\NormalFont\ShortTitle{TIAKU}

{\MT TIAKU

\par }{\MTB Nymerohpyry sero

\par }{\MTC Tiago

\par }{\IMT Ekarotopo

\par }{\IP Sero pape tymerose Tiaku a Jezu enetupuhnanõ neneryme emero pata tõ po. Toto zurũko mana zae ehtoh poko Jezu poetoryme ahtao. Oturũko mana tytineruke pyra ehtoh poko te, tytineruke ehtoh poko roropa, kukuhtohkõ poko te, zae pyra imehnõ ekarory poko, omi etary poko, zae ehtoh riry poko roropa, imehnõ kerekeremary poko, epyrypara imehnõ motye toehtoh poko, penekehpyra ehtoh poko, oturutoh poko Ritonõpo a, enetuputyry poko roropa. Amorepaneme kynexine ynororo Jerusarẽ po, Jezu akorõme kynexine.

\par }{\IP Tynymerohpyry ae ynara ekarõko mana: Ritonõpo enetuputyryhtao kyya xine, yrome kure imehnõ onyripyra kuahtao xine, toiparo rokẽ Ritonõpo enetupuhnõko sytatose.

\par }{\IOT Sero pape ao

\par }{\IO Osekarotopo
{\IOR{1.1}}

\par }{\IO Enetupuhtopo te, tuaro ehtopo
{\IOR{1.2-8}}

\par }{\IO Tytineruke pyra te, tytineruke
{\IOR{1.9-11}}

\par }{\IO Kukuhtohkõ poko
{\IOR{1.12-18}}

\par }{\IO Omi etary te, zae ehtoh tyriry
{\IOR{1.19-27}}

\par }{\IO Imehnõ riry oxisamo emero
{\IOR{2.1-13}}

\par }{\IO Enetupuhtopo, zae ehtoh riry
{\IOR{2.14-26}}

\par }{\IO Zae kuomirykõ ripory
{\IOR{3.1-18}}

\par }{\IO Jezu se pyra exiketõ epeme
{\IOR{4.1—5.1-6}}

\par }{\IO Tuaro ehtoh etyhpyryme
{\IOR{5.7-20}}



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Ywy ase Tiaku. Ritonõpo poetoryme ase. Kuesẽkõ, Jezu Kyrixtu poetoryme roropa ase. Ynymerohpyry moro onenerykõme. Juteu tõ matose. Jezu poetoryme roropa matose. Sapararahme exiketõme matose. Imehnõ patao exiketõme roropa matose. “Kure pãna matou repe?” kary se ase oya xine.


\par }{\SH Poremãpyra Jezu enetuputyry poko
\par }
{\PP \VS{2}Wekyry tomo, atãkyematoko oetuarimarykohtao.

\VS{3}Mame oetuarimarykohtao poremãpyra awahtao xine Jezu enetuputyry poko orẽpyra exĩko matose.

\VS{4}Morara exiryke eanahtotoko ekurehpyra oehtohkõme, kure rokẽ oehtohkõme Ritonõpo a, iirypyryme pyra oehtohkõme roropa eya: “Toiro ise ro mase kure oehtohme nymyry ya,” kara Ritonõpo ehtohme kyya xine.

\VS{5}Tuaro oexirykõ se awahtao xine, Ritonõpo omipona oehtohkõ poko ekaropotoko Ritonõpo a. Mame otuarõtanohtorỹko mana, ekaroporyhtao oya xine, kutuarõtanohnekõme aexiryke. Kynekaropohpyrykõ motyẽkãko roropa mana.

\VS{6}Yrome ekaroporyhtao Ritonõpo a, ijamitunuru enetupuhtoko. “Tuaro jehtoh ekarõko ma otarame Ritonõpo, nary rokene,” kara ehtoko. “Nary rokene,” karyhtao Ritonõpo poko, oty sã matou? Pohkane sã matose, tyryrykane a pohkane aroarory samo. Moro sã matose: “Nary rokene,” karyhtao oya xine.

\VS{7-8}Morara kananõ mã: “Zuaro pyra ase,” ãko toto, Ritonõpo omipona se pyra toexirykõke. Imehnõ omiry etaryhtao tyya xine, ityoromãko toto. Mokaro sã awahtao xine Kuesẽkõ ãkorehmara xine mana ekurehnõko.


\par }{\SH Tymõkomoke pyra exiry, tymõkomoke exiry, enara
\par }
{\PP \VS{9}Tymõkomoke pyra awahtao xine tãkye ehtoko. Ritonõpo nekarohpyry poko tãkye ehtoko roropa. Imeĩpo imehxo oritorỹko Ritonõpo mana ipoenõme oexirykõke.

\VS{10}Tymõkomokamo, atãkyematoko roropa tymõkomoke pyra tyripose Ritonõpo a awahtao xine. Ona ekuru ohpapyry sã tymõkomoke exiketõ orihnõko mana.

\VS{11}Xixi jetũ toehse ahtao, otyro anorỹko onahpoty roropa anorỹko, ekuru ohpahnõko mana. Axĩ ona ekurũpyry ixihpyryme exĩko ropa. Moro saaro tymõkomoke exiketõ orihnõko mana, toto erokuruhtao ro.


\par }{\SH Sero nase kukuhtohkõ poko
\par }
{\PP \VS{12}Kuetuarimarykohtao poremãpyra sehtone, tãkye rokẽ sehtone. Mame kukuhtopõpyrykõ tõtyhkase ahtao, jũme orihpỹme kyritorỹko Ritonõpo mana, kuepehpyrykõme, poremãpyra toehse kuexirykõke. Kuesẽkõ maro exĩko sytatose, emero ise exiketõ maro. Morara tykase Ritonõpo exiryke tuaro sytatose.

\VS{13}Oorypyrykomo a toporyse ropa awahtao xine: “Jukuhnõko mã Ritonõpo iirypyryme jehtohme,” kara ehtoko. Ritonõpo imehnõ onukuhsaromepyra mana iirypyryme aehtohme. Iirypyryme imehnõ onyripopyra roropa Ritonõpo mana, iirypyryme toto ehtohme.

\VS{14}Ãmoreme xine iirypyryme exĩko matose, oorypyrykõ poko openetarykõke.

\VS{15}Oorypyrykõ poko openetarykohtao ipoko exĩko matose. Morarame rokẽ exĩko matose oorypyrykõ pokõme rokene. Mame oorypyrykõ poko rokẽ oexirykõke orihnõko matose. Ritonõpo maro pyra matose exĩko.


\par }{\PP \VS{16}Jakorõ tomo, osenekunohpyra ehtoko.

\VS{17}Emero kurãkõ Ritonõpo nekarohpyryme mana. Kure nymyry inekarohpyry kyya xine. Kapu ezuru Rihpõ mokyro. Inyrityã tyoro exĩko mana. Yrome etyorõmara mana. Kokoro rokẽ kurãkõ ekarõko mã kyya xine.

\VS{18}Tõsenetupuhtopõpyry ae ro tytyoromapose sytatose eya typoenõme, aomiry kurã enetuputyryke kyya xine, imehxo kuehtohkõme, emero tynyrityã esẽme kuehtohkõme. Ajohpe pyra aomiry mana.


\par }{\SH Aomiry etãko sytatose, otato sehtone
\par }
{\PP \VS{19}Morara exiryke jakorõ tomo, otato sehtone. Opyno xine ase. Axi hkopyra imehnõ sezuhtone, axĩ pyra roropa syekĩtatone. Moro waro matose.

\VS{20}Kuatakirimarykohtao Ritonõpo omipona pyra exĩko sytatose. Zae Ritonõpo mana. Aosenetuputyry roropa zae mana. Yrome kymarokõ zae pyra sytatose tohne kuahtao xine. Naeroro atakirimara sehtone.

\VS{21}Morara exiryke oorypyrykõ irumekatoko, ajoajohpe oexirykõ irumekatoko. Ynara kahtoko okurohtao xine: “Popyra ase yrome yyrypyry rumekary se ase. Ritonõpo omipona se ase,” kahtoko okurohtao xine. Mame okurãkatorỹko ropa mana aomiry tonetupuhse oya xine ahtao.


\par }{\PP \VS{22}Ritonõpo omiry omipona ehtoko. Aomiry etaryhtao oya xine, otato ehtoko. Ynara karyhtao oya xine: “Ritonõpo poetoryme ase, aomiry etaryke ya,” karyhtao oya xine, osenekunohnõko rokẽ matose. Morara exiryke aomipona roropa ehtoko.

\VS{23}Ritonõpo omiry etãko matose. Mame aomipona pyra awahtao xine, osene ae oseneketõ sã matose. Ynara exiryke, tõmytykõ osene ae enẽko toh repe.

\VS{24}Yrome tõsenekehxĩpo xine axĩ tõmytykõ enetopõpyry poko wenikehnõko ropa mã toto. Mokaro sã mã otato pyra exiketomo. Ritonõpo omiry etaxĩpo axĩ wenikehnõko mã toto, tynysekeremahpyrykõ poko.

\VS{25}Yrome Ritonõpo omiry kurã poko yronymyryme ãtamoreparykohtao, aomipona exĩko matose. Aomipona awahtao xine orẽpyra exĩko matose, oorypyrykõ poko pyra exĩko matose. Wenikehpyra roropa matose ãtamorepatopõpyrykõ poko. Aomipona rokẽ ipunaka exĩko matose. Morara awahtao xine Ritonõpo kure oritorỹko mana.


\par }{\PP \VS{26}Omi rypyry onurumekara kuahtao xine toiparo rokẽ, Ritonõpo enetupuhnõko ase jesẽme, ãko sytatose. Omi xihpyry onurumekara kuahtao xine osenekunohnõko sytatose.

\VS{27}Ynara rokẽ kure mana Kumykomo a, Ritonõpo a: poetõpo tõ pyno kuahtao xine, pytỹpo tõ etuarimaketõ pyno kuahtao xine, kyyrypyrykõ poko pyra kuahtao xine; morara kuahtao xine, kure sytatose Ritonõpo a.




\par }\Chap{2}{\SH Oxisã imehnõ tyritoko, kure rokene
\par }
{\PP \VerseOne{1-3}Wekyry tomo, Jezu Kyrixtu Kuesẽkõ kurã enetupuhnanõme oexirykõke oximõnõko matose Ritonõpo omiry poko. Mame tymõkomoke exikety toehse ahtao, tomahtaõke uuru risẽ ke te, tynamuruke kurã ke roropa; mokyro porohkapõko matose epehtoh kurã pona. Ime mokyro enetupuhnõko matose. Mame imehnõ roropa oehnõko tymõkomokãkara; otara ãko matou? “Xikihme rokẽ ehtoko,” ãko matose eya xine. Otarãme nono pona rokẽ toto porohkapõko matose, toto onyporohkapopyra kurã pona matose. Zae pyra matose morara awahtao xine. Imehnõ oxisã tyritoko kure rokene.

\VS{4}Imehnõ zupõ eneryke toto apiakaryhtao oya xine, popyra matose Ritonõpo a.


\par }{\PP \VS{5}Jakorõ tomo, otato ehtoko. Opoko xine jenupunaryke ynara ãko ase oya xine, tymõkomokãkara tymenekase Ritonõpo a tonetupuhtohme yronymyryme. Morara toto riryke tymõkomokã sã exĩko toh mana. Toto poko ynara tykase Ritonõpo: “Yse exiketõ rĩko ase tuisame Umũkuru maro,” tykase.

\VS{6}Yrome tymõkomokãkara kure onyripyra matose. Oty katohme? Tymõkomoke exiketõ mã otuarimanohpotorỹko mana. Aarotorỹko roropa mã toto terekatu ẽpataka.

\VS{7}Kure kuhse Jezu mana. Ipoetoryme kuekarotorỹko roropa imehnõ mana. Yrome mokaro Jezu poetory kerekeremãko mã toto.


\par }{\PP \VS{8}Pake ynara tykase Ritonõpo tosẽkõme tonetupuhnanomo a: “Imehnõ pyno ehtoko osepyno oehtohkõ samo,” tykase. Morara tymerose Ritonõpo omiryme. Moro omipona awahtao xine kure kuhse matose.

\VS{9}Yrome imehnõ zupõ eneryke oya xine: “Popyra mokyro,” ãko matose. Oty katohme? Morara awahtao xine popyra matose ipunaka Ritonõpo a. Iirypyryme ro matose Ritonõpo mã awãnohtorỹko mana tõmipona pyra oexirykõke.

\VS{10}Ritonõpo omipona exisasaka awahtao xine popyra ro matose. Toiro aomipona pyra awahtao xine iirypyryme ro matose ipunaka.

\VS{11}Ynara tykase Ritonõpo: “Imehnõ nohpo poko pyra ehtoko. Imehnõ orutua kõ poko pyra roropa ehtoko,” tykase Ritonõpo. Ynara tykase roropa ynororo: “Imepỹ onetapara ehtoko,” tykase. Morara exiryke imehnõ nohpo poko pyra awahtao xine, yrome imepỹ etaparyhtao roropa, iirypyryme ro matose. Ritonõpo omipona pyra.

\VS{12}Morara exiryke zae rokẽ ehtoko õtururukõ poko, otytyko poko roropa, enara, tuaro oexirykõke. Aomipona pyra awahtao xine awãnohtorỹko mana, tõmipona pyra tokurehse oexirykõke. Aomipona awahtao xine orẽpyra exĩko matose, oorypyrykõ poko pyra exĩko matose.

\VS{13}Imehnõ poko enupunara awahtao xine opoko xine enupunara roropa Ritonõpo exĩko mana. Yrome imehnõ poko oenupunarykohtao orẽpyra exĩko matose. Opoko xine enupunãko roropa Ritonõpo mana. Awãnohpopyra xine mana.


\par }{\SH Jezu enetuputyryke kyya xine aomipona sehtone
\par }
{\PP \VS{14}Wekyry tomo, ynara karyhtao imepyny a oya xine: “Ritonõpo enetupuhnõko ase,” karyhtao, yrome imehnõ kure onyripyra ynororo ahtao, ajohpe rokẽ mana. Ritonõpo poetoryme exipyra ekurehnõko mana. Ekurãkapopyra mana Ritonõpo a.

\VS{15}Imepỹ Jezu poetory etuarimary eneryhtao oya xine tupoke pyra, tohke pyra roropa.

\VS{16}Mame ynara karyhtao eya: “Torẽtyke pyra ytoko. Oxiõtota. Otuhko,” ãko matose repe. Yrome tõsẽ onekaropyra, upo roropa onekaropyra. Otãto ke etuarimara exĩko nae? Etuarimãko ro.

\VS{17}Morararo Ritonõpo enetuputyryhtao kyya xine, imehnõ rĩko kure sytatose. Kure imehnõ onyripyra kuahtao xine, ajohpe rokẽ, enetupuhnõko ase, ãko sytatose.


\par }{\PP \VS{18}Imepỹ ynara ãko kyya xine mã repe: “Enetupuhnõko matose. Ywy kure imehnõ rĩko ase,” ãko mã kyya xine. Mokyro a ynara ãko ase: “Otãto imehnõ riryhtao kure onenetupuhpyra hma rorohpa? Popyra imehnõ riry oya eneryke tyya xine Jezu poetoryme pyra oekarõko mã toto. Yrome kure imehnõ riry ya eneryke tyya xine, ipoetoryme jenetupuhnõko mã toto,” ãko ase eya.

\VS{19}Toiro Ritonõpo mana. Moro enetuputyryke oya xine Ritonõpo poetoryme osekarõko matose repe. Yrome joroko tõ roropa moro enetupuhnõko Ritonõpo kure exiry poko. Oserehnõko mã toto, ekurãkara tokurehse toexirykõke.

\VS{20}Tuaro pyra ro hmatou? “Ritonõpo enetupuhnõko ase,” karyhtao, yrome imehnõ onyripyra kure awahtao xine toiparo rokẽ: “Ritonõpo enetupuhnõko ase,” ãko matose, tuaro pyra oexirykõke.

\VS{21}Kytamurukõ Aparão poko ourutorỹko ase tuaro oehtohkõme. Iirypyry tykorokase Ritonõpo a, otato aexiryke. Tumũkuru tarose eya etapatohme repe tynekaroryme Ritonõpo a, aomipona toehtohme.

\VS{22}Menetupuhtou? Ritonõpo omipona Aparão toehse. Tosẽme Ritonõpo tonetupuhse eya. Morara exiryke, aomipona toehse Aparão, tonetupuhse eya ipunaka. “Toiro ise ro ase kure oehtohme,” kara Ritonõpo eya.

\VS{23}Zae Ritonõpo omihpyry, ynara katopõpyry: “Ritonõpo tonetupuhse Aparão a. Morara exiryke Ritonõpo enetuputyryke eya kurãme tonese eya,” tykase. Mame: “Jepeme Aparão mana,” tykase roropa Ritonõpo ipoko.

\VS{24}Menetupuhtou? Kukurãkatorỹko Ritonõpo mana, tõmipona kuahtao xine, enetuputyryhtao kyya xine roropa.


\par }{\PP \VS{25}Morararo Raape kynexine. Mokyro orutua kõ poko exikety kynexine. Yrome Ritonõpo enetuputyryke tyya, Jozue poetory tõ towomase eya tytapyĩ tao. Mame taropose ropa toto eya tyoro osema ae, onetapara toto ehtohme. Morara exiryke kure mokyro tyrise ropa Ritonõpo a tõmipona toehse exiryke.


\par }{\PP \VS{26}Tokoke sytatose repe, yrome tuzenuke pyra kuahtao xine orihnõko sytatose. Oty katohme pyra kuokokõ mana, tuzenuke pyra ahtao. Moro saaro Ritonõpo enetuputyryhtao kyya xine, yrome kure imehnõ onyripyra kuahtao xine. Toiparo rokẽ: “Ritonõpo enetupuhnõko ase,” ãko sytatose. Osenekunohnõko rokẽ sytatose.




\par }\Chap{3}{\SH Kuomirykõ poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Jakorõ tomo, Jezu poetory tõ amorepananõ iirypyryme toehse ahtao, toto wãnohnõkohxo Ritonõpo mana. Naeroro tuhke pyra Jezu poetory amorepananõme ehtoko.

\VS{2}Kymarokõ emero azahkuru sytatose. Toitoine rokẽ pyra. Kuomirykõ xihpyry poko kuahtao xine iirypyryme exĩko roropa sytatose. Kuomirykõ poko iirypyryme pyra kuahtao xine, kure rokẽ sytatose. Orẽpyra sytatose exĩko. Kyyrypyrykõ poko pyra roropa sytatose exĩko.

\VS{3}Kawaru mytaka kurimene pitiko rĩko ahno, tõmipona xine kawaru ehtohme. Moro kurimene pitiko rokẽ repe. Yrome ike kawaru panahmãko mã toto, tõmipona xine toto ytotohme.

\VS{4}Morararo wapu konõto. Mame tyryrykane konõto wapu arõko, yrome ãpuitoh pitiko ke wapu ãpuine ãpuĩko mana, tõmipona wapu ytotohme.

\VS{5}Morohne sã kunurukõ mana, pitiko rokẽ repe. Yrome epoe tuhke kuomirykõ tũtãko mana, tuhke roropa kuepyrypatohkõ tũtãko mana. Osenetupuhtoko ke apoto pitiko repe yrome emãnõko mana. Itu zahkãko mana, wewe tõ zahkãko roropa mana.

\VS{6}Moro saaro kunurukõ apoto sã mana. Kunurukõ poe omi rypyry itamurume tũtãko mana. Mame omi xihpyry tũtaryhtao kunurukõ poe popyra kuosenetupuhtohkõ exĩko mana. Poetome kuahtao xine omi rypyry tũtapitõko mana kunurukõ poe. Zumo toehse kuahtao xine omi rypyry tũtãkohxo mana, apoto konõto ehtoh sã joroko tamuru poe kyzahkase xine.

\VS{7}Onokyro tõ kuremary waro sytatose zehno pyra toto ehtohme. Itu htaõ komo nakuaõkõ roropa. Torẽnanohse toto ahno a zehno pyra toto ehtohme.

\VS{8}Yrome kunurukõ onukuremasaromepyra sytatose kure ehtohme. Kunurukõ okoi sã mana, popyra.

\VS{9}“Kure mase Papa, yna Esẽme mase,” ãko sytatose repe. Yrome kunurukõ ke ro imehnõ kerekeremãko sytatose. Tysaaro tyrise kymarokõ Ritonõpo a.

\VS{10-12}Tuna enatyry wino tuna kurã maro tuna itunety oehpyra mana; tuna inehsãme exikety wino tuna kurã oehpyra mana. Morararo wikeira toperyme rokẽ eperytãko mana; tyorõme eperytara mana. Uwa zoko fikume eperytara mana. Kỹtarykõ toiro repe. Yrome toiro myta poe asakoro tũtãko mana: omi kurano, omi rypyry, enara. Jakorõ tomo, morara ahtao popyra mana!


\par }{\SH Ritonõpo poe tuaro kuahtao xine
\par }
{\PP \VS{13}Metatou? Menetupuhtou? Tonetupuhse oya xine ahtao, kure imehnõ tyritoko. Imehnõ motye se pyra ehtoko roropa. Morara awahtao xine imehnõ ynara ãko opoko xine: “Tuaro mose nase,” ãko toto opoko xine.

\VS{14}Yrome imehnõ zumoxike awahtao xine, imehnõ kure riry poko typenekehse awahtao xine, osepyno rokẽ awahtao xine roropa, popyra matose ipunaka. “Kure ase, imehnõ sã pyra,” kara ehtoko. Morara karyhtao oya xine ajohpe rokẽ matose, iirypyryme ro oexirykõke.

\VS{15}Moro tuaro ehtoh Ritonõpo poe pyra mana. Sero põkõ poe rokẽ morara tuaro ehtoh mana. Morara awahtao xine, Ritonõpo Zuzenu poe pyra tuaro matose. Joroko poe osenetupuhnõko rokẽ matose.

\VS{16}Imehnõ zumoxike awahtao xine te, tuisamehxo oexirykõ se awahtao xine roropa, ajoajohpe itamurume exĩko matose iirypyryme ipunaka.

\VS{17}Yrome Ritonõpo poe tuaro kuahtao xine osemazuhme kyyrypyrykõ se pyra exĩko sytatose. Morara kuahtao xine imehnõ poko enupunãko sytatose. Tomeseke roropa exĩko sytatose imehnõ maro, zae rokẽ toto ezuhnõko sytatose. Imehnõ pyno sytatose, imehnõ onyhxiropyra roropa sytatose. Kure rokẽ imehnõ rĩko sytatose roropa, osetyoro imehnõ onyripyra sytatose. Onekunohtõkõ sã pyra roropa sytatose.

\VS{18}Tupito pona otyro puhturu tarykase ahtao kyya xine, otyrome ro emãnõko mana. Moro saaro oxiehno pyra exiketõ imehnõ amoreparyhtao, tuhkãkõ oxiehno pyra exĩko mana.




\par }\Chap{4}{\SH Iirypyrymãkõ penetatoh poko awahtao xine
\par }
{\PP \VerseOne{1}Oty pokoino oseosezuhnõko matou? Oty katoh epokõnohnõko roropa matohu? Openetatohkõ pokoino oxiehno matose. Ãmoreme xine roropa oxiehno matose.

\VS{2}Mõkomo poko penetãko matose repe, yrome anapoipyra matose. Morara exiryke imehnõ etapary se exĩko matose, anapoipyra oekuretyrykõke. Imehnõ mõkomory se matose repe. Yrome anapoipyra matose ekurehnõko. Morara exiryke ehtomãko matose. Oseosezuhnõko rokẽ matose. Openetatohkõ anapoipyra matose ekurehnõko, Ritonõpo a onekaropopyra oexirykõke.

\VS{3}Mame Ritonõpo a ekaroporyhtao oya xine anapoipyra ro matose, Ritonõpo omipona se pyra oexirykõke, openetatohkõ se rokẽ oexirykõke. Morara awahtao xine azahkuru matose.

\VS{4}Imehnõ poko exikety sã matose, Ritonõpo kuroko oorypyrykõ poko oexirykõke. Tuaro pyra hmatohu? Ritonõpo se pyra exiketõ epeme awahtao xine, Ritonõpo epeme pyra matose. Morara exiryke iirypyrymãkõ penetatoh poko awahtao xine Ritonõpo epeme pyra exĩko matose.

\VS{5}Ynara ãko Ritonõpo omiry kyya xine: “Ritonõpo nyrihpyryme sytatose. Yrome orẽpyra kypenetatohkõ poko sytatose,” ãko mã kyya xine Ritonõpo omiry. “Ajohpe,” kara ehtoko moro poko.

\VS{6}Yrome Tuzenu ke kyjamihtanohtorỹko Ritonõpo mana kyyrypyrykõ poko penetara kuehtohkõme. Ynara tymerose sero poko Ritonõpo omiryme: “Imehnõ motye se exiketõ akorekehkãko Ritonõpo mana, yrome imehnõ motye se pyra exiketõ rokẽ poko enupunãko Ritonõpo mana,” ãko mã Ritonõpo omiry kyya xine.


\par }{\PP \VS{7}Morara exiryke osekarotoko Ritonõpo a: “Ose ase jesẽme,” kahtoko eya, yrome joroko tamuru a ynara kahtoko: “Jesẽ kara mase. Morara exiryke ytoko taroino,” kahtoko eya. Morara kary etaryke tyya epãko joroko tamuru mana.

\VS{8}Ritonõpo maro se oexirykõ se awahtao xine, amaro xine se roropa ynororo mana. Iirypyrymãkomo, oorypyrykõ irumekatoko, oorypyrykõ ikorokapotoko Ritonõpo a.

\VS{9}Itamurume iirypyryme matose. Morara exiryke oxitatoko yronymyryme. Oorypyrykõ poko tãkye oehtohkõ irumekatoko Ritonõpo neneryme.

\VS{10}“Papa, ywy ase popyra rokene, õmipona exisaromepyra ase,” karyhtao kyya xine Ritonõpo a, tyrisenã sã kyritorỹko Ritonõpo mana, kueanokõ jamihtanohnõko roropa mana. Kuakorehmatorỹko roropa mana, tõmipona kuehtohkõme.


\par }{\SH Imehnõ popyra onekaropyra ehtoko
\par }
{\PP \VS{11}Jakorõ tomo, oxikerekeremara ehtoko. Ynara ãko Moeze nymerohpyry: “Imehnõ pyno ehtoko,” ãko mã kyya xine. Mame imehnõ kerekeremaryhtao oya xine, popyra Moeze nymerohpyry ekarõko matose, aomipona pyra oexirykõke. “Moeze nymerohpyry popyra,” kananõme rokẽ exĩko matose.

\VS{12}Ritonõpo a tõmiry tymeropose tõmipona kuehtohkõme. Ynoro rokẽ kukurãkarykõ waro mana. Ynoro rokẽ kuenahkaporykõ waro roropa mana. Naeroro: “Mose xihpyryme mana Ritonõpo a,” kara ehtoko imehnõ poko. Ritonõpo rokẽ iirypyryme exiketõ waro mana, iirypyryme pyra exiketõ waro roropa mana. Naeroro imehnõ popyra onekaropyra ehtoko.


\par }{\SH “Epyrypara sehtone,” katoh poko
\par }
{\PP \VS{13}Etatoko pahne, ynara ãko matose otarame opoe xine rokene: “Ytõko ynanase, mõtohne osepekahse. Toiro jeimamyry aropõko ynanase yna osepekatyry poko rokene, tineru apoitohme itamurume,” ãko matose. Morara kara ehtoko.

\VS{14}Ynara exiryke, yrokokoro otara tyko kuehtohkõ onenetupuhpyra sytatose. Kuorikyrykõ onenetupuhpyra roropa sytatose. Akurũ sã sytatose. Pakeimo ke akurũ mana. Mame okynã pixo toehse ahtao akurũ osenepyra exĩko mana. Moro sã rokẽ sytatose, akurũ samo, axĩtao rokene.

\VS{15}Ynara rokẽ kahtoko: “Jorikyry se pyra Ritonõpo ahtao rokẽ orihpopyra ase, ytoytõko mõtohne. Otyro poko erohnõko ase, ise Ritonõpo ahtao rokene,” kahtoko.

\VS{16}Mãpyra: “Ime ase. Jamoreme rokẽ ase otyro poko, Ritonõpo poe pyra,” karyhtao oya xine, ãmoreme xine rokẽ epyrypãko matose. Morara kary popyra mã ipunaka.


\par }{\PP \VS{17}Kure imehnõ riry waro awahtao xine, yrome kure toto onyripyra oekuretyrykohtao iirypyryme matose Ritonõpo a.




\par }\Chap{5}{\SH “Tomeseke ehtoko.”
\par }
{\PP \VerseOne{1}Etatoko pahne, itamurume tymõkomoke exiketomo. Seromaroro tymõkomoke matose. Yrome tymõkomoke pyra exĩko ropa matose. Etuarimãko rokẽ matose. Naeroro oxitatoko, oetuarimarykõ oepyry poko.

\VS{2}Omõkomorykõ mã tymotase mana. Oupõkõ kurã ouponỹpyrykõme toehse mana, nuko panõ a tonahse exiryke.

\VS{3}Otinerũkõ ahkyryxitãko mana ryhtãko. Moro eneryke tyya xine ynara ãko imehnõ mana opoko xine: “To, osepyno rokẽ moxiã nah, omomỹke rukuh ipunaka toh nae,” ãko toh mana opoko xine. Mame apoto nyahkahpyry sã sam ãko matose oetuarimarykohtao. Seromaroro mõkomo tapoise oya xine ãpiakasasaka awahtao xine.

\VS{4}Yrome opoetorykõ mã okerekerematorỹko, zae toerohtopõpyrykõ onepehmara oexirykõke. Otupikõ poko erohketõ xitary etãko Ritonõpo Jamihmehxo Exikety mana, zae pyra topehmase toto exiryke oya xine.

\VS{5}Openetarykõ poko rokẽ tytamuhpopãse matose, ãtãkyemarykõ poko roropa oorypyrykõ poko. Okyno nahpãko ahno tupune toto ehtohme toto etapatohme tõsẽme. Mokaro sã matose, tymõkomoke toehse oexirykõke. Taroino etuarimãko matose apotoimo htao.

\VS{6}Kurãkõ mekaroatose popyra. Metapapoatose toto roropa osewomara toto ahtao.


\par }{\SH Sẽ nase penekehpyra kuehtohkõ poko
\par }
{\PP \VS{7}Jakorõ tomo, penekehpyra ehtoko Kuesẽkõ eraximary poko. Aepyry ropa momohnõko matose. Tupito esã mã penekehpyra tỹkyryry epery eraximary poko. Konopo oepyry eraximãko mã toto otyro ẽxihtatoh po. Imeĩpo tuãtasehxo otyro ahtao konopo oehnõko ropa mana. Konopo oepyry eraximary poko penekehpyra roropa esã mana.

\VS{8}Mokaro saaro penekehpyra ehtoko Kuesẽkõ oepyry ropa eraximary poko. Oeanokõ ijamihtanohtoko, okynã pyra Jezu oehtoh ropa exiryke.


\par }{\PP \VS{9}Jakorõ tomo, ekerekeremara ehtoko. Imehnõ onykerekeremara roropa ehtoko, ohxiropyra xine Ritonõpo ehtohme. Etatoko pahne, kuapiakanekõ oehnõko mana, Imehxo Exikety. Oehsasaka mana. Ynororo rokẽ mã iirypyrymãkõ hxirõko mana.

\VS{10}Jakorõ tomo, wenikehpyra ehtoko Ritonõpo poe pake urutõ kõ poko. Tutuarimarykõ poko penekehpyra toto. Naeroro kutuarõtanohtorỹko toh mana, tysã xine kuehtohkõme.

\VS{11}Tãkye rokẽ toh mana seromaroro, zae rokẽ Ritonõpo omipona toehse toexirykõke orihpyra ro tahtao xine. Toetuarimase toto itamurume Ritonõpo omipona toexirykõke. Yrome onurumekara toto. Morararo toehse Jo. Toetuarimaryhtao penekehpyra toehse ynororo, Ritonõpo a kure tyripory ropa eraximary poko. Imeĩpo kure Jo tyrise ropa Ritonõpo a tõseanahtose itamurume exiryke. Morara exiryke soseanahtotone ropa. Kypyno xine ipunaka Ritonõpo mana. Kuãnopyrykõ se pyra roropa mana.


\par }{\PP \VS{12}Jakorõ tomo, ajoajohpe pyra ehtoko: “Ajoajohpe rokẽ moxiamo,” kara imehnõ ehtohme opoko xine. “Ytõko ase ãkorehmase,” tykase awahtao xine imehnomo a, õmihpyrykõ anamonohpyra ehtoko. Ytotoko. Õmirykõ onetapapopyra ehtoko. Morararo otyro poko ehtoko. Ekarory se pyra awahtao xine: “Ekarory se pyra ase,” kahtoko. Jũme rokẽ imehnõ zurutoko. “Ajoajohpe mokaro,” kara Ritonõpo ehtohme opoko xine, awãnohpyra xine aehtohme roropa.


\par }{\PP \VS{13}Oetuarimarykohtao, oturutoko Ritonõpo a. Sekese awahtao xine oeremiatoko Ritonõpo kure exiry poko.

\VS{14}Kurãkara nae ahtao roropa, Jezu poetory tõ ikohmatoko, tamuximehxo exiketomo, toto oturutohme Ritonõpo a ikurãkatohme ropa. Azeite ke zuhsuhmatoko roropa Kuesẽkõ omi poe.

\VS{15}Mame toto oturutopõpyry poe ekurãkãko ropa kurãkara mana, Jezu enetuputyryke mokaro a. Kuesẽkõ mã mokyro kurãkãko ropa mana. Iirypyryme mokyro ahtao iirypyry korokãko roropa mana.

\VS{16}Morara exiryke iirypyryme awahtao xine ekarotoko imehnõ netaryme, oorypyrykõ rumekatohme ropa oya xine, ikorokatohme roropa Ritonõpo a. Oturutoko Ritonõpo a imehnõ poko roropa okurãkatohkõme ropa. Mame aomipona exiketõ otururuhtao yronymyryme õmirykõ etãko Ritonõpo mana. Tyjamitunuru ekarõko oya xine mana tõmipona exiketõme oexirykõke.

\VS{17}Eria kysã xine ahnome pake. Mame tõturuse ynororo yronymyryme Ritonõpo a. Ynara tykase ynororo: “Konopo onenehpopyra exiko,” tykase. Mame tonehpokehse Ritonõpo a. Oseruao jeimamyry zokonaka konopo oehpyra toehse.

\VS{18}Morarame tõturuse ropa konopo oehtohme ropa. Mame konopo tonehpose ropa Ritonõpo a aomi poe. Ona tukurãkase ropa. Otyro tõkehko tahtase ropa.


\par }{\PP \VS{19}Jakorõ tomo, Ritonõpo omipona pyra aexihpyry ropa nae ahtao, mame mokyro akorehmaryhtao oya xine zae enetupuhtohme ropa eya, kure exĩko ropa mana.

\VS{20}Oya xine mokyro enepyry ropa ahtao tyyrypyry rumekatohme ropa eya ikurãkãko ropa Ritonõpo mana, apotoimo htaka ytopyra aehtohme. Iirypyry korokãko roropa Ritonõpo mana. Mame imehnõ poko enupunaketõme nymyry matose exĩko, mokyro takorehmase oya xine exiryke. Enara.

\par }