\NormalFont\ShortTitle{MAKU}

{\MT MAKU

\par }{\MTB Nymerohpyry Jezu poko

\par }{\MTC Marcos

\par }{\IMT Ekarotopo

\par }{\IP Sero omi kurã tymerose Maku a Jezu Kyrixtu Ritonõpo mũkuru poko. Toytose Jezu tuhke pata tõ poro, omi kurã ekarory poko, ahno tõ amorepase Tuisame Ritonõpo ehtoh poko. Tyjamitunuru tonepose eya kurãkõkara kurãkaryke eya, joroko tõ tũtanohporyke, ahno rypyry korokaryke roropa eya. Takorehmananõme 12me orutua kõ tymenekase Jezu a tymaro toto ytotohme. Tamorepase toto eya Tuisame Ritonõpo ehtoh poko, omi kurã ekarory poko, ahno pynanopyry poko. Kurãkõkara tukurãkase roropa eya xine.

\par }{\IP Sero ekarõko mana Jezu ẽpurihkatopõpyry poko João a tuna Joatão kuao (Maku 1.9-11); etyhpyryme Jezu ẽsemamyry ropa ekarõko mana (Maku 16.1-8).

\par }{\IOT Sero pape ao

\par }{\IO Apitorymã Jezu ehtoh poko
{\IOR{1.1-13}}

\par }{\IO Jezu mã Karirea po
{\IOR{1.14—9.50}}

\par }{\IO Karirea poe Jerusarẽ pona
{\IOR{10.1-52}}

\par }{\IO Orẽpyra aehtoh Jerusarẽ po
{\IOR{11.1—15.47}}

\par }{\IO Jezu ẽsemamyry ropa
{\IOR{16.1-8}}

\par }{\IO Etyhpyrymã: aosenepotopõpyry, aunuhtopõpyry
{\IOR{16.9-20}}



\par }\ChapOne{1}{\SH João ahno ẽpurihkane nurutopõpyry
\par }
{\R (Mateu 3.1-12; Ruka 3.1-18; João 1.19-28)

\par }{\PP \VerseOne{1}Sero nase omi kurano Jezu Kyrixtu Ritonõpo mũkuru poko.

\VS{2}Apitoryme ynara tymerose Izaja a Ritonõpo omi poe:

\par }{\Q “ ‘Eneko ke ynaropohpyry,’ ãko Ritonõpo mana.

\par }{\QB ‘Ytõko mã osemazuhme, oesemary kurãkase.’


\par }{\Q \VS{3}Opore oturũko mana ona po.

\par }{\QB Ynara ãko ynororo mana:

\par }{\Q ‘Kuesẽkõ esemary tyritoko.

\par }{\QB Esemary esemahtotoko sorohme,’ ãko mana,”

\par }{\MM katoh tymerose Izaja a pake.


\par }{\PP \VS{4}Morarame mokyro João toeporehkase ona pona ahno esaka pyra, ahno ẽpurihkaneme. Mame ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Ise awahtao xine oẽpurihkatorỹko ase, Ritonõpo a okurãkatohkõme, oorypyrykõ korokatohme. Yrome oẽpurihkarykõ se pyra ase oorypyrykõ rumekary se pyra awahtao xine, tykase ynororo.

\VS{5}Morarame emero toytose toto eya, mokã Jutea põkomo, Jerusarẽ põkomo emero. Mame tõpurihkase toto eya Joatão kuaka.

\par }{\PP — Popyra ase. Iirypyryme ase, tykase toto tyyrypyrykõ tokarose irumekatohme. Morara exiryke tõpurihkase toto João a.

\VS{6}Mame João zupony okyno hpoty risẽ kynexine kameru hpoty. Imety earyme roropa kynexine okyno pihpyry. Wexixi rokẽ zohme, ano zeni roropa aukurume kynexine.

\VS{7}Mame ynara tykase João:

\par }{\PP — Okomino imepỹ oehnõko mana. Orẽpyra mokyro mana. Imehxo mokyro mana. Ihxitapãnõko ase eponaro toehse jahtao, isãtajã poko jahtao roropa.

\VS{8}Amarokõ tõpurihkase ya nakuaka repe, yrome mokyro Ritonõpo Zuzenu ekarõko mana oya xine, tykase ynororo.


\par }{\SH Jezu ẽpurihkatopõpyry
\par }
{\R (Mateu 3.13-17; Ruka 3.21-22; 4.1-13)

\par }{\PP \VS{9}Morarame Jezu tooehse Nazare poe, Karirea poe. Karirea pata tamuru kynexine. Mame Jezu tõpurihkase João a Joatão kuaka.

\VS{10}Towõse ropa ahtao tuna ehpikoxi, kapu tonese eya xine toepiakase. Mame Ritonõpo Zuzenu tyhtose utukuimo panono. Jezu zuhpokoxi typorohse.

\VS{11}Morarame Ritonõpo omiry totase eya xine kaino:

\par }{\PP — Umũkuru nymyry mase, osehxo ywy rahkene. Yzamaro mase, tykase kaino omi inetarykõme.


\par }{\SH Jezu kuhtopõpyry joroko tamuru a
\par }
{\R (Mateu 4.1-11; Ruka 4.1-13)

\par }{\PP \VS{12}Morarame tarose Jezu ahno esaka pyra Ritonõpo Zuzenu a.

\VS{13}Moero tuhke tõmehse ynororo 40me.

\par }{\PP Mame joroko tamuru tooehse eya. Jezu riry se iirypyryme kynexine repe. Yrome kure rokẽ kynexine ynororo. Onokyro esao rokẽ kynexine moroto.

\par }{\PP Morarame Ritonõpo nenyohtyã tooehse kapu ae. Jezu takorehmase eya xine rahkene.


\par }{\SH Imehnõ amorepapitotopõpyry Jezu a Karirea po
\par }
{\R (Mateu 4.12-22; Ruka 4.14-15; 5.1-11)

\par }{\PP \VS{14}Morarame ãpuruhpyry taka João tõmapose ahtao Erote a, Jezu toytose ropa Karirea pona. Ritonõpo omiry poko imehnõ amorepase toytose ynororo.


\par }{\PP \VS{15}— Ritonõpo emero se typoetoryme. Seromaroro ah oesẽkõme nexino. Oorypyrykõ irumekatoko. Aomipona ehtoko, tykase ynororo morotõkomo a.


\par }{\PP \VS{16}Morarame toytoryhtao Karirea ikuhpo ehpikuroko Ximão Peturu tonese Jezu a, zakorõ Ãtare maro. Tarãpa emãko toh kynexine nakuaka, kana anỹnõko, kana anỹnanõme toexirykõke.


\par }{\PP \VS{17}— Kana anỹnõko matou? Ehmaropa ymaro. Ãmorepatorỹko ase imehnõ amorepatohme oya xine jenetupuhtohme eya xine, tykase ynororo eya xine.


\par }{\PP \VS{18}Mame axĩ tarãpa tynomose eya xine Jezu maro toytotohkõme. Jezu tokahmase eya xine rahkene.


\par }{\PP \VS{19}Morarame moino pitiko Zepeteu mũkuru tõ tonese eya, Tiaku, João, enara. Kanawa ao toh kynexine. Tarãpa tuĩpokary poko toh kynexine.

\VS{20}Mame toahmase toto eya tymaro toto ytotohme. Mame tumykõ tynomose eya xine. Zepeteu tynomose kanawa ao ipoetory tõ maro, Jezu maro toytotohkõme.


\par }{\SH Jorokohpe aexihpyry poko
\par }
{\R (Ruka 4.31-37)

\par }{\PP \VS{21}Morarame Kapanaũ pona toytose toto. Mame juteu tõ oserematoh ae toto atamorepatoh taka Jezu tomõse mokaro amorepatohme tyya.

\VS{22}Mame tõsenuruhkase toto Jezu omiry etaryke tyya xine.

\par }{\PP — To! Orẽpyra amorepato mose nase. Moeze omihpyry poko amorepatõkõ sã pyra nase. Orẽpyra nase, tykase toto.

\VS{23}Morarame jorokohpã tooehse morotona. Toto atamorepatoh taka tomõse ynororo. Ynara tykase ynororo opore:


\par }{\PP \VS{24}— Oty se hma Jezu, Nazare pohno? Yna enahkapory se hmahno? Awaro ase. Ritonõpo mũkurume oexiry waro ase. Inenehpohpyry kurãme mase, tykase jorokohpã Jezu a opore.


\par }{\PP \VS{25}Mame joroko tonyohse Jezu a:

\par }{\PP — Mynyhme exiko. Otũtako ropa mokyro ae. Jũme irumekako ropa, tykase Jezu eya.


\par }{\PP \VS{26}Morarame jorokohpã tõsẽtorimase. Kui tykase ynororo opore, mame tutũtase ropa joroko mokyro ae.

\VS{27}Mame tõsenuruhkase moro taõkõ emero.

\par }{\PP — Enẽko matose tyoro inamorepatary. Orẽpyra mana. Joroko tõ tũtanohpory ropa waro roropa ynororo, tykase toto oxime rokene.


\par }{\PP \VS{28}Morarame Jezu tokãtose moerõkomo a Karirea põkomo a.


\par }{\SH Peturu merenoty kurãkatopõpyry ropa Jezu a
\par }
{\R (Mateu 8.14-15; Ruka 4.38-39)

\par }{\PP \VS{29}Morarame juteu tõ atamorepatoh tae tutũtase ropa ynororo. Mame Ximão Ãtare maro tytapyĩkõ taka toytose toto, Tiaku, João, Jezu, enara.

\VS{30}Mame Ximão merenoty kure pyra kynexine oxirohnõko. Tohrame kynexine. Jezu turuse eya xine:

\par }{\PP — Kure pyra mose mana, tykase toto eya.

\VS{31}Morarame kurãkara anỹne ropa tomary ke. Axĩ tõxirohkehse ropa ynororo. Towõse ropa ynororo. Mame tautuhmase toto mokyro a, kuranõpokara a.


\par }{\SH Kurãkõkara kurãkatopõpyry ropa Jezu a
\par }
{\R (Mateu 8.16-17; Ruka 4.40-41)

\par }{\PP \VS{32}Mame kokonie pukuro kurãkõkara tarose imehnomo a tuhke Jezu a, toto kurãkatohme ropa. Jorokohpã kõ roropa tarose eya xine.

\VS{33}Kapanaũ põkõ roropa tooehse tuhke imoihme. Tapyi eutary pota taka tõximõse toto.

\VS{34}Mame kurãkõkara tukurãkase ropa eya, tuhke. Joroko tõ tutũtanohpose roropa eya mokaro ae. Joroko a sekere kamexipopyra kynexine ynororo: “Awaro ynanase,” karyke eya xine.


\par }{\SH Karirea po Jezu ehtopõpyry
\par }
{\R (Ruka 4.42-44)

\par }{\PP \VS{35}Morarame kuratiri etaryhtao towõse ropa Jezu. Tokare pyra toytose ynororo ahno esaka pyra oturuse Ritonõpo maro.

\VS{36}Mame okomino Ximão a tokahmase tymarõkõ maro.

\VS{37}Mame Jezu tonese ropa tyya xine ahtao ynara tykase toh eya:

\par }{\PP — Emero oupĩko toh mana, tykase toto.


\par }{\PP \VS{38}Morarame ynara tykase Jezu eya xine:

\par }{\PP — Ehmaropa tyorõ pata pona, morotõkõ amorepase Ritonõpo omiry poko. Moro poko oepyase, tykase Jezu.


\par }{\PP \VS{39}Morarame kỹkỹtone Karirea poro Ritonõpo omiry ekarory poko juteu tõ atamorepatoh tonõ takuroko. Joroko tõ tutũtanohpose roropa ahno ae eya.


\par }{\SH Ipũ imotahpyry kurãkatopõpyry Jezu a
\par }
{\R (Mateu 8.1-4; Ruka 5.12-16)

\par }{\PP \VS{40}Morarame tupũ motaryke toytose imepyny Jezu a toetuarimaryke. Tosekumuru po typorohse ynororo Jezu ẽpataka.

\par }{\PP — Ajohpãme sã ynara ãko ase oya, kukurãkako ropa ukurãkary se awahtao. Imepỹ tukurãkase oya exiryke oya tuaro oehno, tykase ynororo Jezu a.


\par }{\PP \VS{41}Mame nupunato mokyro eneryke tyya tapose tomary ke.


\par }{\PP \VS{42}— Ỹ, okurãkãko ropa ase, tykase Jezu eya. Axĩ ipũ totyhse ropa. Kure ropa toehse ynororo.

\VS{43}Morarame ynara tykase Jezu tunukurãkahpyry a:


\par }{\PP \VS{44}— Osekaropyra ke exiko imehnomo a. Topohme rokẽ ytoko Ritonõpo maro oturukety a. Osenepota eya. Moeze nekaropohpyry ekarota eya, kure rokẽ oehtohme, imehnõ tuarõtatohme roropa okurãkatopõpyry ropa poko, tykase ynororo eya repe.


\par }{\PP \VS{45}Yrome toytory ropa ahtao tokãtose eya itamurume. Emero tõsekãtose rahkene. Morara exiryke Jezu tokare ytoytosaromepyra toehse pata tõ pona. Ahno esao pyra rokẽ ynororo ehse. Mame pata põkõ tuhke toytose eya.




\par }\Chap{2}{\SH Pakaihkapỹ kurãkatopõpyry ropa Jezu a
\par }
{\R (Mateu 9.1-8; Ruka 5.17-26)

\par }{\PP \VerseOne{1}Morotoino toytose ropa Jezu Kapanaũ pona. Mame imehnõ tõturuse ipoko. Ynara tykase toto:

\par }{\PP — Tooehse ropa Jezu mana tytapyĩ taka, tykase toto ipoko.

\VS{2}Mame morotona tooehse toto imoihme. Tapyi typehkase eya xine. Tapyi eutary pota tao tõximõse toto. Morarame tamorepase toto Jezu a Ritonõpo omiry poko.

\VS{3}Morarame pakaihkapỹ tonehse imehnomo a Jezu a ikurãkatohme ropa. Asakoropane kynexine enehnanomo.

\VS{4}Yrome omõsaromepyra toh kynexine ahno tuhke exiryke. Morarame tapyi mypatarãnaka tõnuhse toto. Tapyi typiapose eya xine Jezu etonie. Mame kurãkara tonyhtose eya xine moro ae etueh maro Jezu myhtokoxi.


\par }{\PP \VS{5}— Kurãkatõ mokyro, tykase toto tukurohtao xine. Mame toto kurohtao tonetuputyry waro Jezu kynexine. Mame ynara tykase ynororo kurãkara a:

\par }{\PP — Aimo, oorypyry korokãko ase, tykase ynororo eya.


\par }{\PP \VS{6}Moroto Moeze nymerohpyry poko amorepatõkõ kynexine, typorohse. Tohne toehse toto Jezu omiry etaryke tyya xine.


\par }{\PP \VS{7}— To! Morara kary popyra mana. Ritonõpo poenohnõko rokẽ mose mana. Ritonõpo rokẽ popỹ rypyry korokary waro mana, tykase toto. Jezu kerekeremãko toh kynexine tukurohtao xine.


\par }{\PP \VS{8}Yrome Jezu tuaro kynexine. Tykerekeremary tonetupuhse eya.

\par }{\PP — Oty katoh ykerekeremãko matou okurohtao xihne? tykase ynororo eya xine. — Ywy ase Kapu ae Ayhtohpyry.

\VS{9}Iirypyrymãkõ rypyry korokary waro ase. Kurãkõkara kurãkary waro roropa ase.

\VS{10}Naeroro mose kurãkãko ropa ase, iirypyrymãkõ rypyry korokary waro jexiry waro oehtohkõme, tykase ynororo eya xine.

\par }{\PP Mame ynara tykase pakaihkapyny a ynororo:


\par }{\PP \VS{11}— Tukurãkase ropa mase. Owõko ropa. Oetuety aroko ropa atapyĩ taka, tykase ynororo eya.


\par }{\PP \VS{12}Mame kuranõpokara towõse ropa totuety tapoe. Totuety tarose ropa eya. Mame tutũtase ropa ynororo tapyi tae imoihmãkõ neneryme. Mame tõsenuruhkase toto.

\par }{\PP — To! tykase toto. — Kure Ritonõpo imehxo. Mose ro panõ onenepitopyra sytatose, tykase toto.


\par }{\SH Mateu eahmatopõpyry Jezu a tymaro aytotohme
\par }
{\R (Mateu 9.9-13; Ruka 5.27-32)

\par }{\PP \VS{13}Morarame tutũtase ropa Jezu. Ikuhpo ehpikoxi toytose ynororo. Moroto ahno imoihme Jezu zomye toehse toto. Mame tamorepase toto eya.

\VS{14}Morarame mõpozakoxi toytose tahtao Mateu tonese eya, Aupeu mũkuru. Kohrame ynororo kynexine kowenu tinerũ apoitoh tao.

\par }{\PP — Ymaro eropa, ypoetoryme, tykase Jezu eya.

\par }{\PP Mame toytose ynororo imaro.

\VS{15}Morarame Rewi tapyĩ taka toytose Jezu. Typorohse ynororo meza myhtokoxi. Tuhke kowenu tinerũ apoinanõ moroto kynexine. Mokaro maro, Jezu typorohse. Ipoetory tõ roropa imaro typorohse. Iirypyrymãkõ roropa moroto kynexine tuhke.

\VS{16}Morarame moroto Moeze nymerohpyry poko amorepatõkõ kynexine, parixeu tõ maro. Jezu otukuru tonese toto a iirypyrymãkõ maro, kowenu tinerũ apoinanõ maro. Ynara tykase toto Jezu poetory tomo a:

\par }{\PP — Oty katoh oesẽkõ otuhnõko hnae kowenu tinerũ apoinanõ maro iirypyrymãkõ maro? tykase toto tõturupose.


\par }{\PP \VS{17}Morarame toto omiry totase Jezu a. Ynara tykase ynororo eya xine:

\par }{\PP — Kurãkõ topinopyry se pyra mã toto, kure toexirykõke. Kurãkõkara rokẽ topinopyrykõ se mã toto. Morararo kurãkõ kurãkase pyra oepyase. Iirypyrymãkõ rokẽ kurãkase oepyase, Ritonõpo omipona toto ehtohme, tykase Jezu eya xine.


\par }{\SH Amotyryae rokẽ otuhtoh poko
\par }
{\R (Mateu 9.14-17; Ruka 5.33-39)

\par }{\PP \VS{18}Morarame João poetory tõ amotyryae rokẽ otuhse toto Ritonõpo maro tõtururukõke. Parixeu tõ roropa amotyryae roropa otuhse toto juteu tamuru omipona toehtohkõme. Morarame imehnõ toytose Jezu a oturupose. Ynara tykase toto eya:

\par }{\PP — João poetory tõ amotyryae rokẽ otuhnõko. Parixeu poetory tõ roropa otuhnõko amotyryae rokene. Oty katohme hkoh opoetory tõ rokẽ tuenikaroro otuhnõko nae kokoro rokene? tykase toto, tõturupose Jezu a.


\par }{\PP \VS{19}Mame ynara tykase Jezu eya xine:

\par }{\PP — Toipe tosẽkõ maro toexirykõke, ymaro toexirykõke tuenikaroro rokẽ otuhnõko nase toto.

\VS{20}Imeĩpo mã emynyhmãko mã toto tymaro xine pyra toehse jahtao. Morara ahtao rokẽ amotyryae rokẽ otuhnõko mã toto toemynyhmarykõke, tykase Jezu eya xine.


\par }{\PP \VS{21}— Upo pakato toexihkase ahtao, kamisa kasenato ke pyra, ipanõ ke rokẽ ixixĩnõko ropa sytatose. Kamisa kasenato ke typitahmase ahtao exihkãko ropa mana itamurumehxo. (Naeroro atamurukõ omihpyry maro jomiry onoximara ehtoko. Atae pyra mã jomiry atamurukõ omihpyry maro.)

\VS{22}Morararo eukuru ẽme okyno pihpyry tyrise ahtao. Mame eukuru tyrisenã onyripyra sytatose pakato ẽtypyry aka. Tyrise eukuru kasenato zaka ahtao ehmõko mana pakatome exiryke. Mame eukuru ekuãnõko mana atahnikãko. Eukuru ẽ roropa atahnikãko. Mãpyra eukuru ẽ tyrisenã aka eukuru tyrisenã tyrise ahtao atahnikara mana asakoro ro eukuru, eny, enara. (Moro sã ynekarohpyry ẽme matose tyrisenã sã toehse awahtao xine,) tykase Jezu eya xine.


\par }{\SH Oserematoh esẽme Jezu ehtoh poko
\par }
{\R (Mateu 12.1-8; Ruka 6.1-5)

\par }{\PP \VS{23}Morarame oserematoh ae Jezu toytose tupito rãnakuroko, typoetory tõ maro. Tiriiku rãnaka toytorykohtao ipoetory tomo a tiriiku tytahkase omise toexirykõke. Toipe juteu tõ pake. “Ematonanohnõko mase,” kara toto imepỹ tupi po tonahsẽ apoiryhtao omise exikety a enahtohme.

\VS{24}Moro eneryke tyya xine ynara tykase parixeu tõ Jezu a:

\par }{\PP — Eneko ke! Oty katohme hko moxiã tiriiku poko erohnõko nae? Popyra mana. Pake Ritonõpo omi poe ynara tymerose Moeze a pape pokona: “Erohpyra ehtoko oserematoh ae,” me tymerose pake, tykase parixeu tomo.


\par }{\PP \VS{25}Morarame Jezu a tozuhse toto. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Pape imerohpyry onenepitopyra hmatou Tawi ehtopõpyry poko, typoetory tõ maro omise toto ahtao?

\VS{26}Ritonõpo maro Oturutoh taka tomõse ynororo typoetory tõ maro Ritonõpo zuru enahse. Apiataa oturuketõ tuisary imehxo exiketyme kynexine. Ritonõpo nukurãkapohpyry rokẽ kynexine, tymaro oturuketõ zurume. Moro tonahse Tawi a omise toexiryke. Tawi Ritonõpo maro oturuketõ maro pyra kynexine repe. Yrome moro wyi tonahse eya. Tymarõkõ tupase roropa eya. (Mame moro wyi enahxĩpo Tawi tomo a: “Popyra matose,” kara Ritonõpo kynexine eya xine. Morara ahtao oty katoh ypoetory tõ hxirõko matou?)

\VS{27}Mame ynara tykase Jezu parixeu tomo a:

\par }{\PP — Oserematoh tyrise Ritonõpo a kuoserematohkõme. Yrome sero nono põkõ tyrise eya oserematohme rokẽ pyra.

\VS{28}Ywy ase oserematoh esemy, oserematoh rihpõme jexiryke, Kapu ae Ayhtohpyryme jexiryke, tykase Jezu eya xine.




\par }\Chap{3}{\SH Aosemahmirihmahpyry kurãkatopõpyry ropa poko
\par }
{\R (Mateu 12.9-14; Ruka 6.6-11)

\par }{\PP \VerseOne{1}Morotoino juteu tõ atamorepatoh taka Jezu toytose ropa. Moroto aosemahmirihmahpyry kynexine.

\VS{2}Morarame parixeu tõ Jezu enẽko toh kynexine aehxirotohme repe.

\par }{\PP — Otarãme kurãkara kurãkãko ropa mana oserematoh ae, tykase toto.

\VS{3}Mame Jezu tõturuse aosemahmirihmahpyry a, ynara tykase:

\par }{\PP — Aimo, osehko irãnaka, tykase eya.


\par }{\PP \VS{4}Mame tonenanomo a ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Oty kurehxo oya xine oserematoh ae nae? Kure ehtopo? Popyra ehtopo? Oty oya xine kurehxo oserematoh ae nae? Kurãkara kurãkatoh ropa? Imepỹ etapatopo? Oty pake tyripose oserematoh ae Moeze a Ritonõpo omi poe? tykase Jezu, tõturupose eya xine.

\par }{\PP Yrome onezuhpyra toh kynexine.

\VS{5}Mame tãkye pyra Jezu tõsenuhmase. Tomyẽkõ tonese eya. Tohne toehse kynexine toemynyhmaryme otato pyra toto exiryke. Mame kurãkara a ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Oemary anỹko, tykase. Mame tãtaporamase ynororo. Emary osepune toehse ropa.

\VS{6}Morarame parixeu tõ tutũtase ropa moro tae. Morarame tõximõse toto, Erote epe tõ maro, Jezu poko tõturutohkõme, Jezu etapary se toexirykõke.


\par }{\SH Imoihmãkõ poko ikuhpo ehpio
\par }
{\PP \VS{7}Morotoino toytose ropa Jezu typoetory tõ maro ikuhpo pona, Karirea pona. Mame tokahmase ynororo imoihmãkomo a Karirea põkomo a, Jutea põkomo a,

\VS{8}Jerusarẽ põkomo a, Itumea põkomo a, Joatão moinõkomo a, Tiro põkomo a, Xitõ põkomo a, enara. Tokahmase ynororo imoihmãkomo a. Inukurãkatary enery se toexirykõke toytose toto, tuhke kurãkõkara tukurãkase eya exiryke.

\VS{9-10}Morara exiryke epuepurohmãko toh kynexine kurãkõkara Jezu apotohme tyya xine. Mame kanawa tohpikẽ tonehpose typoetory tomo a tõtyritohme, tuputupurohmaryino imoihmãkomo a.

\VS{11}Morarame jorokohpã kõ Jezu eneryhtao, toepukase toto ẽpataka:

\par }{\PP — Ritonõpo mũkuru nymyry mase, tykase toto. Kui tykase roropa toto.


\par }{\PP \VS{12}Mame turuse toto Jezu a.

\par }{\PP — Jekaropyra ehtoko, tykase ynororo eya xine.


\par }{\SH Orutua kõ menekatopõpyry Jezu a 12me tymaro toto ytotohme
\par }
{\R (Mateu 10.1-4; Ruka 6.12-16)

\par }{\PP \VS{13}Morarame toytose ynororo ypy pona. Tỹpenery tõ rokẽ tarose eya.

\VS{14}Moroto tymenekase toto eya 12me tymaro toto ytotohme.

\par }{\PP — Amarokõ tymenekase ya ymaro oytotohkõme, tykase ynororo eya xine. — Ynenyokyryme roropa matose exĩko Ritonõpo omiry ekarotohme imehnomo a.

\VS{15}Yjamitunuru ekarõko ase oya xine joroko tõ tũtanohpotohme oya xine imehnõ ae, tykase ynororo eya xine.


\par }{\PP \VS{16}Ynara toh kynexine, Ximão. Mokyro tosehpase ropa Peturume Jezu a.

\VS{17}Zepeteu poenõ kynexine. Tiaku, João, enara toh kynexine. Konomerume tosehpase roropa toto Jezu a.

\VS{18}Imehnõ roropa moroto kynexine, Ãtare, Piripe, Patoromeu, Mateu, Tome, Tiaku. Aupeu mũkuru kynexine ynororo, Tateu maro, imepỹ Ximão roropa. Juteu tõ esary pynoto exikety kynexine ynororo.

\VS{19}Juta Ixikariote roropa tymenekase eya. Tosẽ ewokahpõ ynororo kynexine. Enara tymenekase toh kynexine Jezu a typoetoryme.


\par }{\SH Peuzepu poko
\par }
{\R (Mateu 12.22-32; Ruka 11.14-23; 12.10)

\par }{\PP \VS{20}Morarame Jezu toytose ropa ahtao tytapyĩ taka tuhke ahno moroto kynexine tõximõse. Morara exiryke otuhpyra kynexine ynororo.

\VS{21}Mame morara aexiry totase jekyry tomo a. Morara exiryke tooehse toto morotona Jezu poko.

\par }{\PP — Otarãme rowotãko mana, tykase toto ipoko repe.


\par }{\PP \VS{22}Morarame Moeze omihpyry warõkõ, Jerusarẽ poe aehtyã ynara tykase toto ipoko:

\par }{\PP — Jorokohpe mana, Peuzepu hpe, tykase toto Jezu poko. (Peuzepu joroko tamuru esety akorony.)

\par }{\PP — Joroko tamuru poe joroko tõ tũtanohpõko mana ahno ae, tykase imehnõ roropa ipoko.


\par }{\PP \VS{23}Morarame Jezu a imoihmãkõ tykohmase tyya, toto amorepatohme. Ynara tykase ynororo eya xine:

\par }{\PP — Otãtohxo joroko tõ na etũtanohpõko ropa nah oxime? Imepỹ joroko onutũtanohposaromepyra imepỹ joroko mana ynarohnõme toexirykõke.

\VS{24}Morararo pata tamuru põkõ oseosetaparyhtao, osenahkãko rokẽ mã toto.

\VS{25}Tapyi taõkõ roropa osetaparyhtao, osenahkãko rokẽ toto.

\VS{26}Morararo joroko tamuru joroko tõ maro osetaparyhtao okynã pyra osenahkãko mã toto oxime toexirykõke.


\par }{\PP \VS{27}— Etatoko pahne, jamitu tapyĩ taka omõsaromepyra imepỹ mana ematonase, esẽ jamihme exiryke. Yrome tapyi esẽ tymyhse ahtao rokẽ, imõkomory ematonanohnõko mana esẽ tymyhse exiryke sã rokene. (Morararo joroko tamuru tymyhse ahtao rokẽ joroko tõ tũtãko ropa sã mana.)


\par }{\PP \VS{28}— Ynara kary se ase oya xine, emero oorypyrykõ korokãko Ritonõpo mana.

\VS{29}Tykerekerematopõpyry korokãko roropa mana. Toiro rokẽ onykorokara ekurehnõko mana. Tuzenu kerekerematopõpyry onykorokara mana jũme. Ehxirokehpyra Zuzenu kerekeremahpõkõ mana. Etuarimakehpyra roropa toh mana jũme.


\par }{\PP \VS{30}Morara tykase Jezu typoko: “Jorokohpe mana,” tykase mokaro exiryke.


\par }{\SH Jezu eny, zakorõ tomo, enara
\par }
{\R (Mateu 12.46-50; Ruka 8.19-21)

\par }{\PP \VS{31}Morarame Jezu ẽ tooehse zakorõ tõ maro. Jezu maro tõtururu se toh kynexine repe. Yrome omõpyra toh kynexine tapyi taka. Jarãnao rokẽ toh kynexine.

\VS{32}Jezu zomye ahno typorohse kynexine imoihme. Ynara tykase toto eya:

\par }{\PP — Asa oya kynako. Moky reh oeraximãko jarãnao, ãkorõ tõ maro, tykase toto eya.


\par }{\PP \VS{33}Yrome ynara tykase Jezu eya xine:

\par }{\PP — Onoky aja mokyro? Onokã jakorõ tõ mokaro? tykase.

\VS{34}Tomyẽkõ eneryme ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Tarõkõ ajame toh mana, jakorõ tõme roropa mã toto.

\VS{35}Ynara exiryke, Ritonõpo omipona exiketõ wekyryme mã toto, jakorõme, woryxiryme, ajame, enara, tykase ynororo eya xine.




\par }\Chap{4}{\SH Otyro puhturu arykane
\par }
{\R (Mateu 13.1-9; Ruka 8.4-8)

\par }{\PP \VerseOne{1}Morotoino tamorepase ropa toto Jezu a ikuhpo ehpio. Ahno imoihme exiryke tõtyrise ynororo kanawa tohpike aka. Typorohse ynororo kanawa aka.

\VS{2}Moroto ahno tuhke tuna ehpio. Mame Ritonõpo omiry enetupuhtoh poko tamorepase toto eya. Ynara tykase ynororo:


\par }{\PP \VS{3}— Etatoko pahne, otyro puhturu arykane toytose. Sapararahme ipuhturu pahne sã mana ahtatohme.

\VS{4}Osema taka ipuhturu ohpahnõko roropa sã mana. Moroto torõ tõ enahnõko sã mana osema tao exiryke.

\VS{5}Topuxikiri htaka roropa ohpahnõko sã ipuhturu mana. Moroto ẽxihtãko sã mã repe, nono pitiko nae exiryke.

\VS{6}Yrome xixi tutũtase ahtao, axĩ aremãnõko mana. Orihnõko ropa axiny. Tymise pitiko toehse repe. Yrome ahtara ekurehnõko mana.

\VS{7}Mame ãtaryka htaka roropa ipuhturu ohpahnõko sã roropa mana. Morararo ãtarykahmã eĩko. Ahtara ekurehnõko roropa mana ãtaryka htao toexiryke.

\VS{8}Mame nono kurã pona ohpahnõko roropa ipuhturu mana. Moroto ahtãko kure mana otyro zamaro nono exiryke. Kure ekutãko mana. Kure eperytãko roropa mana. Tuhke eperytãko mana, tykase Jezu eya xine.


\par }{\PP \VS{9}Morarame ynara tykase ynororo eya xine:

\par }{\PP — Otatohxo awahtao xine menetupuhtory, metatory roropa, tykase Jezu eya xine.


\par }{\SH Jezu namorepatopõpyry poko
\par }
{\R (Mateu 13.10-17; Ruka 8.9-10)

\par }{\PP \VS{10}Moromeĩpo ipoetory tõ tõturupose Jezu a ahno amereh tykase ahtao. Ynara tykase toto:

\par }{\PP — Oty poko hkoh moturuno ynanetaryme? Onenetupuhpyrahme sã ynanakene, tykase toto, tõturupose.


\par }{\PP \VS{11}— Arypyra, Ritonõpo omiry poko oturũko akene oya xine, Ritonõpo enetupuhtohme oya xine oesẽkõme. Ynekarohpyry tupime mã onenetupuhpynomo a.

\VS{12}Naeroro:

\par }{\Q “Etãko toh mã repe. Yrome jomiry onenetupuhpyra mã toto.

\par }{\Q Enẽko roropa mã toto. Yrome zuaro pyra sã mã toto,

\par }{\QB tyyrypyrykõ onurumekara toexirykõke,

\par }{\QB Ritonõpo a tyyrypyrykõ onykorokapopyra roropa toexirykõke,”

\par }{\MM tykase Jezu typoetory tomo a.


\par }{\SH Otyro puhturu arykatopõpyry poko amorepary poko
\par }
{\R (Mateu 13.18-23; Ruka 8.11-15)

\par }{\PP \VS{13}Morarame typoetory tõ turuse eya. Ynara tykase ynororo eya xine:

\par }{\PP — Ãmorepatopõpyrykõ onenetupuhpyra ro oexirykõ popyra mana. Sẽ onenetupuhpyra awahtao xine, imepỹ ke ãmoreparykohtao roropa morararo onenetupuhpyra matose.


\par }{\PP \VS{14}— Mokyro tỹkyryry puhturu arykane poko sã oturuno. Mokyro sã mã imepyny, Ritonõpo omiry poko urutono.

\VS{15}Mame moro osema taka aohpahtyã sã Ritonõpo omiry etananõ mã repe. Mame joroko tamuru oehnõko axiny, Ritonõpo omiry enahse ikurohtaka xine.

\VS{16}Morararo mokaro imehnomo, Ritonõpo omiry etãko roropa toh mã repe. Yrome topuxikiri htaka aohpahtyã sã mokaro mana. Ritonõpo omiry etãko toh mã repe. Atãkyemãko roropa toh mã repe.

\VS{17}Yrome mitara Ritonõpo omiry mã ikurohtao xine ekurehnõko. Ahtara ekurehnõko roropa mana. Morotoino okynã pitiko toehse ahtao, tyhtomarykohtao, tykerekeremarykohtao roropa Ritonõpo omiry pokoino, poremãnõko toh mã rahkene. Urumekãko toh mana.

\VS{18}Mame tyoro roropa ãtaryka htaka aohpahtyamo. Moro sã Ritonõpo omiry etananõ kurohtao ãtaryka samo. Ritonõpo omiry etãko toh mã repe.

\VS{19}Yrome torẽtyke rokẽ toto tyorõ poko, tytineruke se rokẽ toehtohkõ poko, tymõkomoke se toehtohkõ poko roropa. Ritonõpo omiry emãpyra ikurohtao xine, ekurehnõko ãtaryka htaka aohpahtyã samo.

\VS{20}Yrome mokaro mã nono kurã pona arykahpyry samo. Ritonõpo omiry etaryhtao tyya xine jamaro toh mana. Ahtãko sã ikurohtao xine mana, aomipona toto exiryke. Eperytãko sã mã toto 30me; imehnõ 60me; imehnõ roropa 100me arykahpyry ikurohtao xine mana. Mãsa rokẽ pyra Ritonõpo omipona exĩko toh mana, tykase Jezu eya xine.


\par }{\SH Saerehkatoh poko
\par }
{\R (Ruka 8.16-18)

\par }{\PP \VS{21}Morarame ynara tykase ropa Jezu eya xine:

\par }{\PP — Kasana zopikoxi nãparina onyripyra exino mana. Zara zopikoxi onyripyra roropa exino mana. Esaka rokẽ tyrĩko exino mana saerehkatohme. Emero zeipõko mana.

\VS{22}Moro sã emero zonẽtyã enepõko ropa Ritonõpo mana. Emero enepynỹpo tõ enepõko ropa mana.

\VS{23}Otato awahtao xine menetupuhtory, tykase ynororo eya xine.


\par }{\PP \VS{24}Morarame tõturuse ropa ynororo:

\par }{\PP — Jomiry etãko matose repe, jomipona ehtoko. Otato awahtao xine atamorepãko matose kure, tuhkehxo apoĩko matose.

\VS{25}Morararo otato awahtao xine, itamurumehxo otuarõtanohtorỹko Ritonõpo mana. Yrome otato pyra awahtao xine, ãmorepatopõpyrykõ poko wenikehnõko matose emero porehme.


\par }{\SH Otyro puhturu ahtary poko
\par }
{\PP \VS{26}Morarame ynara tykase ropa Jezu:

\par }{\PP — Ritonõpo tuisame exiry otyro puhturu arykane sã mana. Mame otyro puhturu arykãko sã mana tupito pona.

\VS{27}Mame tuenikaroro exĩko mana. Okynã pixo toehse ahtao ipuhturu ẽxihtãko mana, ahtãko roropa mana onenepyra ahtao.

\VS{28}Nono rokẽ ẽxihtanohpõko mana. Morarame ekutãko mana. Mame eperytãko mã rahkene.

\VS{29}Mame otyro toehkehse ahtao tupito esẽ atarypokety sã tuhme tahkãko mana, isapakamyry ke.


\par }{\SH Moxitatu puhturu ehtopõpyry poko
\par }
{\R (Mateu 13.31-32,34; Ruka 13.18-19)

\par }{\PP \VS{30}— Moro sã matose Ritonõpo tupime. Oty sã ropa Ritonõpo tuisame exiry nae?

\VS{31}Otyro sã mana. Moxitatu samo. Ipuhturu pisarara repe.

\VS{32}Yrome tarykase ahtao ahtãko zumo. Amorihtãko. Torõ tõ esaryme amoriry exĩko mana.


\par }{\PP \VS{33}Mame tuhke turuse toto: “Ynara sã Ritonõpo tuisame exiry mana.” Moro sã ehtoh poko turuse toto enetupuhtohme eya xine.

\VS{34}Imoihmãkõ maro tahtao enetupuhtoh rokẽ tokarose eya. Mame typoetory maro tahtao enetupuhtoh poko tutuarõmase ropa toto.


\par }{\SH Tyryrykane mynyhpãkatopõpyry poko Jezu a
\par }
{\R (Mateu 8.23-27; Ruka 8.22-25)

\par }{\PP \VS{35}Morarame tykohmãse ahtao:

\par }{\PP — Ehmaropa ikuhpo mõpozakoxi, tykase Jezu typoetory tomo a.

\VS{36}Morarame imoihmãkõ enyokyryhtao tyya xine tõtyrise toto kanawa aka, Jezu arotohme kanawae. Imepỹ kanawa roropa ĩkapo toytose.

\VS{37}Morarame tyryry tykase itamurume. Tyryry karyhtao sapararah tykase pohkane kanawa pokona. Kanawa nerymary se toehse pohkane.

\VS{38}Jezu nyhnõko kynexine kanawa ãtykyo. Zupuhpyry tapõke kynexine.

\par }{\PP — Tuisa, yna pyno pyra hma? Nerỹko reh sytatohse, tykase toto eya.


\par }{\PP \VS{39}Mame typakase ropa Jezu. Tyryrykane tymynyhpãkapose eya:

\par }{\PP — Omynyhpãko, pohkara exiko, tykase Jezu. Mame tyryry tykakehse, mynytyme konõto rokẽ toehse.

\VS{40}Mame ynara tykase typoetory tomo a:

\par }{\PP — Oty katoh oserehnõko matou? Jenetupuhpyra ro hmatohu? tykase ynororo eya xine.


\par }{\PP \VS{41}— To! tykase toto tyya xine tõsenuruhkase toto:

\par }{\PP — Mosehxo reh imehxo nahse. Tyryrykane mynyhpãkapono, pohkane roropa mynyhpãkapono, tykase toto oseya rokene.




\par }\Chap{5}{\SH Jorokohpã kurãkatopõpyry poko Jezu a
\par }
{\R (Mateu 8.28-34; Ruka 8.26-39)

\par }{\PP \VerseOne{1}Morarame toeporehkase toto Keraza pona, ikuhpo mõpozakoxi.

\VS{2}Morarame kanawae Jezu towõse. Mame mokyro jorokohpã tooehse okepỹpo tõ poe.

\VS{3}Moroto okepỹpo tõ po esary kynexine. Pake mokyro jorokohpã emyhpopyra ehse.

\VS{4}Osemazuhme tymytymyhse repe keti ke. Yrome tymyhtoh kurimene risẽ tamohmohse eya.

\par }{\PP — Sukurematatose, tykase imehnõ repe. Yrome onukuremasaromepyra toh kynexine.

\VS{5}Nyhpyra ehse ynororo. Okepỹpo tõ zonẽtopõpyry rãnaka ytoytose ynororo somohmã poro. Kui kakehpyra ehse, topu ke tõtokotokose roropa ynororo.

\VS{6}Morarame Jezu eneryke tyya, moe ahtao ro tururume toytose ynororo eya. Tosekumuru po typorohse ynororo Jezu ẽpataka.

\VS{7}Opore ynara tykase:

\par }{\PP — Oty se hma, Jezu, ya? Ritonõpo Kapuaõ mũkuru mase, Imehxo Exikety mũkuru. Ajohpãme sã josanumara ke exiko, tykase ynororo opore.


\par }{\PP \VS{8}Osemazuhme Jezu ynara tykase exiryke:

\par }{\PP — Mose ae otũtako ropa joroko kahpyry, tykase Jezu exiryke.


\par }{\PP \VS{9}Mame:

\par }{\PP — Onoky oesety? tykase ropa Jezu eya.

\par }{\PP — Ekuhpỹme yna esety nase, tuhke yna exiryke, tykase ynororo Jezu a.


\par }{\PP \VS{10}— Yna onenyohpyra exiko mya, tykase jorokohpã Jezu a.


\par }{\PP \VS{11}Mame moroto tuhke poinokoimo kynexine otyro ẽtuhkãko ypy emory po.


\par }{\PP \VS{12}— Yna enyohko yna omõtohme poinokoimo aka. Ah ynanomõxi, tykase toto otuhparo Jezu a.


\par }{\PP \VS{13}Morarame torekohmaryke tonyohse toto Jezu a. Orutua ae tutũtase ropa toto. Poinokoimo aka tomõse toto, joroko tomo. Morarame tururume toytose toto poinokoimo emero porehme. Tyhtose toto ypy emory poe nakuaka. Tyneryse toto emero. Asakoro miume tyneryse poinokoimo.


\par }{\PP \VS{14}Mame inahpahpõkõ toepase pata põkõ zuruse, pata moinõkõ zuruse roropa. Morarame tuhke panatase tooehse toto Jezu a osenuhmase.

\VS{15}Jorokohpanõpo tonese toto a typorohse. Upo tamuruse eya. Zae oturũko kynexine Jezu maro. Mame tõserehse toto.

\VS{16}Morarame morotõkõ ynara tykase toto mokyro enese aehtyamo a:

\par }{\PP — Mose jorokohpanõpo. Joroko tõ tũtanohpo ropa Jezu, tuhke zae. Mame tyneryse poinokoimo tõ emero, tykase toto mokaro a oehsenãkomo a.

\VS{17}Morarame Jezu a ynara tykase poinokoimo esamõpyamo:

\par }{\PP — Ytoko ropa oesaka, tykase toto. Otuhparo tonyohse ropa Jezu eya xine tosae xine.


\par }{\PP \VS{18}Morarame kanawa aka Jezu aotyriryhtao, mokyro jorokohpanõpo tõturuse imaro:

\par }{\PP — Tuisa, amaro ytoxi ajohpãme samo, tykase ynororo eya repe.


\par }{\PP \VS{19}— Arypyra. Atapyĩ taka rokẽ ytoko ropa. Oepe tõ maro oturuta. Kure ke oturuko okurãkatopõpyry ropa poko, opyno jexiry poko roropa, ypoetoryme oexiry poko, enara, tykase Jezu eya.


\par }{\PP \VS{20}Morarame toytose ropa jorokohpanõpo osekarose Omame Osetoro pata tõ nonory poro. Moroto tõturuse ynororo, tukurãkatopõpyry ropa poko. Mame emero tãtãkyemase toto: “Emese kure Jezu mana,” tykase toto.


\par }{\SH Jairu ytotopõpyry Jezu a
\par }
{\R (Mateu 9.18-19; Ruka 8.40-42)

\par }{\PP \VS{21}Morarame tãtakuohse ropa Jezu kanawae mõpozakoxi. Ahno imoihmãkõ tooehse ropa eya morotona, ikuhpo ehpikoxi.

\VS{22}Morarame juteu tõ atamorepatoh esẽ tooehse, esety Jairu. Jezu pupuru myhtokoxi typorohse ynororo.


\par }{\PP \VS{23}— Tuisa, kuakorehmako ajohpãme samo. Jẽxiry orihnõko mana. Ymaro eropa ajohpãme samo. Oemary tyrikose epona aekurãkatohme ropa, orihpyra aehtohme, tykase ynororo eya.


\par }{\PP \VS{24}Mame imaro toytose Jezu. Yrome ahno imoihmãkõ Jezu maro toytose. Ytopyra sã kynexine tuhke ahno exiryke.


\par }{\SH Jezu zupõ apotopõpyry \newline  nohpo a
\par }
{\R (Mateu 9.20-22; Ruka 8.43-48)

\par }{\PP \VS{25}Morarame nohpo moroto kynexine munuimohpano. Pake ro kure pyra toehse ynororo. 12me jeimamyry taropose kure pyra toexiry poko rokene.

\VS{26}Toanahtose eya itamurume. Tuhke opi warõkomo a tukuhse roropa repe, yrome epona pyra, kure pyra itamurume exiryke. Tytinerukehse roropa ynororo.

\VS{27}Jezu ekary totase tyya exiryke, ĩkapo toytose ynororo tuhkãkõ rãtakuroko.


\par }{\PP \VS{28}— Jezu zupõ temuhmaryhtao rokẽ ya ekurãkãko ropa ase, tykase ynororo tukurohtao.

\VS{29}Morarame zupõ tytemuhmase eya. Axĩ imunuru tymynyhpãse, kure toehse ropa ynororo. Mame toekurãkary ropa waro toehse ynororo.

\VS{30}Jezu roropa tunukurãkahpyry waro kynexine. Tõsenuhmase ynororo tỹkakoxi.

\par }{\PP — Onoky jupõ temuhmano? tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{31}Morarame ipoetory tomo a tozuhse. Ynara tykase toto:

\par }{\PP — Imoihmãkõ enẽko mase. Epuepurohmãko rokẽ toh mana. Oty katoh: “Onoky ytemuhmano?” ãko mahno? tykase toh Jezu a repe.


\par }{\PP \VS{32}Yrome Jezu tõsenuhmase ropa tỹkakoxi tytemuhmahpõ enetohme.

\VS{33}Mame mokyro tõserehse. Tykytyky tykase ynororo tukurãkase ropa toexiryke. Jezu ẽpataka tooehse. Tosekumuru po typorohse. Emero kure turuse tunukurãkahpyry a.

\VS{34}Morarame ynara tykase Jezu:

\par }{\PP — Kuku, jupõ mytemuhmano okurãkatohme. Kuenetupuhno. Morara exiryke kure ytoko ropa. Tukurãkase ropa mase, tykase Jezu eya.


\par }{\SH Jairu ẽxiry ẽsemãkatopõpyry ropa Jezu a
\par }
{\R (Mateu 9.23-26; Ruka 8.49-56)

\par }{\PP \VS{35}Morara kary rohtao Jairu tapyĩ tae tooehse toto.

\par }{\PP — Oẽxiry norihno. Amorepatõ onerekohmara exiko, tykase toto aorikyhpyry zumy a.


\par }{\PP \VS{36}Yrome mokaro otururu totase Jezu a:

\par }{\PP — Oserehpyra exiko. Ãkorehmary enetupuhko ya, tykase Jezu aorikyhpyry zumy a.


\par }{\PP \VS{37}Morarame typoetory tõ rokẽ tarose eya, Peturu, Tiaku, João, enara rokene. Tiaku akorõ João kynexine.

\VS{38}Morarame toeporehkase toto Jairu tapyĩ taka. Tuhke ahno moroto kynexine xitaketomo, aorikyhpyry hnamonanomo, enara.

\VS{39}Morarame tapyi taka tomomyryhtao ynara tykase ynororo eya xine:

\par }{\PP — Oty katoh panaikato matou, xitãko? Xitara ehtoko. Mose orihpyra nase. Nyhnõko rokẽ nase, tykase Jezu eya xine.


\par }{\PP \VS{40}Morarame tounohse eya xine. Mame emero Jezu a tutũtanohpose ropa toto tapyi tae. Jũ maro rokẽ tomõse toto, jumy, jeny, typoetory tõ oseruao. Enara toh tomõse aorikyhpyry enese.

\VS{41}Morarame emary tapoise Jezu a.

\par }{\PP — Tarita kumi, tykase ynororo aomiry ae. “Orymo, owõko ty,” katopo.


\par }{\PP \VS{42}Morara kaxĩpo sã rokẽ tõsemãse ropa ynororo. Towõse ropa, toytoytose ropa tukurãkase ropa exiryke. 12me ikonopory nae kynexine ynororo. Tãkye toehse ropa jũ tomo.

\VS{43}Morarame ynara tykase Jezu eya xine:

\par }{\PP — Jekãtopyra ke ehtoko. Mose kure autuhmatoko, tykase Jezu eya xine.




\par }\Chap{6}{\SH Jezu ehtopõpyry Nazare po
\par }
{\R (Mateu 13.53-58; Ruka 4.16-30)

\par }{\PP \VerseOne{1}Morotoino Jezu toytose ropa tosaka, Nazare pona, typoetory tõ maro.

\VS{2}Mame juteu tõ atamorepatoh taka toytose ynororo oserematoh ae, ahno amorepatohme tyya. Mame aomiry etananõ ynara tykase toto ipoko:

\par }{\PP — Otokoino mose tutuarõtase nae? Onoky poe tuaro nae? Onoky poe roropa kurãkõkara kurãkãko roropa nae? tykase toto.


\par }{\PP \VS{3}— Yrome Jezu waro sytatose. Wewe poko erohkety mose ro, Maria mũkuru. Zakorõ tõ moxiamo, Tiaku, Joze, Juta, Ximão, enara. Aoryxiry tõ kymaro xine roropa mana, tykase toto ipoko.

\par }{\PP Morara exiryke aomiry etary se pyra toh kynexine.

\VS{4}Mame ynara tykase Jezu eya xine:

\par }{\PP — Ritonõpo poe urutõ kõ se imehnõ mã repe. Yrome esary põkõ ise pyra mã toto. Jekyry tõ roropa ise pyra. Itapyĩ taõkõ roropa ise pyra, tykase Jezu eya xine.


\par }{\PP \VS{5}Naeroro inukurãkatyã kynexine moroto tuhke pyra. Toitoine rokẽ kurãkõkara tapose eya toto ekurãkatohme ropa.


\par }{\PP \VS{6}— To! Jenetupuhpyrahme sã tarõkõ nase, tykase ynororo tyya rokene.

\par }{\SH Typoetory tõ aropotopõpyry Jezu a, 12mãkomo
\par }
{\R (Mateu 10.5-15; Ruka 9.1-6)

\par }{\PP Morarame pata pisarara tõ pona toytose ynororo imehnõ amorepase.

\VS{7}Mame typoetory tõ tykohmase tyya 12me, toto enyohtohme. Asasakoro rokẽ tonyohse toto eya. Ynara tykase ynororo eya xine:

\par }{\PP — Joroko tõ itũtanohpotatoko ropa ahno ae Ritonõpo omi poe.

\VS{8}Otyro anaropyra ke ytotoko. Tymyxike rokẽ ytotoko. Wyi anaropyra ke ytotoko, saku tineru eny tytineruke pyra, enara ke ytotoko, tynaroke pyra.

\VS{9}Asapatũkõ rokẽ amurutoko, toiro rokẽ kamisa amurutoko.


\par }{\PP \VS{10}— Mame pata pona tooehse awahtao xine: “Jepe, ytapyĩ taka onyhtokose. Ymaro matose otuhnõko,” karyhtao oya xine, moroto imaro mehtatose imepỹ pona oytorykõ ponãmero.

\VS{11}Mame imehnõ typataka xine oytorykõ se pyra toto ahtao, õmirykõ etary se pyra roropa toto ahtao mepuhsasakatatose oytorykõ ropa ahtao inenerykõme turumekarykõ oya xine enetupuhtohme eya xine, tykase Jezu typoetory tõ turuse.


\par }{\PP \VS{12}Morarame toytose toto Ritonõpo omiry poko imehnõ amorepase.

\par }{\PP — Oorypyrykõ irumekatoko emero porehme, tykase toto imehnõ amoreparyme tyya xine.

\VS{13}Joroko tõ tutũtanohpose roropa eya xine tuhke. Kurãkõkara tukurãkase roropa eya xine. Zupuhpyrykõ pona oriu tyrise eya xine toto kurãkatohme ropa.


\par }{\SH João ahno ẽpurihkane zuhkatopõpyry
\par }
{\R (Mateu 14.1-12; Ruka 9.7-9)

\par }{\PP \VS{14}Morarame Erote a morohne totase, Jezu tõsekãtose exiryke emero pata tõ punero. Ynara tykase toto toitoine Jezu poko:

\par }{\PP — Mokyro ahno ẽpurihkahpono. Tõsemãse ropa mana toorihxĩpo. Morara exiryke imehnõ kurãkãko mana, tykase toto ipoko.


\par }{\PP \VS{15}Mame imehnõ ynara tykase:

\par }{\PP — Mokyro Eria, tykase toto. Imehnõ roropa ynara tykase:

\par }{\PP — Mokyro Ritonõpo poe urutono, pake ahtao Ritonõpo poe urutonõpo panõ mokyro, tykase toh repe ipoko.


\par }{\PP \VS{16}Mame morara kary etaryke tyya ynara tykase Erote:

\par }{\PP — Arypyra. Otarãme João zuhkahpyry tõsemãse ropa mana, tykase ynororo, João tuhkapose tyya exiryke.


\par }{\PP \VS{17}Ãpuruhpyry taka tõmapose kynexine pake eya Erotia omi poe, takorõ Piripe pyty omi poe. Takorõ pyty maro torẽnase ynororo tõseporyxĩpo.

\VS{18}Morara exiryke João tõturuse eya repe:

\par }{\PP — Ãkorõ pyty maro torẽnase awahtao popyra mase, tykase ynororo eya repe.


\par }{\PP \VS{19}Morara exiryke Erotia João zehno toehse yronymyryme.

\VS{20}Yrome João etapapory se pyra Erote kynexine zuno toexiryke, kure exiryke, otyro kara João exiryke. Morara exiryke ipynoto sã kynexine. João omiry etaryhtao tyya toepohnohse repe, yrome otara se sã rokẽ toehse ynororo.


\par }{\PP \VS{21}Zomory João omiry etary se toehse ynororo. Morarame Erote aniwesario toehse. Tope tõ toahmase eya, tuisa tomo, pata esamo, Karirea põkomo, enara, toto otuhtohme tymaro.

\VS{22}Erotia ẽxiry roropa tooehse morotona wase. Mokyro eneryke tyya xine tãkye toehse morotõkomo, Erote, tyneahmatyã maro zua kure exiryke. Tuakehse ahtao ynara tykase Erote nohpo a:

\par }{\PP — Oturupoko ya õpenery se awahtao. Otytyko se awahtao ekarõko ase oya.

\VS{23}Jesary apiakãko ase irãnakuroko oya ekarotohme. Mãpyra jomihpyry omipona pyra tokurehse jahtao, ah Ritonõpo juãnohno, tykase ynororo eya.


\par }{\PP \VS{24}Mame morara kary etaxĩpo tyya toytose nohpo oturupose tyse a:

\par }{\PP — Oty se ãkohxo ke ha aja Erote a, tykase ynororo tõturupose tyse a. Mame ynara tykase jeny eya:

\par }{\PP — “Ahno ẽpurihkane zupuhpyry se rokẽ ase,” kaxiko eya, tykase jeny tõxiry a.


\par }{\PP \VS{25}Mame toytose ropa Erote a ynororo.

\par }{\PP — Ahno ẽpurihkane zupuhpyry se rokẽ ase paratu ao, tykase ynororo eya.


\par }{\PP \VS{26}Moro etaryke tyya sekese pyrah tykase Erote, João zuhkapory se pyra toexiryke. Tãtasamase ynororo repe. Yrome tõmihpyry poko tutuarõtase ynororo. “Õpenery ekarõko ase oya. Jesary apiakãko ase irãnakuroko oya ekarotohme,” katopõpyry poko tutuarõtase ynororo. Katonõ tõ netaryme morara tykase toexiryke roropa,

\VS{27}João zuhkane tonyohse eya ãpuruhpyry taka.

\VS{28}Zupuhpyry tonehse toto a paratu ao ekarotohme nohpo a. Mokyro a tarose tyse a rahkene.

\VS{29}Morarame João poetohpyry tomo a ekary totase tyya xine ahtao ekepyry poko tooehse toto zonẽtohme tyya xine.


\par }{\SH Imoihmãkõ otuhmatopõpyry Jezu a, 5.000mãkomo
\par }
{\R (Mateu 14.13-21; Ruka 9.10-17; João 6.1-14)

\par }{\PP \VS{30}Morarame Jezu nenyohtyã tooehse ropa toto. Emero toerohtopõpyrykõ poko tõturuse ropa toto, imehnõ amorepatopõpyry poko roropa tyya xine.

\VS{31}Morarame ahno imoihme kynexine moroto. Oehnõko morotona toh kynexine, oseosesahpokoxi ãko toh kynexine. Jezu otukuhtome toh kynexine typoetory tõ maro. Morara exiryke ynara tykase Jezu typoetory tomo a:

\par }{\PP — Ehmaropa tokare pyra. Soserematatose, tykase Jezu typoetory tomo a.


\par }{\PP \VS{32}Mame toytose toto ahno esaka pyra kanawae.

\VS{33}Yrome tonese ynororo tuhkãkomo a aytoryhtao. Morara exiryke tutuarõtase toto. Zuapõmase toh toytose tururume pata tõ poe, tuna ehpikuroko.

\VS{34}Morarame towomyryhtao kanawae ahno imoity tonese eya. Toenupunase ynororo toto poko okyno tõ sã toto exiryke, tosẽkãkara samo. Morara exiryke tamorepase toto eya itamurume.

\VS{35}Morarame kokonie pukuro toehse ahtao ipoetory tõ tooehse eya. Ynara tykase toto Jezu a:

\par }{\PP — Ahno esary kara sero. Moxiã aropoko ropa pata tõ pona. Kohmãnõko nase.

\VS{36}Tynapyrykõ epekahtohme aropoko toto, tykase toh repe.


\par }{\PP \VS{37}Yrome Jezu a tozuhse toto:

\par }{\PP — Autuhmatoko toto, tykase ynororo eya xine.

\par }{\PP — Oty ke? tykase toto. — Yna ytory se hma wyi epekahse? Tineru 200mã ke wyi topekahse ahtao ipune pyra mana, ahno tuhke exiryke, tykase toto tosẽkomo a.


\par }{\PP \VS{38}— Otãto wyi nahe? Enetoko keh aporo, tykase ynororo eya xine.

\par }{\PP Mame toytose toto enese.

\par }{\PP — Omame wyi pisarara nae nase. Kana roropa asakoro nae nase, tykase toto eya.


\par }{\PP \VS{39}Morarame typorohkapose toto atakenaka onahpoty htaka.

\VS{40}Typorohse toto oxikone 50me ahtao te, 100me ahtao, emero.

\VS{41}Mame wyi tapoise tyya ahtao kana maro, kakoxi tõsenuhmase ynororo:

\par }{\PP — Kure mase, Papa, tykase ynororo. Moromeĩpo wyi tytohtohkase eya typoetory tomo a ekarotohme imoihmãkomo a ekarotohme. Kana roropa tapiakase eya emero toto zopatohme.

\VS{42}Tõtuhse toto tuesapare toh toehse rahkene, emero.

\VS{43}Mame tõsẽ akoĩpyry tanỹse ropa eya xine, 12me ruto pehme wyi akoĩpyry maro.

\VS{44}Mokaro autuhtyã orutua kõ rokẽ ahtao, tuhke exiry 5.000me kynexine toto.


\par }{\SH Tuna poro Jezu ytotopõpyry
\par }
{\R (Mateu 14.22-33; João 6.15-21)

\par }{\PP \VS{45}Morarame typoetory tõ tyripose ropa kanawa aka, osemazuhme toto atakuohtohme mõpozakoxi, Petesaita pona. Jezu moroto ro kynexine. Imoihmãkõ osekazumary tyya eraximãko kynexine.

\VS{46}Morarame tõsekazumakehse toto ahtao toytose Jezu ypy pona oturuse Tumy maro, Ritonõpo maro.

\VS{47}Mame tykohmãse ahtao, ipoetory tõ tuna rãnao toh kynexine. Jezu rokẽ toiroro kynexine ipũ po.

\VS{48}Mame typoetory tõ tonese eya, koeh ãko toto etuarimãko. Tyryrykane konõto toto ytohtome kynexine. Mame kuratiri etapitory zano, toytose ynororo typoetory tomo a. Tuna poro toytose ynororo. Kanawa kuroko toytory se kynexine repe.


\par }{\PP \VS{49}Yrome ipoetory tomo a tunõmase tuna poro ayaytory eneryke tyya xine.

\par }{\PP — Ahno akuaryhpyry mokyro, tykase toto, tykohkohtase.

\VS{50}Eya xine Jezu tonese. Tõserehse toto emero. Yrome eya xine ynara tykase Jezu:

\par }{\PP — Juno pyra ehtoko. Ywy ase. Enaromyra ehtoko, tykase eya xine ynororo.


\par }{\PP \VS{51}Mame kanawa aka tõtyrise ropa ynororo. Mame tyryrykane tymynyhpãkapose. Moro eneryke tyya xine tõsenuruhkase toto ipoetory tõ itamurume onenetupuhpyra ro toexirykõke.

\VS{52}Wyi emãkapotopõpyry poko eya tuenikehse toto, onenetupuhpyra ro toexirykõke.


\par }{\SH Kurãkõkara kurãkatopõpyry ropa Jezu a Kenezare po
\par }
{\R (Mateu 14.34-36)

\par }{\PP \VS{53}Morarame tãtakuohse toh rahkene Kenezare pona Jezu maro. Kanawa tymyhse eya xine.

\VS{54}Mame aowomyryhtao Jezu tonetupuhse imehnomo a.

\VS{55}Tururume toytose toto kurãkõkara enehse. Toto etueh tapo tonehse toto a Jezu a toto kurãkatohme ropa. Emero rokẽ kurãkõkara tukurãkase ropa eya.

\VS{56}Mame pata tõ poro toytose Jezu, pata pisarara poro, pata konõto tõ poro. Emero rokẽ pata tõ poro ayaytoryhtao kurãkõkara tonehse imehnomo a puroro pona:

\par }{\PP — Ajohpãme sã oupõ ehpiry ytemuhmaxi, tykase toto Jezu a. Mame zupõ tytemuhmase ahtao tyya xine toekurãkase ropa toto emero.




\par }\Chap{7}{\SH Juteu tamuru tõ namorepatopõpyry
\par }
{\R (Mateu 15.1-9)

\par }{\PP \VerseOne{1}Morarame parixeu tõ toytose Jerusarẽ poe Moeze omihpyry poko amorepatõkõ maro Jezu enese.

\VS{2}Mame Jezu poetory tõ tonese eya xine. Osemahpyra otuhnõko toh kynexine. Parixeu tõ omihpyry omipona pyra sã toh kynexine.


\par }{\PP \VS{3}Mokaro parixeu tõ, tytamurukõ omihpyry poe, tõsemahse tahtao xine rokẽ otuhnõko toto. Morararo imehnõ emahpõko roropa toto.

\VS{4}Tooehse ropa osepekahtoh poe tahtao xine otuhpyra mã toto osemahpyra tahtao xine; tynepekahtyãkõ kurikãko roropa mã toto. Tuhke juteu tõ namorepatoh nae roropa kaneku kurikary poko, oripo tõkehko kurikary poko kurimene risẽ tõkehko kurikary poko, nyhtoh roropa.


\par }{\PP \VS{5}Mame tõturupose toto Jezu a, ynara tykase toto:

\par }{\PP — Oty katoh koh opoetory tõ putupyra rokẽ nae? Osemahpyra rokẽ otuhnõko toto, tykase toto Jezu a.


\par }{\PP \VS{6}Mame Jezu a tozuhse toto:

\par }{\PP — Ajoajohpãkõme matose. Zae Izaja opoko xine kynoturune. Ynara tykase ynororo:

\par }{\Q “Õmirykõ ke rokẽ kure jyrĩko matose.

\par }{\QB Yrome okurohtao xine ymaro pyra matose ipunaka.


\par }{\Q \VS{7}Toiparo rokẽ kure jyrĩko matose, jomipona pyra awahtao xine.

\par }{\QB Jomiry tytyorõmase oya xine.

\par }{\Q Tymyakãmase roropa oya xine õmirykõ ke.

\par }{\QB Morara exiryke õmirykõ etary se hkopyra ase,”

\par }{\MM tykase Izaja pake opoko xine, tykase Jezu eya xine.


\par }{\PP \VS{8}— Ritonõpo nyripohpyry onyripyra matose. Atamurukõ omipona rokẽ matose.

\VS{9}Ritonõpo nyripohpyry myakamãko matose atamurukõ namorepatopõpyry ke.

\VS{10}Ynara Moeze nekarohpyry Ritonõpo omi poe: “Omykõ poko oenupunatoko, asakõ poko roropa oenupunatoko. Taorihmaposẽme rokẽ tumykõ kerekeremananõ mã kure,” tykase Moeze nymerohpyry.

\VS{11}Yrome ynara matose Ritonõpo omiry tyorõmãko. Ynara ãko matose imehnomo a: “Omykomo a otyro ekarory se pyra awahtao xine, ynara kahtoko rokẽ eya xine: ‘Otyro pyra ase,’ kaxitoko rokẽ eya xine. ‘Nae ase repe, ynekarory rokẽ Ritonõpo a,’ kaxitoko omykomo a,” ãko matose imehnõ amorepãko.

\VS{12}Oty katoh tumykõ poko aenupunahtome matou morara ãko?

\VS{13}Imehnomo a Ritonõpo omiry etahtome matose morara ãko. Atamurukõ namorepatopõpyry ke rokẽ Ritonõpo omiry tyorõmãko matose. Morara matose tyrĩko, tykase Jezu eya xine.


\par }{\SH Iirypyryme ehtoh poko
\par }
{\R (Mateu 15.10-20)

\par }{\PP \VS{14}Morarame imoihmãkõ tykohmase ropa tyya. Ynara tykase ynororo eya xine:

\par }{\PP — Kuetatoko emero, otato oehtohkõme.

\VS{15}Otyro iirypyryme ahno onyripyra mana. Yrome tukurohtao iirypyryme ahno ahtao rokẽ mã iirypyryme samo.

\VS{16}(Ãmoreparykõ waro se awahtao xine, otato ehtoko, tykase ynororo eya xine.)


\par }{\PP \VS{17}Mame ahno turumekase ropa eya. Mame tapyi taka tomõse ahtao, ipoetory tõ tõturupose Jezu a tamorepatopõpyrykõ poko.

\VS{18}Mame tozuhse toto eya:

\par }{\PP — Amarokõ roropa onenetupuhpyra matou? Etatoko pahne, emero otyro enapyryhtao oya xine iirypyryme onyripopyra mana.

\VS{19}Waku aka rokẽ tykyrysã omõnõko mana. Yrome kuzenukõ aka omõpyra mana. Mame wekanohtao tũtãko ropa mana, tykase ynororo.

\par }{\PP Morara exiryke emero tonahsẽ kure Jezu omi poe.


\par }{\PP \VS{20}Morarame tõturuse ro ynororo eya xine, ynara tykase:

\par }{\PP — Okurohtae xine õmiry xihpyry tũtaryhtao iirypyryme exĩko matose.

\VS{21}Ynara exiryke, tukurohtao xine iirypyryme epohnohketõ popyra tyrĩko roropa mã toto. Ematonãko te, karimotãko te, imehnõ poko exĩko te,

\VS{22}imehnõ mõkomory poko penetãko te, imehnõ ryhmary poko te, imehnõ enekunopyry poko te, typenetatoh xihpyry poko te, imehnõ zumoxike exiry poko te, imehnõ kerekeremary poko te, tõsenetaonopyry poko te, ajoajohpe ehtoh poko, enara.

\VS{23}Morohne tũtãko mã okurohtae xine. Naeroro iirypyryme exĩko matose, okurohtao xine popyra oepohnopyrykõke, tykase Jezu eya xine.


\par }{\SH Jezu enetupuhtopõpyry nohpo a
\par }
{\R (Mateu 15.21-28)

\par }{\PP \VS{24}Morotoino toytose ropa ynororo Tiro ehpikoxi, Xitõ ehpikoxi roropa. Mame tapyi taka tomõse ynororo tokare pyra repe. Yrome otonẽsaromepyra kynexine ynororo.

\VS{25}Morarame nohpo tooehse Jezu a. Tosekumuru po typorohse ynororo nono pona, Jezu ẽpataka, Jezu ekary totase tyya exiryke.

\VS{26}Mokyro nohpo ẽxiry jorokohpe kynexine. Juteu kara kynexine ynororo, Xiro-Penixia põ kynexine. Tokaropose ynororo:

\par }{\PP — Joroko itũtanohpoko ropa jẽxiry ae, ajohpãme samo, tykase ynororo Jezu a.

\VS{27}Morarame Jezu a tozuhse:

\par }{\PP — Ah poetohti tõ osemazuhme notuhno. Popyra mã kaikuxi zopary poetohti napyry ke, poetohti otuhpyra ro ahtao, tykase ynororo nohpo a.


\par }{\PP \VS{28}— Ajohpe pyra mase, Tamuxi, kaikuxi sã ynanase katohto. Morara exiryke poetohti napyry akumuru eraximãko sã ynanase, tykase nohpo a tozuhse.


\par }{\PP \VS{29}Mame tõturuse ropa Jezu eya:

\par }{\PP — Kure kuezuhno kuku. Morara tykase oexiryke ytoko ropa atapyĩ taka. Oẽxiry ae joroko tutũtanohpose ropa mana, tykase Jezu eya.


\par }{\PP \VS{30}Mame tytapyĩ taka toytose ropa nohpo. Tõxiry tonese, tohrame nyhtoh po. Pake joroko tutũtanohpose ropa zae.


\par }{\SH Typanarẽkara pusopusome aomiry aexihpyry kurãkatopõpyry ropa
\par }
{\PP \VS{31}Morarame toytose ropa Jezu pata tõ pisarara Tiro ehpio poe Xitõ kuroko, Omame Osetoro pata tõ rãnakuroko ikuhpo Karirea pona.

\VS{32}Mame Jezu a typanarẽkara tonehse imehnomo a. Pusopusome roropa kynexine:

\par }{\PP — Mose apoko ajohpãme samo, aekurãkatohme ropa, tykase toto Jezu a.

\VS{33}Morarame kurãkara arone myahxo. Tomahxiky tyrise ipanary aka. Ituh tykase roropa ynororo. Moromeĩpo inuru tytemuhmase tomary ke.

\VS{34}Mame kakoxi tõsenuhmase ynororo. Pusuh tykase, ynara tykase ynororo kurãkara a:

\par }{\PP — Etapuruhmakako, tykase eya.


\par }{\PP \VS{35}Mame otato toehse ropa kuranõpokara. Pusopusome pyra roropa aomiry toehse. Tõmire toehse ynororo.


\par }{\PP \VS{36}— Jekãtopyra ehtoko, tykase Jezu imoihmãkomo a repe. Yrome itamurume tokãtose toto a.

\VS{37}Tõsenuruhkase toto emero.

\par }{\PP — To! Emero Jezu nukurãkatyã kure. Typanaremỹpokara otato ropa toehse. Pusopusome tõmiremỹpo aomiry kure toehse ropa, tykase toto tõsenuruhkase.




\par }\Chap{8}{\SH Imoihmãkõ otuhmatopõpyry Jezu a 4.000mãkomo
\par }
{\R (Mateu 15.32-39)

\par }{\PP \VerseOne{1}Morotoino imoihmãkõ tõximõse ropa. Mame tohke pyra toexirykõke otuhpyra toto.

\par }{\PP Mame Jezu a typoetory tykohmase tyya. Ynara tykase ynororo toto a:


\par }{\PP \VS{2}— Imoihmãkõ pynanohnõko ase ymaro oseruao tohke pyra tynyhse toto exiryke.

\VS{3}Toto aropory ropa ahtao ya itapyĩkõ taka etuarimãko mã toto tynahke pyra toexirykõke. Moino tooehse toto tarona, tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{4}Mame ipoetory tomo a tozuhse:

\par }{\PP — Otãtohxo ke imoihmãkõ otuhmãko sytatou osepekahtoh pyra ahtao? tykase toto.


\par }{\PP \VS{5}Mame ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Otãto wyi nae matou? tykase.

\par }{\PP — 7me rokene, tykase toto.


\par }{\PP \VS{6}Morarame imoihmãkõ typorohkapose Jezu a nono pona. Mame wyi tapoise eya. Mame, “Kure mase Papa,” kaxĩpo Ritonõpo a, wyi tytohtohkase rahkẽ eya. Typoetory tomo a tokarose ekarotohme imoihmãkõ otuhtohme.

\VS{7}Mame kana inunõkara roropa nae kynexine tuhke pyra.

\par }{\PP — Papa, kure mase, tykase ropa ynororo. Morara kaxĩpo tyya typoetory tomo a tapiakapose kana imoihmãkõ zohme.

\VS{8}Mame tõtuhse toto tuesapare. Mame zohkõ akoĩpyry tanỹse ropa eya xine, 7me ruto pehme.

\VS{9}Mokaro tõsẽ onyhpõkõ, orutua kõ rokẽ tuhke exiry 4.000me exisasaka kynexine.

\par }{\PP Morarame imoihmãkõ tonyohse ropa eya.

\VS{10}Moromeĩpo kanawa aka tõtyrise ynororo, typoetory tõ maro. Toytose toto Taumanuta pona.


\par }{\SH Jezu jamitunuru enery se parixeu tõ ehtopõpyry
\par }
{\R (Mateu 16.1-4)

\par }{\PP \VS{11}Morarame parixeu tõ tooehse Jezu a. Sekere tykase toto eya. Jezu nukurãkatary enery se roropa toh kynexine repe, zuaro toehtohkõme.

\VS{12}Yrome Jezu typoihtose eya xine. Morara exiryke pusuh tykase ynororo moe toko. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Unukurãkatary enery se matose repe, yrome onenepopyra ase oya xine, tykase Jezu eya xine.


\par }{\PP \VS{13}Mame tynomose ropa toto Jezu a. Kanawa aka tõtyrise ropa ynororo toytotohme mõpozakoxi.


\par }{\SH Otyro porutatoh sã parixeu tõ ehtopõpyry
\par }
{\R (Mateu 16.5-12)

\par }{\PP \VS{14}Morarame ipoetory tõ turukõ poko tuenikehse toto. Toiro wyi pitiko rokẽ kanawa ao kynexine.

\VS{15}Morarame ynara tykase Jezu typoetory tomo a:

\par }{\PP — Tomeseke ehtoko parixeu tõ poko Erote tõ poko roropa. Otyro porutatoh sã mã toto.


\par }{\PP \VS{16}— Otara ãko hkoh Jezu nae? Otarãme wyi pyra kuexirykõke, tykase toto oxime rokene.


\par }{\PP \VS{17}Yrome mokaro etaryke tyya ynara tykase Jezu eya xine:

\par }{\PP — Oty katoh wyi poko oseosezuhnõko matou wyi pyra oexirykõ poko? Jomiry onenetupuhpyra ro matou? Oty katoh tũpore sã õsenetupuhtohkõ nahe?

\VS{18}Tonure amarokõ repe yrome onetõkara sã matose. Typanare roropa amarokõ repe yrome otato pyra amarokomo. Ãmorepatopõpyrykõ poko wenikehnõko matose.

\VS{19}5mã wyi tytohtohkase ya, 5.000mãkõ otuhmatohme. Mame otãto tonahsẽ akoĩpyry manymyatose ruto pehme? tykase Jezu eya xine.

\par }{\PP — 12me ruto pehme, tykase toto.


\par }{\PP \VS{20}— Moro ke roropa 7me wyi ahtao 4.000mãkõ otuhmatohme, otãto manymyatose tonahsẽ akoĩpyamo? tykase ynororo, tõturupose eya xine.

\par }{\PP — 7me ruto pehme, tykase toto eya.


\par }{\PP \VS{21}— Moro poko onenetupuhpyra ro matou? tykase Jezu eya xine.


\par }{\SH Tonurẽkara kurãkatopõpyry Jezu a Petesaita po
\par }
{\PP \VS{22}Morarame Petesaita pona toytose toto. Mame ahno a tonurẽkara tonehse Jezu a:

\par }{\PP — Ajohpãme sã mose apoko, tykase toto.

\VS{23}Mame Jezu a kurãkara tarose ameke emary poko pata ehpikoxi. Ituh tykase ynororo enuru pona. Mame enuru tapose eya:

\par }{\PP — Osenuhmãko ma? tykase, tokaropose eya.


\par }{\PP \VS{24}Mame mokyro tõsenuhmase repe:

\par }{\PP — Ahno tõ enẽko ase repe. Yrome wewe panõ rokẽ ytoytõko nase, tykase ynororo eya.


\par }{\PP \VS{25}Mame enuru tapose ropa Jezu a. Mokyro kure toehse ropa. Kure tõsenuhmase ropa ynororo rahkene.


\par }{\PP \VS{26}— Atapyĩ taka topohme ytoko ropa. Pata pona ke ytopyra exiko, tykase Jezu tonuremỹpokara a.


\par }{\SH Peturu nurutopõpyry \newline  Jezu poko
\par }
{\R (Mateu 16.13-20; Ruka 9.18-21)

\par }{\PP \VS{27}Morarame Jezu mya toytose typoetory tõ maro imehnõ pata pona, Sezarea Piripe patary tõ pisarara pona. Osema ae toytorykohtao Jezu tõturuse:

\par }{\PP — Onokyme ha ahno a? tykase.


\par }{\PP \VS{28}Ipoetory tomo a tozuhse:

\par }{\PP — Ahno ẽpurihkane Joãome oekarõko mã toto. Imehnomo: “Eria,” ãko. Imehnomo: “Ritonõpo omi poe urutono,” ãko, tykase ipoetory tomo.


\par }{\PP \VS{29}Tõturupose ropa Jezu eya xine:

\par }{\PP — Yrome oya xine ke? Onokyme ha oya xine? tykase ynororo.

\par }{\PP Mame Peturu a tozuhse:

\par }{\PP — Ritonõpo nymenekahpyry mase sero nono põkõ kurãkaneme, tykase ynororo eya.


\par }{\PP \VS{30}— Jekaropyra ke ehtoko! tykase Jezu typoetory tomo a.


\par }{\SH Tõsemamyry ropa poko
\par }
{\R (Mateu 16.21-28; Ruka 9.22-27)

\par }{\PP \VS{31}Mame typoetory tõ maro tõturuse Jezu:

\par }{\PP — Kapu ae Ayhtohpyry ase. Yrome tuhke rokẽ jurumekãko mã toto, tamuximãkomo, Ritonõpo maro oturuketõ tuisamãkomo, Moeze omihpyry warõkomo, enara. Utuarimapõko mã toto. Jorihmapõko mã toto. Yrome oseruao tõmehse ahtao ẽsemãnõko ropa ase, tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{32}Zae tõturuse ynororo eya xine. Mame Peturu a tarose ynororo mya zupokatohme repe.

\VS{33}Mame Jezu toeramase tỹkakoxi typoetory tõ enetohme. Peturu turuse ropa eya. Ynara tykase ynororo eya:

\par }{\PP — Mynyhme exiko! Joroko tamuru sã mase. Jakorekehkãko mase. Ãmoreme rokẽ morohne poko osenetupuhnõko mase ahnome oexiryke. Ritonõpo poe pyra õsenetupuhtoh mana, tykase Jezu Peturu a.


\par }{\PP \VS{34}Mame emero imoihmãkõ tykohmase tyya typoetory tõ maro.

\par }{\PP — Jenetuputyryhtao oya xine oesẽkõme jomipona ehtoko. “Ywy roro ynyriry menekãko ase,” kara ehtoko. Ymaro oorikyrykõ enetupuhtoko oorypyrykõ poko. Ymaro rokẽ ehmaropa.

\VS{35}Toetuarimary kurũke ypoetoryme se pyra exiketõ mã ytopyra mã toto Ritonõpo esaka toorihse tahtao xine. Yrome torẽtyke pyra exiketõ mã typenetatohkõ poko jomipona se toexirykõke, toetuarimarykohtao ro, mokaro ytõko mã toto Ritonõpo esaka. Owõnõko ropa mã toto.


\par }{\PP \VS{36}— Otãtohxo kure emero porehme apoiryhtao oya, oorikyry ke rokẽ epehmatohme?

\VS{37}Omõkomorykõ ke matose orihpyra oehtohkõ onepehmara ekurehnõko.

\VS{38}Ihxipỹke awahtao xine ypoko jomihpyry poko roropa apatao xine, oepe tõ iirypyryme exiketõ maro, ywy roropa ihxipỹke exĩko ase opoko xine joepyry ropa ahtao kapu ae Ritonõpo nenyohtyã kurãkõ maro, tykase Jezu eya xine.




\par }\Chap{9}{\PP \VerseOne{1}Moromeĩpo ynara tykase ropa Jezu:

\par }{\PP — Otuarõtatoko. Toitoine matose orihpyra ro awahtao xine Ritonõpo tuisame exiry enẽko, tykase Jezu eya xine.


\par }{\SH Jezu maro Moeze ehtopõpyry Eria maro
\par }
{\R (Mateu 17.1-13; Ruka 9.28-36)

\par }{\PP \VS{2}Morarame 6me tõmehse ahtao, typoetory tõ tarose ypy kaetokõ pona. Peturu te, Tiaku te, João, enara toh tarose eya. Moroto tanyhtase ynororo.

\VS{3}Zupõ saereme toehse, karimutume konõto toehse, emero ikurikasenã motye toehse, karimutume kuhse.

\VS{4}Morarame Eria tõ tooehse Moeze maro, pake Ritonõpo omi poe urutonõpo tomo. Mame toto neneryme Jezu maro oturũko toh kynexine.

\VS{5}Morarame toto eneryke tyya ynara tykase Peturu:

\par }{\PP — Jezu, kure reh taro sytatohse. Tapyi pitiko ynanamoxi oseruao axĩtao rokene, toiro atapyĩme, toiro Moeze tapyĩme, toiro roropa Eria tapyĩme, enara ehtohme, tykase ynororo eya.


\par }{\PP \VS{6}Tõtururu waro pyra toexiryke morara tykase Peturu, tõserehse toexirykõke mokaro asakorõkõ Jezu poetory tõ maro.

\VS{7}Mame aotururuhtao ro akurũ tooehse.

\par }{\PP — Umũkuru nymyry mose ro, kurano. Mose omiry etatoko, tykase Ritonõpo akuru htae.


\par }{\PP \VS{8}Morarame:

\par }{\PP — Ỹkae enexi ropa, tykase toh repe. Toto esahpyry pona rokẽ tõsenuhmase toto. Jezu rokẽ moroto, toto esahpyry po.


\par }{\PP \VS{9}Morarame tyhtorykõ ropa ahtao ypy poe ynara tykase Jezu typoetory tomo a:

\par }{\PP — Kapu ae Ayhtohpyry ase. Ajohpãme sã yna enetopõpyry oya xine onekãtopyra ehtoko aporo. Jorihxĩpo tõsemãse ropa jahtao rokẽ mekarotatose, tykase ynororo typoetory tomo a.

\VS{10}Morara exiryke onekãtopyra tokurehse toto. Oxime rokẽ tõturuse toto.

\par }{\PP — Otara nykã hkoty: “Jorihxĩpo tõsemãse ropa jahtao rokẽ mekarotatose,” nykano, tykase toto oxime rokene.

\VS{11}Morarame tõturupose ropa toto Jezu a:

\par }{\PP — Oty katoh Moeze omihpyry warõkõ ynara ãko nae: “Eria osemazuhme oehnõko mana. Okomino Ritonõpo nymenekahpyry,” ãko toh nae? tykase toto Jezu a.


\par }{\PP \VS{12-13}Ynara tykase Jezu eya xine:

\par }{\PP — Ajohpe pyra. Oehnõko osemazuhme mana imehnõ tuarõtanohpotohme Ritonõpo poko, toto a Ritonõpo enetupuhtohme repe. Yrome Eria tooehse. Mame taosanumase toto a iiryhmary se toexirykõke. Ritonõpo omi poe urutõ nymerohpyry ae ro tyhtomase eya xine. Etatoko pahne. Oty katohme roropa ynara ãko Ritonõpo omihpyry: “Kapu ae Ayhtohpyry etuarimãko mana itamurume. Irumekãko roropa mã toto” ãko Ritonõpo omiry nae? tykase Jezu eya xine.


\par }{\SH Poeto kurãkatopõpyry ropa Jezu a
\par }
{\R (Mateu 17.14-21; Ruka 9.37-43)

\par }{\PP \VS{14}Morarame tyhtose ropa tahtao, typoetory tõ maro, imoihmãkõ tonese. Moeze omihpyry warõkõ maro oseosezuhnõko toh kynexine.

\VS{15}Mame Jezu tonese tyya xine ahtao tãtãkyemase toto imoihmãkomo. Eya toytose toto axiny, aomikase.

\VS{16}Mame Jezu tõturupose eya xine:

\par }{\PP — Oty poko oseosezuhnõko matokene mokaro maro? tykase Jezu eya xine.


\par }{\PP \VS{17}Toirono a Jezu tozuhse:

\par }{\PP — Umũkuru enehno oya repe jorokohpe exiryke. Tunurẽkara sã roropa mana.

\VS{18}Ayaytoryhtao emapõko mã joroko nono pona. Mame akuakurotãko mana. Taryhtaryh ãko mana. Etoetopohmãko roropa mana. “Joroko itũtanohpoko ropa,” yka repe opoetory tomo a. Yrome onutũtanohposaromepyra toh kynako, tykase ynororo Jezu a.


\par }{\PP \VS{19}Morarame ynara tykase Jezu eya xine:

\par }{\PP — Otara ahtao jenetupuhnõko matou? Amaro xine ase repe ãmorepatorỹko. Okynã amaro xine ywy repe. Yrome jomiry onenetupuhpyra ro amarokomo. Omũkuru enehta xiaro yneneryme, tykase Jezu eya.


\par }{\PP \VS{20}Mokyro tarose ahtao eya xine, Jezu eneryke mokyro tytotytopohmapose joroko a. Toepukase ynororo nono pona. Tõsẽtoritorimase. Takutakurotase roropa ynororo.


\par }{\PP \VS{21}— Pake serara nah? tykase Jezu kurãkara zumy a.

\par }{\PP — Pake moino ro nase serara, pitiko ro tahtao.

\VS{22}Tuhke rokẽ apoto htaka tomapose nase joroko a. Nakuaka roropa tomapose aorihtohme repe. Ikurãkary waro awahtao umũkuru ikurãkako, yna pyno awahtao, tykase jorokohpã zumy Jezu a.


\par }{\PP \VS{23}Ynara tykase Jezu eya:

\par }{\PP — Enetuputyryhtao oya emero riry waro ase Ritonõpo poe. Wenetupuhko pahne, tykase Jezu jorokohpã zumy a.


\par }{\PP \VS{24}Morara kary etaryke tyya tosenakunuhse:

\par }{\PP — Enetupuhnõko ase! Wakorehmako oenetupuhtohme yronymyrymehxo, tykase ynororo tyxitaryme.


\par }{\PP \VS{25}Morarame imoihmãkõ atanonopyryke tymyhtokoxi, ynara tykase Jezu joroko a:

\par }{\PP — Tunurẽkara mase joroko, typanare pyra roropa mase. Mose ae otũtako ropa jũme, tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{26}Kui tykase joroko tykytyky tykamexipose tutũtaryme. Mame aorikyhpyry sã toehse ynororo joroko esahpyo. Moro eneryke tyya xine:

\par }{\PP — Norihno hro, tykase imoihmãkomo.

\VS{27}Mame tanỹse ropa Jezu a tomary ke. Towõse ropa.

\VS{28}Morarame tapyi taka tomõse ahtao, ipoetory tõ tõturupose Jezu a:

\par }{\PP — Oty katohme joroko tũtara kynako yna omipohna? tykase toto Jezu a.


\par }{\PP \VS{29}Ynara tykase Jezu:

\par }{\PP — Joroko tõ tũtara oturupyra awahtao xine Ritonõpo a. Morara exiryke tũtara kynako, tykase.


\par }{\SH Tõturuse ropa toorikyry poko, tõsemamyry ropa poko, enara
\par }
{\R (Mateu 17.22-23; Ruka 9.43-45)

\par }{\PP \VS{30}Morotoino toytose toto Karirea rãnakuroko. Tokare pyra toytory se Jezu kynexine typoetory tõ amorepatohme.

\VS{31}Mame ynara tykase ynororo typoetory tomo a:

\par }{\PP — Kapu ae Ayhtohpyry ase. Yrome jewokãko toh mana ahno a jorihmapotohme. Mame taorihmapose jahtao ẽsemãnõko ropa ase oseruao tõmehse ahtao, tykase Jezu typoetory tomo a.


\par }{\PP \VS{32}Zuaro pyra sã ipoetory tõ kynexine. Yrome oturupopyra toh kynexine aomihpyry poko tyhxirorykõino.


\par }{\SH Tuisamehxo ehtoh poko
\par }
{\R (Mateu 18.1-5; Ruka 9.46-48)

\par }{\PP \VS{33}Morarame Kapanaũ pona toytose toto. Tapyi taka tomomyryhtao tõturupose typoetory tomo a Jezu:

\par }{\PP — Oty poko moturutou osema ae? tykase toto a ynororo.


\par }{\PP \VS{34}Yrome onezuhpyra toh kynexine, tõsezusezuhse toexirykõke tuisamehxo toehtohkõ poko.

\VS{35}Mame typorohse tahtao typoetory tõ tykohmase tyya, 12mãkomo.

\par }{\PP — Tuisame oexirykõ se awahtao xine imehnõ akorehmatoko, tykase Jezu eya xine.


\par }{\PP \VS{36}Mame poeto pitiko tyrise eya toto rãnaka, xikihme. Mame tonaka tyrise eya eahmatohme. Ynara tykase ynororo:


\par }{\PP \VS{37}— Poeto pyno awahtao xine ypoetoryme aexiryke ypyno roropa matose. Morararo ypyno awahtao xine ywy ro rokẽ kara pyno matose. Ritonõpo maro roropa yna pyno matose, jenehpohpõme Ritonõpo exiryke, tykase ynororo eya xine.


\par }{\SH Kyzehno xine pyra exiketõ mã kuakorehmanekõme
\par }
{\R (Ruka 9.49-50)

\par }{\PP \VS{38}Mame ynara tykase João:

\par }{\PP — Jezu, imepỹ ynanenease joroko tõ tũtanohpõko oesety poe. Morara kamexipopyra ynanexiase eya kymaro xine pyra aexiryke, tykase ynororo repe.


\par }{\PP \VS{39}Yrome ynara tykase Jezu eya:

\par }{\PP — Ah joroko tõ tũtanohpo ropa jesety poe. Imepỹ kurãkary waro tahtao jesety poe kure ymaro mana. Moromeĩpo axĩ ykerekeremasaromepyra mana.

\VS{40}Imehnõ kyzehno xine pyra ahtao kuakorehmatorỹko mana.

\VS{41}Etatoko pahne, imepỹ tuna ekaroryhtao õkurukõme ypoetoryme oexirykõke moro epehmary poko wenikehpyra exĩko Ritonõpo mana.


\par }{\SH Popyra kyyrypyrykõ exiry poko
\par }
{\R (Mateu 18.6-9; Ruka 17.1-2)

\par }{\PP \VS{42}— Yrome imepyny a jenetupuhkehporyhtao poetohti a jomiry enetupuhpitoryhtao eya xine, kurehxo mokyro pymyry ae topu konõto mykyry, ematohme nakuaka inerymapotohme. Ahtao poetohti onenekunohpyra mana.

\VS{43}Mame oemarykomo a orirykohtao iirypyryme osemahkatoko! Kurehxo oya xine etone tomahke awahtao xine Ritonõpo esaka omõnõko matose. Popyrahxo oya xine oemarykõ osetato ahtao apotoimo htaka rokẽ omõnõko matose, ezehpy htaka.

\VS{44}Moroto moromoro poenõ enahpyra mana. Apoto roropa ezehpyra mana.

\VS{45}Opupurukõ roropa popyra etone ahtao epuhkatoko! Kurehxo oya xine Ritonõpo esaka õmomyrykõ etone tupuhke pyra. Popyrahxo oya xine mã osetato opupurukõ ahtao apotoimo htaka rokẽ ytõko matose.

\VS{46}Moroto moromoro poenõ enahpyra mana. Apoto roropa ezehpyra mana.

\VS{47}Morararo oenurukõ etone popyra ahtao toutoko! Kurehxo oya xine mã Ritonõpo esaka õmomyrykõ etone tonure awahtao xine. Popyrahxo oya xine mã osetato tonure awahtao xine apotoimo htaka rokẽ ytõko matose.

\VS{48}Moroto moromoro poenõ enahpyra mana. Apoto roropa ezehpyra mana.


\par }{\PP \VS{49}— Apoto ke uuru zahkãko exino mana zemimehxo aehtohme. Moro sã oetuarimarykõ ke kurehxo exĩko matose, Ritonõpo omiponahxo. Morararo tõsẽ sautu maro ahtao, tomepore exĩko. Moro saaro oetuarimarykohtao tomeporehxo sã exĩko matose Ritonõpo a.

\VS{50}Sautu sãme ahtao kure rahkene. Yrome sautu sãme pyra toehse ahtao otyme kure? Arypyra. Typahsẽme rokẽ mana. Amarokõ ke? Sautu kurã sã ehtoko. Kure ehtoko imehnõ maro. Oseosezuhpyra ehtoko roropa, tykase Jezu eya xine.




\par }\Chap{10}{\SH Typyxiãkõ rumekary poko
\par }
{\R (Mateu 19.1-12; Ruka 16.18)

\par }{\PP \VerseOne{1}Morotoino Jezu toytose ropa Jutea pona, Joatão mõpozakoxi. Moroto ahtao ahno imoihmãkõ toytose eya. Mame tamorepase ropa toto eya. Toipe ynororo ehse amorepato.


\par }{\PP \VS{2}Morarame parixeu tõ tooehse Jezu kuhse.

\par }{\PP — Kurehxo hna Ritonõpo a orutua a typyty rumekary? tykase toto eya.


\par }{\PP \VS{3}Ynara tykase Jezu eya xine:

\par }{\PP — Otara ãko hna Moeze omihpyry moro poko? tykase, tõturupose ynororo eya xine.


\par }{\PP \VS{4}— Moeze omihpyry ynara ãko: “Ah pape merono typyty rumekary poko, typyty a ekarotohme. Moromeĩpo ah typyty rumekano,” ãko, tykase toto eya.


\par }{\PP \VS{5}Mame ynara tykase Jezu eya xine:

\par }{\PP — Zehnotokõme oexirykõke moro tymerose Moeze a repe.

\VS{6}Yrome emero tyrise ahtao Ritonõpo a, orutua tyrise eya nohpo maro.

\VS{7}Naeroro orutua tumy rumekãko mana, tyse rumekãko roropa mana typyty maro rokẽ toehtohme.

\VS{8}Mame mokaro asakoro, toiro pũ sã exĩko mana, typyty maro rokene. Naeroro asakoro pũme pyra sã toh mana. Toiro pũme rokẽ mã toto typyty maro.

\VS{9}Oximaro tyripose Ritonõpo a exiryke, ah oxirumekara toh nexino, tykase Jezu eya xine.


\par }{\PP \VS{10}Morarame tapyi tao ahtao ipoetory tõ tõturupose ropa moro poko.

\VS{11}Mame ynara tykase Jezu eya xine:

\par }{\PP — Imepỹ nohpo maro oerẽnatohme opyxiãkõ rumekaryhtao oya xine iirypyryme matose.

\VS{12}Morararo nohpo imepỹ maro torẽnatohme tynio rumekaryhtao eya, morararo exĩko mana iirypyrymãme rokene, tykase Jezu eya xine.


\par }{\SH Kure poeto tõ riry poko \newline  Jezu a
\par }
{\R (Mateu 19.13-15; Ruka 18.15-17)

\par }{\PP \VS{13}Mame typoenõkõ tonehse nohpo tomo a Jezu a, toto eahmatohme. Yrome ipoetory tõ opore tõturuse nohpo tomo a.

\VS{14}Aotururukõ etaryke tyya tohne toehse Jezu typoetory tõ poko.

\par }{\PP — Ah poetohti noehno ya. Toto anaropopyra ehtoko ywinoino. Moxiaro pãkõ Ritonõpo esaka ytõko mana, tosẽkõme axĩ enetuputyryke eya xine.

\VS{15}Etatoko ke. Ritonõpo enetuputyryhtao oya xine oesẽkõme poetohti saaro, omõnõko matose Ritonõpo esaka. Mãpyra onenetupuhpyra awahtao xine omõpyra matose Ritonõpo esaka ekurehnõko, tykase Jezu.

\VS{16}Morara kaxĩpo poetohti tapoise Jezu a eahmatohme. Zupuhpyrykõ pona tomary tyrise eya kure rokẽ toto ripotohme Ritonõpo a.

\par }{\PP — Kure rokẽ oripotorỹko ase Papa Kapuaono a, tykase ynororo eya xine.


\par }{\SH Tymõkomoke itamurume exikety
\par }
{\R (Mateu 19.16-30; Ruka 18.18-30)

\par }{\PP \VS{17}Morarame aytory ropa ahtao, orutua toytose tururume eya. Tosekumuru po typorohse ynororo Jezu ẽpataka.

\par }{\PP — Tamuxi, kure amorepatõ mase. Naeroro ekaropoxi oya. Oty rĩko ha Ritonõpo neneryme imaro jehtohme jũme, toorihse jahtao? tykase ynororo Jezu a.


\par }{\PP \VS{18}— Oty katoh, “Kure mase,” mykã ya? Ritonõpo rokẽ kure mana.

\VS{19}Ritonõpo omiry waro mase. Aomiry tymerose Moeze a: “Imehnõ nohpo poko pyra ehtoko. Imehnõ onetapara roropa ehtoko. Omatome pyra ehtoko. Imehnõ onenekunohpyra ehtoko. Ajoajohpe pyra ehtoko. Kure asakõ tyritoko. Omykõ roropa kure tyritoko,” ãko Ritonõpo omiry, tykase Jezu eya.


\par }{\PP \VS{20}Mame mokyro a tozuhse:

\par }{\PP — Moino ro ase Ritonõpo omipona ypoeto ae ro, tykase ynororo eya.


\par }{\PP \VS{21}Mame mokyro pyno toexiryke Jezu ynara tykase eya:

\par }{\PP — Toiro mase onyripyra ro. Ytoko, omõkomory emero ekamota tineru apoitohme oya. Moromeĩpo otinerũ ekaroko tymõkomokãkara a. Imeĩpo osehko ropa xiaro, ymaro oytotohme. Morara ahtao tymõkomoke exĩko ropa mase Ritonõpo esao, tykase Jezu eya.


\par }{\PP \VS{22}Morarame akye pyra toehse ynororo. Tymõkomory mynyhmaryke toytose ropa ynororo, tymõkomoke itamurume toexiryke.

\VS{23}Mame tỹkakoxi tõsenuhmase Jezu. Ynara tykase ynororo typoetory tomo a:

\par }{\PP — Tuhke pyra tymõkomokã Ritonõpo poetoryme exĩko mana, tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{24}Mame morara kary etaryke tyya xine ipoetory tõ toemynyhmase itamurume. Mame ynara tykase ropa Jezu:

\par }{\PP — Etatoko pahne, tuhke tytinerukã Ritonõpo onenetupuhpyra tosẽkõme torẽtyke toexirykõke tytinerũkõ poko.

\VS{25}Kameru kawaru sã konõto. Jawi eutary pitiko nae. Kameru jawi eutary aka omõpyra mana ipune pyra exiryke. Moro saaro tuhke tymõkomokã omõpyra Ritonõpo esaka mana, tosẽkõme Ritonõpo onyripyra toexirykõke.


\par }{\PP \VS{26}Mame toepohnohse toto morara kary etaryke tyya xine.

\par }{\PP — To! Morara ahtao, onoky Ritonõpo poetoryme exĩko na? Ekurehnõko rokẽ exino, tykase toto oxime rokene.


\par }{\PP \VS{27}Mokaro etaryke tyya ynara tykase Jezu:

\par }{\PP — Ãmoreme xine matose omõpyra Ritonõpo esaka. Yrome Ritonõpo typoetoryme orirykõ waro mana, tykase Jezu eya xine.


\par }{\PP \VS{28}Morarame ynara tykase Peturu:

\par }{\PP — Etako ke, emero ynanurumekase amaro yna ytotohme, tykase Peturu.


\par }{\PP \VS{29}Mame Jezu a tozuhse:

\par }{\PP — Etako pahne, emero turumekase oya xine ahtao jomi poe, atapyiny te, ãkorõkomo, oryxirykomo, asakomo, omykomo, opoenõkomo otupikomo, emero turumekase oya xine ahtao

\VS{30}imotye ekarõko ropa mã Ritonõpo, atapyĩkomo, ãkorõkomo, oryxirykomo, asakomo, opoenõkomo, otupikomo emero. Yrome etuarimãko roropa matose sero nono po. Moromeĩpo Ritonõpo esao orihpyra matose jũme.

\VS{31}Mame tuhke tuisãpo tõ tuisame pyra exĩko Ritonõpo esao. Tuhke tuisãpo kara roropa tuisame exĩko Ritonõpo esao, tykase Jezu eya xine.


\par }{\SH Jezu oturutopõpyry ropa toorikyry poko
\par }
{\R (Mateu 20.17-19; Ruka 18.31-34)

\par }{\PP \VS{32}Morarame toytose toto Jerusarẽ esemary ae, Jezu osemazuhme, ipoetory tõ ĩkapo. Emynyhmãko toh kynexine. Imehnõ roropa imaro ytoketõ enaromỹke sã ytõko toh kynexine.

\par }{\PP Mame typoetory tõ 12mãkõ turuse ropa eya totapary poko.


\par }{\PP \VS{33}— Etatoko pahne, Jerusarẽ pona ytõko sytatose. Kapu ae Ayhtohpyry ase. Yrome Ritonõpo maro oturuketõ tuisary tõ jewokãko mana. Moeze omihpyry warõkõ roropa jewokãko jorihmapotohme juteutõkara a.

\VS{34}Jeunohnõko mã toto, jetakurõko. Ypipohnõko roropa mã toto. Moromeĩpo jorihmapõko mã toto rahkene. Yrome oseruao tõmehse jahtao ẽsemãnõko ropa ase, tykase Jezu eya xine.


\par }{\SH Tiaku tõ nekaropotopõpyry João maro
\par }
{\R (Mateu 20.20-28)

\par }{\PP \VS{35}Morarame Tiaku tõ toytose Jezu a João maro, oturupose. Ynara tykase toto eya:

\par }{\PP — Tuisa, ynaporotyry se pyra hma opũtokoxi? tykase toto eya.


\par }{\PP \VS{36}— Oty katohme? tykase Jezu eya xine.


\par }{\PP \VS{37}— Arypyra, ynaporotyry se ynanase opũtokoxi tuisa konõtome toehse awahtao, toiro ãpotunuru wino, toiro opozery wino, ãkorehmaneme yna ehtohme, tykase toh repe eya.


\par }{\PP \VS{38}Yrome ynara tykase Jezu eya xine:

\par }{\PP — Õtururukõ waro pyra matose. Oetuarimarykõ se hmatou ysahmo? Oorikyrykõ se roropa hmatou ymahro? tykase ynororo eya xine.


\par }{\PP \VS{39}— Ise ynanase, tykase toto eya. Yrome ynara tykase Jezu eya xine:

\par }{\PP — Ypokoino etuarimãko matose. Orihnõko roropa matose.

\VS{40}Yrome ywy tuisame oripyra xine ase. Ywy kara ase oporohkapotorỹko ymyhtokoxi. Ritonõpo nymenekahpyry rokẽ mã porohnõko ymyhtokoxi, tykase Jezu eya xine.


\par }{\PP \VS{41}Morara kary etaryke tyya xine imehnõ mokaro zehno toehse Jezu poetory tomo, 10mãkomo.

\VS{42}Morarame typoetory tõ tykohmase tyya tõturutohme toto a. Ynara tykase ynororo eya xine:

\par }{\PP — Ahno waro matose. Ahno tuisame ahtao imehnõ rohmanohpõko rokẽ mana. Tuisame exiryke tynamotoke toto.

\VS{43}Yrome amarokõ tyoro. Imehxo oexirykõ se awahtao xine imehnõ akorehmatoko.

\VS{44}Tuisame oexirykõ se awahtao xine, imehnõ namotome ehtoko.

\VS{45}Kapu ae Ayhtohpyry ase. Imehnõ namotomase pyra aepyhpyry ase. Emero rokẽ akorehmatõme aepyhpyry ase. Orihse roropa oepyase emero pohnõ kurãkatohme ropa, tykase ynororo eya xine.


\par }{\SH Patimeu kurãkatopõpyry ropa poko Jezu a, tonurẽkara
\par }
{\R (Mateu 20.29-34; Ruka 18.35-43)

\par }{\PP \VS{46}Morarame Jeriko pona toytose toto. Morotoino pata poe toytose ropa toto, typoetory tõ maro, tuhkãkõ maro. Moroto tonurẽkara kynexine Patimeu, Timeu mũkuru. Typorohse ynororo osema ehpio tineru eraximase.

\VS{47}Morarame Jezu Nazare põ oepyry ekary totase tyya ahtao tykohmase eya.

\par }{\PP — Jezu, Tawi parỹpyry, ypyno myhẽ exiko, tykase ynororo opore.


\par }{\PP \VS{48}— Mynyhme exiko, tykase toto eya imoihmãkomo. Yrome tykohmase oporehxo ynororo.

\par }{\PP — Tawi parỹpyry, ypyno myhẽ exiko, tykase ropa ynororo opore.


\par }{\PP \VS{49}Morarame Jezu totypohse osema tao.

\par }{\PP — Moky enehpoko xiaro, tykase ynororo eya xine. Mame tonurẽkara tykohmase eya xine:

\par }{\PP — Enaromyra exiko. Owõko. Jezu oya kynako, tykase toto eya.


\par }{\PP \VS{50}Mame tupõ xihpyry tomase eya. Towõse ynororo. Jezu a toytose.


\par }{\PP \VS{51}— Oty se hma ya, tykase Jezu eya.

\par }{\PP — Ritonõpo mũkuru nymyry mase. Josenuhmary se ropa ase, tykase eya.


\par }{\PP \VS{52}Mame Jezu a tozuhse:

\par }{\PP — Ytoko. Tonetupuhse oya jexiryke okurãkãko ropa ase.

\par }{\PP Axĩ tonure toehse ropa ynororo. Mame Jezu maro toytose ynororo osema ae.




\par }\Chap{11}{\SH Jerusarẽ pona Jezu ytotopõpyry
\par }
{\R (Mateu 21.1-11; Ruka 19.28-40; João 12.12-19)

\par }{\PP \VerseOne{1}Morarame eporehkasasaka toh kynexine Jerusarẽ pona. Oriwera ãkataka toeporehkase toto. Atameke pyra pata tõ kynexine Petepaje, Petania ypy Oriwera maro. Mame typoetory tõ tonyohse Jezu a asakoro.


\par }{\PP \VS{2}— Mõ pata pona ytotoko. Morotona toeporehkase awahtao xine jumẽtu mũkuru enẽko matose, tymyhse. Ahno anaropitopỹ enẽko matose. Imyhpokatatoko enehtohme xiaro ya.

\VS{3}Mame: “Oty katoh koh arõko matou?” karyhtao imehnomo a, ynara kaxitoko eya xine. “Arypyra, arõko rokẽ ynanase. ‘Enehta aporo,’ tykase tuisa exiryke yna a. Axĩtao rokẽ arõko ynanase. Enehnõko ropa ynanase,” kahtoko eya xine, tykase Jezu typoetory tomo a.


\par }{\PP \VS{4}Morarame toytose toto. Jumẽtu mũkuru tonese eya xine rahkene, tapyi eutary pota tao, osema ehpio. Mame tymyhpokase eya xine ahtao:


\par }{\PP \VS{5}— Oty katoh jumẽtu mũkuru myhpokãko matou? tykase imehnõ eya xine, tõturupose.


\par }{\PP \VS{6}Mame tosẽkõ omihpyry tokarose eya xine.

\par }{\PP — Ahtao arotoko, tykase toto eya xine.

\VS{7}Mame jumẽtu mũkuru tarose rahke eya xine Jezu a. Morarame tupõkõ tyrise toto a jumẽtu mypatarãnaka Jezu porohtohme epona.

\VS{8}Imoihmãkomo a roropa tupõkõ tyrise osema taka. Marariary panõ tapokase roropa eya xine osema ae tyritohme, eporo jumẽtu ytotohme.

\VS{9}Mame emero tãtãkyemase toto, osemazuhme ytoketomo, okomino ytoketõ roropa. Ynara tykase toto:

\par }{\PP — Kure Ritonõpo mana. Imehxo reh nahse Ritonõpo omi poe aepyhpyry.

\VS{10}Kuesẽkõme exĩko mana, tuisa konõtome, pake tuisame Tawi ehtopõpyry samo. Ahtao kure rahkene. Kure Ritonõpo, imehxo! tykase toto tãkye toexirykõke.


\par }{\PP \VS{11}Morarame Jerusarẽ pona toeporehkase toto. Ritonõpo Tapyĩ taka axĩ rokẽ tomõse Jezu osenuhmase rokene. Tykohmãse exiryke toytose ropa ynororo Petania pona typoetory tõ maro, 12mãkõ maro.


\par }{\SH Epery zoko orihmapotopõpyry Jezu a
\par }
{\R (Mateu 21.18-19)

\par }{\PP \VS{12}Yrokokoro Petania poe toytory ropa ahtao omise Jezu kynexine.

\VS{13}Amekeino wikeira zoko tonese eya, tarỹke ro. Mame toytose ynororo wikeira epery enahse repe. Yrome topere pyra kynexine, zary rokene, eperytatoh zano pyra exiryke.


\par }{\PP \VS{14}— Taroino oepery onenahzomopyra exĩko exino mana, jũme, tykase Jezu wikeira zoko a.

\par }{\PP Morara kary totase ipoetory tomo a.


\par }{\SH Ritonõpo Tapyĩ taka Jezu ytotopõpyry
\par }
{\R (Mateu 21.12-17; Ruka 19.45-48; João 2.13-22)

\par }{\PP \VS{15}Morarame Jerusarẽ pona toeporehkase rahkene. Ritonõpo Tapyĩ taka tomõse Jezu. Moro tae osepekahketõ tutũtanohpose ropa eya okyno ekamonanõ maro. Tineru emetakamananõ meza tõtorimase roropa eya. Parutopuruimo ekamonanõ apõ tõtorimapose roropa eya.

\VS{16}Otyro anaropopyra Ritonõpo Tapyĩ takuroko kynexine ynororo.


\par }{\PP \VS{17}Morarame tamorepase toto eya. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Ynara tymerose Ritonõpo omiryme: “Emero ahno ytapyĩ esehtõko Ritonõpo maro oturutohme,” me tymerose. Yrome ityoromãko matose omato kõ tapyĩme ehtohme, tykase Jezu eya xine.


\par }{\PP \VS{18}Morarame Jezu otururu totase Ritonõpo maro oturuketõ tuisary tomo a, Moeze omihpyry warõkõ maro. Jezu etapary se toehse toto zumoxike toexirykõke, emero Jezu poko imehnõ atãkyemary eneryke tyya xine.


\par }{\PP \VS{19}Mame tykohmãse ahtao Jezu toytose ropa typoetory tõ maro pata poe.


\par }{\SH Epery zoko orihmapotopõpyry enetupuhtopõpyry
\par }
{\R (Mateu 21.20-22)

\par }{\PP \VS{20}Morarame yrokokoro pakeimo toytorykohtao, wikeira zoko kuroko toytose toto. Wikeira zokõpyry tonese eya xine. Toorihse kynexine.

\VS{21}Mame Peturu tõsenetupuhse ropa moro orihmapotopõpyry poko eya. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Jezu, eneko ke! Moro anaorihmapohpyry, pake toorihse! tykase Peturu eya.


\par }{\PP \VS{22}Mame ynara tykase Jezu eya xine:

\par }{\PP — Ritonõpo enetupuhtoko. Ritonõpo jamitunuru enetuputyryhtao oya xine,

\VS{23}mo ypy aroporyhtao oya xine tuna konõto kuaka aepukatohme: “Epukãko hna reh,” kara ehtoko okurohtao xine. Mame tuna konõto kuaka Ritonõpo omi poe epukãko mana. Ritonõpo rokẽ enetupuhtoko okurohtao xine.

\VS{24}Morara exiryke ynara ãko ase oya xine, Ritonõpo maro õtururukohtao õpenerykõ poko, inekarory enetupuhtoko. Mame õpenerykõ ekarõko oya xine mana.

\VS{25}Mame õtururukohtao Ritonõpo a imehnõ zehno pyra ehtoko. Zae pyra toto ehtopõpyry poko tuenikaro rokẽ ehtoko, Omykõ kapuaõ ozehno xine pyra ehtohme roropa, oorypyrykõ korokatohme roropa eya.

\VS{26}Mãpyra imehnõ rypyry poko tuenikaroro pyra awahtao xine, Omykõ kapuaõ roropa oorypyrykõ onykorokara mana, tykase Jezu eya xine.


\par }{\SH Onoky omi poe Jezu ehtopõpyry
\par }
{\R (Mateu 21.23-27; Ruka 20.1-8)

\par }{\PP \VS{27}Morarame toeporehkase toto Jerusarẽ pona. Jezu ytoytoryhtao Ritonõpo Tapyĩ tao, morotõkõ toytose eya oturuse, Ritonõpo maro oturuketõ tuisary tomo, Moeze omihpyry warõkomo, juteu tõ tamuximãkomo, enara. Ynara tykase toto eya:


\par }{\PP \VS{28}— Onoky omi poe senohne rĩko mah? Onokyh: “Ikyryko,” nykã oya? tykase toto Jezu a.


\par }{\PP \VS{29}Mame Jezu a tozuhse toto:

\par }{\PP — Ywy roropa oturupõko ase oya xine. Zae jezukuruhtao oya xine senohne kyrypone ekarõko ase oya xine.

\VS{30}Kaxitoko kuezuhtoko. Onoky omi poe roropa ahno ẽpurihkane João? Ritonõpo omi poe, ahno omi poe? tykase Jezu eya xine.


\par }{\PP \VS{31}Mame tõturuse toto oxime rokene:

\par }{\PP — “Ritonõpo omi poe ahno ẽpurihkane João,” karyhtao kyya xine, ynara ãko mã Jezu kuezuhtorỹko: “Morara ahtao oty katohme João omiry onenetupuhpyra matou?” ãko mã kyya xine.

\VS{32}Yrome: “Ahno rokẽ omi poe ahno ẽpurihkane João,” karyhtao kyya xine imoihmãkõ kyzehno xine exĩko mana, urutõme nymyry João Ritonõpo omi poe ekaroryke eya xine, tykase toto oxime rokene.

\VS{33}Morara exiryke Jezu tozuhse toto a:

\par }{\PP — Kũ, zuaro pyra reh ynanahse, tykase toto Jezu a.

\par }{\PP — Morara ahtao roropa senohne kyrypone onekaropyra ase roropa, tykase Jezu eya xine.




\par }\Chap{12}{\SH Popyra mokaro tupito poko erohketõ ehtopõpyry
\par }
{\R (Mateu 21.33-46; Ruka 20.9-19)

\par }{\PP \VerseOne{1}Morarame Ritonõpo namorepatoh poko tõturuse ropa ynororo. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Imepỹ orutua a otyro tarykase eya, uwa tomo, tupito pona. Mame tapuruse tupito eya. Nono tahkase eya pẽkame uwa euhkatoh ritohme tyya. Tapyi tamose roropa eya kaetoko, emero enetohme. Morarame tutupi emero tokarose eya erohketomo a.

\VS{2}Mame toytose ynororo imepỹ pona. Moromeĩpo uwa toehse ahtao typoetory taropose eya mokaro a, uwa epery apiakase, enehtohme tyya.

\VS{3}Mame inaropohpyry tapoise tupito poko erohketomo a. Typipohse ynororo eya xine. Tynaroke pyra taropose ropa eya xine.

\VS{4}Morarame imepỹ typoetory taropose ropa eya repe. Mame tuhtãtãmase ynororo tupito poko erohketomo a taosanumase itamurume eya xine.

\VS{5}Mame imepỹ inaropohpyry totapase roropa eya xine. Morararo tuhke inaropotyã tyhtomase eya xine ipoetory tomo. Totapase roropa tuhke inaropotyamo tupito poko erohketomo a.

\VS{6}Mame uwa esẽ poetory toiro rokẽ nae kynexine, imũkuru rokene, ĩpynu rokene. Morara ahtao ro tumũkuru taropose eya. “Otarãme mã toto kure umũkuru rĩko, umũkurume exiryke,” tykase esẽ repe. Mame taropose tumũkuru.

\VS{7}Yrome mokyro eneryke tyya xine ynara tykase tupito poko erohketomo: “To! Uwa esẽ mũkuru mokyro tumy myakãme. Setapatone uwa esary kutupikõme ehtohme,” tykase toto oxime rokene.


\par }{\PP \VS{8}— Imũkuru tapoise eya xine rahkene. Totapase eya xine. Ekepyry tomase tupito ehpikoxi eya xine.


\par }{\PP \VS{9}— Naeroro otara ãko uwa esẽ nae tumũkuru etapatopõpyry ekary totase tyya ahtao? Ytõko mã rahkene mokaro etapase. Mame imehnomo a uwa esary ekarõko mana, tykase Jezu totananomo a.

\VS{10}— Ritonõpo omiry onenepyra ro matou? Meneatose ro. Ynara tymerose eya:

\par }{\Q “Tapyi rinanõ nurumekahpyry:

\par }{\Q ‘Topu popyra,’ karyke eya xine,

\par }{\Q mororo tyrise ropa tapyi kyryryme,

\par }{\QB kure exiryke tũpore, jamihme tapyi ehtohme.


\par }{\Q \VS{11}Ritonõpo nyrihpyry moro.

\par }{\Q Kure mana.

\par }{\Q Kyzamaro xine mana,”

\par }{\MM me tymerose Ritonõpo omiryme, tykase Jezu eya xine.


\par }{\PP \VS{12}Morarame Jezu turutopõpyry typoko xine tonetupuhse toto a, uwa esary poko erohketõ sã toexirykõke. Naeroro Jezu apoiry se toehse toto ẽmatohme repe. Yrome tuhkãkõ zuno toexirykõke anapoipyra tokurehse toto.


\par }{\SH Kowenu tinerũ epehmary poko
\par }
{\R (Mateu 22.15-22; Ruka 20.20-26)

\par }{\PP \VS{13}Morarame parixeu tõ taropose Erote epe tõ maro, Jezu omiry azahkuru etatohme ihxirotohme tyya xine repe.

\VS{14}Mame toytose toto Jezu a. Ynara tykase toto eya:

\par }{\PP — Amorepatõ mase. Awaro ynanase. Ajohpe pyra mase ipunaka. Imehnõ zuno pyra roropa mase. Tuisame ahtao, tuisame pyra ahtao, oxisã rokẽ mã toh oya. Zae Ritonõpo omiry poko amorepatõ mase. Yrome kure kowenu tinerũ epehmary yna a? Kure onepehmara yna exiry? Oty kurehxo? tykase toto eya, tõturupose.


\par }{\PP \VS{15}Yrome Jezu tuaro kynexine, ajoajohpe toto exiry waro.

\par }{\PP — Oty katohme jenekunopyry se hmatou? Tineru puhturu enehta. Enexi aporo, tykase ynoro eya xine.


\par }{\PP \VS{16}Toiro tonehse toto a. Morarame ynara tykase Jezu eya xine:

\par }{\PP — Onoky ekuhtopõpyry mokyro ipoko? Onoky esety roropa ipoko? tykase ynororo eya xine.

\par }{\PP — Kowenu tuisary mokyro, tykase toto.


\par }{\PP \VS{17}Morarame ynara tykase Jezu eya xine:

\par }{\PP — Morara ahtao kowenu kyryry ekarotoko ropa kowenu tuisary a. Morararo Ritonõpo kyryry ekarotoko Ritonõpo a, tykase Jezu eya xine.

\par }{\PP Morarame toepohnohse toto Jezu otururu etaryke tyya xine.


\par }{\SH Aorihtyã ẽsemãkapory ropa poko
\par }
{\R (Mateu 22.23-33; Ruka 20.27-40)

\par }{\PP \VS{18}Morarame satuseu tõ toytose Jezu a. (Mokaro ynara kananõ kynexine: “Toorihse kuahtao xine jũme ẽsemãpyra ropa sytatose,” kananõ kynexine.) Mame Jezu a ynara tykase toto:


\par }{\PP \VS{19}— Amorepatõme mase. Etako pahne, Moeze nymerohpyry ynara ãko: “Orutua toorihse ahtao tumũkue pyra ro ahtao, kure ipytỹpyry maro zakoronỹpyry a erẽnanopyry aemũkuatohme aorikyhpyry mũkurume samo,” me tymerose Moeze a.

\VS{20}Ynara kynexine orutua komo. 7me kynexine. Esemazupuru kõ torẽnase nohpo maro. Yrome emũkuara ro tahtao toorihse ynororo.

\VS{21}Okomino zakoronỹpyry ĩkaponato imaro torẽnase, turui pytỹpyry maro. Yrome morararo emũkuara ro tahtao toorihse roropa ynororo.

\VS{22}Mame ĩkaponato mokyro ro saaro toorihse. Morara rokẽ emũkuara tokurehse toto. Mame porehme toorihse toto emũkuara ro tahtao xine. Etyhpyrykõme nohpo roropa toorihse.

\VS{23}Imeĩpo aorihtyã ẽsemamyry ropa ahtao, onoky pytyme na nohpo exĩko? 7me imaro torẽnase exiryke, tykase, tõturupose toto Jezu a.


\par }{\PP \VS{24}Morarame Jezu a tozuhse toto:

\par }{\PP — Azahkuru matose, Ritonõpo omiry waro pyra oexirykõke, ijamitunuru waro pyra roropa oexirykõke.

\VS{25}Aorihtyã tõ ẽsemãkary ropa ahtao pytara exino mana, niotara roropa nohpo tomo, enara. Ritonõpo nenyohtyã sã rokẽ exĩko mã exino.

\VS{26}Aorihtyã ẽsemamyry ropa poko Moeze omihpyry onenepitopyra ro hmatou? tykase Jezu eya xine. — Moeze a Ritonõpo tõturuse pika myhto. Ynara tykase ynororo: “Aparão esẽme ase, Aparão te, Izake te, Jako te, enara ase toto esẽme,” tykase Ritonõpo Moeze a aorihtyã poko.

\VS{27}“Aorihtyã esẽme ase,” kara Ritonõpo kynexine Moeze a aẽsemãtyã ropa esẽme toexiryke. Azahkuru rokẽ matose: “Ahno ẽsemãpyra ropa mana,” karyhtao oya xine, tykase Jezu eya xine.


\par }{\SH Zae ehtoh poko Ritonõpo omipona
\par }
{\R (Mateu 22.34-40; Ruka 10.25-28)

\par }{\PP \VS{28}Morarame Moeze omihpyry warõ tooehse, mokaro oseosezukuru etase. Jezu a toto ezukuru kure etaryke tyya ynara tykase ynororo Jezu a:

\par }{\PP — Ritonõpo poe Moeze nymerohpyry tuhke nae, aomipona kuehtohkõme. Morara exiryke oty riry kurehxo nae Ritonõpo a? tykase ynororo tõturupose Jezu a.


\par }{\PP \VS{29}Ynara tykase Jezu eya:

\par }{\PP — Ynara kure Ritonõpo a: “Etatoko pahne, Izyraeu tomo. Toiro rokẽ Ritonõpo nae. Ynoro rokẽ oesẽkõme mana.

\VS{30}Morara exiryke ipyno ehtoko ipunaka. Oesẽkõme tyritoko okurohtaka xine. Imehxo tyritoko õmirykõ ke. Kure rokẽ tyritoko õsenetupuhtohkõ ae oorikyrykõ ponãmero.”

\VS{31}Ynara katoh roropa kure Ritonõpo a mana: “Osepyno oexirykõ sã imehnõ pyno ehtoko,” katoh kure roropa Ritonõpo a mana. Morara katoh asakoro kure Ritonõpo a mana, tykase Jezu eya xine.


\par }{\PP \VS{32}Mame ynara tykase ynororo Jezu a:

\par }{\PP — Zae amorepatõ mase. Ajohpe pyra mase. Toiro rokẽ Ritonõpo mana. Imepỹ pyra mana.

\VS{33}Ipyno kuexirykohtao ipunaka kure mana. Kuesẽkõme tyriryhtao kyya xine kukurohtao xine, kure rokẽ Ritonõpo riryhtao kyya xine kuosenetupuhtohkõke kuorikyrykõ ponãmero. Mame osepyno kuexirykõ sã imehnõ pyno kuahtao xine zae exĩko sytatose. Naeroro moro asakoro omipona kuexirykõ kure kuhse mana, kaneru zahkary motye, tykase ynororo Jezu a.


\par }{\PP \VS{34}Azahkuru pyra tozuhse eya Jezu. Morara exiryke ynara tykase Jezu eya:

\par }{\PP — Ritonõpo enetupuhsasaka mase. Ipoetoryme exisasaka roropa mase, tykase Jezu eya.

\par }{\PP Mame morara kary etaryke tyya xine, imehnõ Jezu a tõturuporykõ se pyra toehse toto.


\par }{\SH Ritonõpo nymenekahpyry ehtoh poko
\par }
{\R (Mateu 22.41-46; Ruka 20.41-44)

\par }{\PP \VS{35}Morarame toto amoreparyhtao ro Ritonõpo Tapyĩ tao ynara tykase Jezu eya xine:

\par }{\PP — Oty katohme Moeze omihpyry warõkõ ynara ãko Ritonõpo nymenekahpyry poko nae: “Tawi parỹpyry mokyro,” ãko? Yrome Ritonõpo nymenekahpyryme ynororo. Naeroro otãtohxo Tawi parỹpyryme nah?

\VS{36}Ynara tykase Tawi Ritonõpo Zuzenu omi poe:

\par }{\Q “Ritonõpo tõturuse jesẽ maro:

\par }{\Q ‘Oporohko seino japotunuru wino.

\par }{\Q Ozehno exiketõ rĩko ase opoetory tõme,’ tykase Ritonõpo,”

\par }{\MM me tymerose Tawi a pake Ritonõpo omiryme.

\VS{37}Tosẽme tosehtose ahtao Tawi a, otãto iparỹpyryme nah? tykase Jezu eya xine tõturupose.

\par }{\SH Osenekunohpopyra ehtoko zae pyra amorepatõkomo a
\par }
{\R (Mateu 23.1-36; Ruka 20.45-47)

\par }{\PP Mame tãkye toehse toto imoihmãkomo morara kary etaryke tyya xine.

\VS{38}Morarame ynara tykase Jezu imoihmãkomo a:

\par }{\PP — Tomeseke ehtoko Moeze omihpyry warõkõ poko. Upo kurã ke otupohtõko mã toto, ynara kary etatohme imehnomo a: “Moehno amorepatono,” kary etatohme imehnomo a osepekahtoh tao.

\VS{39}Epehtoh kurã se rokẽ toto tapõkõme atamorepatoh tonõ tao. Tuisa apõ se roropa mã toto tapõkõme otuhtoh konõto ahtao.

\VS{40}Morarame pytỹpo tõ enekunohnõko mã toto. Ematonanohnõko roropa mã toto. Moromeĩpo oturũko sã mã toto Ritonõpo maro yronymyryme, imehnõ enekunohtohme tyya xine. Itamurumehxo toto wãnohnõko Ritonõpo mana, tykase ynororo eya xine.


\par }{\SH Pytỹpo nekarohpyry
\par }
{\R (Ruka 21.1-4)

\par }{\PP \VS{41}Morarame Jezu typorohse tineru ẽ etonie tineru ẽmary enetohme tyya, imehnomo a tineru ẽ aka, Ritonõpo tinerũme. Tuhke tymõkomokamo a tytinerũkõ tõmase repe pitiko rokẽ pyra.

\VS{42}Mame okomino pytỹpo a tytinerũ tõmase roropa. Tymõkomokẽkara kynexine. Tineru puhturu rokẽ tõmase eya ẽ aka, asakoro rokene.

\VS{43}Moro eneryke tyya typoetory tõ tykohmase Jezu a. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Moky hkoh pytỹpo enetoko. Ajohpe pyra imehnõ nekarohpyry motye tineru tokarose eya Ritonõpo a.

\VS{44}Mokaro a zokonaka rokẽ tytinerũkõ tokarose. Yrome mose nohpo a emero tytinerũ tokarose, tykase Jezu eya xine.




\par }\Chap{13}{\SH Jezu oturutopõpyry Ritonõpo Tapyĩ kararahtoh poko
\par }
{\R (Mateu 24.1-2; Ruka 21.5-6)

\par }{\PP \VerseOne{1}Morarame Ritonõpo Tapyĩ tae tutũtase ropa tahtao xine, tapyi tõ tonepose ipoetory a topu risemy:

\par }{\PP — Amorepane, eneko ke! Tapyi pohtomo, topu kurã ke rokẽ tyrise, tykase ynororo eya. Yrome ynara tykase Jezu eya:


\par }{\PP \VS{2}— Sero tapyi tõ kure repe. Yrome tã pixo rokẽ mana etohtohkãko mana emero, tykase Jezu eya xine.


\par }{\SH Etuarimatoh poko, oryhmarykõ poko roropa
\par }
{\R (Mateu 24.3-14; Ruka 21.7-19)

\par }{\PP \VS{3}Morarame ypy pona Jezu tõnuhse, Oriwera pona. Typorohse ynororo moroto ypy po. Ritonõpo Tapyĩ enẽko kynexine. Mame Peturu tõ toytose eya oturupose, Peturu, Tiaku, João, Ãtare, enara. Ynara tykase toto Jezu a:


\par }{\PP \VS{4}— Otara ahtao hkoh senohne etohtohkãko nae? tykase ynaroro tapyi tõ poko. — Yna zuruko aetohtohkary poko. Otara ahtao aetohtohkary enepitõko ynanah? tykase toto Jezu a tõturupose.


\par }{\PP \VS{5}Morarame Jezu a tozuhse toto:

\par }{\PP — Tomeseke ehtoko oenekunohpyra xine imehnõ ehtohme.

\VS{6}Tuhke oehnõko jesety ae osesehtoketõ mana. “Kyrixtu ase, Ritonõpo nymenekahpyry,” ãko toh mã repe. Tuhkãkõ enekunohnõko toh mana.

\VS{7}Mame oxiehnotokõ osetapary etãko matose. Mokaro ekary etaryhtao torẽtyke pyra ehtoko sero nono enahkary poko. Morara exĩko mã repe. Yrome nono onenahkapopyra ro Ritonõpo mana.

\VS{8}Mame ahno tõ osetapãko mã toto. Pata konõto põkõ roropa imehnõ etapãko mana. Mame nono kywyh kywyh ãko roropa mana imeimehnõ pata tõ punero. Tõsẽ penery rohnõko roropa mã toto. Morara toehse ahtao etuarimapitõko exino mana poeto ẽ enurupitory samo.


\par }{\PP \VS{9}— Naeroro tomeseke ehtoko. Aarotorỹko imehnõ mana terekatu ẽpataka. Opipohtorỹko roropa imehnõ mana atamorepatoh tao. Kowenu ẽpataka aarotorỹko roropa toh mana, tuisa konõto ẽpataka roropa, ypokoino. Mame moroto awahtao xine zurutoko toto Ritonõpo omiry kurã poko zuaro toto ehtohme.

\VS{10}Emero pata tamuru po toto zurũko matose jomiry poko. (Mame tosẽkõme jenetuputyryhtao eya xine, tyyrypyrykõ rumekaryhtao roropa eya xine Ritonõpo poetoryme exĩko toh mana.)

\VS{11}Morarame terekatu a tarose awahtao xine oẽmapotohkõme, torẽtyke pyra ehtoko. “Otara ãko hano,” kara ehtoko. Moroto awahtao xine Ritonõpo Zuzenu nekarohpyry rokẽ ekarotoko morotõkomo a. Ãmoreme xine pyra oturũko matose, Ritonõpo Zuzenu poe.

\VS{12}Morarame orutua kõ takorõ tõ ewokãko toh mana ekarotohme terekatu tomo a, aorihmapotohme. Imehnõ tumũkuru ewokãko roropa mã toto. Imehnõ roropa tumykõ zehno exĩko. Aorihmapõko roropa mã toto.

\VS{13}Mame emero porehme ozehno xine exĩko mã toto ypoetoryme oexirykõke. Yrome oryhmatopõpyrykõ eanahtoryhtao oya xine, jurumekara roropa awahtao xine oorikyrykõ ponãmero opynanohtorỹko ase.


\par }{\SH Ahno nyrihpyry xihpyry
\par }
{\R (Mateu 24.15-28; Ruka 21.20-24)

\par }{\PP \VS{14}— Mame Tanieu Ritonõpo omi poe urutõme kynexine pake. (Morara exiryke inymerohpyry enetoko kure enetupuhtohme oya xine.) Ynara ãko Tanieu nymerohpyry: “Ahno nyrihpyry xihpyry eneryhtao oya xine kohrame, Ritonõpo Tapyĩ tao tuarõtãko matose,” ãko Tanieu nymerohpyry. Morara toehse ahtao ah Jutea põkõ nepã toto ypy tõ pona, orihpyra toehtohkõme.

\VS{15}Zara tao awahtao xine, epatoko omõkomorykõ poko pyra.

\VS{16}Tupito po awahtao xine, ytopyra ropa ehtoko oupõkõ poko. Topohme rokẽ mepatatose.

\VS{17}Amarokõ roropa nohpo tomo, poetoẽme awahtao xine myhene. Etuarimãko matose oeparykohtao poeto pitiko enurusenã maro.

\VS{18}Oturutoko Ritonõpo a morara exipyra ehtohme ikonopory ae popyra exiryke ipunaka.

\VS{19}Morara toehse ahtao tõsẽ penery rohnõko mã toto, tyrohsẽ zetunuru rohnõko roropa mã toto. Moro panõ onenepitopyra sytatose, moino ro nono ritopõpyry poe Ritonõpo a. Moromeĩpo moro panõ onenezomopyra sytatose exĩko.

\VS{20}Tuhke pyra ẽmepyry morara tyrĩko Ritonõpo mana. Ritonõpo hnao emero enatyry. Yrome tynymenekatyã pokoino tuhke pyra ẽmehkapõko mã Ritonõpo.


\par }{\PP \VS{21}— Morarame oururukohtao imehnomo a: “Enetoko ke. Ritonõpo nymenekahpyry mokyro,” ãko toh mã repe oya xine.

\VS{22}Morara exiryke osenekunohpopyra ehtoko. “Ritonõpo nymenekahpyry ase,” kananõ mã oehnõko, osesehtoketomo, ajohpãkomo. Kurãkara anỹpõko ropa toh mã repe. Pyaxime roropa toh mã repe. Ypoenohnõko mã toh repe. Imehnõ enekunopyry se mã toh repe. Ypoetory tõ enekunopyry se roropa mã toto.

\VS{23}Morara exiryke jomiry etatoko tuaro oehtohkõme, osenekunohpopyra oehtohkõme, tykase Jezu eya xine.


\par }{\SH Kapu ae Ayhtohpyry oepyry ropa
\par }
{\R (Mateu 24.29-31; Ruka 21.25-28)

\par }{\PP \VS{24}— Morara toehkehse ahtao xixi ezehnõko mana. Nuno osenepyra exĩko.

\VS{25}Xirikuato tõ epukãko kapu poe kapu kywyh kywyh karyke, kapu esã esyryhmaryke.

\VS{26}Morarame emero porehme jenẽko mã toto, Kapu ae Ayhtohpyryme jexiryke. Akuru ae jyhtory enẽko. Saerehkane sã jenẽko toh mana. Jamihme mã jyhtory exĩko.

\VS{27}Mame Ritonõpo namoto tõ enyohnõko ase ynymenekatyã enehtohme emero pata tõ poe, moino nono etyhpyry poe, kapu etyhpyry poe roropa, enara.


\par }{\SH Wasasa poko jeimamyry enetuputyry sã joepyry ropa enetuputyry
\par }
{\R (Mateu 24.32-35; Ruka 21.29-33)

\par }{\PP \VS{28}— Mame wasasa tõkehko waro matose. Toto etaryhtao jeimamyry enetupuhnõko matose.

\VS{29}Moro saaro ourutopõpyrykõ poko ya tuaro ehtoko. “Oehsasaka ropa mana,” kaxitoko ypoko. Axĩ oehnõko ropa ase, tykase Jezu eya xine.

\VS{30}— Etatoko pahne, ynekarohpyry oya xine emero osenẽko mana. Mame morohne enenanõ toitoine orihpyra exĩko toh mana joepyry ropa ponãmero.

\VS{31}Kapu enahnõko mana. Sero nono roropa enahnõko mã repe. Yrome jomiry jũme enahpỹme exĩko mana, tykase Jezu.


\par }{\SH Otãto ahtao? Zuaro pyra sero põkõ mana
\par }
{\R (Mateu 24.36-44)

\par }{\PP \VS{32}— Joepyry ropa waro pyra matose. Ritonõpo nenyohtyã zuaro pyra roropa mana. Ywy roropa zuaro pyra ase. Papa rokẽ zuaro mana.

\VS{33}Tuaro sã rokẽ ehtoko. Kueraximatoko, joepyry ropa waro pyra oexirykõke, tykase Jezu eya xine.

\VS{34}— Tapyi esẽ samo. Mame toytoryhtao tytapyĩ tae typoetory rĩko tytapyĩ eraseme mana, erohketõ rohmanohpotohme. Toiro tapyi eutary erase rĩko roropa mana tooepyry ropa eraximatohme eya.

\VS{35}Mokaro sã rokẽ weraximatoko joepyry ropa waro pyra oexirykõke. Otarãme ikohmamyryme oehnõko ropa ase. Otarãme onoa. Otarãme kuratiri etaryhtao. Otarãme pakeimo.

\VS{36}Tokare pyra joepyry ropa mana. Jeraximara awahtao xine ehxirõko matose joepyry ropa ahtao.

\VS{37}Ourutopõpyrykõ ya ekarõko roropa ase imehnomo a. Joepyry ropa imomohtoko, tykase Jezu eya xine.




\par }\Chap{14}{\SH Tãtamorepase toto Jezu apoiry poko
\par }
{\R (Mateu 26.1-5; Ruka 22.1-2; João 11.45-53)

\par }{\PP \VerseOne{1}Morarame asakoro ẽmepyry se ro kynexine Oseahmatoh Paxikoa ritohme, Oseahmatoh Wyi poko Iporutatoh maro pyra roropa. Moroto Jezu apoiry se toh kynexine Ritonõpo maro oturuketõ tuisary tomo, Moeze omihpyry warõkomo, enara. Omatome apoiry se toh kynexine repe, etapatohme repe.

\VS{2}Ynara tykase toto oxime:

\par }{\PP — Otuhtohtao Jezu anapoipyra sehtone ahno tuhke exiryke. Otarãme kyzehno xine exĩko toh mana, tykase toto.


\par }{\SH Jezu ehtopõpyry poko \newline  Petania po
\par }
{\R (Mateu 26.6-13; João 12.1-8)

\par }{\PP \VS{3}Morarame Petania po Jezu kynexine Ximão tapyĩ tao. Ximão mokyro ipũ imotahpyrỹpyry. Meza po otuhnõko toh kynexine. Mame nohpo a ixtaratu tonehse Jezu a topu kurã risẽ ao, arapaxturu risẽ ao. Ixtaratu esety naratu. Mame ixtaratu ẽ tuhkohse eya Jezu zũsety popatohme.

\VS{4}Morarame enenanõ oseya rokẽ tõturuse toto, ixtaratu poko zumoxike toexirykõke:

\par }{\PP — Oty katohme mose ixtaratu ahnikãko rokẽ nae?

\VS{5}Tokamosẽme ahtao, tuhke tineru atapoiry tymõkomokãkara a ekarotohme, tykase toto. Nohpo tykerekeremase eya xine.


\par }{\PP \VS{6}Yrome Jezu a tozuhse:

\par }{\PP — Oty katoh mose kerekeremãko matou ixtaratu pokoino? Inykyryhpyry kure ya.

\VS{7}Tymõkomokãkara mã enahpyra amaro xine. Mokã akorehmary se awahtao xine akorehmatoko toto. Yrome ywy okynã pyra ase amaro xine.

\VS{8}Ixtaratu nae toexiryke, jũsety popano tamoreme. Joko popano orihpyra ro jexiryke, toorihse jahtao joko popatoh samo.

\VS{9}Etatoko pahne, emero pata tõ poro jomiry poko imehnõ amoreparyhtao oya xine mose nyrihpyry poko roropa oturũko matose. Mame oesahpyo xine roropa mose poko oturũko imehnõ mana wenikehpyra ehtohme jũme inyrihpyry poko, tykase Jezu eya xine.


\par }{\SH Jezu ewokary se Juta ehtopõpyry poko
\par }
{\R (Mateu 26.14-16; Ruka 22.3-6)

\par }{\PP \VS{10}Morarame Juta Ixikariote Jezu poetoryme kynexine repe. Mame toytose ynororo Ritonõpo maro oturuketõ tuisary tomo a Jezu ewokase.

\VS{11}Mame aomiry etaryke tyya xine tãkye toehse toto.

\par }{\PP — Oepehmãko reh ynanahse, tykase toto Juta a. Naeroro toytose ropa ynororo. Tãtamorepase itamurume Jezu ewokatoh poko tyya.


\par }{\SH Paxikoa ae Jezu typoetory tõ maro autuhtopõpyry
\par }
{\R (Mateu 26.17-25; Ruka 22.7-14,21-23; João 13.21-30)

\par }{\PP \VS{12}Morotoino ẽmepyry apitorymã po Oseahmatoh Wyi poko Iporutatoh maro pyra, kaneru mũkuru etapatoh poko roropa Oseahmatoh Paxikoa poko tõsẽme, tõturupose Jezu a ipoetory tomo:

\par }{\PP — Aza ytõko ynanae tõsẽ etapase? tykase toto.


\par }{\PP \VS{13}Mame typoetory tõ tonyohse Jezu a asakoro:

\par }{\PP — Ytotoko pata pona. Moroto orutua enẽko matose, tuna puimane enẽko.

\VS{14}Mekahmatatose kene. Mame tapyi taka aomomyryhtao ynara kahtoko tapyi esemy a: “Otoko amorepato esary nahe Oseahmatoh Paxikoa poko autuhtohme typoetory mahro?” kahtoko eya.

\VS{15}Mame tapyi tyarake enepõko mã oya xine. Emero nae exikety, meza te, epehtopo, apoto esary roropa, enara exikety. Moro tao tõsẽ ikyrytoko kuotuhtohkõme, tykase Jezu eya xine.


\par }{\PP \VS{16}Morarame toytose toh rahkene pata pona. Mame tonese rahkene eya xine Jezu oturutopõpyamo. Morarame tõsẽ tykyryse eya xine rahkene.


\par }{\PP \VS{17}Morarame kokonie pukuro Jezu toytose rahkene otuhse typoetory tõ maro.

\VS{18}Toto otukuruhtao ro Jezu a turuse toto:

\par }{\PP — Etatoko pahne, taro ypoetory toiro jewokãko mana, ymaro otuhkety, tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{19}Mame tãkye pyra ipoetory tõ toehse morara kary etaryke tyya xine.

\par }{\PP — Onoky? Ywy? tykase toto tõturupose atatakomino. Mame tozuhse toto Jezu a:


\par }{\PP \VS{20}— Arypyra. Toiro mana, wyihpãko paratu aka ymaro, tykase ynororo eya xine.

\VS{21}— Kapu ae Ayhtohpyry ase. Ritonõpo nekarotopõpyry ae ro orihnõko ase. Yrome etuarimãko mã jewokahpono, irohnõko. Enurupyra ahtao kurehxo eya exiry, etuarimara exiry, tykase Jezu eya xine.


\par }{\SH Kuesẽkõ otuhtopõpyry poko
\par }
{\R (Mateu 26.26-30; Ruka 22.15-20; 1 Korĩtiu 11.23-25)

\par }{\PP \VS{22}Morarame tõtukuruhtao ro wyi tapoise Jezu a. Mame Ritonõpo a ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Yna zuru seny onekarohpyry yna a. Kure mase, Papa, tykase ynororo. Mame morara kaxĩpo tyya wyi tytohtohkase eya typoetory punero ekarotohme.

\par }{\PP — Apoitoko, upũ sero, tykase ynororo eya xine.


\par }{\PP \VS{23}Morararo eukuru tapoise eya. Mame tõturuse ropa Ritonõpo a:

\par }{\PP — Uwa eukuru onekarohpyry seny. Kure mase, Papa, tykase. Morarame eukuru tokarose typoetory tõ punero. Tõse eya xine emero.


\par }{\PP \VS{24}— Umunuru seny. Umunuru kuãnõko ase tuhke iirypyrymãkõ kurãkatohme. Umunuru ekuamyryhtao tuhkãkõ Ritonõpo poetoryme exĩko mana.

\VS{25}Etatoko pahne, uwa eukuru onẽpyra ropa ywy, orihpyra ro jahtao. Tyoro ẽnõko ase, euhkasenano, Ritonõpo esao rokene, tykase Jezu eya xine.

\VS{26}Morarame Ritonõpo omiry ae toremiase toto. Morarame eremiakehxĩpo toytose toto ypy pona, Oriwera pona.


\par }{\SH Peturu zurutopõpyry Jezu a
\par }
{\R (Mateu 26.31-35; Ruka 22.31-34; João 13.36-38)

\par }{\PP \VS{27}Mame ynara tykase Jezu eya xine:

\par }{\PP — Urumekãko matose emero, ynara tymerose exiryke Ritonõpo omiryme: “Esẽkõ etapãko ase. Mame ekỹpyã atahpahnõko mana,” me tymerose.

\VS{28}Yrome tõsemãse ropa jahtao ytõko ase osemazuhme Karirea pona, awapo xine. Moroto jenẽko ropa matose, tykase eya xine Jezu.


\par }{\PP \VS{29}Mame Peturu a tozuhse:

\par }{\PP — Emero orumekãko toh mã repe, yrome ywy orumekara ase, tykase Peturu eya.


\par }{\PP \VS{30}Mame Jezu a tozuhse ynororo:

\par }{\PP — Etako pahne, sero kohmamyry ae asakoro kuratiri etary onetara ro awahtao, poremãnõko mase. Oseruao mase: “Jezu waro pyra ase,” ãko mase.

\VS{31}Mame opore Peturu a tozuhse:

\par }{\PP — Jorikyry ponãmero orumekara ase, tykase ynororo Jezu a.

\par }{\PP Morara tykase imehnõ Jezu poetory tõ roropa emero.


\par }{\SH Jezu oturutopõpyry Tumy maro Ketysemane po
\par }
{\R (Mateu 26.36-46; Ruka 22.39-46)

\par }{\PP \VS{32}Morarame toeporehkase toto Ketysemane pona.

\par }{\PP — Oporohtoko taro. Ytõko ase aporo Papa maro oturuse, tykase Jezu typoetory tomo a.


\par }{\PP \VS{33}Morarame Peturu tõ rokẽ tarose eya, Peturu, Tiaku, João, enara rokene. Morarame tomuhtapãse ynororo toemynyhmaryke yronymyryme.


\par }{\PP \VS{34}— Sam ãko ase itamurume, jorikyry ponãmero, tykase ynororo. — Morara exiryke taro ehtoko. Kueraximatoko, tykase Jezu tynarotyamo a.


\par }{\PP \VS{35}Mame mya pitiko toytose ynororo porohse nono pona Tumy maro oturuse, etuarimara toehtohme.


\par }{\PP \VS{36}— Papa, Papa, jamihme mase. Emero Ritõ mase. Jorikyry se pyra ase repe. Yrome jorikyry se awahtao orihnõko ase. Õmipona se rokẽ ase, tykase ynororo Tumy a.


\par }{\PP \VS{37}Morarame toytose ropa Jezu typoetory tõ tynyhse ahtao. Mame ynara tykase ynororo Ximão Peturu a:

\par }{\PP — Ximão, nyhnõko mah? Toiro pixo eraximary se pyra hma ymahro?

\VS{38}Nyhpyra ehtoko. Oturutokohxo ty Ritonõpo maro oenekunohpyra xine joroko tamuru ehtohme. Onykyrykõ se pyra matose repe. Yrome jamihme pyra matose.


\par }{\PP \VS{39}Morarame mya roropa toeramase Jezu oturuse ropa Tumy maro, osemazuhme tõturutopõpyry saaro.

\VS{40}Morotoino typoetory a toytose ropa. Nyhnõko rokẽ toh kynexine tuetũkõ jamitunurume pyra toexirykõke. Toehxirose toh kynexine. Morara exiryke onezuhpyra toh kynexine.


\par }{\PP \VS{41}Morotoino oseruao toeramatoh toehse ahtao ynara tykase Jezu typoetory tomo a:

\par }{\PP — Nyhnõko ro matou? Nyhpyra ehtoko, imeĩpo onyhtohkõme. Seromaroro jewokãko toh mana, yzehnotokomo.

\VS{42}Apakatoko! Ehmaropa! Jewokane enetokose. Mose roro jewokãko mana, tykase Jezu typoetory tomo a.


\par }{\SH Jezu apoitopõpyry
\par }
{\R (Mateu 26.47-56; Ruka 22.47-53; João 18.3-12)

\par }{\PP \VS{43}Morarame Jezu otururuhtao ro Juta tooehse eya. 12me toto ehtoh mokyro kynexine ewokane. Imaro tooehse imehnõ roropa tapema ke tomahpõke. Kaparu ke roropa tomahpõke toh kynexine. Ritonõpo maro oturuketõ tuisary nenyohtyã mokaro kynexine, Moeze omihpyry warõkõ nenyohtyã maro, juteu tõ tuisary nenyohtyã maro.

\VS{44}Mame eporehkara ro tahtao xine ynara tykase Jezu ewokary se exikety tymarõkomo a: “Etatoko pahne, Jezu maro rokẽ oturũko ase. Eahmãko sã ase. Ipohnõko ase. Moro eneryhtao oya xine enetupuhnõko matose. Jezu mokyro. Apoitoko,” tykase Juta eya xine.


\par }{\PP \VS{45}Mame tooehse ynororo topohme Jezu a.

\par }{\PP — Amorepane, taro hma? tykase eya. Mame typohse.

\VS{46}Morarame Jezu tapoise eya xine.

\VS{47}Toiro Jezu marono a tytapemã tanỹse. Ritonõpo maro oturuketõ tuisary namoto akotyry se toehse repe. Yrome typanasahkase rokene.

\VS{48}Morarame Jezu tõturuse eya xine:

\par }{\PP — Omatome pyra ase. Oty katohme tykaparuke moehtou japoise tytapemake roropa?

\VS{49}Kokoro rokẽ amorepato exiasene Ritonõpo Tapyĩ tao. Oty katoh moroto jahtao japoipyra mexiatose? Seromaroro rokẽ tokoh japoiry se mexitou. Ritonõpo omihpyry ae ro japoĩko matose, tykase Jezu eya xine.


\par }{\PP \VS{50}Mame Jezu turumekase ipoetory tomo a. Toepase toto.


\par }{\PP \VS{51}Moroto nuasemã kynexine Jezu maro, tymetyke rokene. Mokyro apoiry se toehse toh repe.

\VS{52}Yrome toepase ynororo tymetyke pyra, enara.


\par }{\SH Tamuxi tõ ẽpataka Jezu ehtopõpyry
\par }
{\R (Mateu 26.57-68; Ruka 22.54-55; João 18.13-14,19-24)

\par }{\PP \VS{53}Morotoino Jezu tarose eya xine, Ritonõpo maro oturuketõ tuisary tapyĩ taka. Moroto kynexine Ritonõpo maro oturuketõ tuisary tomo, juteu tõ tamuxiry tomo, Moeze omihpyry warõkomo, enara toh kynexine moroto oximõme.


\par }{\PP \VS{54}Ameke rokẽ Jezu tokahmase Peturu a Ritonõpo maro oturuketõ tuisary esaka. Jarakapyhpyry aka tomõse ynororo. Soutatu tõ maro typorohse ynororo osũse apoto myhtokoxi.

\VS{55}Mame tapyi tao Jezu hxironanõ zupĩko toh kynexine Ritonõpo maro oturuketõ tuisary tomo, Jezu orihmapory se toexirykõke. Yrome onenepyra tokurehse toto.

\VS{56}Tuhkãkomo a tyhxirose repe, yrome tõsezusezuhse rokẽ toto.


\par }{\PP \VS{57}Morarame orutua kõ xikihme toehse Jezu hxirotohme repe. Ynara tykase toto:


\par }{\PP \VS{58}— Ynara nase mose ynanetaryme: “Ritonõpo Tapyĩ seny, ahno nyrihpyry. Ikararahnõko ase. Mame oseruao rokẽ tõmehse ahtao imyakã rĩko ase, ahno nyriry sã pyra, ynyriryme ro,” nase mose ynanetaryme, tykase toto.


\par }{\PP \VS{59}Yrome tõsezusezuhse rokẽ toto.


\par }{\PP \VS{60}Mame Ritonõpo maro oturuketõ tuisary xikihme toehse toto rãnaka. Ynara tykase ynororo Jezu a:

\par }{\PP — Moxiã onezuhpyra hma ohxiroryhtao toto a? tykase eya.


\par }{\PP \VS{61}Yrome mynyhme rokẽ Jezu kynexine. Onezuhpyra kynekurehne. Mame ynara tykase ropa ynororo eya:

\par }{\PP — Ritonõpo nymenekahpyry mahno? Imũkurume roropa mahno? tykase ynororo eya tõturupose.


\par }{\PP \VS{62}Mame Jezu a tozuhse:

\par }{\PP — Ywy ase. Moromeĩpo jenẽko matose, typorohse jahtao tuisame Ritonõpo maro. Joepyry ropa enẽko roropa matose akuru htoko, tykase Jezu eya.


\par }{\PP \VS{63}Mame morara kary etaryke tyya tupõ tyxihkase eya. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Epo mana. Tyorõ se pyra sytatose ihxironeme.

\VS{64}Mose metatou? Popyra nase. “Ritonõpo mũkuru ase,” nykano. Otara ãko matou ipoko taroino? tykase ynororo tõturupose.

\par }{\PP — Popyra nase, tykase toto. — Aorihmapoko hkoty, tykase toh emero.


\par }{\PP \VS{65}Toitoine totakuropitose toto Jezu pokona. Mame ẽmyty tapuruse soutatu tomo a kamisa ke ipipohtohme tyya xine. Moromeĩpo tõturupose toto:

\par }{\PP — Onoky opipohno? Esehtoko, tykase toto Jezu a ipiipipohxĩpo tyya xine.


\par }{\SH “Jezu waro pyra ase,” katopõpyry Peturu a
\par }
{\R (Mateu 26.69-75; Ruka 22.56-62; João 18.15-18,25-27)

\par }{\PP \VS{66}Morarame jarao ro Peturu kynexine tapyi mykae osũnõko.

\VS{67}Mame morotona toytose nohpo. Ritonõpo maro oturuketõ tuisary namoto kynexine ynororo. Peturu eneryke tyya aosumyryhtao, ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Omoro roropa Jezu maro mexiase, Nazare põ maro, tykase eya.


\par }{\PP \VS{68}Yrome Peturu a tozuhse:

\par }{\PP — Onoky? Ywy? Arypyra. Zuaro pyra ase. Otara ãko mah? Onenetupuhpyra ase ipunaka, tykase Peturu eya.

\par }{\PP Mame tutũtase ropa Peturu tapyi eutary pota taka. Mame kuratiri totase eya.

\VS{69}Mame imepỹ nohpo a tonese ropa. Imehnomo a ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Mose roropa imarono, tykase.


\par }{\PP \VS{70}— Ajohpe, tykase Peturu.

\par }{\PP Moromeĩpo imehnõ osenuhmaketõ tõturupose Peturu a. Ynara tykase toto:

\par }{\PP — Ajohpe pyra, omoro roropa imarõme mexiase. Yna onenekunohpyra mase Karirea põme oexiryke, tykase toto eya.


\par }{\PP \VS{71}Mame opore tozuhse Peturu a toto:

\par }{\PP — Juãnohnõko mã Ritonõpo ajohpe jahtao. Mokyro waro pyra sãtãse, tykase ynororo eya xine.


\par }{\PP \VS{72}Mame kuratiri totazomose ropa. Mame Jezu a turutopõpyry poko tutuarõtase ynororo. “Asakoro kuratiri etary onetara ro awahtao: ‘Jezu waro pyra ase, Jezu waro pyra ase,’ ãko mase oseruao,” katopõpyry poko tutuarõtase Peturu. Mame toehxirose ynororo yronymyryme. Tyxitase roropa ynororo.




\par }\Chap{15}{\SH Pirato ẽpataka Jezu ehtopõpyry
\par }
{\R (Mateu 27.1-2,11-14; Ruka 23.1-5; João 18.28-38)

\par }{\PP \VerseOne{1}Morarame ẽmepyryme tõximõse toto Ritonõpo maro oturuketõ tuisary tomo te, juteu tamuru tõ maro te, Moeze omihpyry warõkõ maro, enara. Pata esã maro tõturuse toto tynyrirykõ waro toehtohkõme. Mame Jezu tymyhpose toto a, arotohme kowenu tuisary a, Pirato a.

\VS{2}Mame Pirato tõturupose Jezu a:

\par }{\PP — Juteu tõ tuisary hmahno? tykase ynororo eya.

\par }{\PP — Ỹ, ywy ase, tykase Jezu.

\VS{3}Mame Jezu tyhxirose tuhke Ritonõpo maro oturuketõ tuisary tomo a.

\VS{4}Naeroro Pirato tõturupozomose ropa eya:

\par }{\PP — Oty katoh toto onezuhpyra mah ohxiroryhtao toto a? tykase eya Pirato.


\par }{\PP \VS{5}Yrome onezuhzomopyra Jezu kynexine. Morara kaxĩpo tyya Pirato tõsenuruhkase tozuhzomopyra Jezu exiryke.


\par }{\SH Jezu ekarotopõpyry aorihmapotohme
\par }
{\R (Mateu 27.15-26; Ruka 23.13-25; João 18.39—19.16)

\par }{\PP \VS{6}Morarame ãpuruhpyry tao tuhke ẽmapotyã kynexine. Mame Oseahmatoh Paxikoa ae toine ẽmapotyã tũtanohposene kowenu, jeimamyry punero, imoihmãkõ omi poe.

\VS{7}Kowenu zehno aehtyã roropa tõmapose kynexine ãpuruhpyry taka, ahno etapahpõkomo. Toiro esety Parapa kynexine.

\VS{8}Imyhpokary poko oturuse tõximõse imoihmãkõ ahtao Pirato ẽpataka,

\VS{9}ynara tykase Pirato eya xine, tõturupose:

\par }{\PP — Juteu tõ tuisary myhpokapory se hmatou ya? tykase ynororo eya xine.

\VS{10}Tuaro kynexine ynororo. Jezu tapoise Ritonõpo maro oturuketõ tuisary tomo a ekarotohme eya zumoxike toexirykõke. Moro waro Pirato kynexine.


\par }{\PP \VS{11}Mame Ritonõpo maro oturuketõ tuisary omi poe Parapa tũtanohpory se toehse imoihmãkomo.

\VS{12}Morarame tõturupose ropa Pirato eya xine:

\par }{\PP — Otara mokyro juteu tõ tuisary ripõko ahno? tykase ynororo eya xine repe.


\par }{\PP \VS{13}Opore tozuhse ynororo eya xine. Kui tykase toto:

\par }{\PP — Wewe pokona exixihmapoko! tykase toto.


\par }{\PP \VS{14}— Oty katohme? Azahkuru pyra mana. Iirypyryme pyra roropa mana, tykase Pirato eya xine.

\par }{\PP Oporehxo tozuhse ynororo eya xine. Kui tykase rokẽ toto:

\par }{\PP — Wewe pokona exixihmapoko! tykase toto.


\par }{\PP \VS{15}Mame imoihmãkõ ãkyemapory se Pirato exiryke, Parapa tutũtanohpose ropa eya. Mame Jezu typipohpose Pirato a. Moromeĩpo tokarose ynororo soutatu tomo a aorihmapotohme.


\par }{\SH Jezu eunohtopõpyry \newline  soutatu tomo a
\par }
{\R (Mateu 27.27-31; João 19.2-3)

\par }{\PP \VS{16}Morarame Jezu tarose soutatu tomo a jarakapyhpyry aka, kowenatu tapyĩ kurã taka. Moro taka roropa imehnõ soutatu tõ toahmase. Tuhke oximõme toehse toto.

\VS{17}Mame Jezu tupohtose eya xine tahpiremã ke. Parimã sã tyrihpyry omoxino tyrise roropa eya xine Jezu zuhpokoxi.

\VS{18}Morarame taomikase eya xine, ynara tykase:

\par }{\PP — Oehno kene, tamuxi. Juteu tõ tuisaryme exikehpyra exiko! tykase toto Jezu a.

\VS{19}Tymerehtãtãmase toto a zupuhpyry pokona wewe pitiko ke. Ituh tykase toto Jezu pona. Mame ẽpataka tosekumurukõ po typorohse toto. Atahmãkãko rokẽ toh kynexine.

\VS{20}Morotoino ihtomakehxĩpo tupokase ropa eya xine. Ezuezumã touse ropa eya xine. Zupõ ro tamurupose ropa eya xine. Morarame tarose rahkene eya xine wewe pokona exixihmatohme.


\par }{\SH Exixihmatopõpyry wewe pokona
\par }
{\R (Mateu 27.32-44; Ruka 23.26-43; João 19.17-27)

\par }{\PP \VS{21}Mame imepỹ tapoise eya xine, wewe arotohme eya, exixihmatoh arotohme. Mokyro esety Ximão kynexine. Tupito poe pata pona ytõko kynexine repe. Xirene põ kynexine. Ipoenõ Arexãtere kynexine Rupo maro. Mame wewe tarose eya, Jezu exixihmatopo, soutatu tõ naropohpyry.

\VS{22}Mame Jezu tarose eya xine Koukota pona. (Koukota kary “Upuhpo zehpyry esary”.)

\VS{23}Morarame uwa epery ke Jezu tauhpase repe, toximase mira maro, karapa sã itunety maro. Yrome onẽpyra kynexine ynororo.

\VS{24}Mame wewe pokona toxixihmase rahkene. Mame zuponỹpyry tapiakase eya xine, tupõkõme. Topu pisarara tomase eya xine upo apoitohme tyya xine.

\VS{25}Xixi tõnuhsehxo ahtao Jezu toxixihmase wewe pokona eya xine.

\VS{26}Morarame ynara tymerose Jezu exixihmatoh pokona: “Juteu tõ tuisary mose ro,” katoh tymerose ipokona.

\VS{27}Morarame omato tõ toxixihmase roropa Jezu maro, asakoro, apotunuru wino, ipozery wino, enara.

\VS{28}(Morara toehse Ritonõpo nymeropohpyry ae ro pake Jezu poko: “Pohnõ rypyhpyry wãnohtoh tapoise eya,” katopõpyry ae ro.)


\par }{\PP \VS{29}Morarame tõsenuhnuhmase osema ae ytoketomo. Jezu tounohse eya xine. Ynara tykase toto:

\par }{\PP — Ehẽ! Otara ahtao Ritonõpo Tapyĩ kararahnõko mah? Otara ahtao imyakamãko ropa mah oseruao tõmehse ahtao?

\VS{30}Moro waro awahtao oenupunako roropa. Eropa, wewe poe oyhtoko ropa! tykase toto.


\par }{\PP \VS{31}Mame Ritonõpo maro oturuketõ tuisary a roropa Jezu tounohse, Moeze omihpyry warõkomo a roropa. Ynara tykase toto:

\par }{\PP — Imehnõ poko toenupunase ynororo repe. Oty katoh tõsepynanopyry waro pyra nae?

\VS{32}Ekuhko ke, oyhtoko ropa morotoino. Ritonõpo nymenekahpyryme awahtao oyhtoko ropa, juteu tõ tuisaryme awahtao. Tyhtose ropa awahtao oenetupuhnõko ynanase, tykase toto eya.

\par }{\PP Morarame imaro exixihmatyamo a roropa tounohse ynororo.


\par }{\SH Jezu orihtopõpyry
\par }
{\R (Mateu 27.45-56; Ruka 23.44-49; João 19.28-30)

\par }{\PP \VS{33}Morarame tãxiahtao tyarumãkapitose Ritonõpo a pata tõ punero. Mame xixi tyhtosehxo ahtao tõmehse ropa.

\VS{34}Morarame opore Jezu tykohtase. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Eroi, Eroi, rema sapahtani, tykase. Tõmiry ae morara kary ynara katopo: “Ritonõpo, Ritonõpo oty katohme kurumekano?” katopo.


\par }{\PP \VS{35}Mame enenanõ ikui etaryke tyya xine, ynara tykase toto:

\par }{\PP — Etatoko ke! Eria kohmãko mana, tykase toto.

\VS{36}Mame imepỹ axĩ tururume toytose mauru panõ zumyhkase ikatainety aka. Wewe pitiko pokona tyrise eya Jezu ohpatohme.

\par }{\PP — Seraximatone. Senetone. Otarãme Eria oehnõko mana mose ouse wewe poe, tykase toto, tõturuse.


\par }{\PP \VS{37}Morarame Jezu kui tykazomose ahtao komih tykakehse. Toorihse rahkene.


\par }{\PP \VS{38}Morara ahtao ãpuruhpyry toexihkase Ritonõpo Tapyĩ tao, kamisa risemy. Kaino toexihkase zuhkurenaka.

\VS{39}Morarame soutatu tõ esẽ Jezu ẽpataka kynexine. Jezu a komihkakepyry eneryke tyya ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Ajohpe pyra ro rukuh Ritonõpo mũkurume nexiahse, tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{40}Morarame nohpo tõ moroto kynexine amekeino rokẽ enẽko, Maria Matarena te, Sarome te, Maria Tiaku eny, enara toh kynexine. Tiaku, Joze, enara mokyro poenõ kynexine.

\VS{41}Mokaro a Jezu tokahmase akorehmase orihpyra ro ahtao, Karirea poro ahtao. Tuhke roropa nohpo tõ moroto kynexine, ytoketomo Jezu maro Jerusarẽ pona.


\par }{\SH Zonẽtopõpyry
\par }
{\R (Mateu 27.57-61; Ruka 23.50-56; João 19.38-42)

\par }{\PP \VS{42}Morarame kokonie pukuro otuhtoh riryhtao, oserematoh pyra ro ahtao roropa Joze a tunõkase Pirato.

\VS{43}Eya toytose Jezu ekepyry ekaropose. Joze Arimatea põ kynexine, imehnõ tuisaryme exikety kynexine. Ritonõpo omipona exikety roropa kynexine.

\VS{44}Mame Pirato a tozuhse:

\par }{\PP — Ajohpe pyra rukuh norihno? tykase ynororo. Soutatu tõ esẽ tonehpose tyya tõturupotohme Jezu orihtopõpyry waro toehtohme.

\VS{45}Mame turuse tahtao eya Jezu orihtopõpyry waro toehse Pirato.

\par }{\PP — Ekepyry arotoko, tykase ynororo Joze a.

\VS{46}Morarame kamisa karimutumã topekahse eya Jezu ekepyry zõtotohme. Touse ahtao wewe poe tyõtose eya topu eutary risẽ aka tyritohme. Morarame topu parihmã ke okepy ẽ tapuruse eya.

\VS{47}Mame Jezu ẽmary tonese nohpo tomo a Maria Matarena a, Maria a roropa Joze eny. Enara toh kynexine enenanomo.




\par }\Chap{16}{\SH Ẽsemãtopõpyry ropa
\par }
{\R (Mateu 28.1-8; Ruka 24.1-12; João 20.1-10)

\par }{\PP \VerseOne{1}Morotoino oserematoh tõtyhkase ahtao ixtaratu topekahse toto a okepy popatohme, Maria Matarena a, Sarome a, Maria Tiaku eny a. Enara ixtaratu epekatyhpõkõ kynexine.

\VS{2}Pakeimo yrokokoro toytose toto okepy enese, xixi tũtara ro ahtao.

\VS{3}Toytorykohtao tõturuse toto:

\par }{\PP — Otarahxo koh topu syryhmãko sytano? tykase toto, (zumo topu exiryke).


\par }{\PP \VS{4}Mame toeporehkase tahtao xine topu tysyryhmase tonese eya xine okepy apuru.

\VS{5}Mame okepy ẽ aka tomõse toto. Moro tao nuasemã tonese eya xine, typorohse tapotunuru wino, karimutumã ke tupoke.


\par }{\PP \VS{6}Mame tõserehse toto. Mokyro a turuse nohpo tomo, ynara tykase eya xine:

\par }{\PP — Oserehpyra ehtoko. Jezu zupĩko matou, Nazare pono, exixihmahpyry? Nẽsemãno ropa. Nowõno ropa. Taro arypyra mana, esahpyry rokẽ taro mana. Enetoko pahne.

\VS{7}Morara exiryke ytotoko. Jezu poetory tõ zurutatoko. Peturu roropa kẽ zurutoko. Jezu ytõko mana osemazuhme Karirea pona. Moroto eporỹko matose inekarotopõpyry ae ro, tykase mokyro nohpo tomo a.


\par }{\PP \VS{8}Morarame tutũtase ropa toto. Okepy esahpyry poe toepase toto. Tomikehse toto enaromỹke toexirykõke.


\par }{\SH Aosenepotopõpyry ropa
\par }
{\R (Mateu 28.9-10; João 20.11-18)

\par }{\PP \VS{9}Morarame pakeimo nomĩko ae tõsemãse ropa tahtao Jezu kynosenepone ropa Maria Matarena a. Mokyro jorokohpanõpo kynexine. Pake Jezu a joroko tõ tutũtanohpose ropa zae, 7me.

\VS{10}Mame toytose ynororo Jezu omihpyry ekarose ipoetory tomo a. Xitãko ro toh kynexine.

\VS{11}Mame ynara tykase ynororo eya xine:

\par }{\PP — Jezu nẽsemãno ropa! Eneno, tykase ynororo eya xine. Yrome:

\par }{\PP — Ajohpe mase, tykase toto eya. Aomiry onenetupuhpyra toh kynexine.


\par }{\SH Typoetory tomo a Jezu osenepotopõpyry, 2mãkomo a
\par }
{\R (Ruka 24.13-35)

\par }{\PP \VS{12}Moromeĩpo tõsenepose rahkene Jezu typoetory tomo a, 2mãkomo a, osema ae toto ytoryhtao. Yrome onenetupuhpyra toh kynexine aporo. Tyorõme tokarose eya xine.


\par }{\PP \VS{13}Morarame Jezu tonetupuhse tyya xine ahtao toytose ropa toto Jerusarẽ pona imehnõ zuruse tynenehpyrykõ poko. Yrome:

\par }{\PP — Ajohpe matose, tykase toto, morotõkomo eya xine.


\par }{\SH 11mãkomo a Jezu osenepotopõpyry
\par }
{\R (Mateu 28.16-20; Ruka 24.36-49; João 20.19-23; Atos 1.6-8)

\par }{\PP \VS{14}Morotoino typoetory tomo a Jezu tõsenepose rahkene, 11mãkomo a, toto otukuruhtao. Orẽpyra tõturupose:

\par }{\PP — Oty katohme axĩ jenetupuhpyra matou? Oty katoh: “Ajohpe rokene,” ãko matou jẽsemãtopõpyry ropa poko? tykase Jezu eya xine.


\par }{\PP \VS{15}Morarame typoetory tõ taropose eya:

\par }{\PP — Ytotoko emero pata tõ punero. Jomiry ekarotatoko emero ahno a.

\VS{16}Jenetuputyryhtao eya xine tosẽkõme Ritonõpo poetoryme exĩko mã toto, tõpurihkase ahtao. Yrome jenetuputyry se pyra toto ahtao, Ritonõpo roropa toto se pyra exĩko mana, apotoimo htaka rokẽ toto aropõko mana.

\VS{17}Yrome jenetuputyryhtao toto jamihtanohpõko Ritonõpo mana. Joroko tõ tũtanohpõko toto jesety poe. Imehnõ omiry ae oturũko roropa mã toto.

\VS{18}Okoi tõ apoiryhtao eya xine toto onesekara mana. Orihmatõ enyryhtao eya xine orihpyra toh mana. Tomary ke kurãkõkara apõko toto aekurãkatohme ropa.


\par }{\SH Jezu arotopõpyry kakoxi kapu aka
\par }
{\R (Ruka 24.50-53; Atos 1.9-11)

\par }{\PP \VS{19}Morarame tõturukehse tahtao Jezu tõnuhse rahkene kapu aka. Mame typorohse ynororo Ritonõpo apotunuru wino.

\VS{20}Morarame Jezu poetory tõ toytose Ritonõpo omiry ekarose emero pata tõ poro. Mame typoetory tõ maro toerohse Jezu. Tyjamihtanohse toto eya tõmiry ekarotohme eya xine, kurãkõkara kurãkatohme roropa eya xine. Enara.

\par }