\NormalFont\ShortTitle{1 PETURU}

{\MT 1 PETURU

\par }{\MTB Peturu Nymerohpyry Apitorymano

\par }{\MTC 1 Pedro

\par }{\IMT Ekarotopo

\par }{\IP Sero
{\BK{1 Peturu}} tymerose Peturu a Jezu poetory tõ neneryme pata tõ po Azia po, seroae Turukia nonory po. Tynymerohpyry sero taropose eya “Papironia” poe (1 Peturu 5.13), otarame pata Roma poe (Apokaripxi 14.8; 16.19; 17.5).

\par }{\IP Jezu poetory tõ etuarimãko kynexine, tyyryhmase Jezu zehno exiketomo a. Tynymerohpyry ae toto jamihtanohpõko Peturu mana. Ynara ãko mana: “Jezu enetuputyry kyya xine, uuru motye kuhse kure mana. Uuru zahkary sã otuarimanohpotorỹko Ritonõpo mana Jezu onenetupuhkehpyra oexirykõ waro toehtohme” (1 Peturu 1.7).

\par }{\IOT Sero pape ao

\par }{\IO Osekarotopo
{\IOR{1.1-2}}

\par }{\IO Jezu maro ehtoh eraximãko
{\IOR{1.3-12}}

\par }{\IO Zae ehtohme tymenekase
{\IOR{1.13—2.10}}

\par }{\IO Omipona etuarimaryhtao
{\IOR{2.11—4.19}}

\par }{\IO Jezu poetory tõ pyno ehtoko
{\IOR{5.1-11}}

\par }{\IO Kure tyripotoh Ritonõpo a
{\IOR{5.12-14}}



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Ynymerohpyry moro onenerykõme. Ywy ase Peturu. Jezu Kyrixtu nymenekahpyryme ase omi kurã poko imehnõ amorepatohme. Ritonõpo nymenekatyãme matose, typoetoryme oehtohkõme. Tosake pyra exiketõ matose. Sapararahme exiketõ matose. Pata tõ po matose Põtu po te, Karaxia po, Kapatoxia po, Azia po, Pitinia po, enara.

\VS{2}Kumykõme Ritonõpo mana. Tymenekase matose eya kure rokẽ oehtohkõme iirypyryme pyra. Ritonõpo osenetupuhtopõpyry ae ro tymenekase matose eya. “Ypoetory kurãme toto rĩko ase,” tykase Ritonõpo tyya rokene. “Umũkuru Jezu Kyrixtu omipona exĩko mã toto,” tykase. “Juzenu toto rypyry korokãko mana porehme Umũkuru munuru toekuãse exiryke,” tykase Ritonõpo tyya rokene.

\par }{\PP Naeroro: “Papa Kapuaono, kure rokẽ opoetory tõ tyriko. Torẽtyke pyra tyriko toto orẽpyrahxo toto ehtohme, imehnõ zuno pyra roropa toto ehtohme,” ãko ase opoko xine.


\par }{\SH Jũme Ritonõpo maro kuexirykõ poko
\par }
{\PP \VS{3}“Emero motye kure mase,” sykatone Ritonõpo a, Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu zumy a. Tumũkuru Jezu Kyrixtu tõsemãkapose ropa aorihxĩpo, kypyno xine toexiryke. Tyjamitunuru tokarose kyya xine tyrisenã sã kuosenetupuhtohkõ ehtohme. Naeroro isene kuexirykõ eraximãko sytatose jũme imaro kuehtohkõme.

\VS{4}Tynekarory kurãkãko Ritonõpo mana kapu ao typoenõ kyryryme. Orihpyra kuexirykõ Ritonõpo nekaroryme mã kyya xine. Ritonõpo nekarory kurã motara mana, xihpyryme exipyra mana, enahpyra mana, enara.

\VS{5}Tynekarory kyya xine kurãkãko Ritonõpo mana, tymaro jũme kuehtohkõme. Tonetupuhse oya xine exiryke oewomatorỹko Ritonõpo mana tyjamitunuru ke. Imeĩpo opynanopyrykõ enepõko mã Ritonõpo sero põkomo a, sero etyhpyry po tymaro jũme kuehtohkõme.


\par }{\PP \VS{6}Moro poko osenetupuhtoko tãkye oehtohkõme. Axĩtao rokẽ aporo taro emynyhmãko matose oetuarimarykõke. Toiro rokẽ pyra etuarimãko matose.

\VS{7}Uuru se sytatose pitiko rokẽ pyra. Axĩtao rokẽ uuru repe, enahnõko. Mame uuru zahkãko mã ahno zemimehxo ehtohme. Moro saaro Jezu enetuputyry kyya xine, uuru motye kuhse kure mana Ritonõpo a. Naeroro uuru zahkary saaro otuarimanohpotorỹko Ritonõpo mana Jezu onenetupuhkehpyra oexirykõ waro toehtohme. Jezu poetoryme awahtao xine oetuarimarykohtao ro Jezu onurumekara matose. Onenetupuhkehpyra roropa matose. Mame Jezu onurumekara awahtao xine: “Kure mase ya,” ãko Ritonõpo oya xine mana. Kure oritorỹko roropa mana tymaro, Jezu Kyrixtu oepyry ropa ahtao. Jezu sã kure exĩko matose. Isã tuisame exĩko roropa matose.

\VS{8}Jezu Kyrixtu onenepitopyra matose yrome ipyno matose. Onenepyra ro matose seromaroro yrome enetupuhnõko matose. Naeroro atãkyemãko matose ipunaka. Ãtãkyemarykõ kapuaõkõ tãkye exiry sã mana, ekuhpỹme sã mana tãkye kuhse oexirykõke.

\VS{9}Tonetupuhse oya xine exiryke, Ritonõpo a typynanohse matose. Naeroro tãkye matose typynanohse oexirykõke Ritonõpo a.


\par }{\PP \VS{10}Moro poko tõsenetupuhse pake urutõ komo: “Otãto ke sero põkõ pynanohnõko Ritonõpo nae?” tykase toto. Tõturupose roropa toto zuaro se toexirykõke. “Sero põkõ pynanohnõko Ritonõpo mana,” tykase toto Zuzenu poe.

\VS{11}Kyrixtu Zuzenu toto maro kynexine. Kyrixtu tõsekarose eya xine. “Ritonõpo nymenekahpyry etuarimãko mana,” tykase eya xine. “Mame toetuarimakehse tahtao emero motye tuisamehxo exĩko mana imehnõ neneryme,” tykase ynororo eya xine. Morara kary etaryke tyya xine: “Onoky poko Kyrixtu Zuzenu morara ãko nae? Otarahtao etuarimãko nae?” tykase toto oseya rokene.

\VS{12}Tutuarõtanohpose toto Ritonõpo a. Ynara tykase ynororo eya xine: “Imeĩpo toorihse awahtao xine rokẽ ynymenekahpyry tuarimapõko mã toto,” tykase Ritonõpo tõmiry poko urutõ komo a. Tumũkuru poko turuse toto. Mame mokaro pakatokõ urutõ kõ tõturuse Ritonõpo nekarohpyry poko. Seromaroro Ritonõpo Zuzenu omi poe moro omi kurã tokarose oya xine ãmorepatõkomo a. Tuzenu jamitunuru tonehpose tyya kapu ae. Moro poko tuaro toexirykõ se Ritonõpo nenyohtyã roropa repe kapuaõkomo, zuaro toehtohkõme.


\par }{\SH Kure kuehtohkõme tymenekase sytatose
\par }
{\PP \VS{13}Morara exiryke ipakatyã sã ehtoko. Tuaro ehtoko. Tãkye rokẽ ehtoko Ritonõpo nekarory eraximary poko. Tynekarory kurã ekarõko kyya xine mana Jezu Kyrixtu oepyry ropa ahtao. Aepyry ropa eraximatoko. Imepỹ poko osenetupuhpyra ehtoko. Ipoko rokẽ osenetupuhtoko.

\VS{14}Ritonõpo omipona ehtoko. Jezu waro pyra ro awahtao xine oorypyrykõ poko rokẽ mexiatose. Yrome seromaroro oorypyrykõ poko pyra ehtoko.

\VS{15}Ritonõpo tyyrypyhpyke pyra ipunaka. Kure rokẽ ynororo. Eya toahmase matose tysã oehtohkõme. Naeroro kure rokẽ ehtoko emero poko awahtao xine. Tyrisenã sã õsenetupuhtohkõ tyripotoko. Omi xihpyry poko pyra ehtoko roropa.

\VS{16}Ynara ãko Ritonõpo mana: “Kure rokẽ ase, tyyrypyhpyke pyra ipunaka. Naeroro ysã ehtoko, oorypyrykõ poko pyra ehtoko,” ãko.


\par }{\PP \VS{17}“Papa,” ãko matose, õtururukohtao Ritonõpo maro. Yrome sero põkõ apiakaneme ynororo. Zae kuepehmatorỹko mana kynyrihpyrykõ eneryke tyya. Zae exiketõ epehmãko mana zae toehtopõpyry epehpyry ke. Yrome tyyrypyry poko aexityã epehmãko etuarimatoh ke iirypyrykõ epehpyryme. Naeroro aomipona ehtoko sero nono poro awahtao xine.

\VS{18}Apitoryme awamekaro xine rokẽ mexiatose oorypyrykõ poko, atamurukõ ekepyã samo. Yrome topekahse matose Ritonõpo a oehtopõpyrykõ xihpyry rumekatohme oya xine. Tineru ke pyra topekahse matose, uuru tõkehko parata roropa, morohne ke pyra topekahse matose. Axĩtao rokẽ uuru tõkehko kure mana parata roropa.

\VS{19}Yrome typyne exikety ke kuhse topekahse matose. Kyrixtu orihtopõpyry ke topekahse matose. Imunuru toekuãse. Moro uuru motye kuhse mana. Kaneru mũkuru kurã totapase kytamurukomo a tyyrypyrykõ korokapotohme Ritonõpo a. Kurãkõ rokẽ totapase eya xine. Kurãkõkara onetapara toto. Moro saaro Kyrixtu kynorihne tyyrypyhpyke pyra aexihpyry ipunaka.

\VS{20}Sero nono onyripyra ro tahtao Tumũkuru tymenekase Ritonõpo a sero põkõ pynanohneme. Yrome pake pyra Tumũkuru tonehpose rahkene. Jarao tonehpose eya okurãkatohkõme.

\VS{21}Jezu Kyrixtu tõsemãkase ropa Ritonõpo a aorihxĩpo. Emero motye tuisamehxo tyrise roropa eya. Emero motye kure ynororo. Naeroro Ritonõpo enetupuhnõko matose yronymyryme. Tãkye roropa matose Ritonõpo eraximary poko.


\par }{\PP \VS{22}Tykorokase matose Ritonõpo a aomiry kurã omipona toehse oexirykõke. Iirypyryme pyra matose. Imehnõ Jezu poetory pyno nymyry matose. Naeroro imehnõ pyno ehtoko yronymyryme, ajohpe rokẽ pyra.

\VS{23}Apitoryme tonuruse amarokomo omykõ poenõme. Yrome omykõ sero põkõ orihnõko rokẽ mana. Orihnõko roropa matose. Yrome seromaroro Ritonõpo poenõme tonuruse ropa matose. Orihpỹme Ritonõpo mana jumãme. Tonuruse ropa matose Ritonõpo poenõme aomiry enetuputyryke oya xine Ritonõpo omiry orihpỹme exiketyme sã mana. Jũme Ritonõpo orihpỹme mana. Naeroro aomiry enahpỹme mana.

\VS{24}Ynara tymerose Ritonõpo omiryme:

\par }{\Q “Sero põkõ onahpoty sã mana.

\par }{\Q Toto kure exiry ona ekuru sã roropa mana.

\par }{\Q Onahpoty orihnõko, ekuru ohpahnõko.


\par }{\Q \VS{25}Yrome Ritonõpo omiry jũme mana enahpỹme.”

\par }{\MM Moro omi kurã Jezu Kyrixtu poko, ãmorepatopõpyrykomo.




\par }\Chap{2}{\SH Topuimo sã, mokyro orihpỹme exikety
\par }
{\PP \VerseOne{1}Oorypyrykõ poko pyra ehtoko. Imehnõ zehno oexirykõ irumekatoko. Ajohpe pyra ehtoko. “Kure ehtoko ysamo,” kara ehtoko imehnomo a iirypyryme awahtao xine. Imehnõ zumoxike pyra ehtoko. Imehnõ onykerekeremara ehtoko.

\VS{2-3}Ynara ãko Ritonõpo omiry roropa: “Opyno xine Oesẽkõ mana. Moro waro matose toehse,” ãko. Naeroro Ritonõpo omiry se ehtoko poeto enurusenã samo, suhsu se poeto ehtoh samo, tuãtatohkõme. Iirypyryme pyra aomiry mana. Poeto ẽ typoenõ ohpãko zuãtatohme. Moro saaro aomiry kure kyritorỹko mana kukurohtao xine. Naeroro aomiry poko openetatoko kokoro rokene yronymyrymehxo Jezu enetupuhtohme oya xine, opynanohtohkõme Ritonõpo a roropa.


\par }{\PP \VS{4}Pake Kuesẽkõ tonetupuhse oya xine. Topu sã ynororo etyorõmara. Orihpỹme roropa mã ynororo jũme. Tapyi riryhtao ahno a topu ke topu menekãko mã toto. Toitoine topu pahnõko toto popyra exiryke eya xine. Moro topu sã, ahno nurumekahpyry sã Kuesẽkõ kynexine repe. “Popyra mana,” tykase iirypyrymãkõ ipoko repe. Yrome emero motye kure ynororo Ritonõpo a. Naeroro Ritonõpo nymenekahpyryme mana kypynanohnekõme.

\VS{5}Jezu Kyrixtu enetuputyryhtao oya xine opyno xine Ritonõpo mana. Topu risẽ sã roropa matose jũme orihpỹme toehse oexirykõke Jezu Kyrixtu pokoino. Topu risẽ tapyi ahtao, moro sã tytapyĩme oritorỹko Ritonõpo mana, Tuzenu esaryme. Erohnõko matose Ritonõpo maro oturuketõ samo. Tukurãkase matose eya, iirypyryme pyra tyrise ropa matose eya. Erohnõko matose Ritonõpo omi poe. Ijamitunuru amaro xine mana. Onekarorykõ eya tãkye Ritonõpo rĩko, Jezu Kyrixtu enetuputyryke oya xine.

\VS{6}Ynara tymerose Ritonõpo omiryme:

\par }{\Q “Mokyro ynymenekahpyry tapyi rinanõ topu menekary samo,

\par }{\QB typyne exikety menekary samo,

\par }{\QB jamihme tapyi ritoh menekary sã roropa.

\par }{\Q Emero esẽme mokyro rĩko ase.

\par }{\Q Emero motye tuisamehxo tyrĩko ase.

\par }{\Q Mokyro aropõko ase Xião patary panõ pona.

\par }{\Q Morarame mokyro enetupuhnanõ mã atasamara mã toto.

\par }{\Q Tãkye rokẽ exĩko mã toto,”

\par }{\MM me tymerose.


\par }{\PP \VS{7}Jezu enetupuhnõko matose. Naeroro oya xine topu typyne exikety sã mana. Yrome onenetupuhpynomo a arypyra, ise pyra toexirykõke. Moro poko ynara tymerose Ritonõpo omiryme:

\par }{\Q “Tapyi rinanomo a moro topu ipapyhpyry rokẽ kynexine,

\par }{\QB popyra exiryke eya xine.

\par }{\Q Yrome moro topu kure exikety kynexine jamihme tapyi ritohme exiryke,”

\par }{\MM me tymerose.

\VS{8}Ynara tymerose roropa Ritonõpo omiryme:

\par }{\Q “Sero topu pona osetapãko toh mana tuhke.

\par }{\Q Moro topu pokoino osetapãko mã toto,”

\par }{\MM me tymerose. Moro saaro emero esẽme Kyrixtu exĩko mana tuhkãkõ onenetupuhpyra ahtao ro. Osetapãko sã mã toto aomipona se pyra toexirykõke. Naeroro toto wãnohnõko Ritonõpo mana, tõsenetupuhtopõpyry ae ro.


\par }{\PP \VS{9}Yrome matose mokaro sã pyra. Ritonõpo nymenekatyãme matose. Tuisa konõto poetoryme matose, Ritonõpo maro oturuketõme sã roropa matose. Tukurãkase matose. Ritonõpo poenõme matose. Tymenekase matose: “Ritonõpo kure mana,” katohme imehnomo a: “Emero zuaro Ritonõpo mana,” katohme roropa imehnomo a. Tymenekase matose eya oorypyrykõ poko pyra oehtohkõme, kure ehtoh poko rokẽ oehtohkõme tysaaro.

\VS{10}Apitoryme Ritonõpo poetoryme pyra mexiatose, yrome seromaroro ipoetoryme matose. Apitoryme opyno xine Ritonõpo exiry waro pyra mexiatose. Yrome seromaroro opyno xine Ritonõpo exiry enetupuhnõko matose, typynanohse oexirykõke eya.


\par }{\SH Ritonõpo omipona oexirykõ poko
\par }
{\PP \VS{11}Wekyry tomo, opyno xine jexiryke ourutorỹko ase. Katonõme sã rokẽ matose sero nono po, tosakãkara samo. Naeroro oorypyrykõ poko penetara ehtoko. Ipoko pyra roropa ehtoko. Zehnotokõ maro atatapoiryhtao, tomeseke pyra ahtao osetapãko. Moro saaro oorypyrykõ poko openetarykohtao iirypyryme exĩko matose.

\VS{12}Jezu waro pyra exiketõ okerekeremarykõ se ipunaka. “Tyyrypyrykõ poko ro Jezu enetupuhnanõ mana,” ãko mã toto ajohpe. Morara exiryke zae rokẽ ehtoko ipunaka. Morarame, kure oexirykõ eneryke tyya xine: “Zae matose,” ãko rokẽ mã toto. Ohxiropyra xine ekurehnõko toh mana. Morarame: “Emero motye kure mase Ritonõpo,” ãko mã toto, aepyry ropa ahtao.


\par }{\PP \VS{13}Kuesẽkõ poenõme matose. Naeroro sero põkõ esẽkõ kowenu omipona ehtoko. Sero pata tamuru esẽ omipona ehtoko roropa Jezu onykerekeremara onenetupuhpynõ ehtohme.

\VS{14}Kowenatu tõ omipona ehtoko roropa, Ritonõpo poe tymenekase toto oesẽkõme. Tosẽkomo a tonehpose toto iirypyrymãkõ wãnohtohme tyya xine, kure rokẽ zae exiketõ ritohme roropa tyya xine.

\VS{15}Okerekeremarykõ se mã repe zae omi waro pyra exiketomo. Yrome zae rokẽ awahtao xine okerekeremasaromepyra mã toto. Morara exiryke zae ehtoh poko rokẽ oexirykõ se Ritonõpo mana.

\VS{16}Tuisa poenõ tumykõ omi poe ytoytõko toto tamoreme xine. Toytotohkõ menekãko mã toto. Moro saaro Jezu enetuputyryhtao oya xine oytotohkõ menekãko matose onyrirykõ roropa menekãko matose. Yrome ynara kara ehtoko: “Ỹ jamoreme imenekãko ase,” kara ehtoko oorypyrykõ poko se awahtao xine. Oorypyrykõ poko penetara ehtoko. Omatome oorypyrykõ poko pyra ehtoko roropa. Ritonõpo penetatoh poko rokẽ ehtoko.

\VS{17}Kure imehnõ aomirotoko. Imehnõ Jezu poetory pyno ehtoko, ãkorõkõme aexirykõke. Ritonõpo zuno ehtoko. Oesarykõ esẽ roropa kure rokẽ tyritoko.


\par }{\SH Osenetupuhtoko Kyrixtu etuarimatopõpyry poko
\par }
{\PP \VS{18}Tosẽke awahtao xine, oesẽkõ omipona ehtoko. Aomipona ehtoko kure orirykohtao, popyra orirykohtao roropa. Opyno xine toto ahtao aomipona ehtoko, oryhmarykohtao roropa.

\VS{19}Mame oryhmatorỹko imehnõ mana Ritonõpo omipona oexirykõke. Yrome oetuarimarykõ Ritonõpo poe exiry waro matose. Mame eanahtoryhtao oya xine kure oritorỹko Ritonõpo mana.

\VS{20}Oryhmarykohtao oesẽkomo a popyra oehtopõpyry epehpyryme otyme kure oetuarimarykõ eanahtory oya xine nae? Arypyra. Moro poko kurã onekaropyra ekurehnõko Ritonõpo mana. Yrome kure rokẽ awahtao xine, oryhmarykõ eanahtoryhtao oya xine, tãkye exĩko Ritonõpo opoko xine mana. Kure oritorỹko roropa mana, kure tyriryke oya xine.

\VS{21}Tymenekase matose Ritonõpo a oetuarimatohkõme roropa Kyrixtu sã oehtohkõme. Osemazuhme Kyrixtu toetuarimase omyakãkõme, okurãkatohkõme, apotoimo htaka ytopyra oehtohkõme. Toetuarimase ynororo iirypyryme pyra tahtao ro. Mame tymenekase matose Ritonõpo a isã oehtohkõme.

\VS{22}Tyyrypyry poko pyra kynexine ipunaka, ajohpe pyra roropa kynexine.

\VS{23}Typoihtose tahtao onezuhpyra Jezu kynexine, onypoihtopyra roropa kynexine. Toetuarimaryhtao: “Oryhmatorỹko Ritonõpo mana oepehpyrykõme, jyryhmatoh epehpyryme,” kara ynororo kynexine. Ynara tykase rokẽ ynororo tyya rokene: “Ritonõpo jewomãko mana. Zae mokaro epehmãko mana inyritopõpyrykõ epehpyryme sero nono po,” tykase Jezu tyya rokene.

\VS{24}Kyrixtu iirypyryme pyra, yrome kyyrypyrykõ tapoise sã eya toexixihmapose ahtao wewe pokona. Toorihse ynororo kyyrypyrykõ enahkapotohme. Toorihse tyjamitunuru ekarotohme kyya xine kyyrypyrykõ poko pyra kuehtohkõme. Toorihse ynororo zae kuehtohkõme Ritonõpo a. Tyyryhmase aexiryke tukurãkase sytatose eya. Naeroro ẽsemãnõko ropa sytatose orihxĩpo.

\VS{25}Kaneru sã mexiatose, itahtyã samo, zae ehtoh waro pyra oexirykõke. Yrome seromaroro tonese ropa sã matose, Oesẽkomo a. Eya tonehse ropa matose onurumekara ropa oehtohkõme, Opynanohnekõ maro rokẽ oytotohkõme.




\par }\Chap{3}{\SH Tynioke exiketõ poko, typye exiketõ poko roropa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Oururukõ se ase tynioke exiketomo. Oniokõ omipona ehtoko. Otarãme Ritonõpo omiry onenetupuhpynõme oniokõ mana. Yrome kure oehtohkõ eneryke tyya xine enetupuhnõko mã toto, toto onurupyra awahtao xine ro.

\VS{2}Zae nymyry awahtao xine ynara ãko oniokõ tyya xine rokene: “Pake ajoajohpe toehtopõpyry sã pyra ypyty mana. Kure rokẽ mana, zae rokẽ roropa,” ãko mã toto. Jezu Kyrixtu enetuputyry se exĩko roropa mã toto.

\VS{3}Õtonohtohkõ se hkopyra ehtoko oenepotohkõme imehnomo a. Oũsety ekurinary poko onymotyẽkara roropa ehtoko. Kasuru tõkehko upo typyne exikety amururu se hkopyra ehtoko.

\VS{4}Oupõkõ kurã enahnõko mana. Uuru tõkehko axĩtao rokẽ mana. Jarao rokẽ kure oehtohkõ Ritonõpo zamaro pyra mana. Yrome zae ehtoh poko awahtao xine okurohtao xine Ritonõpo zamaro matose. Naeroro torẽtyke pyra ehtoko oũsetykõ kurãkary poko. Okurohtao xine kure ehtoko. Morara awahtao xine kure kuhse matose Ritonõpo a.

\VS{5}Moro saaro nohpo kurã kynexine pake, Ritonõpo enetupuhnanomo. Ritonõpo nekarory kurã eraximãko roropa toh kynexine. Nohpo kuranory tõ kynexine tyniokõ omipona toexirykõke.

\VS{6}Sara kynexine morararo. Tynio Aparão omipona kynexine. “Jesẽme mase,” tykase ynororo eya. Naeroro kure ehtoh poko awahtao xine, Sara sã exĩko matose imehnõ zuno pyra roropa awahtao xine.


\par }{\PP \VS{7}Amarokõ roropa typye exiketomo, kure opyxiãkõ tyritoko. Ynara enetupuhtoko, jamihme hkopyra nohpo tõ mana. Naeroro opyxiãkõ pyno ehtoko. Ritonõpo nekarory apoiry sã oya xine, opyxiãkõ roropa inekarory apoĩko mã toto. Orihpỹme exĩko toh mana. Naeroro opyxiãkõ pyno ehtoko, poremãpyra oehtohkõme Ritonõpo maro õtururukõ poko.


\par }{\SH Kurãkõ etuarimary poko
\par }
{\PP \VS{8}Enahsasaka jomiry nase. Oxisã zae ehtoh poko osenetupuhtoko. Oximaro tãkye ehtoko. Imepỹ emynyhmaryhtao imaro emynyhmatoko. Imehnõ pyno ehtoko opyno xine roropa toto ehtohme, atakorõmãkõ samo. Imehnõ akorehmary se ehtoko. “Omotye xine ase, tuisamehxo,” kara ehtoko imehnomo a.

\VS{9}“Kurã rokẽ ekarõko ase oya xine,” tykase Ritonõpo kyya xine tymenekase kuahtao xine. Naeroro oryhmananõkõ onyryhmara ehtoko. Popỹ ke pohnõ onepehmara ehtoko. Okerekeremananõkõ onykerekeremara ehtoko. Kurã ke rokẽ epehmatoko toto.

\VS{10}Ynara tymerose Ritonõpo omiryme:

\par }{\Q “Sekese oehtohkõ se awahtao xine,

\par }{\QB oseahmarykõ se roropa awahtao xine,

\par }{\QB omi xihpyry poko pyra ehtoko.

\par }{\Q Ajohpe pyra ehtoko roropa.


\par }{\Q \VS{11}Oorypyrykõ irumekatoko,

\par }{\QB kure rokẽ oehtohkõme.

\par }{\Q Oseosezuhpyra ehtoko imehnõ maro.

\par }{\Q Tuaro ehtoko oxiehno pyra oehtohkõme.


\par }{\Q \VS{12}Ynara exiryke, oenetorỹko Kuesẽkõ mana kure awahtao xine.

\par }{\Q Õmirykõ etãko roropa mana imaro õtururukohtao.

\par }{\Q Yrome tyyrypyry poko exiketõ zehno mana,”

\par }{\MM me tymerose.


\par }{\PP \VS{13}Oryhmara xine imehnõ mana kure ehtoh se rokẽ awahtao xine.

\VS{14}Otarãme ajoajohpãkõ oryhmatorỹko mã toto, kure rokẽ awahtao xine. Morara ahtao tãkye ro matose Ritonõpo poe. Ajoajohpãkõ zuno pyra ehtoko. Torẽtyke pyra ehtoko oryhmanekõ poko roropa.

\VS{15}Yrome Kyrixtu zuno ehtoko okurohtao xine. Oesẽkõme enetupuhtoko. Aomipona ehtoko roropa. Mame ynara karyhtao imehnomo a oya xine: “Oty katoh Jezu enetupuhnõko mah?” karyhtao oya xine ehxiropyra ehtoko. Kure rokẽ ezuhtoko toto Kyrixtu enetuputyry poko oya xine, kure rokẽ toto ritohme oya xine.

\VS{16}Tomeseke ehtoko zae ehtoh poko rokẽ oehtohkõme. Mame ohxirorykõ se imehnõ ahtao ekurehnõko rokẽ mã toto. “Kyrixtu poetory roropa tyyrypyrykõ poko mana,” kary se toh mã repe. Yrome zae ehtoh poko rokẽ awahtao xine ehxirõko rokẽ ohxironanõ mana. Mynyhme rokẽ exĩko mã toto.

\VS{17}Kure oexirykõ poko oetuarimarykõ kure mana, oetuarimarykõ se Ritonõpo ahtao. Yrome oorypyrykõ epehpyryme oetuarimarykõ popyra mana.

\VS{18}Kyrixtu orihtopõpyry poko osenetupuhtoko. Toorihse ynororo kymyakãkõme. Kynorihne kyyrypyrykõ korokatohme. Toiro rokẽ kynorihne orihzomopyra toehtohme. Kure exikety ynororo. Iirypyrymãkõ kurãkatohme, kynorihne Ritonõpo a kuarotohkõme. Zoko toxixihmase jehnotokomo a. Yrome tõsemãse ropa ynororo Tuzenu poe.

\VS{19}Morarame toytose Zuzenu rokẽ etuarimatoh taka aorihtyã zuzenu amorepase omi kurã poko. Tapuruse mokaro zuzenu etuarimatoh tao.

\VS{20}Ritonõpo omipona pyra tokurehse toh kynexine kanawa konõto riryhtao Noe a. Sero põkõ enahkapory se pyra Ritonõpo kynexine repe. Penekehpyra kynexine repe tõmipona toto eraximary poko. Yrome onenetupuhpyra toh kynexine. Tuhke pyra rokẽ, 8mãkõ rokẽ kanawa konõto aka tomõse toto. Mokaro 8mãkõ rokẽ typynanohse Ritonõpo a. Tanỹse toto tuna a.

\VS{21}Moro tuna kuamorepatohkõme kynexine kuẽpurihkarykõ poko. Epypyra sytatose kuẽpurihkarykohtao. Osẽpurihkãko sytatose: “Typynanohse ywy Ritonõpo a,” katohme imehnõ netaryme emero. “Zae ase seromaroro Ritonõpo a,” ãko sytatose. “Aomipona rokẽ ase taroino,” ãko sytatose kuẽpurihkarykohtao, tõsemãse ropa Jezu Kyrixtu exiryke.

\VS{22}Seromaroro Jezu Kyrixtu toytose ropa kapu aka. Ritonõpo maro mana tuisamehxo. Emero kapuaõkõ esẽme mana, tuisamehxo exiketõ esẽme roropa mana, jamihme exiketõ esẽme roropa mana.




\par }\Chap{4}{\SH Tukurãkase exiketomo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kyrixtu etuarimatopõpyry poko osenetupuhtoko. Toorihse ynororo kymyakãkõme. “Jetuarimary se pyra ase,” kara ynororo kynexine. Naeroro isã sehtone. “Yna etuarimary se pyra ynanase,” kara sehtone. Jezu etuarimatopõpyry poko kuosenetuputyrykohtao kyyrypyrykõ poko se hkopyra exĩko sytatose.

\VS{2}Moino ro ãmoreme xine oorypyrykõ poko mexiatose. Taroino Ritonõpo omipona ehtoko, kokoro rokene. Oorypyrykõ poko penetara ehtoko.

\VS{3}Apitoryme onenetupuhpynõ penetatoh poko mexiatosene. Oorypyrykõ xihpyry poko mexiatosene. Imehnõ nohpo poko mexiatose, etỹnõko roropa, nohpo ryhpopãkãko. Emotyẽkãko mexiatosene eukuru poko. Tyorõ poko roropa mexiatosene Ritonõpo myakãme.

\VS{4}Yrome seromaroro onenetupuhpynõ osenuruhkãko mã opoko xine, imaro xine ytopyra oexirykõke. Toto penetatoh poko se pyra oexirykõke ozehno xine exĩko mã toto. Opoihtotorỹko mã toto.

\VS{5}Yrome typoko xine osekarõko mã toto Ritonõpo a kurãkõ apiakatoh po. Sero põkõ epehmary waro Ritonõpo mana inyrihpyrykõ epehpyryme. Kurã ke zae exiketõ epehmãko mana. Yrome azahkuru exiketõ aropõko mana etuarimatoh taka. Zae toto epehmãko mana orihpynỹpotomo, aorihtyamo, enara.

\VS{6}Pakatokõ aorihtyã toorihse. Topehmase toto Ritonõpo a inyrihpyrykõ epehpyryme imehnõ emero epehmary samo. Omi kurã tokarose eya xine roropa orihpyra ro toto ahtao. Omi kurã tokarose eya xine Jezu poko isã aẽsemãtohkõme ropa aorihxĩpo xine, Ritonõpo maro toto ehtohme.


\par }{\SH Emese kure exiketõ poko Ritonõpo nekarory poko
\par }
{\PP \VS{7}Sero nono enahsasaka mana. Naeroro eanahtotoko. Zae oehtohkõ poko rokẽ ehtoko. Tuaro ehtoko roropa, kure õtururukõ ehtohme Ritonõpo maro.

\VS{8}Imehnõ pyno ehtoko yronymyryme. Imehnõ pyno oexirykõ kure kuhse Ritonõpo a. Imehnõ pyno awahtao xine iirypyrykõ poko wenikehnõko matose.

\VS{9}Kure rokẽ atapyĩkõ taka ytoketõ tyritoko. Oxikerekeremara ehtoko roropa.

\VS{10}Tynekarory kurã ekarõko Ritonõpo kyya xine mana. Tyotyoro inekarohpyry kyya xine mana. Tapoise kyya xine porehme. Naeroro penekehpyra sehtone Ritonõpo nekarory apoiry poko kyya xine imehnõ akorehmatohme.

\VS{11}Imehnõ zururu waro awahtao xine, Ritonõpo omiry poko zurutoko toto. Imehnõ akorehmary waro awahtao xine, Ritonõpo jamitunuru ke toto akorehmatoko. Morara awahtao xine: “Kure mase Ritonõpo, emero motye kuhse,” ãko oenenanõkõ mana. “Kure Jezu Kyrixtu mana. Ipoetory tõ roropa kure,” ãko mã toto.

\par }{\PP “Emero motye kure mase Jezu. Emero motye tuisamehxo mase,” sykatone Jezu Kyrixtu a kokoro rokene.


\par }{\SH Jezu poetory tõ etuarimary poko
\par }
{\PP \VS{12}Wekyry tomo, opyno xine ase. Oetuarimarykõ itamurumehxo toehse ahtao torẽtyke pyra ehtoko. “Oty katohme etuarimãko hano, imehnõ etuarimara ahtao?” kara ehtoko oseya.

\VS{13}Atakorõme matose toehse Kyrixtu maro, oetuarimarykõke. Naeroro atãkyematoko. Imeĩpo tuisamehxo toehtoh enepõko Kyrixtu kyya xine mana. Morara ahtao tãkye kuhse exĩko matose imaro.

\VS{14}Opoihtotorỹko onenetupuhpynõ mana Kyrixtu poetoryme oexirykõke. Opoihtorykohtao eya xine tãkye ehtoko. Opoihtorykohtao osenetupuhtoko Ritonõpo Zuzenu okurohtao xine exiry poko. Emero motye kure Ritonõpo Zuzenu mana. Kukurohtao xine roropa mana. Moro poko osenetupuhtoko.

\VS{15}Imehnõ onetapara ehtoko. Imehnõ mõkomory onematonanohpyra ehtoko. Imehnõ onyryhmara ehtoko. Imepỹ ehtoh poko pyra ehtoko. Morohne poko pyra awahtao xine, zae matose otuarimaporykohtao ro imehnomo a.

\VS{16}Naeroro Kyrixtu poetoryme oexirykõ pokoino oetuarimarykohtao ehxiropyra ehtoko. “Kure mase Ritonõpo. Tãkye ynanase Kyrixtu poenõme yna exiryke yna etuarimaryhtao ro,” kahtoko Ritonõpo a.


\par }{\PP \VS{17}Okynã pyra kuepehmatorỹko Ritonõpo mana kynyrihpyrykõ epehpyryme. Kurã ke zae exiketõ epehmãko mana zae toto ehtopõpyry epehpyryme. Yrome tõmipona pyra exiketõ tuarimapõko mana zae pyra toto ehtopõpyry epehpyryme. Osemazuhme typoetory tõ epehmãko mana. Naeroro kuetuarimarykõ motye kuhse tõmiry kurã onenetupuhpynõ tuarimapõko Ritonõpo mana.

\VS{18}Ynara tymerose Ritonõpo omiryme: “Zae se exiketõ pynanopyry tupime ro mana. Yrome Ritonõpo omipona pyra exiketõ pynanopyry tupime kuhse mana. Typynanopyrykõ poko ekurehnõko mã toto tyyrypyry poko exiketõ maro,” ãko Ritonõpo omiry.


\par }{\PP \VS{19}Naeroro oetuarimarykõ se Ritonõpo ahtao opynanohtorỹko roropa mana imeĩpo. Naeroro Kuesẽkõ opyno xine exiry enetupuhtoko. Zae ehtoko ipunaka. Tõmiry poko opyno xine toexiry poko wenikehpyra ynororo mana. Opyno xine exikehpyra mana.




\par }\Chap{5}{\SH Amorepatoh sero
\par }
{\PP \VerseOne{1}Oururukõ se ase tamuximehxo exiketomo, Jezu poetory tõ pynanohneme oexirykõke. Ywy roropa asã xine tamuxime ase Jezu poetoryme. Kyrixtu etuarimatopõpyry poko imehnõ tuarõtanohneme ase tonese ya exiryke. Jenuru ke enene. Imeĩpo emero motye kure Kyrixtu ehtoh enepõko Ritonõpo mana imehnomo a emero. Morara ahtao kure Kyrixtu ehtoh enẽko ase roropa.

\VS{2}Tymenekase matose Ritonõpo a typoenõ pyno oehtohkõme. Naeroro kaneru esã tokykõ pyno ehtoh sã Ritonõpo poetory pyno ehtoko. Yronymyryme toto pyno ehtoko, ỹme exiketõ samo. Mãsa rokẽ pyra toto pyno ehtoko, oerohtamitukõ apoitohme rokẽ pyra. Toto akorehmary se oexirykõke toto pyno ehtoko Ritonõpo omipona oehtohkõme.

\VS{3}Ritonõpo poetory amorepaneme awahtao xine toto onynamotomara ehtoko. Zae rokẽ ehtoko, opoenohtohkõme eya xine.

\VS{4}Kyrixtu Kuesẽkõ Imehxo Exiketyme mana. Kaneru pyno exikety sã kypyno xine mana. Aepyry ropa ahtao, inekarory kurã apoĩko matose. Tuisame oritorỹko roropa mana tymaro. Zae oepehmatorỹko roropa mana typoetory tõ pyno oehtohkõ epehpyryme. Sero põkõ tuisary parimã se mã toto, uuru risẽ se. Moro saaro Jezu nekarory kure oya xine mana, jũme mana enahpyra.


\par }{\PP \VS{5}Morararo nuasemãkomo, tamuximehxo exiketõ Jezu poetoryme ahtao toto omipona ehtoko. Imehnõ motye se pyra ehtoko, ynara tymerose exiryke Ritonõpo omiryme: “Imehnõ motye se exiketõ akorekehkãko Ritonõpo mana. Yrome tuisame pyra toexiry waro exiketõ akorehmãko mana,” me tymerose.

\VS{6}Naeroro imehnõ motye se pyra ehtoko. Emero motye tuisamehxo Ritonõpo mana. Aomipona se rokẽ ehtoko. Tuisame se hkopyra awahtao xine, ise tahtao tuisame oritorỹko mana.

\VS{7}Torẽtyke awahtao xine ynara kahtoko Ritonõpo a: “Papa Kapuaono, kuakorehmako, torẽtyke pyra jehtohme,” kahtoko eya. Mame ãkorehmatorỹko mana opyno xine toexiryke.


\par }{\PP \VS{8}Tuaro ehtoko, tomeseke roropa ehtoko. Kaikuxi tamuru ytoytory sã ahno esekase, mokyro sã joroko tamuru ytoytõko mana Jezu enetuputyry kyya xine enahkase. Naeroro tuaro sehtone penekehpyra kuehtohkõme Jezu enetuputyry poko.

\VS{9}Joroko tamuru omipona pyra ehtoko. “Arypyra, õmiry etary se pyra ase,” kahtoko eya kokoro rokene. Penekehpyra ehtoko Jezu Kyrixtu enetuputyry poko oya xine. Imehnõ Jezu poetory tõ mã tuhke pata tõ po etuarimãko roropa toto asã xine. Zuaro matose.

\VS{10}Axĩtao rokẽ aporo etuarimãko matose. Yrome imehnõ motye kypyno xine Ritonõpo mana. Tymenekase matose eya tysã oehtohkõme kure rokene, Tumũkuru Kyrixtu maro. Kokoro rokẽ oorypyrykõ korokãko ynororo, tyrisenã sã oehtohkõme. Ãkorehmatorỹko mana penekehpyra oehtohkõme Jezu Kyrixtu enetuputyry poko oya xine. Orẽpyra oritorỹko mana. Morarame emero motye kure toexiry eneporyhtao tysã oritorỹko roropa mana. Jũme kure ynororo.

\VS{11}Emero esẽme exĩko ynororo jũme. Emero pata põkõ aomipona exĩko. Naeroro, “Kure mase,” kakehpyra sehtone eya.


\par }{\SH Aosekazumatopõpyry
\par }
{\PP \VS{12}Ynymerohpyry moro, pitiko rokẽ repe, onenerykõme. Ynymerohpyry aropõko ase Xira a. Jakorõme ynororo ya. Moro ynymerohpyry ke ãkorehmarykõ se ase. Kypyno xine Ritonõpo ehtoh poko otuarõtanohporykõ se ase roropa. Ajohpe pyra mana. Zae rokẽ ynororo. Naeroro poremãpyra ehtoko. Aomipona ehtoko.


\par }{\PP \VS{13}Jezu poetory tõ Papironia põkõ asã xine mã toto, tymenekase toto Ritonõpo a. “Kure pãna matou?” kary se mã toto oya xine. Maku morara kary se roropa mana. Umũkurume sã mana.

\VS{14}Oseahmatoko osepyno oexirykõ waro emero ehtohme.

\par }{\PP Torẽtyke pyra oriporykõ se ase Ritonõpo a. “Papa, torẽtyke pyra opoetory tõ tyriko,” ãko ase opoko xine, Kyrixtu poetoryme oexirykõke. Enara.

\par }