\NormalFont\ShortTitle{RAMẼTASÃO}

{\MT RAMẼTASÃO

\par }{\MTB Ihnamotopõpyry

\par }{\MTC Lamentações

\par }{\IMT Ekarotopo

\par }{\IP {\BK{Ramẽtasão}} mã 5me emynyhmatoh tonõ nae, pata Jerusarẽ enahkatopõpyry poko jeimamyry 586mã po oehpyra ro Jezu Kyrixtu ahtao. Izyraeu nonory tonahkase te, moro põkõ tarose imehnõ namotome. Sero ekarõko juteu tõ emynyhmatopõpyry poko, ekarõko roropa Ritonõpo enetuputyry ropa poko eya xine, kure ehtoh eraximary poko roropa. Ekarõko juteu tõ otuhpyra ehtoh poko tõturutohkõme Ritonõpo a, wenikehpyra ehtohme jeimamyry ae pata Jerusarẽ enahkatopõpyry poko.

\par }{\IOT Sero pape ao

\par }{\IO Jerusarẽ põkõ emynyhmary
{\IOR{1.1-22}}

\par }{\IO Jerusarẽ põkõ wãnopyry
{\IOR{2.1-22}}

\par }{\IO Zuãnohtoh te, kurã eraximary
{\IOR{3.1-66}}

\par }{\IO Pata Jerusarẽ tonahkase
{\IOR{4.1-22}}

\par }{\IO Ritonõpo a ipynanohpotohme
{\IOR{5.1-22}}



\par }\ChapOne{1}{\SH Ihnamotopõpyry Jerusarẽ poko
\par }
{\Q \VerseOne{1}Myhene! Myhene! Jerusarẽ turumekase mana.

\par }{\Q Apitoryme tẽme nexiase ahno ke!

\par }{\Q Pata kure potu nexiase.

\par }{\Q Enese tooehse mã toto moino, nono etyhpyry poe,

\par }{\Q yrome seromaroro pytỹpome sã toehse mana.

\par }{\Q Tuisa ẽxiryme sã nexiase pata tõ rãnao,

\par }{\Q yrome imehnõ namotome sã toehse mana.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Tyxitary poko ẽmehnõko Juta tõ mana;

\par }{\Q ixity sukururu ãko mana ẽmyty poro.

\par }{\Q Epe tõ, pakatokõ tonahse, oxinomopyra mã toto ipunaka emuhkehkatohme.

\par }{\Q Towokase Juta tõ mana epẽpyry tomo a.

\par }{\Q Epeme pyra toehse mã toto seromaroro.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Juta tõ imehnõ namotome toehse mã toto,

\par }{\Q tytapyĩ tae tarose toh nexiase.

\par }{\Q Imeimehnõ nonory po tooehse mã toto,

\par }{\Q tosake nymyry pyra toh mana.

\par }{\Q Tapuruse mã toto epetõkara a,

\par }{\Q epasaromepyra mã toto.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Seromaroro oehpyra ahno Ritonõpo Tapyĩ taka, eahmatohme Otuhtoh konõto po.

\par }{\Q Osema tõ Xião pona mynyhme rokẽ mã toto, omõtoh tonõ tytaõke pyra roropa.

\par }{\Q Nohpo tõ eremiaketõ Ritonõpo Tapyĩ tao xitãko,

\par }{\Q oturuketõ pusuh ãko.

\par }{\Q Pata põkõ etuarimãko mã toehse oximõpyra mã toto osema tao ahno pyra exiryke.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Epetõkara mokyro tuisaryme toehse,

\par }{\Q orẽpyrahxo exĩko mã toto.

\par }{\Q Jerusarẽ põkõ rohmanohpõko Ritonõpo mana iirypyryme itamurume toehse toto exiryke.

\par }{\Q Imũkuru tõ tapoise epetõkara a, toto arotohme mya esarykõ poe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Pata Jerusarẽ enekure ehtopõpyry pake tonahse.

\par }{\Q Ituisary tõ kapau sã mã toto tomitapãse exiketomo,

\par }{\Q epãko mã toto urakanaketõ zuno toexirykõke,

\par }{\Q yrome tapotũkehse mã toto.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Seromaroro tãkye pyra oseanahtõko, Jerusarẽ põkõ mana, etuarimãko.

\par }{\Q Wenikehpyra mã toto tymõkomohpyrykõ kurã poko pake ahtao.

\par }{\Q Tapoise ahtao epetõkara a takorehmaneke pyra nexiase,

\par }{\Q tounohse rokẽ ynororo epetõkara a.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Jerusarẽ tyyrypyhpyke toehse yronymyryme,

\par }{\Q nuriame toehse.

\par }{\Q Ise aehtyã ise pyra toehse mã toto,

\par }{\Q tonese ynororo eya xine tupoke pyra.

\par }{\Q Pusuh kakehpyra mana.

\par }{\Q Tõmyty apurũko mana toehxirose toexiryke.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Mokyro nuriame ehtoh osenẽko mana, zupõ xikurome exiryke.

\par }{\Q Yrome oty kara nexiase, torẽtyke pyra imeĩpo toexiry poko.

\par }{\Q Mokyro poremãkatopõpyry popyra nexiase ipunaka,

\par }{\Q emuhkehkananõ pyra nexiase.

\par }{\Q “Ritonõpo, kueneko ajohpame samo,

\par }{\Q etuarimãko ase jepetõkara orẽpyra toehse exiryke.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Ikyryry tõ kurã emero tarose epetõkara a;

\par }{\Q aomomyrykõ tonese eya Ritonõpo Tapyĩ kurã taka,

\par }{\Q moro taka juteutõkara onẽmapopyra Ritonõpo nexiase.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Jerusarẽ põkõ pusuh ãko mã toto, tonahsẽ zupĩko.

\par }{\Q Tymõkomory kurã ke tonahsẽ epehmãko mã toto isene ro toto ehtohme.

\par }{\Q “Kueneko, Ritonõpo, jetuarimary eneko!” ãko mã toto.


\par }{\SH Mokaro etuarimary
\par }
{\Q \VS{12}Ikuroko ytoketomo a Jerusarẽ põkõ ynara ãko:

\par }{\Q “Kuenetoko ke!

\par }{\Q Imehnõ etuarimapitopyra nexiase jetuarimary saaro.

\par }{\Q Zehno toehse toehtoh po tuãnohse ywy Ritonõpo a sero samo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}“Apoto tonehpose eya ypona yzahkatohme ukurohtao.

\par }{\Q Ahno apoitoh tyrise eya japoitohme,

\par }{\Q tomase ywy eya nono pona.

\par }{\Q Imeĩpo jurumekase jetuarimatoh tao jũme samo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}“Yyrypyry tõ emero oximõme tyripose eya tymyhse sã toto ehtohme, ypymyry pokona, omoxinety samo.

\par }{\Q Tapotũkehse ywy.

\par }{\Q Tokarose ywy eya jepetõkara a,

\par }{\Q toto onyporemãkasaromepyra exiase.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}“Ypoetory tõ jamihmehxo exiketõ typoihtose Ritonõpo a.

\par }{\Q Imehnõ soutatu tõ tonehpose eya ypoetory tõ nuasemãkõ enahkapose.

\par }{\Q Ahno kurã tutũmase eya uwa epery akurihmory samo, eukuru riryhtao.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}“Morara exiryke xitãko ase,

\par }{\Q jenuru tõ pehme nase yxity ke.

\par }{\Q Jemuhkehkapone pyra mana,

\par }{\Q jãkyemasaromepyra mã toto ipunaka.

\par }{\Q Jepetõkara a typoremãkase ywy,

\par }{\Q ypoetory tõ patãpo po toehse mã toto.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}“Jemary tõ anỹnõko ase jakorehmapotohme repe.

\par }{\Q Yrome jakorehmary se pyra imehnõ mana.

\par }{\Q Emero rokẽ poe jepetõkara tonehpose Ritonõpo a jyyryhmatohme.

\par }{\Q Nuriame exiketyme jekarõko mã toto.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}“Yrome Ritonõpo zae mana,

\par }{\Q tuãnohse ywy eya, aomiry omipona pyra toehse jexiryke.

\par }{\Q Imeimehnõ nonory põkõ, etatoko ke!

\par }{\Q Sam katoh ya enetoko!

\par }{\Q Jẽxiry tomo, umũkuru tõ maro tarose mã toto mya imehnõ namotome.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}“Jepe tõ tykohmase ya,

\par }{\Q yrome towokase exiase eya xine.

\par }{\Q Ritonõpo maro oturuketõ toorihse osema tõ ae, kowenu maro erohketõ maro,

\par }{\Q tonahsẽ zupiryhtao eya xine isene ro toto ehtohme.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}“Eneko ke, Ritonõpo, sam katoh ya,

\par }{\Q emynyhmãko ase yronymyryme!

\par }{\Q Xitãko ase ukurohtao yyrypyry poko, õmiry omipona pyra toehse jexiryke.

\par }{\Q Imehnõ etapãko mã toto jarao, osema tõ ao.

\par }{\Q Tapyi tao roropa orihnõko mã toto.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}“Ritonõpo, pusuhkatoh ya etako.

\par }{\Q Jemuhkehkananõ pyra nase.

\par }{\Q Jepetõkara atãkyemãko mã toto juãnohtopõpyry oya eneryke tyya xine.

\par }{\Q Moro ẽmepyry enehpoko, õmihpyry ae ro,

\par }{\Q jepetõkara sam kamexipoko ya sam katoh samo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}“Mokaro epehmako popyra toto ehtopõpyry emetakame.

\par }{\Q Zuãnohko toto juãnohtopõpyry sã oya yyrypyry emetakame.

\par }{\Q Pusuh kakehpyra ase, kure pyra roropa ase ukurohtao.”




\par }\Chap{2}{\SH Jerusarẽ wãnohtopõpyry Ritonõpo a
\par }
{\Q \VerseOne{1}Zehno toehse Ritonõpo ahtao, pata Jerusarẽ tyõtose eya akurũ xinukutumã ke.

\par }{\Q Pata Jerusarẽ tyripose eya ypyme typahsẽme rokene.

\par }{\Q Apitoryme pata kurãme nexiase, kapu ao aexihpyry samo,

\par }{\Q toepyrypase Izyraeu tomo typatarykõ poko.

\par }{\Q Yrome typenekehse Ritonõpo ahtao moro turumekase eya.

\par }{\Q Tytapyĩ kurã roropa turumekase eya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Juta pyno pyra toehse Ritonõpo, ipatary tõ

\par }{\Q tonahkapose eya tapyi jamihmãkõ maro.

\par }{\Q Zehno toexiryke tomase toto eya nono pona.

\par }{\Q Toehxirose Juta tõ tuisary tõ nexiase, kowenume erohketõ maro.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Zehno toehse Ritonõpo exiryke Izyraeu tõ jamitunuru tonahkapose eya.

\par }{\Q Yna epetõkara tooehse ahtao yna akorehmary se pyra nexiase.

\par }{\Q Yna takorekehkase eya apoto samo, tomye exiketõ zahkary samo emero.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Yna epekara sã typyre potyry tyrise eya yna winakoxi.

\par }{\Q Tyjamitunuru ke ahno taorihmapose eya yna ekyry tomo, emero porehme isehxo exiketomo yna a.

\par }{\Q Taro Jerusarẽ po kuãnopyrykõ jetuhxo nexiase yna a apoto samo kyzehno xine toehse ynororo exiryke.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Epekara samo Ritonõpo a Izyraeu tõ tonahkase.

\par }{\Q Itapyĩ tõ jamihmãkõ tomapose eya, tuisa tapyĩ konõto maro.

\par }{\Q Ihnamotoh tonehse eya, tãkye pyra ehtoh maro, ixitatopo enahpỹme samo Juta tomo a.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Tytapyĩ kurã tomase Ritonõpo a,

\par }{\Q tomase nono pona tupito samo.

\par }{\Q Toahmatoh esary tonahkase eya.

\par }{\Q Otuhtoh konõto tomo ẽmepyry kurã po te,

\par }{\Q oserematoh po roropa tuenikehkapose eya Xião po.

\par }{\Q Tuisa tomo oturuketõ roropa jetũ toehse toh nexiase zehno aexiryke.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Tykyryry apoto apõ poko typenekehse Ritonõpo nexiase,

\par }{\Q Tytapyĩ kurã turumekase eya.

\par }{\Q Ineneryme moro apuru tõ tahkananõme toh nexiase.

\par }{\Q Moroto tykohtase toh nexiase orẽpyra toehtohkõ poko, Ritonõpo eahmatopõpyry yna a esahpokoxi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Jerusarẽ apuru tõ emary se toehse Ritonõpo nexiase.

\par }{\Q Toto enahkapory poko tõsenetupuhse ynororo.

\par }{\Q Oseremara mana toto enahkary pona.

\par }{\Q Apuru tõ maro kaetokohxo exiketõ typahse mã kehko nono pona.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Omõtoh apuru tõ tonẽse mã kehko typahsẽ ao,

\par }{\Q ikyryry tõ tytahkase mana.

\par }{\Q Tuisa tarose tamuximãkõ maro imepỹ nono pona.

\par }{\Q Ritonõpo omiry poko anamorepara toehse,

\par }{\Q urutõ komo a enepotoh onekaropyra toehse Ritonõpo mana.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Jerusarẽ põkõ tamuhpõmehxo exiketõ nono po typorohse mã toto, mynyhme.

\par }{\Q Tupuhpyrykõ pona nono tyrise eya xine toemynyhmarykõme,

\par }{\Q kamisa topuxiximã risẽ upo ke tõtupohtose mã toto.

\par }{\Q Nohpo tõ poetome exiketõ, tosekumurukõ po typorohse mã toto zupuhpyrykõ nono pona.


\par }{\Q \VS{11}Jenuru tõ osenuhmara nase kehko yxity ke;

\par }{\Q ukurohtao torẽtyke ase.

\par }{\Q Jemynyhmaryke tapotũkehse ywy wekyry tõ tonahkase exiryke.

\par }{\Q Poetohti tõ pisarara enẽko ase

\par }{\Q orihnõko omise konõto toexirykõke pata esemary tõ ae.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Mokaro poetohti tõ ynara ãko:

\par }{\Q “Aja, omisehxo hano!

\par }{\Q Aja, tuna sehxo puh ano!” ãko mã toto.

\par }{\Q Mame epukãko mã toto osema tõ tao tapurose exiketõ samo.

\par }{\Q Mame okynã pyra orihnõko mã toto tysekõ enao.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Pata Jerusarẽ põkomo, nupunato aexihpyry, otara ãko ha ãkorehmatohme?

\par }{\Q Otãto oemuhkehkapõko hano, Xião põkomo?

\par }{\Q Imehnõ etuarimapitopyra nexiase asamo.

\par }{\Q Oporemãkatopõpyry itamurume mana tuna konõto zumohxo ehtoh samo.

\par }{\Q Opynanohsaromepyra imehnõ mana.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Urutõ kõ a ajohpe rokẽ enepotoh tokarose oya xine oenekunohtohkõme.

\par }{\Q Jarao oorypyrykõ tonepose ahtao eya xine ohxirotohkõme,

\par }{\Q tyoro sã oehtohkõ exiry seromaroro,

\par }{\Q kurehxo exiry oya xine.

\par }{\Q Mokaro urutõ komo a tonekunohse mexiatose,

\par }{\Q ajohpe toto omiry ke.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Ytoytoketõ pata kuroko oeunohnõko mã toto.

\par }{\Q “To!” ãko mã toto opoihtotorỹko roropa mã toto, Jerusarẽ põkomo.

\par }{\Q “Ajohpe pyra, sero pata tosehtose:

\par }{\Q ‘Pata Kurãme, Enekure Potu?’ nary.”

\par }{\Q “Sero pata kure ehtoh poko epyrypãko toh nexiase, imehnõ nonory po porehme?”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Emero oepetõkara ohxirõko mana,

\par }{\Q oeunohnõko mã toto.

\par }{\Q Ozehno toexirykõke ynara ãko mã toto:

\par }{\Q “Jerusarẽ tonahkase yna a!

\par }{\Q Sero ẽmepyry eraximãko sexiatose!

\par }{\Q Morohne ynanenease porehme,” ãko mã toto!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Tyriry se Ritonõpo ehtopõpyry tyrise eya,

\par }{\Q kuenaroximatopõpyrykõ eya moino ro, tyrise eya.

\par }{\Q Izyraeu tõ tonahkapose eya, onypynanohpyra.

\par }{\Q Kuepekõkara tonehpose eya kyporemãkatohkõme,

\par }{\Q atãkyematohme roropa kyporemãkatopõpyrykõ poko.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Pata Jerusarẽ, ah ãpuru tõ nykohtã toto Ritonõpo a akorehmapotohme!

\par }{\Q Xitakehpyra exiko saereme, koko, iporiry sã oxity tõ ehtohme.

\par }{\Q Oseremara exiko. Onyhnamokehpyra exiko!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Koko owõko ikohmatohme Ritonõpo a ãkorehmapotohme.

\par }{\Q Yronymyryme ekaropoko eya, õtururukõme eya opoenõ pynanohtohme eya.

\par }{\Q Orihnõko mã toto osema tõ ao omise konõto toexirykõke.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Eneko ke Ritonõpo, yna Esemy!

\par }{\Q Oty katohme yna wãnohnõko mah sero samo?

\par }{\Q Nohpo tõ typoenõ õnõko mã toto, toto pyno toto ahtao ro.

\par }{\Q Urutõ kõ, oturuketõ roropa totapasẽme exĩko mã toto Atapyĩ kurã tao!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Nuasemãkõ ekepyry tynomose osema tõ ao, tamuhpomãkõ ekepyry roropa.

\par }{\Q Ypoenõ totapase epetõkara a, oryximãkomo, nuasemãkõ roropa.

\par }{\Q Moro ẽmepyry toehse ahtao, zehno toehse awahtao, omoro Ritonõpo mokaro metapase.

\par }{\Q Onypynanohpyra mexiase ipunaka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Emero rokẽ poe jepetõkara menehpoase,

\par }{\Q popyra exiketomo, oximõme tooehse toh nexiase otuhtoh konõto poko oeahmatohme samo.

\par }{\Q Moro ẽmepyry ae zehno toehse oexiryke epasaromepyra toh nexiase

\par }{\Q tonahkase toto emero porehme.

\par }{\Q Epetõkara a ypoenõ tonahkase toh nexiase,

\par }{\Q ipyno xine jehtoh ke tuãtanohse toto ya.




\par }\Chap{3}{\SH Popyra ehtoh rumekary, kure ehtoh eraximary
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ritonõpo a juãnopyry waro ase, sam tykamexipose jexiryke eya, zehno ahtao.


\par }{\Q \VS{2}Jaropoase ynororo ikohmamyry aka,

\par }{\Q osema tõ ae jenyokyase saerehkatoh maro pyra.


\par }{\Q \VS{3}Tomary ke typitypipohse ywy eya ikohmamyry pona.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Kynykynyme upũ tyripose eya,

\par }{\Q ypihpyry roropa yzehpyry tõ tytahkase eya.


\par }{\Q \VS{5}Jomye apuru tyrise eya,

\par }{\Q tapuruse ywy jetuarimatoh ke, sam katoh ke, enara.


\par }{\Q \VS{6}Xinukutumã aka tyripose ywy eya koko samo, aorihtyã sã jehtohme okynahxo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Keti ke tymyhse exiase omoxinety ke Ritonõpo a;

\par }{\Q ãpuruhpyry tao ase, epasaromepyra roropa ase.


\par }{\Q \VS{8}Kohtãko ase jakorehmatohme repe,

\par }{\Q yrome jotururu etary se pyra mã ynororo.


\par }{\Q \VS{9}Ytosaromepyra ase;

\par }{\Q jesemary tapuruse exiryke eya topu konõto ke.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Reão sã jeraximãko Ritonõpo mana,

\par }{\Q uuso sã roropa toehse mana jeraximãko, jesekatohme.


\par }{\Q \VS{11}Jesemary poe taropose ywy eya,

\par }{\Q tyxihxihkase ywy eya,

\par }{\Q imeĩpo turumekase ywy eya.


\par }{\Q \VS{12}Taky tapoise eya,

\par }{\Q typyre ke tuose roropa ywy eya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Moro pyrou tõ, Ritonõpo nuotyã mya tomõse kehko nexiase upũ aka.


\par }{\Q \VS{14}Ahno ypoihtory poko kohmãnõko mã toto;

\par }{\Q jeunohnõko mã toto toremiaryhtao kokoro rokene.


\par }{\Q \VS{15}Tonahsẽ itunety ke tynahpase ywy Ritonõpo a ise pyra jehtoh ke,

\par }{\Q tauhpase sã ywy eresukuru ke eya onẽzomopyra jehtoh ke.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Jẽmyty tõsykysykymapose eya nono poro,

\par }{\Q yzery tytahkase eya topu tõ pokona.


\par }{\Q \VS{17}Sekese jehtoh waro pyra toehse ywy,

\par }{\Q tãkye ehtoh poko tuenikehse ywy pake.


\par }{\Q \VS{18}Okynã pyra orihnõko ase;

\par }{\Q Ritonõpo eraximary poko ya jakorehmatohme tonahse nase.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Wenikehpyra ase jemynyhmary poko, toiroro jehtopõpyry poko, sam katoh poko ya te, jetuarimatopõpyry poko roropa.


\par }{\Q \VS{20}Morohne poko osenetupuhkehpyra ase,

\par }{\Q tapotũkehse ywy ukurohtao.


\par }{\Q \VS{21}Yrome jakorehmary Ritonõpo a eraximapitõko ropa ase ynara josenetuputyryhtao ya rokene:


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Kypyno xine Ritonõpo ehtoh enahpỹme mana.

\par }{\Q Kure aexiry jũme enahpỹme roropa mana.


\par }{\Q \VS{23}Moro kypyno xine aehtopo te, kure aexiry roropa kasenatome mana ẽmepyry punero.

\par }{\Q Imehxo mase, Ritonõpo,

\par }{\Q anamonohpyra roropa mase xixi tũtary ropa samo!


\par }{\Q \VS{24}Ypyno exiketyme Ritonõpo mana.

\par }{\Q Imepỹ pyra mã jesẽme.

\par }{\Q Naeroro oenetupuhnõko ase.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{25}Kure Ritonõpo mana Tosẽkõme enetupuhnanomo a emero.


\par }{\Q \VS{26}Naeroro kurehxo mã kure ehtoh eraximary kyya xine,

\par }{\Q penekehpyra roropa kuakorehmatohkõ Ritonõpo a eraximaryme.


\par }{\Q \VS{27}Kure mã moro penekehpyra ehtoh waro toehse ahtao poetome ro kuahtao xine.


\par }{\Q \VS{28}Sam tykamexipose kuahtao xine Ritonõpo a, kure toiroro kuexirykomo, tehme roropa, penekehpyra kuehtohkõme.


\par }{\Q \VS{29}Osenetaonohpyra sehtone Ritonõpo neneryme,

\par }{\Q otarame kuakorehmatorỹko mana.


\par }{\Q \VS{30}Typoihtose kuahtao xine onezuhpyra sehtone,

\par }{\Q kueunopyrykõ seanahtotone rokene.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}Iirypyrymãkõ wãnopyry se pyra Ritonõpo mana, jũme kurumekara xine mana.


\par }{\Q \VS{32}Emynyhmatoh enehporyhtao ro kyya xine kypyno xine ro mana yronymyryme, kypyno xine aehtoh jamihme mana.


\par }{\Q \VS{33}Sam kamexipory se nymyry pyra mana,

\par }{\Q kymynyhmaporykõ se pyra roropa mana.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{34}Ritonõpo zuaro mana ãpuruhpyry taõkõ tyyryhmase ahtao Izyraeu nonory po;


\par }{\Q \VS{35}Ritonõpo Imehxo Exikety zuaro mana zae pyra imehnõ riryhtao kyya xine,

\par }{\Q zae rokẽ tyripose toto ahtao eya.


\par }{\Q \VS{36}Zuaro Ritonõpo mana zae pyra kuomirykõ ahtao imepỹ poko apiakane ẽpataka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{37}Tyriry se kuehtohkõ onyrisaromepyra sytatose tyripory se pyra Ritonõpo ahtao.


\par }{\Q \VS{38}Kure ehtoh exĩko mana, popyra ehtoh roropa exĩko, Ritonõpo, Imehxo Exikety omi poe.


\par }{\Q \VS{39}Onykerekeremara ehtoko, tuãnohse awahtao xine oorypyrykõ emetakame.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{40}Kynyrihpyrykõ senetone, sosenetupuhtone

\par }{\Q kueramatohkõme ropa Ritonõpo a.


\par }{\Q \VS{41}Soturutone Ritonõpo a Kapuaono a, ynara sykatone:


\par }{\Q \VS{42}“Ritonõpo, iirypyryme toehse ynanase.

\par }{\Q Õmiry omipona pyra toehse,

\par }{\Q moro ynanyrihpyry onykorokara ro mase.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{43}“Yna zehno toehse mexiase, yna tokahmase,

\par }{\Q yna totapase roropa oya,

\par }{\Q yna onypynanohpyra mexiase zehno oexiryke,


\par }{\Q \VS{44}Akurũ ke sã yna zehno oehtoh ke tãtapuruse mase yna otururu oya onetara oehtohme.


\par }{\Q \VS{45}Yna tonepose oya imehnõ nonory põkomo a,

\par }{\Q popyno anonohse samo, typahsẽme rokẽ yna toehse.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{46}“Yna eunohnõko mã toto yna epetõkara, emero.


\par }{\Q \VS{47}Tonaroxitapãse yna,

\par }{\Q yna apoitoh tonõ nae mana,

\par }{\Q yna typoremãkase te, yna tonahkase roropa, enara.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{48}Xitãko ase, jenuru tõ ae iporiry yhtõko, yxity, wekyry tõ enahkaryke.


\par }{\Q \VS{49}Xitakehpyra jenuru tõ mana anorypyra roropa,

\par }{\Q yxity kuãpõko ase enahpyra samo,


\par }{\Q \VS{50}Ritonõpo osenuhmatoh pona kapu poe yna enetohme.


\par }{\Q \VS{51}Atasamãko ase ukurohtao josenetuputyryhtao nohpo tõ poko.

\par }{\Q Mokaro ryhmary tõ enease moroto ypatary po.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{52}Jepetõkara, popyra ehtoh onyripyra jahtao eya xine urakanase toehse mã toto juotohme torõ pitiko samo.


\par }{\Q \VS{53}Jẽmase toto eutary aka, isene ro,

\par }{\Q topu ke japuruase.


\par }{\Q \VS{54}Tuna tõnuhse jupuhpyry epozakoxi:

\par }{\Q “Orihnõko ase!” tykase ywy.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{55}Moro eutary ae tykohtase ywy jakorehmapotohme oya, Ritonõpo.


\par }{\Q \VS{56}“Ajohpame sã jomiry etako!” tykase jahtao oya,

\par }{\Q ykohtary metase rahkene.


\par }{\Q \VS{57}Mame tozuhse ywy oya:

\par }{\Q “Enaromyra exiko!” mase ya moro ẽmepyry ae.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{58}Ritonõpo, moepyase jakorehmase,

\par }{\Q kypynanopyase orihpyra jehtohme.


\par }{\Q \VS{59}Ritonõpo, zae jepetõkara apiakako,

\par }{\Q zae pyra toto ehtoh waro mase yyryhmatopõpyry eya xine.


\par }{\Q \VS{60}Yzehno mokaro ehtoh waro mase,

\par }{\Q popyra jyriry se toto ehtoh waro roropa mase.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{61}Ritonõpo Jesemy, jeunohtopõpyry eya xine totase oya,

\par }{\Q tyriry se toto ehtoh waro mase emero.


\par }{\Q \VS{62}Ykerekeremary poko kohmãnõko mã toto,

\par }{\Q zuaro mase, yyryhmary se mã toto.


\par }{\Q \VS{63}Mokaro enẽko mase,

\par }{\Q jeunohkehpyra mã toto.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{64}Ritonõpo, mokaro epehmako zae rahkene,

\par }{\Q zuãnohko toto inyrihpyrykõ emetakame.


\par }{\Q \VS{65}Popyra ehtoh enehpoko mokaro pona.

\par }{\Q Takorehmaneke pyra tyriko toto roropa!


\par }{\Q \VS{66}Ekahmako toto, Ritonõpo, toto zehno oehtoh ke,

\par }{\Q enahkapoko toto sero nono po!




\par }\Chap{4}{\SH Jerusarẽ typoremãse
\par }
{\Q \VerseOne{1}Uuru xinukutumehme sã toehse!

\par }{\Q Uuru kurã zemime pyra mana!

\par }{\Q Topu tõ, Ritonõpo Tapyĩ kyryry sapararahme typahse mã kehko osema tõkehko ae!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Poetohti tõ Jerusarẽ põkõ uuru kurã sã toh nexiase kyya xine,

\par }{\Q Yrome seromaroro oripo sã rokẽ mã toto orino risẽ sã rokene.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Ropo nohpory itu htaõ suhsu ekarõko typoenomo a.

\par }{\Q Yrome wekyry tõ mã awexituruze tõ sã mã toto,

\par }{\Q typoenõ pyno pyra sã mã toto.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Typoenõ orihmapõko mã toto omise ehtoh ke te, tuna se ehtoh ke roropa.

\par }{\Q Poetohti xitãko tonahsẽ peneryke,

\par }{\Q yrome onekaropyra mã toto.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Ahno nae torẽnase aexityã tõtukuru poko kure,

\par }{\Q yrome orihnõko mã toto,

\par }{\Q tomitapãse osema tõ ae;

\par }{\Q torẽnase tonahsã kurã poko toh nexiase,

\par }{\Q yrome seromaroro ipahtyã poko mã toto

\par }{\Q tynapyry zupĩko.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Wekyry tõ wãnohtoh mã Sotoma põkõ wãnohtopõpyry motye,

\par }{\Q axĩ tonahkase toto ahtao Ritonõpo a.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Yna tuisary tõ poenõ kure rokẽ toh nexiase akurũ karimutumã samo,

\par }{\Q jamihme toh nexiase, apotũkehpyra.

\par }{\Q Enurukõ zemime sã nexiase kure rokẽ exiryke.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Seromaroro ẽmytykõ xinukutume mã toehse, sakaramato samo.

\par }{\Q Aytorykohtao osema tao toto onenetupuhpyra imehnõ mana.

\par }{\Q Toto pihpyry tasarahse samo tõsexihse jehpyrykõ pokona wewe samo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Totapase aexityã etonatoh poko,

\par }{\Q jetuhkopyra toh nexiase.

\par }{\Q Mãpyra mokaro axi hkopyra orihketomo, jetuhxo toehse toto,

\par }{\Q tomitapãse toexirykõke, tonahsẽ pyra exiryke.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Jerusarẽ tonahkase ahtao, nohpo tomo, typoenõ pyno aehtyã,

\par }{\Q typoenõkõ tahnose eya xine tõtuhtohkõme.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Ritonõpo Kuesẽkõ zehno toexiryke apoto tukase eya.

\par }{\Q Jerusarẽ tyahkapose eya porehme.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Ahno tõ emero nono põkõ tõsenetupuhse,

\par }{\Q ituisary tõ roropa tõsenetupuhse Jerusarẽ poko:

\par }{\Q epetõkara omõsaromepyra mana pata Jerusarẽ omõtoh ae,

\par }{\Q tykase toh repe.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Yrome morara toehse iirypyryme urutõ kõ exiryke,

\par }{\Q oturuketõ roropa iirypyryme exiryke,

\par }{\Q ahno kurã totapapose eya xine exiryke.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Tonurãkara sã toytoytose oturuketomo,

\par }{\Q urutõ kõ roropa xikurome mã toto ipunaka.

\par }{\Q Zupõkõ apory se pyra imehnõ kynexine nuriame exiryke munu ke.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Ynara tykohtase ahno tomo:

\par }{\Q “Mya ytotoko! Nuriame matose! Japopyra exiko!”

\par }{\Q Mame toytose toto ahtao imehnõ nonory tõ poro

\par }{\Q ynara tykase morotõkõ eya xine:

\par }{\Q “Tarona oehtohkõ se pyra ynanase,” tykase.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Mokaro pyno pyra toehse Ritonõpo nexiase;

\par }{\Q sapararahme toto taropose eya.

\par }{\Q Mokaro oturuketõ otururu etary se pyra nexiase.

\par }{\Q Tamuximãkõ pyno pyra toehse roropa nexiase.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Typenekehse ynanexiase yna osenuhmary poko yna akorehmananõ eraximary poko;

\par }{\Q yna akorehmary eraximãko ynanexiase ahno a repe,

\par }{\Q yrome anakorehmasaromepyra nexiase.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Yna epetõkara yna enẽko toh nexiase ytosaromepyra yna ehtohme osema tõ ae.

\par }{\Q Isene yna ehtopõpyry enahsasaka nexiase,

\par }{\Q orihsasaka ynanexiase.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}Yna ekahmananõ axĩ tooehse nexiase, pianoimo motye.

\par }{\Q Ypy tõ po yna tokahmase eya xine,

\par }{\Q tokare pyra yna tapoise roropa eya xine ona tonorẽ po.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Isene yna ehtoh tapoise eya xine, Ritonõpo nymenekahpyry yna tuisaryme.

\par }{\Q Mokyro ynanenetuputyase yna ewomaneme,

\par }{\Q yna onyryhmara yna epetõkara ehtohme.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Atãkyematoko, Etõ põkomo, Uze põkõ roropa,

\par }{\Q exianatoko oexianarykõ se awahtao xine.

\par }{\Q Yrome okynã pyra oporemãkapotohkõ oehnõko mana, awãnohtohkõme;

\par }{\Q toetỹse exiketyme sã exĩko matose

\par }{\Q tupoke pyra ytoytõko roropa matose.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Jerusarẽ põkõ pake tuãnohse mã toto popyra toto ehtoh emetakame.

\par }{\Q Jũme pyra taroposẽme exĩko matose Ritonõpo a sapararahme imeimehnõ nonory tõ poro.

\par }{\Q Yrome amarokomo, Etõ põkomo tuãnohsẽme exĩko matose Ritonõpo a;

\par }{\Q jarãnaka oorypyrykõ ripõko mana.




\par }\Chap{5}{\SH Oturutoh Ritonõpo a typyno xine aehtohme
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ritonõpo yna Esemy, wenikehpyra exiko yna ryhmatopõpyry poko;

\par }{\Q yna eneko, yna poremãkatopõpyry eneko.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{2}Yna nonory tapoise imepỹ nono põkomo a;

\par }{\Q yna tapyĩ tao imehnõ nonory põkõ tõsesarise mã toto.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}Poetõpome ynanase, yna zũ tõ totapase exiryke zehnotokomo a;

\par }{\Q seromaroro yna ẽ tõ pytỹpome toehse mã toto.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}Tuna se yna ahtao, epekahnõko ynanase yna okurume;

\par }{\Q apotopokõ epehmãko roropa ynanase.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}Yna rohmanohpõko mã toto yronymyryme jumẽtu samo, kameru sã roropa,

\par }{\Q tapotũkehse ynanase,

\par }{\Q yrome yna oneremapopyra mã toto.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{6}Tonahsẽ nae yna ehtohme isene ro yna ehtohme,

\par }{\Q tokaropose yna a Ejitu põkomo a te, axirio tomo a roropa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}Yna tamuru tõ iirypyryme toehse toh nexiase,

\par }{\Q toorihse mã toto,

\par }{\Q yna etuarimãko popyra mokaro ehtopõpyry pokoino.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}Yna tuisary tõ imehnõ namotome erohnõko mã toto.

\par }{\Q Yna onypynanohsaromepyra imehnõ mana mokaro winoino.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}Imehnõ etapananõ ytoytõko yna nonory poro.

\par }{\Q Naeroro tomeseke sã rokẽ tonahsẽ zupĩko ynanase yna orikyryino.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}Omise yna exiryke oxirohnõko ynanase,

\par }{\Q yna pihpyry axitũ exĩko mana orinato samo, apoto po exikety samo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}Yna pyxiã tyyryhmase pata Jerusarẽ po ro, yna ẽxiry tõ oryximãkõ roropa, emero pata tõ po Juta nonory po.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}Zehnotokomo a yna tuisary tõ tõsexihse wewe pokona;

\par }{\Q tamuximehxo exiketõ tyhtomase,

\par }{\Q tounohse roropa eya xine.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}Yna poenõ tyrohmanohpose mã toto yronymyryme erohtoh tupime exikety poko.

\par }{\Q Aimo tõ osetapãko mã toto apotopokõ omoxinety puimaryhtao eya xine.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Tamuhpomãkõ oximõpyra toehse mã toto pata omõtoh tao,

\par }{\Q eremiara toehse nuasemãkõ mã toto.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}Tãkye ehtoh toepase mana yna kurohtae.

\par }{\Q Yna watoh tonõ tymyakãmase emynyhmatoh ke.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}Yna epyrypatopõpyry emero tonahkase ipunaka,

\par }{\Q iirypyryme toehse yna exiryke,

\par }{\Q tuãnohse ynanase yna rypyry epehpyryme.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}Yna kurohtao kure pyra ynanase,

\par }{\Q popyrahme sã osenuhmãko ynanase yna xity ke,


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}Ypy Xião turumekase exiryke, raposa tõ ytoytõko mã toto typahsã poro.


\par }{\SH Ekaropotoh Ritonõpo a
\par }
{\Q \VS{19}Omoro, Ritonõpo, tuisame oehtoh jũme exikehpyra mana, ahno poenõ pona te, ipakomotyã ponãmero roropa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}Oty katoh yna murumekase okynahxo?

\par }{\Q Otarahtao yna poko tuarõtãko ropa mah mya roropa?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}Yna iramapoko ropa oya, Ritonõpo.

\par }{\Q Ajohpame sã yna iramapoko ropa!

\par }{\Q Yna tyriko osemazuhme yna ehtopõpyry sã yna ehtohme ropa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}Otarame jũme turumekase yna oya?

\par }{\Q Ajohpe pyra yna zehno exikehpyra exĩko mah jũme?

\par }