\NormalFont\ShortTitle{JENEXI}
{\MT JENEXI

\par }{\MTB Osemazuhme Tyritopõpyry

\par }{\MTC Gênesis

\par }{\IMT Ekarotopo

\par }{\IP Sero
{\BK{Jenexi}} ekarõko senohne emero Ritonõpo nyrihpyryme ehtoh poko. Ahno tyrise roropa eya kure rokene. Tõturuse ynororo ahno a zae toto ehtoh poko tõmipona toto ehtohme repe. Yrome aomipona pyra toehse toto iirypyryme. Atão tõ poko ekarõko, Kaĩ poko Apeu maro, Noe poko, tapyi kaetoko exikety Papeu poko. Moromeĩpo ekarõko roropa mã Aparão tõ poko, Izake tomo, Jako tomo, Joze ytotopõpyry poko roropa Ejitu pona. Ritonõpo ehtoh poko ekarõko ahno tõ maro. Tõmipona exiketõ pyno mana yronymyryme. Yrome tõmipona pyra exiketõ apiakãko mana toto wãnohtohme.

\par }{\IOT Sero pape ao

\par }{\IO Kapu tõkehko ritopõpyry
{\IOR{1.1—2.25}}

\par }{\IO Iirypyryme ahno toehse
{\IOR{3.1-24}}

\par }{\IO Atão poe Noe pona
{\IOR{4.1—5.32}}

\par }{\IO Noe zueme ehtoh pona
{\IOR{6.1—10.32}}

\par }{\IO Tapyi kaetoko exikety Papeu
{\IOR{11.1-9}}

\par }{\IO Sem poe Aparã pona
{\IOR{11.10-32}}

\par }{\IO Aparã tomo, Izake, Jako
{\IOR{12.1—35.29}}

\par }{\IO Ezau mũkuru tomo
{\IOR{36.1-43}}

\par }{\IO Joze irui tõ maro
{\IOR{37.1—45.28}}

\par }{\IO Izyraeu tomo Ejitu po
{\IOR{46.1—50.26}}



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Apitoryme kapu tyrise Ritonõpo a, nono roropa.

\VS{2}Sero sã pyra, typõke pyra sero nono kynexine, onokyro pyra, otyro pyra, tuna rokene. Xinukutume rokẽ kynexine tuna konõto po, Ritonõpo Zuzenu toytose tuna epozakuroko.


\par }{\PP \VS{3}— Saereme exiko! tykase Ritonõpo.

\par }{\PP Mame tõmehpitose, saereme toehse.

\VS{4}Saerehkatoh tonese Ritonõpo a, kure rokene, xinukutumã sã pyra.

\VS{5}Moro tosehpase eya saeremãme, moro xinukutumã tosehpase eya “kokome”. Morarame tõmehse rahkene, moro aẽmehpitory osemazupu kynexine.


\par }{\PP \VS{6}Mame ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Tuna atapiakako, zokonaka onuhtohme!


\par }{\PP \VS{7}Morarame tuna tãtapiakase zokonaka zopino ehtohme te, zokonaka kakoxi onuhtohme, amerehmã moinakoxi.

\VS{8}Moro tosehpase eya “kapume”. Xinukutu, sã, moro asakoro aẽmehtoh kynexine.


\par }{\PP \VS{9}Morarame tõmiry ke tuna amerehmã zopino tapiakase Ritonõpo a, esaka tyripose, nono osenetohme! Mame moro sã toehse, nono tonore!


\par }{\PP \VS{10}Moro “nonome” tosehpase Ritonõpo a. “Tuna konõto” me moro tuna tõ tosehpase eya. Mame morohne eneryke tyya Ritonõpo zamaro inyrityã kynexine.

\VS{11}Morarame ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Awahtako emero rokene, tykase otytyko a, topere exiko tupuhtuke roropa oehtohme!

\par }{\PP Mame morara toehse kehko.

\VS{12}Nono po otyro tõkehko tahtase emero porehme: tupuhtuke exiketomo te, wewe tõkehko, topere exiketomo. Mame morohne eneryke tyya Ritonõpo zamaro inyrityã kynexine kure exiryke.

\VS{13}Xinukutu, sã tõmehse oseruao aehtopo.


\par }{\PP \VS{14}Morarame ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Ezurume exiko kapu poko saerehkaneme, ẽmepyry apiakatohme, koko apiakaneme te, jeimamyry apiakaneme te, ikonopory, enara.

\VS{15}Moro ezuru tõ saereh ãko mã kehko sero nono po, tykase Ritonõpo.

\par }{\PP Mame morara toehse.

\VS{16}Asakoro ezuru konõto tõ tyrise eya: zumono saerehkatohme saereme te, zumo hkopyra exikety saerehkatohme koko. Xirikuato tõ tyrise roropa eya.

\VS{17}Kapu poko morohne tyrise eya saerehkatohme nono pona,

\VS{18}saerehkane tuisaryme xixi, koko tuisaryme nuno. Ritonõpo zamaro kynexine inyrityamo.

\VS{19}Xinukutu, sã tõmehse, 4me aehtopo.


\par }{\PP \VS{20}Morarame ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Nakuaõkõme ehtoko, kana tomo pehme tuna ehtohme isene exiketõ ke, torõ tõme roropa ehtoko taporihkãme kae ytoketõme!


\par }{\PP \VS{21}Moro sã isene exiketõ konõto tõ, nakuaõkõ tyrise Ritonõpo a, isene exiketomo, kana tomo emero tyrise eya nakuae ytoketomo, torõ tõkehko roropa emero tyotyoro exiketõ tyrise eya. Mame tynyrityã eneryhtao tyya Ritonõpo zamaro inyrityã kynexine, kure exiryke.

\VS{22}Mame kure tynyrityã tyripose eya, ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Oemãtoko, tuhke oehtohkõme, pehme tuna konõto ehtohme! Torõ tõ roropa oemãtoko tuhke oehtohkõme sero nono po!


\par }{\PP \VS{23}Xinukutu, sã tõmehse, 5me ehtopo.


\par }{\PP \VS{24}Morarame ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Nono poro ytoketõme ehtoko, onokyro tomo, okyno tõkehko, zakare tõkehko, tykase.

\par }{\PP Morara exiryke moro sã toehse.

\VS{25}Onokyro tõkehko tyrise Ritonõpo a inunomo te, pisararano, emero rokẽ tyrise eya, okyno tõkehko roropa, isene exiketõ emero. Mame tynyrityã eneryke tyya Ritonõpo zamaro inyrityã kynexine.

\VS{26}Mame ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Eropa, ahno syritase kysã exikety. Mame kana esẽme exĩko mã toto te, torõ tõ esẽme te, okyno tõ esẽme te, onokyro tõ esẽme, emero nono poro ytoytoketõ esẽme roropa.


\par }{\PP \VS{27}Moro sã ahno tyrise Ritonõpo a; tysã tyrise toto eya. Tyrise toto eya orutuame, nohpome, enara.

\VS{28}Mame kure rokẽ tyripose toto eya, ynara tykase:

\par }{\PP — Emũkuatoko, tuhke oemãtohkõme, sapararahme oehtohkõme sero nono poro, emero esẽme oehtohkõme. Kana esẽme ehtoko tunakuaõkõ emero te, torõ tõ esẽme roropa te, onokyro tõ esẽme okyno tõ esẽme, enara.

\VS{29}Anapyrykõme otyro ekarõko ase tupuhtuke exiketomo te, wewe epery roropa.

\VS{30}Yrome onokyro tõkehko a, torõ tomo a, nono poro ytoketomo a roropa onahpoty ekarõko ase toto napyryme, otyro ary roropa.

\par }{\PP Mame moro sã toehse rahkene.

\VS{31}Morara exiryke tynyrityã eneryhtao tyya Ritonõpo zamaro inyrityã kynexine. Kure rokẽ kynexine. Xinukutu, sã tõmehse, 6mano.




\par }\Chap{2}{\PP \VerseOne{1}Morarame tõtyhkase Ritonõpo tynyrityã poko: kapu te, nono te, emero epõkõ maro.

\VS{2}7me tõmehse ahtao tõtyhkase ynororo tynyriry tõ riry poko, mame tõseremase ynororo, toerohkehxĩpo.

\VS{3}Mame moro ẽmepyry tyripose eya ẽmepyry kurãme, tõtyhkase toexiryke toerohtoh poko te, tõseremase roropa ynororo.

\VS{4}Moro sã kapu tyrise kehko, nono maro.

\par }{\SH Ritonõpo narykahpyry, Etẽ
\par }
{\PP Kapu tõkehko tyrise ahtao Ritonõpo a, sero nono maro,

\VS{5}otyro pyra, onahpoty pyra roropa kynexine, konopo onenehpopitopyra ro Ritonõpo exiryke. Tupito arykananõ pyra roropa kynexine.

\VS{6}Yrome nono ae tuna tutũtase nono ehxikatohme.

\VS{7}Morarame nono tapoise Ritonõpo a ahnome apuhtohme. Tynyrihpyry tounapũmase eya isene aehtohme, moro sã ahno toehse isene exiketyme.


\par }{\PP \VS{8}Moromeĩpo tupito tarykase Ritonõpo a, Etẽ nonory po, xixi tũtatoh wino. Morotona tynyrihpyry ahnome tyrise eya.

\VS{9}Moro po wewe kurãkõ tyrise Ritonõpo a emero rokẽ aeperytatohme. Epery kure toperytase kehko. Moroto tupito rãnao eperytakety kynexine isene jũme orihpyra ehtopo. Imepỹ zoko roropa moroto kynexine kure ehtoh poko tuarõtatopo, popyra ehtoh poko tuarõtatopo, enara.


\par }{\PP \VS{10}Moro Etẽ po iporiry tutũtase otyro ehxikaneme. Morotoino tapiakase moro iporiry 4me tuna ehtohme.

\VS{11}Toiro tuna esety kynexine Pisõ, Hawira nonory zomye ytokety. Moroto uuru nae kynexine.

\VS{12}Moro uuru kure kynexine. Moroto ixtaratu kurã roropa kynexine, topu kurã roropa moroto kynexine joiame exikety.

\VS{13}Mame imepỹ tuna esety kynexine Kiõme. Moro rãnakuroko kynexine Kuxe nonory po.

\VS{14}3me aehtoh kynexine tuna Tikere mano. Moro kynexine Axiria ehpikuroko xixi tũtatoh wino. Mame tuna kynexine 4me aehtopo Eupyrati esety kynexine.


\par }{\PP \VS{15}Naeroro tynarykahpyry po Etẽ po mokyro orutua tyrise Ritonõpo a tupito poko aerohtohme otyro arykatohme.

\VS{16}Mame ynara tyripose ynororo eya:

\par }{\PP — Wewe epery emero ekarõko ase oya anapyryme,

\VS{17}toiro wewe epery rokẽ tuarõtatoh zae ehtoh poko te, popyra ehtoh poko roropa, moro epery rokẽ osenahno. Moro epery onenahpyra exiko, ynara exiryke, tonahse oya ahtao moro ae ro orihnõko mase.


\par }{\PP \VS{18}Moromeĩpo ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Toiroro mose ehtoh popyra nase. Imepỹ rĩko ase imarõme aehtohme, akorehmaneme, tykase.


\par }{\PP \VS{19}Apitoryme nono tapuhse Ritonõpo a emero rokẽ onokyrome, torõ tõkehkome roropa. Mokaro tarose eya toto esehpatohme orutua a. Tosehpase toto eya.

\VS{20}Torõ tõ tosehpase eya, okyno tomo, onokyro tõ roropa emero tosehpase toh eya. Yrome toto maro akorehmane onenepyra kynexine imaro exiketyme.


\par }{\PP \VS{21}Naeroro mokyro tynyhmapose Ritonõpo a ironaka. Tynyhse ynororo ahtao aoropary zehpyry toiro touse Ritonõpo a. Mame ipũ tapuruse ropa eya.

\VS{22}Moro aoropary zehpyry tyrise nohpome Ritonõpo a. Tarose ynororo eya orutua a.


\par }{\Q \VS{23}— To! Mose kure ipunaka!

\par }{\Q Upũ mose ro, yzehpyry roropa.

\par }{\Q “Nohpome” mose esehpãko ase

\par }{\Q upũ risẽme exiryke, tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{24}Morara exiryke orutua kõ tumy rumekãko, tyse rumekãko roropa mã toto typyty maro rokẽ toehtohme. Mokaro asakoro toiro pũme exĩko mã toto.


\par }{\PP \VS{25}Mokyro orutua nohpo maro, asakoro ro tupoke pyra toh kynexine. Yrome ihximyra toh kynexine.




\par }\Chap{3}{\SH Ritonõpo omipona pyra toehse toto
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame okoi tuarohxo kynexine, imehnõ onokyro tõ motye, onekunohtõme kynexine. Tõturupose ynororo nohpo a:

\par }{\PP — Ajohpe pyra “Tupito põ wewe epery osenahno,” naseh oya Ritonõpo?


\par }{\PP \VS{2-3}— Ỹ, wewe tõ epery enahnõko ynanase emero repe, tykase, tozuhse nohpo a.

\par }{\PP — Tupito rãnaõ epery rokẽ onenahpyra ynanase. Moro epery rokẽ: “Osenahtou, anapoipyra ehtoko oorikyrykõino,” nase Ritonõpo yna a, tykase.


\par }{\PP \VS{4-5}— Ajohpe! tykase okoi eya. — Orihpyra mase. Morara tykase Ritonõpo zuaro toexiryke, moro wewe epery enapyryhtao oya xine tuaro exĩko matose Ritonõpo ehtoh samo, kure ehtoh waro exĩko matose, popyra ehtoh waro exĩko roropa matose, tykase.


\par }{\PP \VS{6}Mame moro wewe kure tonese nohpo a, epery roropa kure potu tonese eya, tonahsẽme. Tõsenetupuhse ynororo: “Kure exiry emero zuaro toehse jahtao,” tykase ynororo tyya rokene. Naeroro moro wewe epery tapoise eya, tonahse roropa eya; tokarose eya tynio a, tonahse eya roropa.

\VS{7}Morara ahtao enurukõ tãtapuruhmakase. Iirypyryme toehtohkõ poko tuarõtase toto. Ihxipỹke toehse toto, tymetyke pyra toexirykõke. Naeroro ituary ke toemetyhtose toto ihxipỹke toexirykõke.


\par }{\PP \VS{8}Moro ae ro tyryry tykase ahtao kokonie pukuro Ritonõpo omiry totase orutua a ipyty a roropa, aytoryhtao tynarykahpyry poro. Tõtonẽse toto wewe mitaka.

\VS{9}Yrome orutua tykohmase Ritonõpo a ekaropotohme:

\par }{\PP — Otokoh ma?


\par }{\PP \VS{10}Ynara tykase orutua:

\par }{\PP — Õmiry etã osemazuhme oytoryhtao anarykatyã poro, yrome enaromỹke akene, tupoke pyra jexiryke. Naeroro otonẽno, tykase.


\par }{\PP \VS{11}— Onoky poe tupoke pyra oehtoh waro mexino? Enahpỹ epery menahno? tykase Ritonõpo eya.


\par }{\PP \VS{12}Ynara tykase orutua:

\par }{\PP — Mose nohpo onekarohpyry ya ypytyme, mose ro a epery tonahpose ya, mame enahno rahkene.


\par }{\PP \VS{13}Mame Ritonõpo tõturupose nohpo a:

\par }{\PP — Oty katoh morara myrino? tykase.

\par }{\PP — Okoi jenekunohno, tykase nohpo, — morara exiryke enahno, tykase.


\par }{\SH Toto wãnohtopo
\par }
{\PP \VS{14}Morarame ynara tykase Ritonõpo okoi a:

\par }{\PP — Onyrihpyry pokoino tuãnohsẽme exĩko mase. Taroino onokyro tõ rãnao omoro rokẽ ynara exĩko: arary po ytoketyme exĩko mase nono poro. Nono enahnõko roropa mase.

\VS{15}Oxiehno nohpo maro orĩko ase. Ipoenõ oxiehno rĩko roropa ase opoenõ maro, jũme. Mame opuhpyry akurihmõko mana. Omoro ihtainy esekãko mase.


\par }{\PP \VS{16}Nohpo a ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Itamurumehxo etuarimãko mase poetoẽme awahtao, opoenõ enururuhtao oxietũtõko mase. Morara ahtao ro onio poko penetãko ro mase. Oesẽme exĩko roropa mana.


\par }{\PP \VS{17}Mame Atão a ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Omoro Atão azahkuru makene jomipona pyra makene, opyty omi poe moro wewe epery menahno. Naeroro zae pyra toehse oexiryke popyra nono ripõko ase. Naeroro yronymyryme erohnõko mase otyro arykary poko tynahke oehtohme.

\VS{18}Ãtaryka ahtanohpõko ase, omoxino tõkehko. Mame tykyrysã enahnõko roropa mase.

\VS{19}Yronymyryme erohnõko mase, enãkutãko roropa mase otupi poko tỹkyryneke oehtohme, oorikyry ponãmero. Mame nonome exĩko ropa mase. Nono apuhsẽme oexiryke nonome exĩko ropa mase toorihse awahtao, tykase.


\par }{\PP \VS{20}Mame typyty tosehpase eya Ewame emero ahno ẽme toehse aexiryke.

\VS{21}Mame upo tyrise Ritonõpo a okyno pihpyry: Atão zupõme te, ipyty zupõme roropa amurutohme eya xine.


\par }{\SH Atão tõ tonyohse tupito kurã poe
\par }
{\PP \VS{22}Mame ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Seromaroro mokyro toehse yna samo, tutuarõtase aexiryke zae ehtoh poko te, zae pyra ehtoh poko roropa. Jũme isene ehtoh wewe epery enapyryhtao eya orihpỹme exĩko mana, popyra morara exiry eya.


\par }{\PP \VS{23}Naeroro Etẽ poe, tupito kurã poe orutua tonyohse Ritonõpo a ipyty maro osa menekatohme eya itu htao tutupime, nono poko aerohtohme, nono risẽme aexiryke.

\VS{24}Morotoino orutua taropose Ritonõpo a. Mame osema tao xixi tũtatoh wino kerupĩ tõ tyrise eya typyreke, tytapemake apoto sã exikety ke. Eraseme toto ehtohme mokaro tyrise omõpyra ropa ahno ehtohme, moro wewe, jũme isene tyripotoh pũtokoxi.




\par }\Chap{4}{\SH Kaĩ, Apeu maro
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame typyty Ewa maro toehse Atão, poetoẽme toehse ipyty. Mame toemũkuase orutuame, ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Takorehmase Ritonõpo a jexiryke toemũkuase ywy, tykase.

\par }{\PP Tumũkuru tosehpase eya Kaĩme.

\VS{2}Imeĩpo toemũkuase ropa Apeume, Kaĩ akorony. Apeu toerohse kaneru tõ poko, Kaĩ kynexine tupito poko erohketyme.


\par }{\PP \VS{3}Moromeĩpo tỹkyryry tapoise Kaĩ a jahkatohme tynekaroryme Ritonõpo a.

\VS{4}Apeu a toky poenõ osemazuhme aenuruhpyry tapoise, kaneru pitiko totapase eya, ipũ kurã tyahkase eya tynekaroryme Ritonõpo a. Ritonõpo zamaro Apeu kynexine, inekarohpyry roropa,

\VS{5}yrome Ritonõpo zamaro pyra Kaĩ kynexine, inekarohpyry se pyra kynexine. Mame Kaĩ tyekĩtapãse, tohne toehse ynororo ipunaka.

\VS{6}Naeroro ynara tykase Ritonõpo eya:

\par }{\PP — Oty katohme ataekymãko mah? Oty katohme karime rokẽ ytoytõko mah?

\VS{7}Zae ehtoh tyrise oya ahtao, tãkye mexiry; yrome zae pyra toehse oexiryke oorypyry oeraximãko oporemãkatohme. Naeroro tomeseke exiko orẽpyra oehtohme oorypyry poremãkatohme oya.


\par }{\PP \VS{8}Mame ynara tykase Kaĩ takorõ Apeu a:

\par }{\PP — Eropa tupito pona.

\par }{\PP Toeporehkase tahtao xine tupito pona, takorõ totapase eya. Toorihse Apeu.


\par }{\PP \VS{9}Mame Ritonõpo tõturupose Kaĩ a:

\par }{\PP — Otoko ãkorõ Apeu nae? tykase.

\par }{\PP — Zuaro pyra ase, tykase Kaĩ, — jakorõ eraseme tokoh a? tykase.


\par }{\PP \VS{10}Mame ynara tykase Ritonõpo eya:

\par }{\PP — Oty katoh sẽ sã mano? Ãkorõ metapano? Nono ae imunuru xitãko mana ynetaryme. Kui ãko sã ya mana tymỹpotohme.

\VS{11}Naeroro osanume exĩko mase etuarimãko, tupito po anarykasaromepyra exĩko mase, ãkorõ munuru tomõse nono aka exiryke, totapase oya exiryke.

\VS{12}Tupito poko oerokuruhtao anarykatyã ahtara mana, eperytara roropa. Tosake pyra exikety sã ytoytõko mase nono poro, epakety samo.


\par }{\PP \VS{13}Morarame Kaĩ a Ritonõpo tozuhse:

\par }{\PP — Õmiry oneanahtopyra ase. Jetũ ya mana. Juãnohtoh omoxinety sã ya, typoremãse jexiryke.

\VS{14}Seroae jysyryhmapõko mase jesary poe, owinoino. Tosake pyra exiketyme jehtohme ytoytõko rokẽ ase sero nono poro. Imehnõ kurũke epãko ase otonẽnõko. Tonese jahtao imepyny a jetapary se exĩko mana.


\par }{\PP \VS{15}Yrome ynara tykase Ritonõpo eya:

\par }{\PP — Arypyra, morara exipyra mana. Imepyny a oetaparyhtao, 7me jekyrykõ orihnõko mana oemỹpotohme.

\par }{\PP Mame ewomatohme enetupuhpotoh tyrise Ritonõpo a Kaĩ poko. Tonohse eya tuaro imehnõ ehtohme onetapara toto ehtohme.

\VS{16}Mame toytose Kaĩ Ritonõpo winoino imepỹ pona osesarise. “Ytoytotoh” pona toytose ynororo Etẽ poe xixi tũtatoh winakoxi.


\par }{\SH Kaĩ pakomotyamo
\par }
{\PP \VS{17}Mame typyty maro Kaĩ toemũkuase, esety Enoke. Imeĩpo pata tyrise Kaĩ a, moro pata tosehpase eya Enokeme tumũkuru esety ae ro.

\VS{18}Enoke toemũkuase Irateme. Irate toemũkuase Meujaeume. Meujaeu toemũkuase Metusaeume. Metusaeu toemũkuase Ramekeme.


\par }{\PP \VS{19}Rameke typytase asakoro nohpo tõ maro: Ata te, Zira, enara.

\VS{20}Ata toemũkuase Japaume. Japau pakõ pui tõ poko erohketõme toehse, tapyi tõ pisarara tao toh kynexine.

\VS{21}Japau akorõ tõ kynexine Jupau. Jupau pakõ rue etonanõme toh kynexine, rira maro.

\VS{22}Mame Zira toemũkuase Tupaukaĩme. Tupaukaĩ toerohse kurimene riry poko te, metau riry poko roropa. Aoryxiry kynexine Naama.


\par }{\PP \VS{23}Morarame Rameke a typyxiã turuse:

\par }{\Q — Ata, Zira maro jomiry ke etatoko,

\par }{\Q orutua nuasemã etapano totapase jexiryke eya.


\par }{\Q \VS{24}7me Kaĩ etapahpõ ekyry taorihmapose ahtao Kaĩ etapatopõpyry emetakame,

\par }{\Q morara ahtao imepyny a jetaparyhtao,

\par }{\Q 77me jetapahpõ ekyry tõ orihnõko mã toto jetapatopõpyry emetakame,

\par }{\MM tykase.


\par }{\SH Sete te, Eno, enara
\par }
{\PP \VS{25}Mame Ewa maro toemũkuase ropa Atão. Ynara tykase Ewa:

\par }{\PP — Imepỹ umũkuru tokarose Ritonõpo a ya, Apeu myakãme, totapase exiryke Kaĩ a.

\par }{\PP Tosehpase ynororo eya Seteme.


\par }{\PP \VS{26}Sete toemũkuase Enome. Morara ahtao Ritonõpo esety kure tyripitose eya xine, Ritonõpo toahmapitose, tõseahmarykohtao eya xine.




\par }\Chap{5}{\SH Atão pakomotyamo
\par }
{\R (1 Koronika 1.1-4)

\par }{\PP \VerseOne{1}Ynara mã Atão pakomotyã esetykomo. Ahno tyrise ahtao Ritonõpo a tysã tyrise toto eya.

\VS{2}Orutua te, nohpo roropa tyrise toto eya, kure rokẽ tyrise toto eya, mame “ahnome” tosehpase toto eya.


\par }{\PP \VS{3}Mame 130me jeimamyry taropose Atão ahtao toemũkuase ynororo tysã exiketyme, esety Sete.

\VS{4}Moromeĩpo 800me jeimamyry taropose Atão a. Toemũkuase ropa imehnõ mũkuru tomo, ẽxiry tõ roropa.

\VS{5}Mame toorihse ynororo 930me jeimamyry taropose ahtao.


\par }{\PP \VS{6}Mame 105me jeimamyry taropose Sete ahtao toemũkuase Enome.

\VS{7}Moromeĩpo 807me jeimamyry taropose Sete a. Toemũkuase ynororo imũkuru tomo te, ẽxiry tomo, enara.

\VS{8}Mame toorihse ynororo 912me jeimamyry taropose ahtao.


\par }{\PP \VS{9}Mame 90me jeimamyry Eno nae ahtao toemũkuase ynororo Kainãme.

\VS{10}Moromeĩpo 815me jeimamyry taropose eya, toemũkuase orutua kõme, nohpo tõme, enara.

\VS{11}Mame toorihse ynororo 905me jeimamyry taropose ahtao eya.


\par }{\PP \VS{12}Mame 70me jeimamyry nae Kainã ahtao toemũkuase Maarareume.

\VS{13}Morotoino 840me jeimamyry taropose Kainã a. Toemũkuase ropa orutua kõme nohpo tõme, enara.

\VS{14}Mame toorihse ynororo 910me jeimamyry taropose ahtao eya.


\par }{\PP \VS{15}Mame 65me jeimamyry Maarareu nae ahtao toemũkuase Jareteme.

\VS{16}Morotoino 830me jeimamyry taropose Maarareu a. Toemũkuase orutua kõme nohpo tõme, enara.

\VS{17}Mame toorihse ynororo 895me jeimamyry taropose ahtao eya.


\par }{\PP \VS{18}Mame 162me jeimamyry taropose Jarete a ahtao toemũkuase Enokeme.

\VS{19}Morotoino 800me jeimamyry taropose eya. Toemũkuase ropa ipoenõme.

\VS{20}Mame toorihse ynororo 962me jeimamyry taropose ahtao eya.


\par }{\PP \VS{21}Mame 65me jeimamyry taropose Enoke a ahtao toemũkuase Matuzarẽme.

\VS{22}Morotoino 300me jeimamyry taropose eya Ritonõpo omipona yronymyryme, toemũkuase ropa ynororo orutua komo, nohpo tomo, enara.

\VS{23}365me jeimamyry isene kynexine.

\VS{24}Ritonõpo maro osepeme exikehpyra kynexine, imaro oturũko kynexine. Mame osenepyra toehse ynororo, tarose Ritonõpo a exiryke.


\par }{\PP \VS{25}Morarame 187me jeimamyry taropose Matuzarẽ a ahtao toemũkuase Ramekeme.

\VS{26}Morotoino 782me jeimamyry taropose ahtao eya, toemũkuase ropa ynororo orutua komo, nohpo tomo, enara.

\VS{27}Mame toorihse ynororo 969me jeimamyry taropose ahtao eya.


\par }{\PP \VS{28}Mame 182me jeimamyry taropose Rameke a ahtao toemũkuase ynororo.

\VS{29}Mame ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Sero nono popyra tyripose Ritonõpo a, morara exiryke kuerohtohkõ tupime toehse kyya xine; yrome mose, aimo oserematoh enehnõko ropa mana kyya xine.

\par }{\PP Tumũkuru tosehpase Rameke a Noeme.

\VS{30}Moromeĩpo 595me jeimamyry taropose eya, toemũkuase imehnõ mũkuru tomo, ẽxiry tomo, enara.

\VS{31}Mame toorihse ynororo 777me jeimamyry taropose ahtao eya.


\par }{\PP \VS{32}Mame 500me jeimamyry taropose ahtao Noe a toemũkuase ynororo oseruao: Sem te, Kam te, Jape, enara.




\par }\Chap{6}{\SH Popyra ahno ehtopõpyry
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame ahno tãtahpahpitose ahtao sero nono poro, ẽxiry tõ tonuruse ahtao roropa,

\VS{2}mokaro nohpo tõ oryxime exiketõ tonese orutua komo a, Ritonõpo poetory tomo a. Tynymenekahpyry tõ tapoise eya xine typyxiãkõme toto ehtohme.

\VS{3}Naeroro ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Moxiã ahno jũme isene onyripopyra ase, orihketõme mã toto. Taroino 120me jeimamyry onymotyẽkara exĩko mã toto.


\par }{\PP \VS{4}Moro zano ahno konõto kynexine moroto. Imeĩpo roropa, ahno ẽxiry tõ tapoise ahtao Ritonõpo poetory tomo a typyxiãkõme, toemũkuase toto. Mokaro ahno konõto tõ, orẽpyra exiketõme toh kynexine pake ahtao, imehxo toh kynexine.


\par }{\PP \VS{5}Mame popyra ahno ehtoh eneryke tyya, popyra rokẽ aosenetupuhtohkõ eneryke roropa tyya,

\VS{6}tãtasamase Ritonõpo kynexine ahno ritopõpyry poko tyya. Toemynyhmase ynororo,

\VS{7}ynara tykase:

\par }{\PP — Mokaro enahkapõko ase, nono põkomo, ynyrityã emero, ahno te, onokyro tõkehko te, torõ tomo te nono poro ytoytoketomo. Yzamaro pyra ynyrityã toehse, tykase.


\par }{\PP \VS{8}Yrome Noe nyriry Ritonõpo zamaro kynexine.


\par }{\SH Noe kanary
\par }
{\PP \VS{9-10}Sero nase Noe ehtopõpyry poko. Toemũkuase ynororo oseruao: Sem te, Kam te, Jape, enara. Zae exiketyme Noe kynexine, Ritonõpo omipona. Sero nono põkõ rãnao, Noe rokẽ Ritonõpo maro oturuketyme kynexine.

\VS{11}Ritonõpo neneryme imehnõ emero popyra rokẽ toh kynexine, imeimehnõ ryhmãko toh kynexine.

\VS{12}Sero nono põkõ tonese Ritonõpo a, tyyrypyrykõ poko rokẽ toh kynexine emero porehme, popyra ehtoh poko rokẽ toh kynexine.


\par }{\PP \VS{13}Mame ynara tykase Ritonõpo Noe a:

\par }{\PP — Osenetupuhno: ahno enahkapõko ase emero porehme. Toto orihmapõko ase emero, esarykõ roropa zumyhkapõko ase, pehme exiryke oxiehno exiketõ ke.

\VS{14}Wewe kurã akohko kanawa konõto ritohme oya. Osa tõ tyriko zao, ikurihpako azawa ke erurukara ehtohme, zao te, jarao, enara.

\VS{15}Zumo ehtoh ynara tyriko: 133 meturume mosa exiry te, 22 meturume ipurorony, 13 meturume kakoxi ehtopo.

\VS{16}Tapyi sã tyriko eworiko kae, apurume. Mame amohpyry zopino ynara tyriko: ½ meturume anapurupyra exiko ehpiryme wino tyryrykane omõtohme. Oseruao zara apõ tyriko, oseose poe, omõtoh tyriko ehpiry poko.

\VS{17}Tuna kumanohpõko ase sero nono po isene exiketõ enahkatohme emero porehme. Sero nono põkõ emero orihnõko mana.

\VS{18}Yrome oya ãkorehmatoh ekarõko ase. Naeroro omõtoko kanawa aka opyty maro te, omũkuru tõ maro, opoenõ pyxiamo, enara.

\VS{19-20}Tyriko roropa kanawa aka onokyro typytypye asasakoro emero, nono poro ytoketõ maro, toto osepynanohtohme.

\VS{21}Tonahsẽ apoiko roropa anapyrykõme te, mokaro onokyro tõ napyryme roropa, okyno tõkehko emero napyryme, enara.


\par }{\PP \VS{22}Mame moro tymoise Noe a, Ritonõpo omihpyry ae porehme.




\par }\Chap{7}{\SH Tuna konõto
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame ynara tykase Ritonõpo Noe a:

\par }{\PP — Omõtoko kanawa aka, omoro atapyĩ taõkõ maro emero. Omoro rokẽ zae exiketyme mase yneneryme.

\VS{2}Aroko amaro onokyro tõkehko okyno tõkehko roropa. 7me aroko nuriamãkõkara, asakoro aroko nuriamãkomo orutua, nohpo, enara.

\VS{3}Torõ tõ roropa emero rokẽ 7me aroko amaro, toto emãtohme ropa sero nono po.

\VS{4}Ynara exiryke; taroino 7me ẽmepyry taropose ahtao konopo enehpõko ase, 40me ẽmepyry pona, saereme, koko, enara. Moro ke isene exiketõ enahkapõko ase, emero ynyrityamo.


\par }{\PP \VS{5}Mame Ritonõpo nyripohpyry emero tyrise Noe a, aomipona.

\VS{6}600me jeimamyry nae Noe kynexine tuna konõto tukumase ahtao nono zumyhkatohme porehme.

\VS{7}Tõsepynanohtohme kanawa konõto aka tõtyrise Noe, typyty maro, typoenõ maro, tumũkuru tõ pyxiã maro, enara.

\VS{8}Onokyro tõkehko maro te, okyno tõ maro te, nuriamãkõ maro, nuriamãkõkara maro nono poro ytoytoketõ maro te, torõ tõ maro.

\VS{9}Tõtyrise toto Noe tõ maro kanawa aka asasakoro, orutua te, nohpo, enara, Ritonõpo nyripohpyry omipona.

\VS{10}Mame 7me ẽmepyry taropose ahtao nono tumyhpitose, tuna konõto kumaryke.


\par }{\PP \VS{11}Moro zano 600me jeimamyry Noe nae kynexine. Mame ẽmepyry 17mã po, nuno asakoro ehtoh po, tuna eutary tõ tuna konõto poe, nono zopino, toehmose kehko. Konopo konõto tooehse roropa kapu ae, osenuhmatoh konõto tõ tãtapuruhmakase samo.

\VS{12}Konopo tooehse itamurume nono pona 40me ẽmepyry, koko saereme, enara.

\VS{13}Mame moro ẽmepyry ae Noe tõ typyty maro tõtyrise kanawa konõto aka tumũkuru tõ oseruao maro Sem, Kam, Jape te, ipyxiãkõ roropa.

\VS{14}Toto maro onokyro tõkehko tõtyrise roropa, okyno tõkehko roropa te, nono po ytoytoketõ roropa, torõ tõ roropa, enara.

\VS{15}Emero tomõse toto Noe maro, kanawa aka asasakorone rokene.

\VS{16}Tõtyrise toto orutua te, nohpo roropa, emero tyotyoro toto: onokyro tõkehko, okyno tõkehko Ritonõpo nyripohpyry ae ro Noe a. Mame Ritonõpo a omõtoh tapuruse, kanawa aka omõtopo.


\par }{\PP \VS{17}Morarame konopo konõto oehkehpyra nexiase 40me ẽmepyry pona. Itamurume xiriri tykase, sã katohro, sã katohro, sã katohro, zueme toehse tuna, mame kanawa tanỹse tuna a.

\VS{18}Zueme toehse tuna exiryke kanawa tanỹse.

\VS{19}Zuemehxo toehse tuna, ypy tõ tumyhkase emero kaetoko exiketõ roropa.

\VS{20}Mame ypy tõ emero tymyhse ahtao tukumase ro tuna, 7 meturume.

\VS{21}Toorihse emero isene exiketomo, nono põkomo: torõ tomo te, okyno tõkehko te, onokyro tõkehko te, nono poro ytoytoketomo te, ahno, enara.

\VS{22}Toorihse emero toto nono põkomo, isene exiketomo, oseremaketomo.

\VS{23}Noe rokẽ, tymaro exiketõ maro isene ro toh kynexine. Imehnõ emero tonahkapose Ritonõpo a, ahno te, okyno tõkehko te, onokyro tõkehko te, nono poro ytoytoketomo te, torõ tomo, enara.

\VS{24}Mame 150me ẽmepyry taropose ahtao rokẽ tuna tãpaipitose ropa.




\par }\Chap{8}{\SH Tuna konõto tãpaise ropa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame wenikehpyra Noe poko Ritonõpo kynexine, Noe maro exiketõ poko roropa, onokyro tõ poko te, okyno tõ poko kanawa aõkõ poko wenikehpyra kynexine. Tyryrykane tonyohse Ritonõpo a sero nono pona, mame tãpaipitose ropa tuna.

\VS{2}Tuna eutary roropa nono zopino nakuao, soesoekane tapuruse ropa Ritonõpo a, kapu tapuruse roropa Ritonõpo a konopo oehpyra ehtohme.

\VS{3}150me ẽmepyry ae tuna tãpaipitose ropa, axĩ pyra, pitiko, pitiko, tãpaise tuna.

\VS{4}Mame 7me nuno ehtoh po 17me ẽmepyry aehtoh po totypohse moro kanawa ypy tõ Ararate po.

\VS{5}Apaĩko ro tuna kynexine, 10me nuno ehtoh pona toehse kynexine. Morara ahtao ypy tõ emory tõsenepitose ropa kehko.


\par }{\PP \VS{6}40me ẽmepyry taropose ahtao osenuhmatoh totapuruhmakase Noe a, tynyrihpyry kanawa ao.

\VS{7}Atõko tonyohse eya. Mame oehpyra ropa mokyro tokurehse. Xiaxiake toytose ynororo tuna apaisã pona.

\VS{8}Moromeĩpo utuku tonyohse eya tuna apaisẽ waro toehtohme.

\VS{9}Yrome toeramase ropa utuku, zueme ro tuna exiryke. Tuna etyhpyry onenepyra tokurehse ynororo. Morara exiryke toeramase ropa ynororo. Naeroro mokyro tapoise ropa Noe a tomary ke ẽmatohme ropa kanawa aka.


\par }{\PP \VS{10}Toraximase ropa Noe a 7me ẽmepyry pona. Mame saeremã pona utuku tonyohse ropa.

\VS{11}Tooehse ropa ynororo kokonie pukuro, wewe, oriwera ary, tonehse eya tỹtao. Moro eneryke tyya tuaro toehse Noe tuna apaisẽ poko.

\VS{12}Naeroro toraximase ropa mya roropa 7me ẽmepyry pona utuku enyohtohme ropa. Tonyohse ropa ahtao utuku eramara ropa toehse.


\par }{\PP \VS{13}601me jeimamyry nae Noe ahtao moro tuna konõto tãpaise ropa, nono tanoryse ropa. Mame ẽmepyry apitorymã po, nuno apitorymã po kanawa totapuruhmakase ropa eya, nono tonese eya tonore pohto.

\VS{14}Mame ẽmepyry 27mã po, nuno asakoro ehtoh po nono tanoryse kure.

\VS{15}Naeroro ynara tykase Ritonõpo Noe a:


\par }{\PP \VS{16}— Otũtatoko ropa kanawae opyty maro, opoenõ maro opoenõ pyxiamo, enara.

\VS{17}Onokyro tõkehko roropa, okyno tõ roropa itũtanohpoko ropa toto, torõ tomo te, nono poro ytoytoketomo, enara. Sapararahme aropoko toto nono poro toto emãtohme ropa, pehme nono ehtohme ropa.


\par }{\PP \VS{18}Morara exiryke Noe tutũtase ropa kanawae typyty maro, typoenõ maro, ipoenõ pyxiã maro.

\VS{19}Tutũtase roropa onokyro tõkehko te, okyno tõkehko te, torõ tõkehko, enara. Oximaro tutũtase ropa toto.


\par }{\SH Apoto apõ tyrise Noe a
\par }
{\PP \VS{20}Morarame apoto apõ tyrise Noe a okyno zahkatohme tynekaroryme Ritonõpo a. Torõ tõ tapoise eya okyno tõ maro, toitoine imeimehnõ okyno toh tae. Tyahkase toto eya tynekaroryme apoto apõ po Ritonõpo eahmatohme.

\VS{21}Mame Ritonõpo zamaro Noe nyahkahpyry kynexine. Typoxine inekarohpyry kynexine eya. Ynara tõsenetupuhse Ritonõpo: taroino sero nono põkõ onenahkapozomopyra ase te, popyra ehtoh onenehpopyra ropa ase sero nono pona ahno pokoino. Zuaro ase, typoetõkõ ae ro tyyrypyrykõ poko rokẽ osenetupuhnõko ahno tõ mana.

\VS{22}Taroino isene exiketõ onenahkapozomopyra ase. Sero nono nae ahtao otyro arykatoh nae exĩko te, apoitoh roropa exĩko te, kuenime ehtopo te, axitũ ehtopo te, jeimamyry te, ikonopory te, ẽmepyry te, koko, enara.




\par }\Chap{9}{\SH Ritonõpo a tõmiry totapose Noe a
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame ynara tykase Ritonõpo Noe a:

\par }{\PP — Kure rokẽ orĩko ase omũkuru tõ maro. Emũkuatoko oemãtohkõme sero nono po, sapararahme apakomotyãkõ ehtohme.

\VS{2}Onokyro tõ emero te, torõ tomo te, nono poro ytoketomo te, kana tõkehko ouno xine exĩko mã toto. Toto esẽme exĩko matose.

\VS{3}Onokyro tõ õnõko matose. Otyro enahnõko roropa matose. Morohne ekarõko ase oya xine anapyrykõme te, õtykõme, enara.

\VS{4}Yrome toiro rokẽ onõpyra ehtoko, tõsemy imunuru maro, munu ao isene ehtoh exiryke.

\VS{5}Imehnõ onetapara ehtoko. Etaparyhtao, etapahpõ tuãnohsẽme exĩko mana. Ahno tosekase ahtao onokyro a mokyro tuãnohsẽme exĩko mana, orihnõko mana.

\VS{6}Ritonõpo ehtoh sã ahno tyrise exiryke ahno etapahpõ, totapaposẽme exĩko roropa mana imehnomo a.


\par }{\PP \VS{7}— Emũkuatoko oemãtohkõme ropa, sapararahme apakomotyãkõ ehtohme sero nono poro.


\par }{\PP \VS{8}Ynara tykase roropa Ritonõpo Noe tomo a, imũkuru tomo a roropa:


\par }{\PP \VS{9}— Seromaroro jomiry etapõko ase oya xine te, opoenomo a te, apakomotyamo a te,

\VS{10}isene exiketomo a te, amaro xine kanawae itũtatyã ropa a, torõ tomo a te, okyno tõkehko te, onokyro tõkehko te, emero sero nono põkomo a.

\VS{11}Ynara jomiry etapõko ase oya xine, jũme jomiry onytyoromara ase: Taroino tuna onukumanohpozomopyra ase isene exiketõ enahkapotohme. Taroino sero nono onynerymapopyra ropa ase.

\VS{12}Mame jũme jomiry oya xine, onytyoromara ropa ase. Zae jehtoh enetupuhpotoh ekarõko ase oya xine;

\VS{13}okohkuri rĩko ase akurũ pokona. Moro okohkuri eneryhtao enetupuhnõko matose jomihpyry poko, ynekarohpyry poko sero nono põkomo a.

\VS{14}Akurũ tõ riryhtao ya kapu poko, okohkuri eneryhtao ya,

\VS{15}akurũ poko wenikehpyra ase jomihpyry poko oya xine, onokyro tõkehko a te, isene exiketomo a emero. Morara exiryke imepỹ tuna konõto kumara ropa mana isene exiketõ emero enahkatohme.

\VS{16}Taroino okohkuri oseneporyhtao akuru poko, enẽko ase. Mame wenikehpyra ase jomihpyry poko oya xine, emero isene exiketomo a sero nono põkomo a.

\VS{17}Moro okohkuri enetupuhpotohme mana, jũme jomihpyry poko, emero isene exiketomo a sero nono po.


\par }{\SH Noe typoenõ maro
\par }
{\PP \VS{18}Mame Noe mũkuru tomo, kanawae itũtatyã ropa ynara kynexine: Sem te, Kam te, Jape, enara (Kam toemũkuase Kanaãme).

\VS{19}Mokaro oseruao Noe mũkuru tõ kynexine. Noe pakomotyã tãtahpahse toto, sero nono poro porehme.


\par }{\PP \VS{20}Mame Noe tupito poko erohketyme kynexine. Apitorymãme kynexine tupito esẽme, uwa zoko tuhke tupito po nexiase.

\VS{21}Morarame uwa eukuru jehnahpyry tyrise eya, tõse eya pitiko rokẽ pyra, toetỹse ynororo. Mame tohrame toehse ynororo tupoke pyra tytapyĩ tao.

\VS{22}Moro tao tumy tupoke pyra tonese Kam a, Kanaã zumy a, tutũtase ynororo ekãtotohme turui tomo a, tumykõ tupoke pyra ehtoh poko.

\VS{23}Naeroro kopeta tapoise Sem a, Jape maro, tymotary po kopeta tyrise ahtao tanue tomõse toto, tumykõ tyõtose eya xine kopeta ke, tupoke pyra aexiryke. Tupoke pyra tumykõ enery se pyra toexirykõke morara tyrise eya xine.

\VS{24}Moromeĩpo typakase ropa tahtao toetỹkehxĩpo, tutuarõtase ynororo Kam, tumũkuru akomihpyry nyrihpyry poko.

\VS{25}Naeroro ynara tykase Noe:

\par }{\Q — Popyra ehtoh ripõko ase Kanaã pona.

\par }{\Q Irui tõ namotome exĩko mana myarotokorome.


\par }{\PP \VS{26}Ynara tykase roropa Noe:

\par }{\Q — Kure rokẽ Ritonõpo mana, Sem Esemy,

\par }{\Q ipoetoryme zakorõ Kanaã ripory se ase.


\par }{\Q \VS{27}Ritonõpo poe, tuhke nono esẽme Jape ripõko ase.

\par }{\Q Ipakomotyã Sem pakomotyã maro toto ripõko ase.

\par }{\Q Yrome Jape poetoryme, Kanaã tõ ripõko ase.


\par }{\PP \VS{28}Morarame zueme tuna konõto kumatopõpyry poe 350me jeimamyry taropose Noe a.

\VS{29}Mame toorihse ynororo 950 anome toehse tahtao.




\par }\Chap{10}{\SH Noe, imũkuru tomo, ipakomotyamo, enara
\par }
{\R (1 Koronika 1.5-23)

\par }{\PP \VerseOne{1}Noe mũkuru tõ oseruao: Sem te, Kam te, Jape, enara toh kynexine. Mame tuna kumatopõpyry poe, imeĩpo toemũkuase toto.


\par }{\PP \VS{2}Jape poenõ ynara kynexine: Komea, Makoke, Matai, Jawã, Tupau, Meseke, Tira, enara.

\VS{3}Komea pakomotyã Axikenaze tomo te, Ripate tomo te, Tokarama tomo, enara.

\VS{4}Jawã pakomotyã Erisa tomo te, Expania tomo te, Xipere tomo te, Rote tomo, enara.

\VS{5}Mokaro kynexine Jape pakomotyamo. Tuna ehpio toh kynexine, ahmõta po roropa. Tosatosake toh kynexine tynonoke te, ataomiry ae ro toh kynexine, enara.


\par }{\PP \VS{6}Kam poenõ ynara kynexine: Kuxe te, Ejitu te, Ripia te, Kanaã, enara.

\VS{7}Kuxe poenõ kynexine Sepa, Hawira, Sapata, Raama, Sapateka, enara. Raama poenõ kynexine Sepa te, Tetã, enara.

\VS{8}Kuxe kynexine Ninirote zumy. Ninirote orẽpyra kynexine, apitoryme imehnõ poremãkaponeme kynexine.

\VS{9}Takorehmase Ritonõpo a exiryke, orẽpyra urakanaketyme kynexine. Imehxo aexiry waro imehnõ kynexine, tuhkãkomo. Morara exiryke ynara tykase imehnõ ipoko: “Ninirote sã exiko. Takorehmase Ritonõpo a exiryke orẽpyra toehse ynororo urakanaketyme.”

\VS{10}Apitoryme pata tõ esẽme toehse ynororo Papironia pata te, Ereke pata te, Akate pata, enara. Moroto pata tõ oseruao Xinara po.

\VS{11}Moro nono poe toytose Ninirote, Axiria nonory pona. Pata tõ tyrise eya moroto: Niniwe te, Reopote-Ia, Kara te,

\VS{12}Resẽ, enara. Resẽ pata irãnao kynexine Niniwe poe, pata konõto Kara pona.


\par }{\PP \VS{13}Ejitu pakomotyã kynexine Ritia te, Anã te, Reape te, Napatu te,

\VS{14}Pataru te, Kasaru te, Kereta (pirixteu tõ tamuru kynexine), enara.


\par }{\PP \VS{15}Kanaã kynexine Xitõ zumy osemazupu, Hete zumy roropa.

\VS{16}Imehnõ Kanaã poenõ roropa kynexine: jepuseu tomo te, amoreu tomo te, kirikaseu tomo te,

\VS{17}heweu tomo te, arakita tomo te, xineu tomo te,

\VS{18}arawatita tomo te, zemareu tomo te, hamateu tomo, enara.

\VS{19}Mame Kanaã pakomotyã sapararahme toytose toto. Toto nonory kynexine Xitõ patary poe Jeraa pona, Kaza pũto. Xixi tũtatoh wino toto nonory kynexine Sotoma po te, Komora po te, Atama po te, Zepoĩ po, Rasa pũto, enara.

\VS{20}Mokaro kynexine Kam pakomotyamo. Oxiekyry tõ tosake toh kynexine te, ataomiry ae, enara.


\par }{\PP \VS{21}Sem, Jape rui epereu tõ tamurume kynexine.

\VS{22}Sem poenõ ynara kynexine: Erão te, Asua te, Arapaxate te, Rute te, Arã, enara.

\VS{23}Arã pakomotyã ynara kynexine: Uze te, Huru te, Ketea te, Masa, enara.

\VS{24}Arapaxate kynexine Sera zumy. Sera kynexine Epea zumy.

\VS{25}Epea tumũkue asakoro kynexine: Perekeme tosehpase apitorymã, sero nono põkõ tãtapiakase exiryke tonuruse ynororo ahtao. Zakorõ esety kynexine Jokotã.

\VS{26}Jokotã pakomotyã ynara kynexine: Aramota tomo te, Serepe tomo te, Hazaa-Mawe tomo te, Jera tomo te,

\VS{27}Atonirão tomo te, Uzau tomo te, Tikira tomo te,

\VS{28}Opau tomo te, Apimaeu tomo te, Sapa tomo te,

\VS{29}Opia tomo te, Hawira tomo te, Jopape tomo, enara. Mokaro emero Jokotã pakomotyã kynexine.

\VS{30}Toto esaryme kynexine Meza nonory poe Sepaa pona, ypy tõ poro xixi tũtatoh wino.

\VS{31}Mokaro Sem pakomotyã kynexine. Oxiekyry tõ tosake toh kynexine te, ataomiry ae, enara.


\par }{\PP \VS{32}Ynara kynexine Noe pakomotyamo, ahno tomo. Tuna kumatopõpyry poe tarona tuhke tomãse toto Noe pakomotyamo.




\par }\Chap{11}{\SH Tapyi kaetokõ, Papeu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Apitoryme sero nono põkõ ataomiry ae toh kynexine. Toiro rokẽ aomirykõ kynexine.

\VS{2}Morarame toytorykohtao xixi tũtatoh wino toeporehkase toto nono konõto jakuraramã pona Papironia pona, Sinaa nonory po, moroto ehse toto.

\VS{3}Mame tõturuse toto oxime:

\par }{\PP — Ehmaropa! Tijoro tõ syritone; syahkatone tũpore ehtohme!

\par }{\PP Naeroro tijoro nae toehse, tyrise eya xine exiryke, topu samo. Azawa panõ ke tyrise eya xine.

\VS{4}Mame ynara tykase toto:

\par }{\PP — Seromaroro pata syritone, tapyi kaetokohxo exikety roropa, akurũ pona ehtohme. Morara kuahtao xine orẽpyra exĩko sytatose kuaro xine exĩko imehnõ mana emero. Atahpahpyra roropa sytatose sero nono poro.

\VS{5}Mame tyhtose Ritonõpo, toto nyrihpyry enese. Ipatarykõ tonese eya, tapyi kaetokõ roropa tonese eya.

\VS{6}Ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Moxiã oximõme mã toto. Aomirykõ toiro rokene. Sero tyrise eya xine apitorymãme. Taroino okynã pyra typenetatohkõ rĩko mã toto emero porehme.

\VS{7}Eropa, aomirykõ sytyorõmapotase. Aomirykõ tytyoromapose ahtao osetara exĩko mã toto aotururukohtao oseya.


\par }{\PP \VS{8}Morarame sapararahme tyripose toto Ritonõpo a sero nono poro emero. Mame moro pata riry turumekase eya xine.

\VS{9}Mame moro pata esety Papeume toehse, moroto ahno omiry tytyoromapose Ritonõpo a exiryke. Mame moro poe tãtahpahse toto nono poro emero.


\par }{\SH Sem pakomotyamo
\par }
{\R (1 Koronika 1.24-27)

\par }{\PP \VS{10}Ynara Sem pakomotyã kynexine. Asakoro jeimamyry taropose Sem ahtao, tuna kumatopõpyry poe 100me jeimamyry Sem nae ahtao toemũkuase ynororo Arapaxateme.

\VS{11}Moromeĩpo 500me jeimamyry taropose Sem a. Toemũkuase ropa ynororo imũkuru tomo te, ẽxiry tomo, enara.


\par }{\PP \VS{12}Mame 35me jeimamyry taropose ahtao Arapaxate a toemũkuase Serame.

\VS{13}Moromeĩpo 403me jeimamyry taropose eya. Toemũkuase ropa ynororo imũkuru tomo te, ẽxiry tomo, enara.


\par }{\PP \VS{14}Mame Sera, 30me jeimamyry taropose ahtao toemũkuase Epeame.

\VS{15}Moromeĩpo 403me jeimamyry taropose eya. Toemũkuase ynororo imũkuru tomo te, ẽxiry tomo, enara.


\par }{\PP \VS{16}Mame Epea, 34me jeimamyry taropose ahtao toemũkuase Perekeme.

\VS{17}Moromeĩpo 430me jeimamyry taropose eya. Toemũkuase ynororo imũkuru tomo te, ẽxiry tomo, enara.


\par }{\PP \VS{18}Mame Pereke, 30me jeimamyry taropose ahtao, toemũkuase Reume.

\VS{19}Moromeĩpo 209me jeimamyry taropose eya. Toemũkuase ynororo imũkuru tomo te, ẽxiry tomo, enara.


\par }{\PP \VS{20}Mame Reu 32me jeimamyry taropose ahtao toemũkuase Serukeme.

\VS{21}Moromeĩpo 207me jeimamyry taropose eya. Toemũkuase ynororo imũkuru tomo te, ẽxiry tomo, enara.


\par }{\PP \VS{22}Mame Seruke 30me jeimamyry taropose ahtao toemũkuase Naoame.

\VS{23}Moromeĩpo 200me jeimamyry taropose eya. Toemũkuase ynororo imũkuru tomo te, ẽxiry tomo, enara.


\par }{\PP \VS{24}Mame Naoa 29me jeimamyry taropose ahtao toemũkuase Terame.

\VS{25}Moromeĩpo 119me jeimamyry taropose eya. Toemũkuase ynororo imũkuru tomo te, ẽxiry tomo, enara.


\par }{\PP \VS{26}Mame Tera 70me jeimamyry taropose ahtao toemũkuase: Aparãme te, Naoa te, Harã, enara.


\par }{\SH Tera pakomotyamo
\par }
{\PP \VS{27}Ynara kynexine Tera mũkuru tomo: Aparã te, Naoa te, Harã, enara. Harã toemũkuase Rome.

\VS{28}Tera isene ro kynexine imũkuru Harã toorihse ahtao Papironia po, pata Ua po, tonurutopõpyry po.


\par }{\PP \VS{29}Aparã typytase Sarai maro. Naoa typytase Miuka maro. Miuka te, Ixika maro Harã ẽxiry tõ kynexine.

\VS{30}Sarai emũkuasaromepyra kynexine.


\par }{\PP \VS{31}Typatary Ua, Papironia põ turumekase Tera a, Kanaã pona toytotohme. Tymaro tumũkuru Aparã tarose te, typary Ro, Harã mũkuru te, typary ẽ Sarai, Aparã pyty, enara. Toeporehkase toto pata Harã pona, moroto tõsesarise toto.

\VS{32}Moroto Tera toorihse, pata Harã po, 205me jeimamyry taropose ahtao eya.




\par }\Chap{12}{\SH Aparã kohmatopõpyry Ritonõpo a
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame ynara tykase Ritonõpo Aparã a:

\par }{\PP — Ononory irumekako, oekyry tõ roropa, omy tapyĩ roropa. Imepỹ pona ytokose. Moro enepõko ase oya.

\VS{2}Apakomotyã mã tuhke emãnõko mana. Kure rokẽ orĩko ase, tuhkãkõ awaro exĩko mã toto, kure rokẽ imehnõ rĩko roropa mase.

\VS{3}Kure orinanõ rĩko ase kure. Yrome popyra orinanõ rĩko ase popyra. Mame opoe kure ehtoh enehpõko ase imehnomo a, sero nono põkomo a emero.


\par }{\PP \VS{4}75me jeimamyry nae Aparã kynexine Harã nonory turumekase ahtao eya, Ritonõpo omi poe. Imaro Ro toytose roropa.

\VS{5}Typyty tarose Aparã a tymaro te, turui mũkuru Ro te, imõkomory roropa te, ipoetory komo, Harã po tynapoityã tarose tymaro. Mame Kanaã pona toeporehkase tahtao xine,

\VS{6}toytose Aparã Kanaã nonory kuroko Xikẽ pona, Ritonõpo eahmatoh esary pona. Moroto wewe kurã kynexine More po, Ritonõpo eahmatopo. Morara ahtao kananeu tõ moroto kynexine.

\VS{7}Moroto tõsenepose Ritonõpo Aparã a. Ynara tykase ynororo eya:

\par }{\PP — Sero nono ekarõko ase apakomotyamo a.

\par }{\PP Moroto apoto apõ tyrise Aparã a, Ritonõpo eahmatohme, moroto tõsenepose eya exiryke.

\VS{8}Moromeĩpo ypy tõ nonory pona toytose Aparã, Peteu pata poe xixi tũtatoh winakoxi. Moroto tõsesarise ynororo. Peteu kynexine xixi omõtoh wino. Pata Ae kynexine xixi tũtatoh wino. Moroto roropa apoto apõ tyrise Aparã a Ritonõpo eahmatohme, toahmase eya moroto.

\VS{9}Morotoino, xiaxiake toytose ynororo, ikurenaka rokẽ toytoryme Kanaã nonory poro.


\par }{\SH Ejitu pona Aparã ytotopõpyry
\par }
{\PP \VS{10}Morara ahtao konopo toehkehse Kanaã po. Tynahke pyra toehse toto, tomirykõ tyrohse eya xine. Naeroro Ejitu pona toytose Aparã okynã toehtohme moroto.

\VS{11}Morarame eporehkasasaka Aparã tõ ahtao Ejitu pona, ynara tykase ynororo typyty Sarai a:

\par }{\PP — Etako pahne! Nohpo enekurã mase, oryxime ipunaka.

\VS{12}Oeneryhtao tyya xine Ejitu põkõ opoko penetãko mã toto. Ynara ãko mã toto: “Mokyro pyty mose ro!” ãko mã toto opoko. Naeroro jetapãko mã toto, opokoino.

\VS{13}Morara exiryke “Ypiry mose ro” kaxiko eya xine jetapara toto ehtohme. Mame kure jyrĩko mã toto, tykase Aparã.


\par }{\PP \VS{14}Mame toeporehkase Aparã tõ ahtao Ejitu pona, ipyty Sarai tonese moro põkomo a, nohpo oryxime nymyry.

\VS{15}Tuisa a tokãtose ynororo, Ejitu esẽ akorehmananomo a. Tosẽkõ turuse eya xine mokyro nohpo kurã, oryxime ehtoh poko. Morarame tarose ynororo tuisa tapyĩ konõto taka.


\par }{\PP \VS{16}Mame nohpo se toexiryke kure rokẽ Aparã tyrise tuisa a. Kaneru tõ tokarose eya te, pui tomo te, jumẽtu tomo te, orutua komo ahno, nohpo tõ maro ipoetoryme toto ehtohme te, jumẽtu nohpory tomo te, kameru tomo, enara.

\VS{17}Yrome Sarai pokoino tuisa tuãnohse Ritonõpo a, itapyĩ taõkõ maro tyrohsẽ xihpyrymã ke, jetũ exikety ke.

\VS{18}Mame tuisa a Aparã tonehpose tyya, tuisa a tõturupotohme. Ynara tykase ynororo eya:

\par }{\PP — Oty katohme jurupyra mexiase opytyme aexiry poko? Oty katoh “Ypyty mose ro” kara mexiase?

\VS{19}Ajohpe mexiase. “Woryxiry mose ro,” mase ya, wenekunopyase. Morara exiryke tapoise ynororo ya, ypytyme aehtohme repe. Naeroro mose, opyty aroko ropa; ytoko ropa taroino mose maro!


\par }{\PP \VS{20}Morarame tuisa omi poe, soutatu tomo a Aparã tarose ropa Ejitu poe ipyty maro ipoetory tõ maro, imõkomory tõkehko maro.




\par }\Chap{13}{\SH Tãtapiakase toto Aparã, Ro maro
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame Ejitu poe Aparã toytose typyty maro, typoetory tõ maro roropa, tymõkomorykõ maro, Kanaã nonory pona ikurenaka. Jũ pary Ro imaro toytose.

\VS{2}Itamurume tymõkomoke Aparã kynexine: pui tomo te, parata te, uuru, enara.

\VS{3}Xiaxiake toytose ynororo eporehkatohme Peteu pona. Morotoino tosahpyry pona toytose ropa ynororo, irãnaka Peteu poe Ae pona.

\VS{4}Toeporehkase Aparã tynyrihpyry pona, apoto apõme. Moroto Ritonõpo toahmase eya Tosẽme.


\par }{\PP \VS{5}Ro, Aparã maro ytokety, tymõkomoke kynexine roropa. Tymaro kaneru tõ tarose eya, poti tomo te, pui tomo te, ipoetory tomo te, tytapyĩ taõkõ maro.

\VS{6}Mame onahpoty ipune pyra toehse mokaro asakoro oximaro ahtao, ekykõ tuhke toehse exiryke.

\VS{7}Naeroro Aparã poetory tõ tõsetõsezuhse Ro poetory tõ maro. Morara ahtao kananeu tomo te, perizeu tõ roropa moroto ro toh kynexine.

\VS{8}Mame ynara tykase Aparã Ro a:

\par }{\PP — Oxiekyryme sytase. Zae pyra sytase kuakuatapoiryhtao, ypoetory tõ atatapoiry roropa opoetory tõ maro.

\VS{9}Morara exiryke satapiakane. Omoro imenekako! Opozery wino oytory se awahtao, apotunuru wino ytõko ase; apotunuru wino oytoryhtao, ywy opozery wino ytõko ase.


\par }{\PP \VS{10}Mame Ro tõsenuhmase jakanahmã Joatão wino emero, tymenekase eya mya pata Zoa pona, tuna nae kynexine itamurume, Ritonõpo narykahpyry sã kynexine, Ejitu nonory sã roropa kynexine. Moro jakanahmã po pata tõ kynexine, Sotoma, Komora roropa, moro pata tõ onenahkapopyra ro Ritonõpo ahtao.

\VS{11}Moro jakanahmã Joatão emero tymenekase Ro a tosaryme. Mame toytose ynororo xixi tũtatoh winakoxi. Moro sã tãtapiakase mokaro asakorõkomo.

\VS{12}Moroto Aparã kynexine Kanaã nonory po, mame Ro toytose osesarise pata tõ pona jakanahmã pona. Toytose ynororo osesarise ropa Sotoma pũtokoxi.

\VS{13}Moroto ahno kynexine, popyra exiketomo. Tyyrypyry xihpyry poko toh kynexine. Ritonõpo zamaro pyra toh kynexine.


\par }{\SH Ritonõpo omihpyry Aparã a
\par }
{\PP \VS{14}Moromeĩpo toytose Ro ahtao, ynara tykase Ritonõpo Aparã a:

\par }{\PP — Oesary poe osenuhmako mya inikahpozakoxi te, ikurenaka roropa te, xixi tũtatoh wino te, xixi omõtoh wino, enara.

\VS{15}Sero nono emero onenehpyry ekarõko ase oya, apakomotyamo a roropa jũme oesarykõme ehtohme.

\VS{16}Apakomotyã rĩko ase tuhke, ekuhpỹme, isawã samo sero nono po. Isawã onukuhsaromepyra. Moro sã apakomotyã tuhke exiry onukuhsaromepyra exĩko mã toto.

\VS{17}Seromaroro ytoko sero nono poro porehme inikahpozakoxi, ikurenaka, osenuhmase, xixi tũtatoh wino xixi omõtoh wino roropa. Emero sero ekarõko ase oya.


\par }{\PP \VS{18}Morarame tãtakimase ropa Aparã ahtao toytose ynororo osesarise wewe kurã pũtokoxi Mãre pona, pata Eperõ pona. Moroto apoto apõ tyrise Aparã a, Ritonõpo eahmatopo.




\par }\Chap{14}{\SH Ro typynanohse Aparã a
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame asakoropane tuisa tõ: Anarapeu, Sinaa tuisary, Arioke, Erasaa tuisary, Ketoaraomea, Erão tuisary, Titau, Koĩ tuisary, enara

\VS{2}toytose toto etonase imehnõ 5mãkõ tuisa tõ maro: Pera, Sotoma tuisaryme te; Pirisa, Komora tuisaryme te; Xinape, Atama tuisaryme te; Semepea, Zepoĩ tuisaryme te; Pera, Zoa tuisaryme, enara.

\VS{3}Mokaro 5mãkõ tõximõse toto tysoutatu tõ maro jakanahmã Xitĩ po, tuna konõto Aorikyhpyry moroto kynexine.

\VS{4}Tuisa Ketoaraomea mokaro esẽme kynexine 12me jeimamyry. Yrome jeimamyry 13mã toehse ahtao, tutuisarykõme mokyro se pyra toehse toto.

\VS{5}Mame jeimamyry 14me ehtoh po imehnõ typoremãkapose Ketoaraomea tomo a takorehmananõ maro: repaĩ tomo, Axiterote-Karanaĩ po te, zuzĩ tõ Hã po te, emĩ tõ, Sawe-Kiriataĩ po te,

\VS{6}horeu tõ, Seia ypy tõ po, enara. Mokaro tokahmase eya xine, totapase toto osema ae Eu-Parã pona, ona ehpio pona, ahno esaka pyra.

\VS{7}Morotoino toeramase ropa toto Kate pona (Morara ahtao Ẽ-Mixpate moro pata esety kynexine). Amarekita tõ porehme typoremãkase eya xine te, amoreu tõ, Hazazão-Tamara põkõ typoremãkase roropa eya xine.

\VS{8}Mame 5me tuisa tõ: Sotoma esemy, Komora esemy, Atama esemy, Zepoĩ esemy, Pera esẽ maro toytose toto tysoutatu tõ maro jakanahmã Sitĩ pona osetapase

\VS{9}mokaro 4mãkõ tuisa tõ maro: Erão esemy te, Koĩ esemy te, Sinaa esemy te, Erasaa esẽ maro.

\VS{10}Moro jakanahmã Sitĩ tuhke eutary nae, azawa panõ eutary ao kynexine. Toepary se toehse toto ahtao toepukase toto eutary aka Sotoma esemy, Komora esemy, enara. Imehnõ tuisa tõ oseruao toepase ypy tõ pona.

\VS{11}Mame toto mõkomory tapoise mokaro tuisa tõ 4mãkomo a, tonahsemy te, toto kyryry typyne exiketomo emero Sotoma põkõ kyryry te, Komora põkõ kyryry, mame toytose toto.

\VS{12}Ro, Aparã rui mũkuru moroto kynexine, Sotoma po. Naeroro tarose roropa ynororo eya xine typoetoryme, imõkomory maro, emero porehme.

\VS{13}Yrome toiro orutua toepase. Toytose ynororo Aparã, epereu a zuruse emero. Aparã esary wewe kurã pũto kynexine, Mãre, amoreu esary pũto. Mãre tõ zakorõ tõ maro Exikou te, Anea maro Aparã epeme toh kynexine.

\VS{14}Mame zuaro toehse Aparã ahtao jũ pary, Ro arotopõpyry poko, oximõme typoetory tõ tykohmase tyya, amorepatyamo etonatoh poko, aenurutyamo itapyĩ tao. 318me toh kynexine atapona. Toto maro toytose Aparã mokaro 4mãkõ tuisa tõ ekahmase, pata Tã pona.

\VS{15}Moroto typoetory tõ tapiakase Aparã a asakoro oximõmãkõ ehtohme. Koko tõsetapase toto topetõkara maro, typoremãkase toto Aparã a. Mame tokahmase roropa eya toto ryhmaryme Hopa pona, Tamaxiku poe inikahpozakoxi.

\VS{16}Mame mõkomo tonehse ropa eya xine emero, epetõkara narohpyry. Tumy pary roropa, Ro tonehse ropa Aparã a, imõkomory maro, ipyxiamo, ipoetory tomo, enara.


\par }{\SH Kure Aparã ripotopõpyry Meukizeteke a
\par }
{\PP \VS{17}Moromeĩpo Ketoaraomea tõ typoremãkapokehse Aparã a ahtao, aepyry ropa ahtao, tõsẽpatakãmase imaro Sotoma tuisary jakanahmã Sawe po, esety akorõ jakanahmã Tuisa esary.

\VS{18}Mame Meukizeteke, Sarẽ tuisary, Ritonõpo Imehxo Exikety poe oturuketyme kynexine. Eya wyi tonehse, uwa eukuru jehnahpyry maro.

\VS{19}Kure rokẽ Aparã tyripose Meukizeteke a, ynara tykase ynororo:

\par }{\Q — Kure rokẽ Aparã ripõko ase Ritonõpo Imehxo Exikety a,

\par }{\Q kapu Rihpõme nono roropa Rihpõme mã ynororo.


\par }{\Q \VS{20}Ritonõpo eahmatoko, Imehxo Exiketyme aexiryke,

\par }{\Q oepetõkara typoremãkapose eya, orẽpyra oriase.

\par }{\PP Mame mõkomo zokonaka tynenepyhpyry ropa tokarose Aparã a Meukizeteke a 10me aehtoh, toiro touse ekarotohme eya, akoĩpyry tõxinamase 9me kynexine.


\par }{\PP \VS{21}Morarame ynara tykase Sotoma tuisary Aparã a:

\par }{\PP — Mõkomo apoiko emero omõkomoryme. Ahno rokẽ ekaroko ya tykase.


\par }{\PP \VS{22}Yrome Aparã a tozuhse ynororo:

\par }{\PP — Omõkomory se pyra ase. Amaro xine omõkomorykõ arotoko ropa porehme. Morara ãko ase Ritonõpo Imehxo Exikety netaryme, kapu Rihpõme nono roropa Rihpõme mã ynororo. Jemary anỹnõko ase zae jomiry enetupuhtohme oya.

\VS{23}Ajohpe pyra omõkomory anapoipyra ase ipunaka. Upo eary rokẽ ahtao ro, sãtaja myhtoh roropa anapoipyra ase: “Ypoe Aparã tymõkomoke toehse” karyino imehnomo a.

\VS{24}Epehpyry se pyra ase ykyryryme. Tonahsẽ rokẽ ekaroko ypoetory tõ napyryme. Yrome jakorehmananõ Anea te, Exikou te, Mãre maro, moxiamo a omõkomorykõ apiakako apiakary se awahtao xine, tykase.




\par }\Chap{15}{\SH Tõmiry etapotoh Aparã a
\par }
{\PP \VerseOne{1}Moromeĩpo tõsenepose Ritonõpo Aparã a, ynara tykase ynororo eya:

\par }{\PP — Aparã, enaromyra exiko. Oewomãko ase oryhmara oepetõkara ehtohme, kurã ke rokẽ oepehmãko ase.


\par }{\PP \VS{2}Aparã a tozuhse, ynara tykase:

\par }{\PP — Ritonõpo, Jesemy! Otyme kure onekarory kurã ya, tumũkue pyra ase. Erieze rokẽ ynamoto Tamaxiku pono, mokyro rokẽ mã ymõkomohpyry esẽme exĩko toorihse jahtao.

\VS{3}Umũkuru onekaropyra ro mase ya. Naeroro ypoetory rokẽ, ytapyĩ tao aenuruhpyry ymyakãme exĩko ymõkomory esẽme.


\par }{\PP \VS{4}Mame ynara tykase ropa Ritonõpo eya:

\par }{\PP — Omũkuru nymyry mã omyakãme exĩko omõkomohpyry esẽme, mokyro opoetory Erieze kara.


\par }{\PP \VS{5}Mame itapyĩ tae Aparã tarose Ritonõpo a jarãnaka, ynara tykase eya:

\par }{\PP — Kapu eneko xirikuato ikuhko tuhke exiry waro oehtohme. Moro sã apakomotyã tuhke emãnõko mana, ekuhpỹme exĩko mã toto.


\par }{\PP \VS{6}Mame zae Ritonõpo omiry ehtoh tonetupuhse Aparã a. Naeroro Ritonõpo zamaro Aparã kynexine, zae Aparã tokarose eya.

\VS{7}Ynara tykase roropa Ritonõpo eya:

\par }{\PP — Ywy ase Ritonõpo Oesemy. Kuenehne Papironia nonory poe, pata Ua poe xiaro, sero nono ekarotohme oya, ononoryme ehtohme.


\par }{\PP \VS{8}— Ritonõpo Jesemy! tykase Aparã. — Otãto zuaro exĩko ywy, sero nono esẽme jexiry poko?


\par }{\PP \VS{9}Ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Pui nohpo enehta xiaro, poti maro te, kaneru maro, emero oseruao jeimamyry pune exiketomo. Enehta roropa toiro utukuimo te, toiro utuku roropa.


\par }{\PP \VS{10}Mame mokaro okyno tõ tonehse Aparã a tynekaroryme Ritonõpo a. Mame mokaro tyrakase toto eya. Irakahpyry tõ tyrise eya ososẽpataka asakoro atakenaka, yrome torõ tõ onysahkara kynexine.

\VS{11}Mame kurumu tõ tyhtose okyno ekepyry pona repe, yrome torehse toto Aparã a.

\VS{12}Mame kohmãsasaka ahtao, Aparã tynyhse tyrõnaka. Mõtoino rokẽ tõserehse ynororo, enaromỹke toehse, tykytyky tykase.

\VS{13}Mame ynara tykase Ritonõpo eya:

\par }{\PP — Tuaro exiko, apakomotyã mã katonõme exĩko imehnõ nonory po. Moroto topehke pyra erohnõko mã toto imehnõ poetoryme. Toto ryhmãko mã toto 400me jeimamyry pona.

\VS{14}Yrome mokaro apakomotyã ryhmahpõkõ wãnohnõko ase, toto tyrohmanohpose eya xine exiryke topehke pyra. Mame apakomotyã moro nono poe oehnõko ropa mã toto tymõkomoke, pitiko rokẽ pyra.

\VS{15}Mame tamuhpõme awahtao kure rokẽ orĩko ase. Torẽtyke pyra orihnõko mase. Oekepyry zonẽnõko mã toto.

\VS{16}Moromeĩpo 400me jeimamyry taropose ahtao apakomotyã mã oehnõko ropa xiaro; mokaro amoreu tõ anaropopyra ase aporo, iirypyryme toehse toto ahtao rokẽ ipunaka, toto wãnohnõko ase.


\par }{\PP \VS{17}Mame tykohmãse rahkene, xinukutume toehse koko. Mõtoino rokẽ apoto ẽ tõsenepose orexĩto maro te, apoto maro. Moro apoto toytose moro okyno tõ, irakahpyry tõ rãnakuroko.

\VS{18}Morara toehse ahtao tõmiry totapose Ritonõpo a Aparã a, ynara tykase eya:

\par }{\PP — Ajohpe pyra, jomihpyry ae ro sero nono ekarõko ase apakomotyamo a, Ejitu ehpio poe tuna Eupyrati pona,

\VS{19}keneu tõ nonory maro te, kenezeu tõ nonory maro, katamoneu tõ nonory maro te,

\VS{20}heteu tõ nonory maro, perizeu tõ nonory maro te, repaĩ tõ nonory maro,

\VS{21}amoreu tõ nonory maro te, kananeu tõ nonory maro, kirikaseu tõ nonory maro te, jepuseu tõ nonory maro, enara.




\par }\Chap{16}{\SH Akara, Iximaeu maro
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame Aparã pyty, Sarai emũkuara ro kynexine. Tynamotoke kynexine ynororo, nohpo, Ejitu pono, topehke pyra erohketyme itapyĩ tao, esety Akara.

\VS{2}Mame ynara tykase Sarai tynio, Aparã a:

\par }{\PP — Umũkuru onekaropyra Ritonõpo ya tokurehse. Naeroro ypoetory maro exiko. Otarame mose ae tumũkue exĩko ase, tykase.

\par }{\PP Aparã ỹme kynexine Sarai omiry tymoise eya,

\VS{3}mame typoetory tokarose Sarai a, tynio a ipytyme ehtohme. Morara toehse 10me jeimamyry taropose ahtao Aparã a Kanaã nonory po.

\VS{4}Akara maro toehse Aparã, poetoẽme toehse nohpo. Mame poetoẽme toexiry waro toehse Akara ahtao, tosẽ Sarai tyhtomapitose eya.

\VS{5}Naeroro ynara tykase Sarai tynio a:

\par }{\PP — Onyrihpyry pokoino jyhtomãko Akara nase. Ywy roro mose ekaroase oya ipoko oehtohme repe; seromaroro poetoẽme toehse toexiryke ymotye kure osekarõko nase, jyhtomãko. Naeroro Ritonõpo a kuapiakary se ase onoky tyyrypyhpyke: ywy, omoro?


\par }{\PP \VS{6}— Kure, tykase Aparã. — Opoetoryme Akara mana, ituisaryme mase. Tyriry se oehtoh tyriko ipoko.

\par }{\PP Morara exiryke yronymyryme typoetory tyrohmanohpose Sarai a, ajoajohpã samo. Naeroro tosẽ tapyĩ tae toepase ynororo.

\VS{7}Yrome Ritonõpo nenyokyhpyry tõsenepose eya, ona po, tuna eutary pũto osema tao Sua po,

\VS{8}tõturupose ynororo eya:

\par }{\PP — Akara, Sarai poetory, ozeino moehno? Aza ytõko mah?

\par }{\PP — Jesẽ winoino epãko ase, tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{9}Mame ynara tykase Ritonõpo nenyokyhpyry eya:

\par }{\PP — Ytoko ropa oesemy a. Aomipona exiko emero poko.


\par }{\PP \VS{10}Ynara tykase roropa Ritonõpo nenyokyhpyry eya:

\par }{\Q — Ypoe, apakomotyã tuhke exĩko,

\par }{\Q ekuhpỹme tuhke toto exiry exĩko mana.


\par }{\Q \VS{11}Poetoẽme mase.

\par }{\Q Emũkuãko mase omũkurume.

\par }{\Q Mokyro esehpãko mase Iximaeume,

\par }{\Q oxitary, oetuarimary, totase Ritonõpo a exiryke.


\par }{\Q \VS{12}Mokyro omũkuru, jumẽtu tosẽke pyra exikety sã exĩko mana;

\par }{\Q etonãko mana imehnõ maro emero porehme,

\par }{\Q imehnõ mã emero etonãko roropa imaro.

\par }{\Q Morararo esary moe exĩko mana,

\par }{\Q ameke exĩko mana tyekyry tomo a.


\par }{\PP \VS{13}Mame tyorõme Ritonõpo tosehpase Akara a: “Mã jeneneme Ritonõpo”. Ynara exiryke imaro tõturuse Ritonõpo nenyokyhpyry, tõturupose roropa ynororo tyya rokene: “Ajohpe pyra nae, Mokyro eneno, Jeneneme?” tykase.

\VS{14}Morara exiryke moro tuna eutary irãnao Kate poe Perete pona tosehpase “Isene Exikety tuna eutary, Jeneneme” tosehpase eya.


\par }{\PP \VS{15}Mame Akara toemũkuase Aparã mũkurume. Tosehpase ynororo eya Iximaeume.

\VS{16}86me jeimamyry Aparã nae kynexine, tonuruse Iximaeu ahtao.




\par }\Chap{17}{\SH Aipotapihpyry sahkary poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame 99me jeimamyry taropose Aparã ahtao tõsenepose ropa Ritonõpo eya, ynara tykase ynororo eya:

\par }{\PP — Ywy ase Ritonõpo Jamihmehxo Exikety. Jomiry omipona exiko, zae ehtoh poko rokẽ exiko roropa.

\VS{2}Jomiry etapõko ase oya, tuhke apakõ ekarõko ase oya.


\par }{\PP \VS{3}Mame tosekumuru po typorohse Aparã Ritonõpo ẽpataka, tõmyty roropa tyrise nono pokoxi. Mame ynara tykase Ritonõpo eya:


\par }{\PP \VS{4}— Jomiry etapõko ase oya: Ajohpe pyra, ahno imoihmãkõ tamurume orĩko ase, tuhke tyotyorõkõ tamurume exĩko mase.

\VS{5}Taroino oesety Aparãome exĩko, Aparã kara, tuhkãkõ tamurume oriryke ya.

\VS{6}Apakõ emãkapõko ase imoihme toto ehtohme, toitoine tuisamehxo exĩko roropa mã toto.

\VS{7}Ynara mã jomiry oya, opoenomo a, apakomotyamo a roropa, jũme etyorõmara mana: jũme ywy, Ritonõpo Oesẽkõme exĩko ase apakomotyã Esẽme roropa.

\VS{8}Sero nono ekarõko ase oya, apakomotyamo a roropa. Seromaroro katonõme rokẽ matose taro. Sero nono Kanaã emero ekarõko ase jũme apakomotyã esaryme ehtohme, mame ywy toto Esẽme exĩko ase.


\par }{\PP \VS{9}Ynara tykase ropa Ritonõpo eya:

\par }{\PP — Omoro Aparão ỹme exĩko mase Jomihpyry omipona, omoro, apakomotyã roropa, ỹme exĩko matose jũme.

\VS{10}Sero jomiry omipona oehtohkõme, apakomotyã maro, ynara tyrĩko matose: Orutua kõ emero, amarokõ aipotapihpyry tysahkasẽme exĩko mana.

\VS{11}Moro aipotapihpyry sahkary enetupuhtohme exĩko mana jomipona oexirykõ ehtoh poko.

\VS{12}Taroino opoenõkõ aipotapihpyry isahkatoko, enurusenã, 8me ẽmepyry taropose ahtao aipotapihpyry isahkatoko. Opoetory poenõ tonuruse ahtao isahkatoko roropa.

\VS{13}Mokaro aipotapihpyry tysahkasẽme exĩko mana emero. Moro enetupuhtohme exĩko õkokõ poko jũme jomihpyry ehtoh poko.

\VS{14}Orutua aipotapihpyry onysahkara ahtao ypoetoryme pyra exĩko mana, amaro xine ehsaromepyra mana jomihpyry omipona pyra toehse exiryke.


\par }{\PP \VS{15}Moromeĩpo ynara tykase Ritonõpo Aparão a:

\par }{\PP — Taroino opyty esety Saraime pyra mana. Sarame esehpãko ase.

\VS{16}Kure rokẽ opyty rĩko ase. Tumũkue orĩko ase, opyty Sara mũkurume. Kure rokẽ mose rĩko ase, tuhkãkõ ẽme exĩko mana imehnõ ahno tõ ẽme, tuisa tõ ẽme roropa.


\par }{\PP \VS{17}Tosekumuru po typorohse Aparão tõmyty po nono pokoxi roropa eya Ritonõpo ẽpataka. Toexianapitose ynororo moro poko tõsenetuputyry ke:

\par }{\PP — Orutua emũkuasaromepyra 100me jeimamyry nae ahtao. Sara roropa emũkuasaromepyra mana 90me jeimamyry nae ahtao?

\VS{18}Ynara tykase Aparão Ritonõpo a:

\par }{\PP — Kure rokẽ Iximaeu tyriko, ymyakãme ehtohme, emãtohme roropa.


\par }{\PP \VS{19}Yrome Ritonõpo a tozuhse ynororo, ynara tykase:

\par }{\PP — Arypyra, opyty Sara emũkuãko mana. Mokyro esehpãko mase Izakeme. Jomihpyry, ynekarohpyry oya ekarõko ase roropa eya ipakomotyamo a roropa, jũme.

\VS{20}Õmiry roropa Iximaeu poko etano; kure rokẽ mokyro rĩko ase roropa, tuhke tumũkue exĩko mana, tuhke typakõke roropa. 12me tuisamãkõ zũme exĩko mã ynororo, mame ipakomotyã ahno imoihme exĩko mã toto.

\VS{21}Yrome jomiry etapõko ase omũkuru, Izake a. Taroino toiro jeimamyry Sara emũkuãko mana.


\par }{\PP \VS{22}Mame tõturukehse Ritonõpo ahtao Aparão maro tõnuhse ropa ynororo. Aparão tynomose eya.

\VS{23}Mame moro ae ro Ritonõpo nyripohpyry tyrise Aparão a. Tumũkuru, Iximaeu aipotapihpyry tysahkase eya, orutua kõ emero tytapyĩ taõkõ maro.

\VS{24}99me jeimamyry Aparão nae kynexine aĩpotapihpyry tysahkase ahtao,

\VS{25}imũkuru, Iximaeu 13me jeimamyry nae kynexine.

\VS{26}Mororo ae ro, mokaro asakoro aĩkõpotapihpyry tysahkase.

\VS{27}Morararo emero Aparão poetory tõ aipotapihpyry tysahkase itapyĩ tao aenurutyamo te, imehnõ patary poe epekahtyã maro, enara.




\par }\Chap{18}{\SH Ritonõpo omihpyry Aparão mũkuru poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame tõsenepose Ritonõpo Aparão a wewe kurã zopino, pata Mãre po. Moroto xixi jetũ ahtao Aparão typorohse tytapyĩ pota tao.

\VS{2}Mame tõsenuhmase ynororo. Oseruao orutua kõ tonese eya xikihme osema tao. Toto eneryhtao tururume toytose ynororo toto ẽpatakãmase. Tosekumuru po typorohse ynororo, tõmyty po nono pona toto ẽpataka.

\VS{3}Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Moehtou? Ajohpãme sã ehmaropa ytapyĩ taka oseremase pitiko.

\VS{4}Tuna enehpõko ase opupurukõ kurikatohme. Moromeĩpo oseremãko matose taro wewe zopino.

\VS{5}Tonahsẽ pixo enehnõko ase. Mame ẽtaikaxĩpo, jamihmehxo ytõko ropa matose. Jãkyemãko matose tooehse tarona oexirykõke. Anapyrykõ pixo enehtã aporo, tykase.

\par }{\PP — Kure, tykase toto, — ẽtaikãko ynanase amaro, tykase toto.


\par }{\PP \VS{6}Axĩ toytose Aparão tapyi taka Sara zuruse:

\par }{\PP — Axĩ ke tiriiku apoiko kurano wyi ritohme axitunety.


\par }{\PP \VS{7}Moromeĩpo tururume toytose ynororo pui tõ esaka, pui mũkuru kurã menekase. Mokyro tokarose eya typoetory a etapatohme te, ipurutohme, tõsẽme.

\VS{8}Mame pui suhsuru akyhsemy tapoise Aparão a pui suhsuru roropa te tõsẽ maro. Morohne typorohkase eya toto napyryme. Moroto, wewe zopino moro tonahsẽ tokarose eya toto otuhtohme, toto enẽko kynexine.

\VS{9}Mame tõturupose ynaroro:

\par }{\PP — Otoko na Sara, opyty?

\par }{\PP — Tapyi tao, tykase Aparão.


\par }{\PP \VS{10}Toiro orutua ynara tykase:

\par }{\PP — Taroino toiro jeimamyry taropose ahtao oenese oehnõko ropa ase. Morara ahtao opyty Sara emũkuãko mana, tykase.

\par }{\PP Sara tapyi tao kynexine toto mykae, tapyi pota tao, toto omiry etãko.

\VS{11}Aparão tamuhpõme kynexine, Sara kunumuxime roropa, pake tumũkehse ynororo.

\VS{12}Naeroro toto omiry etaryhtao tyya toexianase tukurohtao, tounohse toto eya:

\par }{\PP — Nary! Emũkuapỹme toehse ase ipunaka. Ypoko pyra roropa ynio toehse mana tamuhpõme toexiryke, tykase.


\par }{\PP \VS{13}Mame ynara tykase Ritonõpo Aparão a:

\par }{\PP — Oty katohme jomiry eunohnõko opyty nahe? “Emũkuapỹme ase ipunaka, kunumuxime,” ãko oty katohme?

\VS{14}Oty tupime nae Ritonõpo a? Arypyra, emero tupime pyra ya. Naeroro morara ykano: “Taroino jeimamyry taropose ahtao oehnõko ropa ase. Mame morara ahtao Sara emũkuãko mana.”


\par }{\PP \VS{15}Moro etaryke tyya, ihxipỹke toehse ynororo, ynara tykase:

\par }{\PP — Õmiry oneunohpyra akene, exianara akene.

\par }{\PP Yrome ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Arypyra, ajohpe pyra jomiry meunohno; mexianano.


\par }{\SH Aparão oturutopõpyry Sotoma poko
\par }
{\PP \VS{16}Morarame toytose toto orutua komo Sotoma osenetoh pona. Toto maro toytose Aparão toto esemary ae toto aropotohme.

\VS{17}Mame ynara tykase Ritonõpo tyya rokene: “Josenetupuhtoh ononẽpyra ase Aparão wino. Ynyriry poko zurũko ase.

\VS{18}Ipakomotyã mã imoihme exĩko mã toto, ahno imehxo exĩko mã toto. Mose pokoino kure rokẽ imehnõ ahno rĩko ase, emero.

\VS{19}Mose tymenekase ya jomiry omipona typoenõ ripotohme, typakomotyã roropa jomipona ripotohme, zae toto ehtohme. Morara toto ahtao, zae rokẽ ehtoh riryhtao eya xine, jomihpyry ae ro kure rokẽ mose rĩko ase.”


\par }{\PP \VS{20}Mame ynara tykase Ritonõpo Aparão a:

\par }{\PP — Iirypyryme xihpyryme Sotoma põkõ toehse, Komora põkõ roropa, ãko mã imehnomo toto poko.

\VS{21}Naeroro morotona ytõko ase toto enese, ajohpe pyra toto ekãtotoh waro jehtohme.


\par }{\PP \VS{22}Mame asakoro mokaro toytose Sotoma pata esemary ae. Yrome Ritonõpo maro ro Aparão kynexine.

\VS{23}Ameke pyra toehse Aparão eya tõturupotohme.

\par }{\PP — Yrome ahno kurãkõ nae ahtao Sotoma po, mokaro wãnohnõko mah popyra exiketõ mahro?

\VS{24}Otarame 50me ahno kurã nae moro pata po ahtao, morara ahtao pata enahkapõko mah? Pata onypynanohpyra hma mokaro kurãkõ 50mãkõ moroto ahtao?

\VS{25}Ahno kurã onetapasaromepyra mase pohnõ maro, iirypyryme pyra toto ahtao. Morara onyripyra exiko. Omoro rokẽ zae sero nono põkõ apiakaneme mase. Zae rokẽ ahno apiakãko mase.


\par }{\PP \VS{26}Ynara tykase Ritonõpo eya:

\par }{\PP — 50me ahno kurã eneryhtao ya Sotoma po, moro pata pynanohnõko ase tytororo mokaro pokoino, tykase.


\par }{\PP \VS{27}Mame Aparão ynara tykase ropa:

\par }{\PP — Ajohpãme sã yzehno pyra exiko jomiry poko. Omoro mase Ritonõpo, ywy ase ahnome rokene.

\VS{28}Otarame 45me rokẽ kurãkõ nae ahtao, pata enahkãko ma 5me pyra ahtao 50me ehtohme?

\par }{\PP Tozuhse ropa Ritonõpo a:

\par }{\PP — 45me kurãkõ eneryhtao ya pata onenahkara ase.


\par }{\PP \VS{29}Mame Aparão tõturupose ropa mya roropa eya:

\par }{\PP — 40me rokẽ kurãkõ nae ahtao, otara exĩko? tykase.

\par }{\PP — Mokaro 40mãkõ, kurãkõ pyno jexiryke morotõkõ onenahkara ase, tykase Ritonõpo.


\par }{\PP \VS{30}Mame ynara tykase Aparão:

\par }{\PP — Yzehno pyra exiko, Ritonõpo, ajohpãme samo ynara karyhtao, 30me kurãkõ nae ahtao, otara exĩko? toto enahkapõko mah?

\par }{\PP Ynara tykase Ritonõpo eya:

\par }{\PP — 30me nae ahtao pata põkõ pynanohnõko ase. Iirypyrykõ korokãko ase, tykase.


\par }{\PP \VS{31}Ynara tykase Aparão:

\par }{\PP — Ehxirõko ase, yrome zae pyra jahtao yyrypyry ikorokako: 20me rokẽ kurãkõ ahtao otara ãko mah moro põkõ enahkãko ro mahno?

\par }{\PP — Mokaro 20mãkõ pyno jexiryke pata põkõ onenahkara ase, tykase Ritonõpo.


\par }{\PP \VS{32}Etyhpyryme ynara tykase Aparão:

\par }{\PP — Ajohpãme sã yzehno pyra exiko ynara ekaroporyhtao etyhpyryme rahkene. Otarame 10me rokẽ kurãkõ enẽko mase moroto, tykase.

\par }{\PP — Mokaro 10mãkõ pokoino moro pata põkõ onenahkara ase, tykase Ritonõpo.


\par }{\PP \VS{33}Mame tõturukehse Ritonõpo ahtao Aparão maro toytose ynororo. Aparão toytose ropa tytapyĩ taka.




\par }\Chap{19}{\SH Sotoma iirypyryme ehtopõpyry
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame kohmãnõko kynexine, mokaro Ritonõpo nenyohtyã asakoro toeporehkase ahtao Sotoma pona.

\par }{\PP Typorohse Ro kynexine pata omõtoh pũto. Mame mokaro Ritonõpo nenyohtyã tonese tyya ahtao towõse ynororo toto omikase. Tosekumuru po typorohse ynororo toto ẽpataka.

\VS{2}Ynara tykase ynororo eya xine:

\par }{\PP — Moehtou? Taro ase ãkorehmatohkõme. Ajohpãme sã ehmaropa ytapyĩ taka. Moroto opupurukõ kurikãko matose oytotohkõme ropa.

\par }{\PP — Arypyra, tykase toto, jarãnao, pata rãnao ẽmehnõko ynanase, tykase toto eya.


\par }{\PP \VS{3}Yrome otuhparo Ro exiryke tymoise eya xine. Imaro toytose toto Ro tapyĩ taka. Mame otuhtoh tyripose Ro a wyi ekeisenã maro. Tõtuhse toto.

\VS{4}Yrome ataxikara ro mokaro ahtao, Sotoma põkõ, emero orutua kõ tooehse poetohtimãkomo, tamuhpomãkõ maro, Ro tapyĩ tapurupose eya xine.

\VS{5}Ro tykohmase eya xine:

\par }{\PP — Otoko toh nae mokaro orutua komo, amaro exiketomo? Toto enehko xiaro jarãnaka. Mokaro poko se ynanase, tykase toto.


\par }{\PP \VS{6}Tytapyĩ tae tutũtase Ro, orutua kõ zurutohme. Kure omõtoh tapuruse eya, ynara tykase:


\par }{\PP \VS{7}— Jepe tomo, ajohpãme sã morohne xihpyry poko pyra ehtoko.

\VS{8}Etatoko pahne, asakoro tõxike ase, orutua poko exipitopyra exiketomo. Toto enehnõko ase jarãnaka oya xine. Jẽxiry tõ poko ehtoko ise awahtao xine. Yrome mokaro orutua kõ poko pyra ehtoko. Tooehse toto ytapyĩ taka ẽmehtohme, naeroro toto ewomãko ase toto onyryhmara imehnõ ehtohme, tykase Ro.


\par }{\PP \VS{9}Yrome tozuhse ynororo eya xine:

\par }{\PP — Ytoko taroino, yna wapo pyra exiko!

\par }{\PP Oseya ynara tykase toto:

\par }{\PP — Imepỹ nono poe aepyhpyry mose ro. Tõmipona kyrirykõ se ynororo tuisame exikety samo! Oty katohme?

\par }{\PP Mame toeramase toto Ro a ynara katohme:

\par }{\PP — Seromaroro mokaro oepe tõ ryhmary se yna ehtopõpyry motye oryhmãko ynanase.

\par }{\PP Ro tupurohmase Sotoma põkomo a. Toeporehkase toto tapyi omõtoh pona tapyi etapuruhmakatohme repe, omõtohme repe.

\VS{10}Yrome mokaro a Ro tapoise asakoro aehtyamo a, tytywyhmase tapyi taka. Mame omõtoh tapuruse eya xine.

\VS{11}Morarame jarãnao exiketõ emero tonukehkapose toto omõtoh onenepyra toto ehtohme.


\par }{\SH Sotoma rumekatopõpyry Ro a
\par }
{\PP \VS{12}Mame ynara tykase mokaro asakorõkõ Ro a:

\par }{\PP — Oekyry tõ imehnõ nae hma taro? Omũkuru tõ aroko te, oẽxiry tõ maro te, oẽxiry tõ nio tõ maro te, imehnõ oekyry tõ maro, toto arotohme emero sero pata poe.

\VS{13}Ynara exiryke: sero pata põkõ enahkãko Ritonõpo mana. Sero pata põkõ ehtoh xihpyry poko totase eya. Naeroro yna tonehpose eya Sotoma enahkatohme.


\par }{\PP \VS{14}Mame Ro tutũtase oturutohme typaniry tõ maro. Ẽxiry tõ eraximãko toh kynexine pytatohme repe toto maro. Ynara tykase ynororo eya xine:

\par }{\PP — Atakimatoko axiny sero rumekatohme. Sero pata enahkãko Ritonõpo mana!

\par }{\PP Yrome Ro atahmãkaryme rokẽ tokarose eya xine.


\par }{\PP \VS{15}Mame ẽmehsasaka ahtao atarypõko Ritonõpo nenyohtyã kynexine. Ynara tykase toto Ro a:

\par }{\PP — Axiny! tykase toto. — Opyty aroko, oẽxiry tõ aroko amaro asakoro ro. Axĩ ke ytotoko taroino, oorikyrykõino pata enahkaryhtao.


\par }{\PP \VS{16}Mame axĩ pyra Ro exiryke emary tapoise Ritonõpo nenyohtyamo a, Ro te, ipyty te, ẽxiry tõ maro. Tarose toto pata poe Ro pynanopyry se Ritonõpo exiryke.

\VS{17}Mame toiro Ritonõpo nenyokyhpyry ynara tykase Ro a:

\par }{\PP — Seromaroro tururume ytoko õsepynanohtohme! Õkakoxi xine osenuhmara ehtoko. Sero jakanahmã wino roropa osenuhmara ehtoko. Epatoko ypy pona; epara awahtao xine orihnõko matose.


\par }{\PP \VS{18}Yrome tozuhse ynororo Ro a:

\par }{\PP — Tuisa, morara jyripopyra exiko, ajohpãme samo!

\VS{19}Kure make ya seroae. Typynanohse ywy oya orihpyra jehtohme. Yrome moro ypy moe mana, eporehkara ro jahtao yyryhmatoh jetapãko nase.

\VS{20}Moroto pata pitiko enẽko mah? Moe hkopyra mana morotona epatohme. Ytoxi morotona osepynanohtohme. Enẽko mah? Pata pitiko nase.


\par }{\PP \VS{21}Mame ynara tykase Ritonõpo nenyokyhpyry eya:

\par }{\PP — Ỹ, kure mana. Moro pata onenahkara ase.

\VS{22}Axĩ ke ytoko tururume. Onenahkapopyra ase eporehkara ro awahtao xine morotona. Moro “pata pitiko” tykase Ro exiryke, esety Zoame toehse.


\par }{\SH Sotoma enahkary Komora maro
\par }
{\PP \VS{23}Xixi tõnuhse pixo ahtao, Ro toeporehkase Zoa pona.

\VS{24}Mame mõtoino rokẽ apoto tonehpose Ritonõpo a konopo samo, sautu panõ orihmatõ maro kapu ae pata Sotoma pona, Komora maro.

\VS{25}Moro pata tõ asakoro tonahkase Ritonõpo a jakanahmã maro, moro põkõ maro, otyro tõkehko maro, wewe tõ maro.

\VS{26}Ynara toehse roropa, tỹkakoxi tõsenuhmase Ro pyty ahtao sautume, xikihme exiketyme toeramase ynororo.


\par }{\PP \VS{27}Yrokokoro towõse Aparão, pakeimo. Toytose ynororo tõturutopõpyry pona Ritonõpo maro.

\VS{28}Tõsenuhmase ynororo Sotoma wino te, Komora wino roropa jakanahmã pona roropa. Orexĩto konõto tonese eya onuhnõko nono poe, apoto konõto erexĩtory samo.

\VS{29}Moro sã pata tõ tonahkase Ritonõpo a jakanahmã po. Mame tõsenetupuhse roropa ynororo Aparão poko. Naeroro Ro takorehmase eya epatohme, orihpyra aehtohme ipatary tonahkase ahtao.


\par }{\SH Moapita tõ amonita tõ maro
\par }
{\PP \VS{30}Mame Zoa po Ro ahtao enaromỹke toehse ynororo. Naeroro ypy tõ pona toytose ynororo tõxiry tõ maro. Moroto tõsesarise toto oramao, asakorõkõ tõxiry maro.

\VS{31}Mame ẽxiry apitorymã ynara tykase takorony a:

\par }{\PP — Papa tamuhpõme toehse. Imepỹ orutua pyra roropa taro. Morara exiryke niotasaromepyra sytase. Emũkuasaromepyra sytase, imehnõ saaro emero nono po.

\VS{32}Eropa papa sauhpane aetỹtohme. Mame toetỹse ahtao imaro exĩko sytase, emũkuatohme imũkurume.


\par }{\PP \VS{33}Naeroro moro kohmamyry ae eukuru tokarose eya xine tumykomo a. Mame ẽxiry osemazupu tumy maro toehse. Yrome toetỹse exiryke tuaro pyra kynexine.

\VS{34}Yrokokoro ynara tykase ẽxiry apitorymã takorony a:

\par }{\PP — Kokonie papa maro akene. Seroae sauhpane ropa etỹtohme ropa, imaro oehtohme koko. Morarame emũkuãko sytase typakõke papa ehtohme, tykase ynaroro.


\par }{\PP \VS{35}Mame tykohmãse ahtao eukuru tokarose ropa, tumykõ tauhpase ropa. Mame ẽxiry etyhpyrymano tumy maro toehse. Yrome tuaro pyra ynororo kynexine toetỹse exiryke.

\VS{36}Morara exiryke ẽxiry tõ asakoro poetoẽme toehse tumykõ mũkuru ẽme.

\VS{37}Mokyro ẽxiry apitorymã toemũkuase Moapeme. Moape tõ tamurume toehse ynororo.

\VS{38}Mokyro Ro ẽxiry etyhpyrymã roropa toemũkuase orutuame, tumũkuru tosehpase eya Pẽ-Amime. Amonita tõ tamurume toehse ynororo.




\par }\Chap{20}{\SH Apimereke maro Aparão
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame Aparão toytose Mãre poe ikurenaka Kanaã nonory poro. Tõsesarise ynororo irãnao pata Kate poe pata Sua pona. Moromeĩpo Jeraa po tõsesarise Aparão ahtao,

\VS{2}toryxiryme Sara tokarose eya. Mame Sara tonehpose Apimereke, Jeraa tuisary a tytapyĩ konõto taka.

\VS{3}Yrome koko tõsenepose Ritonõpo Apimereke a aosenety. Ynara tykase ynororo eya:

\par }{\PP — Oorikyry ke awãnohnõko ase, mokyro nohpo onenepyhpyry pokoino atapyĩ taka, imepỹ pytyme exiryke.


\par }{\PP \VS{4}Mokyro Apimereke Sara poko pyra ro kynexine. Naeroro ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Ritonõpo, mokyro poko pyra akene! Yna enahkãko mah ypatary põkõ maro?

\VS{5}Mokyro ro, Aparão morara tykase: “Woryxiry mose ro, Sara,” tykase ynororo. Morara tykase roropa nohpo. Zae rokẽ se exiase. Imepỹ pyty apoiry se pyra akene ipunaka, tykase.


\par }{\PP \VS{6}Aosenety ynara tykase sã Ritonõpo eya:

\par }{\PP — Zuaro ase, ajoajohpe se pyra mexiase. Morara exiryke iirypyryme pyra oehtohme yneneryme, nohpo towomase ya ipoko pyra oehtohme.

\VS{7}Seromaroro nohpo ekaroko ropa inio a. Morararo urutõme aexiryke oturũko ya mana opoko orihpyra oehtohme. Yrome nohpo onekaropyra ropa awahtao ourũko ase, orihnõko mase rahkene oekyry tõ maro.


\par }{\PP \VS{8}Yrokokoro towõse ropa Apimereke pakeimo. Typoetory tõ tykohmase tyya osekarotohme eya xine. Enaromỹke toehse toto itamurume.

\VS{9}Moromeĩpo Aparão tykohmase Apimereke a. Ynara tykase ynororo eya:

\par }{\PP — Oty myri yna a? Oty popyra yrino oya? Opokoino yna wãnohsasaka Ritonõpo toehse, iirypyryme ehtoh poko exisasaka toehse jexiryke. Moro sã tyriry popyra mana ipunaka.

\VS{10}Oty katoh sẽ poko mosenetupuhno sẽ sã tyritohme ypohko? tykase ynororo eya.


\par }{\PP \VS{11}Ynara tykase Aparão eya:

\par }{\PP — Sero nono põkõ Ritonõpo omipona pyra emero ekaroase repe, jetapãko mã toto ypyty apoitohme typytyme, ekaroase repe.

\VS{12}Ajohpe pyra ro mana, woryxiryme Sara mana, papa ẽxihpyryme exiryke, aja ẽxiryme pyra rokene. Naeroro tapoise ya ypytyme.

\VS{13}Mame papa tapyĩ tae taropose jahtao Ritonõpo a imehnõ nonory poro jytotohme, ynara ase Sara a: “Imehnõ nonory po kuahtao, woryxiryme osekaroko jewomatohme,” ase eya.


\par }{\PP \VS{14}Mame Sara tokarose ropa Apimereke a Aparão a. Imaro kaneru tõ tokarose eya pui tõ maro te, orutua komo te, nohpo tõ maro ipoetoryme.

\VS{15}Ynara tykase ynororo eya:

\par }{\PP — Eneko ke, Aparão, sero ynonoryme mana emero. Ise oehtoh imenekako oesaryme.


\par }{\PP \VS{16}Mame ynara tykase Apimereke Sara a:

\par }{\PP — Parata ekarõko ase opiry a, 11me kiru zokonaka zuaro imehnõ amaro xine exiketõ ehtohme zae oehtoh poko. Ynara zuaro exĩko mã toto azahkuru pyra mexiase ipunaka.


\par }{\PP \VS{17-18}Morara toehse Sara exiryke, Aparão pyty, tyrohsẽ tonehpose Ritonõpo a Apimereke tapyĩ taõkõ pona. Nohpo tõ emero emũkuasaromepyra tyripose toto Ritonõpo a. Mame Aparão tõturuse Ritonõpo a Apimereke tõ poko, tukurãkase ropa toto Ritonõpo a, Apimereke te, ipyty te, ipoetory tõ maro emero, toto emũkuatohme ropa.




\par }\Chap{21}{\SH Izake enurutopõpyry
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame tõmihpyry ae ro kure rokẽ Sara tyrise Ritonõpo a.

\VS{2}Poetoẽme toehse ynororo. Mame tamuhpõme Aparão toehse ahtao toemũkuase ynororo. Morara toehse aenurutoh po, Ritonõpo omihpyry ae ro.

\VS{3}Tumũkuru tosehpase Aparão a Izakeme.

\VS{4}Mame 8me ẽmepyry taropose ahtao tumũkuru aĩpotapihpyry tysahkase Aparão a, Ritonõpo omihpyry omi poe.

\VS{5}100me jeimamyry Aparão nae kynexine, Izake tonuruse ahtao.

\VS{6}Morarame ynara tykase Sara:

\par }{\PP — Ritonõpo nekarohpyry poko tãkye toehse ywy. Exianãko ase. Moro poko etaryhtao imehnomo a ymaro exianãko roropa mã toto.


\par }{\PP \VS{7}Ynara tykase roropa ynororo:

\par }{\PP — Morara kasaromepyra imehnõ nexiase Aparão a: “Opyty emũkuãko mana. Suhsu ekarõko roropa mana omũkuru a. Mame tamuhpõme toehse ynororo ahtao emũkuase rahkene, imũkurume.”


\par }{\PP \VS{8}Mame tuãtase aimo pitiko. Mame suhsu tõkehse eya ahtao otuhtoh konõto tyrise Aparão a.


\par }{\SH Akara taropose imũkuru maro
\par }
{\PP \VS{9}Morarame Iximaeu, Akara mũkuru osemeikãko kynexine Izake maro, Sara mũkuru maro.

\VS{10}Mokaro eneryke tyya ynara tykase Sara Aparão a:

\par }{\PP — Mose ypoetory aropoko ywinoino imũkuru maro. Ypoetory mũkuru omõkomohpyry anapiakara mana umũkuru Izake maro.


\par }{\PP \VS{11}Torẽtyke toehse Aparão morara kary etaryke tyya, Iximaeu tumũkurume roropa exiryke.

\VS{12}Yrome ynara tykase Ritonõpo eya:

\par }{\PP — Aparão, torẽtyke pyra exiko poeto poko, opoetory Akara poko roropa. Tyriko emero, Sara omi poe. Typakõke exĩko mase Izake poenõ ke.

\VS{13}Opoetory mũkuru omũkurume roropa mana. Naeroro ipakomotyã roropa ripõko ase imoihmãkõme.


\par }{\PP \VS{14}Yrokokoro towõse Aparão pakeimo. Tonahsẽ tapoise eya tuna maro ẽ ao, eukuru. Morohne tokarose eya Akara a poeto maro. Mame taropose ynororo eya mya aytotohme. Akara toytose. Xiaxiake toytose ynororo ona poro ahno esary poro pyra Peresepa nonory poro.

\VS{15}Mame tuna tonahse ahtao, tumũkuru tynomose eya wewe zopino.

\VS{16}Myahme sã pitiko 100 meturume toytose nohpo porohse nono pona. Tõsenetupuhse ynororo “Umũkuru orikyry enery se pyra ase”. Toraximase sokohme moroto. Imũkuru tyxitase.


\par }{\PP \VS{17}Mame poeto xitary totase Ritonõpo a. Kapu ae tõturuse Akara a Ritonõpo nenyokyhpyry, ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Oty poko torẽtyke mahno? Enaromyra exiko, poeto xitary totase Ritonõpo a.

\VS{18}Eropa! Poeto anỹko xikihme, emary apoiko, ipoenõ rĩko ase imoihme, tykase ynororo eya.


\par }{\PP \VS{19}Mame pimỹme pyra Akara enuru tyripose Ritonõpo a, tuna eutary tonese eya. Toytose ynororo, tuna ẽ typehkase eya, tuna ke tumũkuru Iximaeu tauhpase eya.


\par }{\PP \VS{20}Towomase Iximaeu Ritonõpo a, tuãtase ynororo ona Parã po. Emese kure toehse ynororo. Morararo tykarimotary waro toehse pyrou ke.

\VS{21}Mame jeny a nohpo tymenekase, Ejitu pono, ipytyme.


\par }{\SH Apimereke maro Aparão
\par }
{\PP \VS{22}Morarame Apimereke toytose oturuse Aparão maro. Tymaro takorehmane Pikou tarose, soutatu tõ tuisary. Ynara tykase Apimereke Aparão a:

\par }{\PP — Ritonõpo amaro mana. Ãkorehmãko mana onyriry tõ poko emero.

\VS{23}Naeroro õmiry etapory se ase, Ritonõpo netaryme, yna onenekunohpyra oexiry poko te, umũkuru tõ roropa, ypakomotyã roropa. Zae rokẽ exiase amaro. Naeroro zae rokẽ exiko yna maro, sero nono põkõ maro, enara.


\par }{\PP \VS{24}— Ỹ, jomiry etapõko ase oya, tykase Aparão.


\par }{\PP \VS{25}Mame Apimereke turuse Aparão a tuna eutary poko, tapoise exiryke Apimereke poetory tomo a jamihme toexirykõke, tuna anapoipyra Aparão poetory tõ ehtohme.


\par }{\PP \VS{26}Ynara tykase Apimereke:

\par }{\PP — Onoky a morara tyrise? Zuaro pyra akene. Jurupyra mexiase. Seromaroro rokẽ moro poko etãko ase.


\par }{\PP \VS{27}Mame kaneru tõ tapoise Aparão a pui tõ maro, toky tõ ekarotohme Apimereke a. Tõturuse toto oseya tõmirykõ totapose eya xine.

\VS{28}Mame 7me kaneru tõ tymenekase Aparão a toky toh tae, ekarotohme eya.

\VS{29}Apimereke a tõturupose, ynara tykase eya:

\par }{\PP — Oty katoh moxiã tapiakase oya, 7me kaneru tomo?


\par }{\PP \VS{30}— Moxiã mã ynekaroryme oya, tykase Aparão. — Moxiã 7me kaneru tõ apoiryhtao oya, ynara ãko mase: “Ỹ, zuaro ase: sero tuna eutary tahkase Aparão a,” ãko mase, tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{31}Morara exiryke moroto tosehpase Peresepame eya xine, moroto tõmirykõ totapose oseya exiryke.


\par }{\PP \VS{32}Moromeĩpo Peresepa po tõmirykõ etapoxĩpo Apimereke toytose ropa takorehmane Pikou maro pirixteu tõ nonory pona ropa.

\VS{33}Mame moroto Peresepa po wewe tarykase Aparão a, moroto roropa Ritonõpo toahmase Aparão a, Jũme Exiketyme aexiry poko.

\VS{34}Mame okynahxo Aparão moroto ehse pirixteu tõ nonory po.




\par }\Chap{22}{\SH Aparão kuhtopõpyry Ritonõpo a
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame Aparão tukuhse Ritonõpo a. Esety ae tykohmase ynororo:

\par }{\PP — Aparão! tykase eya.

\par }{\PP — Taro ase, tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{2}Ynara tykase Ritonõpo eya:

\par }{\PP — Omũkuru apoiko, Izake, omũkuru toirono, ipyno oehtopo, mame ytoko mya Moria nonory pona. Moroto ypy po, ynenepory oya, omũkuru iahkako onekaroryme ya, tykase.


\par }{\PP \VS{3}Yrokokoro towõse Aparão pakeimo, apotopokõ tyrakase eya, jumẽtu pona tyrise eya, mame toytopitose Ritonõpo a katopõpyry pona. Imaro Izake toytose, asakoro ipoetory tõ maro.

\VS{4}Oseruao tõmehse toytorykõ poko, mame osa tonese Aparão a amekeino.

\VS{5}Ynara tykase ynororo typoetory tomo a:

\par }{\PP — Taro rokẽ ehtoko jumẽtu maro, yna eraximatoko. Ytõko ynanase mõtona Ritonõpo eahmase. Okynã pyra oehnõko ropa ynanase, tykase Aparão eya xine.


\par }{\PP \VS{6}Apotopokõ tyrise Aparão a tumũkuru motary pona. Rato tapoise eya apoto ẽ maro, toytose toto asakoro rokene oximaro.

\VS{7}Okynã pyra ynara tykase imũkuru tumy a:

\par }{\PP — Papa! tykase.

\par }{\PP — Otara aimo? tykase jumy.

\par }{\PP Tõturupose Izake tumy a:

\par }{\PP — Apotopokõ seny, apoto roropa, yrome otoko kaneru nah tyahkasehmy? tykase imũkuru eya.


\par }{\PP \VS{8}Aparão a tozuhse, ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Ritonõpo ro mokyro ekarõko mana totapasẽme, tykase jumy eya.

\par }{\PP Toytose ro toto myahme samo asakoro rokene.

\VS{9}Toeporehkase tahtao xine Ritonõpo nenepohpyry pona, apoto apõ tyrise Aparão a, epona apotopokõ tyrise eya. Moromeĩpo Izake tymyhse eya apoto apõ pona tyritohme, apotopokõ pona.

\VS{10}Mame rato tapoise eya tuotohme.

\VS{11}Yrome kapu ae tõmitase Ritonõpo nenyokyhpyry:

\par }{\PP — Aparão! Aparão!

\par }{\PP — Taro ase, tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{12}— Omũkuru onuopyra exiko, onyryhmara exiko, tykase Ritonõpo nenyokyhpyry eya. — Zuaro ase seromaroro ypyno oexiry poko, jomipona oexiry waro ase, omũkuru ekarory se make ya jomi poe, omũkuru toirono.


\par }{\PP \VS{13}Mame tỹkakoxi tõsenuhmase ahtao Aparão a kaneru tonese eya tyryhse tyretyry ae wewe ehmatao. Toytose Aparão mokyro apoise, totapase eya jahkatohme, apoto apõ pona tyrise eya tumũkuru myakãme.

\VS{14}Moroto tosehpase Aparão a “Ekarõko Ritonõpo mana” me tosehpase eya. Morara exiryke seroae ro ynara ãko moro põkõ mana: “Ypy po, tosary po tokarosẽ ekarõko Ritonõpo mana.”


\par }{\PP \VS{15}Morarame Aparão tykohmase ropa Ritonõpo nenyokyhpyry a kaino.

\VS{16}Ynara tykase ynororo eya:

\par }{\PP — Omũkuru toirõ ekarory se ya oexiryke, jomiry omipona, ynara ãko ase oya: Ywy roro jomiry etapõko ase oya, jesety mã Ritonõpo Oesemy, kure rokẽ orĩko ase.

\VS{17}Apakomotyã tuhke emãnõko mã toto ypoe, ikuhpỹme toto ehtohme xirikuato ikuhpỹme ehtoh samo kapu ao te, isawã ikuhpỹme ehtoh sã roropa tuna konõto ehpio. Topetõkara poremãkapõko mã toto.

\VS{18}Apakõ ae kure rokẽ imehnõ rĩko ase emero nonory po jomihpyry omipona toehse oexiryke, ynyripohpyry tyrise oya exiryke.


\par }{\PP \VS{19}Mame toytose ropa Aparão morotona ropa typoetory tomo a, mame oximaro toytose toto Peresepa pona, Aparão tapyĩ taka ropa.


\par }{\SH Naoa pakomotyamo
\par }
{\PP \VS{20}Moromeĩpo Aparão turuse zakorõ Naoa poko. Imũkuru tõ tonuruse 8me, ipyty Miuka poenõme.

\VS{21}Apitorymã kynexine Uze; imeĩpo Puze te, mame Kemueu, Arã zũme;

\VS{22}imeĩpo tonuruse Kesete te, Hazo te, Piuta te, Jitirape te, Petueu, enara.

\VS{23}Mokyro Petueu tõxike toehse Repekame. Mokaro kynexine Miuka poenomo Naoa maro, Aparão akorony.

\VS{24}Reuma maro Naoa pyty roropa, tonuruse: Tepa te, Kaã te, Taasa te, Maaka, enara.




\par }\Chap{23}{\SH Sara orihtopõpyry
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame 127me jeimamyry taropose Sara a.

\VS{2}Toorihse ynororo pata Eperõ po. Moroto esety akorõ Kiriate-Arapa kynexine, Kanaã nonory po. Tyhnamose ynororo Aparão a.

\VS{3}Moroto typyty ekepyry tynomose aporo, toytose ynororo heteu tõ maro oturuse.


\par }{\PP \VS{4}Ynara tykase ynororo eya xine:

\par }{\PP — Katonõme ase ononorykõ po. Naeroro oya xine osa pitiko epekatyry se ase ypyty ekepyry zonẽtohme, tykase Aparão.


\par }{\PP \VS{5}Mame tozuhse ynororo heteu tomo a:


\par }{\PP \VS{6}— Etako pahne, tuisa! Yna a omoro mase tamuximehxo exiketyme. Osa imenekako nono kurano aorihtyã zonẽtohme. Yna esary pyno pyra ynanase. Ise oehtoh ekarõko ynanase oya, tykase toto.


\par }{\PP \VS{7}Mame towõse Aparão. Toepuise ynororo heteu tõ ẽpataka. Ynara tykase ynororo:


\par }{\PP \VS{8}— Kure oya xine ahtao ypyty ekepyry zonemyry taro ononory po ekaropoko Eporõ a, Zoa mũkuru,

\VS{9}topu eutary, Makapera ekarotohme ya. Moroto mana esary ehpio. Tineru ke zae epehmãko ase epehpyry tytororo. Morarame zonẽtopõpyry esẽme exĩko ase taro.


\par }{\PP \VS{10}Eporõ moroto kynexine typorohse oximõmãkõ maro, pata omõtoh pũto. Opore tõturuse ynororo imehnõ emero netaryme.


\par }{\PP \VS{11}— Arypyra, tam. Etako pahne, moro nono ekarõko ase oya topehke pyra oesaryme ehtohme, topu ao eutary maro. Wekyry tõ neneryme morohne ekarõko ase oya topehke pyra opyty ekepyry zonẽtohme oya.


\par }{\PP \VS{12}Yrome toepuise ropa Aparão heteu tõ ẽpataka.

\VS{13}Eporõ a ynara tykase ynororo opore pitiko mokaro emero netaryme:

\par }{\PP — Etako ke, ajohpãme samo! Tineru ke moro nono epekatyry se ase. Kaxiko otãto epehpyry se hmahno, oepehmãko ase. Moromeĩpo ypyty ekepyry zonẽnõko ase moroto.


\par }{\PP \VS{14}Tozuhse ynororo Eporõ a:


\par }{\PP \VS{15}— Etako ke, Pãna! Moro nono epehpyry 400me parata mana. Yrome epehpyry poko torẽtyke pyra exiko, osepeme sytase. Opyty ekepyry zonẽta morotona.


\par }{\PP \VS{16}— Ỹ zae mase, moro epehmãko ase, tykase Aparão oximõmãkõ netaryme. Moro epehpyry, Eporõ a ekarohpyry, 4 kiru zokonaka kynexine, parata tukuhse ahtao, mõkomo ekamonanõ nukuhtoh po.

\VS{17}Morarame moro nono esẽme toehse Aparão, Eporõ tupĩpyry Makapera po, Mãre poe xixi tũtatoh wino. Tupito topekahse eya topu eutary maro, wewe tõ maro mya esary ehpio pona.

\VS{18}Mokaro heteu tõ emero moroto oximõmãkõ moro nono epekatyry enene toto.


\par }{\PP \VS{19}Moromeĩpo typyty Sara ekepyry tonẽse Aparão a topu eutary ao Makapera nonory po, Mãre poe xixi tũtatoh wino. Moro nono esety Eperõme, Kanaã nonory po.

\VS{20}Morara exiryke heteu tõ nonory topu eutary maro Aparão nonoryme toehse, esaryme, okepy zonẽtohme.




\par }\Chap{24}{\SH Izake pyty menekary poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame tamuhpõme Aparão kynexine. Kure rokẽ tyrise ynororo Ritonõpo a, takorehmase eya inyriry poko emero.

\VS{2}Mame typoetory tykohmase tyya. Mokyro imõkomory eraseme kynexine emero porehme. Ynara tykase Aparão eya:

\par }{\PP — Oemary tyriko waxiry zopikoxi, Ritonõpo netaryme õmiry etapoko ya:

\VS{3}Ritonõpo kapu Esemy, sero nono Esẽme roropa mana. Mokyro netaryme kaxiko ya umũkuru Izake pytyme tarõkõ, Kanaã põkõ onymenekara exiko.

\VS{4}Ytoko ynonory pona wekyry tõ esaka, nohpo menekatohme oya Izake pytyme.


\par }{\PP \VS{5}Tõturupose ipoetory:

\par }{\PP — Oty rĩko ywy mokyro nohpo toepyry se pyra ahtao ymaro. Omũkuru arõko ha ymahro, oesahpyry pona ropa?


\par }{\PP \VS{6}— Arypyra, tykase Aparão. — Umũkuru anaropopyra ase myaro ipunaka!

\VS{7}Ritonõpo, Kapu Esemy a tonehse ywy papa tapyĩ tae, wekyry tõ nonory poe. Tõmiry totapose ya: sero nono ekarõko ase apakomotyamo a, tykase ynororo ya. Tynenyokyhpyry aropõko mana oesemary enepotohme oya, naeroro ekurehpyra mase, nohpo epekahnõko mase umũkuru pytyme.

\VS{8}Mãpyra nohpo toepyry se pyra ahtao, tymyhpokasẽme exĩko ropa sã mase. Yrome umũkuru anaropyra mase myaro ipunaka.


\par }{\PP \VS{9}Mame tomary tyrise ipoetory a Aparão axiry zopikoxi, tõmiry totapose eya tosẽ nyripory ritohme tyya.

\VS{10}Morarame Aparão poetory a tosẽ eky kameru tõ tapoise, 10me, mõkomo maro, tynekaroryme. Mame toytose ynororo Naoa patahpyry pona, Mesopotamia pona.

\VS{11}Toeporehkase tahtao, kameru tõ tosekumurukõ po typorohkapose eya tuna eutary myhtokoxi, pata pũtokoxi. Kokonie pukuro kynexine, tuna puimatoh po nohpo tomo a.

\VS{12}Ynara Ritonõpo a tõturuse ynororo:

\par }{\PP — Ritonõpo, jesẽ Aparão Esemy, emero zae ehtoh tyripoko, kure rokẽ jesẽ tõ tyriko roropa.

\VS{13}Taro ase pẽkamã pũto, nohpo tõ oryximãkõ tuna enehse oehketõ eraximãko.

\VS{14}Ynara ãko ase toiro nohpo a: “Ajohpãme sã tuna pixo jokuru ekaroko,” ãko ase eya. Mame johpãko mana: “Oeky tõ roropa ohpãko ase,” karyhtao ya, mokyro onymenekahpyryme opoetory Izake pytyme aehtoh waro exĩko ase. Moro tonese ya exiryke tuaro exĩko ase kure oehtoh poko jesẽ maro.


\par }{\PP \VS{15}Aotururuhtao ro Ritonõpo a, Repeka tooehse, tuna ẽ ke tymotapõ ke. Petueu ẽxiry kynexine ynororo, Miuka pary Naoa pary, enara. Aparão akorõ kynexine Naoa.

\VS{16}Nohpo oryxime kynexine, orutua poko exipitopỹ kynexine; ipoko exipitopyra orutua kõ kynexine. Tyhtose ynororo tuna anỹse, mame tõnuhse ropa ynororo tuna anỹxĩpo.

\VS{17}Tururume Aparão poetory toytose eya, ynara tykase ynororo eya:

\par }{\PP — Ajohpãme sã jokuru tuna pitiko ekaroko ya, tykase eya.


\par }{\PP \VS{18}— Ỹ, ẽkose, tykase nohpo eya. Axĩ tuna ẽ typorohkase eya. Tuna ẽ tapoise ro eya enyryhtao eya.

\VS{19}Mame tuna ekarokehxĩpo eya, ynara tykase oryximã eya:

\par }{\PP — Tuna anỹnõko ase roropa oeky tõ ohpatohme.


\par }{\PP \VS{20}Axĩ tarykase tuna eya okyno tõ okuru ẽ aka. Mame toytose ropa ynororo tuna anỹse ropa tuna pẽkamãka kameru tõ okurume. Tauhpase toto ise pyrah katoh pona.

\VS{21}Moro eneryke tyya: “Tyk,” tykase Aparão poetory. Mokyro nohpo enẽko rokẽ kynexine, tuaro toehtohme, Ritonõpo nymenekahpyryme nymyry ynororo exiry poko.


\par }{\PP \VS{22}Mame kameru tomo a tõkehse ahtao, uuru tapoise eya ounasere, 6 karama mano, tyritohme oryximã eunary pokona. Wãsere roropa asakoro tokarose eya uuru risemy, 100 karama motye.

\VS{23}Mame tõturupose ynororo eya:

\par }{\PP — Onoky mokyro omy? tykase tõturupose eya. Osa nae nah atapyĩkõ tao ynanyhtohme ypoetory tõ maro? tykase.


\par }{\PP \VS{24}— Ywy Petueu ẽxiry ase, Miuka pary Naoa pary, enara, tykase ynororo.

\VS{25}Yna tapyĩ tao nyhtoh nae. Nae roropa onahpoty oeky tõ napyryme.


\par }{\PP \VS{26}Mame tosekumuru po typorohse ynororo Ritonõpo ẽpataka, Tosẽ toahmase eya.

\VS{27}Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Kure mase Ritonõpo, jesẽ Aparão Esemy! Kure rokẽ tonehpose ywy Oya topohme Aparão ekyry tapyĩ taka, tykase.


\par }{\PP \VS{28}Tururume toytose nohpo oryximã tyse tapyĩ taka toto zuruse Aparão poetory oehtopõpyry poko.

\VS{29-30}Typiry ke Repeka kynexine, esety Rapão. Moro ounasere uuru risemy te, wãsere tõ maro toryxiry emekũ poko eneryke tyya te, toryxiry otururu etaryke roropa tyya, toytose Rapão tururume Aparão poetory enehse. Moroto ro kynexine toky tõ maro, pẽkamã pũto.

\VS{31}Ynara tykase Rapão eya:

\par }{\PP — Osehko, ymaro eropa! Kure rokẽ tyrise mase Ritonõpo a. Oty katohme taro rokẽ mah jarao? Oesary nae tapyi tao, osa nae roropa oeky tõ esaryme, tykase ynororo eya.


\par }{\PP \VS{32}Mame tapyi taka tomõse ynororo. Kameru tõ narotyã typorohkapose Rapão a. Onahpoty tokarose eya toto napyryme. Moromeĩpo tuna tonehse eya Aparão poetory a, imaro exiketomo a roropa, tupupurukõ ikurikatohme.

\VS{33}Morarame tonahsẽ tonehse ahtao eya xine, ynara tykase Aparão poetory:

\par }{\PP — Otuhpyra ase aporo oturupyra ro jexiryke, tykase.

\par }{\PP — Ỹ kaxiko, oturuko tykase Rapão eya.


\par }{\PP \VS{34}Mame ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Ywy ase Aparão poetory.

\VS{35}Kure rokẽ jesẽ tyrise Ritonõpo a. Itamurume tymõkomoke toehse ynororo Ritonõpo nekarotyã eya kaneru tõ tuhke te, poti tõ roropa te, pui tomo te, parata te, uuru maro te, ipoetory tomo, orutua komo te, nohpo tomo te, kameru tomo te, jumẽtu tomo, enara.

\VS{36}Ipyty Sara toemũkuase kunumuxime tahtao jesẽ mũkurume. Tumy mõkomohpyry esẽme exĩko mana emero.

\VS{37}Tõmihpyry omipona tyripose ywy jesemy a Ritonõpo netaryme. Ynara tyripose ywy eya: “Umũkuru Izake pytyme nohpo onymenekara exiko Kanaã pono, tarono.

\VS{38}Mya ytoko papa ekyry tõ esaka. Moroto wekyry tõ maro nohpo menekãko mase ipytyme,” tykase

\VS{39}Mame ekaropoase eya: “Oty rĩko ah mokyro nohpo oryximã toepyry se pyra ahtao ymaro?”

\VS{40}Ynara tykase ynororo ya: “Ritonõpo omipona exikehpyra ase. Tynenyokyhpyry aropõko mana amaro oesemary enepotohme oya. Wekyry tõ rãnao, papa ekyry tõ maro nohpo oryximã menekãko mase umũkuru pytyme.

\VS{41}Wekyry tõ maro õtururuhtao, mame tõxirykõ ekarory se pyra toto ahtao, morara ahtao tymyhpokase ropa sã mase. Torẽtyke pyra exiko,” tykase Aparão ya.


\par }{\PP \VS{42}— Morarame toeporehkase jahtao tuna pẽkamã pona oturuno Ritonõpo a: “Ritonõpo, jesẽ Esemy kuakorehmako zae jesẽ nyripohpyry ritohme ya.

\VS{43}Taro ase pẽkamã pũto. Nohpo oryximã tooehse ahtao tuna anỹse, tuna ekaropõko ase eya, jokurume.

\VS{44}Ỹme ynororo ahtao tuna ekarõko ya mana. Mame tuna ekarory se ynororo ahtao jeky tomo a, ah onymenekahpyryme mokyro nexi, jesẽ mũkuru pytyme,” ãko akene.

\VS{45}Oturukehpyra ro jahtao Ritonõpo a ukurohtao, tooehse Repeka tuna ẽ ke tymotapõ ke. Tyhtose ynororo tuna anỹse pẽkamã aka. Mame ynara yka eya: “Jokuru pixo ekaroko ya otunary ẽ poe, ajohpãme samo,” ykano.

\VS{46}Axĩ tuna ẽ typorohkase eya. Ynara nykano: “Ẽko. Tuna anỹnõko ase roropa oeky tõ okurume, kameru tõ okurume.”

\VS{47}Morarame ekaropõ eya: “Onoky mokyro omy?” ykano. Mame jezuhno ynororo: “Petueu ẽxiry ase, Miuka pary Naoa pary roropa ase,” nykano. Mame ounasere yrino eunary pokona te, wãsere roropa yrino emekũ pokona.

\VS{48}Jesekumuru po yporohno Ritonõpo eahmatohme. “Kure mase, Ritonõpo jesẽ Aparão Esemy,” ykã eya. “Kuenehno topohme xiaro jekyry tomo a, ẽxiry enetohme, jesẽ mũkuru pytyme.”

\VS{49}Seromaroro kahtoko ya kure jesẽ maro se awahtao xine. “Arypyra,” kahtoko jũme rokene, moro kary se awahtao xine zuaro jehtohme, ynyriry waro jehtohme.


\par }{\PP \VS{50}Ynara tykase Rapão tomo, jũ maro:

\par }{\PP — Sero emero Ritonõpo poe nase. Naeroro oezuhsaromepyra ynanase.

\VS{51}Mose Repeka; aroko amaro. Ritonõpo poe, ah oesẽ mũkuru pytyme nexino. Ritonõpo omihpyry ae ro, tykase.


\par }{\PP \VS{52}Morara kary etaryke tyya, Aparão poetory toepuise Ritonõpo eahmatohme, “Kure mase” katohme.

\VS{53}Mame upo tõkehko touse eya, parata roropa te, uuru risẽ roropa ekarotohme Repeka a. Mõkomo typyne exiketõ tokarose roropa eya, ipiry a te, jeny a, enara.

\VS{54}Morarame tõtuhse ynororo imarõkõ maro, eukuru tõse eya xine, tõmehse toto moroto. Yrokokoro towõse ropa tahtao xine, ynara tykase Aparão poetory:

\par }{\PP — Ytoxi ropa jesẽ tapyĩ taka ropa.


\par }{\PP \VS{55}Yrome Repeka piry tõ, jẽ maro ynara tykase:

\par }{\PP — Kurehxo taro oexiry aporo, otarame 10me ẽmepyry. Moromeĩpo ytõko ropa matose, tykase toto.


\par }{\PP \VS{56}Yrome ynara tykase Aparão poetory:

\par }{\PP — “Taro exiko aporo” kara ehtoko ya. Zae rokẽ tonehse ywy Ritonõpo a xiaro jesẽ ekyry tomo a, tynymenekahpyry enepotohme ya. Naeroro ytoxi ropa jesemy a ropa, tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{57}— Repeka kohmãko ynanase, tykase toto, — ekaropotohme eya. Otara ãko mã ynororo tarame?


\par }{\PP \VS{58}Tykohmase ynororo eya xine oturupotohme:

\par }{\PP — Oytory se hma mose maro? tykase.

\par }{\PP — Ỹ, ytõko ase, tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{59}Mame Repeka taropose eya xine, kunumuximehxo exikety maro, akorehmaneme te, Aparão poetory maro imaro ytoketõ maro.

\VS{60}Kure rokẽ Repeka tyripose eya xine Ritonõpo a. Ynara tykase toto:

\par }{\Q — Omoro, yna oryxiry, tuhkãkõ ẽme oripory se ynanase Ritonõpo a tuhke miujãome exiketõ ẽme.

\par }{\Q Apakomotyã orẽpyra tyripory se ynanase eya tyzehnotokõ patary tõ poremãkatohme eya xine, tykase toto.


\par }{\PP \VS{61}Mame Repeka tõ typoetory maro, tãtakimase toto. Tõtyrise ynaroro kameru tõ pona. Aparão poetory maro toytose toto.


\par }{\PP \VS{62}Mame Izake tooehse ona pona, tuna eutary pona. Moro pẽkamã esety “Isene Exikety Jenene tunary” kynexine. Moroto esary kynexine ikurenae Kanaã po.

\VS{63}Ytoytõko osenetupuhnõko kynexine, kohmãsasaka ahtao, ona po. Mame kameru tõ oepyry tonese eya.

\VS{64}Repeka roropa tõsenuhmase. Izake eneryhtao, tyhtose ynororo kameru poe.

\VS{65}Tõturupose ynororo Aparão poetory a:

\par }{\PP — Onoky mokyro orutua ytoytokety ona po, xiaro oehnõko?

\par }{\PP — Jesẽ mũkuru mokyro, tykase ynororo.

\par }{\PP Mame kamisa tapoise eya tõmyty apurutohme.


\par }{\PP \VS{66}Mame Izake turuse Aparão poetory a tynyrityã poko emero.

\VS{67}Morarame Repeka tarose Izake a tytapyĩ taka, tyse tapyinỹpyry taka, Izake pytyme toehse ynororo. Repeka pyno toehse ynororo ipunaka, torẽnase toto, tãkye toehse ynororo, tomukehse roropa tyse orihtopõpyry poko.




\par }\Chap{25}{\SH Imehnõ Aparão pakomotyamo
\par }
{\R (1 Koronika 1.32-33)

\par }{\PP \VerseOne{1}Mame imepỹ nohpo maro typytase ropa Aparão, esety Ketura.

\VS{2}Toemũkuase ynororo 6me: Zinirã te, Jokosã te, Metã te, Mitiã te, Ixipake te, Sua, enara.

\VS{3}Jokosã toemũkuase asakoro: Sepa te, Tetã, enara. Tetã pakomotyã ynara kynexine: asureu tomo te, retuseu tomo te, remueu tomo, enara.

\VS{4}Mitiã toemũkuase: Epame te, Epeame te, Enokeme te, Apitame te, Eretame, enara. Mokaro emero Ketura pakomotyãme toh kynexine.


\par }{\PP \VS{5}Tymõkomory emero tokarose Aparão a Izake mõkomoryme ehtohme.

\VS{6}Yrome mõkomo pitiko tokarose eya typyxiã poenomo a. Mame orihpyra ro tahtao taropose toto eya Izake winoino xixi tũtatoh wino, Oriẽte nonory pona.


\par }{\SH Aparão orihtopõpyry
\par }
{\PP \VS{7}175me jeimamyry taropose Aparão a.

\VS{8}Mame toorihse ynororo tamuhpõme toehse ahtao.

\VS{9}Ekepyry tonẽse imũkuru tomo a: Izake te, Iximaeu, enara. Tonẽse ynororo oramãka topu aka, Makapera po, Mãre wino xixi tũtatoh wino, Eporõ tupi po. Eporõ, Zoa mũkurume kynexine, heteume exikety.

\VS{10}Moro tupito kynexine Aparão nepekatyhpyry heteu tõ wino; moroto Aparão ekepyry tonẽse ipyty ekepyry maro.

\VS{11}Moromeĩpo toorihse Aparão ahtao, kure rokẽ imũkuru Izake tyrise Ritonõpo a. Moroto esary kynexine, Isene Exikety Jeneneme Pẽkamã po.


\par }{\SH Iximaeu pakomotyamo
\par }
{\R (1 Koronika 1.28-33)

\par }{\PP \VS{12}Iximaeu, Aparão mũkurume kynexine Akara mũkurume roropa, Sara poetory, Ejitu pono. Mame Iximaeu toemũkuase, imũkuru tõ

\VS{13}ynara kynexine: osemazupu Nepaiote te, imeĩpo Ketaa te, Atapeeu te, Mipisão te

\VS{14}Mixima te, Tuma te, Masa te,

\VS{15}Hatate te, Tema te, Jetua te, Napi te, Ketema, enara toh kynexine,

\VS{16}Iximaeu mũkuru tomo, 12mãkomo. Toto nonory tosehke toehse, esẽ esety ae ro. Tyekyry tõ tuisaryme toehse toh kynexine.

\VS{17}137me jeimamyry nae Iximaeu kynexine toorihse ahtao.

\VS{18}Iximaeu pakomotyã moroto kynexine Hawira wino Sua pona, Ejitu poe xixi tũtatoh wino, Axiria esemary ehpio. Atameke toto esary kynexine imehnõ Aparão pakomotyã maro.


\par }{\SH Ezau Jako maro enurutopõpyry
\par }
{\PP \VS{19}Sero nase Izake, Aparão mũkuru ehtopõpyry poko.

\VS{20}40me jeimamyry nae Izake ahtao typytase ynororo Repeka ke, Petueu ẽxiry, Rapão oryxiry. Arameume toh kynexine Mesopotamia po.

\VS{21}Mame emũkuasaromepyra Repeka kynexine, naeroro tõturuse Izake Ritonõpo a typyty poko. Aomiry totase Ritonõpo a, mame poetoẽme toehse ynororo.

\VS{22}Zuakuru ao kamarame poeto tõ kynexine, atatapoĩko toh kynexine tysekõ wakuru ao. Jẽkõ ynara tõsenetupuhse: “Oty katohme paupauãko itamurume, jerekohmãko umũkuru tõ nae?” tykase. Tõturupose ynororo Ritonõpo a,

\VS{23}mame ynara tykase Ritonõpo eya:

\par }{\Q “Awakuru ao opoenõ kamaramãkõ ahno tamurume exĩko mã toto.

\par }{\Q Emũkuãko mase kamarame,

\par }{\Q oxise pyra exĩko mã toto.

\par }{\Q Toiro omũkuru orẽpyra exĩko mana.

\par }{\Q Osemazupuru poremãkapõko akomihpyry mana,”

\par }{\MM tykase Ritonõpo eya.


\par }{\PP \VS{24}Morarame toemũkuase Repeka ahtao kamarame imũkuru tõ tonuruse.

\VS{25}Osemazupu tonuruse kamirarame samo, ipihpyry tuhpose, upo samo, okyno pihpyry risẽ samo. Naeroro tosehpase ynororo Ezaume.

\VS{26}Zakorõ tonuruse ahtao turui ihtaĩ tapoise eya tomary ke. Naeroro Jakome tosehpase ynororo eya xine. 60me jeimamyry nae Izake kynexine toemũkuase Repeka ahtao.


\par }{\SH Imehxo toehtoh ekarory poko
\par }
{\PP \VS{27}Mame tuãtase toto aimo tomo. Emese kure toehse Ezau urakanaketyme. Torẽnase ynororo toytory poko ona poro. Mãpyra Jako tyoro, tehme kynexine tapyi tao.

\VS{28}Ezau sehxo Izake kynexine, tõsẽ enepyryke eya. Yrome Jako sehxo Repeka kynexine.


\par }{\PP \VS{29}Morarame kumataimo ahnõko Jako kynexine oripo ao. Ezau tooehse ropa urakanaxĩpo, totaehse kynexine.

\VS{30}Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Orihnõko ase omise jexiryke. Kynahpako pixo onyrihpyry kamiraramã ke. (Naeroro Etõme Ezau tosehpase eya xine.)


\par }{\PP \VS{31}— Ỹ, seny ekarõko ase oya, yrome imehxo oehtoh ekaroko ya, osemazupume oexiryke, tykase.


\par }{\PP \VS{32}— Kure, omorohko, tykase Ezau. — Orihnõko ase jemiryke; Otyme kure imehxo jehtopõpyry nae, osemazuhme jenurutopõpyry nah, toorihse jahtao? Arypyra ipunaka.


\par }{\PP \VS{33}— Ahtao, jũme rokẽ õmiry etapoko ya: “Ime jehtoh ekarõko ase jakorony a imehxo aehtohme,” kaxiko, tykase. Tõmiry totapose Ezau a takorony a. Naeroro ime toehtoh tokarose Ezau a imehxo Jako ehtohme.

\VS{34}Mame tonahsẽ tokarose Jako a turui a, wyi maro, kumataimo tõkehko. Mame tõtuhkehse Ezau ahtao, eukuru tõse ahtao roropa eya, towõse ynororo. Jarãnaka toytose ropa. Morara exiryke ime toehtopõpyry se hkopyra Ezau kynexine, tokarose tyya exiryke tonahsẽ poko rokene.




\par }\Chap{26}{\SH Izake pirixteu tõ nonory po
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame moro nonory po tonahsẽ pyrahme sã toehse, konopo oehpyra exiryke, pake ehtopõpyry saaro, Aparão orihpyra ro ehtopõpyry saaro. Morara exiryke pata Jeraa pona toytose Izake, Apimereke, pirixteu tõ tuisary esaka.

\VS{2}Moroto Ritonõpo tõsenepose Izake a. Ynara tykase ynororo eya:

\par }{\PP — Ejitu pona ytopyra exiko. Taro rokẽ exiko, oesary enepõko ase oya.

\VS{3}Tehme rokẽ exiko sero nono po, amaro exikehpyra exĩko ase, kure rokẽ orĩko ase. Apakomotyamo a sero nono ekarõko ase porehme, jomihpyry ae ro omy, Aparão a.

\VS{4}Tuhke apakõ rĩko ase ikuhpỹme, xirikuato ikuhpỹme ehtoh samo kapu poko, mame eya xine sero nono ekarõko ase porehme. Apakõ ke kure rokẽ emero sero nono põkõ rĩko ase kure.

\VS{5}Ynara exiryke: Jomipona Aparão kynexine, ynyripohpyry tyrise eya, jomiry omipona kynexine.


\par }{\PP \VS{6}Naeroro moroto Izake kynexine Jeraa po.

\VS{7}Mame morotõkõ tõturupose ahtao ipyty poko, toryxiryme tyrise eya. Oryxime Repeka kynexine. Enaromỹke Izake kynexine typytyme Repeka ekarory poko. Ynara tõsenetupuhse ynororo: Otarame jetapãko tarõkõ mana ypyty apoitohme tyya xine imaro toehtohkõme, tykase ynororo tyya rokene.

\VS{8}Moroto Izake ehse rahkene okynahxo. Mame tytapyĩ tae, osenuhmatoh ae Izake tonese tuisa Apimereke a. Typyty Repeka eahmãko Izake kynexine.

\VS{9}Mame Izake tykohmapose Apimereke a ekaropotohme eya. Ynara tykase ynororo eya:

\par }{\PP — Opytyme mokyro nae? Ajohpe pyra hnae? Oty katoh “Woryxiry mose ro,” mase opyty poko? tykase ynororo Izake a.

\par }{\PP — Imehnomo a jetaparyino, mokyro poko ypyty mose ro, kara exiase, tykase Izake.


\par }{\PP \VS{10}Morarame ynara tykase Apimereke eya:

\par }{\PP — Oty katohme morara mase yna a? Popyra mexiase. Zuaro pyra yna ahtao opytyme mose exiry poko, tupime pyra yna a opyty apoiry yna a ipoko yna ehtohme. Morara ahtao, ipoko toehse toiro orutua ahtao, iirypyryme konõto ynanexiry Ritonõpo a.


\par }{\PP \VS{11}Morarame tõmiry taropose Apimereke a tuaro emero toto ehtohme. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Popyra mose orutua riryhtao oya xine te, ipyty riryhtao popyra roropa, awãnohtorỹko ase oorihtohkõ ke, tykase Apimereke.


\par }{\PP \VS{12}Morarame moro jeimamyry ae otyro tarykase Izake a, mame otyro tapoise eya itamurume, 100me inarykahpyry motye tapoise eya, kure rokẽ tyrise ynororo Ritonõpo a exiryke.

\VS{13}Imõkomory tõkehko, eky tõ roropa tomãse itamurume, imehxo toehse ynororo tymõkomoke, tytineruke, enara.

\VS{14}Kaneru tõ tuhke nae te, poti tuhke roropa te, pui tõ tuhke te, typoetoke roropa tuhke nae kynexine, naeroro zumoxike toehse pirixteu tomo.

\VS{15}Nono ke pẽkamã tapuruse ropa eya xine emero, Aparão poetory tõ nahkatyamo, isene ro Aparão, Izake zũ ahtao.

\VS{16}Moromeĩpo ynara tykase Apimereke Izake a:

\par }{\PP — Yna esary irumekako. Yna motye jamihme toehse mase.


\par }{\PP \VS{17}Moroto turumekase Izake a, tõsesarise ropa ynororo jakanahmã Jeraa po. Moroto ehse. Moroto ehse okynano.

\VS{18}Tuna eutary tõ totapuruhmakase ropa eya, Aparão nahkatyamo, isene ro tahtao. Morohne tapuruse ropa kehko toorihse Aparão ahtao, pirixteu tomo a. Mame moro pẽkamã tosehpase ropa Izake a tumy a esehpatopõpyry ae ro.


\par }{\PP \VS{19}Morarame pẽkamã tahkase Izake poetory tomo a, tuna kurã tonese eya xine.

\VS{20}Yrome toky tõ poko erohketõ, morotõkõ tõsezusezuhse Izake poetory tõ maro. “Yna tunary sero,” tykase toto. Morara exiryke moro pẽkamã tosehpase Izake a “Oseosezuhtopõpo” me tosehpase eya.


\par }{\PP \VS{21}Moromeĩpo imepỹ tuna eutary tahkase Izake poetory tomo a, moro poko roropa tõsezusezuhse morotõkomo. Naeroro moro pẽkamã tosehpase Izake a “Osepeme pyra Ehtopõpo” me tosehpase eya.

\VS{22}Morotoino toytose Izake. Imepỹ pẽkamã tahkase ropa eya. Moro poko oseosezuhpyra toh kynexine. Morara exiryke moro tosehpase “Osa Zumohxo” me tosehpase eya. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Seromaroro osa zumohxo tokarose Ritonõpo a kyya xine. Naeroro osesarĩko sytatose taro. Emãnõko roropa sytatose, tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{23}Morotoino toytose Izake Peresepa pona.

\VS{24}Moroto ahtao koko tõsenepose Ritonõpo eya, ynara tykase ynororo eya:

\par }{\PP — Ywy ase Ritonõpo omy Aparão esemy. Enaromyra exiko amaro jexiryke. Ypoetory Aparão pokoino kure rokẽ orĩko ase, apakõ rĩko ase tuhke.


\par }{\PP \VS{25}Moroto apoto apõ tyrise Izake a tynekarory zahkatohme Ritonõpo eahmatohme. Moroto tõsesarise roropa ynororo, mame ipoetory tomo a imepỹ tuna eutary tahkase.


\par }{\SH Apimereke Izake maro
\par }
{\PP \VS{26}Morarame Jeraa poe Apimereke toytose oturuse Izake maro. Imaro akorehmane toytose Auzate te, Pikou roropa, soutatu tõ tuisary.

\VS{27}Tõturupose Izake eya xine:

\par }{\PP — Oty kase moehtou? tykase. — Yzehno mexiatose, oesarykõ poe kuenyokyatose xiaro, tykase.


\par }{\PP \VS{28}Ynara tykase toto eya:

\par }{\PP — Seromaroro zuaro ynanase Ritonõpo amaro mana. Ynara osenetupuhnõko ynanase: kure exiry amaro yna otururu, õmiry etapotohme Ritonõpo netaryme

\VS{29}yna onyryhmapopyra oehtohme. Morararo yna oryhmara exĩko ynanase. Zae ynanexiase amaro, yna wino toytose awahtao. Kure rokẽ toytose omoro osepeme ro. Seromaroro tuaro ynanase Ritonõpo kure rokẽ orĩko mana.


\par }{\PP \VS{30}Morarame otuhtoh konõto tyrise Izake a. Tõtuhse toto, eukuru tõse roropa eya xine.

\VS{31}Yrokokoro towõse ropa toto pakeimo, tõmirykõ totapose eya xine jũme osepeme toehtohkõme. “Ritonõpo netaryme jomiry ekarõko ase oya,” tykase toto oseya. Mame, “Kure rokẽ ytotoko ropa,” tykase Izake eya xine. Naeroro osepeme toehse toto. Mame toytose ropa toto tosaka xine.


\par }{\PP \VS{32}Morarame moro ae ro Izake turuse ipoetory tomo a, tuna nae toehse yna nahkahpyry ao.

\VS{33}Moro pẽkamã tosehpase Izake a Sepame “Osepeme oturutopõpo” me tosehpase. Morara exiryke moro pata esety Peresepame toehse.


\par }{\SH Ezau pyxiamo
\par }
{\PP \VS{34}40me jeimamyry taropose ahtao Ezau a typytase ynororo Jutite maro, Peeri ẽxiry te, Pasemate maro roropa, Erõ ẽxiry. Mokaro asakoro heteu tõ kynexine.

\VS{35}Mokaro nohpo tõ poko tãkye pyra Izake tõ toehse Repeka maro, tyamaro pyra toto exiryke.




\par }\Chap{27}{\SH Jako tyripose kure Izake a
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame tamuhpõme toehse Izake ahtao tonukehse ynororo. Mame morara ahtao tumũkuru Ezau tykohmase tyya, ynara tykase ynororo eya:

\par }{\PP — Aimo, umũkuru!

\par }{\PP — Taro ase, papa, tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{2}— Tamuhpõme jexiry enẽko mase. Okynã pyra orihnõko ase.

\VS{3}Naeroro ourakanata joh tuota.

\VS{4}Morarame tomepore ahnoko yzamaro, moro enehko ya. Tõtuhkehse jahtao kure rokẽ oripõko ase Ritonõpo a orihpyra ro jahtao, tykase Izake Ezau a.


\par }{\PP \VS{5}Yrome tumũkuru a Izake otururu totase Repeka a. Naeroro urakanase toytose Ezau ahtao,

\VS{6}ynara tykase jeny tumũkuru Jako a:

\par }{\PP — Omy omiry etano seromaroro orui Ezau a. Ynara nykano eya:

\VS{7}“Urakanase ytoko, joh tuota. Mame ahnoko tomepore. Tõtuhse jahtao kure rokẽ oripõko ase Ritonõpo a orihpyra ro jahtao,” nykano.

\VS{8}Seromaroro, aimo, tykase Repeka, — etako pahne, ynara tyrĩko sytase,

\VS{9}ytoko kuekykõ esaka, asakoro poti kurã enehta. Ywy roro tõsẽ ahnõko ase tomepore, omy zohme.

\VS{10}Mame moro tõsẽ arõko mase omy zohme, autuhtohme. Imeĩpo kure oripõko mana Ritonõpo a orihpyra ro tahtao.


\par }{\PP \VS{11}Yrome ynara tykase Jako tyse a:

\par }{\PP — Urui tuhpose itamurume, ywy arypyra.

\VS{12}Tapose jahtao papa a, tuaro exĩko mana ywy ase. Ya tonekunopyry waro exĩko mana. Mame popyra jyripõko mana. Kure jyripopyra ekurehnõko mana.


\par }{\PP \VS{13}Yrome ynara tykase jeny eya:

\par }{\PP — Morara ahtao popyra oriporyhtao ypokona exĩko mana, ypoe exiryke. Aimo, jomipona exiko: poti tõ enehta ya, tykase jeny.


\par }{\PP \VS{14}Toytose Jako, poti tõ tapoise eya, tarose toto tyse a, ipũ tahnose tomepore eya Izake zamaro aexihpyry samo.

\VS{15}Mame Ezau zupõ kurã tapoise jeny a, tapyi tao ikurãkahpyry Jako a amurutohme.

\VS{16}Mame poti pihpyry ke emary tyõtose, ipymyry tyõtose roropa eya Jako tuhpose pyra exiryke.

\VS{17}Moromeĩpo tõsẽ tomepore exikety tokarose eya wyi maro, tynyrihpyry.


\par }{\PP \VS{18}Mame toytose Jako tumy a. Ynara tykase:

\par }{\PP — Papa!

\par }{\PP — Taro ase, tykase jumy. — Onoky mahno, aimo? tykase.


\par }{\PP \VS{19}— Ywy ase omũkuru Ezau, osemazupu, tykase Jako. — Õty mose, onyripohpyry. Owõko, ajohpãme samo; oporohko õtuhtohme. Mame kure jyripõko mase Ritonõpo a, tykase ynororo tumy a.


\par }{\PP \VS{20}— Axĩ rukuh moehno ropa, aimo. Otara mexino? tykase Izake.

\par }{\PP — Ritonõpo Oesemy a takorehmase ywy, tykase ynororo eya.


\par }{\PP \VS{21}Ynara tykase Izake Jako a:

\par }{\PP — Osehko xiaro ya, ãpory se ase. Zuaro exĩko ase Ezau nymyry mahno? tykase.


\par }{\PP \VS{22}Ameke pyra toehse Jako tumy a, tapose ahtao eya ynara tykase jumy:

\par }{\PP — Õmiry Jako omiry sã nase yrome ãpory Ezau apory sã nase, tykase.


\par }{\PP \VS{23}Morara exiryke Jako onenetupuhpyra Izake kynexine emary tyhpotyke exiryke Ezau emary samo. Naeroro kure rokẽ tyripose ynororo.

\VS{24}Yrome tõturupose ropa toiro, kure onyripopyra ahtao ro:

\par }{\PP — Omoro hma umũkuru Ezau nymyry? tykase.

\par }{\PP — Ywy ase, tykase Jako.


\par }{\PP \VS{25}Mame ynara tykase jumy eya:

\par }{\PP — Joty enehko, onyrihpyry, jotuhtohme. Imeĩpo kure oripõko ase.

\par }{\PP Moro ahnohpyry tokarose Jako a tumy a. Eukuru tokarose roropa eya. Mame tõtuhse Izake, eukuru tõse roropa eya.

\VS{26}Mame ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Osehko, aimo, kueahmakose.


\par }{\PP \VS{27}Tumy typohse ahtao Jako a zupõ typohse Izake a, Ezau zupony. Mame kure rokẽ Jako tyripose eya. Ynara tykase ynororo:

\par }{\Q — Aimo, typoxine mase,

\par }{\Q umũkuru mase jaraõ tupito sã mase,

\par }{\Q onahpoty typoxine ehtoh samo,

\par }{\QB kure tyripose ahtao Ritonõpo a.


\par }{\Q \VS{28}Kure rokẽ oripory se ase Ritonõpo a.

\par }{\Q Konopo enehpory se ase otupi tõ pona tynahke oehtohme itamurume,

\par }{\QB tiriiku itamurume, eukuru roropa.


\par }{\Q \VS{29}Ahno tõ tuisaryme oripory se ase imehxo oexiry enetupuhtohme imeimehnomo a.

\par }{\Q Oekyry tõ esẽme oehtohme,

\par }{\QB oekyry tomo a kure oritohme.

\par }{\Q Popyra oripory se exiketõ popyra roropa exĩko mã toto.

\par }{\Q Kure exĩko mã toto kure oripory se exiketomo,

\par }{\MM tykase ynororo Jako a.


\par }{\SH “Kure kyripoko roropa,” katopõpyry Ezau a
\par }
{\PP \VS{30}Mame tõturukehse Izake ahtao kure Jako ripory poko Ritonõpo a, Jako tũtaryhtao ro Ezau toehse ropa urakanaxĩpo.

\VS{31}Tõsẽ tomepore tahnose eya ekarotohme tumy a, ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Owõko ty! Ajohpãme sã otuhkose õty mose, unuohpyry. Imeĩpo kure rokẽ kyripoko.


\par }{\PP \VS{32}Mame tõturupose Izake a, ynara tykase:

\par }{\PP — Onokyh koh mano? tykase.

\par }{\PP — Ywy, Ezau, omũkuru osemazupu.


\par }{\PP \VS{33}Aomiry etaryke tõserehse Izake. Tykytyky tykapitose itamurume, ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Onoky koh, joh enehno osemazuhme? Otuhno seromaroro oehpyra ro awahtao. Mokyro kure rokẽ yripono Ritonõpo a. Kure mokyro rĩko Ritonõpo mana.


\par }{\PP \VS{34}Morara kary etaryke tyya kui tykase Ezau opore tãtasamaryke. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Papa, kure kyripoko roropa, tykase.


\par }{\PP \VS{35}Yrome ynara tykase Izake eya:

\par }{\PP — Ãkorõ tooehse, tonekunohse ywy eya, naeroro kure rokẽ ynororo tyripose ya Ritonõpo a, kure oripory se jehtopõpyry samo.


\par }{\PP \VS{36}Ynara tykase Ezau:

\par }{\PP — Ỹ sero maro asakoro tonekunohse ywy eya. Zae tosehpase ynororo Jakome. Apitoryme ime jehtoh tapoise eya osemazuhme jenurutopõpyry. Seromaroro kure jyripotoh tomatonanohse eya. Papa, kure jyripotoh akoĩpyry onukurãkara make, toiro rokehxo jyripotohme roropa?


\par }{\PP \VS{37}Ynara tykase Izake:

\par }{\PP — Jako tyripose ya otuisaryme. Jekyry tõ emero tyripose ya inamotome. Itamurume tiriiku, eukuru roropa ekaropõ eya. Seromaroro kure oriposaromepyra ase, aimo, tykase Izake.


\par }{\PP \VS{38}Yrome otuhparo Ezau kynexine:

\par }{\PP — Toiro rokẽ kure tyripotoh nae hma? Kure kyripoko roropa, papa, tykase. Mame tyxitapitose ynororo opore samo.


\par }{\PP \VS{39}Naeroro ynara tykase Izake:

\par }{\Q — Ameke nono kurã poe osesarĩko mase.

\par }{\Q Ameke roropa konopo wino exĩko mase.


\par }{\Q \VS{40}Atatapoĩko mase imehnõ maro osewomatohme, isene oehtohme.

\par }{\Q Ãkorõ poetoryme exĩko mase.

\par }{\Q Morararo typenekehse awahtao

\par }{\QB ãkorõ namotome oehtoh rumekãko mase.


\par }{\SH Jako ytotopõpyry Mesopotamia pona
\par }
{\PP \VS{41}Morarame takorõ zehno toehse Ezau, kure Jako tyripose jũkomo a exiryke. Mame ynara tõsenetupuhse ynororo: “Okynã pyra papa orihnõko mana. Moromeĩpo tyhnamokehse ahtao jakorõ etapãko ase.”


\par }{\PP \VS{42}Mame tuaro Repeka kynexine takorõ zehno Ezau ehtoh poko. Jako tykohmase eya, ynara tykase ynororo eya:

\par }{\PP — Etako pahne! Orui ozehno toexiryke, toemỹpory se ynororo; oetapary se mana.

\VS{43}Morara exiryke, etako pahne, aimo. Ytoko seromaroro ypiry Rapão tapyĩ taka, Harã pona.

\VS{44}Moroto exiko orui ekurãkatohme ropa, ozehno pyra aehtohme ropa.

\VS{45}Wenikehnõko ynororo onyrihpyry poko. Morara toehse ahtao omi arone enyohnõko ase oenehtohme ropa moro poe. Umũkuru tõ asakoro natokõ osetapary se pyra ase toiro ẽmepyry ae, tykase.


\par }{\PP \VS{46}Mame tõturuse Repeka Izake maro, ynara tykase ynororo eya:

\par }{\PP — Typenekehse ywy mokaro Ezau pyxiã heteu tõ poko. Typytase Jako ahtao nohpo heteu maro, kurehxo ya jorikyry, tykase.




\par }\Chap{28}{\PP \VerseOne{1}Morarame Jako tykohmase Izake a, taomikase eya. Mame ynara tykase ynororo eya:

\par }{\PP — Nohpo tarõ maro pytara exiko, Kanaã pono.

\VS{2}Atakimako oytotohme Mesopotamia pona, atamuru Petueu tapyĩ taka. Rapão, asa piry, ẽxiry imenekako opytyme.

\VS{3}Ritonõpo, Jamihmehxo Exikety a, kure rokẽ oripõko ase opoenõ tuhke ehtohme, apakomotyã roropa, tuhke toto ehtohme.

\VS{4}Eya kure rokẽ oripõko ase, apakomotyã roropa, kure Aparão ritopõpyry samo, sero nono esẽme toto ehtohme, Ritonõpo nekarohpyry Aparão a. Moroto katonõme sã rokẽ ytoytoketyme nexiase.


\par }{\PP \VS{5}Morarame Jako taropose Izake a Mesopotamia pona Rapão tapyĩ taka. Rapão kynexine Petueu mũkuru, arameu, Repeka piry, Ezau tõ eny, Jako maro.


\par }{\SH Ezau typytase ropa Iximaeu ẽxiry maro
\par }
{\PP \VS{6}Mame zuaro toehse Ezau kure Jako ripotopõpyry poko Izake a, Jako aropotopõpyry poko roropa Mesopotamia pona ipytatohme. Zuaro toehse roropa ynororo tumy omihpyry poko Jako a pytara ehtohme Kanaã põkõ nohpory maro.

\VS{7}Zuaro toehse roropa ynororo Jako ytotopõpyry poko, tumy tõ omi poe, Mesopotamia pona.

\VS{8}Morara exiryke tonetupuhse ynororo tumy zamaro pyra Kanaã põkõ nohpory exiry poko.

\VS{9}Naeroro toytose ynororo Iximaeu tapyĩ taka, Aparão mũkuru a. Typytase ynororo Maarate ke, Iximaeu ẽxiry, Nepaiote oryxiry ke.


\par }{\SH Jako osenehtopõpyry
\par }
{\PP \VS{10}Mame Jako toytose Peresepa poe osema ae Harã pona toytotohme.

\VS{11}Tykohmãse ahtao toeporehkase ynororo osa kurã pona. Tõmehse moroto ynororo. Topu tapoise eya moroto tupuhpyry apõme, tohrame toehse ynororo, tynyhse.

\VS{12}Mame tõsenehse ynororo. Opyi sã tonese eya aosenety nono poe kapu pona. Ritonõpo nenyohtyã tonese eya onuhnõko, yhtõko roropa eporo.

\VS{13}Moroto Ritonõpo panõ tonese eya xikihme, ynara tykase ynororo eya:

\par }{\PP — Ywy ase Ritonõpo, atamuru Aparão Esemy, omy Izake Esẽ roropa. Oya, apakomotyamo a roropa sero nono, ekarõko ase.

\VS{14}Apakomotyã roropa tuhke exĩko mã toto, ikuhpỹme isawã samo sero nono po. Sapararahme exĩko mã toto inikahpozakoxi te, ikurenaka te, xixi tũtatoh wino te, xixi omõtoh wino, enara. Mame opokoino xine apakomotyã maro, kure rokẽ imehnõ rĩko ase emero nono põkomo.

\VS{15}Amaro exikehpyra ase. Oewomãko ase emero pata pona oytoryhtao. Mame oenehnõko ropa ase xiaro sero nonory pona ropa. Orumekara ase. Jomihpyry ae ro kure rokẽ oritorỹko ase, myarotokorome.


\par }{\PP \VS{16}Mame typakase ropa Jako ahtao ynara tykase: “Ajohpe pyra Ritonõpo nase taro. Zuaro pyra akene.”

\VS{17}Enaromỹke toehse ynororo, ynara tykase: “Enaromỹke ase taro. Otarame Ritonõpo tapyĩ sero. Otarame omõtoh sero kapu aka,” tykase ynororo tyya rokene.


\par }{\PP \VS{18}Yrokokoro pakeimo towõse Jako. Moro topu, tupuhpyry aponỹpyry tanỹse eya sokohme wenikehpyra ehtohme. Mame azeite tukuãse eya moro topu pona tynekaroryme Ritonõpo a.

\VS{19}Moro pũto pata kynexine, esety Ruze. Yrome moro tosehpase eya Peteume.

\VS{20}Moroto tõturuse Jako Ritonõpo a. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Ymaro exikehpyra awahtao, jewomaryhtao oya jesemary ae jytoryhtao, tonahsẽ ekaroryhtao ya, upo roropa,

\VS{21}mame kure rokẽ joepyry ropa ahtao papa tapyĩ taka ropa, omoro, Ritonõpo, Jesẽme exĩko mase.

\VS{22}Sero topu ynyrihpyry xikihme wenikehpyra jehtohme oesaryme, oeahmatohme exĩko mana. Mame onekarohpyry ya apiakãko ase, 10me ahtao toiro tousẽme ekarõko ase oya, tykase ynororo Ritonõpo a.




\par }\Chap{29}{\SH Jako eporehkatopõpyry Rapão tapyĩ taka
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame Jako toytose, toeporehkase ynororo Oriẽte pona.

\VS{2}Mame tõsenuhmase ahtao, ona rãnao, nono ahkahpyry tonese eya. Moro tuna eutary zomye tokykõ enenanõ oseruao tonese eya, tokykõ maro, kaneru tomo, poti tõ maro. Moro tuna eutary tapuruse kynexine topu konõto ke. Naeroro tuna ananỹsaromepyra enenanõ kynexine.

\VS{3}Tõximõse tokykõ enenanõ emero tahtao, topu tanỹse eya xine tuna anỹtohme tokykõ ohpatohme. Mame tõtyhkase tahtao xine topu tyrise ropa apuru.

\VS{4}Tõturupose Jako eya xine, ynara tykase:

\par }{\PP — Oty pata põkõ hmatou, jepe tomo? tykase.

\par }{\PP — Harã põkõ ynanase, tykase toto.


\par }{\PP \VS{5}— Rapão waro hmatou, Naoa mũkuru? tykase Jako.

\par }{\PP — Ỹ, mokyro waro ynanase, tykase toto.


\par }{\PP \VS{6}— Kure hnae ynororo? tykase Jako, tõturupose.

\par }{\PP — Ỹ, kure mana, tykase toto. — Eneko ke! Mokyro ẽxiry, Rakeu oehnõko mana toky tõ maro.


\par }{\PP \VS{7}Mame ynara tykase Jako:

\par }{\PP — Kohmãpyra ro nase, kaneru tõ apurutoh popyra ro. Oty katoh tuna onekaropyra hmatou oekykomo a, toto arotohme ropa ona pona ropa? tykase Jako eya xine.


\par }{\PP \VS{8}Ynara tykase toto:

\par }{\PP — Tuna ananỹsaromepyra ynanase anapuruhmakara ro ahtao. Tysyryhmase topu ahtao rokẽ yna eky tõ ohpãko ynanase.


\par }{\PP \VS{9}Toto maro Jako otururuhtao ro Rakeu tooehse toky tõ maro, toky tõ eneneme exiryke.

\VS{10}Mokyro eneryhtao Jako a kaneru tõ maro poti tõ maro, tyse piry ẽxiry tonese eya. Mame topu tysyryhmase eya pẽkamã eutary poe, eky tõ ohpatohme.

\VS{11}Imeĩpo Rakeu typohse eya. Tyxitapitose ynororo tãkye toexiryke.

\VS{12}Ynara tykase ynororo eya:

\par }{\PP — Omy ekyryme ase. Repeka mũkuru ase, tykase ynororo eya.

\par }{\PP Tururume toytose Rakeu tumy zuruse, emero.

\VS{13}Mame typatũ poko zuaro toehse Rapão ahtao, toytose ynororo tururume. Jako eneryhtao toahmase ynororo eya. Typohse eya roropa. Mame tarose ynororo tytapyĩ taka. Mame tory turuse Jako a emero toehtopõpyry poko.

\VS{14}Mame ynara tykase Rapão:

\par }{\PP — Aõ! Ajohpe pyra. Wekyry nymyry mase, tykase Rapão eya.

\par }{\SH Jako pytatopõpyry poko
\par }
{\PP Toiro nuno taropose ahtao Jako a tory tapyĩ tao,

\VS{15}ynara tykase Rapão eya:

\par }{\PP — Zae pyra nase oerokuru ypoetoryme topehke pyra, wekyryme oexiryke. Otãto epehpyry apoiry se hma oerohtamitume?


\par }{\PP \VS{16}Asakoro tõxike Rapão kynexine. Osemazupu esety kynexine Reia, zakorony Rakeu.

\VS{17}Reia enuru kure potu kynexine. Yrome Rakeu ẽmyty oryxime kuhse kynexine. Zoko roropa enekure kynexine.

\VS{18}Mame Rakeu pynohxo Jako exiryke ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Erohnõko ase 7me jeimamyry Rakeu apoitohme ypytyme.


\par }{\PP \VS{19}Ynara tykase Rapão:

\par }{\PP — Kure ya jẽxiry ekarory oya opytyme. Popyrahxo imepyny a, mose ekarory. Taro exiko ymaro, tykase.


\par }{\PP \VS{20}Naeroro toerohse Jako 7me jeimamyry Rakeu apoitohme typytyme. Yrome ise toexiryke 7me jeimamyry tuhke pyra saerehkatoh sã kynexine eya.

\VS{21}Morarame 7me jeimamyry taropose ahtao, ynara tykase Jako Rapão a:

\par }{\PP — Ypyty se ase rahkene 7me jeimamyry taropose ya exiryke, tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{22}Mame otuhtoh konõto tyrise Rapão a Jako pytatoh po. Morotõkõ emero toahmase eya.

\VS{23}Yrome moro kohmamyry ae Reia tapoise Rapão a. Tokarose ynororo Jako a. Imaro toehse ynororo.

\VS{24}Ipoetory Ziupa tokarose Rapão a, Reia a ipoetoryme ehtohme.

\VS{25}Tõmehse ahtao tonetupuhse Reia eya. Naeroro tõturuse ynororo Rapão a. Ynara tykase ynororo eya:

\par }{\PP — Oty katohme sẽ sã make ymaro? Toerohse ywy 7me jeimamyry Rakeu apoitohme ya. Oty katohme kuenekunohno, eo? tykase.


\par }{\PP \VS{26}Ynara tykase Rapão:

\par }{\PP — Taro yna nonory po, toipe ynanase. Yna ẽxiry okominoto onekaropyra ynanase osemazuhme. Osemazupu rokẽ ekarõko ynanase osemazuhme.

\VS{27}Eraximako. Sero 7me ẽmepyry oseahmatoh erẽnatoh poko rokẽ sytatose aporo. Tõtyhkase ahtao õmiry etary se ase: “Imepỹ 7me jeimamyry erohnõko ase amaro,” karyhtao oya, Rakeu ekarõko ase oya, tykase Rapão Jako a.


\par }{\PP \VS{28}Ỹme Jako kynexine. Naeroro moro otuhtoh konõto tõtyhkase ahtao Reia maro erẽnatoh poko, Rakeu tokarose roropa Rapão a Jako pytyme.

\VS{29}(Ipoetory Pira tokarose Rapão a Rakeu maro ehtohme ipoetoryme).

\VS{30}Typyty Rakeu sehxo Jako kynexine, Reia se toehtoh motye. Mame toerohse ynororo Rapão poetoryme 7me jeimamyry ropa.


\par }{\SH Jako mũkuru tomo
\par }
{\PP \VS{31}Reia se hkopyra Jako ehtoh tonese Ritonõpo a. Naeroro Reia takorehmase Ritonõpo a aemũkuatohme. Yrome Rakeu tumũkue pyra tyripose Ritonõpo a.

\VS{32}Poetoẽme toehse Reia, toemũkuase Rupẽme. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Tãkye pyra jehtopõpyry tonese Ritonõpo a, yrome taroino ypyno exĩko ynio mana.


\par }{\PP \VS{33}Mame poetoẽme toehse ropa Reia, toemũkuase ropa ynororo, esety Ximeão. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Jatasamary tonese Ritonõpo a, naeroro umũkuru tokarose eya.


\par }{\PP \VS{34}Mame poetoẽme toehse ropa Reia, toemũkuase ropa Rewime. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Taroino ysehxo ynio exĩko mana toemũkuase oseruao jexiryke, tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{35}Mame poetoẽme toehse ropa Reia, toemũkuase ropa, esety Jutame. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Taroino Ritonõpo eahmãko ase, tykase ynororo.

\par }{\PP Mame emũkuara ropa kynexine.




\par }\Chap{30}{\PP \VerseOne{1}Morarame tuaro Rakeu toehse ahtao emũkuasaromepyra toexiry poko typaxiry Reia zumoxike toehse ynororo. Ynara tykase ynororo tynio a:

\par }{\PP — Umũkuru tõ ekaroko ya, jorikyryino, tykase.


\par }{\PP \VS{2}Morara kary etaryke tyya tohne toehse Jako, Rakeu zehno. Ynara tykase ynororo eya:

\par }{\PP — Ritonõpome jekarõko mah? Ynoro rokẽ omũkuapopyra mana.


\par }{\PP \VS{3}Mame ynara tykase Rakeu eya:

\par }{\PP — Mose ypoetory Pira maro exiko. Toemũkuase ynororo ahtao umũkurume exĩko mana. Morara ahtao tumũkue exĩko ase.


\par }{\PP \VS{4}Naeroro typoetory tokarose Rakeu a tynio a ipytyme ynororo ehtohme, imaro toehse ynororo.

\VS{5}Mame Pira poetoẽme toehse, toemũkuase orutuame.

\VS{6}Mame ynara tykase Rakeu.

\par }{\PP — Mose esety Tãme exĩko, zae toehse Ritonõpo exiryke ymaro. Jomiry totase eya, poeto pitiko tokarose eya umũkurume ehtohme.


\par }{\PP \VS{7}Mame poetoẽme toehse ropa Pira, toemũkuase ropa ynororo Jako mũkurume ropa.

\VS{8}Naeroro ynara tykase Rakeu:

\par }{\PP — Mose esehpãko ase Napatarime tãtatapoise jexiryke ypaxiry maro, mame orẽpyra toehse ywy.


\par }{\PP \VS{9}Mame zuaro toehse Reia ahtao emũkuara ropa toehse toexiry poko, typoetory Ziupa tokarose eya tynio a, ipytyme ehtohme.

\VS{10}Mame toemũkuase Ziupa Jako mũkurume.

\VS{11}Ynara tykase Reia:

\par }{\PP — Ohkato ywy! Mose esehpãko ase Kateme.


\par }{\PP \VS{12}Imeĩpo toemũkuase ropa Ziupa Jako mũkurume ropa.

\VS{13}Ynara tykase Reia:

\par }{\PP — Tãkye rokẽ ase! Taroino imehnõ nohpo tõ tãkye jekarõko mã toto. Tumũkuru tosehpase eya Aseame.


\par }{\PP \VS{14}Morarame tiriiku apoitoh toehse ahtao tupito pona toytose Rupẽ. Moroto otyro, mãtarakora tõ tonese eya, mame tarose eya tyse, Reia a. Morohne tonese ahtao Rakeu a tokaropose typaxiry a:

\par }{\PP — Ajohpãme sã morohne mãtarakora ekaroko ya, omũkuru nenepyhpyry.


\par }{\PP \VS{15}Ynara tykase Reia:

\par }{\PP — Epo pyra hnae oya ywino ynio apoiry oya? Seromaroro umũkuru nekarohpyry ya mãtarakora tõ apoiry se roropa hma? tykase.

\par }{\PP Ynara tykase Rakeu:

\par }{\PP — Morohne omũkuru mãtarakora tõ ekaroryhtao ya ynio ekarõko ase oya imaro oẽmehtohme, tykase.


\par }{\PP \VS{16}Mame kokonie pukuro tooehse Jako ahtao tupito poe, tõseporyse Reia imaro. Ynara tykase ynororo eya:

\par }{\PP — Seroae ẽmehnõko mase ymaro, jakorõ topehmase ya exiryke umũkuru nenepyhpyry ke, mãtarakora tõ ke, tykase.

\par }{\PP Mame typyty Reia maro toehse Jako. Ipoko toehse ynororo.

\VS{17}Reia otururu totase Ritonõpo a, poetoẽme toehse ropa ynororo, mame toemũkuase 5me ehtopo.

\VS{18}Mame ynara tykase Reia:

\par }{\PP — Mose esehpãko ase Isakaame, umũkuru ke topehmase ywy Ritonõpo a, ypoetory tokarose ya exiryke ynio Jako pytyme.


\par }{\PP \VS{19}Imeĩpo poetoẽme toehse ropa Reia, 6me ehtopo toemũkuase ynororo Jako mũkurume.

\VS{20}Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Ritonõpo nekarohpyry kurã mose ro. Taroino ymaro ynio exĩko mana 6me tumũkuapose ya exiryke, tykase ynororo.

\par }{\PP Morara exiryke tumũkuru tosehpase eya Zepurõme.


\par }{\PP \VS{21}Mame etyhpyryme Reia toemũkuase nohpome, esety Tina.


\par }{\PP \VS{22}Mame wenikehpyra Ritonõpo kynexine Rakeu poko. Aotururu tyya totase Ritonõpo a, takorehmase ynororo emũkuatohme.

\VS{23}Poetoẽme toehse ynororo, toemũkuase orutuame. Mame ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Ritonõpo poe ehxiropyra toehse ywy toemũkuase jexiryke.

\VS{24}Ritonõpo a ise ro ase toiro. Naeroro tumũkuru tosehpase Jozeme eya.


\par }{\SH Jako Rapão maro oturutopõpyry oseya
\par }
{\PP \VS{25}Mame tonuruse Joze ahtao ynara tykase Jako Rapão a:

\par }{\PP — Ytoxi ropa ynonory pona.

\VS{26}Umũkuru tõ ekaroko ya ypyxiã maro. Topekahse toto ya jerohtoh ke opoetoryme. Naeroro ytõko ropa ase. Tuaro mase itamurume erokuase amaro.


\par }{\PP \VS{27}— Jurumekara exiko, tykase Rapão. — Tuaro toehse ywy kure rokẽ jyrĩko Ritonõpo mana opokoino ymaro oexiryke.

\VS{28}Kaxiko, otãto se hma oerohtamitume. Oepehmãko ase, tykase Rapão eya.


\par }{\PP \VS{29}Ynara tykase Jako eya:

\par }{\PP — Zuaro mase emese kure jerohtopõpyry poko oeky tõ poko.

\VS{30}Oehpyra ro jahtao oeky tõ tuhke pyra nexiase. Yrome seromaroro tuhke tomãse toto. Kure rokẽ tyrise omoro Ritonõpo a yneneryme emero pona toytose jahtao. Seromaroro jytory se ropa ase ypoenõ akorehmatohme, tykase Jako eya.


\par }{\PP \VS{31}— Oty se hma epehpyryme. Oepehmãko ase, tykase Rapão eya.

\par }{\PP Ynara tykase Jako Rapão a:

\par }{\PP — Epehpyry se pyra reh ase. Erohnõko ro ase oeky tõ poko josenetupuhtoh kure oya ahtao.

\VS{32}Seroae oeky tõ enẽko ase. Mame toto apiakãko ase kaneru tõ xinukutumãkõ rokẽ jekyme ehtohme, poti tõ roropa pitahpitahmãkõ rokẽ jekyme exĩko mã toto. Mokaro rokẽ se ase jerohtamitume.

\VS{33}Taroino tupime pyra exĩko zae jehtoh enetuputyry. Jepehpyry enery se awahtao, jeky tõ maro imepỹ kaneru nae ahtao, xinukutumã kara te, poti tõ nae ahtao pitahpitahmãkõ kara tuaro exĩko mase, “Mokyro tomatonanohse Jako a” kara ehtohme. Morara exiryke xinukutumãkõ se rokẽ ase pitahpitahmãkõ maro, tykase Jako eya.


\par }{\PP \VS{34}— Ỹ kure, tykase Rapão, repe. — Õmiry zae mana ya, tykase.


\par }{\PP \VS{35}Mame moro ae ro toky tõ tapiakase eya: poti tõ pitahpitahmãkomo te, xinukutumãkomo te, kaneru xinukutumãkomo, enara. Mya taropose toto Rapão a typoenomo a.

\VS{36}Mame Jako maroino toytose toto oseruao ẽmepyry pune. Imehnõ akoĩpyry tõxinamase Jako maro.


\par }{\PP \VS{37}Mame wewe amoriry tapoise Jako a, typikase eya ipũ karimutume ehtohme.

\VS{38}Moro amoriry tyrise eya tuna ẽtoh po, okyno tõ ẽpataka. Morara tyrise eya pitahpitahmãkõ toehse ahtao

\VS{39}mokaro emãtohme xinukutumãkõ emãtohme roropa.


\par }{\PP \VS{40}Morarame kaneru tõ tapiakase Jako a poti toh tae. Tyripose toto ẽkõ aka. Moromeĩpo tapiakase toto eya, toky tõ Rapão eky toh tae.


\par }{\PP \VS{41}Mame okyno jamihme ahtao morara tyrise Jako a jamihmãkõ emũkuatohme tokyme. Wewe amoriry tyrise eya toto ẽpataka, tuna ẽtoh pona.

\VS{42}Yrome jamihme pyra toto ahtao moro amoriry onyripyra kynexine. Morara exiryke Rapão eky tõ jamihme pyra toehse. Yrome Jako eky tõ jamihme toehse.

\VS{43}Morara exiryke tymõkomoke itamurume toehse Jako te, tuhke kaneru tomo te, poti tõ maro te, tuhke ipoetory tomo, orutua komo te, nohpo tõ maro te, kameru tomo te, jumẽtu tomo, enara.




\par }\Chap{31}{\SH Rapão rumekatopõpyry Jako a
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame tykerekeremary Rapão mũkuru tomo a totase Jako a, ynara tykase toto ipoko:

\par }{\PP — Papa mõkomory apoĩko Jako nase tymõkomoryme. Tokyke tuhke exĩko roropa mana papa eky tõ ke.


\par }{\PP \VS{2}Osepeme hkopyra Rapão ehtoh tonetupuhse roropa Jako a.

\VS{3}Mame ynara tykase Ritonõpo Jako a:

\par }{\PP — Ytoko ropa omy tõ nonory pona oekyry tomo a ropa. Amaro ase exĩko.


\par }{\PP \VS{4}Naeroro Jako a typyxiã tykohmase tyya, Rakeu te, Reia, enara, toto oehtohme tyya ona pona, okyno tõ esaka.

\VS{5}Ynara tykase ynororo eya xine:

\par }{\PP — Omy osepeme hkopyra toehse ymaro pake apitoryme toehtopõpyry sã pyra. Moro enẽko ywy. Yrome Ritonõpo, papa Esẽ, ymaro toehse mana.

\VS{6}Zuaro matose jerohtopõpyry poko yronymyryme omy poetoryme.

\VS{7}Yrome tonekunohse ywy eya. Jerohtamitu tyotyoro tyrise eya tuhke, omame porehme. Yrome towomase ywy Ritonõpo a yyryhmara aehtohme.

\VS{8}Ynara tykase ynororo ahtao: “Poti tõ oepehpyryme exĩko mana oerohtamitume pitahpitahmãkomo,” tykase ahtao, toemũkuase toto pitahpitahmãkõ rokene. Mame ynara tykase ynororo ahtao: “Poti tõ karimutumãkõ rokẽ oepehpyryme exĩko mana,” tykase ahtao toemũkuase toto karimutumãkõ rokene.

\VS{9}Moro sã tyrise Ritonõpo a omy eky tõ poe tuhkehxo, ekarotohme ya.


\par }{\PP \VS{10}Morarame okyno tõ emũkuatoh po toehse ahtao tõsenehse ywy. Poti orutua kõ poti tõ poko exiketõ emero pitahpitahme toh nexiase.

\VS{11}Mame tykohmase ywy Ritonõpo nenyokyhpyry a jesety ae. “Taro ase,” ase eya.

\VS{12}Mame ynara nase ynororo ya: “Eneko ke! Poti orutua kõ poti tõ poko exiketõ emero pitahpitahme mã toto. Moro sã tyripõko ase, Rapão nyrihpyry oya tonese ya exiryke.

\VS{13}Ywy ase Ritonõpo, osenepoase oya Peteu po awahtao. Moroto topu tanỹse oya xikihme. Oriu tukuãse oya moro topu pona onekaroryme ya, õmiry metapoase ya. Seromaroro atakimako sero nonory poe oytotohme ropa oenurutopõpyry pona ropa.”


\par }{\PP \VS{14}Mame ynara tykase Rakeu tõ eya, Reia maro:

\par }{\PP — Papa mõkomory tonahse, tokarosẽ pyra toehse yna a.

\VS{15}Katonõme sã toehse ynanase eya. Yna tokamose eya tineru poko. Mame moro tineru tonahkase eya emero porehme.

\VS{16}Imõkomohpyry, Ritonõpo napoihpyry yna mõkomoryme toehse yna poenõ mõkomoryme roropa. Naeroro tyriko kẽty emero Ritonõpo nyripohpyry oya, tykase toto eya.


\par }{\PP \VS{17-18}Naeroro tãtakimase Jako toytotohme ropa Kanaã pona, tumy Izake esaka. Typyxiã tyripose eya kameru tõ pona, typoenõ maro. Tymõkomory emero tapoise eya. Mame toytopitose rahkene toky tõ maro emero, tynapoityamo toerohtamitume, Mesopotamia po.

\VS{19}Mokyro Rakeu tõ zumy imepỹ po kynexine erohnõko toky tõ poko kaneru tõ hpoty sahkãko. Mokyro esahpyo tomõse Rakeu itapyĩ taka tumy neponãmarykõ ematonanohse.

\VS{20}Moro sã kynexine Jako ytotopõpyry ropa Kanaã pona, tokare pyra, Rapão, arameu tonekunohse eya.

\VS{21}Toepase Jako tymõkomory maro emero. Tuna Eupyrati takuohse eya, mame toytose ynororo ypy tõ Kireate nonory wino.


\par }{\SH Rapão ytotopõpyry Jako ekahmase
\par }
{\PP \VS{22}Mame oseruao tõmehse ahtao tuaro toehse Rapão Jako ytotopõpyry ropa poko omatome.

\VS{23}Toky tõ tynomose eya Jako tõ ekahmatohme tyya. Mame 7me ẽmepyry taropose ahtao tõseporyse ynororo Jako tõ maro ypy tõ po Kireate nonory po.

\VS{24}Moro kohmamyry ae tõsenepose Ritonõpo Rapão a, arameume exikety. Ynara tykase ynororo eya:

\par }{\PP — Tomeseke exiko! Apatũ onyenonohpyra ke exiko. Zae rokẽ exiko imaro.


\par }{\PP \VS{25}Tõseporyse Rapão Jako tõ maro ypy tõ po Kireate nonory po. Moroto tõsesarise ynororo kynexine. Naeroro Rapão roropa tõsesarise moroto tyekyry tõ maro.

\VS{26}Mame tõturupose Rapão Jako a:

\par }{\PP — Oty katoh kuenekunopyase? Jẽxiry tõ arõko mase juruxĩpo pyra.

\VS{27}Oty katoh kuenekunopyase? Mepase rokene osekazumara mexiase ya? Turuse jahtao oya otuhtoh konõto yriry atãkyematohme, õsekazumatohme, eremiatoh ke, etotoh maro, rue tõ etory ke, pãteru te, rira tõ maro. Morohne yriry turuse jahtao.

\VS{28}Ypakõ onypohpopyra mexiase ya, jẽxiry tõ onypohpopyra roropa mexiase ya toto osekazumaryme. Zae pyra mexiase ymaro.

\VS{29}Awãnopyry se jahtao, kuãnopyry. Yrome koko turuse ywy Ritonõpo, omy Esemy a. Ynara nase ya: “Tomeseke exiko! Apatũ onyenonohpyra exiko. Zae rokẽ exiko imaro,” nase ya.

\VS{30}Zuaro ase: omuhpe oexiryke omy tõ poko, toytose omoro. Yrome oty katohme yneponãmary tomatonanohse roropa oya, ytapyĩ taono? tykase.


\par }{\PP \VS{31}Ynara tykase Jako eya:

\par }{\PP — Enaromỹke exiase, oẽxiry tõ puxihkary ropa oya zuno exiase, jamihmehxo oexiryke.

\VS{32}Yrome oneponãmary eneryhtao oya yna maro, mokyro, omato etapako. Wekyry tõ neneryme omõkomory eneryhtao oya yna maro, aroko ropa.

\par }{\PP Tuaro pyra Jako kynexine, Rapão neponãmary enehtopõpyry poko Rakeu a.

\VS{33}Tomõse Rapão Jako tapyĩ taka, Reia tapyĩ taka, toto poetory tapyĩ taka roropa, yrome tyneponãmarykõ onenepyra kynexine. Mame Rakeu tapyĩ taka tomõse ynororo.

\VS{34}Tupise eya repe. Yrome tykyryry onenepyra tokurehse ynororo. Ineponãmary tonẽse Rakeu a kameru kyryry aka, epona typorohse ynororo.

\VS{35}Tumy a ynara tykase Rakeu:

\par }{\PP — Yzehno pyra exiko, owõsaromepyra ase oẽpataka; munume ase.

\par }{\PP Moro sã tykyryry tupise Rapão a repe. Yrome onenepyra tokurehse ynororo.


\par }{\PP \VS{36}Mame tyenonohse Jako, ynara tykase ynororo Rapão a:

\par }{\PP — Oty azahkuru ehtoh tyrise ya? Oty yriase popyra, jekahmatohme oya yzehno exikety samo?

\VS{37}Seromaroro ykyryry tõ poko mexi emero porehme. Okyryry meneno jemah po? Okyryry tonese oya ahtao, tyriko kehko jarãnaka imehnõ neneryme emero porehme. Kuapiakãko mã toto: onoky zae pyra hnae omoro? Ywy? Onoky zae nae?

\VS{38}20me jeimamyry toerohse jahtao opoetoryme oeky tõ emũkuakehpyra kynexine, kaneru tomo te, poti tõ roropa. Oeky tõ onõpyra exiase roropa.

\VS{39}Tosekase oeky tõ ahtao onokyro a ekepyry akoĩpyry onenehpyra exiase oya. Yrome ya rokẽ topehmase mokyro epehpyryme. Oeky tõ tomatonanohse ahtao, ya rokẽ topehmase toto oya tarose ahtao koko te, saereme, enara.

\VS{40}Ynara sã exiase: saereme ahtao xixi jetũ toehse ya, koko roropa tykõxitapãse exiase. Tuhke tõmehse ywy nyhpyra rokene.

\VS{41}20me jeimamyry taropose ya atapyĩ tao. 14me jeimamyry toerohse ywy oẽxiry tõ asakorõkõ apoitohme ya. Mame 6me jeimamyry aropoase oeky tõ apoitohme. Moro poko jahtao jerohtoh tuhponamazomose ropa oya 10me.

\VS{42}Ritonõpo ytamuru tõ Esẽ ymaro pyra ahtao, Aparão Esemy te, Izake Esẽ roropa, oya tonehpose jahtao tymõkomoke pyra jexiry ipunaka. Yrome jetuarimatopõpyry tonese Ritonõpo a, jerohtopõpyry roropa, naeroro kokonie koko õsenety ae zae ehtoh tonepose oya.


\par }{\SH Oseya tõmirykõ ekarotopõpyry
\par }
{\PP \VS{43}Ynara tykase Rapão Jako a:

\par }{\PP — Moxiã jẽxiryme mã toto. Ipoenõ roropa wekyryme mã toto. Moxiã kaneru tõ te, poti tõkehko jekyme mã toto. Ajohpe pyra senohne emero ymõkomoryme nase. Yrome seromaroro jẽxiry tõ anarosaromepyra ropa jexiryke ytapyĩ taka, moroto toto ehtohme toto poenõ maro,

\VS{44}soturune zae rokẽ kuehtohme oseya. Topu tõ syrine otuotuhpokoxi wenikehpyra kuehtohme kuomihpyry poko.


\par }{\PP \VS{45}Mame topu tapoise Jako a xikihme tyritohme.

\VS{46}Jekyry tomo a topu tõ tonehse, epona tyritohme. Mame moro kaetoko tyrikehse ahtao eya xine tõtuhse toto moroto topu tõ myhto.

\VS{47}Moro tosehpase Rapão a Jekaa-Saatutame. Jako a tosehpase Kareeteme.

\VS{48}Mame ynara tykase Rapão:

\par }{\PP — Sero kaetokõ, topu tõ kutuarõtanohpõko mana wenikehpyra kuehtohme kuomihpyry poko oseya.

\par }{\PP Morara exiryke moro esety Kareeteme toehse.

\VS{49}Tosehpase roropa Mixipame, ynara tykase Rapão exiryke:

\par }{\PP — Ritonõpo kuenẽko ro mana tãtapiakase kuahtao!

\VS{50}Jẽxiry tõ ryhmaryhtao oya te, imehnõ nohpo apoiryhtao oya opytyme, zuaro pyra jahtao ro wenikehpyra exiko Ritonõpo kuenẽko mana.

\VS{51}Sero nase kaetokõ topu tomo, sero topu xikihmã roropa kynyrihpyry kyrãnao.

\VS{52}Sero kaetokõ maro, xikihmã maro kutuarõtanohpõko mana wenikehpyra kuehtohme kuomihpyry poko oseya. Mya ytopyra ase oryhmase te, omoro roropa xiaro oehpyra etonatohme ymaro.

\VS{53}Ritonõpo, Aparão Esemy, Naoa Esẽ roropa Kuapiakaneme mana.

\par }{\PP Mame Ritonõpo, tumy Izake Esẽ netaryme, tõmiry totapose Jako a moro omipona ehtohme.

\VS{54}Toky toiro totapase eya tynekaroryme, moroto ypy po. Mame tyekyry tõ tykohmase eya otuhtohme tymaro. Tõtuhse toto, tõmehse toto moroto ypy po.


\par }{\PP \VS{55}Yrokokoro towõse ropa Rapão pakeimo, tõxiry tõ typohse typakõ maro. Kure rokẽ tyripose toto eya Ritonõpo a. Mame toytose ropa ynororo tynonory pona ropa.




\par }\Chap{32}{\SH Jako osenetuputyry tõseporyry poko turui maro
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame toesyryhmase roropa Jako toytotohme. Tõseporyse ynororo Ritonõpo nenyohtyã maro.

\VS{2}Tonese toto ahtao, ynara tykase ynororo tyya rokene:

\par }{\PP — Sero, Ritonõpo esaryme taro nah?

\par }{\PP Naeroro moroto tosehpase eya Maanaĩme.


\par }{\PP \VS{3}Mame tõmiry aronanõ tonyohse Jako a Seia pona (moroto esety akorõ Etõme kynexine) oseporyse Ezau maro,

\VS{4}ynara katohme eya: “Ywy, Jako, opoetoryme ase. Eo, Rapão, maro exiase.

\VS{5}Pui tõ nae ase te, jumẽtu tomo te, kaneru tomo te, poti tomo te, ahno roropa ypoetory tõ nae orutua komo te, nohpo tomo, enara. Morara exiryke jomiry enehnanõ enyohno oya ourutohme osepeme kuehtohme.”


\par }{\PP \VS{6}Tooehse ropa aomihpyry aronanomo. Ynara tykase toto:

\par }{\PP — Orui, Ezau maro ynanexiase. Oehnõko mana oeporyse. 400me orutua kõ maro oehnõko mana.


\par }{\PP \VS{7}Mokaro omiry etaryke tyya enaromỹke toehse Jako, torẽtyke ipunaka. Naeroro tymaro exiketõ tapiakase eya asakoro oximõme toto ehtohme. Ahno te, kaneru tomo te, poti tomo, pui tomo, kameru tomo, enara.

\VS{8}Ynara tõsenetupuhse ynororo: osetapary se Ezau ahtao, toiro oximõmãkõ totapase ahtao eya, otarame zakorõ oximõmãkõ epãko mana.


\par }{\PP \VS{9}Moromeĩpo tõturuse ynororo Ritonõpo a:

\par }{\PP — Jomiry etako Ritonõpo, Tam Aparão Esemy, Papa Izake Esẽ roropa! Oya tonehpose ywy, oehtohme ropa xiaro, ynonory pona ropa, wekyry tomo a. Õmiry metapoase ya, ynara mase: “Kure rokẽ orĩko ase,” mase ya.

\VS{10}Ywy popyra rokẽ exiase oneneryme, yrome kure mexiase ya, opoetoryme ase, õmihpyry ae ro. Tuna Joatão takuohse ya ahtao ymyxiry rokẽ nae exine. Seromaroro oehnõko ropa ase moxiã oximõmãkõ asakoro maro; ahno tomo te, okyno tomo, enara.

\VS{11}Ritonõpo, kuewomako jetapara urui Ezau ehtohme. Enaromỹke ase, jetapary zuno ase eya, nohpo tõ maro, ypoenõ maro.

\VS{12}Wenikehpyra exiko õmihpyry poko: “Kure rokẽ orĩko ase te, apakomotyã tuhke exĩko, ekuhpỹme isawã samo tuna konõto ehpio,” katopõpyry.


\par }{\PP \VS{13}Moroto tõmehse ynororo. Moromeĩpo okyno tymenekase eya ekarotohme tynekaroryme Ezau a.

\VS{14}200me poti nohpo tõ tymenekase eya, 20me poti orutua kõ maro, 200me kaneru nohpo tomo te, 20me kaneru orutua kõ maro,

\VS{15}30me kamera nohpo tomo, tumũkue exiketomo, ipoenõ suhsu ẽnõko ro exiketomo te, 40me pui nohpo tomo te, 10me pui orutua kõ maro, 20me jumẽta tomo te, 10me jumẽtu tomo, enara.

\VS{16}Mokaro tapiakase Jako a oximõme tyrise toto. Mame typoetory toiro tyrise eya oximõmãkõ eneneme. Ynara tykase ynororo typoetory tomo a:

\par }{\PP — Ytotoko osemazuhme, atakenaka, atamekehme sã ehtoko, tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{17}Ynara tykase Jako typoetory osemazupu a:

\par }{\PP — Tooehse Ezau ahtao oya, ekaropõko mana oya: “Onoky mokyro oesemy? Aza ytõko mah? Onoky moxiã esemy?” ãko mana.

\VS{18}Ynara ãko mase eya: “Moxiamo opoetory Jako eky tomo. Inekarory tosemy a Ezau a,” kaxiko eya. “Oehnõko mã ynororo okomino,” kaxiko eya, tykase ynororo typoetory tõ osemazupu a.


\par }{\PP \VS{19}Oximomãkõ ĩkaponato komo a roropa, ynara tykase:

\par }{\PP — Ezau eneryhtao oya, morararo kaxiko eya, oxisamo.

\VS{20}Wenikehpyra ehtoko. Ynara kahtoko: “Opoetory Jako oehnõko okomino,” kahtoko eya.

\par }{\PP Ynara osenetupuhnõko Jako kynexine: “Urui kuremãko ropa ase ynekarory tõ ke, osemazuhme ynaropotyã ke. Tõseporyse jahtao imaro otarame azahkuru jehtopõpyry korokapõko mana.”

\VS{21}Moro sã toky tõ tonyohse Jako a osemazuhme, tõmehse ynororo moroto tosary po.


\par }{\SH Jako atatapoitopõpyry Penieu po
\par }
{\PP \VS{22}Moro kohmamyry ae ro towõse ropa Jako, iporiry Japoke akuohtohme. Tymaro typyxiã asakoro tarose eya, ipoetory tõ typyxiãme aexityã maro, toto mũkuru tõ 11mãkõ maro.

\VS{23}Mame moro iporiry takuohse ahtao ahno a emero, toky tõ emero taropose eya tymõkomory maro.

\VS{24}Yrome ynororo rokẽ tõxinomose toiroro.

\par }{\PP Mame orutua tooehse eya. Tãtatapoise imaro ẽmepyry pona.

\VS{25}Jako onyporemãkaposaromepyra toexiry waro toehse ynororo ahtao, ipety tytemuhmase eya, tysokorohmase eya.


\par }{\PP \VS{26}— Kurumekakoh jepe! Ẽmehnõko nase, tykase mokyro Jako a.

\par }{\PP — Arypyra, orumekara ase kure jyripopyra ro awahtao, tykase Jako.


\par }{\PP \VS{27}Mame tõturupose eya:

\par }{\PP — Onoky oesety? tykase.

\par }{\PP — Ywy ase Jako, tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{28}— Taroino tyoro oesehpãko ase, Jakome pyra, tykase ynororo. Tãtatapoise oexiryke Ritonõpo maro te, ahno maro roropa, orẽpyra mexino. Naeroro oesety Izyraeume exĩko mana.


\par }{\PP \VS{29}— Kuruko, onoky oesety? tykase Jako.

\par }{\PP — Oty katoh jesety poko ekaropõko mah? tykase ynororo. Mame kure rokẽ tyripose ynororo eya.


\par }{\PP \VS{30}Ynara tykase Jako: “Ritonõpo eneno osẽpataka. Yrome orihpyra ywy, isene ro ase.”

\par }{\PP Naeroro moro tosehpase eya Penieume.

\VS{31}Xixi tutũtase, Penieu poe Jako toytose ahtao. Sekunahme toytose ynororo ipety tytemuhmase Ritonõpo nenyokyhpyry a exiryke.

\VS{32}Seroae ro okyno pety pũ onõpyra Izyraeu pakomotyamo, moro poko tytamurukõ tytemuhmase Ritonõpo nenyokyhpyry a exiryke.




\par }\Chap{33}{\SH Jako oseporyry poko Ezau maro
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ezau oepyry eneryhtao Jako a, 400mãkõ maro, typoenõ tapiakase eya oxioximõme toh tyrise eya Reia maro te, Rakeu maro te, inamoto nohpo tõ asakoro maro, enara.

\VS{2}Inamoto tõ typoenõ maro tyrise eya osemazuhme. Imeĩpo Reia typoenõ maro. Mame etyhpyryme Rakeu tumũkuru Joze maro.

\VS{3}Imeĩpo mokaro kuroko toytose Jako osemazuhme ehtohme. Tosekumuru po typorohse ynororo tõmyty po nono pokoxi. 7me moro sã typorohse ynororo Ezau ẽpataka oseporytohme turui maro.

\VS{4}Yrome tururume toytose Ezau oseporyse Jako maro. Atapory ae tãtapoise toto tõseahmatohkõme. Takorõ typohse roropa eya. Tyxitase toto asakoro ro.

\VS{5}Mame tomye tõsenuhmase Ezau ahtao, nohpo tõ eneryke tyya ipoenõ maro tõturupose ynororo:

\par }{\PP — Onokãkõ moxiamo amaro exiketomo? tykase Ezau.

\par }{\PP — Umũkuru tõ moxiamo Ritonõpo nekarohpyry opoetory a, tykase Jako.


\par }{\PP \VS{6}Mame ipyxiã namoto tõ asakoro toeporehkase typoenõ maro, toepuise toto Ezau ẽpataka.

\VS{7}Imeĩpo Reia tooehse typoenõ maro, toepuise roropa toto. Etyhpyryme Rakeu tooehse Joze maro, toepuise roropa toto Ezau ẽpataka.


\par }{\PP \VS{8}Mame tõturupose Ezau:

\par }{\PP — Otara mokaro okyno tõ oximõme exiketomo, enẽ toto osema tao?

\par }{\PP Ynara tykase Jako:

\par }{\PP — Mokaro oya ynekarory tomo. Ynara tõsenetupuhse ywy. Mokaro ke ynekaroryme osepeme exĩko ropa ase urui maro.


\par }{\PP \VS{9}Ynara tykase Ezau:

\par }{\PP — Ymõkomory ipune nase ya, aimo. Omõkomory ikurãkako omõkomoryme.


\par }{\PP \VS{10}Yrome Jako otuhparo kynexine. Ynara tykase:

\par }{\PP — Ajohpãme sã, apoiko toto oekyme. Ynekaroryme mã toto tãkye jexiryke oẽmyty enery poko ya. Tonese ywy oya yrome yzehno pyra mase. Naeroro oẽmyty eneryke ya Ritonõpo ẽmyty enery samo typynanohse oya jexiryke.

\VS{11}Ajohpãme sã ynenepyhpyry apoiko ynekarory oya. Kure rokẽ tyrise ywy Ritonõpo a. Emero ise jehtoh tokarose ya, tykase ynororo.

\par }{\PP Otuhparo Jako exiryke inekarohpyry tapoise Ezau a.


\par }{\PP \VS{12}— Kure, ehmaropa, tykase Ezau. — Ywy ytõko ase osemazuhme.


\par }{\PP \VS{13}Yrome ynara tykase Jako eya:

\par }{\PP — Tuisa, tuaro mase moxiã poetohti jamihme pyra mã toto. Osenetupuhnõko ase roropa kaneru tõ poko, pui tõ poko roropa typoenoke exiketomo. Axĩ toto taropose ahtao, toiro ẽmepyry rokẽ ahtao ro, otarame orihnõko mã toto.

\VS{14}Kurehxo osemazuhme oytory. Ywy opoetoryme okomino ytõko, axĩ pyra okyno tõ ekahmãko poetohti maro, eporehkatoh pona, Etõ pona, oesaka, tykase Jako Ezau a.


\par }{\PP \VS{15}Mame ynara tykase Ezau:

\par }{\PP — Morara ahtao ah ypoetory tõ amaro nytõ toto, ãkorehmatohme, tykase Ezau.

\par }{\PP Yrome Jako a tozuhse:

\par }{\PP — Takorehmanekõ se nymyry pyra mã toto. Toiro se rokẽ ase oya. Osepeme se rokẽ ase amaro, tuisa.


\par }{\PP \VS{16}Mame moro ae ro toytose ropa Ezau tosemary ae ropa Etõ nonory pona.

\VS{17}Yrome Jako toytose Sukote pona. Moroto tõsesarise ynororo. Tapyi tyrise eya tytapyĩme. Tapyi tõ tyrise roropa eya toky tõ tapyĩme. Morara exiryke moroto tosehpase eya xine Sukoteme.


\par }{\PP \VS{18}Moro sã kynexine Jako oehtopõpyry ropa Mesopotamia poe Kanaã pona. Kure rokẽ toeporehkase ynororo pata Xikẽ pona, osesarise moro pũtokoxi.

\VS{19}Mame tupito topekahse eya Hamoa mũkuru tõ wino, Xikẽ zumy. 100me parata ke topehmase eya moro tupito tosaryme ehtohme.

\VS{20}Moroto apoto apõ tyrise eya, ipoko tymerose Ritonõpo esety, Izyraeu tõ Esemy.




\par }\Chap{34}{\SH Tina poko Xikẽ ehtopõpyry
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame Tina Jako ẽxiryme kynexine Reia maro. Toytose ynororo pata pona imehnõ oryximãkõ enese.

\VS{2}Moroto Hamoa, heweume exikety, tuisame kynexine. Tumũkue kynexine ynororo esety Xikẽ. Tina tonese eya, tapoise eya, ipoko toehse ynororo.

\VS{3}Mame ise moino toehse ynororo, typenetase ynororo ipoko. Morara exiryke typytyme apoiry se kynexine.

\VS{4}Ynara tykase ynororo tumy a:

\par }{\PP — Mokyro oryximã ekaropoko, papa, ypytyme aehtohme.


\par }{\PP \VS{5}Jako tuaro toehse tõxiry maro Xikẽ ehtoh poko. Yrome ipoenõ kynexine ona po erohnõko, pui tõkehko poko. Morara exiryke “Teh” tykase rokẽ ynororo, toto oehtoh ropa eraximãko.

\VS{6}Mame oehpyra ro toto ahtao toytose Hamoa, Xikẽ zumy, oturuse Jako maro.

\VS{7}Morarame toeporehkase Jako mũkuru tõ ahtao, tuaro toehse toto toryxirykõ poko Hamoa mũkuru maro ehtoh poko. Tyekĩtapãse toto yronymyryme. Xikẽ zehno toehse toto inyrihpyry xihpyry poko. Popyra kynexine eya xine Jako ẽxiry maro aehtopo. Moro zae pyra kynexine ipunaka eya xine.

\VS{8}Yrome ynara tykase Hamoa eya xine:

\par }{\PP — Oẽxiry se umũkuru Xikẽ mana. Typytyme se mã ynororo. Ajohpãme sã ah nerẽnã toto.

\VS{9}Morara ahtao oxiekyryme exĩko sytatose. Erẽnãko ynanase oẽxiry tõ maro. Amarokõ roropa pytãko yna ẽxiry tõ maro matose.

\VS{10}Taro ehtoko yna maro, yna nonory po. Oesarykõ menekãko matose ise oehtohkõ menekãko. Osepekahnõko matose yna a. Tupito esẽme exĩko roropa matose.


\par }{\PP \VS{11}Mame ynara tykase Xikẽ Tina zumy a, ipiry tomo a roropa:

\par }{\PP — Ajohpãme sã mose ekaroko ya. Oepehmatorỹko ase ise oehtohkõ ekarõko ase oya xine.

\VS{12}Ekaropotoko ya: Oty se hmatou? Oepehmatorỹko ase mose epehpyryme, mame mose ekaroko ya ypytyme.


\par }{\PP \VS{13}Morarame toryxirykõ tyyryhmase Xikẽ a exiryke, ipoko toehse exiryke, azahkuru tozuhse jumy Hamoa eya xine.

\VS{14}Ynara tykase toto eya:

\par }{\PP — Yna oryxiry onekarosaromepyra ynanase orutua a jaĩpotapihpyry onysahkapyny a, yna ehxiroryino.

\VS{15}Yna omiry etapõko ynanase oya xine ynara toehse awahtao xine. Amarokõ orutua kõ yna sã toehse awahtao xine, ãĩkõpotapihpyry tysahkase oya xine ahtao yna samo.

\VS{16}Morara awahtao xine yna ẽxiry tõ maro pytãko matose. Oẽxirykõ maro pytãko ynanase. Osesarĩko ynanase oesao xine. Oximaro exĩko sytatose oxiekyryme roropa.

\VS{17}Yrome morara se pyra awahtao xine, ãĩkõpotapihpyry onysahkara awahtao xine ytõko ynanase taroino. Yna oryxiry arõko ynanase, tykase toto.


\par }{\PP \VS{18}Morara kary etaryke tyya xine, ỹme toehse Hamoa, imũkuru Xikẽ maro.

\VS{19}Okynã pyra tyaĩpotapihpyry tysahkapose Xikẽ a, typenetase toexiryke Jako ẽxiry poko, imaro torẽnary se roropa toexiryke. Hamoa tapyĩ tao imũkuru Xikẽ imehxo exiketyme kynexine.


\par }{\PP \VS{20}Moromeĩpo Hamoa toytose tumũkuru Xikẽ maro pata omõtoh pona. Moroto oximõtoh kynexine oturutohme, osepekahtohme, enara. Ynara tykase toto pata põkomo a:


\par }{\PP \VS{21}— Mokaro yna epeme mã toto. Ah tytapyĩkõ rĩ toto taro, osepekahnõko te, kuesarykõ mã ipune toto esaryme roropa. Pytãko sytatose toto ẽxiry tõ maro. Pytãko roropa mã toto kuẽxirykõ maro.

\VS{22}Mame tõmirykõ etapõko mã toto kyya xine oxiekyryme kuehtohkõ poko kuaĩkõpotapihpyry tysahkase ahtao rokene.

\VS{23}Mame mokaro ekykõ, pui tõkehko emero kuekykõme roropa exĩko mã toto. Naeroro ỹme kuahtao xine toto nyripohpyry poko osesarĩko mã toto kymaro xine ehtohme.


\par }{\PP \VS{24}Morara kary etaryhtao tyya xine, ỹme toehse toto, Hamoa tõ omiry etaryke tyya xine. Mame tyaĩkõpotapihpyry tysahkase eya xine porehme.

\VS{25}Morarame oseruao tõmehse ahtao, mokaro orutua kõ jetũ ahtao itamurume, Jako mũkuru tõ asakoro toytose, Ximeão te, Rewi, enara. Tina piry tõ toytose, tytapemã tarose eya xine tokare pyra pata pona. Orutua kõ totapase eya xine emero porehme.

\VS{26}Hamoa te, imũkuru Xikẽ roropa totapase. Moromeĩpo toryxiry tarose Ximeão a Rewi maro Xikẽ tapyĩ tae, mame toytose ropa toto.

\VS{27}Imeĩpo totapase mokaro ahtao imehnõ Jako mũkuru tõ toytose mokaro mõkomohpyry ematonanohse, mõkomo kurã tapoise eya xine, toryxirykõ ryhmatopõpyry emetakame samo.


\par }{\PP \VS{28}Kaneru tõ tarose eya xine te, poti tõ maro te, pui tomo te, jumẽtu tomo te, mõkomo kurã emero, pata poe te, tupito tõ poe, enara.

\VS{29}Toto tapyĩ tae mõkomo kurã tarose eya xine. Typoetoryme nohpo tõ tarose eya xine poetohti tõ maro.

\VS{30}Mame ynara tykase Jako tumũkuru tomo a, Ximeão te, Rewi maro:

\par }{\PP — Opokoino xine tupime toehse ya. Imeimehnõ yzehno exĩko mã toto, Kanaã põkomo te, perizeu tomo te, sero nono põkõ emero. Tuhke pyra sytatose, tuhke pyra orutua komo. Yzehnotokõ tõximõse ahtao etonatohme ymaro, kyporemãkapotorỹko mã toto, kuenahkatorỹko mã toto kypoenõkõ maro.


\par }{\PP \VS{31}Yrome tumykõ tozuhse eya xine:

\par }{\PP — Yna oryxiry onyriposaromepyra ynanexiase emero rokẽ poko aehtohme, tykase toto.




\par }\Chap{35}{\SH Kure rokẽ Jako ritopõpyry Peteu po
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame ynara tykase Ritonõpo Jako a:

\par }{\PP — Atakimako oytotohkõme Peteu pona. Moroto Peteu po apoto apõ tyriko jeahmatohme. Ywy ase Ritonõpo, osenepoase oya orui, Ezau poe oeparyhtao.


\par }{\PP \VS{2}Naeroro ynara tykase Jako tytapyĩ taõkomo a, tymarõkõ maro emero:

\par }{\PP — Neponãmary ipahtoko, imeimehnõ neponãmarykõ, amaro xine ahtao. Oorypyrykõ ikorokapotoko te, epytoko te, upo amurutoko, ikurikasenano.

\VS{3}Atakimatoko, Peteu pona ytõko sytatose. Moroto apoto apõ rĩko ase Ritonõpo eahmatohme kyya xine. Typynanohse ywy eya etuarimaryhtao. Morararo ymaro exikehpyra toehse ynororo emero pona toytose jahtao.


\par }{\PP \VS{4}Mame tyneponãmarykõ tokarose eya xine, panasere tõkehko tokarose roropa eya xine. Mame Jako a morohne tonẽse wewe karawario zopikoxi, pata Xikẽ pũto.

\VS{5}Morotoino toytose toto ahtao Jako tõ zuno toehse toto, moe pyra roropa imehnõ patary kynexine, Ritonõpo poe toto zuno toehse toto. Morara exiryke Jako tõ onekahmara toh kynexine emỹpotohme.


\par }{\PP \VS{6}Morarame toeporehkase Jako tomo, imarõkõ maro emero Ruze pona. Moro pata esety akorõ Peteume kynexine, Kanaã nonory po.

\VS{7}Moroto apoto apõ tyrise Jako a Ritonõpo eahmatohme. Moroto tosehpase eya “Ritonõpo, Peteu Esemy” me. Moroto tõsenepose Ritonõpo exiryke eya toepase ynororo ahtao turui kurũke.

\VS{8}Moroto kynexine Repeka akorehmahpõ Tepora orihtopõpyry. Ekepyry tonẽse kynexine wewe kurã zopikoxi ikurenaka Peteu wino. Moroto tosehpase “Wewe Karawario Xitatohme”.


\par }{\PP \VS{9}Moromeĩpo toehse ropa Jako ahtao Mesopotamia poe, tõsenepose ropa Ritonõpo eya. Kure tyripose roropa ynororo eya.

\VS{10}Ynara tykase ynororo eya:

\par }{\Q — Oesety Jakome mana,

\par }{\Q yrome oesety myakamãko ase;

\par }{\Q taroino Jakome pyra mase,

\par }{\Q Izyraeume oesehpãko ase.

\par }{\PP Naeroro tosehpase ynororo Ritonõpo a Izyraeume.

\VS{11}Ynara tykase roropa Ritonõpo eya:

\par }{\Q — Ywy ase Ritonõpo Jamihmehxo Exikety.

\par }{\Q Emũkuako tuhke, typakõke tuhke oehtohme.

\par }{\Q Ahno imoihme, apakõ emãnõko mã toto,

\par }{\Q tuhke exiketõme exĩko mã toto,

\par }{\Q toitoine tuisa tõme exĩko mã toto.


\par }{\Q \VS{12}Sero nono ynekarohpyry Aparão a,

\par }{\Q Izake a roropa ekarõko ase oya roropa, apakomotyamo a roropa.


\par }{\PP \VS{13}Mame tõturukehse Ritonõpo ahtao Jako maro tõnuhse ynororo, moro poe toesyryhmase ropa.

\VS{14}Mame topu tapoise Jako a xikihme tyritohme, moroto tymaro Ritonõpo oturutopõpyry po. Moro topu po oriu tukuãse Jako a eukuru jehnahpyry maro tynekaroryme Ritonõpo a.

\VS{15}Moro tosehpase eya Peteume.


\par }{\SH Rakeu orihtopõpyry
\par }
{\PP \VS{16}Morarame Peteu poe toytose Jako tytapyĩ taõkõ maro, mame moe pyra toehse toto ahtao Epyrata pona, Rakeu enurutoh toehse, toxietũtose ynororo. Yrome tupime kynexine eya, okyna enurupopyra toehse.

\VS{17}Morarame sam tykase itamurume ahtao, imaro exikety, nohpo ynara tykase:

\par }{\PP — Enaromyra exiko; emũkuãko mase orutuame.


\par }{\PP \VS{18}Yrome orihnõko Rakeu kynexine. Orihsasaka ahtao ynara tykase:

\par }{\PP — Mose esehpãko ase Penonime, tykase. Yrome jumy a tosehpase ynororo Pẽjamĩme.


\par }{\PP \VS{19}Moro sã toorihse Rakeu, ekepyry tonẽse Epyrata esemary ehpio. Imeĩpo Perẽme toehse moro pata.

\VS{20}Zonẽtoh pona topu tyrise Jako a xikihme, wenikehpyra ehtohme, Rakeu ekepyry zonẽtopõpyry poko. Moroto ro mana seroae ro.

\VS{21}Morotoino toytose Jako osesarise tapyi kaetokõ Etea esary mõpozakoxi.


\par }{\SH Jako poenomo
\par }
{\R (1 Koronika 2.1-2)

\par }{\PP \VS{22}Morarame moroto Jako tõ toehse ahtao, imũkuru Rupẽ Pira poko toehse tumy pyty poetory, yrome ipytyme ro. Moro waro toehse Jako ahtao tyekĩtapãse ynororo.


\par }{\SH Jako toemũkuase 12me
\par }
{\PP \VS{23}Typyty Reia maro toemũkuase 6me: Rupẽ osemazupu te, Ximeão te, Rewi te, Juta te, Isakaa te, Zepurõ, enara.

\VS{24}Rakeu maro toemũkuase asakoro: Joze te, Pẽjamĩ, enara.

\VS{25}Pira maro Rakeu poetory toemũkuase asakoro: Tã te, Napatari, enara.

\VS{26}Ziupa maro Reia poetory toemũkuase asakoro: Kate te, Asea, enara. Mokaro Jako mũkuru tõ tonuruse Mesopotamia po.


\par }{\SH Izake orihtopõpyry
\par }
{\PP \VS{27}Jako toytose tumy Izake maro ehse Mãre pona, esety akorõ Arapame kynexine, Eperõ pũto. Moroto Aparão esahpyry kynexine Izake maro.

\VS{28}Mame 180 jeimamyry taropose Izake ahtao,

\VS{29}tamuhpõme toehse ynororo ahtao toorihse ynororo. Mame ekepyry tonẽse imũkuru tomo a, Ezau, Jako, enara.




\par }\Chap{36}{\SH Ezau pakomotyamo
\par }
{\R (1 Koronika 1.34-37)

\par }{\PP \VerseOne{1}Sero Ezau pakomotyã poko, esety akorõ Etõ kynexine.

\VS{2}Ezau typytase Kanaã põ maro asakoro: Ata, Erõ ẽxiry, heteume exikety te, Ooripama, Ana ẽxiry, Zipeão pary, heweume exikety roropa.

\VS{3}Ezau typytase ropa Pasemate maro, Iximaeu ẽxiry, Nepaiote oryxiry.

\VS{4}Ata toemũkuase Eripazeme. Pasemate toemũkuase Reueume.

\VS{5}Ooripama toemũkuase oseruao: Jeu te, Jarã te, Kora, enara. Ezau mũkuru tõ mokaro kynexine, tonuruse toto Kanaã po, moroto ynororo ahtao.


\par }{\PP \VS{6}Morotoino toytose Ezau typyxiã maro, tumũkuru tõ maro, tõxiry tõ maro, tytapyĩ taõkõ maro, atameke toehtohkõme takorõ Jako maro. Tymaro toky tõ tarose Ezau a: kaneru tomo te, poti tomo te, pui tomo emero tynapoityã Kanaã nonory po.

\VS{7}Moro turumekase Ezau a. Mokaro asakoro natokõ esaryme pune pyra Jako esary kynexine. Tokyke tuhke toto exiryke oximaro ehsaromepyra toh kynexine.

\VS{8}Morara exiryke toytose Ezau osesarise ypy tõ pona, Seia nonory po, esety akorõ Etõ.


\par }{\PP \VS{9}Ynara Ezau pakomotyã kynexine, Etõ põkõ tamurume, moroto ypy tõ Etõ po, Seia po.

\VS{10-13}Ata, Ezau pyty toemũkuase Eripazeme. Eripaze toemũkuase 5me: Temã te, Omara te, Zepo te, Kaetã te, Kenaza, enara. Typyty Timina maro toemũkuase Eripaze Amarekeme.

\par }{\PP Typyty Pasemate maro Ezau toemũkuase Reueume. Reueu toemũkuase 4me: Naate te, Zera te, Sama te, Miza, enara.


\par }{\PP \VS{14}Imepỹ nohpo maro typye Ezau kynexine Ooripama, Ana ẽxiry, Zipeão pary. Oseruao mũkuru nae ynororo kynexine: Jeu te, Jarã te, Kora, enara.


\par }{\PP \VS{15}Ezau pakomotyã tuhke tomãse toto. Ezau mũkuru osemazupu, Eripaze toemũkuase ynara: Temã te, Omara te, Zepo te, Kenaza te,

\VS{16}Kora te, Kaetã te, Amareke, enara. Mokaro emero Ata poenõme kynexine, Ezau pyty poenomo.


\par }{\PP \VS{17}Reueu toemũkuase ynara: Naate te, Zera te, Sama te, Miza, enara. Mokaro Pasemate poenõme toh kynexine, Ezau pyty poenomo.


\par }{\PP \VS{18}Typyty Ooripama maro, Ana ẽxiry, Ezau toemũkuase: Jeu te, Jarã te, Kora, enara.

\VS{19}Mokaro emero Ezau pakomotyãme toh kynexine.


\par }{\SH Seia pakomotyamo
\par }
{\R (1 Koronika 1.38-42)

\par }{\PP \VS{20-21}Mame Etõ põkõ osemazupu tõ Seia mũkuru tõ pakomotyã kynexine: Rotã te, Sopau te, Zipeão te, Ana te, Tisõ te, Esea te, Tisã, enara. Mokaro emero Seia, horeume exikety mũkurume tõ kynexine.


\par }{\PP \VS{22}Rotã ahno tõ tamuxiry kynexine: Hori tomo te, Homã tomo, enara. Rotã toryxike kynexine, esety Timina.


\par }{\PP \VS{23}Sopau ahno tõ tamuxiry kynexine: Awã tomo te, Manaate tomo te, Epau tomo te, Sepo tomo te, Onã tomo, enara.


\par }{\PP \VS{24}Zipeão tumũkue asakoro kynexine: Aia te, Ana, enara. Mokyro Ana kynexine pẽkamã axitunety enehpono ona po, tumy eky, jumẽtu tõ poko aerokuruhtao.


\par }{\PP \VS{25-26}Ana toemũkuase Tisõme. Tisõ toemũkuase: Hẽtã te, Exipã te, Itirã te, Kerã, enara. Ana tõxike kynexine, esety Ooripama.


\par }{\PP \VS{27}Esea toemũkuase: Pirã te, Zaawã te, Akã, enara.


\par }{\PP \VS{28}Tisã toemũkuase: Uze te, Arã, enara.


\par }{\PP \VS{29-30}Mokaro kynexine horeu tõ oxiekyryme exiketomo Etõ nonory po: Rotã tomo te, Sopau tomo te, Zipeão tomo te, Ana tomo te, Tisõ tomo te, Esea tomo te, Tisã tomo, enara.


\par }{\SH Etõ tuisary tomo
\par }
{\R (1 Koronika 1.43-54)

\par }{\PP \VS{31}Ynara tuisa tõ kynexine Etõ nonory põkõ esamo. Atakenaka tuisame toh kynexine tuisa pyra Izyraeu tõ ahtao ro:

\VS{32}Pera, Peoa mũkuru, pata Tinapa pono.

\VS{33}Pera toorihse ahtao imyakãme Jopape, Zera mũkuru, Posora pono tuisame toehse.

\VS{34}Jopape myakãme Husã, Temã pono tuisame toehse.

\VS{35}Husã mykapo Hatate, Petate mũkuru, Awite pono tuisame toehse. Mitiã tõ typoremãkase eya Moape nonory po.

\VS{36}Hatate mykapo Samara, Masareka pono tuisame toehse.

\VS{37}Samara mykapo Sauu, pata Reopote-Tuna-Eupyrati pono tuisame toehse.

\VS{38}Sauu mykapo Paau-Hanã, Akapoa mũkuru tuisame toehse.

\VS{39}Paau-Hanã, Akapoa mũkuru mykapo Hatate, Pau pono tuisame toehse (ipyty Meetapeu kynexine Matarete ẽxiry, Me-Zaape paryme).


\par }{\PP \VS{40}Ezau pakomotyã tomãse tuhke, etomita tomo: Timina tomo, Arawa tomo, Jetete tomo,

\VS{41}Ooripama tomo, Era tomo, Pinõ tomo,

\VS{42}Kenaza tomo, Temã tomo, Mipisara tomo,

\VS{43}Makatieu tomo, Irão tomo, enara. Morotõkõ esary tosehpase toto tosetykõ ae.




\par }\Chap{37}{\SH Joze irui tõ maro
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame moroto toehse Jako Kanaã po, tumy esary po.

\VS{2}Sero nase Jako tõ ehtopõpyry poko.

\par }{\PP 17me jeimamyry nae Joze ahtao, toerohse ynororo turui tõ maro kaneru tõ poko poti tõ maro. Irui tomo Pira mũkuru tõ kynexine Ziupa mũkuru tõ roropa, jũ pyxiamo. Mame tumy turuse Joze a, turui tõ nyrityã poko, azahkuru toto ahtao.


\par }{\PP \VS{3}Tamuhpõme Jako kynexine tonuruse Joze ahtao. Naeroro ipynohxo kynexine irui tõ pyno ehtoh motye. Upo kurã tyripose Jako a Joze zupõme, upo mosano, apory mosano sỹsỹkamã potu.

\VS{4}Tumũkuru Joze pynohxo Jako ehtoh tonese irui tomo a, naeroro takorõkõ zumoxike toehse toto. Zehno toexirykõke xihpyryme tõturuse toto, imaro aotururuhtao.


\par }{\PP \VS{5}Mame tõsenehse Joze, tõsenehtopõpyry tokarose eya turui tomo a. Moro pokoino itamurumehxo takorõkõ zehno toehse toh kynexine.

\VS{6}Ynara tykase exiryke eya xine:

\par }{\PP — Etatoko pahne, josenehtopõpyry poko ourutorỹko ase.

\VS{7}Erohnõko sã exiase tupito po tiriiku myhnõko. Mõtoino rokẽ tamoreme ynymykyhpyry towõse xikihme. Zomye onymykyhpyrykõ toepuise kehko ynymykyhpyry ẽpataka, tykase ynororo turui tomo a.


\par }{\PP \VS{8}Mame tõturupose irui tomo:

\par }{\PP — Oty kary moro? Yna tuisaryme exĩko mah? Õmiry omipona exĩko ynanae?

\par }{\PP Takorõkõ zehnohxo toehse toh kynexine aosenehtopõpyry pokoino, epyrypakety sã aexiry poko roropa tõsenehtopõpyry ekaroryhtao eya.


\par }{\PP \VS{9}Mame tõsenehse ropa Joze, moro tõsenehtopõpyry tokarose roropa turui tomo a. Ynara tykase ynororo eya xine:

\par }{\PP — Tõsenehse ropa ywy. Morarame xixi sã enease, nuno maro, xirikuato tõ 11mãkõ maro. Mame nepuiase kehko ykyryry xirikuato ẽpataka.


\par }{\PP \VS{10}Tõsenehtopõpyry tokarose ahtao Joze a tumy a, turui tomo a roropa, tõturupose jũ eya. Ynara tykase:

\par }{\PP — Oty kary se õsenehtopõpyry nae? Asa maro ywy oẽpataka yna esekumuru po porohnõko ynanae, orui tõ maro, tuisamehxo oekarotohme?


\par }{\PP \VS{11}Yrome irui tõ Joze zumoxike toehse toto. Yrome jũkõ “Teh,” tykase rokene. Tõsenetupuhse rokẽ tukurohtao.


\par }{\SH Joze tokamose, tarose Ejitu pona
\par }
{\PP \VS{12}Mame kaneru tõ tarose, poti tõ maro, Joze rui tomo a, ona pona pata Xikẽ pũtokoxi.

\VS{13}Mame ynara tykase Jako tumũkuru Joze a:

\par }{\PP — Osehko. Aaropory se ase Xikẽ pona. Moroto orui tõ kaneru tõ otuhmapõko, poti tõ maro.

\par }{\PP — Taro ase, tãtakimase, tykase Joze.


\par }{\PP \VS{14}Ynara tykase Jako:

\par }{\PP — Ytoko morotona orui tõ eneta, okyno tõ roropa kure toto ehtoh eneta, mame osehko ropa jurutohme toto ehtoh poko.

\par }{\PP Mame moro poe, Eperõ jakanahmã poe tumũkuru Joze taropose Jako a Xikẽ pona. Toytose ynororo. Toeporehkase ahtao morotona,

\VS{15}ytoytõko kynexine ona poro. Moroto orutua a tonese ynororo, tõturupose eya:

\par }{\PP — Oty zupĩko hma? tykase eya.


\par }{\PP \VS{16}— Urui tõ zupĩko ase. Ona po toky tõ arõko mã toto kaneru tõ nahpãko poti tõ maro. Zuaro hma, aza nytõ toto? tykase Joze.


\par }{\PP \VS{17}Mokyro orutua ynara tykase:

\par }{\PP — Taroino toytose toto. “Ytõko ynanase Totã pona,” kary totase ya.

\par }{\PP Mame toytose Joze turui tõ zupise. Tonese toto eya Totã po.

\VS{18}Joze tonese eya xine moino aepyryhtao. Eporehkara ro ynororo ahtao tõturupitose toto etapary poko.


\par }{\PP \VS{19}Ynara tykase toto:

\par }{\PP — Mokyro oehnõko, osenehkety!

\VS{20}Ehmaropa, setapatone seromaroro. Imeĩpo ekepyry sẽmatone oramãka. “Tosekase onokyro a,” ãko sytatose. Morarame aosenehtopõpyry enatyry enẽko sytatose.


\par }{\PP \VS{21}Yrome mokaro omiry etaryke tyya, takorõ ewomary se Rupẽ toehse. Ynara tykase ynororo takorõ tomo a:

\par }{\PP — Onetapara sehtone.

\VS{22}Sero eutary aka mokyro tyritoko, yrome onyryhmara ehtoko.

\par }{\PP Morara tykase Rupẽ, takorõ ewomary se toexiryke aropotohme ropa tumy a.

\VS{23}Toeporehkase Joze ahtao turui tomo a, zupõ mosã tyxihkase eya xine, apory mosa exikety.

\VS{24}Moromeĩpo takorõkõ tapoise eya xine, tõmase ynororo eya xine oramãka. Moro ao tuna pyra kynexine, tonore rokẽ zao.

\VS{25}Mame typorohse toto tõtuhtohkõme. Tõtukurukohtao tõsenuhmase toto. Iximaeu tõ tonese eya xine ytoketomo. Kireate poe toehse toto, Ejitu pona ytõko toh kynexine. Mõkomo arõko kameru tõ kynexine, ixtaratu te, kanera tõkehko.

\VS{26}Ynara tykase Juta takorõ tomo a:

\par }{\PP — Otyme kure kuakorõkõ totapase ahtao kyya xine? Imeĩpo ajohpãme exĩko sytatose onekunohtõme aorihtopõpyry poko?

\VS{27}Sekarotone mose mokaro Iximaeu tomo a parata apoitohme kyya xine. Morarame kuakorõkõ onetapara sehtone kuakorõkõme ro exiryke.

\par }{\PP Atae toehse toto Juta maro.

\VS{28}Mame osepekahketõ, mitianita tõ tooehse ahtao Joze touse ropa irui tomo a oramae. Tokarose ynororo eya xine 20me parata apoitohme. Mame Joze tarose Iximaeu tomo a Ejitu pona.


\par }{\PP \VS{29}Tooehse ropa Rupẽ tahtao oramãka tonese eya repe. Joze onenepyra moro tao. Tupõ tyxihkase eya tãtasamaryke ipunaka.

\VS{30}Takorõ tomo a toytose ynororo. Ynara tykase:

\par }{\PP — Mokyro, aimo arypyra toehse. Seromaroro oty rĩko ywy?


\par }{\PP \VS{31}Mame poti totapase eya xine. Munu tyrise eya xine Joze zuponỹpyry pokona munuhpe ehtohme.

\VS{32}Moromeĩpo zuponỹpyry sỹsỹkamã potu tarose Jako a. Ynara tykase toto eya:

\par }{\PP — Sero upo tonese yna a. Omũkuru zuponỹpyry otarame nae?


\par }{\PP \VS{33}Zuponỹpyry tonetupuhse Jako a. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Ỹ umũkuru zuponỹpyry sero! Tosekase otarame onokyro a, otarame tõse.


\par }{\PP \VS{34}Mame toemynyhmaryke yronymyryme tupõ tyxihkase Jako a, saku risẽ tamuruse eya. Tumũkuru orihtopõpyry tyhnamose eya okynano.

\VS{35}Imũkuru tõ emero toytose Jako a, ẽxiry tõ roropa akorehmatohme omuhpe pyra aehtohme repe. Yrome tyxitary se rokẽ kynexine.

\par }{\PP — Umũkuru hnamõko ase. Onyhnamokehpyra ase joorihtoh pona ro. Morara ahtao imaro exĩko ropa ase, tykase ynororo.

\par }{\PP Xitakehpyra kynexine tumũkuru Joze poko.


\par }{\PP \VS{36}Morarame Joze tarose Ejitu pona. Tokarose ynororo mitianita tomo a Potipaa a, ipoetoryme aehtohme. Ejitu tuisary konõto akorehmaneme Potipaa kynexine, tapyi konõto erase tõ tuisaryme.




\par }\Chap{38}{\SH Juta Tamara maro
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morara ahtao takorõ tõ turumekase Juta a, imepỹ tapyĩ taka toytotohme, mokyro esety Hira, pata Aturã pono.

\VS{2}Moroto Juta ahtao kananeu ẽxiry waro toehse, jũ esety Sua kynexine. Typytase Juta imaro,

\VS{3}toemũkuase ynororo, esety Ereme.

\VS{4}Mame poetoẽme toehse ropa ynororo, toemũkuase ropa, tosehpase Onãme.

\VS{5}Imeĩpo toemũkuase ropa ynororo, tosehpase Serame. Kezipe po Juta kynexine tonuruse imũkuru ahtao.


\par }{\PP \VS{6}Mame nohpo tymenekase Juta a tumũkuru Ere pytyme, esety Tamara.

\VS{7}Yrome Ritonõpo zamaro pyra Ere kynexine popyra exiryke, naeroro taorihmapose ynororo eya.

\VS{8}Mame ynara tykase Juta tumũkuru Onã a:

\par }{\PP — Orui pytỹpyry apoiko opytyme, emũkuatohme orui poenõme. Morara awahtao zae exĩko mase, tykase.


\par }{\PP \VS{9}Yrome tuaro Onã kynexine, toemũkuase ahtao tumũkurume pyra ehtoh waro kynexine, turui mũkurume aehtoh waro. Morara exiryke turui pytỹpyry maro tahtao jeipyry tukuãse eya nono pona rokene, emũkuara toehtohme turui mũkurume.

\VS{10}Moro poko typenekehse Ritonõpo, Onã nyrihpyry poko, naeroro totapase ynororo eya.

\VS{11}Mame ynara tykase Juta typary eny a:

\par }{\PP — Ytoko ropa omy tapyĩ taka, pytỹpome rokẽ exiko umũkuru Sera eraximatohme, tuãtase ahtao ipytyme oehtohme, tykase.

\par }{\PP Morara tykase ynororo, Sera orikyry zuno toexiryke, irui tõ samo. Naeroro toytose Tamara tumy tapyĩ taka ropa.


\par }{\PP \VS{12}Mame okynahtao Juta pyty toorihse. Tyhnamokehse ahtao toytose Juta Timinate pona toky tõ kaneru tõ hpoty sahkary enese. Tope Hira, Aturã põ maro toytose ynororo.

\VS{13}Tamara turuse imehnomo a: “Onio zũ toytose Timinate pona toky tõ kaneru tõ hpoty sahkase.”

\VS{14}Naeroro tupõ tymyakãmase eya, pytỹpome toehtoh zupõ turumekase, tõmyty tapuruse eya kamisa ke tonetupuhpyra imehnõ ehtohme. Mame toytose ynororo porohse pata Enaĩ omõtoh pũtokoxi, Timinate esemary ae. Morara tyrise eya tuaro toexiryke Sera tuãtase repe, yrome mokyro onekaropyra Juta kynexine iniome.


\par }{\PP \VS{15}Mokyro eneryke Juta a tõsenetupuhse ynororo: “Mose nohpo poko se exikety mã epehpyry ekarõko imaro ehtohme, ẽmyty tapuruse exiryke.”

\VS{16}Toytose ynororo oturuse imaro osema ehpikoxi, tuaro pyra ynororo kynexine typary ẽme aehtoh poko. Ynara tykase ynororo eya:

\par }{\PP — Otãto se hma epehpyryme ymaro oehtohme? tykase.

\par }{\PP — Oty ekarõko mah ya? tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{17}— Poti enehpõko ase oya, jeky tõ poe, tykase ynororo.

\par }{\PP — Ỹ, kure, tykase nohpo. — Yrome okyryry inomoko ymaro, poti enehpotohto oya.


\par }{\PP \VS{18}— Oty se hma ykyryryme inomotohme amaro? tykase Juta.

\par }{\PP — Sinete te, korotão maro te, omyxiry maro, enara, tykase ynororo.

\par }{\PP Morohne tokarose Juta a eya. Imaro toehse ynororo, poetoẽme toehse nohpo.

\VS{19}Mame toytose ropa Tamara tytapyĩ taka, tupõ tymyakãmase ropa eya, pytỹpo zupõ tamuruse ropa eya, kamisa touse tõmyty poe.


\par }{\PP \VS{20}Moromeĩpo tope, Hira taropose Juta a poti ekarotohme nohpo a tykyryry tõ enehtohme ropa, yrome nohpo onenepyra tokurehse ynororo.

\VS{21}Tõturupose ahtao orutua komo, Enaĩ põkomo a: “Otoko na mokyro nohpo, topehke imehnõ maro exikety, taro osema ehpio kohrame exikety?”

\par }{\PP — Taro arypyra, orutua kõ poko exikety pyra taro nase, tykase toto.


\par }{\PP \VS{22}Naeroro Hira toeramase ropa, ynara tykase ynororo Juta a:

\par }{\PP — Mokyro nohpo onenepyra tokurehse ywy. Morotõkõ orutua kõ ynara tykase ya: “Orutua kõ poko exikety pyra taro nase,” nykã toto.


\par }{\PP \VS{23}Mame ynara tykase Juta:

\par }{\PP — Ah ykyryry tõ imaro nexino. Morararo kykerekeremara imehnõ mana. Poti aropono eya repe, yrome nohpo onenepyra mexiase.


\par }{\PP \VS{24}Morotoino oseruao nuno taropose ahtao toytose imehnõ Juta zuruse:

\par }{\PP — Apary eny, Tamara poetoẽme mana. Otarame imeimehnõ orutua kõ mũkuru ẽme toehse ynororo, tykase toto.

\par }{\PP Ynara tykase Juta:

\par }{\PP — Mokyro nohpo enehko jarãnaka, jahkatohme!


\par }{\PP \VS{25}Morara exiryke enehse toytose toto ahtao itapyĩ tae, ynara tykase nohpo tymeretamuru zurutohme: “Mokyro, senohne esẽ poe poetoẽme ase. Ynoro rokẽ ypoko toehse. Senohne eneko zuaro oehtohme sinete te, korotão te, myxiry, enara.”

\VS{26}Tonetupuhse Juta a tykyryryme morohne exiry poko. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Zae rokẽ mã ynororo; zae pyra toehse ywy. Ynara tykase ywy repe: “Umũkuru, Sera ekarõko ase oya oniome,” tykase ywy repe yrome onekaropyra tokurehse ywy.

\par }{\PP Mame ipoko exizomopyra ropa toehse ynororo.


\par }{\PP \VS{27}Morarame enurutoh po nohpo toehse ahtao kamarame poeto ehtoh waro toehse toto.

\VS{28}Tonurupitose toto ahtao toiro emary tutũtase. Axĩ moro emary tymyhse eary tahpiremã ke. Ynara tykase mokyro enurumapone:

\par }{\PP — Mose tutũtase osemazuhme.


\par }{\PP \VS{29}Yrome tomary tutuyhmase ropa eya. Mokyro kamaramã tonuruse rahkene apitorymãme. Naeroro ynara tykase mokyro enurumapone:

\par }{\PP — To! Oya oesemary totapuruhmakase.

\par }{\PP Mame tosehpase ynororo Perezeme.


\par }{\PP \VS{30}Imeĩpo zakorõ tonuruse, emary tymyhse exikety eary tahpiremã ke, tosehpase ynororo Zerame.




\par }\Chap{39}{\SH Joze Potipaa tapyĩ tao
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame Joze tarose Ejitu pona. Moroto tokamose ynororo iximaeu tomo a Ejitu pono a, esety Potipaa. Tuisa konõto akorehmaneme Potipaa kynexine, erase tõ tuisaryme tuisa tapyĩ konõto tao.

\VS{2}Kure rokẽ Joze tyrise Ritonõpo a, imaro exiryke. Tosẽ Potipaa tapyĩ tao Joze kynexine, emero poko emese kure kynexine.

\VS{3}Mame Joze maro Ritonõpo ehtoh tonese esemy a, emero poko kure rokẽ tyrise ynororo Ritonõpo a exiryke.

\VS{4}Potipaa zamaro Joze kynexine, naeroro takorehmaneme tyrise ynororo eya. Tytapyĩ eraseme te, tymõkomory emero eraseme roropa tyrise ynororo eya.

\VS{5}Morara exiryke, Joze pokoino, kure rokẽ Potipaa tapyĩ tyrise Ritonõpo a, imõkomory maro te, itupi tõkehko maro.

\VS{6}Tykyryry tõ emero tynomose Potipaa a Joze maro ipoko erohtohme, torẽtyke pyra toehtohme morohne poko, tynapyry poko rokẽ osenetupuhno.

\par }{\PP Joze kynexine orutua kuranoryme, enekure kynexine, nuaseme roropa kynexine.

\VS{7}Morarame okynahtao Joze poko typenetapitose Potipaa pyty. Ynara tykase ynororo eya:

\par }{\PP — Jenaka osehko, tykase.


\par }{\PP \VS{8}— Arypyra, tykase ynororo eya. — Etako pahne. Torẽtyke pyra jesẽ mana tykyryry tõ poko, sero itapyĩ tao taro jexiryke. Tyrise ywy eya tykyryry emero eraseme, zae rokẽ erohtohme ikyryry tõ poko.

\VS{9}Sero itapyĩ tao tuisame ase isaaro. Taro emero ise jahtao apoĩko ase. Omoro rokẽ poko pyra ase, ipytyme oexiryke. Naeroro opoko ehsaromepyra ase. Opoko jahtao zae pyra jexiry, iirypyryme jexiry roropa Ritonõpo a.


\par }{\PP \VS{10}Kokoro rokẽ Joze tukuhse nohpo a repe:

\par }{\PP — Jenaka osehko, tykase ynororo eya. Yrome nohpo omiry onetapỹ sã Joze kynexine. Ameke rokẽ toehse ynororo eya.

\VS{11}Morarame ẽmepyryme tomõse Joze tosẽ tapyĩ taka erohse, kokoro rokẽ saaro, yrome imehnõ erohketõ pyra kynexine.

\VS{12}Zupõ tapoise nohpo a, ynara tykase:

\par }{\PP — Osehko jenaka, tykase.

\par }{\PP Yrome toepase ynororo, jarãnaka. Tupõ rokẽ tynomose eya.

\VS{13}Moro eneryke nohpo a, toeparyme zupõ tynomose Joze a tomary ao,

\VS{14}typoetory tõ tykohmase tyya, ynara tykase ynororo eya xine: “Enetoko ke! Mokyro epereu, ynio nenepyhpyry tapyi taka, yna osanumary se mana. Jynyhtoh taka nomõno ypoko toehtohme repe, yrome kui tykase ywy opore.

\VS{15}Mame kui tykase jahtao toepase ynororo, tupõ rokẽ tynomose eya,” tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{16}Joze zupõ tukurãkase nohpo a tynio oehtoh pona ropa.

\VS{17}Mame tooehse ropa inio ahtao turuse ynororo morararo ajohpe rokene. Joze tyhxirose eya, ynara tykase: “Mokyro opoetory epereu, onenepyhpyry tapyi taka, nomõno jynyhtoh taka ypoko ehtohme.

\VS{18}Yrome kui tykase ywy opore. Naeroro toepase jarãnaka ynororo. Tupõ rokẽ tynomose eya jynyhtoh tao,” tykase ynororo tynio a.


\par }{\PP \VS{19}Mame typyty omiry etaryke tyya tyekĩtapãse Joze esemy.

\VS{20}Joze tapoise eya, tõmase ynororo eya ãpuruhpyry taka, tuisa konõto nẽmapotyã maro ehtohme, moroto Joze toehse.

\VS{21}Yrome Ritonõpo imaro kynexine, kure rokẽ tyrise ynororo eya, ãpuruhpyry esẽ zamaro toehse ynororo.

\VS{22}Joze tyrise eya mokaro ãpuruhpyry taõkõ tuisaryme. Ãpuruhpyry esẽ akorehmaneme toehse ynororo emero poko ãpuruhpyry tao.

\VS{23}Mokyro ãpuruhpyry esẽ torẽtyke pyra toehse, emero tokarose eya Joze a tyritohme, Ritonõpo imaro exiryke. Kure rokẽ Joze tyrise Ritonõpo a emero poko aerohtohme.




\par }\Chap{40}{\SH Osenehtoh waro Joze ehtopõpyry poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame okynahtao typoetory tõ asakoro natokõ zehno toehse Ejitu tuisary. Tõkuru rinanõ tuisary te, turu rinanõ tuisary, enara.

\VS{2}Mokaro poko tyekĩtapãse tuisa konõto kynexine.

\VS{3}Tõmase toto eya ãpuruhpyry taka, soutatu tõ tuisary tapyĩ tao. Moro tao roropa Joze kynexine ãpuruhpyry tao.

\VS{4}Moroto tapuruse okynahxo mokaro asakoro kynexine. Toto eraseme Joze tyrise tapyi esemy a.


\par }{\PP \VS{5}Mame moroto ãpuruhpyry tao, koko tõsenehse eukuru rihpono, morararo wyi rihpono roropa tõsenehse. “Oty kary se hnae josenety?” tykase toto tyya xine rokene.

\VS{6}Tõmehse ahtao mokaro asakoro tonese Joze a. Torẽtyke toehse toto tõsenehtopõpyrykõ poko.


\par }{\PP \VS{7}— Oty katohme karime hmatou seroae? tykase ynororo eya xine.


\par }{\PP \VS{8}— Tõsenehse yna koko. Yrome tuaro exikety pyra nase yna amorepatohme yna osenehtopõpyry poko, tykase toto eya.

\par }{\PP — Ritonõpo mã tuaro, õsenehtopõpyry enetupuhpõko mana, tykase Joze eya xine. — Kurutoko õsenehtopõpyrykõ poko, tykase.


\par }{\PP \VS{9}Mame mokyro eukuru rihpono a tõsenehtopõpyry tokarose eya. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Osenehno ynara, uwa zoko sã nexiase jẽpataka.

\VS{10}Oseruao amoriry sã nexiase zoko poko. Tarỹtase ahtao tokutase, toperytase roropa, uwa epery toehsehxo exiketomo.

\VS{11}Jemah po eukuru ẽ sã nexiase, tuisa kyryry, kopu; naeroro uwa eukuru euhkase kopu aka ekarotohme tuisa a.


\par }{\PP \VS{12}Ynara tykase Joze:

\par }{\PP — Ynara enetupuhnõko ase, moro uwa amoriry oseruao ẽmepyry oseruao ehtoh enetupuhtohme mana.

\VS{13}Taroino oseruao tõmehse ahtao tũtãko ropa mase sero ãpuruhpyry tae. Oerohtoh pona ytõko ropa mase, eukuru ekarõko ropa mase tuisa a apitoryme oehtopõpyry saaro.

\VS{14}Yrome kure toehse oya ahtao wenikehpyra exiko ypoko. Ajohpãme sã oturuko ypoko tuisa konõto a. Kuakorehmako jutũtatohme ropa sero ãpuruhpyry tae.

\VS{15}Tapoise ywy imehnomo a jesary po jahtao. Tonehse ywy xiaro Ejitu pona. Taro Ejitu po azahkuru exipitopyra exiase. Zae pyra nase juãnopyry sero ãpuruhpyry tao, tykase.


\par }{\PP \VS{16}Morara kary etaryke tyya wyi rinanõ tuisary kure Joze otururu totase tyya ahtao, tõsenehtopõpyry tokarose eya.

\par }{\PP — Ywy roropa tõsenehse koko. Jupuhpyry po ruto oseruao puimãko sã exiase, wyi ke pehme.

\VS{17}Toiro ruto ao, kae exikety ao, tyotyoro pão tõkehko nexiase zao tuisa konõto zuru panono. Mame morohne enahnõko sã torõ tõ kynexine josenety, tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{18}Morarame ynara tykase Joze:

\par }{\PP — Ynara kary se õsenehtopõpyry mana: moro oseruao ruto ẽmepyry oseruao ehtoh enetupuhtoh moro.

\VS{19}Taroino oseruao tõmehse ahtao tuisa konõto aarõko sero ãpuruhpyry tae. Opuhpyry kohpõko mana. Oekepyry rĩko mana wewe pona. Opũ enahnõko torõ tõ mana.


\par }{\PP \VS{20}Morarame oseruao tõmehse ahtao otuhtoh tyrise tuisa konõto a aniwesario poko oseahmatohme. Typoetory tõ emero toahmase eya. Mokaro asakoro tutũtanohpose eya ãpuruhpyry tae: eukuru rinanõ tuisary te, wyi rinanõ tuisary maro otuhtoh pona toto ytotohme.

\VS{21-22}Mame morara toehse Joze omihpyry ae ro: eukuru rinanõ tuisary taropose eya aerohtoh pona ropa uwa eukuru ke tuisa ohpatohme ropa. Yrome mokyro wyi poko erohketõ tuisary taorihmapose eya.

\VS{23}Yrome Joze poko tuenikehse mokyro eukuru poko erohketõ tuisary. Tuenikehse ynororo ipoko ipunaka.




\par }\Chap{41}{\SH Tuisa zurutopõpyry aosenehtopõpyry poko Joze a
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame asakoro ikonopory taropose ahtao tõsenehse Ejitu tuisary. Aosenety xikihme sã kynexine tuna Niro ehpio.

\VS{2}Mõtoino rokẽ tuisa osenuhmaryhtao pui tõ 7me tokuõse nakuae tupune exiketomo. Mame onahpoty tonahpitose sã eya xine tuna ehpikuroko.

\VS{3}Moromeĩpo tutũtase tuna kuae imehnõ 7me pui tomo xihpyryme tupune pyra exiketomo. Toytose toto, oximaro toehtohkõme, osemazuhme aekuõtyã maro, tuna ehpio.

\VS{4}Mame mokaro pui tõ 7mãkõ tupune exiketõ tõse tupunãkara a, xihpyrymãkomo a.

\par }{\PP Mame typakase ropa tuisa.

\VS{5}Yrome tynyhse ropa mya roropa ynororo. Mame tõsenehse ropa ynororo, 7me oxinase epery poko; oxinase kurãkomo, pehme ipuhturu ke.

\VS{6}Moromeĩpo 7me oxinase epery xihpyry sã tonese eya tonore, tyahse tyryrykane axitunety ke.

\VS{7}Mame moro 7mãkõ oxinase kurã tonahse moro 7me xihpyrymãkomo a.

\par }{\PP Typakase ropa tuisa: osenehnõko kynexine.

\VS{8}Tõmehse ahtao torẽtyke toehse ynororo. Naeroro tuaro exiketõ tykohmapose eya, Ejitu põkomo, oximõme toto oehtohme. Tõsenehtopõpyry tokarose eya xine repe. Yrome zuaro pyra toh kynexine emero. Oty moro? Zuaro pyra ynanase ipunaka.

\VS{9}Mame tuisa okuru rinanõ tuisary tutuarõtase ropa Joze poko. Ynara tykase ynororo tuisa konõto a:

\par }{\PP — Seromaroro zae pyra jehtopõpyry ekarõko ase oya.

\VS{10}Pake yzehno toehse mexiase, wyi rinanõ tuisary roropa zehno mexiase. Yna maropoase ãpuruhpyry taka, soutatu tõ tuisary tapyĩ tao.

\VS{11}Moro tao jahtao tõsenehse yna koko. Yrome yna osenehtopõpyry oxisã pyra nexiase.

\VS{12}Moroto ãpuruhpyry tao yna maro nuasemã epereu nexiase, ãpuruhpyry esẽ namotome. Yna osenehtopõpyry poko turuse yna eya. Mame yna osenehtopõpyry tonetupuhse eya.

\VS{13}Zae toehse aomiry: toytose ropa ywy jerohtoh pona ropa aomihpyry ae ro. Mokyro wyi rinanõ tuisary taorihmapose aomihpyry ae ro, ouhkapõko ma oesemy, katopõpyry ae ro eya.


\par }{\PP \VS{14}Mame Joze tykohmapose tuisa a. Toytose toto taryporyke enehse ãpuruhpyry tae. Tõsetypokase ynororo, upo kurã tamuruse eya. Toehse ynororo tuisa ẽpataka.

\VS{15}Ynara tykase tuisa eya:

\par }{\PP — Tõsenehse ywy. Yrome josenehtopõpyry waro pyra mokaro kynako emero. Mokyro osenehtopõpo waro mana, ãko mã toto opoko.


\par }{\PP \VS{16}— Ywy kara, tykase Joze. — Ritonõpo tuaro ehtoh ekarõko mana, kure rokẽ oritohme, tykase Joze.


\par }{\PP \VS{17}Mame ynara tykase tuisa eya:

\par }{\PP — Tõsenehse ywy: Xikihme sã exiase tuna Niro ehpio.

\VS{18}7me pui nohpo kurãkõ enease josenety, tupune exiketomo. Tokuõse toto nakuae. Onahpoty tonahpitose eya xine tuna ehpikuroko.

\VS{19}Moromeĩpo imehnõ 7me pui tõ xihpyrymãkomo tokuõse, tupune pyra exiketomo. Mokaro panõ onenepitopyra ywy Ejitu po. Imehnõ motye emero xihpyrymehxo toh nexiase.

\VS{20}Mame mokaro pui 7mãkõ kurãkõ tõse sã mokaro pui xihpyrymãkomo a.

\VS{21}Yrome etyorõmara nexiase toto xihpyrymãkomo. Tupune pyra xihpyryme ro toh nexiase, apitorymã saaro nexiase toto. Mame typakase ropa ywy.

\VS{22}Moromeĩpo tõsenehse ropa ywy. 7me oxinase enease topere tyerẽ kurã samo, toiro zoko poko.

\VS{23}Imeĩpo nutũtase oxinase, moro saaro 7me. Yrome tysapakãse nexiase epery ehmataono.

\VS{24}Moro oxinase 7me toporemy tonahse moro 7mãkõ xihpyrymãkomo a. Josenehtopõpyry ekaroase tuaro exiketomo a, yrome onenetupuhpyra nexiase toto.


\par }{\PP \VS{25}Mame ynara tykase Joze tuisa a:

\par }{\PP — Õsenehtopõpyry asakoro oxisã mã kehko. Tuaro oehtohme tynyriry tonepose oya Ritonõpo a.

\VS{26}Mokaro 7me pui nohpo kurã, tupune exiketõ mã 7me jeimamyry enetupuhtohme mã toto. Moro 7me oxinase kurãkomo morararo mana. Õsenehtopõpyry asakoro oxisã mã kehko.

\VS{27}Mokaro pui tõ tupune pyra, xihpyryme exiketõ tokuõse nakuae mokaro 7mãkõ kurãkõ mykapo te, moro oxinase roropa isapakamyhpyry 7mãkomo 7me jeimamyry enetupuhtoh moro, tonahsã pyra exĩko mana.

\VS{28}Morara ykã oya: Ritonõpo a tynyriry tonepose oya, tuisa, tuaro oehtohme.

\VS{29}7me jeimamyry exĩko mana: itamurume tonahsã nae exĩko mana Ejitu po.

\VS{30}Moromeĩpo 7me jeimamyry ehtopo tonahsã pyra exĩko mana konopo pyra exiryke. Morara toehse ahtao apotũkehnõko mã toto sero põkomo tomirykõke.

\VS{31}Mame wenikehnõko mã toto tonahsã itamurume nae toehtopõpyrykõ poko Ejitu po.

\VS{32}Taosenehkazomopose omoro ynara katohme: moro sã tyrĩko Ritonõpo mana, katohme oya tuaro oehtohme.


\par }{\PP \VS{33}Tõturuse ro Joze:

\par }{\PP — Morara exiryke kure orutua menekary oya, tuisa, ãkorehmaneme tuaro exikety.

\VS{34}Kure roropa imehnõ menekary ytotohme sero nono poro tonahsẽ apoitohme, 5me saku ahtao toiro apoitohme ikurãkatohme, sero 7me jeimamyry tonahsẽ nae ro ahtao.

\VS{35}Sero 7me jeimamyry kurã po tonahsã kurãkãko mokaro mana, tiriiku te, oxinase tõkehko, itamurumehxo nae ahtao, osa kurã taka pata tõ poro; emero õmiry omi poe tyrĩko mã toto.

\VS{36}Morara ahtao tonahsẽ nae exĩko mana tokamosẽme ise exiketomo a. Mame orihpyra exĩko sytatose.


\par }{\SH Kowenatume Joze Ejitu po
\par }
{\PP \VS{37}Tuisa zamaro Joze omiry kynexine ipoetory tõ maro.

\VS{38}Mame ynara tykase tuisa konõto eya xine:

\par }{\PP — Imepỹ pyra mana Joze panõ pyra kowenatume ehtohme ymaro. Imaro Ritonõpo Zuzenu mana.


\par }{\PP \VS{39}Mame ynara tykase tuisa Joze a:

\par }{\PP — Senohne tonepose oya Ritonõpo a, naeroro ynara enetupuhnõko ase, imehnõ motye emese kure mase, imehnõ motye tuarohxo mase.

\VS{40}Tuisame exĩko mase ytapyĩ konõto tao. Mame õmiry omipona exĩko ypoetory tõ mana emero. Ywy rokẽ omotye ase tuisame jexiryke.

\VS{41}Seromaroro orĩko ase Ejitu kowenatume.


\par }{\PP \VS{42}Tomary poe omahtao touse tuisa a, Joze emary aka tõmase omahtao eya. Moromeĩpo upo kurã tamurupose eya, mauru panono risemy. Keti uuru risẽ tyrise eya ipymyry ae.

\VS{43}Mame Joze tyrise tuisa konõto a tykanary aka. Typoetory tõ tonyohse eya osemazuhme, opore oturutohme: “Osema apuruhmakatoko, osema apuruhmakatoko tuisa esemaryme,” tykase toto. Moro sã Joze toehse kowenatume, Ejitu tuisaryme.

\VS{44}Ynara tykase tuisa Joze a:

\par }{\PP — Ywy tuisame ase Ejitu esemy. Taroino õmiry omipona tarõkõ exĩko mana emero, Ejitu nonory po.


\par }{\PP \VS{45-46}Joze tosehpase tuisa a Zapenate Paneiame. Potipera ẽxiry Asenate tokarose eya ipytyme. Oturuketyme Potipera kynexine pata Heriopori po.

\par }{\PP 30me jeimamyry nae Joze ahtao Ejitu tuisary akorehmaneme toehse ynororo. Mame toytose ynororo tuisa tapyĩ tae Ejitu poro emero.

\VS{47}Morarame 7me jeimamyry itamurume tonahsã toehse.

\VS{48}Morohne tapoise Joze a ikurãkatohme esary kurã taka pata tõ punero. Emero pata tõ po tapyi konõto tyripose eya tonahsã kurãkatopo tapoise ahtao tupito tõ po.

\VS{49}Itamurume tonahsã tapoise ahtao Joze a, onukuhpyra toehse. Itamurume toehse, isawã tuhke ehtoh samo.


\par }{\PP \VS{50}Mame moro jeimamyry tõ etuarimatoh exipyra ro ahtao toemũkuase Joze asakoro typyty Asenate maro.

\VS{51}Osemazupu tosehpase eya Manaseme, ynara karyke: “Ritonõpo poe tuenikehse ywy jetuarimatopõpyry poko, papa tapyĩ taõkõ poko roropa.”

\VS{52}Zakorõ tosehpase eya Eparaĩme, ynara tykase: “Umũkuru tõ ekaroase Ritonõpo ya sero pata po, jetuarimatoh po.”


\par }{\PP \VS{53}Morarame tonahse moro 7me jeimamyry itamurume tonahsã nae toehse Ejitu po.

\VS{54}Mame Joze omihpyry ae ro omise ehtoh toehse, 7me jeimamyry pune. Imehnõ nonory po tomitapãpitose toto tonahsã pyra exiryke. Yrome Ejitu po tonahsẽ nae kynexine.

\VS{55}Morarame mokaro Ejitu põkõ omise toehse ahtao toytose toto tuisa a tonahsẽ ekaropose. Ynara tykase ynororo eya xine:

\par }{\PP — Ytotoko oturuse Joze maro. Inyripohpyry tyritoko.


\par }{\PP \VS{56}Morarame tomitapãse toto ahtao yronymyryme, tonahsã tapyĩ totapuruhmakase Joze a, tonahsã ekamotohme Ejitu põkomo a.

\VS{57}Imehnõ nonory poe toehse ahno Ejitu pona, tonahsã epekahtohme Joze a, tonahsã pyra toehse exiryke emero nonory po.




\par }\Chap{42}{\SH Joze rui tõ ytotopõpyry Ejitu pona
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame zuaro toehse Jako ahtao tonahsã nae exiry poko Ejitu po, ynara tykase ynororo tumũkuru tomo a:

\par }{\PP — Oty katoh otupĩko matou?

\VS{2}Tonahsã nae Ejitu po, ãko toto. Ytotoko morotona, kynapyrykõ epekahtatoko orihpyra kuehtohkõme kuemirykõke.


\par }{\PP \VS{3}Naeroro toytose Joze rui tomo Ejitu pona tonahsẽ epekahse.

\VS{4}Yrome Joze akorõ, Pẽjamĩ, anaropopyra Jako kynexine irui tõ maro. Tumũkuru akomihpyry ryhmary zuno kynexine irui tõ maro.

\VS{5}Mame tonahsẽ epekahse toytose Jako mũkuru tomo, imehnõ ahno maro. Konopo oehpyra exiryke Kanaã nonory po, tomitapãse toto.


\par }{\PP \VS{6}Kowenatume Joze exiryke Ejitu po, tonahsã ekamoneme kynexine ynororo imeimehnomo a, tooehse toto ahtao imehnõ nonory poe. Toeporehkase Joze rui tõ ahtao tosekumurukõ po typorohse toto Joze ẽpataka, tõmytykõ nono pokoxi tyrise roropa eya xine.

\VS{7}Turui tõ eneryhtao tyya, tonetupuhse toto Joze a, yrome toto waro pyra exikety sã toehse ynororo. Tõturupose ynororo eya xine zehnoto samo:

\par }{\PP — Oty nonory poe moehtou? tykase.

\par }{\PP — Kanaã nonory poe, tykase toto. — Tonahsã epekahse ynanoehno.


\par }{\PP \VS{8}Turui tõ tonetupuhse Joze a, yrome takorõkõ onenetupuhpyra toh kynexine.

\VS{9}Wenikehpyra kynexine Joze tõsenehtopõpyry poko toto poko. Ynara tykase ynororo eya xine:

\par }{\PP — Yna epekara matose. Yna enese moehtou, jamihme pyra yna ehtoh waro oehtohkõme.


\par }{\PP \VS{10}— Arypyra tuisa, tykase toto. — Opoetoryme ynanase. Tonahsẽ epekahse rokẽ ynanoehno.

\VS{11}Atakorõme ynanase. Yna zumy toiro mana. Imehnõ etapary se pyra ynanase, tuisa! Zae exiketyme ynanase.


\par }{\PP \VS{12}— Ajohpe matose, tykase Joze. — Yna enese moehtou jamihme pyra yna ehtoh waro oehtohkõme.


\par }{\PP \VS{13}— Kanaã põkõme ynanase, tykase toto. — 12me ynanase, papa mũkuru tomo. Yrome toiro yna akorõ toorihse, mokyro akomihpyry papa maro mana.


\par }{\PP \VS{14}— Morara yka, tykase Joze. — Yna enese moehtou, jamihme pyra yna ehtoh waro oehtohkõme.

\VS{15}Okuhtorỹko ase ajohpe pyra oehtohkõ waro jehtohme: ãkorõkõ akomihpyry onenehpyra awahtao xine xiaro, ytopyra ropa matose taroino. Ajohpe pyra ase, morara ãko ase isene ro Ejitu tuisary ahtao.

\VS{16}Toiro ytõko amarokomo mokyro enehse xiaro. Yrome amarokomo ãpuruhpyry taka ytõko, mokyro oehtoh pona ro, ajohpe pyra oexirykõ waro jehtohme. Zae pyra awahtao xine yna enese moehtou jamihme pyra yna ehtoh waro oehtohkõme.


\par }{\PP \VS{17}Mame tõmapose toto eya ãpuruhpyry taka oseruao ẽmepyry pune.

\VS{18}Mame oseruao tõmehse ahtao ynara tykase Joze turui tomo a:

\par }{\PP — Ritonõpo enetupuhneme ase. Opynanohtorỹko ase orihpyra oehtohkõme ynara ahtao:

\VS{19}Ajohpe pyra awahtao xine, toiro amarokõ ãpuruhpyry tao exĩko. Imehnomo mã ytõko ropa atapyĩkõ taka ropa, tonahsẽ arose oekyry tomo a.

\VS{20}Imeĩpo ãkorõkõ akomihpyry enehtoko xiaro. Ahtao zuaro exĩko ase zae õmirykõ ehtoh poko. Ajohpe pyra õmirykõ ahtao orihpyra matose.

\par }{\PP — Ỹ, zae mase, tykase toto.

\VS{21}Oseya rokẽ ynara tykase toto:

\par }{\PP — Ajohpe pyra. Etuarimãko sytatose seromaroro, kynyrihpyrykõ poko kuakorõkõ poko. Aetuarimary tonese kyya xine, taosanumase kyya xine, aomiry onetapỹ sã toehse kymarokomo. Morara exiryke etuarimãko sytatose seromaroro.


\par }{\PP \VS{22}Ynara tykase Rupẽ:

\par }{\PP — Kuurutone: “Aimo onyryhmara ehtoko,” ake oya xine repe. Yrome jomiry onetapỹ sã mexiatose. Morara exiryke seromaroro aorihtopõpyry epehmãko sytatose.


\par }{\PP \VS{23}Tuaro pyra toh kynexine, tõmirykõ onetara Joze ekarõko toh kynexine, ynara exiryke, imepỹ epereu omiry waro exikety ae rokẽ tõturuse Joze toto maro.

\VS{24}Mokaro maro ehxĩpo tutũtase Joze xitase. Mame tyxitakehse tahtao toeramase ropa ynororo toto a. Mame Ximeão tymenekase eya imyhtohme toto neneryme.


\par }{\SH Irui tõ ytotopõpyry ropa Kanaã pona
\par }
{\PP \VS{25}Mame typoetory tomo a turui tõ sakũ typehkapose tonahsã ke te, itinerũkõ tokarose ropa eya. Saku tõ aka toto tinerũ tyripose eya. Tonahsẽ tokarose roropa eya xine osema ae toto napyryme toto ytory ropa ahtao. Morara tyrise eya xine.

\VS{26}Mame tãtakimase Joze rui tomo. Tynepekatyhpyrykõ tyrise toky tõ jumẽtu tõ pona. Mame toytose toto.

\VS{27}Toeporehkase tahtao xine, etypohtoh pona, nyhtoh pona toiro mokaro a tykyryry tymyhpokase saku tonahsẽ outohme toky nahpatohme. Moroto tysaku ao tytinerũ tonese eya.

\VS{28}Ynara tykase ynororo imehnomo a:

\par }{\PP — Enetoko ke! Ytinerũ taro mana saku ao tonahsẽ maro! Tokarose ropa eya xine!

\par }{\PP Mame tõserehse toto. Tykytyky tykase toto enaromỹke toehse toexirykõke. Tõturuse toto oseya rokene:

\par }{\PP — Otara ãko Ritonõpo nae kyya xine?


\par }{\PP \VS{29}Toeporehkase ropa tahtao xine Kanaã pona, tumykõ turuse emero toehtopõpyrykõ poko. Ynara tykase toto:


\par }{\PP \VS{30}— Mokyro Ejitu kowenatu zehno exikety sã tõturuse yna maro. Ynara tykase ynororo yna a: “Yna epekara matose. Yna enese moehtou jamihme pyra yna ehtoh waro oehtohkõme,” nase yna a.

\VS{31}“Arypyra,” tykase yna. “Zae exiketõme ynanase. Imehnõ ryhmary se pyra ynanase.

\VS{32}12me ynanase papa mũkuru tomo. Yrome toiro arypyra toehse. Yna akorõ akomihpyry seromaroro papa maro Kanaã po,” tykase yna.

\VS{33}Ynara tykase mokyro kowenatu: “Okuhtorỹko ase zae nymyry oehtohkõ waro jehtohme. Toiro amarokõ oxinomõko mana, taro ymaro. Amarokõ rokẽ ytõko ropa matose anapyrykõ arose oekyry tomo a omise toto exiryke.

\VS{34}Yrome ãkorõkõ akomihpyry enehtoko ya. Morara ahtao tuaro exĩko ase, yna etapary se pyra oexirykõ poko, zae exiketõme oexirykõke. Morarame ãkorõkõ ekarõko ropa ase oya xine. Osepekahnõko roropa matose.”


\par }{\PP \VS{35}Mame tonahsã touse eya xine ahtao tykyryry tõ saku tõ ae tytinerũkõ tonese eya xine emero porehme. Moro tineru eneryhtao tyya xine, jũkõ roropa, enaromỹke toehse.

\VS{36}Mame ynara tykase Jako:

\par }{\PP — Ypoenõ enahkãko matose emero? Joze arypyra. Ximeão roropa arypyra toehse. Ãko ropa mya roropa amarokomo. Seromaroro Pẽjamĩ arory se amarokomo. Onoky sam ãkohxo? Ywy!


\par }{\PP \VS{37}— Pẽjamĩ ewomãko ase, tykase Rupẽ tumy a. — Ywy mose enehnõko ropa oya. Onenehpyra ropa jahtao, umũkuru tõ asakoro etapako, tykase ynororo tumy a.


\par }{\PP \VS{38}Ynara tykase Jako:

\par }{\PP — Ytopyra mã umũkuru amaro xine ipunaka. Irui, Joze toorihse. Pẽjamĩ rokẽ tõxinamase. Otara tyko toehse ynororo ahtao, oytorykohtao, otara ãko matou? Morara awahtao xine jorihmapõko matose jatasamaryke, tamuhpõme jexiryke, tykase ynororo eya xine.




\par }\Chap{43}{\SH Joze rui tõ ytotopõpyry ropa Ejitu pona
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame omise ehtoh mynyhpãpyra ro kynexine Kanaã po.

\VS{2}Mame toto napyry tonahkase Jako ekyry tomo a Ejitu po inepekatyhpyrykomo. Mame ynara tykase Jako tumũkuru tomo a:

\par }{\PP — Ytotoko ropa Ejitu pona ropa tonahsã pitiko epekahtatoko ropa kynapyrykomo.


\par }{\PP \VS{3}Yrome wenikehpyra Juta. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Mokyro Ejitu kowenatu tõturuse topohme yna a: “Yna akorõ anaropyra yna maro ahtao yna onẽmapopyra mana tõpataka.”

\VS{4}Naeroro mokyro aroporyhtao oya, yna maro ytotohme, ytõko ynanase kynapyrykõ epekahse.

\VS{5}Mokyro anaropopyra awahtao, ytopyra ynanase. Mokyro kowenatu ynara tykase: “Omõnõko matose jẽpataka ãkorõkõ akomihpyry enepyryhtao amaro xine.”


\par }{\PP \VS{6}— Oty katoh sẽ sã matou yyryhmãko? Oty katohme mokyro turuse oya xine imepỹ ãkorõkõ poko? tykase Jako.


\par }{\PP \VS{7}Ynara tykase toto:

\par }{\PP — Mokyro tõturupose itamurume yna ehtoh poko te, yna ekyry tõ poko te, opoko. Ynara tykase ynororo: “Omykõ isene ro nae? Nae ro matou imepỹ ãkorõkomo?” Tozuhse rokẽ yna a. Tuaro pyra ynanexiase: “Ãkorõkõ enehtoko xiaro,” katoh poko eya.


\par }{\PP \VS{8}Ynara tykase Juta tumy a:

\par }{\PP — Aimo aropoko ymaro. Axĩ ytõko ynanase seromaroro. Mame orihpyra sytatose; yna, omoro, yna poenomo, enara.

\VS{9-10}Ywy tomeseke ase Pẽjamĩ poko, ewomãko ase. Kure onenehpyra ropa jahtao, jyhxirõko mase iirypyryme jexiryke. Kyryh kara oexiryke taro ro yna, mãpyra kywyh tykase awahtao, pake toytose ynanexiry, tooehse ropa ynanexiry roropa, tykase Juta tumy a.


\par }{\PP \VS{11}Mame ynara tykase jũkomo:

\par }{\PP — Imenekatoh pyra exiryke ynara tyritoko. Kynekarorykõ arotoko saku ao ekarotohme eya. Kykyryrykõ kurã aroko taroino: pausamu pitiko te, ano zeni pitiko te, ixtaratu kehko te, noze tõkehko te, amẽtoa, enara.

\VS{12}Tineru roropa arotoko asakoro, otinerũkõ apitorymã ekarotohme ropa, onenepyhpyrykõ saku ao, tonahsẽ maro. Otarame tõsenekunohse rokẽ ynororo.

\VS{13}Ãkorõkõ arotoko amaro xine. Axĩ ytotoko mokyro a.

\VS{14}Ritonõpo Jamihme Exikety amaro xine mana, ãkorehmatorỹko mokyro opyno xine ehtohme, oruikõ enehpotohme ropa Pẽjamĩ maro tapyi taka ropa. Otara ãko ywy? Ypoenõ tonahse ahtao? Toto onewomasaromepyra ase.


\par }{\PP \VS{15}Morara exiryke tynekarorykõ tapoise Jako mũkuru tomo a, tineru maro asakoro, toytotohkõme ropa Ejitu pona, takorõkõ Pẽjamĩ maro. Toeporehkase tahtao xine toytose toto oturuse Joze maro.

\VS{16}Takorõ Pẽjamĩ tonese ahtao Joze a irui tõ maro ynara tykase ynororo typoetory a tytapyĩ erase a:

\par }{\PP — Moxiã aroko ytapyĩ taka. Okyno etapako otuhtoh ritohme. Otuhnõko mã toto ymaro tãxiahtao, tykase ynororo typoetory a.


\par }{\PP \VS{17}Moro sã tyrise itapyĩ erase a. Mame irui tõ tarose eya Joze tapyĩ taka.

\VS{18}Morotona tarose tahtao xine enaromỹke toehse toto. Oseya ynara tykase toto:

\par }{\PP — Tonehse kymarokõ xiaro moro tineru pokoino, tonehse ropa kyya xine exiryke saku ao tonahsã maro kynarohpyrykomo. Kyporemãkatorỹko mã toto. Kuekykõ apoĩko mã toto. Tynamotome kyritorỹko roropa mã toto.


\par }{\PP \VS{19}Naeroro toeporehkase tahtao xine tapyi omõtoh taka ynara tykase toto tapyi erase a:


\par }{\PP \VS{20}— Ajohpãme sã! Pake pixo ynanoepuase xiaro tonahsẽ epekahse.

\VS{21}Mame yna ytory ropa ahtao, totypohse yna ahtao nyhse, saku tõ tymyhpokase ahtao yna a, yna tinerũ ynanenease emero. Naeroro moro tineru ynanenepyase ropa.

\VS{22}Nae ynanase tineru tonahsẽ epekahtohme ropa. Onoky a yna tinerũ tyrise ropa saku tõ aka tonahsẽ maro? Zuaro pyra ynanase.


\par }{\PP \VS{23}Ynara tykase tapyi erase eya xine:

\par }{\PP — Torẽtyke pyra ehtoko. Enaromyra ehtoko. Ritonõpo Oesẽkomo, omykõ Esẽme roropa mana, kure rokẽ oritorỹko mana. Eya otarame otinerũkõ tyrise saku tõ aka tonahsã maro. Ya otinerũkõ tapoise topehmase oya xine ahtao.

\par }{\PP Mame Ximeão tonehse tapyi erase a eya xine.

\VS{24}Tapyi taka tarose toto eya. Tuna tokarose eya xine ipupurukõ kurikatohme. Tonahsẽ tokarose eya jumẽtu tomo a.

\VS{25}Mame tynekarorykõ touse eya xine ekarotohme Joze a tooehse ropa ahtao tãxiahtao zuaro toehse toexirykõke tõtukurukõ poko moroto.

\VS{26}Mame tooehse Joze ahtao tytapyĩ taka tynekarorykõ tokarose eya. Tosekumurukõ po typorohse toto Joze ẽpataka nono pokoxi tõmytykõ tyrise roropa.

\VS{27}Tõturupose ynororo toto ehtoh poko. Mame ynara tykase:

\par }{\PP — Otãto pãna omykõ nae, tamuxi? Kuruatose ipoko. Isene ro hna?


\par }{\PP \VS{28}— Ỹ, opoetory, yna zumy, papa isene ro mana. Kure ro mana.


\par }{\PP \VS{29}Tõsenuhmase Joze. Takorõ Pẽjamĩ tonese ahtao ynara tykase:

\par }{\PP — Mose ãkorõ akomihpyry, moturuatose ipoko? Kure rokẽ orĩko Ritonõpo mana, aimo!


\par }{\PP \VS{30}Takorõ eneryke tyya, omuhpe toexiryke, tosenakunuhse tyxitary se toehse. Turumekase toto eya tynyhtoh taka toytotohme xitase.

\VS{31}Tyxitakehse tahtao tõmyty tukurikase eya. Tutũtase ropa ynororo. Ynara tykase:

\par }{\PP — Otuhtoh enehtoko rahkene, tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{32}Mame imepỹ meza po Joze otuhtoh tyrise eya xine. Imepỹ po irui tõ otuhtoh tyrise eya xine. Mame imepỹ meza po roropa Ejitu põkõ otuhtoh tyrise eya xine, epereu tõ maro otuhpyra Ejitu põkõ exiryke.

\VS{33}Irui tõ typorohkapose toto Joze ẽpataka. Atakenaka tyrise toto eya xine; Rupẽ apitoryme aenuruhpyry osemazupume tyrise eya xine. Pẽjamĩ etyhpyryme okominotome. Morara tonese tyya xine ahtao tõsenuruhkase toto, osenẽko rokẽ toh kynexine. “Te,” ãko rokene.

\VS{34}Oxisã zohkõ tyrise Joze zoh samo, yrome Pẽjamĩ zoty 5me paratu ao tyrise eya xine. Eukuru tõse roropa eya xine Joze maro. Tãkye toehse toto.




\par }\Chap{44}{\SH Joze ẽtopo, parata risemy
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame ynara tykase Joze tytapyĩ erase a:

\par }{\PP — Mokaro saku aka tonahsã tyriko. Itinerũkõ tyriko roropa toto saku aka emero.

\VS{2}Mame toto akorõ akomihpyry saku aka ykyryry, kopu, parata risẽ tyriko itinerũ maro, inapyry epehpyry maro.

\par }{\PP Moro tyrise eya emero Joze omi poe.

\VS{3}Mame tõmehse tahtao xine pakeimo toytose toto Joze rui tomo, Pẽjamĩ maro, jumẽtu tõ maro.

\VS{4}Mame mya ytopyra ro toto ahtao, ynara tykase Joze tytapyĩ erase a:

\par }{\PP — Ytoko axiny mokaro orutua kõ ekahmata. Tõseporyse ropa toto ahtao oya ynara kaxiko eya xine: “Oty katoh kure ehtoh epehmãko matou popỹ ke?

\VS{5}Oty katoh jesẽ kopu mematonanopyatose, parata risemy? Ikopũ moro eukuru ẽtohme te, zae pyra ehtoh apiakatohme roropa eya. Zae pyra matoke ipunaka imaro,” kaxiko eya xine, tykase Joze tytapyĩ erase a.


\par }{\PP \VS{6}Mame toytose tapyi erase rahkene. Joze omihpyry tokarose eya xine ahtao,

\VS{7}tozuhse ynororo eya xine. Ynara tykase toto:

\par }{\PP — Oty katoh morara ãko mah yna a? Oesẽ kyryry onematonanohsaromepyra ynanase.

\VS{8}Moro tineru ynanenepyase ropa ynanarohpyry ropa saku ao. Mororo tonehse ropa yna a saku ao. Naeroro oty katohmehxo parata te, uuru roropa ematonanohnõko ynanah oesẽ tapyĩ tao? tykase toto eya.

\VS{9}Oesẽ kyryry eneryhtao oya yna maro, ah norihno mokyro enepyhpono. Yna emero opoetoryme exĩko ynanase.


\par }{\PP \VS{10}— Ỹ, kure, tykase ynororo. — Mokyro rokẽ ypoetoryme exĩko mana, jesẽ kopu apoihpono. Yrome amarokõ ytõko ropa matose.


\par }{\PP \VS{11}Naeroro axĩ saku tõ typorohkase eya xine nono pona. Tykyryrykõ tymyhpokase eya xine porehme.

\VS{12}Toto saku ao tupise Joze poetory a. Tamuhpõmehxo exikety saku ao tupise eya osemazuhme. Mame atakenaka tupise eya, akomihpyry saku ao etyhpyryme. Moro kopu tonese eya Pẽjamĩ saku ao tonahsã maro.

\VS{13}Moro eneryke tyya xine tupõ tyxihkase irui tomo a tãkye pyra toexirykõke. Saku tõ tyrise ropa eya xine jumẽtu tõ pona, toytotohkõme ropa mya roropa Joze tapyĩ taka ropa.


\par }{\PP \VS{14}Toeporehkase Juta tõ ahtao Joze tapyĩ taka, moroto ro kynexine ynororo. Tosekumuru po typorohse toto Joze ẽpataka, tõmytykõ tyrise eya xine nono pokoxi.

\VS{15}Mame tõturupose Joze. Ynara tykase eya xine:

\par }{\PP — Oty katoh sẽ sã matou? Tuaro pyra hmatou? Tuisamehxo ywy. Otyro poko zuaro se jahtao zuaro exĩko ase rahkene, tykase ynororo eya xine.


\par }{\PP \VS{16}Ynara tykase Juta:

\par }{\PP — Tuisa, otara ãko yna oya? Oty ekarõko ynanah oya zae rokẽ yna ehtoh waro oehtohme. Ritonõpo a yna rypyry tumakapose. Taro ynanase emero opoetoryme yna, mose roropa okopũ imaro enehpyry.


\par }{\PP \VS{17}— Arypyra, tykase Joze. — Moro sã onyripyra ase! Mose rokẽ imaro ykyryry tonese exiryke ypoetoryme exĩko mana. Amarõkõ ytõko ropa matose omykõ tapyĩ taka ropa.


\par }{\SH Juta omiry Pẽjamĩ pynanohtohme
\par }
{\PP \VS{18}Mame eponaro toytose Juta, Joze maro oturuse:

\par }{\PP — Tuisa, ajohpãme sã oturuxi amaro. Yzehno pyra exiko. Sero nonory esẽme mase.

\VS{19}Mekaropoase yna a: “Omykõ nae ro nah? Ãkorõkõ nae roropa hmatou?”

\VS{20}Tokarose emero yna a: “Papa nae ro mana, tamuhpõme exikety. Yna akorõ akomihpyry tonuruse tamuhpõme nymyry papa ahtao. Mose rui toorihse. Seromaroro toiroro mose ro nase jẽ ekepyry mũkuhpyry. Ipynohxo mã jumy ipunaka.”

\VS{21}Mokyro tonehpose oya xiaro aenery se oexiryke.

\VS{22}Mame ynara ynanase oya: “Jũ mã enehpory se pyra aeatamyryino.”

\VS{23}Yrome ynara mase yna a: “Oehpyra ãkorõkõ akomihpyry ahtao omõpyra ropa matose jẽpataka,” mase yna a.


\par }{\PP \VS{24}— Mame toeporehkase yna ahtao tapyi taka, papa turuse yna a, õmihpyry tokarose yna a emero.

\VS{25}Imeĩpo yna tonyohse ropa eya tonahsã epekahtohme ropa.

\VS{26}Tozuhse ynororo yna a: “Ytosaromepyra ynanase mokyro ẽpataka yna akorõ akomihpyry anaropyra yna ahtao. Ytõko ynanase mose ytoryhtao rokene yna maro.”

\VS{27}Mame ynara tykase papa: “Zuaro matose ypyty Rakeu toemũkuase asakoro.

\VS{28}Toiro ywinoino toytose. Mame onenepyra ropa tokurehse ywy. Otarame toatãse ynororo, onokyro a tosekase otarame.

\VS{29}Seromaroro mose aroryhtao oya xine, mame tyyryhmase ynororo ahtao, joorihmapõko matose, sam karyke tamuhpõme toehse jexiryke,” tykase papa yna a.


\par }{\PP \VS{30-31}— Seromaroro, tuisa, tõturuse ro Juta, — jytory ropa ahtao tapyi taka mose anaropyra ropa jahtao, oorihnõko papa mana. Mame isene aehtoh tõsexihse sã mana tumũkuru isene ehtoh maro. Tãkye pyra oorihnõko mana ynanyrihpyry pokoino.

\VS{32}Ynara ase papa a, aimo enehnõko ropa ase oya. Ynara ase: “Mose omũkuru onenehpyra ropa jahtao oya, tyyrypyhpyke exĩko ase jũme, joorihtoh ponãmero.”

\VS{33}Morara exiryke ajohpãme sã opoetoryme ehxi mose myakãme. Ah mose nyto ropa turui tõ maro.

\VS{34}Ytosaromepyra ase tapyi taka mose anaropyra ropa jahtao. Papa enery se pyra ase, mose anaropyra ropa jahtao, tykase Juta.




\par }\Chap{45}{\SH Joze osekarotopõpyry
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame Joze tosenakunuhse yronymyryme. Morara exiryke typoetory tõ taropose eya, toiroro tyekyry tõ maro toehtohme. Opore ynara tykase:

\par }{\PP — Otũtatoko emero porehme sero tae!

\par }{\PP Naeroro Joze poetory tõ pyra toehse moro tao. Tutũtase toto ahtao porehme tõsekarose Joze turui tomo a.

\VS{2}Tyxitapitose ynororo opore. Ixitary totase Ejitu põkomo a. Moro tokãtose imehnomo a tuisa konõto tapyĩ tao.

\VS{3}Mame ynara tykase Joze turui tomo a:

\par }{\PP — Ywy ase Joze, ãkorõkomo. Papa isene ro hnae?

\par }{\PP Morara kary etaryke tyya xine tõserehse toto yronymyryme. Onezuhsaromepyra toehse toto.

\VS{4}Ynara tykase Joze eya xine:

\par }{\PP — Osehtoko xiaro ya, ajohpãme samo.

\par }{\PP Ameke hkopyra toehse toto eya, mame tõturuse ro ynororo eya xine:

\par }{\PP — Ywy ase Joze, ãkorõkomo, onekarohpyrykomo, Ejitu pona onenehpohpyrykõ ase.

\VS{5}Seromaroro emynyhmara ehtoko. Ehxiropyra roropa ehtoko jekarotopõpyry poko oya xine jenehtohme xiaro. Orihpyra oehtohkõme tonehpose ywy Ritonõpo a xiaro.

\VS{6}Asakoro jeimamyry pune toehse, tonahsẽ ahtara sero nono po. Ãko ro mana 5me jeimamyry pune tonahsẽ ahtara ehtopo.

\VS{7}Ritonõpo a tonehpose ywy osemazuhme opynanohtohkõme, orihpyra oehtohkõme, opoenõkõ maro. Emese kure Ritonõpo mana.

\VS{8}Naeroro oya xine pyra tonehpose ywy xiaro. Ritonõpo a tonehse ywy. Eya tyripose ywy tuisamehxo, tuisa konõto akorehmaneme. Tuisamehxo tyrise ywy eya tytapyĩ tao te, tynonory kowenatume roropa, Ejitu nonory esẽme porehme.


\par }{\PP \VS{9}— Seromaroro ytotoko ropa axiny tapyi taka, papa zurutatoko: “Omũkuru, Joze a tõmiry tonehpose oya, ynara ãko: ‘Ritonõpo a Ejitu kowenatume tyrise ywy porehme. Axĩ ke osehko xiaro; ekurehpyra exiko.

\VS{10}Oesary Kosẽ po exĩko mana, moe pyra ytapyĩ poko, omoro te, omũkuru tomo te, apakomo te, oeky tomo kaneru tomo te, poti tõ maro te, pui tomo te, emero.

\VS{11}Tonahsẽ pyra ro exĩko mana 5me jeimamyry pona. Kosẽ po awahtao tonahsẽ ekarõko ase oya xine; atapyĩ taõkomo a te, oeky tomo a, enara. Morara ahtao etuarimara matose.’ ”


\par }{\PP \VS{12}— Jenẽko matose, jakorõ Pẽjamĩ roropa jenẽko. Ywy ase Joze, amaro xine oturukety, tykase Joze.

\VS{13}— Papa zurutoko tuisamehxo jehtoh poko taro Ejitu po. Zurutoko emero onenehpyrykõ poko. Axĩ ke ytotoko papa tõ enehse xiaro.


\par }{\PP \VS{14}Takorõ toahmase Joze a, tyxitapitose ynororo. Pẽjamĩ roropa tyxitase turui eahmaryhtao.

\VS{15}Mame ixitaryhtao ro turui tõ toahmase Joze a, typohse roropa toto eya atakenaka. Moromeĩpo tõturupitose toto imaro.


\par }{\PP \VS{16}Mame Ejitu tuisary turuse imehnomo a itapyĩ konõto tao: “Joze rui tõ tooehse,” tykase toto. Tuisa zamaro toehse, imarõkõ maro, morara kary etaryke tyya.

\VS{17}Joze a ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Kaxiko orui tomo a: “Tonahsẽ tyritoko oeky tõ pona, arotohme Kanaã pona.

\VS{18}Omykõ enehtatoko xiaro, ipoenõ maro, itapyĩ taõkõ maro. Nono kurã ekarõko ase eya xine. Kure rokẽ otuhnõko mã toto taro Ejitu po.

\VS{19}Kahosa tõ aropoko orui tomo a typyxiãkõ enehtohme te, typoenõkõ maro te, tumykõ maro, enara.

\VS{20}Torẽtyke pyra ehtoko moero onynomohpyrykõ poko. Taro Ejitu po kurã ke imyakamãko exino mana,” kaxiko eya xine.


\par }{\PP \VS{21}Morara tykase aexiryke, moro sã tyrise eya xine aomi poe. Kahosa tõ tokarose eya xine Joze a tuisa omi poe, tonahsẽ maro toto napyryme osema ae.

\VS{22}Upo kasenato tokarose roropa eya xine. Yrome Pẽjamĩ a 300me parata tokarose eya, upo tytororo 5me roropa.

\VS{23}Tumy a tonahsã kurã Ejitu põkõ kyryry, 10me jumẽtu po taropose eya, imehnõ 10me jumẽtu tõ maro tiriiku ke pehme te, pão te, imehnõ tonahsã maro otuhtohme osema tao aytorykohtao.

\VS{24}Tõsekazumase toto irui tomo. Mame toto ytotoh toehse ahtao ynara tykase Joze eya xine:

\par }{\PP — Atatapoipyra ehtoko osema ae oytorykohtao.


\par }{\PP \VS{25}Toytose toto Ejitu poe. Mame toeporehkase toto ahtao Kanaã pona tumykõ Jako tapyĩ taka toytose toto,

\VS{26}Ynara tykase toto eya:

\par }{\PP — Joze isene ro mana! Kowenatume mana Ejitu tõ esẽme porehme!

\par }{\PP — Ajohpe! Atahmãkara ehtoko, tõserehse ynororo.

\VS{27}Mame turuse ynororo ahtao Joze omihpyry tokarose eya xine. Kahosa tõ eneryke tyya roropa Joze nenehpohpyry aarotohme Ejitu pona, sekese toehse ropa ynororo.

\VS{28}Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Epo hnae! Umũkuru Joze isene ro mana. Enery se ropa ase orihpyra ro jahtao.




\par }\Chap{46}{\SH Jako tõ ytotopõpyry Ejitu pona
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame Jako toytose tytapyĩ taõkõ maro, tykyryry tõ maro emero Peresepa pona. Moroto tynekarory tyahkase eya Ritonõpo eahmatohme, tumy Izake Esẽ eahmatohme.

\VS{2}Morarame moro koko tao tõsenepose Ritonõpo eya, tõturuse ynororo eya, ynara tykase:

\par }{\PP — Jako, Jako!

\par }{\PP — Taro ase, tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{3}Ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Ywy ase Ritonõpo, omy Esemy. Enaromyra exiko oytory poko Ejitu pona. Moroto opoenõ emãkapõko ase tuhkehxo toto ehtohme.

\VS{4}Amaro xine ytõko ase Ejitu pona. Imeĩpo apakomotyã enehnõko ropa ase xiaro sero nonory pona ropa. Mame oorikyryhtao omũkuru Joze amaro exĩko mana.


\par }{\PP \VS{5}Mame Peresepa poe Jako toytose. Kahosa tõ ae, Ejitu tuisary nenehpohpyry ae Jako tõ tarose imũkuru tomo a te, typyxiãkõ maro te, typoenõkõ maro, enara.

\VS{6}Jako tõ toytose typoenõ maro, toky tõ maro emero, tymõkomory maro tynapoityã Kanaã po porehme Ejitu pona.

\VS{7}Typoenõ tarose Jako a, typakomotyã maro emero, orutua komo, nohpo tomo, enara.


\par }{\PP \VS{8}Ynara Izyraeu tõ toytose Ejitu pona: Jako tomo: Rupẽ, imũkuru osemazupu te

\VS{9}Rupẽ mũkuru tomo: Enoke te, Paru te, Ezerõ te, Karami, enara.

\VS{10}Ximeão, imũkuru tõ maro: Jemueu te, Jamĩ te, Oate te, Jakĩ te, Zoa te, Sauu, enara. Sauu eny Kanaã põ kynexine.


\par }{\PP \VS{11}Rewi, imũkuru tõ maro: Jeresõ te, Koate te, Merari, enara.

\VS{12}Juta, imũkuru tõ maro: Sera te, Pereze te, Zera, enara. (Imehnõ imũkuru tõ asakoro toorihse Kanaã po: Ere te, Onã, enara.) Pereze mũkuru tõ: Ezerõ te, Hamuu, enara.

\VS{13}Isakaa, imũkuru tõ maro: Tora te, Pua te, Jasupe te, Xinorõ, enara.

\VS{14}Zepurõ, imũkuru tõ maro: Serete te, Erõ te, Jareeu, enara.

\VS{15}Mokaro kynexine Reia mũkuru tõ Jako maro Mesopotamia po aenurutyamo. Mokaro maro ẽxirykõ Tina kynexine. Atapona 33me toh kynexine Jako poenomo Reia maro.


\par }{\PP \VS{16}Kate, imũkuru tõ maro: Zipião te, Haki te, Suni te, Exipom te, Eri te, Aroti te, Areri, enara.

\VS{17}Asea, imũkuru tõ maro: Imina te, Ixiwa te, Ixiwi te, Peria te, aoryxirykõ Sera, enara. Peria mũkuru tõ kynexine: Hepea te, Maukieu, enara.

\VS{18}Mokaro 16mãkõ Jako poenõ kynexine Ziupa maro, Rapão nekarohpyry Reia poetoryme.


\par }{\PP \VS{19}Rakeu, Jako pyty toemũkuase asakoro: Joze te, Pẽjamĩ, enara.

\VS{20}Joze mũkuru tõ Asenate maro ynara kynexine: Manase te, Eparaĩ, enara, tonuruse toto Ejitu po. Potipera ẽxiryme Asenate kynexine, oturukety Heriopori po.

\VS{21}Pẽjamĩ mũkuru tõ ynara kynexine: Pera te, Pekea te, Asapeu te, Jera te, Naamã te, Ei te, Roso te, Mupĩ te, Hupĩ te Arate, enara.

\VS{22}Mokaro 14mãkõ Jako poenõ kynexine Rakeu maro.


\par }{\PP \VS{23}Tã, imũkuru maro Huxĩ.

\VS{24}Napatari imũkuru tõ maro: Jazeeu te, Kuni te, Jezea te, Xirẽ, enara.

\VS{25}Mokaro 7mãkõ Jako poenõ kynexine Pira maro, Rapão nekarohpyry Rakeu a, ipoetoryme.


\par }{\PP \VS{26}Atapona 66mãkõ Jako poenomo te, ipakomotyã maro, toytose Ejitu pona. (Imũkuru tõ pyxiã onukuhpyra kynexine.)

\VS{27}Joze mũkuru tõ asakoro tonuruse Ejitu po. Naeroro atapona 70mãkõ Jako tõ toytose Ejitu pona.


\par }{\SH Toto eporehkatopõpyry Ejitu pona
\par }
{\PP \VS{28}Mame tumũkuru Juta tonyohse Jako a osemazuhme ytotohme Joze enehpotohme oseporytohme Kosẽ po. Mame toeporehkase toto ahtao,

\VS{29}tykanary tukurãkapose Joze a toytotohme Kosẽ pona oseporyse tumy maro. Tõseporyse tahtao xine tumy tapoise Joze a okynano. Tyxitase ynororo tumy maro, tumy apoiryhtao tyya.

\VS{30}Mame ynara tykase Jako:

\par }{\PP — Seromaroro tãkye rokẽ oorihnõko ase, tonese ropa ya oexiryke. Isene ro oexiry waro ase rahkene!


\par }{\PP \VS{31}Moromeĩpo ynara tykase Joze turui tomo a, tumy tomo a roropa:

\par }{\PP — Ytõko ase oturuse Ejitu tuisary maro. Zurũko ase oehtopõpyrykõ poko Kanaã poe xiaro ymaro ehse.

\VS{32}Mokyro zurũko ase oerokurukõ poko pui tõ poko te, kaneru tõ maro te, poti tõ maro. Zurũko roropa ase, oeky tõ enehtopõpyry poko oya xine porehme.

\VS{33}Mame mokyro tuisa konõto ekaroporyhtao oya xine oerohtoh poko,

\VS{34}ynara kahtoko eya: “Moino ro ynanerokuase kaneru tõ poko yna tamuru tõ saaro.” Morarame osesarĩko matose Kosẽ po, atameke imehnõ Ejitu põkõ wino, ynara exiryke, okyno poko erohketõ se pyra Ejitu põkõ mana ipunaka.




\par }\Chap{47}{\PP \VerseOne{1}Morarame tuisa zuruse toytose Joze. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Papa tõ toeporehkase urui tõ maro, Kanaã poe Kosẽ pona, toky tõ maro, kaneru tomo te, poti tõ maro te, pui tõ maro te, tymõkomorykõ maro, enara.


\par }{\PP \VS{2}Imeĩpo turui tõ 5me tarose eya enepotohme tuisa a.


\par }{\PP \VS{3}— Oty poko erohketyme hmatou? tykase tuisa tõturupose eya xine.

\par }{\PP Tozuhse ynororo eya xine:

\par }{\PP — Kaneru poko erohketyme ynanase, yna tamuru tõ saaro.

\VS{4}Tooehse ynanase tarona osesarise, Kanaã po onahpoty tonahse exiryke moroto omirohtoh rokene. Ajohpãme sã ynanehxi Kosẽ po.


\par }{\PP \VS{5}Ynara tykase tuisa Joze a:

\par }{\PP — Tooehse omy exiryke orui tõ maro, amaro toto ehtohme,

\VS{6}Ejitu nonory emero toto esaryme nase. Osa ekaroko eya xine Kosẽ po kure exiryke, moroto toto ehtohme. Mame tuaro mase, orui tõ maro emese kure exiketõ nae ahtao, tyriko toto jeky tõ pui poko erohketõ tuisaryme.


\par }{\PP \VS{7}Imeĩpo tumy Jako tarose Joze a enepotohme tuisa a. Kure rokẽ tyripose ynororo eya.


\par }{\PP \VS{8}— Otãto jeimamyry nae hma? tykase tõturupose tuisa Jako a.


\par }{\PP \VS{9}— 130me jeimamyry nae ase xiaxiake jytoytoh poko rokẽ tytãhpopãse ywy. Tupime roropa nexiase ya, ytamuru tõ ehtopõpyry sã pyra exiase. Tuhke roropa jeimamyry taropose eya xine. Yrome tupime ro nexiase eya xine.


\par }{\PP \VS{10}Kure rokẽ tuisa tyripose Jako a, mame toytose ropa ynororo.

\VS{11}Mame tumy esaryme turui tõ esaryme roropa, nono tokarose Joze a, osa kurã po Ejitu po, pata Ramese pũto, tuisa omi poe. Moro nono esẽme toehse toto, moroto toehse toto.

\VS{12}Tonahsẽ tokarose Joze a tumy a te, turui tomo a, tyekyry tomo a emero, ise toto ehtoh tokarose eya.


\par }{\SH Joze nyrihpyry kowenatume
\par }
{\PP \VS{13}Mame tonahsẽ pyra toehse pata tõ po porehme. Tãtaosanumase toto tomirykõke, tapotũkehse toto yronymyryme. Ejitu põkõ tyjamihkehse, Kanaã põkõ roropa, tonahsẽ pyra exiryke tapotũkehse toto.

\VS{14}Tytineru ke tonahsẽ topekahse ahno a. Moro tineru tapoise Joze a, tarose eya tuisa tapyĩ konõto taka.

\VS{15}Morarame tineru tonahse ahtao Ejitu po, Kanaã po roropa oturuse toytose Ejitu põkõ Joze a. Ynara tykase toto:

\par }{\PP — Ajohpãme sã tonahsẽ ekaroko yna a. Tineru pyra ynanase toehse. Orihnõko ynanase yna emiryke, tykase toto Joze a.


\par }{\PP \VS{16}Ynara tykase Joze eya xine:

\par }{\PP — Tineru pyra awahtao xine oeky tõ pui tõkehko enehtoko, ike anapyrykõ epehmatohme.


\par }{\PP \VS{17}Naeroro toky tõ tonehse Ejitu põkomo a Joze a: kawaru tomo te, kaneru tomo te, poti tomo te, pui tomo te, jumẽtu tomo, enara, tynapyrykõ epehpyryme moro jeimamyry ae porehme.

\VS{18}Mame moro jeimamyry tonahse. Yro jeimamyry ae toytose ropa toto Joze a ynara kase:


\par }{\PP \VS{19}— Tuisa, oenekunohsaromepyra ynanase. Yna tineru tonahse, yna eky tõ roropa oekyme toehse. Oty ke yna napyry epekahnõko ynanah? Yna zoko epekahko yna nonory roropa yna napyry epehpyryme. Tuisa poetoryme exĩko ynanase. Yna nonory esẽme exĩko roropa mana. Tonahsẽ ekaroko yna a isene ro yna ehtohme, ipuhturu roropa tupito tõ arykatohme ropa.


\par }{\PP \VS{20}Ejitu põkõ nonory topekahse Joze a tuisa nonoryme ehtohme. Tutupikõ tokarose eya emero porehme omise konõto exiryke. Morara exiryke tupito tõ porehme tuisa nonoryme toehse.

\VS{21}Tuisa poetoryme Ejitu põkõ tyripose Joze a porehme.

\VS{22}Ritonõpo a oturuketõ tupi anapoipyra Joze kynexine. Tutupikõ onekaropyra toh kynexine, tonahsẽ ekaroryke tuisa a toto napyryme.


\par }{\PP \VS{23}Mame ynara tykase Joze ahno a:

\par }{\PP — Seromaroro tuisa poetoryme matose, otupikõ roropa inonoryme toehse, topekahse ya exiryke ikyryryme. Ipuhturu apoitoko arykatohme tupito tõ po.

\VS{24}Morarame apoitoh toehse ahtao, 5me ahtao toiro ekarotoko tuisa a. 4me okyryryme exĩko ipuhturu arykatohme ropa te, anapyrykõme, enara.


\par }{\PP \VS{25}Ynara tykase toto eya:

\par }{\PP — Tuisa, kure mexiase yna a. Yna typynanohse oya orihpyra yna ehtohme. Tuisa poetoryme ynanase rahkene.


\par }{\PP \VS{26}Naeroro tõmihpyry omipona toto tyripose Joze a. Seroae aomihpyry nae ro mana. Ynara tyripose ynororo: Ejitu po tonahsẽ apoiryhtao 5me ahtao, toiro tuisa napyryme exĩko mana. Ritonõpo poko oturuketõ nonory rokẽ tuisa nonoryme pyra mana.


\par }{\SH Jako ekaropotopõpyry etyhpyryme
\par }
{\PP \VS{27}Moroto Ejitu po Izyraeu tõ ehse rahkene Kosẽ po. Moroto nono topekahse eya xine. Toemũkuase roropa toto tuhke.

\VS{28}17me jeimamyry taropose Jako a moroto Ejitu po. 147me jeimamyryme toehse ynororo.

\VS{29}Morarame toorikyry moe pyra toehse ahtao tumũkuru Joze tonehpose tyya. Ynara tykase ynororo eya:

\par }{\PP — Ajohpãme sã oemary tyriko waxiry zopikoxi õmiry etapotohme ya: Ynara tyripory se ase oya, jekepyry ononẽpyra exiko taro Ejitu po.

\VS{30}Toorihse jahtao, jekepyry aroko ropa taroino, Ejitu poe zonẽtohme kytamurukõ zonẽtopõpyry pona.

\par }{\PP Ynara tykase Joze:

\par }{\PP — Ỹ, kure, tyrĩko ase omi poe.


\par }{\PP \VS{31}— Ahtao õmiry etapoko ya: ynara kaxiko: “Ritonõpo netaryme tyrĩko ase õmihpyry ae ro,” kaxiko tykase Jako.

\par }{\PP — Ỹ, Ritonõpo netaryme, morara tyrĩko ase, tykase Joze.

\par }{\PP Mame tõturuse Jako Ritonõpo a: “Kure mase, Ritonõpo,” tykase.




\par }\Chap{48}{\SH Kure rokẽ Joze tõ tyripose Jako a
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame Joze turuse jumy kure pyra ehtoh poko. Naeroro toytose Joze tumy enese, tumũkuru tõ asakorõkõ tarose eya, Manase te, Eparaĩ, enara.

\VS{2}Mame Jako turuse imepyny a:

\par }{\PP — Omũkuru Joze noehno oenese.

\par }{\PP Tyjamihtase ropa pitiko sẽpe towõse ynororo tynyhtoh po.

\VS{3}Ynara tykase ynororo Joze a:

\par }{\PP — Ritonõpo Jamihmehxo Exikety a, tõsenepose ya pata Ruze po, Kanaã nonory po. Kure rokẽ tyripose ywy eya moroto.

\VS{4}Ynara tykase ynororo ya: “Tuhke opoenõ rĩko ase; apakomotyã roropa. Sero nono ekarõko ase apakomotyamo a toto esaryme ehtohme jũme.”


\par }{\PP \VS{5}Mame ynara tykase roropa Jako Joze a:

\par }{\PP — Seromaroro omũkuru tõ Eparaĩ te, Manase maro, taro Ejitu po aenurutyamo oehpyra ro jahtao, umũkurume mã toto. Eparaĩ te, Manase maro umũkurume mã toto, umũkuru Rupẽ ehtoh samo te, Ximeão sã roropa.

\VS{6}Toemũkuase ropa awahtao mokyro omũkurume mana. Mame atakorõme toto exiryke Eparaĩ maro, Manase maro tumykõ mõkomohpyry apiakãko mã toto tymõkomorykõme.

\VS{7}Moro sã tyrĩko ase, asa Rakeu pokoino. Joepyry ropa ahtao Mesopotamia poe sam tykase ywy, asa toorihse ahtao Kanaã po eporehkasasaka kuahtao xine Epyrata pona. Moroto ekepyry tonẽse ya osema ehpio. (Seromaroro Epyrata Perẽme toehse.)


\par }{\PP \VS{8}Mame Joze mũkuru tõ tonese ahtao Jako a, tõturupose ynororo:

\par }{\PP — Onokãkõ moxiamo?


\par }{\PP \VS{9}— Moxiã umũkuru tomo, Ritonõpo nekarotyã ya Ejitu po, tykase Joze.

\par }{\PP — Enehko toto xiaro ya, tykase Jako, — kure rokẽ toto ripotohme Ritonõpo a.


\par }{\PP \VS{10}Tamuhpõme Jako toehse exiryke jamihme pyra enuru toehse kynexine. Popyrahme sã tõsenuhmase ynororo. Tumũkuru tõ tarose Joze a eya. Toahmase toto Jako a. Typohse toto eya.

\VS{11}Ynara tykase Jako Joze a:

\par }{\PP — Oenepyra ropa ekaroase jũme repe, yrome seromaroro Ritonõpo poe opoenõ enẽko ase roropa.


\par }{\PP \VS{12}Mame tumũkuru tõ tapoise Joze a tumy enaino. Morotoino tosekumuru po typorohse ynororo tõmyty tyrise nono pokoxi.

\VS{13}Mame tumũkuru Eparaĩ tapoise tapotunuru wino exikety ke Jako pozery winakoxi tyritohme. Tumũkuru Manase tapoise eya typozery wino Jako emary apotunuru wino pũtokoxi tyritohme.

\VS{14}Mame Jako a tomary tapotunuru wino exikety tyrise Eparaĩ zupuhpyry pona, poetomehxo ynororo ahtao ro. Tomary typozery wino tyrise eya Manase zupuhpyry pona, osemazupume ahtao ro.

\VS{15}Morarame kure rokẽ Joze tyripose eya Ritonõpo a. Ynara tykase ynororo:

\par }{\Q “Ritonõpo, tam Aparão Esemy,

\par }{\QB papa Izake Esẽ roropa,

\par }{\Q kure rokẽ moxiã aimo tõ tyriko.

\par }{\Q Jesemary eneponeme mase, Ritonõpo,

\par }{\QB moe poetome jehtopõpyry poe

\par }{\QB tarona tamuhpõme jehtoh pona ro.


\par }{\Q \VS{16}Kure rokẽ toto tyripoko onenyokyhpyry a,

\par }{\QB ypynanohtopõpyry samo,

\par }{\Q moro sã moxiã ewomako.

\par }{\Q Ypoko wenikehpyra tyripoko toto,

\par }{\QB tam Aparão poko te,

\par }{\QB papa Izake poko roropa

\par }{\QB wenikehpyra toto ehtohme.

\par }{\Q Tumũkue tuhke tyriko toto,

\par }{\QB typakõke roropa sero nono po,”

\par }{\MM tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{17}Joze zamaro pyra Jako nyrihpyry, tomary apotunuru wino riryhtao eya Eparaĩ zupuhpyry pona. Naeroro tumy emary tapoise eya toutohme Eparaĩ zupuhpyry poe tyritohme Manase zupuhpyry pona.


\par }{\PP \VS{18}— Arypyra, papa, tykase Joze. — Moro sã pyra exiko. Mose osemazupu seino, ãpotunuru winõ oemary tyriko zupuhpyry pona.


\par }{\PP \VS{19}Moro sã se pyra Jako kynexine. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Zuaro ase, aimo. Zuaro ase. Manase pakomotyã tuhkãkõme exĩko roropa. Yrome zakorõ tuisamehxo exĩko mana, ipakomotyã tuhkehxo exĩko, tuhke imoihmãkõme exĩko mana.


\par }{\PP \VS{20}Kure rokẽ toto tyripose Jako a, ynara tykase:

\par }{\PP — Oesetykõ ae kure imehnõ tyripõko Izyraeu tomo a. Ynara ãko mã toto: “Kure rokẽ oripõko ase Ritonõpo a, inyrihpyry sã Eparaĩ poko, Manase poko roropa.”

\par }{\PP Morara Eparaĩ tyrise Jako a osemazuhme, imeĩpo Manase.

\VS{21}Tumũkuru Joze a ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Jenẽko mase tamuhpõme, orihnõko ase. Yrome Ritonõpo amaro xine exikehpyra mana. Aarotorỹko ropa mana atamuru tõ nonory pona ropa.

\VS{22}Xikẽ nonory ekarõko ase oya, orui tomo a pyra. Xikẽ tõ nonory tapoise ya amoreu tõ wino, atatapoiry ke ya ypyre ke, taky ke te, tapema ke, enara.




\par }\Chap{49}{\SH Jako omiry etyhpyryme
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame tumũkuru tõ tykohmase tyya Jako a. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Jomye ehtoko, imeĩpo ehtoh ekarõko ase oya xine.


\par }{\Q \VS{2}“Oximõme ehtoko jomye

\par }{\QB jomiry etatohme,

\par }{\Q umũkuru tomo, etatoko omykõ, Izyraeu omiry.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{3}“Rupẽ, umũkuru mase osemazupu.

\par }{\Q Yjamitunuru mase, jeperyme mase,

\par }{\Q omoro mase epery osemazupu,

\par }{\QB jamihme ro jahtao.

\par }{\Q Ãkorõ tõ motye epyrypaketyme mase,

\par }{\Q imehnõ motye jamihme exikety mase.


\par }{\Q \VS{4}Orẽpyra mase iporiry samo, zueme ahtao,

\par }{\Q yrome imehxo exiketyme pyra mase,

\par }{\QB ypyty poko toehse oexiryke.

\par }{\Q Zae pyra mexiase omy pyty poko toehse oexiryke.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}“Atakorõme mã toto Ximeão te, Rewi maro,

\par }{\QB typyrekõ ke imehnõ tyyryhmase eya xine.


\par }{\Q \VS{6}Toto maro oximõpyra ase,

\par }{\QB atamoreparyhtao tynyrirykõ poko.

\par }{\Q Oseme toto otururuhtao toto maro pyra ase.

\par }{\Q Imehnõ totapase eya xine exiryke,

\par }{\QB toto zehno toehse toto ahtao.

\par }{\Q Pui tõ axiry tysahkase eya xine osemeikatoh samo.


\par }{\Q \VS{7}Zehno toto ehtoh popyra tyriposẽme exĩko

\par }{\QB yronymyrymehxo exiryke!

\par }{\Q Tohne toto ehtoh popyra tyriposẽme exĩko iirypyryme exiryke.

\par }{\Q Tãtapiakasẽme exĩko mã toto Izyraeu nonory po,

\par }{\Q sapararahme toto ripõko ase jekyry tõ maro.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}“Juta eahmãko zakorõ tõ mana, irui tõ maro.

\par }{\Q Tupue exĩko mã toto oẽpataka.

\par }{\Q Oepetõkara pymyry apoĩko mase.


\par }{\Q \VS{9}Aimo Juta, reão mũkurume sã mase,

\par }{\QB tõsẽ tosekase ahtao,

\par }{\Q mame tosaka ytõko ropa mana.

\par }{\Q Tohrame exĩko reão samo,

\par }{\QB reão nohpory sã roropa.

\par }{\Q Ipoko toexiry zuno imehnõ mana emero.


\par }{\Q \VS{10}Juta tuisame exĩko mana.

\par }{\Q Ipakomotyã tuisame exikehpyra mana.

\par }{\Q Imehnõ ahno tynekarory enehnõko eya.

\par }{\Q Aomipona exĩko imehnõ nonory põkõ mana.


\par }{\Q \VS{11}Toky jumẽtu myhnõko mana,

\par }{\QB uwa zoko pokona, uwa zoko kurã pokona.

\par }{\Q Zupõ kurikãko mã eukuru ke,

\par }{\Q tupõ jaraõ kurikãko roropa mana

\par }{\QB eukuru tahpiremã ke, munu panõ ke.


\par }{\Q \VS{12}Enuru kamirarame mana eukuru enyryke eya.

\par }{\Q Jery karimutume mana pui suhsuru enyryke eya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}“Zepurõ esary exĩko mana tuna konõto ehpio.

\par }{\Q Moroto wapu tõ opyime exĩko,

\par }{\Q esary ehpio exĩko Xitõ po.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}“Isakaa jumẽtu jamihme exikety sã mana,

\par }{\QB typorohse tynarotyã asakoro rãnao.


\par }{\Q \VS{15}Nono kurã tonese ahtao eya,

\par }{\QB tosaryme kurã oserematohme,

\par }{\Q toraximase ynororo imehnomo a omoxinety ritohme ĩpatarãnaka.

\par }{\Q Onykerekeremara erohnõko mana imehnõ namotome.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}“Tã tyekyry tõ tuisaryme exĩko mana.

\par }{\Q Imehnõ oxiekyry tõ sã exĩko mana,

\par }{\QB Izyraeu tõ ekyry samo.


\par }{\Q \VS{17}Okoi sã exĩko mana osema ehpio,

\par }{\QB orihmatõ samo osema ehpio exikety,

\par }{\QB kawaruhtainy esekane samo;

\par }{\Q Mokyro kawaru po ytokety emapotohme ĩkakoxi.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{18}“Ritonõpo Jesemy,

\par }{\QB ypynanopyry oya eraximãko ase!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}“Kate tõ maro atatapoĩko omato kõ mana.

\par }{\Q Yrome imeĩpo toto ekahmãko mana.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}“Asea nonory po tykyrysã kurã exĩko mana, tonahsẽme.

\par }{\Q Tuisa tõ napyryme exĩko mana.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}“Napatari kapau sã exĩko mana,

\par }{\QB jarao tururume ytokety samo,

\par }{\QB tumũkue nupunato exikety samo.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}“Joze, wewe eperytakety sã mana

\par }{\QB tuna enatyry pũto.

\par }{\Q Itamurume eperytãko mana.

\par }{\Q Amoriry apuru motye exĩko mana.


\par }{\Q \VS{23}Epetõkara iiryhmãko mã toto zehnotokõ samo.

\par }{\Q Typyre ke ekahmãko mã toto,

\par }{\QB taky tõ pyrou tõ maro.


\par }{\Q \VS{24}Yrome poremãpyra mana.

\par }{\Q Ipyre jamihme emary po mana.

\par }{\Q Aporykõ jamihme ro

\par }{\QB tyjamihtanohse Ritonõpo a,

\par }{\QB jamihme Exikety a, Jako Esemy a;

\par }{\Q Esety Topuimo, Izyraeu Ewomane.


\par }{\Q \VS{25}Ritonõpo, omy Esẽ, ãkorehmãko mana,

\par }{\Q jamihmehxo Exikety kure rokẽ orĩko mana.

\par }{\Q Kapu ae kurãkõ ekarõko mana.

\par }{\Q Tuna kurohtae kurãkõ ekarõko mana.

\par }{\Q Oeky tõ tuhke ekarõko mana.

\par }{\Q Opoenõ roropa ekarõko mana tuhke.


\par }{\Q \VS{26}Tonahsã itamurume ekarõko mana,

\par }{\QB ekuru tõkehko roropa,

\par }{\Q kurãkõ ypy tõ poe moino ro exikety poe

\par }{\QB kurãkõ ekarõko mana.

\par }{\Q Otyro tõkehko, kurãkõ ypy tõkehko po exiketomo.

\par }{\Q Emero kurãkõ exĩko Joze zupuhpyry pona parimã sã zupuhpyry po,

\par }{\Q exĩko mana tymenekase ynororo irui toh tae.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}“Pẽjamĩ kaikuximome exĩko mana,

\par }{\Q kaikuxi sã exĩko, zehno exikety samo.

\par }{\Q Ẽmepyryme toh apoĩko mana.

\par }{\Q Kokonie pukuro zoh nae ro mana ekamotohme.”


\par }{\PP \VS{28}Moxiã mã 12mãkõ oxiekyry tõme Izyraeu poenomo. Morara tykase jũkõ tumũkuru tomo a kure tyripose toto ahtao. Atatakomino typoenomo a tõturuse tõsekazumaryme.


\par }{\SH Jako orihtopõpyry
\par }
{\PP \VS{29}Morarame ynara tykase Jako tumũkuru tomo a:

\par }{\PP — Orihnõko ase. Ytõko ase wekyry tomo a. Jekepyry zonẽtoko papa tõ esaka oramãka, Eporõ, heteu tupĩpyry po,

\VS{30}Makapera po, Mãre poe xixi tũtatoh wino, Kanaã nonory po. Moro Aparão nepekatyhpyry Eporõ wino, oramã topu, tupito maro tyekyry ekepyry zonẽtohme.

\VS{31}Moroto Aparão ekepyry tonẽse, ipyty Sara maro; Izake roropa ipyty Repeka maro; moroto Reia ekepyry tonẽse ya.

\VS{32}Moro tupito oramã maro topekahse heteu tomo a.


\par }{\PP \VS{33}Tõturukehse Jako ahtao tumũkuru tõ maro tohrame toehse ropa ynororo tynyhtoh po, mame toorihse rahkene. Zuzenu toytose oseporyse tyekyry tõ maro, aorihtyã esaka.




\par }\Chap{50}{\PP \VerseOne{1}Tumy ekepyry pona tõtomase Joze, ihnamõko, xitãko, ẽmyty pohnõko tyxityme.


\par }{\PP \VS{2}Mame tumy ekepyry pona opi tyripose opi warõkomo a, motara ehtohme, okyna ehtohme.

\VS{3}40me ẽmepyry taropose eya xine moro poko. Toipe toto moro samo tokepyry epinopyry poko. Mokaro tokepyrykõ pona opi rise toto, motara ehtohme. Mame Ejitu põkomo a 70me ẽmepyry pona tyhnamose.


\par }{\PP \VS{4}Moromeĩpo tyhnamokehse toto ahtao tõturuse Joze imehnõ tuisa akorehmananomo a. Ynara tykase ynororo.

\par }{\PP — Ajohpãme sã jomihpyry arotatoko tuisa konõto a. Ynara kahtoko eya:


\par }{\PP \VS{5}“Orihpyra ro tahtao, tyripose ywy papa a ekepyry zonẽtoh poko, tunukurãkahpyry aka Kanaã po. Ajohpãme sã ytõko ase aporo papa ekepyry zonẽse. Imeĩpo oehnõko ropa ase,” kaxiko, tykase Joze.


\par }{\PP \VS{6}Ynara tykase tuisa:

\par }{\PP — Ytoko, omy ekepyry zonẽta, aomihpyry ae ro zonẽta morotona.


\par }{\PP \VS{7}Morarame toytose Joze tumy ekepyry zonẽse. Imaro toytose tuisa akorehmananomo te, tuisa tapyĩ tao erohketomo te, Ejitu põkõ tuisary tomo, enara.

\VS{8}Toytose roropa Joze tapyĩ taõkomo, irui tapyĩ taõkõ roropa Jako ekyry tomo, enara. Tynomose eya xine Kosẽ po poetohti tomo te, kaneru tomo te, poti tomo te, pui tomo, enara.

\VS{9}Toytose roropa orutua komo kawaru po te, kahu ao te, oximõmãkõ tuhke.

\VS{10}Toeporehkase toto ahtao Atate pona, tuna Joatão poe xixi tũtatoh wino tiriiku poko erohtoh pona, tyxitase toto, ihnamõko okynahxo. 7me ẽmepyry taropose Joze a moroto tumy hnamory poko.

\VS{11}Mokaro ixitarykõ eneryke tyya xine: “Tõsenuruhkase moro põkomo mokaro Ejitu põkõ xitary etaryke tyya xine.” Naeroro moro tosehpase eya xine Apeu-Miziraĩme.


\par }{\PP \VS{12}Moro sã toehse Jako poenomo, tumykõ ekepyry poko, aomihpyry ae ro.

\VS{13}Ekepyry tarose eya xine Kanaã pona. Tonẽse ynororo eya xine oramãka, Makapera po, Mãre poe xixi tũtatoh wino, tupito po, Aparão nepekatyhpyry po. Topekahse eya Eporõ, heteu a, tyekyry ekepyry zonẽtohme.

\VS{14}Moromeĩpo ekepyry tonẽkehse ahtao, toytose ropa toto Ejitu pona, Joze, irui tõ maro, tymarõkõ maro emero, enara.


\par }{\SH Joze ehtopõpyry poko
\par }
{\PP \VS{15}Morarame jũkõ toorihse ahtao, ynara tykase Joze rui tomo:

\par }{\PP — Otarame Joze kyzehno xine, kuãnohtorỹko mana taosanumatopõpyry mỹpõko mana, tykase toto oseya rokene.


\par }{\PP \VS{16}Naeroro tõmirykõ taropose Joze a. Ynara tykase toto:

\par }{\PP — Orihpyra ro papa ahtao,

\VS{17}taropose yna ekaropose oya ynara: “Ajohpãme sã yna rypyry ikorokapoko, zae pyra yna ehtopõpyry amaro.” Naeroro ekaropõko ynanase oya, yna rypyry ikorokapoko, popyra yna ehtopõpyry amaro, ynara exiryke: Ritonõpo, omy Esẽ poetoryme ynanase.

\par }{\PP Mokaro omiry totase ahtao Joze a tyxitase ynororo.

\VS{18}Moromeĩpo irui tõ tooehse eya. Toepuise toto Joze ẽpataka. Ynara tykase:

\par }{\PP — Taro ynanase, opoetoryme.


\par }{\PP \VS{19}Yrome tozuhse toto Joze a. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Enaromyra ehtoko. Oty kara ase opoko xine.

\VS{20}Ajohpe pyra, mosenetuputyatose josanumatoh poko repe. Yrome moro popyra ehtoh tymyakãmase Ritonõpo a kure ehtoh ke. Moro enẽko matose seromaroro. Tuhkãkõ typynanohse Ritonõpo a orihpyra toto ehtohme.

\VS{21}Enaromyra ehtoko. Opynanohtorỹko ase opoenõkõ maro.

\par }{\PP Morara kary etaryke tyya xine, typyno xine Joze exiry eneryke tyya xine, mynyhme toehse toto tukurohtao xine.


\par }{\PP \VS{22}Mame moroto ehse Joze Ejitu po, jumy ekyry tõ maro. 110me jeimamyry taropose eya,

\VS{23}Eparaĩ mũkuru tõ, ipakomotyã roropa tonese eya. Tonao tapoise toto eya typoenõme, typary Makia mũkuru tõ roropa. Manase mũkurume Makia kynexine.


\par }{\PP \VS{24}Morarame ynara tykase Joze takorõ tomo a, turui tomo a roropa:

\par }{\PP — Orihsasaka ywy. Yrome Ritonõpo opynanohtorỹko mana. Aarotorỹko ropa ynororo taroino, imepỹ nonory pona, tynenepohpyry Aparão a, Izake a, Jako a, enara.


\par }{\PP \VS{25}Mame toto omiry tokaropose Joze a, tyekyry tomo a, ynara tykase:

\par }{\PP — Ynara enetupuhnõko ase, Ritonõpo ãkorehmatorỹko mana, oytotohkõme taroino. Morara toehse ahtao jekepyry arotoko amaro xine.


\par }{\PP \VS{26}Mame toorihse Joze 110me jeimamyry taropose ahtao eya. Ekepyry topinohse opi ke motara ehtohme. Mame okepy ẽ aka ekepyry tyrise eya xine Ejitu po.

\par }