\NormalFont\ShortTitle{ZAKARIA}

{\MT ZAKARIA

\par }{\MTC Zacarias

\par }{\IMT Ekarotopo

\par }{\IP Sero
{\BK{Zakaria}} papeny atapiakãko asakoro ehtohme:

\par }{\IP 1. Zakaria 1-8 ekarõko urutõ Zakaria omihpyry Izyraeu tomo a, aehtyã ropa namotome ehxĩpo Papironia poe Jerusarẽ pona. Urutõ Ajeu epeme Zakaria kynexine. Aomihpyry Izyraeu tomo a Ritonõpo nenepohpyry tõ poko ekarõko kynexine. Sero tokarose eya jeimamyry 520mã poe 518mã pona oehpyra ro Jezu Kyrixtu ahtao. Moro Ritonõpo nenepohpyry tomo tamorepase pata Jerusarẽ riry ropa poko te, Ritonõpo Tapyĩ riry poko te, ahno rypyry korokary poko te, imeĩpo ehtoh poko roropa ahno Pynanohne oepyryhtao.

\par }{\IP 2. Zakaria 9-14 ekarõko ahno Pynanohne poko, Apiakary konõto poko roropa Etyhpyryme.
Zakaria 9.9 poko ekarõko nase
Mateu 21.5 po,
João 12.15 po, enara.

\par }{\IOT Sero pape ao

\par }{\IO Kure ehtoh eraximatohme
{\IOR{1.1—8.23}}

\par }{\IO Imehnõ nonory põkõ wãnohtopo
{\IOR{9.1-8}}

\par }{\IO Imeĩpo kure ehtopo poko
{\IOR{9.9—14.21}}



\par }\ChapOne{1}{\SH Tyyrypyrykõ rumekatoh sero
\par }
{\PP \VerseOne{1}Nuno 8mã po jeimamyry asakorõ po tuisame Tariu ahtao Perexia esẽme, tõturuse Ritonõpo urutõ Zakaria a, Parakia mũkuru, Ito pary. Ynara tykase Ritonõpo Jamihmehxo Exikety eya, ahno zurutohme:


\par }{\PP \VS{2}— Ywy Ritonõpo tohne toehse yronymyryme atamurukõ poko.

\VS{3}Mame seromaroro ynara ãko ase oya xine: Osehtoko ropa ya; ywy Ritonõpo, Jamihmehxo Exikety, oehnõko roropa ase oya xine.

\VS{4}Atamurukõ sã pyra ehtoko. Otato pyra toh nexiase turuse toto ahtao urutõ komo a pake, sero jomihpyry tokarose ahtao eya xine: “Ritonõpo Jamihmehxo Exikety ynara tyripõko mana oya xine: popyra ehtoh poko pyra ehtoko. Zae pyra oehtohkõ irumekatoko.” Yrome jomihpyry omipona pyra toh nexiase.

\VS{5}Seromaroro otoko hnae atamurukomo? Mokaro urutõ kõ roropa isene ro toh nae?

\VS{6}Ypoetory tõ ae, urutõ kõ ae jomihpyry aropoase atamurukomo a, toto enaroximatohme repe. Yrome oty kara toh nexiase. Morara exiryke tuãnohse toh nexiase. Mame toeramase ropa toh nexiase tyyrypyrykõ wino. Ynara tykase toto: “Ritonõpo Jamihmehxo Exikety a tuãnohse sexiatose tõmihpyry ae ro. Iirypyryme toehse kuexirykõke tuãnohse sexiatose kyyrypyrykõ emetakame.”


\par }{\SH Enepotoh apitorymano: kawaru tomo
\par }
{\PP \VS{7}Ẽmepyry 24me ehtoh po, nuno 11mã po, esety sepate, jeimamyry asakoromã po tuisame Tariu ahtao Ritonõpo omiry etase. Ywy ase urutono Zakaria, Parakia mũkuru, Ito pary.

\VS{8}Koko nexiase enepotoh tonepose ahtao ya: Ritonõpo nenyokyhpyry enease tõtyrise kawaru kamiraramã po. Totypohse nexiase jakanahmã po wewe tõ rãnao. Mokyro mykae imehnõ nenyohtyã nexiase kawaru tõ po, kamiraramãkomo, imehnõ pitahpitahmãkomo, imehnõ karimutume exiketomo.

\VS{9}Inenyokyhpyry toiro tõturuse ymaro. Naeroro ekaropoase eya:

\par }{\PP — Pãna, onokah koh moxiã inenyohtyamo kawaru tõ po?

\par }{\PP — Enepõko ase oya, tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{10}Mame mokyro Ritonõpo nenyokyhpyry wewe rãnao ynara tykase:

\par }{\PP — Mokaro tynenyohtyã taropose Ritonõpo a toytotohme sero nono poro porehme.


\par }{\PP \VS{11}Mame ynara tykase toto Ritonõpo nenyokyhpyry a, wewe rãnao exikety a:

\par }{\PP — Toytose yna sero nono poro porehme. Tonese emero mynyhme samo osetapara mã toto.


\par }{\PP \VS{12}Mame ynara tykase Ritonõpo nenyokyhpyry:

\par }{\PP — Ritonõpo Jamihmehxo Exikety, 70me jeimamyry taropose Jerusarẽ põkõ poko tohne toehtoh poko, Juta patary tõ põkõ maro. Otãto ise ro mokaro pyno oehtohme ropa?


\par }{\PP \VS{13}Mokyro tozuhse Ritonõpo a omi kurã ke, kypyno xine ehtoh ke, omi emuhkehkatoh ke.

\VS{14}Mame mokyro Ritonõpo nenyokyhpyry, ymaro oturukety ynara tykase ya:

\par }{\PP — Ynara kaxiko opore emero rokẽ netaryme: Sero omi Ritonõpo Jamihmehxo Exikety omiryme mana: “Pata Jerusarẽ pyno ase yronymyryme, ypatary kurãme mana.

\VS{15}Imeimehnõ nonory põkõ poko tohne ase, osewomaketõ poko, torẽtyke pyra exiketõ poko. Ynara exiryke tohne toehse jahtao ypoetory tõ poko, pitiko rokẽ repe itamurumehxo toto tyrohmanohpose eya xine, toto etuarimatohme pitiko rokẽ pyra.

\VS{16}Naeroro toto pyno jexiryke oepyase ropa Jerusarẽ pona. Ywy, Ritonõpo Jamihmehxo Exikety ynara ãko ase: Ytapyiny tyrisẽme exĩko ropa mana, pata Jerusarẽ roropa tyrisẽme exĩko ropa mana.”


\par }{\PP \VS{17}Ynara tykase roropa inenyokyhpyry ya:

\par }{\PP — Oturuko imehnõ netaryme, Ritonõpo Jamihmehxo Exikety ynara tykase: ypatary tõ tymõkomoke exĩko ropa mã kehko, pitiko rokẽ pyra. Pata Jerusarẽ akorehmãko roropa mana tynymenekahpyryme aehtohme ropa.


\par }{\SH Enepotoh asakoromano: iretyry tõ poko
\par }
{\PP \VS{18}Imepỹ enepotoh toehse ya: 4me pui retyry enease.

\VS{19}Ritonõpo nenyokyhpyry ymaro oturukety a ekaropoase. Ynara ase eya:

\par }{\PP — Oty katohme moro iretyry tomo?

\par }{\PP Jezukuase ynororo, ynara nase:

\par }{\PP — Mokaro mã imehnõ nonory põkomo. Eya xine Juta tõ sapararahme taropose sero nono poro porehme, Izyraeu tõ maro Jerusarẽ põkõ maro.


\par }{\PP \VS{20}Mame 4me erohketõ tonepose Ritonõpo a ya kurimene poko erohketomo.


\par }{\PP \VS{21}— Oty rĩko mokaro nae? ase eya, ekaropoase.

\par }{\PP Ynara nase ynororo:

\par }{\PP — Moro iretyry tõ imehnõ nonory põkõme mã kehko. Juta tõ sapararahme taropose eya xine nono poro, imehnõ poetoryme sã rokẽ toto ehtohme. Yrome seromaroro moxiã erohketõ oehnõko mã toto mokaro ahno tõ erehtohme, iretyrykõ tahkatohme, toto pahtohme roropa, mokaro Juta tõ poremãkaponanomo, Juta tõ ahpahponanomo.




\par }\Chap{2}{\SH Enepotoh oseruaono: mosa ehtoh kuhtopo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame imepỹ enepotoh tonese ya: Orutua enease, mosa ehtoh kuhtoh emahpo nexiase.


\par }{\PP \VS{2}— Aza ytõko mah? ase, ekaropoase eya.

\par }{\PP Ynara nase ynororo:

\par }{\PP — Ytõko ase pata Jerusarẽ kuhtohme mosa aehtoh waro jehtohme ipuroroje ehtoh waro roropa jehtohme.


\par }{\PP \VS{3}Mame mokyro, Ritonõpo nenyokyhpyry, ymaro tõturuse aexihpyry tũtary enease. Imepỹ nenyokyhpyry noepyase oseporyse imaro.

\VS{4}Mokyro Ritonõpo nenyokyhpyry apitorymã ynara nase tymarono a:

\par }{\PP — Tururume ytoko mokyro nuasemã zuruse, ikuhtohke tomahpokemy: “Pata Jerusarẽ tytaõke exĩko ropa mana, ahno tuhke, okyno tõ tuhke moroto exĩko, naeroro apuru onyrisaromepyra exĩko mã toto pata zomye.

\VS{5}Ynara tõmiry etapõko Ritonõpo mana: Ywy roro apurume exĩko ase, apotome sã Jerusarẽ zomye. Ywy roro moroto exĩko ase moro pata po jesaryme exĩko, moroto roropa saereme jehtoh enepõko ase.”


\par }{\SH Namotome pyra Izyraeu tõ exĩko ropa mana
\par }
{\PP \VS{6-7}Ynara ãko Ritonõpo mana typoetory tomo a:

\par }{\PP — Epatoko, Xião põkomo, tapoise mexiatose papironio tomo a, epatoko! Epatoko moro nono põkõ inikahpoẽkõ poe! Typahse sã mexiatose ya imeimehnõ nonory tõ pona. Yrome seromaroro ooepyrykõ ropa toehse nase, Jerusarẽ pona ooehtohkõme ropa.


\par }{\PP \VS{8}Tyjamitunuru ke, jenyokyase Ritonõpo Jamihmehxo Exikety imeimehnõ nonory põkõ zurutohme, typoetory tõ mõkomory kurã aronanomo omatome. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Ypoetory tõ poko aexihpyry tomahxikyry rĩko sã mana jenuru aka.

\VS{9}Naeroro ywy roro osetapãko ase amaro xine oporemãkatohkõme. Mame omõkomohpyry kurã emero tarosẽme exĩko opoetohpyry tomo a, anamotome aexityamo a.

\par }{\PP Morohne toehse ahtao zuaro exĩko mã toto emero, Ritonõpo Jamihmehxo Exikety a tonyohse ywy oya xine.


\par }{\PP \VS{10}Ynara ãko Ritonõpo Kuesẽkõ mana:

\par }{\PP — Jerusarẽ põkomo, oeremiatoko atãkyemarykõme, oehnõko jexiryke osesarise amaro xine!


\par }{\PP \VS{11}Moro ẽmepyry toehse ahtao ahno tõ tuhke oehnõko mã toto Ritonõpo Oesẽkomo a, ipoetoryme exĩko mã toto. Imaro xine exĩko roropa mana. Mame zuaro exĩko Izyraeu tõ mana, Ritonõpo Jamihmehxo Exikety a tonyohse ywy oturuse imaro xine.

\VS{12}Mame Juta tõ nonory Ritonõpo esary kurãme exĩko ropa mana Izyraeu tõ nonory kurã po te, Jerusarẽ Ritonõpo nymenekahpyryme exĩko ropa mana tosary kurãme.


\par }{\PP \VS{13}Mynyhme ehtoko emero porehme Ritonõpo ẽpataka. Oehnõko mana tosary kurã poe, typoetory tõ maro ehse.




\par }\Chap{3}{\SH Enepotoh 4mano: Oturukety imehxo exikety
\par }
{\PP \VerseOne{1}Imepỹ enepotoh enease: Oturukety imehxo exikety, Jozue enepoase Ritonõpo ya. Mokyro Jozue xikihme nexiase Ritonõpo nenyokyhpyry ẽpataka. Mokyro Jozue apotunuru wino nexiase joroko tamuru Satanaxi, ihxirory se toexiryke.

\VS{2}Tõturuse Ritonõpo nenyokyhpyry Satanaxi a, ynara tykase:

\par }{\PP — Satanaxi, oupokãko Ritonõpo mana mynyhme oehtohme! Ritonõpo, pata Jerusarẽ menekahpono awãnohnõko mana! Mose typynanohse eya apotopokõ sã touse ahtao apoto poe.


\par }{\PP \VS{3}Jozue tupoke xikuromã ke nexiase, moroto xikihme, Ritonõpo nenyokyhpyry ẽpataka.

\VS{4}Mame takorehmananomo a Jozue zupõ toupose Ritonõpo nenyokyhpyry a. Imeĩpo ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Moro sã oorypyry tõ korokãko ase. Seromaroro upo kasenato ke amurũko mase.


\par }{\PP \VS{5}Mame takorehmananomo a turupãte tyripose Ritonõpo nenyokyhpyry a Jozue zupuhpyry pona, turupãte tukurikase exikety nuriame pyra ehtohme. Moro tyrise eya xine zupuhpyry pona, upo oseahmatoh tyrise roropa eya xine epona. Moroto ro Ritonõpo nenyokyhpyry nexiase xikihme.

\VS{6}Ynara tykase ynororo Jozue a:


\par }{\PP \VS{7}— Ynara ãko Ritonõpo Jamihmehxo Exikety oya: “Ynyripohpyry omipona awahtao, oerohtoh roropa riryhtao oya jomihpyry omipona, tuisame exĩko mase Ytapyĩ tao. Jesary kurã pyno exĩko mase, imehnõ osa tõ roropa emero. Mame moxiã ynenyokyhpyry tõ sã jẽpataka omõnõko mase.

\VS{8}Naeroro etako pahne, Oturukety Imehxo Jozue, imehnõ oturuketõ roropa amaro xine, etatoko pahne. Amarokõ emero enetupuhpotohme matose: ypoetory tomo a Jakorehmane enehpõko ase, esety ‘Amoriry’ me.

\VS{9}Eneko ke, topu yrino Jozue ẽpataka pipahmã 7mã ke. Ywy Ritonõpo, Jamihmehxo Exikety imerõko ase moro topu pokona toiro esety. Mame toiro ẽmepyry ae sero nono põkõ rypyry korokãko ase.

\VS{10}Moro ẽmepyry ae amarokõ emero oepe tõ eahmãko matose katonõ maro oximõtohme, oseahmatohme uwa zoko tõ zopino, wikeira tõ zopino roropa. Ywy Ritonõpo, Jamihmehxo Exikety, oturuno.”




\par }\Chap{4}{\SH Enepotoh 5mano: ezuru apony
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame Ritonõpo nenyokyhpyry, ymaro osemazuhme aoturuhpyry toehse ropa ya jẽpakase ropa samo. Typakase sã exiase inykyhpyry pakary ropa samo.

\VS{2}Tõturupose ynororo ya:

\par }{\PP — Oty enẽko mah?

\par }{\PP Tozuhse ya:

\par }{\PP — Ezuru apõ enẽko ase uuru risemy. Moro po azeite ẽ nae mana uuru risẽme roropa. 7me nãparina tõ nae moro ezuru apõ po, 7me tupo tõ roropa azeite arotohme nãparina tomo a.

\VS{3}Moro ezuru apõ pũto asakoro oriwera zoko enẽko ase, toiro apotunuru wino samo, toiro ipozery wino.


\par }{\PP \VS{4}Mame oturupoase mokyro Ritonõpo nenyokyhpyry a:

\par }{\PP — Tuisa, oty katohme morohne nae?


\par }{\PP \VS{5}— Zuaro pyra hma? tykase ynororo tõturupose ya.

\par }{\PP — Arypyra, zuaro pyra ase! ase eya.


\par }{\SH Ritonõpo omiry Zoropapeu a
\par }
{\PP \VS{6}Moromeĩpo tonyohse exiase Ritonõpo nenyokyhpyry a Ritonõpo omiry ekarose Zoropapeu a. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Soutatu tõ jamitunuru ke pyra te, ajamitunuru ke pyra roropa ynyripohpyry rĩko mase. Yrome Juzenu Kurã ke moro rĩko mase. Ywy Ritonõpo, Jamihmehxo Exikety, oturuno.


\par }{\PP \VS{7}— Zoropapeu ẽpataka ypy tõ kaehxo exiketõ ona topohmãme exĩko. Topu imehxo exikety Ritonõpo Tapyĩ kyryry enehnõko mana, esaka tyritohme. Moro eneryke kohtãko mã toto: “Kure potu! Kure potu mana!” ãko.


\par }{\PP \VS{8}Mame tõturuse ropa Ritonõpo ya.

\VS{9}Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Sero Tapyi Kurã apõ tyrise Zoropapeu a. Ynororo moro Tapyi riry poko otyhkãko roropa mana. Moro toehse ahtao zuaro exĩko mã toto ywy, Ritonõpo Jamihmehxo Exikety, aaropoase oturuse imaro xine.

\VS{10}Mame mokaro, tãkye pyra exiketõ moro ripitory eneryke tyya xine, atãkyemãko mã toto Ytapyĩ Kurã otyhkanopyry Zoropapeu a eneryhtao tyya xine.

\par }{\PP — Moro 7me nãparina tomo Ritonõpo enuru tõ 7mãkõ enetupuhpotohme mã toto. Emero enẽko Ritonõpo mana, sero nono po, porehme.


\par }{\PP \VS{11}Mame ekaropoase eya:

\par }{\PP — Oty kary moro oriwera tõ asakoro ezuru apõ iratozome exiketomo?


\par }{\PP \VS{12}Oturupoase roropa eya:

\par }{\PP — Oty kary moro roropa asakoro oriwera amoriry, tupo tõ uuru risẽ pũto? Toto wino azeite tũtãko tupo tõ aka.


\par }{\PP \VS{13}— Moro waro pyra hma? tykase ynororo tõturupose.

\par }{\PP — Arypyra, tuisa! Zuaro pyra ase ipunaka, ase eya.


\par }{\PP \VS{14}Mame ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Moro enetupuhtohme mã kehko orutua kõ asakorõ poko. Tymenekase toh nexiase, typopase roropa toh nexiase Ritonõpo akorehmaneme toto ehtohme, sero nono Esemy akorehmananõme.




\par }\Chap{5}{\SH Enepotoh 6mano: pape amẽsẽ kae ytokety
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame imepỹ enepotoh enease. Pape enease tymerose exikety amẽsẽ kae sã ytõko.

\VS{2}Mame Ritonõpo nenyokyhpyry ymaro oturukety tõturupose ya. Ynara tykase:

\par }{\PP — Oty enẽko mah? tykase.

\par }{\PP — Arypyra, tykase ywy. Pape rokẽ enẽko ano, tymerose exikety, amẽsẽ kae sã ytõko; mosa exiry 9 meturume, ipuroroje exiry 4,5 meturume.


\par }{\PP \VS{3}Ynara tamorepase ywy Ritonõpo nenyokyhpyry a:

\par }{\PP — Sero pape pokona popyra ehtoh tymerose popyra exiketõ wãnohtohme sero nonory po porehme. Seino tymerose omato tõ wãnohtoh poko, taroposẽme exĩko mã toto tynonorykõ poe; moino tymerose mana ajohpe exiketõ poko, taroposẽme exĩko mã toto emero imehnõ enekunohnanomo Ritonõpo neneryme.

\VS{4}Tõmiry etapõko Ritonõpo Jamihmehxo Exikety mana moro popyra ehtoh aropõko mana omato tõ tapyĩ taka omõtohme te, ajohpe exiketõ tapyĩ taka roropa. Moroto exĩko moro tapyi tõ tao tapyi enahkatoh pona; wewe itararany oxinomopyra exĩko mana, topu tõ roropa tonahkasẽme exĩko mã kehko.


\par }{\SH Enepotoh 7mano: nohpo ruto ao
\par }
{\PP \VS{5}Mame Ritonõpo nenyokyhpyry ymaro oturukety toehse ropa oturupose:

\par }{\PP — Eneko ke, ohpetu, oehnõko seromaroro!


\par }{\PP \VS{6}— Otyh sehny? ase, ekaropoase.

\par }{\PP Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Rutoimome mana, enetupuhpotohme sero nono põkõ rypyry poko.


\par }{\PP \VS{7}Moro rutoimo totapure nexiase xũpu risemy. Moro apuru tanỹse eya xine, moro ao nohpo nexiase typorohse sokohme.

\VS{8}Ynara tykase Ritonõpo nenyokyhpyry:

\par }{\PP — Mose nohpo popyra ehtoh enetupuhpotohme mana. Mame mokyro tupurohmase eya zopikoxi ruto ao apurutohme ropa.


\par }{\PP \VS{9}Mame asakoro nohpo tõ enease taporihke sekonia aporiry samo. Kae toytose toto, tarose tyryrykane a. Toeporehkase toto, moro ruto tapoise eya xine arotohme tymaro xine kae samo.

\VS{10}Ekaropoase Ritonõpo nenyokyhpyry a:

\par }{\PP — Aza moro ruto arõko toh nae?


\par }{\PP \VS{11}Tozuhse ywy eya, ynara tykase:

\par }{\PP — Papironia pona. Moroto tapyi amõko mã toto, moro taka moro ruto ritohme apõ pona eahmatohme.




\par }\Chap{6}{\SH Enepotoh 8mano: kahu tõ etonatohme
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame enepotoh enease ropa. Ypy tõ asakoro enease metaume exiketomo. Toto rãnae tutũtase kahu tõ asakoropane etonatoh tonomo.

\VS{2}Kahu osemazupu tytywyhmase kawaru kamirarame exiketomo a. Moro mykapo kahu tytywyhmase kawaru tõ xinukutumãkomo a.

\VS{3}Kahu oseruaono tytywyhmase kawaru karimutumãkomo a, kahu asakoropane exikety kawaru pitahpitahme sã exiketomo a tytywyhmase nexiase.

\VS{4}Ekaropoase Ritonõpo nenyokyhpyry a:

\par }{\PP — Pãna, oty katohme moro kahu tõ etonatohme nae?


\par }{\PP \VS{5}Tozuhse ywy eya, ynara tykase:

\par }{\PP — Tyryrykane asakoropanemã toto, Ritonõpo ẽpatae ytõko mã toto, sero nono Esẽ ẽpatae.

\VS{6}Moro kahu tytywyhmase kawaru tõ xinukutumãkomo a, Papironia pona ytõko mana inikahpozakoxi. Moro mykapo kahu tytywyhmase kawaru karimutumãkomo a ytõko mana nono pona xixi omõtoh wino. Moro kahu tytywyhmase kawaru pitahpitahme exiketomo a ytõko nono pona ikurenaka.


\par }{\PP \VS{7}Mokaro kawaru jamihmãkõ tutũtase, toytorykõ se toh nexiase nono poro porehme. Naeroro taropose toto Ritonõpo nenyokyhpyry a:

\par }{\PP — Ytotoko sero nono poro porehme!

\par }{\PP Toytose toto.

\VS{8}Mame tykohmase ywy mokyro a. Ynara tykase:

\par }{\PP — Eneko ke mokaro ytoketõ inikahpozakoxi, Papironia põkõ zehno Ritonõpo ehtoh mynyhpãkapõko mã toto.


\par }{\SH Jozue kyryry, parimano uuru risemy
\par }
{\PP \VS{9}Mame tõturuse Ritonõpo ya. Ynara tykase:


\par }{\PP \VS{10}— Ytoko, mokaro Papironia poe aehtyã nekarory apoitohme Heutai tõ wino, Topia maro, Jetaia maro, enara. Mame ytoko Joxia tapyĩ taka, Sowonia mũkuru,

\VS{11}moro parata maro uuru maro, mokaro nekarohpyry. Morohne ke parimã tyriko. Mame moro parimã tyriko Oturukety imehxo exikety Jozue zupuhpyry pona, Jozatake mũkuru.

\VS{12}Mame mokyro zuruko, Ritonõpo Jamihmehxo Exikety ynara ãko mana:

\par }{\PP “Orutua, tosehke Amoriryme, ahtãko sã mana tosao, mame Ritonõpo Tapyĩ rĩko ropa mana.

\VS{13}Ritonõpo Tapyĩ Kurã rĩko mana, mame Tuisamehxo exĩko mana tuisa konõto samo. Tuisa apõ po porohnõko mana tuisame toexiryke. Mokyro oturukety roropa porohnõko mana tapõ po. Mokaro asakoro osepune osenetupuhnõko mã toto, Amoriryme exikety, oturuketyme exikety, enara.

\VS{14}Moromeĩpo moro parimã tukurãkasẽme exĩko Ritonõpo Tapyĩ tao wenikehpyra ehtohme mokaro poko: Heutai, Topia, Jetaia te, Joxia poko roropa Sowonia mũkuru.”


\par }{\PP \VS{15}Mame ahno oehnõko mã toto moino Jerusarẽ pona akorehmase Ritonõpo Tapyĩ riry poko. Moro eneryke oya xine enetupuhnõko matose: Ritonõpo Jamihmehxo Exikety a tonyohse exiase oya xine. Morohne emero exĩko mana Ritonõpo Oesẽkõ nyripohpyry tõ omipona awahtao xine yronymyryme.




\par }\Chap{7}{\SH Amotyryae otuhpyra ehtoh poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame ẽmepyry asakoropane ehtoh po, nuno 9mã po, esety kixireu, jeimamyry asakoropane ehtoh po tuisame Tariu ahtao, Ritonõpo omiry tooehse ya.

\VS{2}Moro toehse Sarezea tõ taropose ahtao Peteu põkomo a, Rekẽ-Mereke maro, tymarõkõ maro Ritonõpo Tapyĩ taka, takorehmarykõ ekaropotohme Ritonõpo a.

\VS{3}Oturupotohme roropa taropose toto oturuketomo a, urutõ komo a roropa, ynara ekaropose:

\par }{\PP — Tuhke jeimamyry taropose yna a yna xitary poko te, amotyryae otuhpyra ehtoh poko, nuno 5mã po, moro nuno po Ritonõpo Tapyĩ enahkatopõpyry kynexine. Moro poko ro yna a zae nae Ritonõpo a?


\par }{\PP \VS{4}Mame Ritonõpo Jamihmehxo Exikety tõturuse ya

\VS{5}ynara katohme oturuketomo a, ahno a roropa:

\par }{\PP — “70me jeimamyry taropose oya xine oxitarykõ poko, amotyryae otuhpyra oehtohkõ poko roropa nuno 5mã po, nuno 7mã po roropa. Yrome moro onyripyra mexiatose jeahmatohme.

\VS{6}Õtukurukohtao, eukuru enyryhtao roropa oya xine openetatohkõ poko rokẽ mexiatose.”

\VS{7}Moro Ritonõpo omiry yroro nexiase Ritonõpo nenehpohpyry urutõ kõ ae pake pata Jerusarẽ kure ro ahtao, osetapara ro ahtao, tytaõke roropa ahtao tuhke. Pata tõ roropa Jerusarẽ zomye tytaõke ahtao, Juta nonory po roropa ikurenae tuhke ahno nae ahtao.


\par }{\SH Ritonõpo omipona pyra toto ehtopõpyry
\par }
{\PP \VS{8}Mame tõturuse Ritonõpo Zakaria a. Ynara tykase:


\par }{\PP \VS{9}— Ywy Ritonõpo, Jamihmehxo Exikety, ynara ase ypoetory tomo a: “Zae rokẽ ehtoko oximaro, ajohpe pyra ehtoko, kure rokẽ ehtoko imehnomo a. Toto pyno ehtoko.

\VS{10}Pytỹpo tõ onenekunohpyra ehtoko, poetõpo tõ roropa. Imehnõ nonory poe aehtyã roropa ononorykõ pona ehtohme te, tymõkomokãkara roropa. Osenetupuhpyra ehtoko imeimehnõ enekunohtoh poko.”

\VS{11}Yrome otato pyra toehtohkõ se toh nexiase, jomiry omipona se pyra. Toeramase toh nexiase ywinoino, typanarykõ tapuruse nexiase, ynyripohpyry tõ onetara toto ehtohme.

\VS{12}Tũpore sã toehse toh nexiase ikurohtao xine, topu samo, ynyripohpyry tõ omipona pyra toehtohkõme; jomihpyry roropa Juzenu nekarohpyry urutõ komo a pake, omipona pyra toehtohkõme. Morara exiryke tohne toehse exiase ipoko xine.

\VS{13}Mame jomiry etary se pyra toto ehtoh sã jotururuhtao, moro sã aomirykõ onetara exĩko ase aotururukohtao ya. Ywy Ritonõpo, Jamihmehxo Exikety, oturuno.

\VS{14}Wirikane sã sapararahme typahse toto ya imeimehnõ nonory pona. Inonorykõ kurano, otyro zamaro exikety, patãpome toehse tytaõke pyra ipunaka!




\par }\Chap{8}{\SH Tõmiry etapõko Ritonõpo mana
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tõturuse Ritonõpo Jamihmehxo Exikety ya. Ynara tykase:


\par }{\PP \VS{2}— Jerusarẽ põkõ pyno ase ipunaka, toto pyno jexiryke epetõkara zehno ase.

\VS{3}Oehnõko ropa ase Jerusarẽ pona, morotona osesarise. Mame Jerusarẽ esehtõko mã toto “Pata Anamonohpyra Ehtopo”. Ypy moro roropa Ritonõpo Jamihmehxo Exikety esary esehtõko mã toto “Ypy Kurano”.

\VS{4}Morarame tamuhpomãkomo te, kunumuxime exiketõ roropa tymyxirykõ maro tomahpo xine porohnõko mã toto Jerusarẽ esemary tõ ae.

\VS{5}Moro esemary tõ pehme exĩko poetohti tõ ke osemeikaketõ ke.

\VS{6}Moro otarame exisaromepyra ekarõko aehtyamo Papironia poe, namoto tõme ehxĩpo. Yrome ya moro exĩko mana, Ritonõpo Jamihmehxo Exiketyme jexiryke.

\VS{7}Ypoetory tõ pynanohnõko ase. Toto enehnõko ase nono tõ xixi tũtatoh wino exiketomo te, nono tõ xixi omõtoh wino exiketõ roropa, moro nono tõ pona tarose toto exiryke imeimehnõ namoto tõme.

\VS{8}Mame toto enehnõko ropa ase Jerusarẽ pona moroto toto ehtohme ropa. Ypoetoryme exĩko mã toto. Toto Ritonõpome exĩko ase. Mame ajohpe pyra Exiketyme zae rokẽ toto maro erohnõko ase toto tuisaryme.


\par }{\PP \VS{9}Ynara ãko Ritonõpo Jamihmehxo Exikety:

\par }{\PP — Oseanahtotoko! Urutõ kõ omiry totase oya xine Ritonõpo Jamihmehxo Exikety Tapyĩ tyripitose ropa ahtao, tapyi apõ tõ tyrise ahtao. Moro omi sã etãko ropa matose seromaroro aomirykõme.

\VS{10}Osemazuhme tineru pyra nexiase erohketõ epehmatohme, okyno tõ esẽ epehmatohme roropa omoxinety puimatohme. Tuhke epetõkara nae toh nexiase. Osewomasaromepyra mexiatose, emero osepeme pyra tyripose ya exiryke.

\VS{11}Yrome ywy Ritonõpo, Jamihmehxo Exikety, jomiry etapõko ase oya xine: Taroino ypoetory tõ akoĩpyry onyripyra ase pake toto ritopõpyry sã ya.

\VS{12}Ipuhturu kure ahtãko mã kehko, uwa zoko eperytãko, otyro zamaro nono exĩko, konopo oehnõko roropa mana. Morohne emero ekarõko ase ypoetory tõ akoĩpyry a.

\VS{13}Juta põkomo, Izyraeu põkõ roropa, osemazuhme imeimehnõ nono põkomo a popyra ehtoh tonehpose ahtao topetõkara pona ynara tykase toto: “Awãnopyrykõ se ase Ritonõpo a Juta tõ wãnohtopõpyry sã eya, Izyraeu tõ wãnohtopõpyry sã roropa eya.” Yrome opynanohtorỹko ase. Moromeĩpo ynara ãko mokaro mã toto oseya: “Kure rokẽ oriporykõ se ase Ritonõpo a, kure Juta tõ ritopõpyry sã eya, kure Izyraeu tõ ritopõpyry sã roropa eya.” Enaromyra ehtoko! Orẽpyra ehtoko!


\par }{\PP \VS{14}Ynara ãko Ritonõpo Jamihmehxo Exikety Izyraeu tomo a:

\par }{\PP — Tohne tyripose jahtao atamuru tomo a, toto tuãnohse ya ynetapohpyry ae ro eya xine. Onytyoromara exiase.

\VS{15}Seromaroro kure rokẽ Jerusarẽ põkõ rĩko ase, Juta tõ roropa. Onytyoromara exĩko ase. Naeroro enaromyra ehtoko.

\VS{16}Ynara tyripõko ase oya xine: Ajohpe pyra ehtoko imehnõ maro, onenekunohpyra ehtoko, zae rokẽ ehtoko juize tõ ẽpataka toytose awahtao xine, osepeme oehtohkõme, oxiehno pyra.

\VS{17}Osenetupuhpyra ehtoko okurohtao xine imehnõ ryhmary poko oya xine. Ajohpe õmirykõ onetapopyra ehtoko, Ywy, Ritonõpo morohne se pyra jexiryke ipunaka.


\par }{\PP \VS{18}Tõturuse Ritonõpo Jamihmehxo Exikety ya. Ynara tykase:


\par }{\PP \VS{19}— Amotyryae otuhpyra oehtohkõ nuno asakoropane exikety po te, 5me exikety po, 7me exikety po, 10me exikety po roropa, emero jeimamyry ae, oseahmatohme exĩko mã kehko, otuhtoh konõto roropa Juta tõ atãkyematohme. Naeroro zae ehtoh sehxo ehtoko, oxiehno pyra oehtohkõme roropa.


\par }{\PP \VS{20}Ynara ãko Ritonõpo Jamihmehxo Exikety:

\par }{\PP — Ẽmepyry oehnõko mana, imeimehnõ pata tõ põkõ oehnõko mã toto Jerusarẽ pona.

\VS{21}Mame pata põkõ ynara ãko mã toto imepỹ pata põkomo a: “Ytõko ynanase Ritonõpo Jamihmehxo Exikety eahmase oturuse roropa eya kure rokẽ yna ripotohme!” Mame toto ezuhnõko moro pata põkõ mana: “Ytõko ynanase amaro xine!”

\VS{22}Imeimehnõ nono põkõ jamihme exiketõ tuhke oehnõko Jerusarẽ pona Ritonõpo Jamihmehxo Exikety eahmase, oturuse roropa eya, kure rokẽ toto ripotohme eya.

\VS{23}Morarame moro ẽmepyry toehse ahtao 10me imeimehnõ nonory põkõ oehnõko mã toto toiro juteu a, ynara kase: “Yna ytory se ynanase amaro Ritonõpo eahmase zuaro toehse yna exiryke, Ritonõpo amaro xine mana.”




\par }\Chap{9}{\SH Imehnõ ahno tõ apiakãko Ritonõpo mana
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ritonõpo Kuesẽkõ omiry ynara mana: Hatarake nonory põkõ, pata Tamaxiku põkõ roropa tuãnohsẽme exĩko mã toto. Izyraeu tõ rokẽ kara, Xiria patary imehxo exikety Ritonõpo kyryryme mana.

\VS{2}Pata Hamate roropa, Hatarake ehpio po, Ritonõpo kyryryme mana, pata tõ roropa Tiro te, Xitõ roropa epõkõ emese kure exiketõ maro Ritonõpo kyryryme mã toto.

\VS{3}Tapyi tõ jamihme exiketõ tyrise Tiro põkomo a osewomatohme, parata itamurume tapoise eya xine uuru maro itamurume nonome ehtoh samo.

\VS{4}Yrome morohne emero arõko Ritonõpo mana; Tiro põkõ mõkomory kurã emãko mana tuna konõto kuaka, moro pata roropa tyahkasẽme exĩko mana apoto ke.

\VS{5}Moro eneryhtao Axikerõ põkõ oserehnõko mã toto. Kaza põkõ roropa etuarimãko mã toto yronymyryme, Ekorõ põkõ roropa orẽnõko mã toto. Kaza tuisary orihnõko mana, Axikerõ patãpome exĩko, tytaõke pyra.

\VS{6}Imeimehnõ nonory põkõ osesarĩko mã toto Axitote po.

\par }{\PP Ynara ãko Ritonõpo mana:

\par }{\PP — Pirixteu tõ epyrypakehnanohpõko ase.

\VS{7}Tõsemy munu maro onõpyra toto ripõko ase, imepỹ onenahpopỹ aexihpyry roropa onenahpyra toto ripõko ase. Mame mokaro akoĩpyry ypoetoryme exĩko mã toto, Juta tõ maro exĩko mã toto. Ekorõ põkõ roropa ypoetory tõ maro exĩko mã toto, jepuseu tõ ehtopõpyry samo.

\VS{8}Ypoetory tõ ewomãko ase epetõkara winoino. Epetõkara soutatu tõ onẽmapopyra exĩko ase ynonory pona. Jũme ypoetory tõ onyrohmanohpopyra ropa tuisa popyra exikety exĩko mana. Ypoetory tõ etuarimatopõpyry tonese ya exiryke.


\par }{\SH Imeĩpo Izyraeu tõ tuisary
\par }
{\Q \VS{9}Atãkyematoko, Xião põkomo!

\par }{\Q Jerusarẽ põkomo, oeremiatoko ãtãkyemarykõme!

\par }{\Q Otuisarykõ oehnõko mana.

\par }{\Q Orẽpyra Exiketyme oehnõko mana,

\par }{\Q Imehxo Exiketyme roropa,

\par }{\Q yrome epyrypara mana, jumẽtu po tõtyrise mana,

\par }{\Q jumẽtu zumõkara, imũkurumano.


\par }{\Q \VS{10}Kahu tõ etonaketõ kyryry enahkapõko mana Izyraeu nonory po,

\par }{\Q soutatu tõ kawaru tõ po ytoketõ roropa Jerusarẽ po.

\par }{\Q Taky tõ, pyrou tõ roropa tonahkasẽme exĩko mã kehko.

\par }{\Q Etonara ahno tõ tyripõko mana.

\par }{\Q Tuisame exĩko mana tuna konõto poe imepỹ tuna konõto pona,

\par }{\Q tuna Eupyrati poe roropa nono etyhpyry tõ pona.


\par }{\SH Imeĩpo Izyraeu imehxo exĩko mana
\par }
{\Q \VS{11}Ritonõpo ynara ãko mana:

\par }{\Q “Jerusarẽ põkomo, jomihpyry etapoase oya xine,

\par }{\Q opynanopyrykõ topehmase munu ke.

\par }{\Q Morara exiryke oekyry tõ anỹnõko ase toto apoihpõkõ winoino,

\par }{\Q tanỹsẽme exĩko mã toto eutary winoino,

\par }{\Q namotome oehtopõpyrykõ poe.


\par }{\Q \VS{12}Osehtoko ropa, namoto tomo,

\par }{\Q oewomatohkõ jamihmã pona;

\par }{\Q osehtoko ropa opynanohtohkõ eraximananomo.

\par }{\Q Ynara ãko ase oya xine,

\par }{\Q itamurumehxo kurã ke oepehmatorỹko ase,

\par }{\Q asakoro oetuarimatopõpyrykõ emetakame.


\par }{\Q \VS{13}Juta tõ rĩko ase taky samo etonatoh kyryryme,

\par }{\Q Izyraeu tõ pyrou sã exĩko mã toto.

\par }{\Q Orutua kõ, Jerusarẽ põkõ ytapemãme exĩko mã toto,

\par }{\Q mokaro maro osetapãko ase Kerexia põkõ maro.”


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}Mame osenepõko Kuesẽkõ mana typoetory tõ epoe.

\par }{\Q Nenenehkane sã typyre ekomãko mana.

\par }{\Q Rue etõko mana.

\par }{\Q Ytõko mana tyryrykane konõto maro ikurenae.


\par }{\Q \VS{15}Ritonõpo Jamihmehxo Exikety typoetory tõ ewomãko mana;

\par }{\Q topetõkara soutatu tõ poremãkãko mã toto,

\par }{\Q ipyrekõ kararahnõko mã toto,

\par }{\Q topetõkara munuru kuãnõko mã toto eukuru jehnahpyry samo,

\par }{\Q kohtãko mã toto toetỹse exiketõ samo,

\par }{\Q pehme sã exĩko kasana sã munu ke ikuamyryhtao tynekaroryme apoto apõ pona.


\par }{\Q \VS{16}Moro ẽmepyry toehse ahtao typoetory tõ pynanohnõko Ritonõpo mana

\par }{\Q toky tõ pynanopyry sã ipynanohne a.

\par }{\Q Moro nono po topu tõ kurã zemime exiketõ sã exĩko mã toto parimã poko,

\par }{\Q uuru risẽ parimã poko tuisa konõto zupuhpyry po.


\par }{\Q \VS{17}Kure kuhse sero nono exĩko ropa mana,

\par }{\Q enekure roropa!

\par }{\Q Tiriiku nae exĩko, uwa eukuru roropa itamurume.

\par }{\Q Poetohti tõ wãtãko roropa mã toto jamihme, enekure roropa.




\par }\Chap{10}{\SH Izyraeu tõ pynanohnõko Ritonõpo mana
\par }
{\PP \VerseOne{1}Konopo ekaropoko Ritonõpo a eina oehpyra ro ahtao. Ritonõpo mokyro konopo enehpone, akurũ tõ maro, otyro ahtatohme tonahsẽ nae ahno emero ehtohme.

\VS{2}Toiparo rokẽ ekaropõko matose oneponãmarykomo a, joroko tõ poe urutõ komo a roropa, ajohpe rokẽ mã toto, enekunohnõko rokẽ mã toto. Osenehtoh poko amorepananõ ajohpe rokẽ mã toto. Omiãko mã toto emuhkehkananõ sã repe, yrome aomiry anakorehmara mana. Morara exiryke ahno etuarimãko mã toto, xiaxiake ytõko mã toto kaneru tõ samo tosẽke pyra ahtao.


\par }{\PP \VS{3}Ynara ãko Ritonõpo mana:

\par }{\PP — Tohne ase imeimehnõ nonory põkõ tuisary tõ poko ypoetory tõ tuisaryme toehse toto ahtao. Mokaro wãnohnõko ase yronymyryme. Juta tõ ypoetoryme mã toto; ywy, Ritonõpo Jamihmehxo Exikety, toto pynanohnõko ase. Mokaro rĩko ase jekyme kawaru osetapakety jamihmã samo, orẽpyra toto ehtohme.

\VS{4}Juta tõ poe toto tuisary tõ emero oehnõko mana, tuisa konõto, kowenatu tomo, soutatu tõ esẽ tomo, enara.

\VS{5}Oximõme orẽpyra exĩko mã toto soutatu tõ samo topetõkara tũtũmãko, ikurepato htaka, osema tao. Osetapãko mã toto, ywy Ritonõpo, imaro xine jexiryke, topetõkara poremãkãko mã toto kawaru po toto ahtao ro.


\par }{\Q \VS{6}Ynara ãko Ritonõpo Oesẽkõ mana:

\par }{\Q “Jamihme Juta tõ tyripõko ase.

\par }{\Q Izyraeu tõ pynanohnõko ase.

\par }{\Q Toto pyno jexiryke toto enehnõko ropa ase imehnõ nonory tõ poe,

\par }{\Q imehnõ namotome toto ehtoh poe.

\par }{\Q Ymaro osepeme exĩko ropa mã toto,

\par }{\Q toto onurumekapitopyra jehtopõpyry samo,

\par }{\Q Ritonõpome jexiryke toto Esẽme.

\par }{\Q Toto ezuhnõko ase aotururukohtao ya.


\par }{\Q \VS{7}Izyraeu tõ orutua kõ jamihme exĩko mã toto,

\par }{\Q soutatu tõ samo,

\par }{\Q tãkye exĩko mã toto eukuru ẽnanõ samo.

\par }{\Q Moro ekarory etãko ipoenõ mana,

\par }{\Q ipakomotyã roropa,

\par }{\Q mame tãkye exĩko mã toto.

\par }{\Q Atãkyemãko mã toto ywy,

\par }{\Q Ritonõpo, nyrihpyry poko.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}“Ypoetory tõ kohmãko ase,

\par }{\Q oximõme toto enehpõko ase.

\par }{\Q Toto enehnõko ropa ase toto nonory pona ropa.

\par }{\Q Mame emãnõko ropa mã toto tuhkehxo ehtohme pake toto ehtopõpyry samo.


\par }{\Q \VS{9}Sapararahme toto aropoase mya imehnõ nonory pona.

\par }{\Q Yrome morara ahtao ro ypoko wenikehpyra toh nexiase.

\par }{\Q Isene ro exĩko mã toto ipoenõkõ maro.

\par }{\Q Oehnõko ropa mã toto tynonorykõ pona ropa.


\par }{\Q \VS{10}Ejitu poe toto enehpõko ropa ase, Axiria poe roropa.

\par }{\Q Toto arõko ase Kireate nonory pona, Ripano pona roropa.

\par }{\Q Tuhkehxo exĩko mã toto,

\par }{\Q osa mokaro emero pune pyra exĩko mana.


\par }{\Q \VS{11}Tuna konõto Tahpiremã akuotyryhtao oya xine,

\par }{\Q ywy, Ritonõpo, pohkane tõ mynyhpãkapõko ase.

\par }{\Q Tuna Niro zueme ehtoh anorymapõko ase.

\par }{\Q Axirio tõ epyrypakehnanohpõko ase.

\par }{\Q Ejitu jamitunuru enahkapõko ase.


\par }{\Q \VS{12}Ypoetory tõ jamihtanohpõko ase,

\par }{\Q mame yjamitunuru ke isene exĩko mã toto jomipona.

\par }{\Q Ywy Ritonõpo oturuno.”




\par }\Chap{11}{\SH Popyra Tuisa tõ Poremãkapory sero
\par }
{\Q \VerseOne{1}Ripano, omõtoh tonõ etapuruhmakako

\par }{\Q wewe apupari okyryry tõ zahkatohme apoto ke.


\par }{\Q \VS{2}Oxitatoko, pinieiro tomo, toepukase apupari tõ exiryke!

\par }{\Q Wewe tõ enekure exiketõ tonahkase toh nexiase!

\par }{\Q Oxitatoko, karawario tomo Pasã po, itu akohpitopỹ takohse exiryke!


\par }{\Q \VS{3}Pusuh ãko tuisa tomo, xitãko mã toto!

\par }{\Q Ime toto ehtoh tonahkase!

\par }{\Q Reão tõ aryryãko mã toto, itu tõ tosarykõ takohse exiryke tuna Joatão ehpiõ po.


\par }{\SH Asakoro kaneru tõ pyno exiketomo
\par }
{\PP \VS{4}Tõturuse Ritonõpo Jesemy ya, ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Kaneru tõ pyno exikety panõ exiko, orihketõ nahpaneme.

\VS{5}Kaneru tõ epekahnanõ onuãnohpyra exĩko mã toto toky tõ etaparyhtao ipũ ekamotohme. Ynara ãko mã toto: “Kure Ritonõpo mana! Tineru itamurume tapoise kyya xine!” Kaneru tõ pyno exiketõ toky tõ etapary poko emynyhmara mã toto.

\VS{6}Ywy roropa emynyhmara exĩko ase Izyraeu nonory põkõ poko. Mokaro emero ekarõko ase ipãnary tomo a, ituisarykomo a roropa. Toto nonory enahkãko mã toto, mame toto onypynanohpyra exĩko ase ituisarykõ wino. Ywy Ritonõpo oturuno.


\par }{\PP \VS{7}Morarame toerohpitose ywy kaneru tõ epekahnanõ poetoryme, kaneru tõ orihketõ pyno ehtoh poko. Mara tõ asakoro apoiase tosehke exiketomo: “Kure ehtopo” te, zakorony: “Oximõme ehtopo”. Mame kaneru tõ pyno ehtoh poko erokuase.

\VS{8}Typenekehse exiase imehnõ kaneru pyno exiketõ poko. Toiro nuno ae oseruao kaneru poko erohketõ aropoase, toto se pyra toehse jexiryke. Yse pyra toehse roropa toh nexiase.

\VS{9}Mame typenekehse exiase kaneru tõ poko. Ynara tykase ywy eya xine:

\par }{\PP — Opyno xine exiketyme jehtoh nenahno. Ah orihketyme exiketõ norihno toto. Ah enahketõ nenahno toto. Ah moxiã akoĩpyry nosenahkã toto.


\par }{\PP \VS{10}Mame toiro mara apoiase, esety “Kure ehtoh”, itahkatohme enetupuhpotohme, tõmihpyry itahkary poko Ritonõpo a, inetapohpyry ahno tomo a emero porehme, sero nono po.

\VS{11}Naeroro Ritonõpo netapohpyry tykararahse nexiase moro ẽmepyry ae. Mokaro kaneru tõ epekahnanõ, ekamonanõ roropa jenẽko toh nexiase. Zuaro toh nexiase Ritonõpo oturũko nexiase ynyrihpyry ae.

\VS{12}Mame ynara ase eya xine:

\par }{\PP — Kure oya xine ahtao kuepehmatoko jerohtamitume. Arypyra ahtao onepehmara ehtoko.

\par }{\PP Mame topehmase ywy eya xine 30me parata kehko.


\par }{\PP \VS{13}Ynara tykase Ritonõpo ya:

\par }{\PP — Moro tineru tyriko tineru kurãkatoh taka Tapyi Kurã tao.

\par }{\PP Naeroro moro 30me parata apoiase, jerohtamitu kurano; ẽmase tineru kurãkatoh taka Tapyi Kurã tao.

\VS{14}Moromeĩpo mara akorõ tosehke “Oximõme” tytahkase ya enetupuhpotohme Izyraeu tõ atakorõme ehtoh Juta tõ maro tonahse ehtoh poko.


\par }{\PP \VS{15}Morarame ynara tykase Ritonõpo ya:

\par }{\PP — Seromaroro kaneru pyno exikety panõ exĩko ropa mase, toiparo rokẽ exiketymano.

\VS{16}Mokyro kaneru pyno exikety popỹ rĩko ase ypoetory tõ esẽme. Yrome tomeseke pyra exĩko mana, toky tõ onewomara mana esekane kõ toehse ahtao. Tytahse exiketõ onupipyra exĩko mana. Tãtapurose exiketõ onepinohpyra roropa mana. Oserematoh onekaropyra mana toky tomo a totaehse toto ahtao. Toky tõ pũ õnõko mana tykasere exiketomo. Toto pepexipuhturu kararahnõko mana.


\par }{\PP \VS{17}Popyra ehtoh oehnõko eya, kaneru poko erohkety popyny! Toky tõ turumekase eya. Emary toiro, enuru apotunuru wino tapurosẽme exĩko etonatoh po! Emary pakaihkapỹme exĩko, enuru tonurẽkarame exĩko roropa mana.




\par }\Chap{12}{\SH Jerusarẽ pynanopyry ropa poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sero nase Ritonõpo Kuesẽkõ omiryme Izyraeu tõ poko. Ritonõpo, kapu Rihpono, sero nono Rihpõme roropa, isene ahno Rihpõme roropa, ynara ãko mana:


\par }{\PP \VS{2}— Jerusarẽ ripõko ase eukuru jehnahpyry samo imehnõ nono põkomo a, zomye exiketomo a emero; moro eukuru enyryhtao eya xine etỹnõko mã toto. Jerusarẽ pona ytõko mã toto etonase Juta tõ patary tõ maro.

\VS{3}Yrome moro ẽmepyry toehse ahtao Jerusarẽ rĩko ase topu omoxinety samo imehnõ ahno tomo a emero; anymyry kukuruhtao imepyny a atapurõko mana itamurume. Mame imeimehnõ ahno tõ emero oximõnõko mã toto etonatohme pata Jerusarẽ poremãkatohme.

\VS{4}Yrome moro ẽmepyry ae kawaru tõ tõserehsẽme tyripõko ase, soutatu tõ roropa kawaru po ytoketõ ripõko ase rowohpe. Juta põkõ ewomãko ase, epetõkara eky tõ kawaru tõ ripõko ase tonure pyra.

\VS{5}Mame oxiekyrymãkõ emero Juta po ynara osenetupuhnõko mã toto: “Tyjamitunuru ekarõko Ritonõpo Jamihmehxo Exikety mana typoetory tomo a Jerusarẽ po.”

\VS{6}Moro ẽmepyry ae Juta põkõ oxiekyrymãkõ rĩko ase ikarã samo apotopokõ kaetokohxo exikety ao, apoto sã roropa tiriiku rãnao. Ahno tõ tomye exiketõ emero enahkãko mã toto. Mame Jerusarẽ põkõ towomasẽme exĩko mã toto pata po.


\par }{\PP \VS{7}— Ywy Ritonõpo, orẽpyra Juta tõ soutatu tõ ripõko ase osemazuhme, Tawi pakomotyã imehxo ehtoh, Jerusarẽ põkõ imehxo ehtoh roropa, imehnõ Juta põkõ imehxo ehtoh sã ehtohme, imotye exipyra ehtohme.

\VS{8}Moro ẽmepyry toehse ahtao Jerusarẽ põkõ ewomãko ase. Jamihme pyrahxo exiketõ toto rãnao tuisa Tawi jamihme ehtopõpyry sã exĩko mã toto. Tawi pakomotyã ytõko mã toto osemazuhme imehnõ aroryme, Ritonõpo nenyokyhpyry samo, Ritonõpo ehtoh sã roropa.

\VS{9}Morara ahtao imepỹ nonory põkõ enahkapõko ase, osetaparyhtao Jerusarẽ põkõ maro.


\par }{\PP \VS{10}— Mame moro ẽmepyry ae Juzenu ekarõko ase Tawi pakomotyamo a imehnõ Jerusarẽ põkomo a roropa, kure ehtoh poko toto ehtohme, oturutohme roropa ymaro. Mame jenẽko mã toto tynuohpyrykomo. Xitãko mã toto yhnamõko, ahno samo tumũkuru toirõ hnamory samo, tumũkuru apitoryme aenuruhpyry orihtoh hnamory samo.

\VS{11}Moro ẽmepyry ae xitãko mã toto itamurume Jerusarẽ po, moro ixitatopõpyry saaro ona pipahmã Mekito po, Hatate-Rimõ po.

\VS{12}Oxiekyrymãkõ emero xitãko mã toto. Oxikone sã tapyi taõkõ xitãko mana, Tawi pakomotyã imehnõ maro pyra xitãko mã toto, Natã pakomotyã oxikone imehnõ maro pyra xitãko,

\VS{13}Rewi pakomotyamo oxikone xitãko, Ximei pakomotyamo oxikone roropa xitãko mã toto.

\VS{14}Oxiekyrymãkõ emero tõxinamase exiketõ oxikone xitãko mã toto: orutua kõ oxikone xitãko osa po, ipyxiã oxikone roropa xitãko mã toto imepỹ po.




\par }\Chap{13}{\SH Jerusarẽ kurãkary Ritonõpo a
\par }
{\PP \VerseOne{1}— Mame moro ẽmepyry toehse ahtao tuna enatyry totapuruhmakasẽme exĩko, moroto Tawi pakomotyã ekurikatohme imehnõ Jerusarẽ põkõ maro, tyyrypyrykõ emero kurikatohme te, nuriame toehtohkõ kurikatohme roropa eya xine.

\VS{2}Moro ẽmepyry ae ywy Ritonõpo, Jamihmehxo Exikety, ahno neponãmary esetykõ emero enahkapõko ase Izyraeu tõ nonory po. Toto poko wenikehnõko mã toto emero porehme. Urutõ kõ ajohpe exiketõ roropa enahkapõko ase moro nono po. Tyneponãmarykõ eahmary se ahno ehtoh enahkapõko ase roropa.

\VS{3}Mame tõtururu se imepỹ ahtao urutõme, jũkõ jẽ maro ynara ãko mã toto eya: “Orihnõko mase, õmiry ajohpe ekarõko mase Ritonõpo Kuesẽkõ omiryme! Ajohpe mase!” Mame tumũkurukõ etapãko jũkõ mana. Tuõko mã toto aotururu kukuruhtao eya urutõme!

\VS{4}Moro ẽmepyry toehse ahtao, enepotoh eneryhtao ahno a, moro ekarory se pyra exĩko mana imehnõ netaryme. Urutõme tõsekarory se pyra exĩko mana, onokyro pihpyry risẽ anamurupyra exĩko mana, imehnõ onenekunohpyra ehtohme urutõme toexiry poko.

\VS{5}Ynara ãko mã toto emero porehme: “Urutõ kara ase. Tupito poko erohketyme ase. Poetome jehtopõpyry poe tupito poko rokẽ toerohse ywy.”

\VS{6}Mame imepỹ ekaroporyhtao eya: “Oty moro ãpurosẽ tõ opuropuru poko?” Ezuhnõko mana: “Japurosẽ sero jepe tõ tapyĩ tao.”


\par }{\SH Kaneru pyno exikety etapary
\par }
{\Q \VS{7}Ritonõpo Jamihmehxo Exikety ynara tykase:

\par }{\Q “Tapema, owõko ty, jeky tõ pyno exikety

\par }{\Q etapatohme, erohkety jakorehmaneme!

\par }{\Q Jeky tõ pyno exikety etapako,

\par }{\Q mame kaneru tõ typahsẽme exĩko mã toto, sapararahme.

\par }{\Q Mame etonãko ase ypoetory tõ maro.


\par }{\Q \VS{8}Izyraeu nonory põkõ oseruao ahtao asakoro orihnõko mana;

\par }{\Q oseruao wino toiro rokẽ tõxinamasẽme exĩko mana isene ro.


\par }{\Q \VS{9}Mame mokaro aoxinamatyã aropõko ase apoto kuroko.

\par }{\Q Toto kurãkãko ase parata kurãkary samo.

\par }{\Q Toto kuhnõko ase, uuru kukuru samo.

\par }{\Q Mame oturũko mã toto ya,

\par }{\Q ywy roropa toto ezuhnõko ase.

\par }{\Q Ynara ãko ase eya xine:

\par }{\Q ‘Ypoenõme matose.’

\par }{\Q Mame jezuhnõko mã toto: ‘Yna Esẽme mase, Ritonõpo.’ ”




\par }\Chap{14}{\SH Ritonõpo sero nono Tuisary Konõto
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ẽmepyry oehnõko mana, imeimehnõ ahno apiakãko Ritonõpo mana popyra exiketõ wãnohtohme. Pata Jerusarẽ typoremãkasẽme exĩko, imõkomory emero apiakãko epetõkara mana.

\VS{2}Imeimehnõ ahno tõ emero oximõme enehpõko Ritonõpo mana osetapase pata Jerusarẽ maro. Moro pata poremãkãko mã toto. Mõkomo emero tarosẽme exĩko mana tapyi tõ tae mya rahkene. Nohpo tõ tyyryhmasẽme exĩko mã toto. Moro pata põkõ zokonaka tarosẽme exĩko mya imehnõ namotome. Ahno akoĩpyry tehme exĩko mã toto Jerusarẽ po.

\VS{3}Imeĩpo mokaro ahno tõ maro osetapãko Ritonõpo mana, pake tõsetapatopõpyry samo.

\VS{4}Mame moro ẽmepyry ae xikihme exĩko mana ypy Oriwera tõ po, Jerusarẽ poe xixi tũtatoh wino. Mame jakanahmã konõto xixi tũtatoh wino xixi omõtoh pona moro ypy Oriwera tõ apiakãko asakoro ehtohme. Moro ypy apiakasẽ zokonaka esyryhmãko inikahpozakoxi, etozõpyry roropa esyryhmãko mana ikurenaka.

\VS{5}Moro jakanahmã ae epãko matose pata poe. Moro jakanahmã ytõko pata Azau pona. Epãko matose atamurukõ epatopõpyry sã nono tykytyky tykase ahtao tuisame Uzia ahtao Juta esemy. Mame Ritonõpo Jesemy oehnõko mana tynenyohtyã maro emero.


\par }{\PP \VS{6}Moro ẽmepyry meĩpo kuenime exipyra exĩko mana, newe pyra roropa exĩko mana.

\VS{7}Kohmãpyra ropa exĩko mana. Saereh ãko rokẽ mana, xixi saereh ãko ro koko ahtao. Yrome Ritonõpo rokẽ moro ẽmepyry exipitory waro mana.


\par }{\PP \VS{8}Mame moro ẽmepyry ae soesoekane ae tuna kurã tũtãko Jerusarẽ poe. Zokonaka ytõko tuna konõto Aorikyhpyry ehtoh pona, zokonaka ytõko tuna Metiteraneu pona. Moro tuna apaipyra exĩko mana, eina ahtao ikonoporyme ahtao, enara.

\VS{9}Ritonõpo Kuesẽkõ sero nono põkõ emero tuisaryme exĩko mana. Ynoro rokẽ Ritonõpome exĩko mana, Kuesẽkõme esehtõko mã toto emero porehme.


\par }{\PP \VS{10}Izyraeu tõ nonory pipahmãme exĩko mana porehme, Kepa poe inikahpoe, Rimõ pona, Jerusarẽ poe ikurenaka. Jerusarẽ rokẽ pata kaehxo exiketyme exĩko mana. Moroto ahno exĩko mana tosake Omõtoh Pẽjamĩ poe Omõtoh Wazahmatoh pona, osemazuhme Omõtoh Pakatome kynexine, tapyi kaetokohxo Hananeu poe eukuru ẽ konõto pona tuisa okuru ritoh pona.

\VS{11}Jũme moro pata onenahkara ropa exĩko mana. Moro pata põkõ moroto rokẽ exĩko mã toto towomase rahkene.


\par }{\PP \VS{12}Mame ahno emero wãnohnõko Ritonõpo mana, Jerusarẽ poremãkahpõkomo etonatoh ke. Tyrohsẽ enehpõko mana; ahno pũ motanohpõko, isene ro toto ahtao; enurukõ, inurukõ roropa motãko mã kehko.

\VS{13}Moro ẽmepyry toehse ahtao oserehnõko mã toto Ritonõpo poe; tuaro pyra toto tyripõko mana, osetapãko mã toto emero tykatonomory maro.

\VS{14}Orutua kõ Juta nonory põkõ etonãko mã toto pata Jerusarẽ ewomaryme. Imeimehnõ nonory põkõ mõkomory kurã tarosẽme exĩko mana: uuru te, parata te, upo roropa itamurume.

\VS{15}Moro tyrohsẽ Ritonõpo nenehpohpyry ahno tomo a emero epetõkara eky tõ kure pyra tyrĩko mana, mura tomo, kameru tomo te, jumẽtu tõ roropa, pui tomo, enara.


\par }{\SH Ritonõpo toahmasẽme exĩko Jerusarẽ po
\par }
{\PP \VS{16}Moromeĩpo mokaro ahno tõ akoĩpyry tõsetapase aexityã Jerusarẽ põkõ poremãkary poko, mokaro ytõko mã toto moro pata pona emero jeimamyry ae, Ritonõpo Jamihmehxo Exikety eahmase Tuisa Konõtome, atãkyematohme roropa Oseahmatoh Tapyi Pisarara poko.

\VS{17}Ahno tõ ytopyra ahtao Tuisa eahmase, Ritonõpo Jamihmehxo Exikety, konopo oehpyra exĩko inonorykõ pona.

\VS{18}Ejitu põkõ ytopyra ahtao Jerusarẽ pona oseahmatohme Oseahmatoh Tapyi Pisarara poko, toto wãnohnõko Ritonõpo mana yroro tyrohsẽ ke imehnõ nono põkõ samo, konopo oehpyra exĩko mana toto nonory po.

\VS{19}Moro ke mokaro wãnohnõko Ritonõpo mana, Ejitu põkomo te, imehnõ nono põkomo roropa ytopyra toto ahtao Jerusarẽ pona oseahmatohme Oseahmatoh Tapyi Pisarara poko.


\par }{\PP \VS{20}Moro ẽmepyry toehse ahtao: “Tapiakase Ritonõpo Imehxo Exikety kyryryme,” tymerosẽme exĩko xirixiri tõ poko kawaru tõ retea tõ poko roropa; oripo kehko kurã kuhse exĩko Ritonõpo Tapyĩ tao, oxisã exĩko mã kehko paxiha tõ maro apoto apõ ẽpataka.

\VS{21}Jerusarẽ po, Juta po roropa, oripo tõ emero tapiakasẽme exĩko mã kehko Ritonõpo Jamihmehxo Exikety kyryryme. Mame ahno ytoryhtao Ritonõpo Tapyĩ taka tynekarory ekarose Ritonõpo a, moro oripo tõ apoĩko mana tõsẽ ahnotohme ekarotohme tynekaroryme. Mame moro ẽmepyry toehse ahtao mõkomo ekamonanõ pyra exĩko mana Ritonõpo Jamihmehxo Exikety Tapyĩ tao.

\par }