB koɓolo m mini n a̱bunda̱i ma na mi punu iɗika,

\par }{\QB una̱singai wi ilikuzuwa m muku n a̱bunda̱i.


\par }{\Q \VS{26}Una̱singai we eshevu u laꞋa ta̱

\par }{\QB una̱singai wu nsasan u na mi ko wannai,

\par }{\QB u laꞋi kpamu tsuloboi tsu nsasan n ko wannai.

\par }{\Q YaꞋan ili i nampa i yongo u Isufu,

\par }{\QB a̱ kuca̱n ku vuza na a zagbai a ka̱tsuma̱ ka̱ aza ni.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}<<Bayami vi ta̱ tsu kanama ka na ki n kambulu n a̱bunda̱i.

\par }{\QB N usana vi ta̱ n kutsa̱n ka̱ta̱ vu tamba inyama,

\par }{\QB n kulivi vu tsu pece ta̱ i na vi ciya̱i gbani.>>


\par }{\PP \VS{28}Na va ɗaɗa muku kupa nu nre wu umaci wi Isaraila, ili i na esheku e le a danai le i ɗa na a ayin a na u zuwakai le una̱singai, u zuwakai yaba dem vi le una̱singai tsu na u gaꞋin.


\par }{\SH Ukpa̱ u Yakubu
\par }
{\PP \VS{29}Ɗa Yakubu u nekei le kadanshi ka nampa u danai, <<Gogo na mi ta̱ a kuciga ma bana ma cina ikaya i va̱. Ciɗa̱ngi mu n ikaya i va̱ a aɓatsu a̱ uba̱nga̱ u Iforono ka vuza vu Hitiya,

\VS{30}a kaɓatsu a̱ ka̱ba̱nga̱ ka Makapele, ɗevu m Mamure a iɗika i KanaꞋana. Ubuta̱ u na Ibirahi u tsulai a Iforono a̱ ubuta̱ u ka̱ciɗa̱ u ka vuza vu Hitiya.

\VS{31}Ta ɗe a̱ ciɗa̱ngi Ibirahi n vuka vi ni Saratu, ta ɗe a̱ ciɗa̱ngi kpamu Ishaku n Rebeka, ta ɗe kpamu n ciɗa̱ngi Liyatu.

\VS{32}Ciɗa̱ngi mu a kaɓatsu ka na ki a̱ ubuta̱ u na a tsulai wa aza a Hitiya.>>


\par }{\PP \VS{33}Ana Yakubu u kotsoi kuneke muku n ni kadanshi, ɗa u doku u vakushiki a ivaꞋantsu i ni, ɗa u yivikai ayinviki a ukocishi a̱ ni, u banai a̱ ubuta̱ wi ikaya i ni.




\par }\Chap{50}{\PP \VerseOne{1}Isufu u yikpa̱i e keven ki ikyamba ye esheku ɗa wo oɓongi kaꞋa ɗa u ka̱na̱i ma̱shi.

\VS{2}Ɗa Isufu u yaꞋin kadanshi n aza ulinga wa̱ a̱guma̱ a lapula keven ke esheku, ta lo ka kushama.

\VS{3}Ɗa keven ka ka yaꞋin ayin amangere (40), adama a na ta a̱guma̱ aza a Masar a̱ kusa̱nka̱ ili kushama i nannai. Ɗa a yaꞋin kpalu ku ni ali ayin amangatatsunkupa (70).


\par }{\PP \VS{4}A ayin a na ayin a̱ ma̱shi a shanai, ɗa Isufu u danai kpaꞋa ku mogono ma FiriꞋauna, <<YaꞋankai mu ili i singai i nampa i danaka mu FiriꞋauna adama e esheku a̱ va̱.

\VS{5}<Kafu esheku a̱ va̱ a̱ kuwa̱ u folono mu ta̱ n yaꞋanka yi uzuwakpani, mi ta̱ a kubana kuciɗa̱ngu yi a kasaun ka na u foɓusoi na ɗe a iɗika i KanaꞋana. Mi ta̱ ufolu u nu ka̱sukpa̱ mu m bana n ciɗa̱ngu esheku a̱ va̱ ka̱ta̱ m bono.> >>


\par }{\PP \VS{6}Ɗa mogono mu ushuki, <<Wala vu bana vi ciɗa̱ngu eshevu tsu na vi yaꞋankai ni uzuwakpani.>>


\par }{\PP \VS{7}Ɗa Isufu u lazai adama a na u bana u ciɗa̱ngu esheku. Ayin a na u banai ɗa aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a FiriꞋauna m Masar o soki ni,

\VS{8}n aza a kpaꞋa a̱ ni n aza ni dem a bansai. Sai muku n kuzuwa ku le ku ɗa a̱ ka̱sukpa̱i ɗe o Goshen.

\VS{9}Aza o yoku a kumbai keke va anaka, aza o yoku odoku ɗa a banai ɗe koɓolo, uma n a̱bunda̱i ɗa a banai.


\par }{\PP \VS{10}Ana a yawai a ulanga u kulapa utalu u Ata a kasana n Kuyene ku Urudu ɗa a̱ shika̱i lo ka̱u. Ɗa a yaꞋin lo ayin e cindere a kuyaꞋan kpalu ke esheku a̱ Isufu.

\VS{11}A ayin a na aza a KanaꞋana e enei tsu na a yaꞋin kpalu ka a̱ ubuta̱ u kulapa utalu u Ata, ɗa a danai, <<Kpalu ku nampa ku suɗukpa ta̱ ka̱u a̱ ubuta̱ wa aza a Masar.>> Adama a nannai ɗa e neꞋi kula ku ubuta̱ wa, Ebelu-mizarim, ɗaɗa kpalu ka aza a Masar. Ta ɗe wi a upashi u Urudu.


\par }{\PP \VS{12}Ɗa muku n ali n Yakubu n yaꞋankai esheku e le i na u danai le a yaꞋan

\VS{13}A ɗikai keven ki ikyamba ka̱ ni ɗa a̱ ciɗa̱ngi kaꞋa a ubuta̱ wa asaun a Makapele a kasana ka Mamure a̱ ka̱ba̱nga̱ ka̱ ka̱ciɗa̱ ka na Ibirahi u tsulai a ekiye a Ifirayimu vuza va aza a Hitiya

\VS{14}Ana Isufu u kotsoi ka̱ciɗa̱ ke esheku ɗa u lazai o kubono a Masar n aza a̱ ni dem n aza a na o tonoi ni a kubana a̱ ubuta̱ u ka̱ciɗa̱ wa.


\par }{\SH Isufu u vaꞋanki a̱ɗu a̱ aza a̱ ni
\par }
{\PP \VS{15}Ana esheku e le a̱ kuwa̱i, ɗa Isufu nu nkoshi n ni n danai, <<Gogo na Isufu u dana baci yaꞋan u tsupa kawuya ka na ci yaꞋankai ni?>>

\VS{16}Ɗa a̱ suꞋuki Isufu n kadanshi a danai, <<Kafu esheku a̱ tsu a̱ kuwa̱ u dana ta̱,

\VS{17}ci ece wu, <Cinukpa n unushi u na aza a̱ nu a yaꞋankai nu tsu na cau a takacikai nu.> Gogo na reme ka̱ɗu cinukpaka tsu unushi u na a̱ tsu agbashi a̱ Ka̱shile ke eshevu ci yaꞋankai nu.>> Isufu u shika̱i ka̱u ana u panai kadanshi ka nampa.

\VS{18}Ɗa aza a̱ ni a banai ɗa a̱ kuɗa̱ngi kelime ka̱ ni ɗa a danai, <<A̱ tsu ɗa na kelime ka̱ nu agbashi a̱ nu.>>


\par }{\PP \VS{19}Ama ɗa Isufu u danai, <<Panai wovon ba! Mpa Ka̱shile kaꞋa?

\VS{20}Ko a na i sheshekei mu kawuya, ama Ka̱shile ko bonoko ta̱ kaꞋa ka singai, adama a na wi isa wuma wa aza a̱bunda̱i a na yi e kene anana.

\VS{21}Adama a nannai ka̱ta̱ i pana wovon ba. Mi ta̱ a kinda ɗa̱ m muku n ɗa̱,>>


\par }{\SH Ukpa̱ u Isufu
\par }
{\PP \VS{22}Ta ɗe Isufu m kpaꞋa ke esheku o yongoi a Masar. Isufu u yaꞋan ta̱ a̱ya̱ amangatawun n kupa (110) aduniyan.

\VS{23}U yongo ta̱ ali ɗa we enei muku mi Ifirayimu m muku mu ntsukaya n ni. U yongo ta̱ n wuma ali ɗa wi isai muku m Makiri m Manasa u woꞋi le e ekiye a̱ ni.


\par }{\PP \VS{24}Ɗa Isufu u danai aza a̱ ni, <<Mi ta̱ ɗevu n ukpa̱, ama Ka̱shile ki ta̱ a kinda ɗa̱ ka̱ta̱ wu uta̱ka̱ ɗa̱ a iɗika i nampa, ka̱ta̱ u banka ɗa̱ a iɗika i na u yaꞋankai Ibirahi n Ishaku n Yakubu uzuwakpani.>>

\VS{25}Ɗa Isufu u zuwai aza a̱ ni a yaꞋanka yi akucina. <<Ayin a na baci Ka̱shile ka̱ ta̱wa̱i wa̱ ɗa̱ yi ta̱ a̱ kupura̱ etele a̱ va̱ i walaka.>>


\par }{\PP \VS{26}Ɗa Isufu u kuwa̱i a Masar. Wi ta̱ n a̱ya̱ amangatawun n kupa (110). Ɗa a̱ tsungi keven ka̱ Isufu a̱guma̱ a na a̱ kusa̱nka̱ kushama, ɗa a zuwa kaꞋa akpati vu kuzuwa keven.

\par }