\NormalFont\ShortTitle{JO}

{\MT JO

\par }{\MTC Jó

\par }{\IMT Ekarotopo

\par }{\IP Sero ekarõko
{\BK{Jo}} ehtopõpyry poko. Zae ehtoh poko Jo kynexine, Ritonõpo eahmaneme. Tymõkomoke exiketyme roropa kynexine, tãkye exiketyme roropa. Tomeseke nexiase iirypyryme ehtoh poko pyra toehtohme, typoenõ pyno roropa nexiase. Yrome Jo onewomara Ritonõpo nexiase ikukuru toehse joroko tamuru ahtao. Jo mũkuru tõ totapase, eky tõ tonahkase epetõkara a, takuruhtase roropa ynororo yronymyryme. Mame epe tõ tooehse Jo enese.

\par }{\IP Ynara osenetupuhnõko Jo epe toh nexiase: kurã ke rokẽ zae exiketõ epehmãko Ritonõpo mana, yrome popyra exiketõ wãnohnõko mana. Yrome zae rokẽ toehtopõpyry waro Jo nexiase. Naeroro: “Oty katohme etuarimãko hano,” tõturupose ynororo Ritonõpo a. Onenetupuhkehpyra Jo nexiase, yrome ezuhtoh se rokẽ nexiase Ritonõpo poe.

\par }{\IP Jo nurupohpyry onezuhpyra Ritonõpo nexiase aporo. Tõturuse ynororo tyjamitunuru poko, tuaro toehtoh poko roropa. Morara exiryke Jo tõsenetupuhse pitiko rokẽ toexiry poko, jamihme pyra toexiry poko tõsekarose ynororo Ritonõpo ẽpataka: “Zae pyra exiase orẽpyra sã jotururuke Oya, Ritonõpo,” tykase Jo.

\par }{\IP Etyhpyryme Jo tokarose zae exiketyme Ritonõpo a; yrome epe tõ zae pyra tokarose. Mame Jo tukurãkase ropa, ipyty toemũkuase ropa 7me imũkuru tomo, oseruao ẽxiry tomo, enara. Mame Jo epe tõ tupokase Ritonõpo a zae pyra tõsenetupuhse toto exiryke Jo etuarimary poko, zae pyra tõsenetupuhse Ritonõpo poko roropa aexirykõke.

\par }{\IOT Sero pape ao

\par }{\IO Jo ehtopõpyry ekaropitory
{\IOR{1.1—2.13}}

\par }{\IO Jo tope tõ maro
{\IOR{3.1—31.40}}

\par }{\IO Eriu otururu
{\IOR{32.1—37.24}}

\par }{\IO Ezuhtopõpyry Ritonõpo a
{\IOR{38.1—42.6}}

\par }{\IO Jo ehtopõpyry etyhpyryme
{\IOR{42.7-17}}



\par }{\MS Jo ehtopõpyry apitoryme

\par }\ChapOne{1}{\MR Jo 1—2

\par }{\SH Jo ehtopõpyry itapyĩ taõkõ maro
\par }
{\PP \VerseOne{1}Uze nonory po orutua kynexine, esety Jo. Zae exikety kynexine ynororo, ajohpe pyra exiketyme ipunaka. Ritonõpo eahmaneme kynexine ynororo. Tomeseke nexiase zae pyra ehtoh poko pyra ehtohme.

\VS{2}Tumũkue Jo nexiase 7me, tõxike roropa oseruao.

\VS{3}Tokyke nexiase: kaneru tomo 7 miume te, kameru tomo 3 miume te, pui tomo toiro miume te, jumẽtu tomo 500me, enara. Tuhke roropa typoetoke nexiase. Imehnõ motye tymõkomoke nexiase ynororo moro nono po, xixi tũtatoh wino.


\par }{\PP \VS{4}Mame toytose Jo poenomo tytapyĩkõ taka atakenaka otuhtoh ritohme, oximõme atãkyematohme. Toryxiry tõ oseruaõkõ toahmase roropa eya xine otuhtohme, eukuru ẽtohme, enara.

\VS{5}Mame tõtyhkase toto ahtao otuhtoh riry poko jũkõ Jo towõse pakeimo okyno zahkatohme tynekaroryme Ritonõpo a typoenõ emero kurãkapotohme Ritonõpo a. Morara tyrise eya ynara karyke tukurohtao: “Otarame umũkuru toiro iirypyryme toehse tukurohtao Ritonõpo neneryme.” Moro sã toto rypyry tykorokapose Jo a.


\par }{\SH Jo hxirotopõpyry joroko tamuru a
\par }
{\PP \VS{6}Morarame ẽmepyry toehse ahtao Ritonõpo nenyohtyã tõsenepose Ritonõpo ẽpataka. Toto maro joroko tamuru roropa tooehse.

\VS{7}Tõturupose Ritonõpo eya:

\par }{\PP — Ozeino moehno? tykase.

\par }{\PP — Arypyra. Ytoytõko rokẽ exiase nono poro xiaxiake ytoytõko rokene, tykase joroko tamuru.


\par }{\PP \VS{8}— Ypoetory Jo menease? Moroto nono po imehnõ isã exiketõ pyra mana. Kure mã ynororo, ajohpe pyra exiketyme. Jeahmaneme mana, zae rokẽ exiketyme, tykase Ritonõpo.


\par }{\PP \VS{9}Ynara tykase joroko tamuru Ritonõpo a:

\par }{\PP — Topehke pyra oeahmãko nae? Nary rokene.

\VS{10}Ewomãko mase, itapyĩ taõkõ maro, emero, eky tõ roropa. Kure rokẽ inyriry rĩko mase. Imõkomory emãnõko mana opokoino.

\VS{11}Morohne tonahkase oya ahtao: “Popyra mase,” ãko oya mana, tykase joroko tamuru Ritonõpo a.


\par }{\PP \VS{12}Naeroro ynara tykase Ritonõpo joroko tamuru a:

\par }{\PP — Morara ahtao ikyryry emero onewomara exĩko ase, ipoko oehtohme. Yrome ynororo nymyry poko pyra exiko, tykase Ritonõpo joroko tamuru a.

\par }{\PP Mame toytose ropa joroko tamuru Ritonõpo winoino.


\par }{\SH Jo poenõ enahkatopõpyry
\par }
{\PP \VS{13}Morarame oseahmãko Jo mũkuru toh nexiase, ẽxiry tõ maro, otuhtoh konõto poko, imũkuru osemazupu tapyĩ tao.

\VS{14}Morara ahtao Jo tapyĩ taka toeporehkase ipoetory tururume. Ynara tykase:

\par }{\PP — Nono poko erohnõko ynanakene pui tõkehko maro. Jumẽtu tõ moroto onahpoty enahnõko toh kynako.

\VS{15}Axĩ sapeu tõ tooehse osetapase, mame emero tarose eya xine. Opoetory tõ totapase roropa eya xine. Ywy rokẽ epano moro ekarotohme oya.


\par }{\PP \VS{16}Mame mokyro aotururuhtao ro, ipoetory imepỹ tooehse tururume. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Neneneh tykase kaneru tõ pona, erase tõ pona roropa. Totapase toto porehme. Ywy rokẽ epano moro ekarotohme oya.


\par }{\PP \VS{17}Mame moro poko aotururuhtao ro ipoetory oseruao ehtoh toeporehkase. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Kauteu tõ oximõmãkõ oseruao tooehse omatonanohtõkomo. Opoetory tõ totapase eya xine. Kameru tõ tarose emero porehme. Ywy rokẽ epano moro ekarotohme oya.


\par }{\PP \VS{18}Mame moro poko aotururuhtao ro ipoetory imepỹ tooehse. Ynara tykase Jo a:

\par }{\PP — Opoenõ atãkyemãko toh kynako, otuhtoh konõto po, oẽxiry tõ maro omũkuru osemazupu tapyĩ tao.

\VS{19}Morotoino tyryrykane konõto noehno ona tonorẽ poe. Wirikane a tapyi tomase. Toepukase opoenõ pona. Emero toorihse toto. Ywy rokẽ epano moro ekarotohme oya.


\par }{\PP \VS{20}Mame towõse Jo morara kary etaryke tyya. Toemynyhmaryme tupõ tyxihkase eya, tõximerehkase roropa ynororo. Moromeĩpo tosekumuru po typorohse ynororo tõmyty po nono pokoxi, Ritonõpo toahmase eya.

\VS{21}Mame ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Tupoke pyra tonuruse ywy, tymõkomoke pyra roropa. Morararo tymõkomoke pyra orihnõko ase. Ritonõpo a morohne tokarose ya. Eya tapoise ropa ahtao, kure rokẽ Ritonõpo mana, tykase Jo.


\par }{\PP \VS{22}Mame morara toehse ahtao ro, tyyrypyry poko pyra Jo nexiase. Ritonõpo onykerekeremara nexiase. Onyhxiropyra nexiase ynororo ipunaka.




\par }\Chap{2}{\SH Jo kuhtopõpyry ropa joroko tamuru a
\par }
{\PP \VerseOne{1}Moromeĩpo kapuaõkõ oximõtoh toehse ropa, osenepotohme Ritonõpo ẽpataka. Toto maro joroko tamuru tooehse roropa.

\VS{2}Ynara tykase Ritonõpo eya:

\par }{\PP — Ozeino moehno? tykase.

\par }{\PP — Sero, nono poro ytoytõko rokene, tykase joroko tamuru, xiaxiake ytõko, nono põkõ enẽko rokene.


\par }{\PP \VS{3}Mame ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Ypoetory Jo meneno? Moro nono po imepỹ pyra mana Jo panono. Zae exiketyme mana. Ajohpe pyra exiketyme, jeahmaneme roropa mana. Zae pyra ehtoh poko pyra mã ynororo ipunaka. Õmiry omi poe onewomara toehse ywy, iiryhmatohme oya, zae aexiry kuhtohme oya repe. Oerekohmara ynororo ahtao ro tyyryhmase ynororo oya. Morara ahtao ro zae ro exiketyme mana, ajohpe pyra ipunaka, tykase Ritonõpo joroko tamuru a.


\par }{\PP \VS{4}Ikuhxi ropa toiro, tykase joroko tamuru:

\par }{\PP — Takuruhtanohpose Jo ahtao tyoro exĩko mana. Ahno otara kara ikyryry tõ tonahkase ahtao, ipoenõ roropa, emero, tonahkase ahtao.

\VS{5}Yrome ipũ tyyryhmase oya ahtao tyrohsẽ ke popyra oripõko mana okerekeremãko, tykase joroko tamuru Ritonõpo a.


\par }{\PP \VS{6}Ynara tykase Ritonõpo joroko tamuru a:

\par }{\PP — Kure, inomõko ase amaro. Mame openetatoh tyriko. Yrome anaorihmapopyra exiko, tykase.


\par }{\PP \VS{7}Mame tutũtase ropa joroko tamuru Ritonõpo ẽpatae. Tyrohsẽ tyripose eya Jo pũ poko. Itamurume muretanoimo hpe toehse ynororo kunu maro. Ipupuru poe zupuhpyry pona tymoke toehse ynororo.

\VS{8}Mame typorohse Jo oruno htaka. Oripõpo tuhmose akoĩpyry tapoise eya typihpyry zurĩkatohme.

\VS{9}Morara ahtao ynara tykase ipyty eya:

\par }{\PP — Zae ehtoh poko roh mah? Popyra Ritonõpo tyriko oorihtohme, tykase ipyty.


\par }{\PP \VS{10}Yrome Jo ynara tykase eya:

\par }{\PP — Õtururu ajoajohpã otururu sã mana. Ritonõpo nekarotyã kurã apoĩko sytase. Morararo etuarimatoh apoĩko roropa sytase Ritonõpo winoino, tykase Jo typyty a.

\par }{\PP Morara ahtao ro Ritonõpo onykerekeremara Jo nexiase. Tyyrypyry poko pyra roropa nexiase ipunaka.


\par }{\SH Epe tõ oehtopõpyry Jo enese
\par }
{\PP \VS{11}Morarame topeke Jo nexiase, oseruao, Eripaze, Temã pono te, Piutate, Sua pono te, Zopaa, Naama pono, enara. Zuaro toehse toto ahtao Jo etuarimatoh poko tõturuse toto oseya, oximõme, toto ytotohme Jo enese, akorehmatohme emuhkehkatohme.

\VS{12}Ameke ro toto ahtao Jo onenetupuhpyra toh nexiase, yrome imeĩpo, tonetupuhse ynororo ahtao eya xine tyhnamopitose eya xine, tyxitase toto yronymyryme. Jo eneryke tupõkõ tyxihkase eya xine toemynyhmarykõke. Nono tomase eya xine tupuhpyrykõ pona, sam karyke yronymyryme.

\VS{13}Morarame typorohse toto nono pona topekõ maro. Moroto tõmehse toto 7me, tykohmãse roropa mynyhme rokene. Tõtururukõ waro pyra toh nexiase, itamurume Jo etuarimary eneryke tyya xine.




\par }{\MS Aoturutopõpyry osemazupu

\par }\Chap{3}{\MR Jo 3—14

\par }{\SH Jo nykerekerematopõpyry
\par }
{\R (Jo 3)

\par }{\PP \VerseOne{1-2}Morarame okynahtao Jo tõturupitose. Popyra rokẽ tonurutopõpyry tyripose eya. Ynara tykase ynororo:


\par }{\Q \VS{3}“Popyra kahpyry moro ẽmepyry tyripoko, jenurutopõpyry!

\par }{\Q Popyra kahpyry moro kohmamyry tyripoko, morara tykase ahtao:

\par }{\Q ‘Tonuruse! Orutuame mana!’ tykase ahno tomo.


\par }{\Q \VS{4}Moro ẽmepyry tyripory se ase ikohmamyryme konõto!

\par }{\Q Moro ẽmepyry wenikehkapory se ase Ritonõpo a Kapu ao, jũme ẽmehpyra ehtohme, saerehkara roropa ehtohme!


\par }{\Q \VS{5}Moro ẽmepyry kohmanohpory se ase, xinukutume rokẽ ehtohme,

\par }{\Q moro ẽmepyry oxiõtory se ase akurũ tõ ke, xixi ezehkatohme.


\par }{\Q \VS{6}Moro koko jũme ẽmehpyra exiry se ase, tykorokase ehtohme karẽtariu poe.


\par }{\Q \VS{7}Moro kohmamyry toiroro exiketyme se ase, emynyhmatohme atãkyemaketõ kohtary onetara moro ae ehtohme.


\par }{\Q \VS{8}Moro koko popyra tyripory se ase pyaxi tomo a,

\par }{\Q mokaro tyjamitunuru ke onokyroimo Rewiatã, zakareimo kuremary waro exiketomo a!


\par }{\Q \VS{9}Moro ẽmepyry ae maparukawa tozehse aexiry se ase ẽmehpyra ehtohme.


\par }{\Q \VS{10}Popyra moro ẽmepyry tyripoko, moro ae tonuruse jexiryke.

\par }{\Q Aja a jenurumara jahtao sero jetuarimary exipyra exiry.


\par }{\SHB Oty katohme toorihse enurupyra exiahse?
\par }
{\Q \VS{11}“Oty katohme toorihse enurupyra exiahse?

\par }{\Q Oty katoh tonuruse jahtao orihpyra exiahse?


\par }{\Q \VS{12}Oty katoh tonao tapoise ywy aja a?

\par }{\Q Oty katoh tauhpase ywy aja a tysuhsuru ke?


\par }{\Q \VS{13}Toorihse jahtao jenururuhtao,

\par }{\Q seromaroro oseremakety sã exiry torẽtyke pyra.


\par }{\Q \VS{14}Tuisa tõ sã exiry, imehxo exiketõ samo tytapyĩ konõto rinanõ samo.


\par }{\Q \VS{15}Otarame kowenatu sã exiry tytapyĩkõ pehkananõ uuru ke, parata maro.


\par }{\Q \VS{16}Otarame poeto aepukahpyry ropa sã exiry,

\par }{\Q tonuruse exikety toorihse;

\par }{\Q tonẽse, ẽmepyry saerehkatoh onenepitopyra exikety samo.


\par }{\Q \VS{17}Aorihtyã esao popyra exiketõ tyyrypyrykõ poko pyra exĩko mana,

\par }{\Q moroto totaehse exiketõ oseremãko.


\par }{\Q \VS{18}Moroto ãpuruhpyry tao exiketõ oseremãko oximõme,

\par }{\Q tyrohmanohponanõ kohtary onetara mã toto.


\par }{\Q \VS{19}Moroto emero rokẽ mã toto, tuisamehxo exiketomo te, tuisame pyra exiketomo.

\par }{\Q Moroto ahno poetory tõ namotome pyra mã toto.


\par }{\SHB Oty katoh isene ro etuarimaketõ nae?
\par }
{\Q \VS{20}“Oty katoh isene ro etuarimaketõ nae?

\par }{\Q Oty katohme emynyhmaketõ ẽmehnõko nae?


\par }{\Q \VS{21}Toorikyrykõ eraximãko toh mã repe,

\par }{\Q yrome oehpyra, mõkomo kurã motye isehxo toto ahtao ro.


\par }{\Q \VS{22}Atãkyemãko mã toto, tãkye exĩko mã toto.

\par }{\Q Etyhpyryme toorihtohkõ po toehse ahtao.


\par }{\Q \VS{23}Ritonõpo poe zuaro pyra mã toto imeĩpo toto ehtoh poko,

\par }{\Q ipoe tapuruse sã mã toto zomye.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}“Tyoro tynahke ase, yxitaryke.

\par }{\Q Pusuh kakehpyra ase, tuna kuamyry sã ya.


\par }{\Q \VS{25}Popyra ehtoh zuno jehtopõpyry toehse ya.

\par }{\Q Enaromỹke jehtopõpyry a tapoise ywy.


\par }{\Q \VS{26}Oserekohmãko ase, oseremasaromepyra ase;

\par }{\Q jerekohmakehpyra mana.”




\par }\Chap{4}{\SH Eripaze oturutopõpyry
\par }
{\R (Jo 4—5)

\par }{\SHB Oetuarimatoh toehse mana
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame Eripaze a tozuhse, Temã pono. Ynara tykase ynororo:


\par }{\Q \VS{2}“Oturuxi oya, Jo, ajohpame samo.

\par }{\Q Mynyhme exisaromepyra toehse ywy.


\par }{\Q \VS{3}Tuhkãkõ tamorepase oya.

\par }{\Q Ahno tõ tuhke takorehmase roropa oya tapotũkehse toto ahtao.


\par }{\Q \VS{4}Tõsetapase ahno ahtao, totaehse toto ahtao,

\par }{\Q jamihme pyra toehse toto ahtao, õmiry ke takorehmase,

\par }{\Q toto tanỹse ropa xikihme.


\par }{\Q \VS{5}Yrome seromaroro oetuarimatoh toehse mana,

\par }{\Q oty katoh penekehnõko mah?

\par }{\Q Oty katoh torẽse mahno?


\par }{\Q \VS{6}Ritonõpo omipona oexiryke onenetupuhkehpyra exiko!

\par }{\Q Zae ehtoh poko rokẽ oexiryke kure ehtoh eraximako!


\par }{\Q \VS{7}Osenetupuhko imehnõ ahno kurã poko.

\par }{\Q Zae exiketõ osenahkara mã toto.

\par }{\Q Otara ahtao ajohpe pyra exiketõ tyyryhmase toh nexiahse?


\par }{\Q \VS{8}Ynara rokẽ tonese ya:

\par }{\Q tupito riry poko erohketõ sã mana,

\par }{\Q popyra ehtoh arykaryhtao ahno a popyra ehtoh apoĩko mana.


\par }{\Q \VS{9}Tyryrykane sã konõto toto enahkãko Ritonõpo mana zehno toehtoh ke.


\par }{\Q \VS{10}Popyra exiketõ reão jamihmã sã kohtãko toh mã repe,

\par }{\Q yrome toto mynyhpãkapõko Ritonõpo mana,

\par }{\Q mokaro zery tahkãko roropa mana.


\par }{\Q \VS{11}Tyere pyra reão ahtao urakanara mana,

\par }{\Q orihnõko mana omise exiryke.

\par }{\Q Imũkuru tõ sapararahme ytõko mã toto.


\par }{\SHB Zae ehsaromepyra ahno mana Ritonõpo ẽpataka
\par }
{\Q \VS{12}“Omi toehse ya, opore pyra,

\par }{\Q totase ya ypanary ao puti puti katoh samo.


\par }{\Q \VS{13}Koko, tynyhse imehnõ ahtao yronymyryme,

\par }{\Q taosenehkase ywy, tõserehse exiase.


\par }{\Q \VS{14}Enaromỹke toehse ywy,

\par }{\Q tykytyky tykase joko porehme.


\par }{\Q \VS{15}Tyryrykane toehse jẽmyty poro,

\par }{\Q jũsety towõse sã,

\par }{\Q ypihpyry tupupiarỹse roropa enaromỹke.


\par }{\Q \VS{16}Ahno panõ nexiase moroto; osenuhmase,

\par }{\Q yrome ahno onenepyra exiase.

\par }{\Q Mynyhme rokẽ nexiase.

\par }{\Q Mame omi etase, ynara tykase:


\par }{\Q \VS{17}‘Zae exĩko ahno nae Ritonõpo ẽpataka?

\par }{\Q Kure nymyry ahno ehsaromepyra mana Ritonõpo neneryme?


\par }{\Q \VS{18}Typoetory kapuaõkomo a tamonohse ahtao, moro enẽko mana.

\par }{\Q Tynenyohtyã azahkuru toehse ahtao toto hxirõko mana.


\par }{\Q \VS{19}Morararo kymarokomo, nono risẽme exiketomo, amonohnõko sytatose.

\par }{\Q Takurihmosẽme exĩko sytatose, nuko samo.

\par }{\Q Morohne enetupuhnõko Ritonõpo mana.


\par }{\Q \VS{20}Isene sytatose tõmehse ahtao,

\par }{\Q yrome mõtahtao orihnõko sytatose jũme rokene.

\par }{\Q Otara kara imehnõ mana.


\par }{\Q \VS{21}Orihnõko sytatose, tapyi epukary samo,

\par }{\Q orihnõko sytatose tuaro exipyra ro kuahtao xine.’




\par }\Chap{5}{\SHB Kypokoino xine kuetuarimatohkõ mana
\par }
{\Q \VerseOne{1}“Okohtako, Jo! Otarame oezuhnõko imepỹ mana.

\par }{\Q Onoky Ritonõpo nenyokyhpyry kohmãko mah?


\par }{\Q \VS{2}Otyme kure imehnõ zehno oexiry?

\par }{\Q Oorihmapõko rokẽ mana.

\par }{\Q Toiparo rokẽ torẽtyke tuaro pyra exikety mana imehnõ poko.

\par }{\Q Orihnõko mana, imehnõ zumoxike toexiryke.


\par }{\Q \VS{3}Tuaro pyra exikety enease ekurãkãko samo, otyro ahtary samo.

\par }{\Q Yrome axĩ popyra ehtoh toehse itapyĩ taõkõ pona.


\par }{\Q \VS{4}Imũkuru tõ osewomasaromepyra mã toto;

\par }{\Q apiakane tõ ẽpataka tuãnohsẽme mã toto,

\par }{\Q zae ehtoh poko toto ahtao ro,

\par }{\Q toto onewomara roropa imehnõ mana.


\par }{\Q \VS{5}Omise exiketõ mokyro narykahpyry enahnõko mã toto,

\par }{\Q omoxino rãnao otyro ahtao ro.

\par }{\Q Imõkomory poko penetãko roropa mã toto.


\par }{\Q \VS{6}Tupito nonory poe etuarimatoh exipyra mana,

\par }{\Q popyra ehtoh tamoreme exipyra roropa mana.


\par }{\Q \VS{7}Kypokoino xine popyra ehtoh oehnõko kyya xine mana.

\par }{\Q Ajohpe pyra ikarany poko samo,

\par }{\Q apoto poko ahtao ikarany pisarara onuhnõko kakoxi mana.


\par }{\SHB Kure ehtoh eraximatoh ekarõko Ritonõpo mana
\par }
{\Q \VS{8}“Jo, omorome jahtao eramary ropa Ritonõpo a popyra jehtoh ekarotohme eya.


\par }{\Q \VS{9}Inyriry tõ osenuruhkatoh enetupuhsaromepyra sytatose.

\par }{\Q Inyrihpyry tõ tyjamitunuru ke enahpỹme mã kehko.


\par }{\Q \VS{10}Konopo enehpõko Ritonõpo mana nono pona,

\par }{\Q tuna kuãnõko mana tupito tõ pona, ona pona roropa.


\par }{\Q \VS{11}Osenetaonohpyra exiketõ anỹnõko mana tuisamehxo toto ehtohme.

\par }{\Q Xitaketõ anỹnõko mana osa towomase exikety pona.


\par }{\Q \VS{12}Tuaro exiketõ osenetupuhtoh enahkapõko Ritonõpo mana.

\par }{\Q Jamihme pyra toto ripõko mana tyriry se toehtohkõ onyrisaromepyra aehtohkõme.


\par }{\Q \VS{13}Zuarohxo exiketõ tapoisẽme exĩko zuaro

\par }{\Q toehtopõpyrykõke; ekurehnõko mã toto tynyrirykõ poko.


\par }{\Q \VS{14}Tãxiahtao tykohmãse eya xine mana,

\par }{\Q tonurãkara sã tomarykõ ke osema zupĩko mã toto.


\par }{\Q \VS{15}Tymõkomokãkara pynanohnõko Ritonõpo mana orihpyra toto ehtohme;

\par }{\Q etuarimaketõ pynanohnõko mana orẽpyra exiketõ winoino.


\par }{\Q \VS{16}Naeroro kure ehtoh eraximatoh ekarõko Ritonõpo mana jamihme pyra exiketomo a.

\par }{\Q Popyra exiketõ mynyhme tyripõko mana.


\par }{\SHB Ritonõpo emary kukurãkatorỹko mana
\par }
{\Q \VS{17}“Tãkye mokyro mana, tukurãkase exikety Ritonõpo a!

\par }{\Q Naeroro tohne pyra exiko tuãnohse awahtao Ritonõpo Jamihmehxo Exikety a.


\par }{\Q \VS{18}Apurõko Ritonõpo mana,

\par }{\Q yrome epinohnõko roropa mana.

\par }{\Q Iiryhmãko mana,

\par }{\Q yrome tomary ke ro ikurãkãko ropa mana.


\par }{\Q \VS{19}Tuhke ẽmepyry ae opynanohnõko Ritonõpo mana popyra ehtoh wino,

\par }{\Q oryhmapopyra roropa mana popyra ehtoh oryhmaryino.


\par }{\Q \VS{20}Omise ehtoh konõto toehse ahtao opynanohnõko mana oorikyryino,

\par }{\Q etonatoh toehse ahtao opynanohnõko mana oetaparyino.


\par }{\Q \VS{21}Oewomãko mana omi xihpyry a oryhmaryino,

\par }{\Q enaromyra exĩko mase enahkatoh toehse ahtao.


\par }{\Q \VS{22}Etonatoh toehse ahtao exianãko mase,

\par }{\Q omise ehtoh konõto toehse ahtao roropa,

\par }{\Q onokyro tõ itu htaõ kõ zuno pyra exĩko roropa mase.


\par }{\Q \VS{23}Otupi tõ po topu tõ ãkorekehkara exĩko mana,

\par }{\Q onokyro tõ oesekara roropa mã toto.


\par }{\Q \VS{24}Atapyĩ tao torẽtyke pyra exĩko mase,

\par }{\Q okyryry tõ eneryhtao emero moroto exĩko mana.


\par }{\Q \VS{25}Emũkuãko mase tuhke,

\par }{\Q apakomotyã emãnõko mã toto onahpoty ary samo ona po.


\par }{\Q \VS{26}Tamuhpõme orihnõko mase, jamihme ro,

\par }{\Q otyro epery toehsehxo ahtao samo.

\par }{\Q Moro samo tamuhpõme orihnõko mase, jamihme ro.


\par }{\Q \VS{27}Etako pahne, Jo, morohne enease zae ehtoh waro jehtohme.

\par }{\Q Ajohpe pyra mana.

\par }{\Q Moro poko osenetupuhko tuaro oehtohme.”




\par }\Chap{6}{\SH Tozuhse Jo a
\par }
{\R (Jo 6—7)

\par }{\SHB Kure ehtoh oneraximara jahtao, otyme kure isene jexiry?
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame tozuhse Jo a. Ynara tykase:


\par }{\Q \VS{2}“Jetuarimary kuhpory se ase sam kary roropa ikuhtoh po.


\par }{\Q \VS{3}Isawã motye omoxihxo exiry tuna konõto ehpio po.

\par }{\Q Morara exiryke oturuno zehno exikety samo.


\par }{\Q \VS{4}Ritonõpo Jamihmehxo Exikety pyre ke tuose ywy,

\par }{\Q opi orihmatõ ke topinohse toto.

\par }{\Q Juzenu aka moro opi omõnõko mana.

\par }{\Q Tõsetaparyke ymaro tonaroximase ywy Ritonõpo a.


\par }{\Q \VS{5}Tuesapare jumẽtu exĩko mana onahpoty nae ahtao.

\par }{\Q Pui roropa tehme exĩko mana tonahsẽ ipune ahtao.


\par }{\Q \VS{6}Yrome sautu pyra ahtao tomepore pyra tõsẽ exĩko mana.

\par }{\Q Oty sã kuratirihmo tunary nae enapyryhtao?

\par }{\Q Anusasame pyra mana.


\par }{\Q \VS{7}Morohne enapyry se pyra ase ipunaka,

\par }{\Q emero enapyryhtao ya juakuru jetũ exĩko mana.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}“Oty katohme ise jehtoh onekaropyra Ritonõpo nae ya?

\par }{\Q Oty katoh jotururu onezuhpyra Ritonõpo nae?


\par }{\Q \VS{9}Jetapary se ase eya,

\par }{\Q jorihmapotohme jũme rokene.


\par }{\Q \VS{10}Moro riry eya waro jahtao, pyhseky ykary tãkye jehtoh ke jetuhxo toehse jahtao ro.

\par }{\Q Kure rokẽ Ritonõpo mana.

\par }{\Q Aomiry onykerekeremapitopyra exiase.


\par }{\Q \VS{11}Tapotũkehse ywy,

\par }{\Q kure ehtoh oneraximasaromepyra toehse ywy.

\par }{\Q Otyme kure isene ro jexiry,

\par }{\Q kure ehtoh oneraximara jahtao?


\par }{\Q \VS{12}Topu risẽ sã jamihme hano?

\par }{\Q Joko metau risẽme nae?


\par }{\Q \VS{13}Atakorehmasaromepyra ase,

\par }{\Q topeke pyra roropa ase jakorehmatohme.


\par }{\SHB Jeahmara jepe tõ tokurehse myhene
\par }
{\Q \VS{14}“Popyra ehtoh toehse ahtao ahno a typynanopyry sehxo mana tope tomo a,

\par }{\Q Ritonõpo Jamihmehxo Exikety omipona toehtoh turumekase ahtao ro eya.


\par }{\Q \VS{15}Yrome tonekunohse ywy oya xine,

\par }{\Q jepe tomo, iporiry sã matose eina toehse ahtao, tonore ipunaka.


\par }{\Q \VS{16}Osemazuhme pehme mana jerumã ke, newe maro.


\par }{\Q \VS{17}Yrome imeĩpo tuname exĩko,

\par }{\Q mame axitũ pohto toehse ahtao anorỹko mana.

\par }{\Q Axitũ nymyry toehse ahtao,

\par }{\Q tonore exĩko mana tũpore roropa.


\par }{\Q \VS{18}Ahno tõ ytoketõ tahnõko mã toto tuna zupiry poko repe,

\par }{\Q onenepyra toto ahtao orihnõko mã toto ona tonorẽ poro toytorykohtao.


\par }{\Q \VS{19}Mokaro oehketomo Tema poe, Sapa poe roropa,

\par }{\Q moro iporiry tõ zupĩko tõkurukõme repe.


\par }{\Q \VS{20}Yrome pore, toeporehkase toto ahtao

\par }{\Q akye pyra mã toto iporiry tonoryse exiryke.


\par }{\Q \VS{21}Moro iporiry tonorẽ sã matose;

\par }{\Q jetuarimary enẽko matose,

\par }{\Q mame oserehnõko matose.


\par }{\Q \VS{22}Omõkomory onekaropopyra exiase oya xine.

\par }{\Q ‘Onekaroryme uuru ekaroko ya!’

\par }{\Q kapitopyra ase oya xine.


\par }{\Q \VS{23}‘Kypynanohko jepetõkara winoino,’ te,

\par }{\Q ‘Kuewomatoko omato tõ winoino,’ kara exiase.


\par }{\SHB Popyra jekaropyra ehtoko
\par }
{\Q \VS{24}“Kuamorepatoko,

\par }{\Q mame oezuhpyra exĩko ase;

\par }{\Q azahkuru jehtopõpyry enepotoko ya.


\par }{\Q \VS{25}Ajohpe pyra exikety zae ehtoh ekarõko mana.

\par }{\Q ‘Ajohpe pyra,’ kamexipõko mana etananomo a.

\par }{\Q Yrome jyhxirory oya xine zae pyra rokẽ mana.


\par }{\Q \VS{26}Jotururu hxirory se hmatou?

\par }{\Q Tyryrykane sã rokẽ jomiry ekarõko matou,

\par }{\Q orutua tyhtomase exiketyme jahtao?


\par }{\Q \VS{27}Zae pyra matose:

\par }{\Q otarame tumyke pyra exikety ekarory oya xine tineru apoitohme;

\par }{\Q otarame oepe ekarory oya xine tineru poko!


\par }{\Q \VS{28}Kuenetoko jenuru aka, ajohpe jekarotohme;

\par }{\Q ajohpe pyra ase ipunaka.


\par }{\Q \VS{29}Epo hnae õtururukomo.

\par }{\Q Ajohpe pyra ehtoko.

\par }{\Q ‘Popyra mase,’ kara ehtoko ya;

\par }{\Q zae jexiryke.


\par }{\Q \VS{30}Okurohtao xine, ajohpe jekarõko matou?

\par }{\Q Zae ehtoh onenetupuhsaromepyra jekarõko matou, zae pyra ehtoh wino?




\par }\Chap{7}{\SHB Tõsenekunohse rokẽ exiase
\par }
{\Q \VerseOne{1}“Isene ehtoh sero nono po tupime mana,

\par }{\Q soutatu tõ erohtoh samo;

\par }{\Q erohnõko mã toto emero porehme yronymyryme,


\par }{\Q \VS{2}namoto samo penetãko jerutume exikety poko wewe myhto,

\par }{\Q erohkety sã roropa toerohtamitu eraximary samo.


\par }{\Q \VS{3}Tuhke nuno rokẽ tõsenekunohse exiase,

\par }{\Q tykohmãse ahtao jetuarimary poko ẽmehnõko ase.


\par }{\Q \VS{4}Jataxikaryhtao nyhtohme okynahxo nyhpyra ase.

\par }{\Q Eraeramakehpyra ase ẽmehtoh pona.

\par }{\Q Ekaropõko rokẽ ase: jowõtoh pune hna?


\par }{\Q \VS{5}Upũ tyyryhmase ahtao moromoro tomo a,

\par }{\Q wewe pihpyry sã jerukoimory tõ mana;

\par }{\Q ypihpyry tyrakase mana, kunu tũtãko mana.


\par }{\Q \VS{6}Isene jehtoh axĩ enahnõko mana.

\par }{\Q Kure ehtoh eraximakehnõko ase.


\par }{\Q \VS{7}Ritonõpo, wenikehpyra exiko, isene jehtoh puu katoh sã rokẽ mana.

\par }{\Q Jenuru ke jũme tãkye ehtoh onenepyra ropa exĩko ase.


\par }{\Q \VS{8}Jenẽko mase seromaroro,

\par }{\Q yrome zomory jenekehnõko mase.

\par }{\Q Jupĩko mase repe, yrome ywy tonahse.


\par }{\SHB Kurumekako ty!
\par }
{\Q \VS{9}“Akurũ samo osenepyra toehse ahtao,

\par }{\Q moro sã ahno orihnõko mana,

\par }{\Q ytõko aorihtyã tõ esaka oehpyra ropa ehtohme jũme.


\par }{\Q \VS{10}Oehpyra ropa exĩko mana tytapyĩ taka;

\par }{\Q ipoko wenikehnõko mokyro waro aexityamo.


\par }{\Q \VS{11}Morara exiryke, mynyhme ehsaromepyra ase.

\par }{\Q Etuarimãko ase, sekere kary se ase.

\par }{\Q Ikerekeremary se ase,

\par }{\Q sam karyke yronymyryme ukurohtao.


\par }{\Q \VS{12}Oty katoh jenẽko mah tuna konõtome jahtao samo?

\par }{\Q Ihporyme jekaroryke tuna konõto kuao, otarame?


\par }{\Q \VS{13}Ataxikãko ase jynyhtoh po, oserematohme,

\par }{\Q nyhtohme pitiko, jetuhkopyra jehtohme,


\par }{\Q \VS{14}jerehnõko mase josenehtoh ke,

\par }{\Q josenehkary ke jenaroximãko mase.


\par }{\Q \VS{15}Kurehxo ya josesenamyry;

\par }{\Q joorikyry kurehxo, isene jehtoh sero joko ao popyra mana.


\par }{\Q \VS{16}Isene jehtoh se pyra ase ipunaka;

\par }{\Q jorikyry se ase. Kurumekako, toiparo rokẽ isene ase.


\par }{\SHB Oty katoh yna enẽko mah?
\par }
{\Q \VS{17}“Oty katohme imehxo exikety sã yna enẽko mah?

\par }{\Q Oty katoh ahno poko osenetupuhnõko mah?


\par }{\Q \VS{18}Kokoro rokẽ yna enẽko mase,

\par }{\Q yna onukuhkehpyra roropa mase.


\par }{\Q \VS{19}Otara ahtao jenekehnõko mah,

\par }{\Q axĩtao rokẽ toiroro jehtohme?


\par }{\Q \VS{20}Ahno Eneneme, iirypyryme jahtao, oty tyrise ya oryhmatohme?

\par }{\Q Oty katoh opyre ke juõko mah?

\par }{\Q Otarame omoxihxo toehse hano oya?


\par }{\Q \VS{21}Oty katohme yyrypyry onykorokara mah,

\par }{\Q popyra jehtopõpyry onukurikara mah?

\par }{\Q Okynã pyra tonẽsẽme exĩko ase nono aka;

\par }{\Q jupiryhtao jenepyra exĩko mase, arypyra jexiryke.”




\par }\Chap{8}{\SH Piutate oturupitotopõpyry
\par }
{\R (Jo 8)

\par }{\SHB Eramako ropa Ritonõpo a
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame Piutate, Sua pono tõturupitose. Ynara tykase ynororo:


\par }{\Q \VS{2}“Jo, otara ahtao moro sã sekere kakehnõko mah?

\par }{\Q Õmiry tyryrykane konõto sã mana, otara ahtao mynyhme exĩko mah?


\par }{\Q \VS{3}Ritonõpo zae ehtoh onytyorõmara mana.

\par }{\Q Ritonõpo Jamihmehxo Exikety popyra ehtoh onyripyra mana.


\par }{\Q \VS{4}Ajohpe pyra omũkuru tõ iirypyryme toehse Ritonõpo neneryme,

\par }{\Q naeroro tuãnohse toto eya, popyra toto ehtohtamitume.


\par }{\Q \VS{5}Seromaroro eramako ropa Ritonõpo a, oturuko Jamihmehxo Exikety a.


\par }{\Q \VS{6}Iirypyryme pyra awahtao, ajohpe pyra roropa,

\par }{\Q axĩ oehnõko Ritonõpo mana ãkorehmase ropa,

\par }{\Q atapyĩ ekarõko ropa oya mana zae rokẽ oexiryke.


\par }{\Q \VS{7}Pitiko sã rokẽ okyryry tonahkase mana:

\par }{\Q morohne motye kuhse ekarõko Ritonõpo oya imeĩpo.


\par }{\SHB Toiparo rokẽ kure ehtoh eraximãko popyra exiketõ mana
\par }
{\Q \VS{8}“Ekaropoko kytamuru tomo a.

\par }{\Q Atamorepako mokaro ehtopõpyry poko.


\par }{\Q \VS{9}Pake hkopyra tonuruse kymarokomo,

\par }{\Q tuaro pyrahme sã sytatose.

\par }{\Q Isene sytatose sero nono po axĩtao rokene jerutumã samo.


\par }{\Q \VS{10}Ah kytamuru tõ noturũ toto oya, ãmorepatohme.

\par }{\Q Tuaro toehtohkõ poe ynara ãko mã toto:


\par }{\Q \VS{11}‘Wezamo ahtara mana tuna esaryme pyra ahtao,

\par }{\Q tamutamuimo roropa tuna kuao rokẽ ahtãko mana.


\par }{\Q \VS{12}Tuna tonore toehse ahtao ahtaryhtao ro,

\par }{\Q onysahkara ahtao,

\par }{\Q anorỹko mã kehko axiny,

\par }{\Q imehnõ otyro sã pyra.


\par }{\Q \VS{13}Moro sã exĩko mokaro a,

\par }{\Q tuenikehse exiketõ Ritonõpo poko.

\par }{\Q Toiparo rokẽ kure ehtoh eraximãko popyra exiketõ mana.


\par }{\Q \VS{14}Eary pisarara jamitunuru enetupuhnõko mã toto.

\par }{\Q Ipune, ãko toh mã repe.

\par }{\Q Yrome arakaku etuety sã rokẽ mana.


\par }{\Q \VS{15}Epona omoxinety riryhtao atamohnõko mana.

\par }{\Q Eary apoiryhtao anakorehmara mana xikihme aowõtohme.’


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}“Popyra exiketõ ahtãko ãtarykahme sã xixime ahtao.

\par }{\Q Ãtarykahme sã tupito po emãnõko mã toto.


\par }{\Q \VS{17}Imity tõ osexihnõko topu tõ pona,

\par }{\Q topu konõto pokona roropa.


\par }{\Q \VS{18}Yrome touse ahtao, mokaro a tuaro pyra exĩko imehnõ mana.

\par }{\Q ‘Oty nexiase moroto?’

\par }{\Q kara mã toto ipoko.


\par }{\Q \VS{19}Moro rokẽ tãkye ehtoh nae popyra exiketõ mana.

\par }{\Q Mokaro mykapo imehnõ oehnõko mana,

\par }{\Q morotona osesarise, toto esahpyry pona.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}“Zuaro sytatose, zae ehtoh poko exiketõ onurumekara Ritonõpo mana.

\par }{\Q Popyra exiketõ anakorehmara roropa mana.


\par }{\Q \VS{21}Ritonõpo poe exianãko ropa mase,

\par }{\Q kui ãko roropa mase ãtãkyemaryke.


\par }{\Q \VS{22}Yrome ozehno exiketõ otupĩko mã toto.

\par }{\Q Popyra exiketõ tapyĩ tõ osenahkãko mana.”




\par }\Chap{9}{\SH Tozuhse Jo a
\par }
{\R (Jo 9—10)

\par }{\SHB Ritonõpo onezuhsaromepyra ahno mana
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame tozuhse Jo a; ynara tykase ynororo:


\par }{\Q \VS{2}“Moro waro ase, yrome otãto zae jehtoh enetupuhpõko ha Ritonõpo a?


\par }{\Q \VS{3}Ritonõpo onezuhsaromepyra ahno mana.

\par }{\Q Ekaropotoh miu motye ekaropõko mana, onezuhsaromepyra kymarokomo.


\par }{\Q \VS{4}Tuarohxo Exiketyme mã ynororo, Jamihmehxo Exiketyme roropa.

\par }{\Q Atatapoiry se ahno ahtao imaro, onyporemãkasaromepyra mana.


\par }{\Q \VS{5}Tokare pyra ypy tõ syryhmãko mana esarykõ poe,

\par }{\Q zehno tahtao toto enahkapõko mana.


\par }{\Q \VS{6}Nono tykytyky kamexipõko mana,

\par }{\Q tykytyky ãko nono mana.

\par }{\Q Sero nono apõ kywyh kywyh kamexipõko mana.


\par }{\Q \VS{7}‘Xixi tũtara exiko,’ ãko mana.

\par }{\Q Mame saerehkara mana.

\par }{\Q Xirikuato tõ ezehkãko roropa mana zemime pyra aehtohme koko.


\par }{\Q \VS{8}Takorehmane maro pyra kapu tyrise Ritonõpo a.

\par }{\Q Toiroro pohkane poro ytoytõko mana tuna konõto kuao.


\par }{\Q \VS{9}Xirikuato tõ tyrise eya kapu ao oximõme:

\par }{\Q Uusa Zumohxo, Oseruao Maria tomo, 7me xirikuato tõ puripurikaneme, xirikuato tõ roropa ikurenaka.


\par }{\Q \VS{10}Onenetupuhsaromepyra sytatose emero Ritonõpo nyrityã kurano.

\par }{\Q Inyrityã poko osenuruhkãko sytatose.

\par }{\Q Inyrityã tyjamitunuru ke enahpỹme mana,

\par }{\Q ikuhpỹme roropa mana.


\par }{\Q \VS{11}Upũtokoxi Ritonõpo ytoryhtao onenepyra ase.

\par }{\Q Ytoytõko mana yrome inyriry osenepyra mana ya.


\par }{\Q \VS{12}Okyryry arory se Ritonõpo ahtao, anaropopyra ehsaromepyra mase.

\par }{\Q Onoky ekaropõko eya: ‘Oty poko mah?’


\par }{\Q \VS{13}Zehno toehse Ritonõpo ahtao eramara ropa mana;

\par }{\Q epetõkara, ihpory Raape\FTNT{*}{{\FR 9:13 }{\FT{Raape kary: Ritonõpo epetõkara, Ejitu roropa.}}} akorehmananõ epukãko mã toto ipupuru myhtokoxi.


\par }{\SHB Zae ase, ajohpe pyra
\par }
{\Q \VS{14}“Naeroro ime pyra ase ipunaka,

\par }{\Q otãto Ritonõpo ezuhnõko ha?

\par }{\Q Otoko omi enẽko hano osezuhtohme imaro?


\par }{\Q \VS{15}Zae rokẽ jahtao ro onezuhpyra jexiry.

\par }{\Q Japiakaneme mana;

\par }{\Q ‘Ajohpãme samo, ypyno exiko,’

\par }{\Q ãko rokẽ ase.


\par }{\Q \VS{16}Otarame Ritonõpo kohmaryhtao ya apiakatoh taka ytotohme,

\par }{\Q mame toytose ynororo ahtao, ynara enetupuhnõko ase:

\par }{\Q jomiry onetara Ritonõpo exiry mana.


\par }{\Q \VS{17}Tyryrykane konõto ke jetapãko Ritonõpo mana,

\par }{\Q popyra ehtoh poko pyra jahtao ro

\par }{\Q jutuarimãko mana itamurumehxo.


\par }{\Q \VS{18}Joseremanohpopyra mana.

\par }{\Q Sam kakehpyra ase isene ro jahtao.


\par }{\Q \VS{19}Jamihme ehtoh kuhnõko ha?

\par }{\Q Jamihme Exiketyme mana.

\par }{\Q Ikohmaryhtao apiakane ẽpataka,

\par }{\Q onoky Ritonõpo enehpõko nae apiakane ẽpataka?


\par }{\Q \VS{20}Zae ase ajohpe pyra,

\par }{\Q yrome jomiry jyhxirõko mana,

\par }{\Q popyra jekarõko mana.


\par }{\Q \VS{21}Zae ase, yrome moro poko oty kara ase;

\par }{\Q typenekehse ywy isene jehtoh poko.


\par }{\Q \VS{22}Ya, emero rokẽ oxisã mana;

\par }{\Q morara exiryke ynara ãko ywy:

\par }{\Q kurãkõ enahkãko Ritonõpo mana popyra exiketõ samo.


\par }{\Q \VS{23}Popyra ehtoh toehse ahtao axiny,

\par }{\Q ahno kurã orihmapose,

\par }{\Q Ritonõpo exianãko mana.


\par }{\Q \VS{24}Sero nono tokarose Ritonõpo a popyra exiketomo a,

\par }{\Q apiakane tõ enuru tapuruse eya

\par }{\Q zae ehtoh onenetupuhpyra toto ehtohme.

\par }{\Q Moro onyripyra Ritonõpo ahtao onoky a morohne tyrise?


\par }{\SHB Zae jekaropyra Ritonõpo mana
\par }
{\Q \VS{25}“Ẽmepyry tõ ytõko mana axihxo,

\par }{\Q tururume ytokety motye epãko mã kehko

\par }{\Q tãkye ehtoh onenepyra ro ahtao.


\par }{\Q \VS{26}Isene jehtoh enahnõko mana,

\par }{\Q kanawa axihxo exikety ytory samo,

\par }{\Q piano yhtory samo onokyro apoise.


\par }{\Q \VS{27}Ikuhnõko ase.

\par }{\Q Wenikehnõko ase mokyro kerekeremary ya.

\par }{\Q Tãkye pyra jehtoh rumekãko ase, tãkye jehtohme ropa.


\par }{\Q \VS{28}Yrome jetuarimatoh tonõ jenẽko mana,

\par }{\Q ynara zuaro jexiryke:

\par }{\Q zae pyra jekarõko Ritonõpo mana.


\par }{\Q \VS{29}Iirypyryme Ritonõpo jekaroryhtao toiparo rokẽ erohnõko ase ekurãkatohme.


\par }{\Q \VS{30}Sahpau jakorehmara yyrypyry kurikary poko.

\par }{\Q Sahpau jamihmehxo exikety ynyrihpyry xihpyry onukurikasaromepyra mana.


\par }{\Q \VS{31}Ritonõpo jẽmãko mana eutary aka, ikurepato htaka.

\par }{\Q Jupõ yse pyra sã mana, nuriame jexiryke.


\par }{\Q \VS{32}Ysã pyra Ritonõpo mana, ahnome pyra.

\par }{\Q Morara exiryke eya onezuhsaromepyra ase,

\par }{\Q ytosaromepyra ynanase apiakane ẽpataka atae pyra yna ehtoh zurupotohme.


\par }{\Q \VS{33}Yna a asakoro, apiakane pyra mana,

\par }{\Q yna atae pyra ehtoh apiakatohme:

\par }{\Q ywy, Ritonõpo maro, atae yna ripotohme.


\par }{\Q \VS{34}Ritonõpo, juãnohpyra exiko!

\par }{\Q Ouno pyra kyriko, enaromyra jehtohme.


\par }{\Q \VS{35}Morarame oturũko ase oya,

\par }{\Q enaromyra ase zae jehtoh ukurohtao waro ase.




\par }\Chap{10}{\SHB Emero tyrĩko ase aryhnaka
\par }
{\Q \VerseOne{1}“Typenekehse ywy isene jehtoh poko.

\par }{\Q Emero tyrĩko ase aryhnaka,

\par }{\Q sam ykary poko, ukurohtao,

\par }{\Q sekere ãko ase.


\par }{\Q \VS{2}Ritonõpo, popyra exiketyme jekaropyra exiko!

\par }{\Q Kuruko oty poko jyhxirõko mah?


\par }{\Q \VS{3}Omoro ro kyriase.

\par }{\Q Kure oya nae yyryhmary?

\par }{\Q Jyhtomary roropa?

\par }{\Q Kure roropa oya jyhtomary popyra exiketomo a?


\par }{\Q \VS{4}Oenuru ahno enuru sã nae?

\par }{\Q Ahno sã rokẽ osenuhmãko mah?


\par }{\Q \VS{5}Ahno sã orihnõko mah okynã pyra ahtao?

\par }{\Q Arypyra.


\par }{\Q \VS{6}Naeroro oty katoh yyrypyry tõ emero enẽko mah?

\par }{\Q Oty katohme ynyrityã xihpyry zupĩko mahno?


\par }{\Q \VS{7}Zae rokẽ jehtoh waro mase,

\par }{\Q ypynanohne pyra jexiry waro roropa mase jewomatohme owinoino.


\par }{\SHB Nonome jyrĩko ropa mahno?
\par }
{\Q \VS{8}“Oya tyrise ywy,

\par }{\Q mame seromaroro jenahkãko mase.


\par }{\Q \VS{9}Wenikehpyra exiko orino risẽme kyriase;

\par }{\Q ikurepatome jyrĩko ropa mahno?


\par }{\Q \VS{10}Papa tyrise oya aja maro emũkuatohme, isene jehtohme.


\par }{\Q \VS{11}Joko tapuhse oya zehpo maro, imity tõ maro.

\par }{\Q Tyõtose ywy oya upũ ke ypihpyry maro.


\par }{\Q \VS{12}Isene kyriase,

\par }{\Q ypyno roropa mexiase.

\par }{\Q Ypyno oexiryke, isene ro ase.


\par }{\Q \VS{13}Yrome seromaroro zuaro ase,

\par }{\Q osenetupuhnõko mexiase okurohtao ynara tyritohme tokare pyra:


\par }{\Q \VS{14}Jenery se mexiase iirypyryme toehse jahtao,

\par }{\Q moromeĩpo popyra jehtoh onykorokara oehtohme.


\par }{\Q \VS{15}Iirypyryme jahtao juãnopyry eraximãko rokẽ ase oya;

\par }{\Q zae jahtao, jupuhpyry anymyry zuno ase,

\par }{\Q ehxirõko roropa ase jetuarimatoh eneryke ya.


\par }{\Q \VS{16}Jupuhpyry anymyryhtao ya, epyrypary zae rokẽ jehtoh poko, omoro, reão samo, jekahmãko mase;

\par }{\Q ajamitunuru enepõko mase yyryhmatohme.


\par }{\Q \VS{17}Enenanõ onenehkehpyra mase jyhxirotohme.

\par }{\Q Yzehno oehtoh emãnõko mana.

\par }{\Q Osetapakehpyra mase ymaro soutatu tõ imoihmãkõ samo.


\par }{\SHB Ritonõpo, kurumekako ty!
\par }
{\Q \VS{18}“Ritonõpo, oty katohme jenurutopõpyry tyripose oya?

\par }{\Q Kurehxo exiry toorihse jahtao jenepyra ro imehnõ ahtao.


\par }{\Q \VS{19}Topohme jytotopõpyry aja wakuru poe zonẽtoh pona, jenuru toh pyra exiry.


\par }{\Q \VS{20}Orihsasaka ywy.

\par }{\Q Naeroro kurumekako ty!

\par }{\Q Tãkye pixo ehxi,


\par }{\Q \VS{21}ytopyra ro jahtao, oehpyra ropa jehtoh pona,

\par }{\Q ytopyra ro jahtao kohmãtoh pona, xinukutume ehtoh pona,


\par }{\Q \VS{22}jerutume ehtoh nonory pona, otupitoh pona.

\par }{\Q Moroto saereme ehtoh ikohmamyry sã mana, xinukutume rokene.”




\par }\Chap{11}{\SH Zopaa otururu
\par }
{\R (Jo 11)

\par }{\SHB Zokonaka rokẽ awãnohnõko Ritonõpo mana onyrihpyry emetakame
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame Zopaa, Naama pono tõturuse, ynara tykase ynororo:


\par }{\Q \VS{2}“Mose Jo sekere kary onezuhsaromepyra sytatou?

\par }{\Q Itamurume sekere karyke zae aexiry ekarõko sytatou?


\par }{\Q \VS{3}Jo, onezuhsaromepyra yna ekarõko mah?

\par }{\Q Yna poihtory oya yna mynyhpãtoh ekarõko mah?


\par }{\Q \VS{4}Õsenetupuhtoh zae rokẽ ekarõko mase.

\par }{\Q Ritonõpo a iirypyryme pyra oehtoh ekarõko roropa mase.


\par }{\Q \VS{5}Ritonõpo otururu etary se ase,

\par }{\Q oezukuru eya etary se,


\par }{\Q \VS{6}Ãmorepary roropa tuaro ehtoh poko, tokare pyra ro ahtao ro, itamurume zuaro ehtoh nae ro mana.

\par }{\Q Yrome zuaro ehsaromepyra sytatose.

\par }{\Q Tamorepase awahtao eya ynara enetupuhnõko mase:

\par }{\Q zokonaka rokẽ awãnohnõko Ritonõpo mana onyrihpyry emetakame.


\par }{\SHB Tuaro Ritonõpo ehtoh tonẽse exiketõ enery se mahno?
\par }
{\Q \VS{7}“Imehxo Ritonõpo ehtoh tonẽse mana.

\par }{\Q Moro enery se mahno?

\par }{\Q Emero Ritonõpo Jamihmehxo Exikety ehtoh poko zuaro ehsaromepyra mase.


\par }{\Q \VS{8}Kapu atapurupyra mana Ritonõpo omõpyra ehtohme.

\par }{\Q Yrome morotona ytosaromepyra mase.

\par }{\Q Aorihtyã esary waro Ritonõpo mana.

\par }{\Q Yrome moro waro pyra mase.


\par }{\Q \VS{9}Sero nono zumo ehtoh motye mana,

\par }{\Q tuna konõto zumo ehtoh motye roropa.


\par }{\Q \VS{10}Toytory se Ritonõpo ahtao ahno apoise arotohme apiakatoh taka,

\par }{\Q ‘Moro poko pyra exiko, Ritonõpo,’

\par }{\Q kasaromepyra sytatose.


\par }{\Q \VS{11}Ahno tõ popyra exiketõ waro Ritonõpo mana;

\par }{\Q inyrirykõ popyra ehtoh onenekehpyra mana.


\par }{\Q \VS{12}Jumẽta ona pono emũkuasaromepyra mana ikuremahpyryme exikety.

\par }{\Q Moro saaro putupyra exiketõ tuaro ehsaromepyra mã toto.


\par }{\SHB Oorypyry irumekako
\par }
{\Q \VS{13}“Jo, okurohtao eramako ropa Ritonõpo a.

\par }{\Q Oemary tõ anỹko õtururume eya.


\par }{\Q \VS{14}Onyriry xihpyry irumekako.

\par }{\Q Oorypyry, nuriame exikety, onyripyra exiko atapyĩ tao.


\par }{\Q \VS{15}Morararo ehxiropyra exĩko mase,

\par }{\Q kure rokẽ ytoytõko mase,

\par }{\Q imehnõ zuno pyra.


\par }{\Q \VS{16}Wenikehnõko mase oetuarimatopõpyry poko, zueme tuna ehtopõpyry samo.

\par }{\Q Tãpaise ropa ahtao axĩ tuenikehse ropa mana.


\par }{\Q \VS{17}Mame isene oehtoh saereh ãko mana xixime ehtoh samo tãxiahtao.

\par }{\Q Oemynyhmatoh tonõ ikohmamyry sã tymyakãmase ẽmehtoh samo.


\par }{\Q \VS{18}Towomaneke exĩko mase, torẽtyke pyra,

\par }{\Q kure ehtoh eraximãko rokẽ mase.

\par }{\Q Oewomãko Ritonõpo mana, kure rokẽ nyhnõko roropa mase koko.


\par }{\Q \VS{19}Enaromyra exĩko mase imehnõ poko, õseremaryhtao.

\par }{\Q Tuhkãkõ oehnõko mã toto takorehmapotohkõme oya.


\par }{\Q \VS{20}Yrome popyra exiketõ tỹkakoxi osenuhmãko mã toto, enaromỹke,

\par }{\Q otonẽtoh zupĩko mã toto epatohme repe.

\par }{\Q Yrome onenepyra mã toto;

\par }{\Q toorikyrykõ rokẽ eraximãko mã toto.”




\par }\Chap{12}{\SH Jo a tozuhse
\par }
{\R (Jo 12—14)

\par }{\SHB Ywy roropa zuaro ase
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame Jo a tozuhse, ynara tykase ynororo:


\par }{\Q \VS{2}“Tuaro exiketõ sã oturũko matose.

\par }{\Q Otarame toorihse awahtao xine

\par }{\Q tuaro ehtoh enahnõko mana amaro xine.


\par }{\Q \VS{3}Yrome ywy roropa zuaro ase,

\par }{\Q asã xine ase.

\par }{\Q Onoky senohne waro pyra hnae?


\par }{\Q \VS{4}Jeunohnõko jepe tõ mana, ywy, ajohpe pyra exikety, zae exikety.

\par }{\Q Oturuase Ritonõpo a,

\par }{\Q mame tozuhse ywy eya.


\par }{\Q \VS{5}Etuarimaketõ poihtõko towomaneke exiketõ mã toto,

\par }{\Q epukasasaka exiketõ purohmãko mã toto.


\par }{\Q \VS{6}Omato kõ torẽtyke pyra mã toto tytapyĩkõ tao,

\par }{\Q Ritonõpo kerekeremananõ roropa. Ritonõpo oneahmara mã toto;

\par }{\Q tyjamitunuru rokẽ moĩko mã toto.


\par }{\SHB Onokyro tõ ãmorepãko mã toto
\par }
{\Q \VS{7}“Zopaa, ekaropoko torõ tomo a, onokyro tomo a roropa,

\par }{\Q ãmorepãko mã toto.


\par }{\Q \VS{8}Ekaropoko onokyro a, nono poro ytoketomo a, tuna konõto kuaõkomo a,

\par }{\Q enetupuhpotoh ekarõko mã toto oya.


\par }{\Q \VS{9}Mokaro emero zuaro mã toto,

\par }{\Q tyrihpõkõ Ritonõpo waro mã toto.


\par }{\Q \VS{10}Onokyro isene emero Ritonõpo poe mã toto.

\par }{\Q Ipoe rokẽ ahno tõ emero isene exikehpyra mana.


\par }{\Q \VS{11}Jepe tomo, omi etary sã kypanarykomo a, omi kurã apiakary samo, omi xihpyry winoino.

\par }{\Q Morararo kynapyrykõ kuhnõko roropa kunurukõ mana.

\par }{\Q Moro sã õmirykõ etãko ase,

\par }{\Q zae ehtoh rokẽ menekãko ase.


\par }{\SHB Akohnõko Ritonõpo mana; ipahnõko, enahkãko, enara
\par }
{\Q \VS{12-13}“Tamuhpõme exiketõ tuaro exĩko mana.

\par }{\Q Ritonõpo zuaro mana, yrome jamihme roropa mana.

\par }{\Q Tamuhpõme exiketõ enetupuhnõko mana.

\par }{\Q Ritonõpo enetupuhnõko mana, yrome

\par }{\Q jamihme roropa mana zae ehtoh ritohme.


\par }{\Q \VS{14}Itahkaryhtao Ritonõpo a, onyrisaromepyra ropa ahno mana.

\par }{\Q Tymyhse ahtao Ritonõpo a, onymyhpokasaromepyra ropa ahno mana.


\par }{\Q \VS{15}Konopo onenehpopyra Ritonõpo ahtao tonore exĩko mana.

\par }{\Q Konopo enehporyhtao eya zueme tuna tõ exĩko mana.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}“Ritonõpo jamihme mana,

\par }{\Q orẽpyra roropa mana.

\par }{\Q Tonekunohse exikety Esẽme mana, onekunohto Esẽme roropa.


\par }{\Q \VS{17}Tuisa tõ tuaro ehtoh puxihkãko ropa Ritonõpo mana.

\par }{\Q Tamuximãkõ putupyra exiketõ sã tyripõko mana.


\par }{\Q \VS{18}Tuisa tõ tuisame pyra tyripõko Ritonõpo mana,

\par }{\Q imehnõ poetoryme toto rĩko mana.


\par }{\Q \VS{19}Oturuketomo, orẽpyra exiketõ roropa imehnõ poetoryme toto rĩko mana.


\par }{\Q \VS{20}Zae ehtoh poko imehnõ amorepananõ rĩko mynyhme Ritonõpo mana osepeme toto ahtao ro.

\par }{\Q Tamuhpõme exiketõ tuaro ehtoh enahkapõko mana.


\par }{\Q \VS{21}Tuisamehxo exiketõ hxirõko mana.

\par }{\Q Orẽpyra exiketõ jamitunuru enahkapõko mana.


\par }{\Q \VS{22}Saerehkatoh aropõko mana, tonẽse exiketõ xinukutumao enepotohme.

\par }{\Q Saereh kamexipõko mana tykohmãse itamurume ahtao.


\par }{\Q \VS{23}Ahno tõ imehxo tyripõko mana jamihme roropa.

\par }{\Q Yrome imeĩpo toto poremãkapõko mana,

\par }{\Q toto enahkapõko roropa.


\par }{\Q \VS{24}Ahno tuisary tõ putupyra exiketõ sã tyripõko mana.

\par }{\Q Toto arõko mana ona tonorẽ poro, tytahse exiketõ samo.

\par }{\Q Otupĩko mã toto, osema ae pyra ytoketõ samo.


\par }{\Q \VS{25}Ixinukuturu htoko toytorykõ kuhnõko mã toto,

\par }{\Q tonurãkara, osetapãko mã toto, toetỹse exiketõ samo.




\par }\Chap{13}{\SHB Jotururu se ase Ritonõpo maro
\par }
{\Q \VerseOne{1}“Morohne emero enease jenuru ke;

\par }{\Q etase roropa emero ypanary ke,

\par }{\Q morohne emero zuaro ase.


\par }{\Q \VS{2}Jepe tomo, asã xine ase, ime hkopyra jekarõko matose repe.

\par }{\Q Yrome ymotye pyra matose:

\par }{\Q emero zuaro oehtohkõ waro roropa ase.


\par }{\Q \VS{3}Yrome jotururu se ase Ritonõpo maro, Jamihmehxo Exikety, jezuhtohme zae jehtoh poko.


\par }{\Q \VS{4}Tuaro pyra oehtohkõ zonẽnõko matose ajohpe ehtoh ke;

\par }{\Q Opi warõkõ sã matose kurãkõkara kurãkary warõkara samo.


\par }{\Q \VS{5}Mynyhme rokẽ toehse awahtao xine, kurehxo exiry, tuaro oekarõko imehnõ mana!


\par }{\SHB Ritonõpo enekunopyry waro osekarõko matou?
\par }
{\Q \VS{6}“Etatoko ke jotururu,

\par }{\Q zae jehtoh poko josenetuputyry ekarõko ase oya xine.


\par }{\Q \VS{7}Oty katohme ajohpe oturũko matou?

\par }{\Q Ritonõpo akorehmatohme?

\par }{\Q Ritonõpo ewomãko matou omi zae pyra ehtoh ke?


\par }{\Q \VS{8}Ritonõpo akorehmaneme osekarõko matou?

\par }{\Q Mokyro ewomãko matou juize ẽpataka oturutoh tao?


\par }{\Q \VS{9}Oenerykohtao kure ehtoh enẽko Ritonõpo nae?

\par }{\Q Ritonõpo enekunopyry kuhnõko matou, ahno enekunopyry sã oya xine?


\par }{\Q \VS{10}Zae pyra awahtao xine,

\par }{\Q tokare pyra ro awahtao xine,

\par }{\Q iirypyryme oekarotorỹko mana, oupokatorỹko roropa.


\par }{\Q \VS{11}Imehxo aexiry enaromỹke oritorỹko mana.

\par }{\Q Zunohxo yronymyryme exĩko matose.


\par }{\Q \VS{12}Imehnõ amorepatoh tonõ oya xine oruno sã toiparo rokẽ mana;

\par }{\Q toto ezuhtoh oya xine jamihme pyra mana ipunaka, orino risẽ sã rokene.


\par }{\SHB Zae jehtoh poko oturũko ase Ritonõpo ẽpataka
\par }
{\Q \VS{13}“Mynyhme ehtoko,

\par }{\Q oturuxi aporo,

\par }{\Q otara exĩko nae ya? ah nexino.


\par }{\Q \VS{14}Osewomara toehse ywy,

\par }{\Q jytory zuno pyra ase Ritonõpo ẽpataka,

\par }{\Q joorikyry zuno pyra roropa ase.


\par }{\Q \VS{15}Typenekehse ywy kure ehtoh eraximary poko,

\par }{\Q naeroro Ritonõpo jetaparyhtao,

\par }{\Q enetupuhnõko ro ase Jesẽme,

\par }{\Q zae jehtoh ekarõko ase ẽpataka.


\par }{\Q \VS{16}Otarame zuno pyra jexiryke typynanohsẽme exĩko ase, ynara exiryke:

\par }{\Q popyra exiketõ mã ytopyra Ritonõpo ẽpataka.


\par }{\Q \VS{17}Etatoko pahne jotururu oya xine,

\par }{\Q otato ehtoko ãmoreparykohtao josenetuputyry poko.


\par }{\Q \VS{18}Ezuhtoh tonõ tymenekase ya zae jehtoh poko oturutohme.

\par }{\Q Zae jehtoh poko zuaro ase rahkene.


\par }{\SHB Ritonõpo, oty katohme yyryhmãko mah?
\par }
{\Q \VS{19}“Yrome Ritonõpo ynara karyhtao:

\par }{\Q ‘Onoky mose ro tõsezusezukuru zuno pyra hnae ymaro, apiakane ẽpataka?’

\par }{\Q Morara ahtao mynyhme rokẽ exĩko ase,

\par }{\Q orihnõko ase.


\par }{\Q \VS{20}Ritonõpo, asakoro rokẽ se ase oya.

\par }{\Q Morarame otonẽpyra ase owinoino.


\par }{\Q \VS{21}Juãnohpyra ke exiko te,

\par }{\Q ouno pyra kyriko enaromyra jehtohme.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}“Ritonõpo, kykohmako apiakatoh taka

\par }{\Q jytotohme, mame oezuhnõko ase; arypyra ahtao

\par }{\Q oturuxi osemazuhme, mame kuezuhko.


\par }{\Q \VS{23}Oty popyra jehtopõpyry nae?

\par }{\Q Otãto yyrypyry tõ nae?

\par }{\Q Oty pokoino tyhxirose ywy?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{24}“Oty katohme otonẽnõko mah ywinoino?

\par }{\Q Oty katohme oepekara sã jyhxirõko mah?


\par }{\Q \VS{25}Ywy ase wewe ary sã rokene, tarose ahtao tyryrykane a:

\par }{\Q oty katohme jerehnõko mah?

\par }{\Q Onahpoty tonorẽ sã ase:

\par }{\Q Oty katoh jekahmãko mah?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}“Jyhxirotoh itunety sã imerõko mase.

\par }{\Q Mame popyra jehtopõpyry poetome ro jahtao epehmapory se roropa mase ya.


\par }{\Q \VS{27}Keti ke upupuru tõ myhnõko mase,

\par }{\Q jesemary tõ emero enẽko mase. Yputahpyry tõ enẽko mase ynutumahpyry osema tao.


\par }{\Q \VS{28}Naeroro osenahkãko ase wewe samo tymotase ahtao,

\par }{\Q upo sã roropa ase nuko tomo a tonahse ahtao.




\par }\Chap{14}{\SHB Tuhke pyra jeimamyry isene sytatose
\par }
{\Q \VerseOne{1}“Jamihme pyra sytatose, emero, kuenurutopõpyry poe ro.

\par }{\Q Tuhke pyra jeimamyry isene sytatose,

\par }{\Q yrome popyra ehtoh enẽko sytatose pitiko rokẽ pyra.


\par }{\Q \VS{2}Ekuru sã sytatose ekutãko,

\par }{\Q mame aremãnõko sã sytatose.

\par }{\Q Jerutumã sã exikehnõko sytatose

\par }{\Q osenepyra exĩko.


\par }{\Q \VS{3}Ritonõpo, arypyra sã ynanase;

\par }{\Q naeroro oty katoh yna enẽko mah?

\par }{\Q Oty katoh jarõko mah apiakatoh taka?


\par }{\Q \VS{4}Ahno mã, nuriame exiketyme mana,

\par }{\Q kure nymyry ehtoh onyrisaromepyra mana.


\par }{\Q \VS{5}Isene yna ehtoh tuhke jeimamyry waro Ritonõpo mana.

\par }{\Q Otãto nuno isene exĩko ynanae?

\par }{\Q Omoro, Ritonõpo, zuaro mase.

\par }{\Q Moro tyrise oya,

\par }{\Q onytyoromasaromepyra ynanase.


\par }{\Q \VS{6}Yna enẽko mase, osenuhmakehko yna pona.

\par }{\Q Yna irumekako toiroro yna ehtohme, ẽmepyry etyhpyry pona,

\par }{\Q erohkety samo toerohtoh tõtyhkase ahtao kokonie pukuro.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}“Wewe kure ehtoh eraximãko mana;

\par }{\Q takohse ahtao arỹtãko ropa mana.

\par }{\Q Ahtãko ropa mana.


\par }{\Q \VS{8}Imity tõ xihpyryme toehse ahtao,

\par }{\Q ãtykyry toorihse ahtao roropa nono ao,


\par }{\Q \VS{9}ehxikaryhtao arỹtãko ropa mana,

\par }{\Q amoriry tõ ropa mã kehko otyro arykasenã samo.


\par }{\Q \VS{10}Yrome ahno toorihse ahtao, arypyra exĩko mana;

\par }{\Q orihnõko exino mana,

\par }{\Q mame otara exĩko nae?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}“Ikuhpo tõ samo tonore toehse ahtao, tuna sã roropa tãpaise ahtao,


\par }{\Q \VS{12}moro sã orihnõko sytatose, emero, kapu nae ro ahtao.

\par }{\Q Nyhnõko sytatose kuorikyrykõme, jũme pakara ropa ehtohme.


\par }{\SHB Kurehxo ehtoh eraximãko ase
\par }
{\Q \VS{13}“Ynara se hano oya:

\par }{\Q kyriko aorihtyã tõ esaka, moroto tonẽse jehtohme, zehno pyra oehtohto ropa.

\par }{\Q Morararo okynahtao ypoko wenikehpyra ehtoh tyripoko!


\par }{\Q \VS{14}Toorihse ahno ahtao ẽsemãnõko ropa nae?

\par }{\Q Yrome kurehxo ehtoh eraximãko ase, jetuarimatoh tonahse ahtao.


\par }{\Q \VS{15}Morararo ykohmãko mase,

\par }{\Q ywy roropa oezuhnõko ase;

\par }{\Q tãkye exĩko mase ypoko, onyrihpyryme jexiryke.


\par }{\Q \VS{16}Ypynanohnõko mase azahkuru pyra jehtohme,

\par }{\Q jenepyra mase popyra ynyriry tõ ehtoh kuhtohme.


\par }{\Q \VS{17}Yyrypyry poko wenikehnõko mase.

\par }{\Q Ynyrihpyry xihpyry korokãko mase.


\par }{\SHB Kure ehtoh eraximary ahno a enahkapõko mase
\par }
{\Q \VS{18}“Morararo ypy tõ osenahkary sã,

\par }{\Q topu tõ esyryhmary sã roropa.


\par }{\Q \VS{19}Topu tõ ahkary sã tuna a, nono arory sã roropa opotunety a,

\par }{\Q moro saaro kure ehtoh eraximary ahno a enahkapõko mase.


\par }{\Q \VS{20}Yna poremãkapõko mase, orihnõko ynanase.

\par }{\Q Yna ẽmyty tyoro sã tyrĩko mase sero nono poe yna osekazumatohme.


\par }{\Q \VS{21}Imũkuru tõ eahmaryhtao ahno a imehxo toto ehtoh poko,

\par }{\Q moro waro pyra mã ynororo.

\par }{\Q Tyhxirose toto ahtao azahkuru toehse toto exiryke,

\par }{\Q eya onekaropyra imehnõ mana moro poko.


\par }{\Q \VS{22}Jetũ tupũ ehtoh waro rokẽ mana,

\par }{\Q tukurohtao sam katoh roropa, tuzenu ao.”




\par }{\MS Aoturutopõpyry asakoromano

\par }\Chap{15}{\MR Jo 15—21

\par }{\SH Eripaze a tozuhse ropa
\par }
{\R (Jo 15)

\par }{\SHB Tyyrypyhpyke oexiryke sekere ãko mase moro samo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame Jo tozuhse Eripaze Temã pono a. Ynara tykase ynororo:


\par }{\Q \VS{2}“Jo, tuaro exikety mã moro sã pyra ezuhnõko.

\par }{\Q Sekere ãko rokẽ mase;

\par }{\Q tyryrykane sã rokẽ õmiry mana.


\par }{\Q \VS{3}Tuaro exikety toiparo rokẽ sekere kara mana.

\par }{\Q Onezuhpyra roropa mana zuaro pyra exikety omiry ke.


\par }{\Q \VS{4}Etako pahne, Ritonõpo zuno ahno ehtoh enahkapory se hma?

\par }{\Q Õtururu etaryhtao imehnomo a, oturupyra exĩko mã toto Ritonõpo a.


\par }{\Q \VS{5}Tyyrypyhpyke oexiryke sekere ãko mase moro samo.

\par }{\Q Imehnõ enekunopyry se mase õtururu ke rokene.


\par }{\Q \VS{6}Ohxirory se pyra ase repe;

\par }{\Q yrome õmiry ro ohxirõko mana iirypyryme oehtoh poko.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}“Osemazuhme aenuruhpyryme osekarõko mah?

\par }{\Q Otarame tonuruse mexiase ypy tõ exipyra ro ahtao.


\par }{\Q \VS{8}Ritonõpo osenetupuhtoh tonõ waro hma

\par }{\Q tokare pyra toto ahtao ro?

\par }{\Q Omoro rokẽ tuaro exiketyme mahno?


\par }{\Q \VS{9}Zuaro pyra yna ehtoh waro mahno?

\par }{\Q Yna motye senohne enetupuhnõko mah?

\par }{\Q Zuaro oehtoh waro ynanase roropa emero.


\par }{\Q \VS{10}Tamorepase ynanase tamuhpõme exiketomo a,

\par }{\Q osemazuhme aenurutyamo a, enurupyra omy ahtao ro.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}“Oemuhkehkary se Ritonõpo mana,

\par }{\Q yrome moro se pyra mase, oty katohme?

\par }{\Q Ipoe tõturuse yna amaro tomeseke samo.


\par }{\Q \VS{12}Oty katohme openetatoh ekahmãko rokẽ mah?

\par }{\Q Oty katoh yna zehno exikety sã yna enẽko mah, yna se pyra exikety samo?


\par }{\Q \VS{13}Oty katohme Ritonõpo zehno mexino okurohtao?

\par }{\Q Oty katohme ikerekeremãko mah?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}“Otara ãko mah: iirypyryme pyra ahno exĩko nae Ritonõpo a?

\par }{\Q Ahnome aenuruhpyry kure nymyry exĩko nae?

\par }{\Q Arypyra.


\par }{\Q \VS{15}Ritonõpo a inenyohtyã kure nymyry pyra mã toto,

\par }{\Q kapu roropa eya kure nymyry pyra mana ineneryme.


\par }{\Q \VS{16}Moro motye ahno popyra ehtoh nuriame,

\par }{\Q tuna ẽnõko sã tyyrypyrykõ poko mã toto.


\par }{\SHB Popyra exiketõ etuarimãko mana
\par }
{\Q \VS{17}“Etako pahne, Jo, josenetupuhtoh ekarõko ase oya;

\par }{\Q ynenehpyry ekarõko ase oya.


\par }{\Q \VS{18}Tuaro exiketõ imehnõ amorepãko ajohpe pyra ehtoh poko, tumykõ namorepatoh tonõ poko,


\par }{\Q \VS{19}tynonorykõ po, imehnõ nonory poe aepyhpyã pyra nexiase:

\par }{\Q ahno pyra nexiase morotõkõ arotohme Ritonõpo winoino.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}“Popyra exiketyme ahno ahtao, imehnõ ryhmaneme ynororo ahtao etuarimãko mana toorikyry ponãmero.


\par }{\Q \VS{21}Panaikatõ etaryhtao oserehnõko mana;

\par }{\Q tõsewomase osekarõko mana,

\par }{\Q moro ae ro omato tõ oehnõko osetapase imaro.


\par }{\Q \VS{22}Popyra ehtoh toehse ahtao typynanopyry oneraximara mana, totapary zuno mã ynororo imehnomo a.


\par }{\Q \VS{23}Aorikyry eraximãko kurumu tõ mana, ekepyry pũ õtohme.

\par }{\Q Toorikyry a rokẽ zuaro mana,

\par }{\Q okynã pyra xinukutume mã exĩko eya.


\par }{\Q \VS{24}Popyra ehtoh oepyry, aosanumatoh tonõ roropa, enaromỹke tyrĩko mana.

\par }{\Q Iporemãkapõko mã toto tuisa konõto samo, tysoutatu tõ maro.


\par }{\Q \VS{25}Moro sã exĩko emero osepeme se pyra ahtao Ritonõpo maro.

\par }{\Q Tãtatapoiry se mã ynororo, Ritonõpo Jamihmehxo Exikety poremãkatohme repe.


\par }{\Q \VS{26-27}Epyrypaketyme mã ynororo, Ritonõpo omipona pyra,

\par }{\Q osewomãko mana osewomatoh konõto ke,

\par }{\Q mame tururume ytõko Ritonõpo poremãkapose.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{28}“Pata tõ typoremãkase mokyro popyra exikety a, tapyi tõ, irumekatyã, apoitohme tytapyĩme.

\par }{\Q Yrome moro pata tõ tapyi tõ maro patãpome exĩko, otyro xihpyry ipapyhpyry kaetoko ehtoh samo.


\par }{\Q \VS{29}Tymõkomoke exikety axĩtao rokẽ mana,

\par }{\Q imõkomory enahnõko mana, emero porehme.

\par }{\Q Jerutu roropa osenepyra exĩko sero nono po.


\par }{\Q \VS{30}Mokyro popyra exikety, xinukutume ehtoh wino epara mana, orihnõko.

\par }{\Q Wewe amoriry sã exĩko mana tyahse ahtao apoto ke,

\par }{\Q ekuru tomo tyryrykane a tarosẽme exĩko.


\par }{\Q \VS{31}Tuaro pyra exiketyme mana, ajohpe ehtoh ke tuisame toehse ahtao,

\par }{\Q ajohpe ehtoh apoĩko mana tynyrihpyry epehpyryme.


\par }{\Q \VS{32}Anorỹko mana tamuhpõme nymyry pyra ahtao, wewe amoriry aremamyry samo, arỹtara ropa ekurehnõko mana.


\par }{\Q \VS{33}Uwa zoko sã exĩko mana epery ohpapyry sã exipyra ro ahtao, oriwera zoko sã roropa ekuru tõ ohpahtoh samo.


\par }{\Q \VS{34}Popyra exiketõ typoenõke pyra exĩko mã toto,

\par }{\Q tapyi tõ tyrise ahtao imehnõ enekunohtoh ke, moro zahnõko mã kehko apoto ke.


\par }{\Q \VS{35}Osenetupuhnõko mã toto popyra ehtoh ritohme,

\par }{\Q zae pyra ehtoh rĩko mã toto.

\par }{\Q Osenetupuhkehpyra mã toto imehnõ enekunopyry poko.”




\par }\Chap{16}{\SH Mokaro ezuhtoh Jo a
\par }
{\R (Jo 16—17)

\par }{\SHB Openekehkatorỹko jomiry ke
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame mokaro ezuhtohme ynara tykase Jo:


\par }{\Q \VS{2}“Morohne panõ emero etase pake.

\par }{\Q Jemuhkehkara matose,

\par }{\Q jerekohmãko rokẽ matose.


\par }{\Q \VS{3}Sekere kakehpyra hmatou, jũme?

\par }{\Q Oty katoh jyhtomary se hmatou?


\par }{\Q \VS{4}Jesao awahtao xine, oesarykõ po jahtao roropa,

\par }{\Q ywy sekere kary oya xine asã xine.

\par }{\Q Jupuhpyry kywyh kywyh ykamexipory asã xine tuaro exikety samo.

\par }{\Q Morararo openekehkatorỹko ase jomiry ke, asã xine.


\par }{\Q \VS{5}Mãpyra omi kurã ekaroryhtao emuhkehkananomo a, emynyhmara oehtohkõme, jetuhkopyra oetuarimarykõ exiry.


\par }{\Q \VS{6}Yrome jotururuhtao jetũ jehtoh onymynyhpãkara mana,

\par }{\Q morararo mynyhme jahtao jetuarimary onymynyhpãkara roropa mana.


\par }{\SHB Jakurihmoase Ritonõpo
\par }
{\Q \VS{7}“Ritonõpo, opoe tapotũkehse ywy,

\par }{\Q ytapyĩ taõkõ tonahkase oya.


\par }{\Q \VS{8}Typoremãkase ywy oya, yzehno exiketyme mase.

\par }{\Q Tupune pyra toehse ywy, ipihpyry rokene zehpo maro,

\par }{\Q morara exiryke jyhxirõko mã toto, iirypyryme jekarõko.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}“Zehno toexiryke tyxihkase ywy Ritonõpo a;

\par }{\Q jenẽko mana yse pyra toehtoh ke.

\par }{\Q Onokyro samo jekahmãko mana, jenaroximãko.


\par }{\Q \VS{10}Imehnõ emero jenaroximãko mã toto,

\par }{\Q ẽtakãko mã toto ykerekerematohme,

\par }{\Q ypipohnõko mã toto jẽmyty pokona.


\par }{\Q \VS{11}Ritonõpo jekaroase ajoajohpãkomo a, popyra exiketõ emahpokoxi tokarose ywy.


\par }{\Q \VS{12}Torẽtyke pyra exiase, osepeme imehnõ maro,

\par }{\Q yrome jakurihmoase Ritonõpo;

\par }{\Q jesenary ae japoiase ynororo,

\par }{\Q tytahkase ywy eya.

\par }{\Q Tuotohme exikety sã tyrise ywy eya.


\par }{\Q \VS{13}Emero rokẽ poe tuose ywy eya typyre ke;

\par }{\Q jepyasyhny tuose eya, typosohkase,

\par }{\Q ypyno pyra nexiase, juahxirirĩ wino jeresukuru toekuãse nono pona.


\par }{\Q \VS{14}Soutatu oehtoh sã tooehse ynororo ya. Jyyryhmãko roropa nexiase, ywy tytahtahkase porehme eya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}“Jemynyhmaryke upo, topuxiximã risẽ, amuruase. Mame typorohse ywy nono pona, typoremãkase jexiryke.


\par }{\Q \VS{16}Tyxitase ywy itamurume.

\par }{\Q Jẽmyty tõpire toehse,

\par }{\Q jenuru tõ tyaose roropa, ikohmamyry samo, xinukutume.


\par }{\Q \VS{17}Yrome imehnõ onyryhmara exiase,

\par }{\Q oturũko exiase Ritonõpo a zae rokẽ ehtoh poko.


\par }{\SHB Jewomane nae ase kapu ao
\par }
{\Q \VS{18}“Nono, zae pyra yyryhmatopõpyry imehnomo a ononẽpyra exiko!

\par }{\Q ‘Zae kuapiakako!’ ikohmaryhtao ya, jomiry onymynyhpãkapopyra exiko!


\par }{\Q \VS{19}Jewomane nae ase kapu ao, moro waro ase.

\par }{\Q Mokyro oturukety, jakorehmane moroto mana.


\par }{\Q \VS{20}Jepe tõ ykerekeremãko mã toto; eramãko ropa ase Ritonõpo a yxitaryme.


\par }{\Q \VS{21}Tope ewomary sã imepyny a,

\par }{\Q moro sã jewomane se hano zae jehtoh ekarotohme Ritonõpo a.


\par }{\Q \VS{22}Jeimamyry tõ, tuhke pyra toehse,

\par }{\Q tõtyhkase ahtao ytõko ase moro osema ae oehpyra ropa jehtohme.




\par }\PoetryChap{17}{\Q \VerseOne{1}Apotũkehnõko ase.

\par }{\Q Isene jehtoh enahsasaka mana;

\par }{\Q jekepyry zonẽtoh jeraximãko mana seromaroro.


\par }{\Q \VS{2}Jeunohnanõ japurũko mã toto,

\par }{\Q aomirykõ eanahtõko ase.


\par }{\SHB Ahno oehnõko ituh kase jẽmyty pona
\par }
{\Q \VS{3}“Ritonõpo, omoro rokẽ jakorehmãko mase;

\par }{\Q imepỹ pyra ase zae jehtoh enetupuhponeme.


\par }{\Q \VS{4}Osenetupuhsaromepyra mokaro tyrise oya, ypoihtonanomo, onenetupuhpyra toto ehtohme senohne poko;

\par }{\Q yporemãkapopyra exiko eya xine.


\par }{\Q \VS{5}Tuaro aexihpyry omihpyry samo:

\par }{\Q ‘Mokyro mũkuru tõ omise exĩko mã toto, tineru poko tope tõ towokase exiketyme ahtao.’


\par }{\Q \VS{6}Moro omihpyry ekarõko mã ahno tomo ya,

\par }{\Q mame ituh ãko mã toto jẽmyty pona.


\par }{\Q \VS{7}Tonurẽkara sã exĩko ase jemynyhmaryke,

\par }{\Q waxiry tomo japory tõ roropa jerutumã sã rokẽ mã kehko.


\par }{\Q \VS{8}Jeneryke zae ehtoh poko exiketõ osenuruhkãko mã toto.

\par }{\Q ‘Ritonõpo turumekase eya,’ ãko mã toto ypoko.


\par }{\Q \VS{9}Zae exiketyme osekaroketõ mokaro, tamuximehxo exiketomo, orẽpyrahxo zae ehtoh poko exikehpyra mã toto.

\par }{\Q Nuriame ehtoh poko pyra exiketõme, orẽpyrahxo zae exiketõme osekarõko mã toto.


\par }{\Q \VS{10}Yrome aepyry ropa toto ahtao xiaro, toiro tuaro exikety onenepyra jexiry toto maro.


\par }{\SHB Otoko hna moro kure ehtoh eraximatopo?
\par }
{\Q \VS{11}“Isene jehtoh enahnõko mana;

\par }{\Q josenetupuhtopõpyry tõ torẽse mã kehko,

\par }{\Q kure ehtoh eraximary se jehtopõpyry tonahse mana.


\par }{\Q \VS{12}Yrome jepe tõ mã koko ekarõko ẽmepyryme;

\par }{\Q moe hkopyra ẽmepyry ekarõko mã toto,

\par }{\Q yrome zuaro ase xinukutumao ro ase.


\par }{\Q \VS{13}Aorihtyã esary riryhtao ya ytapyĩme,

\par }{\Q moroto ataxikãko ase jynyhtohme xinukutumao.


\par }{\Q \VS{14}Jekepyry zonẽtoh papame ekarõko ase,

\par }{\Q moromoro ajame ekarõko ase, woryxiry tõme roropa, morara ahtao


\par }{\Q \VS{15}otoko kure ehtoh eraximary ya?

\par }{\Q Onoky kure ehtoh eraximatoh enẽko nae?


\par }{\Q \VS{16}Kure ehtoh eraximary ya yhtopyra mana ymaro nono zopikoxi aorihtyã esaka?”




\par }\Chap{18}{\SH Piutate omiry ropa
\par }
{\R (Jo 18)

\par }{\SHB Mynyhme exiko, Jo, otatõme oehtohme
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame Piutate Sua pono a tozuhse. Ynara tykase ynororo:


\par }{\Q \VS{2}“Jo, oty katoh sekere kakehpyra mahno?

\par }{\Q Mynyhme exiko, otatõme oehtohme,

\par }{\Q mame oturũko sytatose oximaro.


\par }{\Q \VS{3}Oty katohme tuaro pyra exiketõme yna ekarõko mah,

\par }{\Q okyno sã yna ekarõko?


\par }{\Q \VS{4}Onyetũ ke atapurõko rokẽ mase.

\par }{\Q Tohne oexiryke sero nono patãpome exĩko nae?

\par }{\Q Opokoino ypy tõ syryhmapõko Ritonõpo nae? Nary.


\par }{\SHB Popyra exiketõ etyhpyry
\par }
{\Q \VS{5}“Popyra exiketõ orihnõko mã toto, saerehkatoh ezehkary samo, apoto sã roropa tozehse ahtao.


\par }{\Q \VS{6}Ezuru itapyĩ tao tozehsẽme exĩko, saerehkara roropa mana.

\par }{\Q Saerehkane esahpokoxi, xinukutume exĩko mana.


\par }{\Q \VS{7}Jamihme exikety sã ytoytõko nexiase,

\par }{\Q yrome seromaroro osetapãko mana.

\par }{\Q Tõsenetupuhtoh riry poko epukãko mana.


\par }{\Q \VS{8}Tarãpa pona toytoryhtao, ipupuru tõ apoĩko mana.


\par }{\Q \VS{9}Ihtainy tapoise apoitopo a, tũtara ropa aehtohme.


\par }{\Q \VS{10}Apoitoh tonẽse nexiase nono po, osema tao, mokyro esemary ao.


\par }{\Q \VS{11}Popyra ehtoh toto zomye toto enaroximãko,

\par }{\Q toto ekahmãko roropa aytorykohtao.


\par }{\Q \VS{12}Tytineruke nexiase,

\par }{\Q yrome seromaroro omise mã toto;

\par }{\Q mokaro enahkary eraximãko popyra ehtoh mana mokaro apoitohme.


\par }{\Q \VS{13}Tyrohsẽ popyra orihmatõ emãnõko mana zoko tõ poko,

\par }{\Q naeroro jaxiry tomo, apory tõ roropa motãko.


\par }{\Q \VS{14}Tousẽme exĩko mã toto tytapyĩkõ htae, moro

\par }{\Q tao torẽnase toh nexiase towomase sã roropa,

\par }{\Q mame tysyryhmasẽme exĩko mã toto Tuisa Orihtoh ẽpataka.


\par }{\Q \VS{15}Itapyinỹpyry tukurikasẽme exĩko ẽxofere ke nuriame pyra ehtohme,

\par }{\Q mame imeĩpo imepỹ moro taka omõnõko mana, moroto ehse.


\par }{\Q \VS{16}Wewe sã toorihse aexihpyry sã exĩko mana, tonore imity tõ poe amoriry tõ pona.


\par }{\Q \VS{17}Mokyro poko wenikehnõko imehnõ mana.

\par }{\Q Esety poko roropa wenikehnõko mã toto inonory põkomo.


\par }{\Q \VS{18}Mokyro taroposẽme exĩko mana isene exiketõ esary winoino.

\par }{\Q Saereme ehtoh winoino roropa taroposẽme exĩko mana xinukutumã aka.


\par }{\Q \VS{19}Tumũkue pyra exĩko mana,

\par }{\Q typakõke pyra roropa exĩko itapyinỹpyry tosẽke pyra ehtohme.


\par }{\Q \VS{20}Mokyro orihtoh poko zuaro exiketõ, xixi tũtatoh winoino xixi omõtoh pona,

\par }{\Q tykytyky ãko mã toto, enaromỹke toexirykõke.


\par }{\Q \VS{21}Moro sã popyra exiketõ orihnõko mã toto, Ritonõpo se pyra exiketomo.”




\par }\Chap{19}{\SH Ezuhtopõpyry ropa Jo a
\par }
{\R (Jo 19)

\par }{\SHB Typoihtose ywy oya xine
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame Jo a tozuhse. Ynara tykase ynororo:


\par }{\Q \VS{2}“Oty katohme jyhtomãko matou?

\par }{\Q Otara ahtao japurokehnõko matou õmirykõ ke?


\par }{\Q \VS{3}Tuhke rokẽ typoihtose ywy oya xine.

\par }{\Q Ehxiropyra hmatou azahkuru oehtopõpyrykõ poko ypoko?


\par }{\Q \VS{4}Azahkuru jahtao ro, otãto oryhmatorỹko hano?


\par }{\Q \VS{5}Ymotye kure osekarõko matose.

\par }{\Q Popyra ehtoh toehse ya exiryke iirypyryme jekarõko matose.


\par }{\SHB Tysoutatu tõ tonehpose Ritonõpo a etonatohme ymaro
\par }
{\Q \VS{6}“Tuaro ehtoko zae pyra Ritonõpo toehse ypoko.

\par }{\Q Ahno apoitoh tyrise eya japoitohme.


\par }{\Q \VS{7}Kohtãko ase, yyryhmara Ritonõpo ehtohme.

\par }{\Q Yrome onetara imehnõ mana.

\par }{\Q Kohtãko ase opore repe,

\par }{\Q yrome zae ehtoh onyripyra mã toto.


\par }{\Q \VS{8}Jesemary tapuruse eya, ytopyra jehtohme.

\par }{\Q Jesemary tõ tonẽse eya ikohmamyry a.


\par }{\Q \VS{9}Ymõkomory emero tupuxihkase eya,

\par }{\Q ime jehtopõpyry tonahkase roropa eya.


\par }{\Q \VS{10}Ypipohnõko mana emero rokẽ poe jenahkatohme.

\par }{\Q Kure ehtoh eraximary ya touse roropa eya, otyro mity oury samo.


\par }{\Q \VS{11}Yzehno toehse ynororo, tyahse sã ywy;

\par }{\Q topekarame jekaroase.


\par }{\Q \VS{12}Tysoutatu tõ tonehpose eya etonatohme ymaro.

\par }{\Q Nono ahkãko mã toto;

\par }{\Q tõsesarise mã toto ytapyĩ zomye.


\par }{\SHB Turumekase ywy wekyry tomo a, jepe tomo a roropa
\par }
{\Q \VS{13}“Turumekapose ywy Ritonõpo a wekyry tomo a.

\par }{\Q Imepỹ nono põme exiketyme jyrĩko jepe tõ mana.


\par }{\Q \VS{14}Wekyry tomo a turumekase ywy,

\par }{\Q jepe tõ tuenikehse mã toto ypoko.


\par }{\Q \VS{15}Ytapyĩ tao tynyhse aexityã juaro pyra sã mã toto;

\par }{\Q ypoetory tõ roropa ytapyĩ tao imepỹ nono poe aepyhpyryme jekarõko mã toto.


\par }{\Q \VS{16}Ypoetory kohmãko ase repe onetara mana,

\par }{\Q ‘Ajohpãme sã kuakorehmako,’ karyhtao ro eya.


\par }{\Q \VS{17}Ỹtary tymoke mana ypyty a, typoxine pyra;

\par }{\Q nuriame ase jakorõ tomo a.


\par }{\Q \VS{18}Poetohti tõ yse pyra mã toto;

\par }{\Q jeunohnõko mã toto jowomyryhtao.


\par }{\Q \VS{19}Jepe tõ mã yse pyra ipunaka,

\par }{\Q imehnõ pyno exiase repe,

\par }{\Q yrome jepeme pyra toehse mã toto.


\par }{\Q \VS{20}Ipihpyryme rokẽ toehse ywy tupunatãse.

\par }{\Q Orihsasaka toehse ywy.


\par }{\Q \VS{21}Oenupunako ypoko, jepe tomo, Ritonõpo a tapurose jexiryke.


\par }{\Q \VS{22}Oty katohme yyryhmãko matou, yyryhmary sã Ritonõpo a?

\par }{\Q Penekehpyra hmatou sam kamexipory poko ya?


\par }{\SHB Jewomane isene mana
\par }
{\Q \VS{23}“Kure ya exiry jomiry poko wenikehpyra ahno ahtao,

\par }{\Q pape pokona tymerose ahtao roropa!


\par }{\Q \VS{24}Kure roropa exiry jomiry tymerose ahtao kurimene ke xũpu pokona te, topu pokona roropa, jũme ehtohme!


\par }{\Q \VS{25}Ynara zuaro ase: Jewomane isene mana;

\par }{\Q etyhpyryme oehnõko mana jewomase sero nono pona.


\par }{\Q \VS{26}Ypihpyry tonahkase ahtao ro tyrohsẽ ke,

\par }{\Q ynara zuaro ase: sero joko ao Ritonõpo enẽko ase.


\par }{\Q \VS{27}Ywy roro jenuru ke nymyry mokyro enẽko ase,

\par }{\Q mokyro waro exĩko ase rahkene.

\par }{\Q Moro sehxo ywy yronymyryme!


\par }{\Q \VS{28}Typoremãse exiase ynara karyke oya xine:

\par }{\Q ‘Otãto mokyro sam kamexipõko sytatou?

\par }{\Q Ipokoino rokẽ moro popyra ehtoh toehse eya.’


\par }{\Q \VS{29}Yrome Ritonõpo tapemã zuno ehtoko.

\par }{\Q Moro ke popyra exiketõ wãnohnõko Ritonõpo mana.

\par }{\Q Tuaro ehtoko, Apiakane nae mana,

\par }{\Q kymarokõ apiakãko mana.”




\par }\Chap{20}{\SH Zopaa tõturuse ropa
\par }
{\R (Jo 20)

\par }{\PP \VerseOne{1}Morarame Zopaa, Naama pono tõturuse. Ynara tykase ynororo:


\par }{\Q \VS{2}“Jo, jerehnõko mase;

\par }{\Q torẽtyke jexiryke axĩ oezuhnõko ase.


\par }{\Q \VS{3}Jupokaryke oya jyhxirõko mase,

\par }{\Q yrome oezukuru waro ase zae ehtoh ke.


\par }{\SHB Popyra exiketõ tãkye ehtoh axĩtao rokẽ mana
\par }
{\Q \VS{4}“Ynara zuaro mase, moino ro nexiase,

\par }{\Q ahno exipitotopõpyry poe sero nono po etyorõmara mana:


\par }{\Q \VS{5}Popyra exiketõ axĩtao rokẽ tãkye exĩko mã toto.

\par }{\Q Okynã pyra tãkye toto ehtoh enahnõko ropa mana.


\par }{\Q \VS{6}Tõnuhse ynororo ahtao kakoxi, kapu aka samo, zupuhpyry akurũ aka,


\par }{\Q \VS{7}jũme tonahkasẽme exĩko mana oruno samo.

\par }{\Q Mokyro waro exiketõ ipoko zuaro pyra exĩko mã toto.

\par }{\Q ‘Otara toehse mokyro?’ ãko.


\par }{\Q \VS{8}Osenehto sã osenepyra exĩko ropa mana, koko osenehtopõpo sã, jũme onenepyra ehtohme.


\par }{\Q \VS{9}Popyra exikety onenepyra exĩko imehnõ mana,

\par }{\Q esary po exĩko.


\par }{\Q \VS{10}Imõkomohpyry ekarõko ropa imũkuru tõ mana

\par }{\Q tymõkomokãkara a, inematonanopyhpyry,

\par }{\Q inapoihpyry imehnõ enekunohtopõpyry ke.


\par }{\Q \VS{11}Zokokõ nuaseme aexihpyry, jamihme roropa,

\par }{\Q okynã pyra nonome exĩko mana.


\par }{\SHB Popyra ehtoh opi orihmatõ itunety sã exĩko
\par }
{\Q \VS{12}“Popyra exikety a, popyra ehtoh anusasame mana.

\par }{\Q Tunuru zopino moro zonẽnõko mana.


\par }{\Q \VS{13}Tỹtary ao ikurãkãko mana, tomepore mana, emepory jamaro exiryke.


\par }{\Q \VS{14}Yrome imeĩpo zuakuru ao zehnãko mana.

\par }{\Q Itũ exĩko, opi orihmatõ itunety samo.


\par }{\Q \VS{15}Mokyro popyra exikety enarutãko mana, mõkomo kurã tomatonanohse ahtao eya;

\par }{\Q morohne oũko Ritonõpo mana zuakuru ae.


\par }{\Q \VS{16}Okoi epity ẽtoh samo;

\par }{\Q moro opi mokyro orihmãko mana.


\par }{\Q \VS{17}Iporiry tõ azeite ke pehme onenepyra

\par }{\Q ekurehnõko popyra exikety mana, suhsu onẽpyra,

\par }{\Q ano zeni onenahpyra roropa mana.


\par }{\Q \VS{18}Emero tymõkomory rumekãko mana.

\par }{\Q Toerohtamitu nomõko mana.

\par }{\Q Tytinerũ poko ehsaromepyra exĩko mana, enara.


\par }{\Q \VS{19}Tymõkomokãkara tyrohmanohpose eya,

\par }{\Q mame tuenikehse ynororo toto poko,

\par }{\Q imepỹ tapyĩ tapoise eya esẽ winoino tytapyĩme,

\par }{\Q yrome tytapyĩ onyripyra tokurehse ynororo.


\par }{\Q \VS{20}Tãkye nymyry pyra mana tymõkomory poko;

\par }{\Q itamurumehxo ise ro exikehpyra mana.


\par }{\Q \VS{21}Emero rokẽ apoiry kuhnõko mana,

\par }{\Q yrome imõkomory enahnõko mana.


\par }{\Q \VS{22}Imehxo toehse ynororo ahtao popyra ehtoh epona epukãko mana;

\par }{\Q totapase sã exĩko mana toetuarimaryke.


\par }{\SHB Zehno Ritonõpo ehtoh tukuãse popyra exiketõ pona
\par }
{\Q \VS{23}“Ah notuhno tuesapare ehtohme!

\par }{\Q Mokyro zehno toehtoh ke mokyro wãnohnõko Ritonõpo mana;

\par }{\Q konopo sã mokyro zehno Ritonõpo ehtoh oehnõko mana epona.


\par }{\Q \VS{24}Epanohtao tapema kurimene risẽ wino

\par }{\Q osepynanohtohme, pyrou ke tuosẽme exĩko mana ipotyry metau risẽ ke.


\par }{\Q \VS{25}Moro pyrou oũko mã toto ĩpary wino, tũtãko

\par }{\Q mana zemime imunuru ke. Mame enaroxitapãnõko mana.


\par }{\Q \VS{26}Imõkomory emero inapoityã tonahkasẽme

\par }{\Q exĩko mana. Apoto ke, ahno onyripyra aexihpyry

\par }{\Q ke, tyahkasẽme exĩko mana itapyĩ taõkõ maro.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{27}“Popyra exiketõ rypyry enepõko kapu mana,

\par }{\Q sero nono owõnõko mana toto hxirotohme.


\par }{\Q \VS{28}Moro ẽmepyry ae zehno Ritonõpo ehtoh tukuãse ahtao epona xine,

\par }{\Q itinerũ imõkomory roropa tonahkasẽme exĩko mana, emero porehme.


\par }{\Q \VS{29}Senohne rĩko Ritonõpo mana popyra exiketõ pona;

\par }{\Q moro kurãkãko mana, epehpyryme popyra exiketõ epehmatohme.”




\par }\Chap{21}{\SH Tozuhse ropa toto Jo a
\par }
{\R (Jo 21)

\par }{\SHB Ahno maro oseosezuhpyra ase
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame tozuhse ropa Jo a, ynara tykase:


\par }{\Q \VS{2}“Jemuhkehkary se awahtao xine, jotururu etatoko rokene.


\par }{\Q \VS{3}Penekehpyra ehtoko jotururuhtao oya xine;

\par }{\Q imeĩpo tõtyhkase jahtao jurõko matose ise awahtao xine.


\par }{\Q \VS{4}Ahno maro oseosezuhpyra ase,

\par }{\Q morara exiryke typenekehse ywy.


\par }{\Q \VS{5}Kuenetoko osenuruhkatohme,

\par }{\Q oemary tyritoko õtarykõ pona.


\par }{\Q \VS{6}Josenetuputyryhtao senohne jehtopõpyry poko oserekohmãko ase

\par }{\Q tykytyky ãko joko porehme.


\par }{\SHB Popyra exiketõ eremiãko, oseahmãko roropa
\par }
{\Q \VS{7}“Oty katohme popyra exiketõ isene exikehpyra nae toto?

\par }{\Q Oty katohme tymõkomoke exĩko toh nae?

\par }{\Q Tamuhpõme exĩko roropa toh nae?


\par }{\Q \VS{8}Tumũkue exĩko mã toto, typakõke roropa,

\par }{\Q isene ro mã toto, mokaro wãtary enetohme tymaro xine.


\par }{\Q \VS{9}Itapyĩ tao imehnõ zuno pyra mã toto,

\par }{\Q onuãnohpyra roropa Ritonõpo mana.


\par }{\Q \VS{10}Eky tõ, pui tõkehko amonohkara emũkuãko mã toto,

\par }{\Q enurũko mã toto mynyhkara.


\par }{\Q \VS{11}Imũkuru tõ tururume ytõko mã toto kaneru poenõ samo,

\par }{\Q pyhseky ãko mã toto tãtãkyemarykõme.


\par }{\Q \VS{12}Eremiãko mã toto,

\par }{\Q oseahmãko roropa mã toto eremiatoh ke, pãteru tõ ke, rira tõ ke, rue tõkehko maro.


\par }{\Q \VS{13}Popyra exiketõ kure ehtoh apoĩko mã toto, kurehxo ehtoh ke roropa,

\par }{\Q orihnõko mã toto torẽtyke pyra,

\par }{\Q etuarimara roropa mã toto.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{14}“Moro sã toto ahtao ro Ritonõpo a ynara ãko mã toto:

\par }{\Q ‘Yna inomoko torẽtyke pyra;

\par }{\Q zuaro se pyra ynanase onyripohpyry tõ poko.


\par }{\Q \VS{15}Onoky mokyro, Ritonõpo Jamihmehxo Exikety, eahmapotohme yna a?

\par }{\Q Otyme kure yna otururu eya?’


\par }{\Q \VS{16}Popyra exiketõ ynara ãko mã toto:

\par }{\Q ‘Toerohse jexiryke yronymyryme tytineruke toehse ywy, tymõkomoke roropa, emero.’

\par }{\Q Yrome moro omi zae pyra mana ya.


\par }{\SHB Ah mokyro iirypyryme exikety tuãnohsẽme nexino
\par }
{\Q \VS{17}“Otara ahtao popyra exiketõ ezuru tozehse nexiase?

\par }{\Q Otara ahtao toiro popyra exikety tonahkase, tuãnohse Ritonõpo a, zehno toexiryke?


\par }{\Q \VS{18}Otara ahtao popyra exiketõ typahse Ritonõpo a tiriiku akumuru samo,

\par }{\Q tiriiku pihpyry sã roropa tarose ahtao tyryrykane a?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}“Ynara ãko matose: ‘Ahno mũkuru wãnohnõko Ritonõpo mana jũ rypyry emetakame.’

\par }{\Q Yrome zae exiry jumy tuãnohse ahtao iirypyry emetakame zomory zuaro ehtohme.


\par }{\Q \VS{20}Ah mokyro iirypyryme exikety tuãnohsẽme nexino, sam katohme,

\par }{\Q popyra ehtoh zehno Ritonõpo Jamihmehxo Exikety ehtoh waro ehtohme!


\par }{\Q \VS{21}Yrome, toorihse ynororo ahtao, aorihtyã esao ynororo ahtao, oty kara mana tyekyry atasamary poko.


\par }{\Q \VS{22}Ahno Ritonõpo Jamihmehxo Exikety amorepãko nae, kapuaõkõ apiakaryhtao eya?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}“Ahno nae tãkye exiketomo, jamihme, torẽtyke pyra toorihtohkõ poko,

\par }{\Q tymõkomoke tahtao xine ro orihnõko mã toto,


\par }{\Q \VS{24}tyrohsẽke pyra, kure rokene.


\par }{\Q \VS{25}Mãpyra imehnõ tyoro sã mã toto, tãkye ehtoh onukuhpitopyra,

\par }{\Q orihnõko mã toto sam karyke tukurohtao xine.


\par }{\Q \VS{26}Yrome oxisã etyhpyryme orihnõko mã toto.

\par }{\Q Tonẽse toto ahtao oxisã tyõtosẽme exĩko mã toto moromoro tõ maro.


\par }{\SHB Jepe tomo, jemuhkehkara matose
\par }
{\Q \VS{27}“Õsenetupuhtohkõ waro ase.

\par }{\Q Popyra jekarõko matose, zuaro ase.


\par }{\Q \VS{28}Ekaropõko matose:

\par }{\Q ‘Otoko mokyro imehxo exikety tapyiny seromaroro, tyyrypyhpyke exikety tapyiny?’


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}“Ytoketõ maro oturupyra ro mexiatose?

\par }{\Q Aomirykõ imeimehnõ poko onetara ro mexiatose?


\par }{\Q \VS{30}Ynara ekarõko mã toto:

\par }{\Q ‘Tohne toehse Ritonõpo ahtao, mame ahno tuãnohse ahtao eya, popyra exikety epãko mana;

\par }{\Q typynanohsẽme exĩko mana.


\par }{\Q \VS{31}Mokyro onyhxiropyra imehnõ mana inyrihpyry xihpyry poko.

\par }{\Q Mokyro onepehmara imehnõ mana zae pyra inyrihpyry emetakame.


\par }{\Q \VS{32}Mokyro ekepyry tarose ahtao zonẽtoh pona, erase tõ moroto eraximãko mã toto.


\par }{\Q \VS{33}Ahno tuhkãkõ miu motye mokyro ekepyry ekahmãko mã toto,

\par }{\Q tomeseke sã ekepyry enyhtõko eutary aka,

\par }{\Q mame zohzohme sã nono ẽmãko mã toto etapurutohme.’


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{34}“Jepe tomo, jemuhkehkasaromepyra matose,

\par }{\Q õmirykõ emero ajohpe rokẽ mana.”




\par }{\MS Aoturutopõpyry oseruaono

\par }\Chap{22}{\MR Jo 22—27

\par }{\SH Eripaze oturutopõpyry ropa oseruao aehtopo
\par }
{\R (Jo 22)

\par }{\SHB Tyyrypyhpyke mase pitiko rokẽ pyra
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame Eripaze, Temã pono tõturuse ropa, ynara tykase:


\par }{\Q \VS{2}“Ahno tuarohxo ahtao ro ipunaka, Ritonõpo akorehmaneme ehsaromepyra mana.


\par }{\Q \VS{3}Tãkye exĩko Ritonõpo Jamihmehxo Exikety nae ajohpe pyra ehtoh poko awahtao?

\par }{\Q Zae rokẽ awahtao emero onyriry poko, Ritonõpo akorehmãko nae?


\par }{\Q \VS{4}Awãnopyryhtao Ritonõpo a, okohmaryhtao apiakatoh taka, Ritonõpo eahmaryke oya awãnohnõko nae? aomiry omipona oexiryke roropa?


\par }{\Q \VS{5}Arypyra. Tyyrypyhpyke oexiryke pitiko rokẽ pyra, onyrihpyry tõ popyra ikuhpỹme roropa exiryke, awãnohnõko Ritonõpo mana.


\par }{\Q \VS{6}Axĩtao rokẽ otinerũ mekaroase imehnõ ononory põkomo a repe,

\par }{\Q yrome zupõ tapoise oya,

\par }{\Q tupoke pyra toto tynomose oya, oepehmapotohme ropa eya xine.


\par }{\Q \VS{7}Tuna onekaropyra mexiase tapotũkehse exiketomo a,

\par }{\Q tonahsẽ onekaropyra mexiase omise exiketomo a roropa.


\par }{\Q \VS{8}Ajamitunuru ke, imehxo oexiryke roropa nono esẽme toehse mase.


\par }{\Q \VS{9}Poetõpo tõ winoino ijamitunuru tomatonanohse oya,

\par }{\Q pytỹpo tõ anakorehmara mexiase ipunaka.


\par }{\Q \VS{10}Morara exiryke seromaroro popyra ehtoh tuhke ãpurũko mana,

\par }{\Q mõtoino rokẽ enaroxitapãnõko mase.


\par }{\Q \VS{11}Tykohmãse opona, osenuhmasaromepyra mexino,

\par }{\Q tuna zueme toehse opona.


\par }{\SHB Popyra exiketõ esemary ae oytory se hma?
\par }
{\Q \VS{12}“Ritonõpo kaehxo mana kapu ao;

\par }{\Q zopikoxi osenuhmãko mana xirikuato tõ pona, kae kuhse kehko ahtao ro kyya xine.


\par }{\Q \VS{13}Yrome ekaropõko mase:

\par }{\Q ‘Oty waro Ritonõpo nae?

\par }{\Q Akurũ tõ xinukutumãkõ moroto mana, irãnao.

\par }{\Q Otãto kuapiakatorỹko nae?’


\par }{\Q \VS{14}Jo, kuenesaromepyra xine Ritonõpo ekarõko mah akurũ xinukutumãkõ pokoino, kapu kuroko aytoryhtao?


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{15}“Popyra exiketõ esemary ae oytory se hma?

\par }{\Q Moino ro tynyrirykõ popyra onyrikehpyra toh nexiase.


\par }{\Q \VS{16}Mõtoino rokẽ toorihse toh nexiase, tarose samo tuna zueme exikety a.


\par }{\Q \VS{17}Ynara tykase toto Ritonõpo a:

\par }{\Q ‘Yna inomoko torẽtyke pyra!’

\par }{\Q Ynara tykase roropa:

\par }{\Q ‘Oty rĩko Ritonõpo Jamihmehxo Exikety nae kypoko xine?’


\par }{\Q \VS{18}Yrome Ritonõpo a, popyra exiketõ tapyĩ tõ pehme tyrise mõkomo kurã ke,

\par }{\Q naeroro mokaro omiry zae pyra mana ya.


\par }{\Q \VS{19}Popyra exiketõ enahkary eneryke zae exiketomo a

\par }{\Q exianãko mã toto tãkye toexirykõke, toto eunohnõko mã toto,


\par }{\Q \VS{20}popyra exiketõ mõkomory enahkary eneryke tyya xine.

\par }{\Q ‘To! Myhene! Kuepetõkara tonahkase mã toto!’

\par }{\Q ãko mã toto.


\par }{\SHB Osepeme exiko Ritonõpo maro
\par }
{\Q \VS{21}“Jo, osepeme exiko Ritonõpo maro,

\par }{\Q oepekara sã mokyro onyripyra exiko,

\par }{\Q morarame kure rokẽ orĩko ropa mana.


\par }{\Q \VS{22}Otatõme exiko ãmoreparyhtao Ritonõpo a,

\par }{\Q aomiry ikurãkako okurohtao.


\par }{\Q \VS{23}Oeramary ropa ahtao Jamihmehxo Exikety a oesekumuru po, popyra ehtoh enahkaryhtao oya atapyĩ tao emero porehme,


\par }{\Q \VS{24}otinerũ uuru tõkehko pyno nymyry pyra awahtao, morohne tomase ahtao oya nakuaka,


\par }{\Q \VS{25}Ritonõpo Jamihmehxo Exikety uurume sã exĩko mã oya, parata kurãme sã roropa itamurume oya exĩko mana.


\par }{\Q \VS{26}Morarame atãkyemãko mase Ritonõpo poko,

\par }{\Q enaromyra exĩko mase ajoajohpãkarame oexiryke.


\par }{\Q \VS{27}Õtururu eya etãko mana,

\par }{\Q õmihpyry ae ro onekarory tõ enehnõko mase ekarotohme eya.


\par }{\Q \VS{28}Onyriry tõ emero kure rokẽ exĩko mana.

\par }{\Q Saereme exikehpyra exĩko mana oesemary ae.


\par }{\Q \VS{29}Epyrypaketõ ime pyra tyrĩko Ritonõpo mana.

\par }{\Q Yrome epyrypara exiketõ pynanohnõko mana.


\par }{\Q \VS{30}Opynanohnõko Ritonõpo mana popyra ehtoh poko pyra awahtao, zae ehtoh poko rokẽ exikehpyra awahtao.”




\par }\Chap{23}{\SH Tozuhse ropa Jo a
\par }
{\R (Jo 23—24)

\par }{\SHB Zuaro jexiry se ase otoko oseporỹko ha Ritonõpo maro
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yrome tozuhse Jo a, ynara tykase ynororo:


\par }{\Q \VS{2}“Seroae ro Ritonõpo kerekeremãko ase;

\par }{\Q pusuh kakehsaromepyra ase.


\par }{\Q \VS{3}Zuaro jexiry se ase otoko oseporỹko ha imaro;

\par }{\Q jytory se ase esaka,


\par }{\Q \VS{4}oturuse jehtoh poko, ekarotohme zae jehtopõpyry poko emero porehme.


\par }{\Q \VS{5}Zuaro jexiry se ase Ritonõpo omiry poko,

\par }{\Q jezuhtoh se roropa ase eya.


\par }{\Q \VS{6}Otarame tyjamitunuru ke yporemãkãko mana.

\par }{\Q Otarame arypyra!

\par }{\Q Ynara enetupuhnõko ase:

\par }{\Q jotururuhtao jomiry etãko mana.


\par }{\Q \VS{7}Ajohpe pyra exiketyme ase.

\par }{\Q Otarame osekarõko ase emero porehme inetaryme.

\par }{\Q Mame jũme rokẽ iirypyryme pyra jekarõko mana.


\par }{\SHB Ritonõpo zupĩko ase
\par }
{\Q \VS{8}“Ritonõpo zupiryhtao ya xixi tũtatoh wino, moroto pyra mana;

\par }{\Q jytoryhtao xixi omõtoh wino, onenepyra ase.


\par }{\Q \VS{9}Toerokuru poko ynororo ahtao inikahpozakoxi, ikurenaka roropa, moroto onenepyra ekurehnõko ase.


\par }{\Q \VS{10}Yrome jytojytory waro mana ipunaka;

\par }{\Q tukuhse jahtao eya, uuru kurã sã exĩko ase ineneryme.


\par }{\Q \VS{11}Esemary ae ytõko ase,

\par }{\Q inenepohpyry ya ekahmãko ase aomiry omipona,

\par }{\Q zae ehtoh esemary onurumekara ase.


\par }{\Q \VS{12}Anamonohpyra ase Ritonõpo nyripohpyry omipona jehtoh poko;

\par }{\Q ise Ritonõpo ehtoh sehxo hano, ypenetatoh se jehtoh motye.


\par }{\SHB Jyrĩko Ritonõpo mana tõsenetupuhtopõpyry ae ro
\par }
{\Q \VS{13}“Tyriry se Ritonõpo ehtoh rĩko mana,

\par }{\Q tõsenetupuhse ynororo ahtao tyritohme, onytyoromara imehnõ mana.


\par }{\Q \VS{14}Tõsenetupuhtoh ritohme ymaro tyrĩko mana etyhpyry pona.

\par }{\Q Imehnõ riry se aehtoh tuhke rĩko roropa mana.


\par }{\Q \VS{15}Morara exiryke orẽnõko ase ẽpataka.

\par }{\Q Moro poko osenetuputyryhtao enaromỹke exĩko ase.


\par }{\Q \VS{16-17}Ikohmamyry a tonurẽkara sã tyrise ywy;

\par }{\Q yrome Ritonõpo Jamihmehxo Exikety mã jerehpõko mana,

\par }{\Q ikohmamyry a jerehpopyra mana.




\par }\Chap{24}{\SHB Ematonanohnõko popyra exiketõ mana
\par }
{\Q \VerseOne{1}“Oty katohme ẽmepyry onymenekara Ritonõpo Jamihmehxo Exikety nae ahno apiakatohme, zae ehtoh ekarotohme typoetory tomo a?


\par }{\Q \VS{2}Ahno nae tosary ehpio menuru syryhmãko zumohxo tynonory ritohme.

\par }{\Q Kaneru tõ ematonanohnõko toky tõ maro toto ritohme.


\par }{\Q \VS{3}Jumẽtu tõ arõko mã toto poetõpo tõ eky tomo,

\par }{\Q pui mũkuru apoĩko mã toto pytỹpo eky, tineru, inapoihpyry axĩtao rokẽ epehmapotohme ropa.


\par }{\Q \VS{4}Tymõkomokãkara onewomara mã toto,

\par }{\Q toto anakorehmara mã toto zae ehtoh apoitohme eya xine.

\par }{\Q Tytineruke pyra exiketõ erehnõko mã toto, tururume toto ytotohme, otonẽtohme.


\par }{\SHB Tymõkomokãkara enekunohnõko popyra exiketõ mana
\par }
{\Q \VS{5}“Tytineruke pyra exiketõ, jumẽtu tõ tosẽke pyra exiketõ sã,

\par }{\Q ytoytõko mã toto ona poro tonahsẽ zupiry poko typoenõ napyryme.


\par }{\Q \VS{6}Tytineruke pyra exiketõ toerokurukõ se mã toto popyra exiketõ poetoryme, uwa tõ epery apoiry poko.


\par }{\Q \VS{7}Tãtyke pyra mã toto oxiõtotohme koko,

\par }{\Q tupoke pyra roropa mã toto osewomatohme kuenime toehse ahtao.


\par }{\Q \VS{8}Ypy tõ po tohxikasẽme exĩko mã toto, konopome ahtao,

\par }{\Q eutary zupĩko mã toto moro taka omõtohme osesaritohme.


\par }{\Q \VS{9}Poetõpo tõ pitiko apoĩko popyra exiketõ mana, tynamotome toto ritohme.

\par }{\Q Tymõkomokãkara poenõ apoĩko roropa mã toto jũkõ nepehmary epehpyryme.


\par }{\Q \VS{10}Tupoke pyra exisasaka ytoytõko mã toto tupoke pyra toexirykõke,

\par }{\Q omise exĩko mã toto aerokurukohtao tiriiku anymyry poko.


\par }{\Q \VS{11}Azeitona tõ akurihmõko mã toto azeite ritohme,

\par }{\Q uwa tõ purihmãko roropa mã toto uwa eukuru ritohme, popyra exiketõ poetoryme.

\par }{\Q Yrome orihnõko mã toto tutuna zehnarykõke aerokurukohtao.


\par }{\Q \VS{12}Tapurose aexityã, orihsasaka exiketõ roropa kohtãko mã toto tãtakorehmapotohkõme repe.

\par }{\Q Yrome onetara Ritonõpo mana.


\par }{\SHB Iirypyrymãkomo, etapananomo, omato komo
\par }
{\Q \VS{13}“Popyra exiketõ saereme ehtoh se pyra mã toto.

\par }{\Q Toto esemary ao emero, inyriry poko emero rokẽ poko ahtao saereme ehtoh se pyra mã toto.


\par }{\Q \VS{14}Ahno etapane owõnõko mana tõmehse ahtao tytineruke pyra exiketõ etapatohme.

\par }{\Q Mame tykohmãse ahtao omatome exĩko mana.


\par }{\Q \VS{15}Imeimehnõ nohpo poko exikety kokonie pukuro eraximãko

\par }{\Q tõmyty zõtõko mana onenepyra imehnõ ehtohme.


\par }{\Q \VS{16}Koko, imehnõ tapyĩ taka omõnõko omato kõ mana.

\par }{\Q Ytoytopyra mã toto saereme ahtao, saereme ehtoh se pyra toexirykõke.


\par }{\Q \VS{17}Saereme ehtoh zuno mã toto.

\par }{\Q Yrome ikohmamyryhtao enaromyra mã toto.”


\par }{\SH Zopaa otururu ropa
\par }
{\R (24.18-25)

\par }{\SHB Popyra exiketõ enahkãko Ritonõpo mana
\par }
{\Q \VS{18}“Popyra exiketõ tarosẽme exĩko mana tuna zueme exikety a.

\par }{\Q Popyra inonorykõ ripõko Ritonõpo mana,

\par }{\Q oehpyra ropa mã toto tutupikõ pona erohse uwa tõ poko.


\par }{\Q \VS{19}Newe tuname exiry sã xixime ahtao, axitũ toehse ahtao, moro sã iirypyryme exiketõ tonahkasẽme exĩko isene exiketõ nonory po.


\par }{\Q \VS{20}Mokaro poko wenikehnõko jẽkõ roropa mana.

\par }{\Q Tyhmokasẽme exĩko toto moromoro tomo a,

\par }{\Q tonahkasẽme exĩko mã toto wewe aepukahpyry samo.


\par }{\Q \VS{21}Morohne exĩko mana pytỹpo tõ anakorehmara toto exiryke, nohpo tõ emũkuahno pyno pyra roropa aexirykõke.


\par }{\Q \VS{22}Tyjamitunuru ke popyra exiketõ enahkapõko Ritonõpo mana;

\par }{\Q tyripõko mana,

\par }{\Q mame tyyrypyhpyke exiketõ orihnõko mana.


\par }{\Q \VS{23}Imehnõ ewomãko Ritonõpo mana isene ro,

\par }{\Q yrome toto onenekehpyra mana.


\par }{\Q \VS{24}Axĩtao rokẽ orẽpyra exĩko popyra exiketõ mana.

\par }{\Q Mame axĩ sã aremãnõko mã toto onahpoty samo, tiriiku sã roropa tysahkase ahtao.


\par }{\Q \VS{25}Onoky sero jomiry zae pyra ekarõko nae?

\par }{\Q Onoky ajohpe jekarõko nae?

\par }{\Q Moro joturutopõpyry zae mã ipunaka.”




\par }\Chap{25}{\SH Piutate oturutopõpyry oseruao
\par }
{\R (25.1-6)

\par }{\SHB Zae rokẽ ehsaromepyra sytatose Ritonõpo neneryme
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame Piutate, Sua pono a tozuhse, ynara tykase:


\par }{\Q \VS{2}“Ritonõpo jamihme mana.

\par }{\Q Imehxo aexiry senetupuhtone;

\par }{\Q Ritonõpo poe osepeme emero kapuaõkomo.


\par }{\Q \VS{3}Inenyohtyã tukuhse imepyny a tuhke toto ehtoh waro ehtohme?

\par }{\Q Ahno nae epona Ritonõpo ezuru saerehkara ro nae?


\par }{\Q \VS{4}Zae rokẽ ehsaromepyra sytatose Ritonõpo neneryme.

\par }{\Q Ahno nae, sero nono po tyyrypyhpyke pyra exiketyme?


\par }{\Q \VS{5}Ritonõpo a nuno roropa saerehkarahme sã mana.

\par }{\Q Xirikuato tõ roropa saerehkarahme sã mana.


\par }{\Q \VS{6}Naeroro otara ãko nae ahno poko, maikuato sã exiketyme?

\par }{\Q Otyme kure sytatou mukuku sã exiketõ Ritonõpo a?”




\par }\Chap{26}{\SH Jo oturutopõpyry Piutate netaryme
\par }
{\R (26.1-4)

\par }{\PP \VerseOne{1}Mame Jo a tozuhse, ynara tykase ynororo:


\par }{\Q \VS{2}“Piutate, jamihme pyra ase,

\par }{\Q tapotũkehse ywy.

\par }{\Q Ohkato toehse mase jakorehmase!


\par }{\Q \VS{3}Emese kure mase imepỹ akorehmary poko zae ehtoh waro ehtohme.

\par }{\Q Tuarohxo oehtoh ke putupyra exikety ysã exikety amorepãko mase!


\par }{\Q \VS{4}Onoky a takorehmase mano õtururu poko, moro samo?

\par }{\Q Onoky zuzenu poe morohne poko ekarory waro mexino?”


\par }{\SH Piutate oturũko ropa oseruaono
\par }
{\R (26.5-14)

\par }{\SHB Ritonõpo jamitunuru imehxo ehtopo
\par }
{\Q \VS{5}“Aorihtyã zuzenu tõ tykytyky ãko mã toto enaromỹke toexirykõke, tunakuaõkomo nono zopino.


\par }{\Q \VS{6}Ritonõpo a aorihtyã esary totapuruhmakase mana;

\par }{\Q apuru pyra mana, morohne enẽko mana.


\par }{\Q \VS{7}Kapu tyrise Ritonõpo a amerehmã epoe, inikahpozakoxi.

\par }{\Q Sero nono tyhwyme sã tyrise eya amerehmã po.


\par }{\Q \VS{8}Tuna rĩko mana akurũ aka, xinukutume ehtoh taka.

\par }{\Q Yrome moro akurũ tõ ohpahpyra mã kehko omoxĩ tuna ahtao ro.


\par }{\Q \VS{9}Nuno ẽmyty oxiõtõko mana akurũ ke zumome ahtao.


\par }{\Q \VS{10}Saerehkatoh apiakãko mana ikohmamyry wino,

\par }{\Q parihmã ke tymerose tuna konõto pokona.


\par }{\Q \VS{11}Xikihme exiketõ, kapu apõ tõ enaroximaryhtao eya oserehnõko mã kehko,

\par }{\Q tykytyky ãko mã kehko enaromỹke toehtohkõke.


\par }{\Q \VS{12}Tyjamitunuru ke tuna konõto kuremãko mana.

\par }{\Q Tuaro toehtoh ke ihpory Raape tonahkapose eya.


\par }{\Q \VS{13}Pũ katoh ke kapu tukurãkase Ritonõpo a,

\par }{\Q tomary ke Okoimo epakety totapase eya.


\par }{\Q \VS{14}Yrome moro enetupuhpotoh pitiko rokẽ mã kehko, puti puti katoh sã rokẽ inyriry waro kuehtohkõme.

\par }{\Q Ijamitunuru nymyry imehxo ehtoh waro ehsaromepyra ahno mana.”




\par }\Chap{27}{\SH Jo oturutopõpyry tope tomo a
\par }
{\R (27.1-12)

\par }{\SHB Zae jehtoh poko oturukehpyra ase
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame Jo tõturuse ropa, ynara tykase:


\par }{\Q \VS{2}“Jomiry etapõko ase Ritonõpo Jamihmehxo Exikety netaryme,

\par }{\Q zae jyriry se pyra mã ynororo,

\par }{\Q itunety rokẽ ekarõko ya mana, ukurohtaka.


\par }{\Q \VS{3}Ritonõpo poe oseremãko ro jahtao,


\par }{\Q \VS{4}zae pyra ehtoh oturupyra exĩko ase,

\par }{\Q ajohpe exipyra roropa ase.


\par }{\Q \VS{5}‘Zae mexiatose jyhxiroryhtao,’

\par }{\Q kara ase jũme.

\par }{\Q Isene ro jahtao, zae rokẽ jehtoh poko kakehpyra ase.


\par }{\Q \VS{6}Etyorõmara ase,

\par }{\Q zae rokẽ jehtoh poko oturukehpyra ase, ehxiropyra jexiryke ukurohtao.


\par }{\SHB Jepetõkara wãnopyry se ase Ritonõpo a
\par }
{\Q \VS{7}“Ah jepetõkara emero popyra jyriry se exiketomo tuãnohse nexĩ toto popyra exiketõ samo, iirypyrymãkõ samo.


\par }{\Q \VS{8}Oty kure ehtoh eraximãko Ritonõpo waro pyra exiketõ nae aorihtoh toehse ahtao?


\par }{\Q \VS{9}Popyra ehtoh toehse ahtao eya xine,

\par }{\Q kui karyhtao takorehmapotohkõme

\par }{\Q aomirykõ onetara exĩko Ritonõpo mana.


\par }{\Q \VS{10}Atãkyemara mã toto Ritonõpo poko,

\par }{\Q oturupyra roropa mã toto Ritonõpo Jamihmehxo Exikety a.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}“Ãmorepatorỹko ase Ritonõpo Imehxo Exikety jamitunuru poko,

\par }{\Q mokyro Jamihmehxo Exikety osenetupuhtoh ritoh ekarõko ase oya xine.


\par }{\Q \VS{12}Yrome ãmoreparykõ se pyra matose ya, morohne tonese oya xine exiryke.

\par }{\Q Morara exiryke oty katoh putupyra exiketõ sã sekere ãko matou?


\par }{\SH Zopaa oturutopõpyry asakoropanemano
\par }
{\R (27.13-23)

\par }{\SHB Popyra exiketõ wãnohnõko Ritonõpo mana
\par }
{\Q \VS{13}“Popyra exiketõ, imehnõ ryhmananõ wãnopyry poko Ritonõpo Jamihmehxo Exikety a ekarõko ase oya.


\par }{\Q \VS{14}Ipoenõ emitapãnõko mã toto,

\par }{\Q imũkurukõ tuhke toto ahtao ro orihnõko mã toto etonatoh poko;


\par }{\Q \VS{15}akoĩpyry isene ro exiketõ tyrohsẽ ke orihnõko mã toto.

\par }{\Q Mame ipytỹpyrykõ xitara exĩko mã toto tyniokõ hnamotohme.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}“Parata itamurume apoiryhtao eya, nono samo, upo roropa apoiryhtao eya kaetoko exikety samo,


\par }{\Q \VS{17}imepỹ zae ehtoh poko exikety moro upo amurũko mana,

\par }{\Q mame ajohpe pyra exikety moro parata esẽme exĩko mana.


\par }{\Q \VS{18}Popyra exikety wewe xihpyrymã ke tapyi amõko mana.

\par }{\Q Okynã pyra exĩko mana, arakaku nyrihpyry samo, tupito erase nyrihpyry sã roropa tupito po.


\par }{\Q \VS{19}Etyhpyryme ataxikãko mokyro mana itamurume tineru esẽme mã repe,

\par }{\Q yrome typakase ropa ynororo ahtao pake itinerũ tõtuenikase.


\par }{\Q \VS{20}Popyra ehtoh mokyro pona oehnõko mana tuna zueme exikety samo.

\par }{\Q Koko tarosẽme exĩko mana tyryrykane konõto a.


\par }{\Q \VS{21}Itapyĩ tae tarosẽme exĩko mana tyryrykane jamihme exikety a xixi tũtatoh wino.


\par }{\Q \VS{22}Tyryrykane konõto ahno ryhmãko yronymyryme toeparykõ se ahtao ro.


\par }{\Q \VS{23}Tururume ytõko mana torehse toexiryke,

\par }{\Q jamihme exiryke emero enahkãko mana.”




\par }\Chap{28}{\SH Tuaro ehtoh kure kuhse mana
\par }
{\R (Jo 28)

\par }{\SHB Otyro kurã emero enẽko sytatose
\par }
{\Q \VerseOne{1}Nono ahkatoh nae parata outohme,

\par }{\Q osa tõ nae roropa uuru zahkatoh tonõ ikurãkatohme.


\par }{\Q \VS{2}Kurimene tõkehko touse mana nono ae,

\par }{\Q topu tõ poe metau osenẽko, tuname tyrise ahtao apoto ke.


\par }{\Q \VS{3}Tymaro xine ezuru arõko ahno mana nono zopikoxi;

\par }{\Q moroto xinukutumao uuru tõkehko zupĩko mã toto.


\par }{\Q \VS{4}Moe pata tõ poe eutary ahkãko mana, ahno esahpokoxi,

\par }{\Q morotona ahno ytopyra ipunaka.

\par }{\Q Toiroro erohnõko mana tyhwyme,

\par }{\Q kywyh ãko mana.


\par }{\Q \VS{5}Epoe tiriiku ahtãko tupito tõ po nono po,

\par }{\Q yrome zopino emero tyxihkase sã mana, tykararahse.


\par }{\Q \VS{6}Topu tõ ao sapira tõ nae mana,

\par }{\Q nono ao uuru nae roropa mana.


\par }{\Q \VS{7}Osema eutary aka nono aka onenepyra piano tomo,

\par }{\Q morohne onenepyra kurumu tomo roropa.


\par }{\Q \VS{8}Moro osema ae ytopyra kaikuxi tamuru tomo, imehnõ onokyro tõ orẽpyra exiketõ roropa, osekatõ komo.


\par }{\Q \VS{9}Topu tõ tũpore exiketõ ahkãko ahno mana.

\par }{\Q Ypy tõ akohnõko mã toto aryhnaka imity tõ ritohme.


\par }{\Q \VS{10}Eutary tõ ahkãko mã toto topu tõ aka,

\par }{\Q otyro kurã emero enẽko mã toto.


\par }{\Q \VS{11}Ahkãko mã toto tuna enatyry tõ pona,

\par }{\Q morohne osenepyra aexityã enehnõko mã toto saereme ehtoh aka.


\par }{\SHB Tuaro ehtoh typyne exikety sã mana
\par }
{\Q \VS{12}Yrome otoko tuaro ehtoh enẽko sytatou?

\par }{\Q Otoko zuaro ehtoh tukurãkase nae?


\par }{\Q \VS{13}Tuaro ehtoh typyne exiry waro pyra ahno mana,

\par }{\Q moro onenepyra roropa mã toto sero nono po.


\par }{\Q \VS{14}Tuna konõto zueme ehtoh ynara ãko sã roropa:

\par }{\Q “Tuaro ehtoh yna maro pyra mana,” ãko.


\par }{\Q \VS{15}Tuaro ehtoh osepekahsaromepyra mana uuru ke te, parata ke roropa.


\par }{\Q \VS{16}Uuru kurã motye mana,

\par }{\Q topu kurã motye roropa typyne tuaro ehtoh mana, akata te, sapira tomo, enara.


\par }{\Q \VS{17}Uuru motye tuaro ehtoh kure mana, kutehi kurã motye roropa.

\par }{\Q Uuru risẽ kurano ipune pyra mana tuaro ehtoh epehmatohme.


\par }{\Q \VS{18}Korau motye, kyrixtau motye, morohne motye tuaro ehtoh kure mana rupi tõ motye, perora tõ motye roropa.


\par }{\Q \VS{19}Topazio motye Etiopia poe, uuru kurã roropa;

\par }{\Q moro motye kuhse tuaro ehtoh mana.


\par }{\SHB Otoko tuaro ehtoh nae? Ritonõpo rokẽ zuaro
\par }
{\Q \VS{20}Oty poe tuaro ehtoh oehnõko nae?

\par }{\Q Otoko na zuaro ehtoh seromaroro?


\par }{\Q \VS{21}Tuaro ehtoh onenesaromepyra isene exiketõ mã emero porehme.

\par }{\Q Torõ tõ roropa, pohpohme ytoytoryhtao tuaro ehtoh onenesaromepyra mã toto.


\par }{\Q \VS{22}Aorihtoh roropa enahkatoh maro ynara ãko sã mã toto:

\par }{\Q “Tuaro ehtoh poko imehnõ otururu totase rokẽ yna a,” ãko.


\par }{\Q \VS{23}Ritonõpo rokẽ zuaro mana tuaro ehtoh esemary poko.

\par }{\Q Ynororo rokẽ tuaro ehtoh esary waro mana.


\par }{\Q \VS{24}Sero nono etyhpyry tõ eneryke eya,

\par }{\Q emero osa tõ enẽko mana,

\par }{\Q sero nono põkõ nyriry roropa emero enẽko mana.


\par }{\Q \VS{25}Tyryrykane jamitunuru tokarose ahtao eya,

\par }{\Q tuna konõto zumo ehtoh tymerose roropa ahtao eya,


\par }{\Q \VS{26}tõmiry omipona konopo tyripose ahtao eya,

\par }{\Q tyryrykane esemary tyripose roropa ahtao eya,


\par }{\Q \VS{27}morohne toehse ahtao tuaro ehtoh tonese eya,

\par }{\Q tukuhse roropa eya, “Kure mana,” tykase ynororo ipoko.


\par }{\Q \VS{28}Ynara tykase ynororo ahno a:

\par }{\Q “Tuaro oexirykõ se awahtao xine,

\par }{\Q Imehxo Ritonõpo Ehtoh enetupuhtoko aomiry omipona oehtohkõme;

\par }{\Q zuaro ehtoh enetuputyry se awahtao xine popyra ehtoh irumekatoko.”




\par }{\MS Etyhpyryme Jo oturutopõpyry

\par }\Chap{29}{\MR Jo 29—31

\par }{\SH Jo esemary pona Ritonõpo saereh katopõpyry
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame Jo tõturuse ropa, ynara tykase:


\par }{\Q \VS{2}“Pake ehtopõpyry poko penetãko ase, towomase jehtopõpyry Ritonõpo a!


\par }{\Q \VS{3}Morarahtao jesemary pona saereh tykase Ritonõpo,

\par }{\Q ezuru ae ytoase ixinukuturu htoko.


\par }{\Q \VS{4}Moro ẽmepyry tõ ae kure rokẽ exiase,

\par }{\Q osepeme jehtopõpyryke Ritonõpo maro ytapyĩ towomase nexiase.


\par }{\Q \VS{5}Ritonõpo Jamihmehxo Exikety ymaro nexiase,

\par }{\Q ypoenõ roropa tytapyĩke toh nexiase ytapyĩ pũto.


\par }{\Q \VS{6}Ytapyĩ tao suhsu nae nexiase pitiko rokẽ pyra, azeite roropa,

\par }{\Q azeitona zoko tõ roropa tahtase topu tõ rãnao.


\par }{\Q \VS{7}Toytose jahtao oximõtoh taka apiakatoh tao, typorohse jahtao juize tõ maro,


\par }{\Q \VS{8}nuasemãkõ tãtapiakase toh nexiase jesemary etapuruhmakatohme jytotohme,

\par }{\Q tamuhpomãkõ roropa towõse toh nexiase.


\par }{\Q \VS{9}Ahno tuisary tõ tymynyhpãse toh nexiase,

\par }{\Q sekere kara toehse;


\par }{\Q \VS{10}tamuximehxo exiketõ mynyhme toehse tuisamehxo jekaroryke eya xine.


\par }{\SH Papame exiase tymõkomokãkara a
\par }
{\Q \VS{11}“Jotururu etaryhtao imehnomo a kure rokẽ tyripose ywy eya xine,

\par }{\Q jenenanõ tõturuse kure ypoko.


\par }{\Q \VS{12}Tymõkomokãkara takorehmase ya takorehmarykõ se exiketomo,

\par }{\Q poetõpo tõ pyno exiase, towomaneke pyra exiketomo.


\par }{\Q \VS{13}Kure rokẽ tyripose ywy etuarimaketomo a,

\par }{\Q pytỹpo tõ tãtãkyemase takorehmarykõ poko ya.


\par }{\Q \VS{14}Zae rokẽ exiase imehnõ poko, ajohpe pyra

\par }{\Q roropa exiase. Upo amururu sã torẽnase exiase zae rokẽ imehnõ riry poko.


\par }{\Q \VS{15}Tonurãkara enurume sã exiase, pupume exiase ahmitahpyryme exiketomo a.


\par }{\Q \VS{16}Jũme exiase tymõkomokãkara a; ewomaneme

\par }{\Q exiase imehnõ nonory poe aepyhpyamo a.


\par }{\Q \VS{17}Imehnõ ryhmananõ jamitunuru tonahkapose ya, iiryhmatyã typynanohse ya.


\par }{\SH Jomiry etaryke eya xine otato nexiase toto
\par }
{\Q \VS{18}“Ynara osenetuputyase:

\par }{\Q ‘Okynahxo isene ro exĩko ase.

\par }{\Q Imeĩpo orihnõko ase ytapyĩ tao jetũ pyra, tãkye rokene.


\par }{\Q \VS{19}Wewe sã exiase tymise exikety,

\par }{\Q imity tõ ytõko tuna pona,

\par }{\Q amoriry tõ tohxikase mã kehko konopo ke.


\par }{\Q \VS{20}Kure rokẽ jekãtõko imehnõ mana,

\par }{\Q ywy jamihme exikehpyra exĩko ase, orẽpyra exiketyme roropa.’


\par }{\Q \VS{21}Imehnõ turuse ya ahtao, otatõme toh nexiase mynyhme rokene.

\par }{\Q Tomeseke sã jomiry totase eya xine.


\par }{\Q \VS{22}Tõturukehse jahtao jezuhpyra toh nexiase.

\par }{\Q Osenetupuhnõko rokẽ toh nexiase jomihpyry poko.

\par }{\Q Konopo sã jomiry nexiase etananomo a.


\par }{\Q \VS{23}Toto zamaro jomiry nexiase,

\par }{\Q konopo oepyry sã tupito esẽ zamaro eina pyra ro ahtao.


\par }{\Q \VS{24}Tõseahmase ywy mokaro maro, typenekehse aexityã kurãkõ eraximary poko.

\par }{\Q Otarame jẽmyty eneryke tyya xine tõseanahtose nexiase toto.


\par }{\Q \VS{25}Mokaro tuisaryme sã exiase,

\par }{\Q toto esemary menekãko,

\par }{\Q toto nyriry menekãko roropa.

\par }{\Q Toto maro tuisa sã exiase tysoutatu tõ maro,

\par }{\Q toto arõko etonatoh taka;

\par }{\Q toto emuhkehkãko roropa exiase ihnamoryhtao.




\par }\Chap{30}{\SH Mokaro ahno jeunohnõko mã toto
\par }
{\Q \VerseOne{1}“Yrome seromaroro ahno poetomehxo exiketõ jeunohnõko mã toto.

\par }{\Q Jũkõ toerokurukõ waro pyra toh nexiase.

\par }{\Q Akĩme exiketyme toh nexiase.

\par }{\Q Toto anaropopyra jexihpyryme kaikuxi tõ maro jeky tõ kaneru tõ pynanohtohme.


\par }{\Q \VS{2}Tupunatãse exiketomo,

\par }{\Q jamihme pyra mã toto, erohsaromepyra exiketomo.


\par }{\Q \VS{3}Torẽse aehtyamo,

\par }{\Q tomitapãse tuhke toexirykõke, toetuarimase toto.

\par }{\Q Tykohmãse ahtao ahno esaka pyra ytõko mã toto otyro mity enahse, takyhse exiketomo.


\par }{\Q \VS{4}Otyro ary apoĩko mã toto, wewe pihpyry roropa,

\par }{\Q imity tõ enahnõko repe, tonahsẽme pyra aexityamo.


\par }{\Q \VS{5}Taropose toh nexiase ahno a, ikohtary ke omato tõ aropory samo.


\par }{\Q \VS{6}Eutary ao tõsesarise toh nexiase, eutary tahkase ahtao eya xine ypy tõ pokona.


\par }{\Q \VS{7}Itu htao kui tykase toto onokyro tõ samo,

\par }{\Q itu zopikoxi toytose toto oximõme.


\par }{\Q \VS{8}Popyra exiketomo, tosehke pyra, tynonory poe taropose toto.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}“Yrome seromaroro jeunohnõko ipoenõ mã toto toremiarykõ ke.

\par }{\Q Inypoihtorykõme rokẽ ase.


\par }{\Q \VS{10}Nuriame rokẽ ase eya xine.

\par }{\Q Ameke rokẽ exĩko mã toto ywino.

\par }{\Q Oehnõko mã toto ituh kase jẽmyty pona.


\par }{\Q \VS{11}Tyjamihkehse jexiryke Ritonõpo a,

\par }{\Q takorehmaneke pyra tyripose roropa jexiryke eya

\par }{\Q itamurumehxo yzehnotokõ yyryhmãko toto.


\par }{\Q \VS{12}Mokaro, popyra exiketõ, osetapase oehnõko mã toto,

\par }{\Q tururume jaropõko mã toto.

\par }{\Q Jenahkary kuhnõko mã toto.


\par }{\Q \VS{13}Epasaromepyra ase mokaro poeino,

\par }{\Q jenahkary kuhnõko mã toto.

\par }{\Q Takorehmaneke pyra ase ipunaka mokaro poremãkatohme.


\par }{\Q \VS{14}Japurũ tõ tahkatopõpyry ae omõnõko mã toto.

\par }{\Q Patãpo rãnao pohkane konõto sã osemãko mã toto ypona.


\par }{\Q \VS{15}Tonaroxitapãse ywy.

\par }{\Q Ime jehtopõpyry tonahse, tarose sã tyryrykane a. Tymõkomoke jehtopõpyry tonahse akuru ehtopõpyry samo.


\par }{\SH Zehno exikety sã yyryhmãko mase
\par }
{\Q \VS{16}“Seromaroro typenekehse ywy isene ro jehtoh poko;

\par }{\Q sam katoh a typoremãkase ywy.


\par }{\Q \VS{17}Koko ahtao yzehpyry jetũ mã ipunaka.

\par }{\Q Jetũ jehtoh enahpỹme mana.


\par }{\Q \VS{18}Jesenary tapoise Ritonõpo a jamihme samo,

\par }{\Q jupõ anãnonohpopyra nexiase.


\par }{\Q \VS{19}Ikurepato htaka tomase ywy eya.

\par }{\Q Typahsẽme sã rokẽ ase, nono sã rokene, oruno sã roropa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{20}“Ritonõpo, kohtãko ase oya, jakorehmatohme,

\par }{\Q yrome jezuhpyra mase.

\par }{\Q Oturũko ase oya, yrome onetara mase.


\par }{\Q \VS{21}Yyryhmaneme toehse mase, ajamitunuru ke

\par }{\Q yrohmanohpõko mase.


\par }{\Q \VS{22}Tyryrykane konõto ke jaropõko mase,

\par }{\Q tyryrykane jamihme exikety ke jemajemãko mase mya, xiaro ropa.


\par }{\Q \VS{23}Jarõko mase aorihtyã esaka, zuaro ase.

\par }{\Q Morotona isene exiketõ ytõko mã toto emero porehme.


\par }{\Q \VS{24}Oty katohme orutuame aexihpyry maro osetapãko mah?

\par }{\Q Atakorehmasaromepyra mana ipunaka.

\par }{\Q ‘Ypyno exiko,’ ãko rokẽ mana.


\par }{\Q \VS{25}Otarame xitara exiase imehnõ etuarimaketõ maro?

\par }{\Q Otarame tytineruke pyra exiketõ pyno nymyry pyra exiahse?


\par }{\Q \VS{26}Tãkye jehtoh eraximãko exiase,

\par }{\Q yrome popyra ehtoh toehse;

\par }{\Q saerehkatoh eraximãko roropa exiase,

\par }{\Q yrome xinukutume sã toehse.


\par }{\SH Kuakorehmako ajohpãme samo
\par }
{\Q \VS{27}“Torẽtyke ase jetuhxo jexiryke,

\par }{\Q oseremasaromepyra ase;

\par }{\Q kokoro rokẽ etuarimãko ase.


\par }{\Q \VS{28}Jytoryhtao emynyhmãko ase,

\par }{\Q ẽmepyry xinukutume sã toehse,

\par }{\Q xixi saerehkaryke pyra;

\par }{\Q ahno rãnao owõnõko ase ajohpãme sã jakorehmapotohme.


\par }{\Q \VS{29}Jomiry pusuhkatoh emynyhmakety sã mana,

\par }{\Q toiroro exikety samo, kaikuximo omiry samo, awexituruze omiry sã roropa.


\par }{\Q \VS{30}Ypihpyry xinukutume exĩko mana,

\par }{\Q joko axitũ exĩko mana oxirohnõko.


\par }{\Q \VS{31}Torẽnase exiase eremiatoh tãkye etary poko, rue tõ maro, rira tõ roropa.

\par }{\Q Yrome seromaroro ihnamory rokẽ etãko ywy,

\par }{\Q ahno xitãko rokẽ rahkene.




\par }\Chap{31}{\SH Jukukuru se ase Ritonõpo a zae ikuhtoh ke
\par }
{\Q \VerseOne{1}“Jomihpyry etapoase ya ro imepỹ nohpo onenepyra jehtohme ipoko ipenetaryino.


\par }{\Q \VS{2}Moro jomihpyry omipona pyra toehse jahtao, oty rĩko Ritonõpo Jamihmehxo Exikety nae juãnohtohme?

\par }{\Q Oty ke kuepehmatorỹko nae kynyrirykõ emetakame.


\par }{\Q \VS{3}Popyra ehtoh enehpõko mana, iiryhmatoh roropa popyra exiketõ wãnohtohme.


\par }{\Q \VS{4}Ynyriry emero waro Ritonõpo mana.

\par }{\Q Jytojytory enẽko roropa mana.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}“Popyra ehtoh poko exipitopyra exiase,

\par }{\Q imehnõ onenekunohpitopyra roropa exiase.


\par }{\Q \VS{6}Jukukuru se ase Ritonõpo a ikuhtoh ajohpe pyra exikety ke.

\par }{\Q Zae rokẽ jehtoh enẽko mana.


\par }{\SH Imehnõ kyryry poko penetapitopyra exiase
\par }
{\Q \VS{7}“Zae ehtoh poko turumekase ahtao ya, iirypyryme jehtoh poko typenetase jahtao imepỹ kyryry tapoise ahtao ya,


\par }{\Q \VS{8}ah imehnõ notuhno toto ynarykahpyry epery poko.

\par }{\Q Ah ynarykahpyry enahno toto.


\par }{\Q \VS{9}Typenetase jahtao imepỹ pyty poko,

\par }{\Q tõtonẽse jahtao itapyĩ omõtoh enery poko,


\par }{\Q \VS{10}moro sã jahtao ah ypyty imepỹ namotome nexino.

\par }{\Q Ah imehnõ ipoko nexĩ toto.


\par }{\Q \VS{11}Moro popyra ehtoh tyrise ahtao ya,

\par }{\Q zae exiry tapiakase jahtao,

\par }{\Q joorikyry ke tuãnohse roropa jahtao,


\par }{\Q \VS{12}moro rypyry apoto konõto sã exiry, tapyi zatyry samo, popyra ipunaka, ỹkyryry tõ kurã emero enahkatohme.


\par }{\SH Jũme sã zae exiase
\par }
{\Q \VS{13}“Tykerekeremase jahtao ypoetory a zae oturuase imaro moro kurãkatohme atae yna ehtohme.


\par }{\Q \VS{14}Moro sã pyra jahtao otara ykary Ritonõpo a tapiakase jahtao eya?

\par }{\Q Otara ezuhnõko ha tõturupose jahtao Ritonõpo a ynyrihpyry poko?


\par }{\Q \VS{15}Ritonõpo ro, Yrihpono ypoetory tõ Rihpõme roropa mana.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}“Tymõkomokãkara anakorehmakehpyra exiase, pytỹpo tõ roropa ixitarykohtao aetuarimarykohtao.


\par }{\Q \VS{17}Toiroro otuhpyra exiase,

\par }{\Q tonahsẽ ekaroase poetõpome aexityamo a.


\par }{\Q \VS{18}Toto pyno exiase ypoenõ pyno jehtoh samo,

\par }{\Q pytỹpo tõ towomase roropa ya nexiase.


\par }{\Q \VS{19}Ahno eneryhtao ya orihnõko, kuenime toehse exiryke, tupoke pyra axitunety ke exiryke,

\par }{\Q imepỹ tytineruke pyra exikety tonese ahtao ya tãtyke pyra,


\par }{\Q \VS{20}upo axitunety ekaroase eya kaneru hpoty risemy, jeky tõ poe.

\par }{\Q Tãkye toehse ynororo toahmase ywy eya yronymyryme.


\par }{\Q \VS{21}Poetõpo tyyryhmase ahtao ya takorehmase jahtao juize tomo a,


\par }{\Q \VS{22}ah japory tõ tytahkase nexino,

\par }{\Q ah japory tõ touse nexĩ kehko ymotary tõ poe.


\par }{\Q \VS{23}Morohne onyripitopyra exiase juãnopyry Ritonõpo a zuno jexiryke,

\par }{\Q ytosaromepyra exiase mokyro Imehxo Exikety ẽpataka.


\par }{\SH Moino ro anamonohpyra exiase Ritonõpo omipona
\par }
{\Q \VS{24}“Uuru onyripitopyra exiase Ritonõpo myakãme, ipoko penetatohme orẽpyrahxo jehtohme.


\par }{\Q \VS{25}Epyrypapitopyra exiase itamurume tineru esẽme jehtoh poko, itamurume tineru apoiry poko roropa ya.


\par }{\Q \VS{26}Xixi enease saereme ahtao, nuno roropa enekure kapu kuroko aytoryhtao,


\par }{\Q \VS{27}yrome toto oneahmapitopyra exiase ukurohtao ro, tokare pyra roropa.

\par }{\Q Jemary onypohpyra exiase toto eahmaryme.


\par }{\Q \VS{28}Morohne tyrise ahtao ya iirypyryme jexiry Ritonõpo Imehxo Exiketyme pyra ekaroryke ya,

\par }{\Q mame tuãnohsẽme jexiry rahkene.


\par }{\SH Emỹpopyra exiase
\par }
{\Q \VS{29}“Atãkyemapitopyra exiase jepetõkara etuarimary poko, mokaro ryhmatopõpyry poko roropa.


\par }{\Q \VS{30}Oturupitopyra exiase Ritonõpo a mokaro etapapotohme.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}“Ypoetory tõ zuaro mã toto imehnõ toahmase

\par }{\Q ya, kure tõtuhse toto tõsẽ kurano ynekarohpyry eya xine.


\par }{\Q \VS{32}Imepỹ nono poe aepyhpyã jarao onynomopyra exiase osema tao ẽmehtohme,

\par }{\Q osa ekaroase eya xine nyhtohme ytapyĩ tao.


\par }{\Q \VS{33}Azahkuru jehtopõpyry ononẽpitopyra exiase, imehnõ sã pyra.


\par }{\Q \VS{34}Imehnõ omiry zuno pyra exiase;

\par }{\Q Otonẽpyra exiase ytapyĩ tao,

\par }{\Q mynyhme pyra exiase ykerekeremary kurũke eya xine.


\par }{\SH Jomiry etyhpyry
\par }
{\Q \VS{35}“Jomiry etary sehxo hano imehnomo a!

\par }{\Q Oturukehnõko ase zae jehtopõpyry poko;

\par }{\Q jezukuru sehxo hano Ritonõpo Jamihmehxo Exikety a!

\par }{\Q Jyhxirotoh tymerose ahtao moro enery se exiry.


\par }{\Q \VS{36}Morohne yriry ymotary po epyrypakety samo,

\par }{\Q jupuhpyry pona morohne yriry roropa parimã samo.


\par }{\Q \VS{37}Ritonõpo a ynyrihpyry emero ekarory, ẽpataka xikihme jexiry, ihximyra, tupuehme kara.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{38}“Ynonory onematonanohpyra exiase esẽ wino.

\par }{\Q Tomatonanohse ahtao ya,


\par }{\Q \VS{39}otyro epery tonahse ahtao ya topehke pyra,

\par }{\Q ipoko aerohtyã onepehmara jahtao,

\par }{\Q tomitapãkapose toto ahtao ya,


\par }{\Q \VS{40}ah omoxino tõ nahtano tiriiku myakãme, ãtarykahme roropa sewata myakãme.”

\par }{\PP Ynara rokẽ sero Jo oturutopõpyry.




\par }{\MS Eriu oturutopõpyry

\par }\Chap{32}{\MR Jo 32—37

\par }{\PP \VerseOne{1}Zae rokẽ toehtoh poko oturukehpyra Jo nexiase. Morara exiryke epe tõ oseruaõkõ tõturukehse toto, onezuhpyra toehse toh nexiase.

\VS{2}Yrome moroto imepỹ orutua nexiase, esety Eriu, Parakeu mũkuru, Puze ekyry, Rão ekyryme roropa. Tohne toehse Eriu nexiase Jo poko, zae rokẽ tõsekarose ynororo exiryke, zaẽkara sã Ritonõpo ekaroryke roropa eya.

\VS{3}Mokaro roropa, Jo epe tõ oseruaõkõ zehno roropa nexiase, Jo onezuhsaromepyra toto exiryke. Morara exiryke zae pyra Ritonõpo tokarose sã eya xine.

\VS{4}Toraximase Eriu a aporo, etyhpyryme rokẽ tõturutohme, tamuhpõmehxo mokaro exiryke.

\VS{5}Yrome Jo ezukuru waro pyra mokaro ehtoh eneryke tyya, tohne toehse Eriu rahkene.


\par }{\SH Eriu oturupitory
\par }
{\R (Jo 32—33)

\par }{\SHB Jamihmehxo Exikety Zuzenu tuaro kamexipõko
\par }
{\PP \VS{6}Mame Eriu, Parakeu mũkuru, Puze pary ynara tykase:

\par }{\Q “Poetome ro ase, amarokõ tamuhpõmehxo matose.

\par }{\Q Morara exiryke enaromỹke exiase,

\par }{\Q josenetupuhtoh ekarory oya xine zuno exiase.


\par }{\Q \VS{7}Ynara osenetuputyase:

\par }{\Q Ah mokaro tamuhpomãkõ noturũ toto,

\par }{\Q tuarohxo mã toto, ase.


\par }{\Q \VS{8}Yrome tuzenuke ahno mana,

\par }{\Q Ritonõpo Jamihmehxo Exikety Zuzenu tuaro kamexipõko mana.


\par }{\Q \VS{9}Tuarohxo exipyra sytatose tamuhpõme toehse rokẽ kuahtao xine,

\par }{\Q ahno nae, zae ehtoh waro pyra ro tytamuhpopãse toto ahtao.


\par }{\Q \VS{10}Naeroro etatoko pahne jomiry.

\par }{\Q Josenetupuhtoh ekarõko roropa ase.


\par }{\SHB Ritonõpo rokẽ Jo ezuhnõko mana
\par }
{\Q \VS{11}“Õtururukõ eraximase, mokyro ezuhtoh oya xine etatohme repe.

\par }{\Q Omi kurã tymenekase ahtao oya xine,


\par }{\Q \VS{12}õmirykõ etãko rokẽ exiase.

\par }{\Q Yrome Jo osenetupuhtoh onytyoromara mexiatose,

\par }{\Q aomiry onezuhpyra tokurehse mexiatose.


\par }{\Q \VS{13}‘Tuaro toehse ynanase,’ kasaromepyra matose.

\par }{\Q Ritonõpo rokẽ, ahno kara, Jo ezukuru waro mana.


\par }{\Q \VS{14}Mokyro onezuhpyra jexiry asã xine.

\par }{\Q Yrome amaro xine oturũko Jo nexiase ymaro pyra.


\par }{\SHB Josenetupuhtoh ekarory se ase
\par }
{\Q \VS{15}“Jo, moxiã oseruaõkõ tõturukehse toto,

\par }{\Q mynyhme toehse toh mana.


\par }{\Q \VS{16}Tymynyhpãse mã toto, sekere kara toehse.

\par }{\Q Eraximãko ro hano oturupyra toto ahtao?


\par }{\Q \VS{17}Arypyra! Ezuhtoh ekarõko ase seromaroro.

\par }{\Q Oturũko ase josenetupuhtoh moro poko.


\par }{\Q \VS{18}Itamurume nae ase oturutohme,

\par }{\Q mynyhme ehsaromepyra toehse ywy.


\par }{\Q \VS{19}Oturupyra jahtao otarame ehmõko ase eukuru ẽ samo, eukuru jehnahpyry ke pehme exikety samo.


\par }{\Q \VS{20}Oneanahtopyra toehse ywy,

\par }{\Q jotururu se hano jetuhkopyra ehtohme.

\par }{\Q Josenetupuhtoh ekarory se ase.


\par }{\Q \VS{21}Zae rokẽ oturũko ase, ajohpe pyra ipunaka,

\par }{\Q opyrypara xine ase ipunaka.


\par }{\Q \VS{22}Jepyrypary waro pyra ase,

\par }{\Q moro riryhtao ya, axĩ juãnohnõko Ritonõpo mana.




\par }\Chap{33}{\SHB Josenetupuhtoh ekarõko ase
\par }
{\Q \VerseOne{1}“Naeroro, Jo, etako pahne jomiry,

\par }{\Q otato exiko jotururu poko.


\par }{\Q \VS{2}Tõsenetupuhse ywy,

\par }{\Q josenetupuhtoh ekarory se ase oya.


\par }{\Q \VS{3}Topohme josenetupuhtoh ekarõko ase oya,

\par }{\Q ajohpe pyra ase.


\par }{\Q \VS{4}Ritonõpo Zuzenu a tyrise ywy,

\par }{\Q Ritonõpo Jamihmehxo Exikety oseremaryke isene ase.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}“Kuezuhko jezukuru waro awahtao.

\par }{\Q Ezuhtoh anonohko osezuhtohme.


\par }{\Q \VS{6}Ritonõpo a oxisã sytase;

\par }{\Q ywy roropa ase orino risemy.


\par }{\Q \VS{7}Morara exiryke juno pyra exiko;

\par }{\Q ãkurihmory se pyra ase.


\par }{\SHB Zae rokẽ oehtoh ekarõko mase
\par }
{\Q \VS{8}“Õmiry etase ynara karyhtao oya:


\par }{\Q \VS{9}‘Iirypyryme pyra ase, popyra ehtoh poko pyra jexiryke ipunaka.

\par }{\Q Zae rokẽ ase; azahkuru pyra ipunaka


\par }{\Q \VS{10}Ritonõpo ikonehmãko rokẽ mana etonatohme ymaro.

\par }{\Q Topekarame jekarõko mana.


\par }{\Q \VS{11}Upupuru tõ tymyhse eya keti tõ ke.

\par }{\Q Jenekehpyra roropa mana ynyriry emero enetohme.’


\par }{\SHB Ritonõpo otururu osehta mana
\par }
{\Q \VS{12}“Yrome ynara ãko ase oya:

\par }{\Q Azahkuru mase, tynyrihpyry ahnomãkõ motye Ritonõpo mana.


\par }{\Q \VS{13}Oty katohme Ritonõpo hxirõko mah, ynara karyke:

\par }{\Q ‘Tykerekeremary kyya xine onetara mana?’


\par }{\Q \VS{14}Osehta oturũko Ritonõpo mana,

\par }{\QB yrome otato pyra sytatose.


\par }{\Q \VS{15}Koko, nyhtoh po, tynyhse kuahtao xine yronymyryme, osenehtoh ae, aosenepotoh ae roropa,


\par }{\Q \VS{16}oturũko Ritonõpo mana ahno a ipanary aka,

\par }{\Q enaroximãko mana.


\par }{\Q \VS{17}Oturũko mana ahno a iirypyrykõ rumekatohme, epyrypara toto ehtohme roropa.


\par }{\Q \VS{18}Morararo ahno pynanohnõko mana orihpyra ehtohme, kuetapara xine imehnõ ehtohme.


\par }{\SHB Kukurãkatorỹko Ritonõpo mana
\par }
{\Q \VS{19}“Toitoine ahno wãnohnõko Ritonõpo mana kure pyra ehtoh ke, jetũ itamurume ehtoh ke, okynahxo roropa.


\par }{\Q \VS{20}Mokyro kurãkara omise pyra exĩko mana,

\par }{\Q tonahsẽ tomepore exikety enery se pyra exĩko mana.


\par }{\Q \VS{21}Punatãnõko mana, osenahkãko mana,

\par }{\Q ipihpyryme rokẽ exĩko mana,

\par }{\Q jehpyry tõ osenẽko mã kehko;


\par }{\Q \VS{22}orihsasaka mana,

\par }{\Q okynã pyra ekepyry arõko mã toto zonẽtohme.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{23}“Otarame ipynanohnõko Ritonõpo nenyokyhpyry mana.

\par }{\Q Tuhke miumãkõ nae inenyohtyamo.

\par }{\Q Ahno amorepãko mã toto zae ehtoh riry poko.


\par }{\Q \VS{24}Ipyno tahtao oturũko mana Ritonõpo a:

\par }{\Q ‘Imyhpokako ropa, orihpyra aehtohme!

\par }{\Q Sero mana ipynanohtoh epehpyryme.’


\par }{\Q \VS{25}Mame ekurãkãko ropa mana,

\par }{\Q jamihme zoko exĩko ropa, nuaseme exiketyme samo, poetome toehtopõpyry samo.


\par }{\Q \VS{26}Aotururuhtao Ritonõpo a, etãko mana.

\par }{\Q Tãkye toehtoh ke Ritonõpo eahmãko mana.

\par }{\Q Ritonõpo zamaro exĩko roropa mana, zae exikety ehtoh samo.


\par }{\Q \VS{27}Ynara ãko mana imehnomo a emero:

\par }{\Q ‘Iirypyryme exiase, zae pyra ehtoh poko exiase.

\par }{\Q Yrome juãnohpyra Ritonõpo nexiase.


\par }{\Q \VS{28}Typynanohse exiase eya orihpyra jehtohme.

\par }{\Q Saereme ehtoh enẽko ro ase.’


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}“Morohne emero rĩko Ritonõpo mana kyya xine.

\par }{\Q Mame tyrizomõko ropa mana.


\par }{\Q \VS{30}Kuorihmapopyra xine mana.

\par }{\Q Naeroro isene ro sytatose saerehkatoh enetohme kyya xine, saerehkatoh ao isene kuehtohkõme.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{31}“Seromaroro, Jo, otato exiko;

\par }{\Q oturupyra exiko jotururuhtao ro.


\par }{\Q \VS{32}Ezuhtoh nae awahtao, kaxiko ya, tãkye jexiry zae oehtoh enetuputyryhtao ya.


\par }{\Q \VS{33}Yrome arypyra ahtao mynyhme rokẽ exiko jomiry etatohme.

\par }{\Q Ãmorepãko ase tuaro oehtohme.”




\par }\Chap{34}{\SH Eriu oturutopõpyry ropa
\par }
{\R (Jo 34)

\par }{\PP \VerseOne{1}Eriu tõturuse ropa, ynara tykase:


\par }{\Q \VS{2}“Tuaro exiketomo, tamorepase exiketõ roropa, etatoko ke jotururu.


\par }{\Q \VS{3}Tõsẽ kurã waro sytatose tomepore ahtao kyya xine, ahno omiry etaryhtao kyya xine zae aomiry ehtoh kuhnõko sytatose.


\par }{\Q \VS{4}Naeroro seromaroro Jo ehtoh poko satamorepatone zae ehtoh waro kuehtohkõme.


\par }{\SHB Azahkuru pyra Ritonõpo mana ahno poko
\par }
{\Q \VS{5}“ ‘Zae rokẽ ase,’ ãko Jo mana;

\par }{\Q ‘Ya zae ehtoh onyripyra Ritonõpo mana,’

\par }{\Q ekarõko roropa mana.


\par }{\Q \VS{6}Ekaropõko mana:

\par }{\Q ‘Otyme kure ajohpe jotururuhtao, azahkuru jekaroryhtao?

\par }{\Q Kure pyra ase, ekurãkapỹme, iirypyryme pyra jahtao ro.’


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{7}“Sero nono po imepỹ pyra mana Jo sã exikety.

\par }{\Q Eya Ritonõpo kerekeremary tupime pyra mana, tuna enyry samo.


\par }{\Q \VS{8}Popyra exiketõ maro ytoytõko mana,

\par }{\Q zae pyra exiketõ maro oximõnõko roropa mana.


\par }{\Q \VS{9}Ynara ãko roropa mana:

\par }{\Q ‘Toiparo rokẽ mana Ritonõpo zamaro ehtoh kukuruhtao kyya xine.’


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{10}“Seromaroro, tuaro exiketomo, jomiry etatoko.

\par }{\Q Azahkuru ehtoh rĩko Ritonõpo nae?

\par }{\Q Ritonõpo Jamihmehxo Exikety zae pyra ehtoh onyripyra mana.


\par }{\Q \VS{11}Zae kuepehmatorỹko mana kynyrihpyrykõ epehpyryme, kure kuehtopõpyrykõ emetakame.


\par }{\Q \VS{12}Ritonõpo Jamihmehxo Exikety popyra ehtoh onyripyra mana.

\par }{\Q Zae ehtoh poko rokẽ mana imehnomo a emero porehme.


\par }{\Q \VS{13}Onoky a tyjamihtanohse Ritonõpo nae?

\par }{\Q Onoky omi poe kapuaõkõ Esẽme emero toehse roropa nae?


\par }{\Q \VS{14}Ise Ritonõpo toehse ahtao, kuoserematohkõ puxihkãko ropa mana;


\par }{\Q \VS{15}moro toehse ahtao ahno emero orihnõko oximõme,

\par }{\Q nonome exĩko ropa mã toto.


\par }{\SHB Zae Ritonõpo mana jamihme roropa
\par }
{\Q \VS{16}“Seromaroro, Jo, tuaro awahtao jomiry etako,

\par }{\Q otato exiko.


\par }{\Q \VS{17}Zae ehtoh se pyra Ritonõpo ahtao otãto senohne emero tõmiry omipona tyrĩko nae?

\par }{\Q Iirypyryme mokyro riry se hma,

\par }{\Q zae Exiketyme ynororo ahtao ipunaka, Jamihme Exiketyme roropa mana?


\par }{\Q \VS{18}Tuisa tõ wãnohnõko Ritonõpo mana, kowenume erohketõ roropa zae pyra toto ahtao,

\par }{\Q toto wãnohnõko mana popyra toto exiryke.


\par }{\Q \VS{19}Kurehxo tuisame exiketõ onyripyra Ritonõpo mana, tamuximãkõ roropa,

\par }{\Q popyrahxo tymõkomokãkara onyripyra roropa mana, emero ahno tyrise exiryke eya.


\par }{\Q \VS{20}Ahno orikyry otarame oehnõko mõtoino rokene, otarame onoa.

\par }{\Q Eano mynyhpãnõko mana,

\par }{\Q mame orihnõko mokyro mana.

\par }{\Q Takorehmane se pyra Ritonõpo mana tuisame exiketõ etapatohme.


\par }{\Q \VS{21}Ynara exiryke kynyrirykõ emero enẽko mana.

\par }{\Q Kuenetorỹko roropa mana ytoytõko kuahtao xine.


\par }{\Q \VS{22}Osa pyra mana, otonẽtohme xinukutumehxo exikety, iirypyryme exikety otonẽtohme onenepyra Ritonõpo ehtohme.


\par }{\Q \VS{23}Ẽmepyry menekary se pyra Ritonõpo mana zae ahno apiakatohme, iirypyrykõ emero zuaro mana.


\par }{\Q \VS{24}Tamorepary se pyra roropa mana tuisamehxo exiketõ kuhtohme, toto enahkatohme, esarykõ ekarotohme imehnomo a.


\par }{\Q \VS{25}Ynara exiryke, mokaro nyriry waro Ritonõpo mana; koko toto akohnõko mana, toto akurihmõko roropa mana.


\par }{\Q \VS{26}Jarao, emero rokẽ neneryme, toto wãnohnõko Ritonõpo mana popyra exiketõ wãnopyry samo.


\par }{\Q \VS{27}Irumekary se toehse toto exiryke, inyripohpyry tõ omipona pyra toehse roropa toto exiryke.


\par }{\Q \VS{28}Tymõkomokãkara kui tykamexipose eya xine Ritonõpo netaryme,

\par }{\Q aomirykõ totase eya, tykohmary takorehmatohkõme.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{29}“Yrome Ritonõpo mynyhme toehse ahtao, ‘Popyra mana,’ kasaromepyra exĩko imehnõ mana.

\par }{\Q Tõmyty tonẽse ahtao eya takorehmaneke pyra kymarokõ exiry, towomaneke pyra roropa.


\par }{\Q \VS{30}Moro toehse ahtao osewomara exĩko sytatose popyra tuisa tõ winoino,

\par }{\Q kowenume toto exĩko, kynonorykõ ryhmatohme.


\par }{\SHB Popyra ehtoh rumekãko mah?
\par }
{\Q \VS{31}“Jo, oorypyry epehpyryme oetuarimary ehtoh menetupuhno Ritonõpo ẽpataka.

\par }{\Q Õmiry etapõko mah eya oorypyry poko pyra ropa oehtohme?


\par }{\Q \VS{32}Mekaropoase Ritonõpo a azahkuru oehtoh enepotohme oya?

\par }{\Q Oorypyry tõ rumekary se mexino morohne poko pyra ropa oehtohme?


\par }{\Q \VS{33}Ritonõpo nyriry se pyra awahtao, oty katohme ise oehtoh eraximãko mah inyriryme?

\par }{\Q Omoro rokẽ ezuhnõko mase, ywy kara.

\par }{\Q Kaxiko seromaroro, õsenetupuhtoh tonõ ekaroko yna a.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{34}“Tuaro exiketõ atae mã toto emero,

\par }{\Q zuaro se exiketõ roropa jomiry etaryke eya xine ynara ãko mã toto:


\par }{\Q \VS{35}‘Jo zuaro pyra exikety sã oturũko mana;

\par }{\Q sekere ãko rokẽ mana.


\par }{\Q \VS{36}Aomiry etaryhtao kyya xine enetupuhnõko sytatose:

\par }{\Q ajoajohpe exikety sã rokẽ ezuhnõko mana.


\par }{\Q \VS{37}Jo tyyrypyhpyke mana, tyyrypyry rumekary se pyra roropa mana.

\par }{\Q Kynetarykõme Ritonõpo kerekeremãko mana.

\par }{\Q Sekere kakehpyra mana Ritonõpo hxiroryme, zae pyra Ritonõpo ekaroryme.’ ”




\par }\Chap{35}{\SH Oseruao Eriu oturutoh ropa
\par }
{\R (Jo 35)

\par }{\PP \VerseOne{1}Mame ynara tykase Eriu:


\par }{\Q \VS{2}“Jo, zae pyra mase, zae rokẽ exiketyme osekaroryhtao Ritonõpo a.


\par }{\Q \VS{3}Ynara kary Ritonõpo a zae pyra roropa mana:

\par }{\Q ‘Ritonõpo, jetũ exĩko mah yyrypyry poko jahtao?

\par }{\Q Otyme kure ya yyrypyry poko pyra jexiry?’ ãko mase.


\par }{\Q \VS{4}Oezuhnõko ase,

\par }{\Q oepe tõ ezuhnõko roropa.


\par }{\SHB Popyra oehtoh Ritonõpo onyryhmara mana
\par }
{\Q \VS{5}“Kakoxi osenuhmako kapu enetohme akurũ tõ roropa.

\par }{\Q Kaehxo mã kehko omotye.


\par }{\Q \VS{6}Oorypyry poko awahtao Ritonõpo Kapuaõ onyryhmara mase.

\par }{\Q Itamurume popyra awahtao ro, ‘Oty’ kara mana,

\par }{\Q sam kamexipopyra mase eya.


\par }{\Q \VS{7}Kure ehtoh riryhtao oya, moro ke Ritonõpo anakorehmara mase.

\par }{\Q Okyryry se pyra Ritonõpo mana ipunaka.


\par }{\Q \VS{8}Oorypyry poko awahtao imehnõ ahno rokẽ etuarimãko.

\par }{\Q Ahno rokẽ akorehmãko roropa mase kure ehtoh poko awahtao.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}“Tyyryhmase ahtao itamurume kohtãko etuarimaketõ mana.

\par }{\Q Takorehmane kohmãko mã toto, typynanohtohkõme jamihme exiketõ winoino.


\par }{\Q \VS{10}Yrome eramara ropa mã toto Ritonõpo a, tyrihpõkomo a.

\par }{\Q Ijamitunuru ekarõko mokyro mana, koko ahtao.


\par }{\Q \VS{11}Yrome eramara ropa mã toto Ritonõpo a, tamorepase tahtao xine ro eya, torõ tõ motye, onokyro tõ motye roropa.


\par }{\Q \VS{12}Takorehmane kohmãko toh mã repe.

\par }{\Q Yrome toto epyryparyke onezuhpyra Ritonõpo mana, popyra roropa toto exiryke.


\par }{\Q \VS{13}Yrome zae pyra mana ynara kary Ritonõpo poko:

\par }{\Q ‘Onetara mana, onenepyra roropa Ritonõpo mana, Jamihmehxo Exikety.’


\par }{\SHB Tuaro pyra exikety sã sekere ãko mase
\par }
{\Q \VS{14}“Jo, Ritonõpo onenepyra oexiry ekarõko mase.

\par }{\Q Yrome penekehpyra exiko eraximary poko;

\par }{\Q oehtoh poko zuaro mana.


\par }{\Q \VS{15}Popyra ehtoh poko exiketõ onuãnohpyra Ritonõpo,

\par }{\Q ekarõko mase.

\par }{\Q Iirypyrykõ poko oty kara roropa,

\par }{\Q ekarõko roropa mase.


\par }{\Q \VS{16}Oturukehpyra oexiry toiparo rokẽ mana.

\par }{\Q Oturũko mase itamurume repe,

\par }{\Q yrome tuaro pyra exikety sã sekere ãko mase.”




\par }\Chap{36}{\SH Eriu oturutopõpyry asakoropane
\par }
{\R (Jo 36—37)

\par }{\PP \VerseOne{1}Mame tõturuse ropa Eriu. Ynara tykase:


\par }{\Q \VS{2}“Jo, penekehpyra exiko, ajohpame samo.

\par }{\Q Oturutoh nae ro ase ekarotohme oya zae Ritonõpo ehtoh poko.


\par }{\Q \VS{3}Tuaro jehtoh pitiko rokẽ pyra mana.

\par }{\Q Moro ke enetupuhpõko ase oya zae Ritonõpo ehtoh poko, Jyrihpono.


\par }{\Q \VS{4}Ynekarory emero ajohpe pyra mana;

\par }{\Q ywy, oturukety amaro, tuaro exiketyme ase.


\par }{\SHB Ewomãko Ritonõpo mana, ahno wãnohnõko roropa
\par }
{\Q \VS{5}“Jamihmehxo Ritonõpo mana!

\par }{\Q Imehnõ onyhtomara mana.

\par }{\Q Emero ehtoh waro mana.


\par }{\Q \VS{6}Okynahxo isene ro iirypyrymãkõ onyripopyra mana,

\par }{\Q zae rokẽ tymõkomokãkara rĩko roropa mana.


\par }{\Q \VS{7}Zae ehtoh poko exiketõ ewomãko Ritonõpo mana,

\par }{\Q tuisame toto ripõko mana,

\par }{\Q jũme tuisamehxo toto ripõko mana.


\par }{\Q \VS{8}Yrome ãpuruhpyry taka tõmase ahno ahtao,

\par }{\Q tymyhse toto ahtao keti ke, eary panõ ke roropa etuarimatohme,


\par }{\Q \VS{9}moro toehse ahtao mokaro enetupuhpõko Ritonõpo mana,

\par }{\Q inyrihpyrykõ pokoino tuãnohsẽme exĩko mã toto, iirypyrykõ emetakame, toto epyryparyke roropa.


\par }{\Q \VS{10}Otatõme ahno ripõko Ritonõpo mana, enaroximatoh ekaroryhtao eya xine,

\par }{\Q iirypyrykõ rumekapõko roropa mã eya xine.


\par }{\Q \VS{11}Ritonõpo omipona toto ahtao, eahmaryhtao roropa eya xine, ewomanekõ nae exĩko mã toto,

\par }{\Q kure rokẽ exĩko roropa mã toto toorihtohkõ ponãmero.


\par }{\Q \VS{12}Yrome aomiry omipona pyra toto ahtao, orihnõko rokẽ mã toto tuaro pyra exiketõ samo,

\par }{\Q tuna akuohnõko mã toto aorihtyã esaka.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}“Ritonõpo waro pyra exiketõ mã zehno exikehpyra tukurohtao xine, tuãnohse toto ahtao ro, takorehmanekõ onykohmara mã toto.


\par }{\Q \VS{14}Zae pyra mã toto,

\par }{\Q Ritonõpo omiry omipona pyra, imeimehnõ poko mã toto.

\par }{\Q Naeroro orihnõko mã toto poetome ro toto ahtao.


\par }{\Q \VS{15}Yrome etuarimatoh ke ahno amorepãko Ritonõpo mana.

\par }{\Q Popyra ehtoh eneryke enurukõ etapuruhmakãko mana enetupuhtohme Ritonõpo poko.


\par }{\SHB Etuarimãko mase popyra toehse oexiryke
\par }
{\Q \VS{16}“Jo, typynanohse mexiase Ritonõpo a popyra ehtoh wino,

\par }{\Q towomase mexiase eya torẽtyke pyra oehtohme.

\par }{\Q Okyryry otuhtoh kurã po rokẽ motukuase,

\par }{\Q tonahsẽ kurã menapyase.


\par }{\Q \VS{17}Yrome seromaroro tapiakase mase,

\par }{\Q iirypyryme mase.

\par }{\Q Naeroro tuãnohse mase onyrihpyry emetakame.


\par }{\Q \VS{18}Tomeseke exiko imehnõ nekarory anapoipyra oehtohme zae ehtoh tyoromatohme;

\par }{\Q osenekunohpopyra exiko tineru ke.


\par }{\Q \VS{19}Ãkorehmane kohmary oya anakorehmara mana.

\par }{\Q Ajamitunuru anakorehmara roropa mana seromaroro.


\par }{\Q \VS{20}Ikohmamyry poko penetara exiko, ahno tõ enahtoh poko.


\par }{\Q \VS{21}Etuarimãko mase popyra oehtoh pokoino.

\par }{\Q Tomeseke exiko eramara ropa oehtohme moro poko ropa.


\par }{\SHB Jamihme kuhse Ritonõpo mana
\par }
{\Q \VS{22}“Jamihme kuhse Ritonõpo mana!

\par }{\Q Onoky imehnõ amorepary waro nae isamo?


\par }{\Q \VS{23}Ritonõpo onynamotomasaromepyra sytatose.

\par }{\Q Onyhxirosaromepyra roropa sytatose zae pyra ehtoh riry poko eya.


\par }{\Q \VS{24}Sero nono põkõ emero Ritonõpo eahmãko mã toto inyriry poko.

\par }{\Q Omoro roropa wenikehpyra exiko mokyro eahmatohme.


\par }{\Q \VS{25}Amekeino inyriry enẽko sytatose, emero porehme.

\par }{\Q Osenuruhkãko sytatose inyriry kurã eneryke kyya xine.


\par }{\Q \VS{26}Ritonõpo imehxo kuhse mana.

\par }{\Q Zumo aexiry waro ehsaromepyra sytatose.

\par }{\Q Otãto jeimamyry nae ynororo?

\par }{\Q Moro onukuhsaromepyra sytatose.


\par }{\SHB Ritonõpo jamitunuru, imehxo aexiry roropa
\par }
{\Q \VS{27}“Tuna onuhmapõko mana nono poe esaka.

\par }{\Q Mame konopome moro ripõko mana.


\par }{\Q \VS{28}Akurũ poe konopo oehnõko mana, nono ehxikatohme, ahno maro, enara.


\par }{\Q \VS{29}Akurũ tõ ytory waro pyra sytatose.

\par }{\Q Otãto konomeru panaikato exĩko roropa kapu ao, Ritonõpo esao?


\par }{\Q \VS{30}Sapararahme nenenehkane aropõko Ritonõpo mana tomye.

\par }{\Q Yrome zue ao tuna konõto kuao, xinukutume rokẽ mana.


\par }{\Q \VS{31}Moro sã tonahsẽ ekarõko Ritonõpo mana ahno a otuhtohme tuesapare ehtohme.


\par }{\Q \VS{32}Nenenehkane apoĩko mana tomary ke topohme aropotohme tuotoh pona.


\par }{\Q \VS{33}Konomeru mã enaroximãko tyryrykane jamihmã oepyry poko,

\par }{\Q pui tõ zuaro mã toto tyryrykane oehsasaka exiry poko.




\par }\PoetryChap{37}{\Q \VerseOne{1}Tyryrykane konõto oepyryhtao, jeano tuhãko itamurume,

\par }{\Q pyhseky kary se sã mã upuropuru winoino.


\par }{\Q \VS{2}Etatoko ke Ritonõpo omiry poko,

\par }{\Q aomiry konomeru sã tũtãko mã ĩtae.


\par }{\Q \VS{3}Nenenehkane aropõko mana nono etyhpyry poe imepỹ etyhpyry pona, emero rokẽ pona roropa kapu zopikoko.


\par }{\Q \VS{4}Moromeĩpo omi konõto osetãko mana, panaikato konõto, konomeru exiry samo;

\par }{\Q moro toehse ahtao nenenehãko ro mana.


\par }{\Q \VS{5}Ritonõpo omiry takararahãko mana;

\par }{\Q tyjamitunuru ke imehxo exiketõ rĩko mana,

\par }{\Q morohne onenetupuhsaromepyra sytatose.


\par }{\Q \VS{6}Aomiry omi poe newe epukãko konopo oepyry samo nono pona,

\par }{\Q konopo itamurume jamihme roropa enehpõko mana.


\par }{\Q \VS{7}Moro ke tehme ahno ripõko mana itapyĩkõ tao.

\par }{\Q Erohsaromepyra mã toto, zuaro toto ehtohme,

\par }{\Q moro tyrise eya.


\par }{\Q \VS{8}Onokyro tõ omõnõko mã toto tosaka xine,

\par }{\Q moroto rokẽ tõtonẽse mã toto.


\par }{\Q \VS{9}Tyryrykane konõto oehnõko mana ikurenaeino,

\par }{\Q kuenime ehtoh oehnõko inikahpoe ino.


\par }{\Q \VS{10}Pu katoh ke Ritonõpo a tuna akyhnõko mana jerume.

\par }{\Q Tuna zumõ tũpore exĩko mana jerume.


\par }{\Q \VS{11}Akurũ tõ atanonohnõko mana konopo maro,

\par }{\Q nenenehkane emãko mana kapu zopikoko.


\par }{\Q \VS{12}Ritonõpo omi poe, sapararahme ytõko akurũ tõ mana emero rokẽ ehtoh tonõ pona.

\par }{\Q Ritonõpo nyripohpyry ae ro exĩko mana, emero porehme, sero nono pona.


\par }{\Q \VS{13}Konopo enehpõko Ritonõpo mana nono pona, toitoine ahno wãnohtohme,

\par }{\Q kypyno xine toehtoh waro kuehtohkõme roropa.


\par }{\SHB Tuaro Ritonõpo ehtopo
\par }
{\Q \VS{14}“Etako pahne, Jo,

\par }{\Q osenetupuhko aporo Ritonõpo nyriry kurã poko.


\par }{\Q \VS{15}Zuaro hma otãto nenenehkane tyripõko Ritonõpo nae akurũ tõ saerehkatohme?


\par }{\Q \VS{16}Zuaro hma otãto akurũ tõ tyhwyme exĩko nae kae?

\par }{\Q Morohne mã enetupuhtohme tuarohxo Ritonõpo ehtoh poko.


\par }{\Q \VS{17}Omoro axitũ exĩko mase oupõ ao tyryrykane oehpyra ro ahtao isawã maro ikurenae,


\par }{\Q \VS{18}Ritonõpo akorehmary waro mah kapu riry poko esaka, tũpore tyritohme metau samo?


\par }{\Q \VS{19}Yna amorepako kure oturutohme eya, moro poko onenetupuhpyra yna exiryke.


\par }{\Q \VS{20}Ywy oseosezuhpyra ase Ritonõpo maro jenahkaporyino eya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{21}“Xixi osenepyra mana tonẽse ahtao akurũ tomo a.

\par }{\Q Yrome saereme exĩko ropa mana akurũ tõ tarose ropa ahtao tyryrykane a.


\par }{\Q \VS{22}Inikahpozakoxi saereh ãko mana uuru zemime exikety samo.

\par }{\Q Ritonõpo saerehkatoh imehxo ehtoh eneryke eahmary se sytatose.


\par }{\Q \VS{23}Ritonõpo Jamihmehxo Exikety jamihme kuhse

\par }{\Q mana, naeroro oehsaromepyra sytatose ipũtokoxi,

\par }{\Q zae rokẽ mana, ahno onyryhmara mana.


\par }{\Q \VS{24}Morara exiryke zuno mã toto emero,

\par }{\Q yrome oty kara mana tuaro osekaroketõ poko.”




\par }{\MS Ritonõpo oturutopõpyry \newline  Jo maro

\par }\Chap{38}{\MR 38.1—42.6

\par }{\SH Ritonõpo otururu Jo a apitorymano
\par }
{\R (38.1—40.2)

\par }{\PP \VerseOne{1}Moromeĩpo tyryrykane konõto wino tõturuse Ritonõpo, ynara tykase ynororo Jo a:


\par }{\Q \VS{2}“Õtururu mã tuaro pyra oehtoh enetupuhpõko;

\par }{\Q onoky mahno, tuaro jehtoh onenetupuhpyra tyripõko mah?


\par }{\Q \VS{3}Owõko ty xikihme orutuame awahtao.

\par }{\Q Ekaropõko ase oya jezuhtohme oya.


\par }{\SHB Sero nono ynyrihpyryme mana
\par }
{\Q \VS{4}“Otoko mexiahse sero nono tyrise ahtao ya?

\par }{\Q Tuaro nymyry awahtao moro poko oturuko ya.


\par }{\Q \VS{5}Onoky a sero nono zumo ehtoh tymenekase?

\par }{\Q Onoky a morohne tukuhse, zuaro hma?


\par }{\Q \VS{6}Oty po xikihmãkõ tyrise nã kehko sero nono apõme?

\par }{\Q Onoky a topu konõto tyrise esaka epoehme sero nono ehtohme?


\par }{\Q \VS{7}Moro ẽmepyry ae senohne emero tyrise ahtao xirikuato tõ toremiase toto oximõme.

\par }{\Q Ynenyohtyã tykohtase toto tãkye toehtohkõke.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{8}“Onoky a tuna konõto tapuruse myahxo ytopyra ehtohme tonuruse ahtao sero nono wakuru ae?


\par }{\Q \VS{9}Ya moro tuna konõto tyõtose akurũ ke,

\par }{\Q ya ro moro tuna tyõtose ikohmamyryke.


\par }{\Q \VS{10}Ehpiry tõ tyrise ya,

\par }{\Q apuru tõ ke tapuruse ya.


\par }{\Q \VS{11}Ynara tykase ywy eya:

\par }{\Q ‘Oehnõko mase tarona rokene,

\par }{\Q mya ytopyra mase.

\par }{\Q Pohkane tõ kaetokohxo exiketõ mã etypohnõko kehko taro.’


\par }{\SHB Ozeino saerehkatoh oehnõko nae, ikohmamyry roropa?
\par }
{\Q \VS{12}“Jo, isene awahtao sero nono po ẽmepyry tonehpose oya saereh kapitotohme?


\par }{\Q \VS{13}Xixi tõmehkapose oya nae sero nono po popyra exiketõ erehtohme toto ahpahpotohme aotonẽtohkõ tae?


\par }{\Q \VS{14}Saereme ypy tõ ehtoh tonõ enepõko mana jakanahmã kõ roropa upo mirihmã samo aryhnao, imenuru sã roropa orino pokona.


\par }{\Q \VS{15}Saereme ahtao zae pyra exiketomo a saeremehxo mana,

\par }{\Q toto akorekehkãko mana popyra ehtoh poko toexirykõ se toto ahtao.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{16}“Jo, ytopitopyra mexiase tuna konõto enatyry tõ enese?

\par }{\Q Zue aka tuna konõto kuaka ytopitopyra roropa mexiase?


\par }{\Q \VS{17}Omõtoh tonõ aorihtyã esaka tonepose oya imepyny a?

\par }{\Q Moroto mã xinukutume konõto

\par }{\Q ikohmamyry enahpỹme mana.


\par }{\Q \VS{18}Sero nono zumo ehtoh waro hma?

\par }{\Q Kuezuhko morohne waro awahtao.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}“Otokoino saerehkatoh oehnõko nae?

\par }{\Q Ozeino roropa ikohmamyry oehnõko nae?


\par }{\Q \VS{20}Ohpetu pona morohne ytory enepory waro hma, imeĩpo aropotohme ropa toto esyryhmapitotopõpyry pona ropa?


\par }{\Q \VS{21}Otarame morohne waro mase tamuhpõme oexiryke,

\par }{\Q pake tonuruse oexiryke sero nono onyripyra ro ahtao.


\par }{\SHB Onoky newe rineme exikety nae?
\par }
{\Q \VS{22}“Mytoase ykyryry newe kurãkatoh enese, konopoimo topu xikirimã kurãkatoh roropa?


\par }{\Q \VS{23}Morohne kurãkãko ase etuarimatoh ehtoh pona, etonatoh pona roropa.


\par }{\Q \VS{24}Mytoase xixi tũtatoh pona, tyryrykane exipitotoh pona roropa xixi tũtatoh wino?


\par }{\SHB Onoky konopo te, jeru tõkehko rineme nae?
\par }
{\Q \VS{25}“Onoky a konopo esemary tyrise konopo itamurume oehtohme,

\par }{\Q onoky a tyryrykane esemary tyripose roropa tyryrykane konõto ytotohme?


\par }{\Q \VS{26}Onoky omi poe konopo oehnõko nae ona tonorẽ pona ahno esaka pyra?


\par }{\Q \VS{27}Onoky omi poe nono tonorẽ ehxikãko nae onahpoty ahtatohme?


\par }{\Q \VS{28}Tumyke konopo nae?

\par }{\Q Otokoino tuna oehnõko nae otyro ehxikatohme?


\par }{\Q \VS{29}Onoky kuenimã jeru ẽme nae, newe roropa?


\par }{\Q \VS{30}Onoky mokyro tuna tũpore rineme topu samo, ikuhpo eworĩko jerume aehtohme?


\par }{\SHB Kapu poko exiketõ ytory poko zuaro hma?
\par }
{\Q \VS{31}“7me xirikuato tõ mykyry waro mah eary ke, puripurikaneme,

\par }{\Q Oseruao Maria tõ myhpokary waro roropa hma?


\par }{\Q \VS{32}Xirikuato ẽmepyryme maparukawa osenepory waro hma,

\par }{\Q Uusa Zumohxo arory waro mahno, Uusa Zumõkara roropa?


\par }{\Q \VS{33}Xixi tõkehko Rihpõ waro hma,

\par }{\Q nuno roropa xirikuato tõ roropa Rihpõ waro mahno?

\par }{\Q Morohne Rihpõ waro hma sero nono po?


\par }{\SHB Onoky tuna emary waro nae konopome aehtohme?
\par }
{\Q \VS{34}“Õmiry etapory waro hma kakoxi akurũ tõ a, konopo itamurume enehpotohme zueme tuna ehtohme opona?


\par }{\Q \VS{35}Nenenehkane enepory waro hma aropotohme,

\par }{\Q ynara kaxĩpo oya:

\par }{\Q ‘Taro ynanase õmiry omipona ehtohme?’


\par }{\Q \VS{36}Onoky a torõ tõ tuaro tyripose, ipi tomo a, poroporo roropa, zueme tuna kumary ehtoh ekarotohme?

\par }{\Q Morararo onoky kuratiri orutua zurũko konopo oepyry poko?


\par }{\Q \VS{37-38}Onoky akurũ tõ kukuru waro nae?

\par }{\Q Onoky konopo enehpory waro roropa nae nono ehxikatohme tũpore toehse ahtao?


\par }{\SHB Onoky okyno tõ nahpãko nae torõ tõ roropa?
\par }
{\Q \VS{39}“Omoro hma kaikuxi tamuru tõ nahpãko mah tuesapare ipoenõ ehtohme,


\par }{\Q \VS{40}tõtonẽse toto ahtao tosao xine, eutary ao tykarimory eraximaryhtao eya xine?


\par }{\Q \VS{41}Onoky torõ tõ nahpãko nae ipoenõ xitaryhtao ynetaryme, toto ytoytoryhtao roropa tonahsẽ zupiry poko?




\par }\Chap{39}{\SHB Onoky a onokyro tõ tyrise tyotyoro?
\par }
{\Q \VerseOne{1}“Otara ahtao poti tõ ypy tõ po exiketõ enurũko nae?

\par }{\Q Zuaro hma? Kapau tõ enururu meneahse?


\par }{\Q \VS{2}Toto nunory tõ kukuru waro hma aroporyhtao eya xine enurutohme?

\par }{\Q Zuaro roropa hma otara ahtao enurũko toh nae?


\par }{\Q \VS{3}Ãtykyry kuehme exĩko tumũkuru enururuhtao;

\par }{\Q poa, sam kakehnõko mana.


\par }{\Q \VS{4}Imũkuru tõ wãtãko,

\par }{\Q jamihme exĩko ona po;

\par }{\Q imeĩpo mya ytõko mã toto oehpyra ropa ehtohme.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{5}“Onoky a jumẽtu tõ ona põkõ tymyhpokase tamoreme xine toto ytotohme, tosẽke pyra exiketomo?


\par }{\Q \VS{6}Ona tonorẽ ekaroase eya xine esarykõme ehtohme.

\par }{\Q Nono sãme aexityã ekaroase roropa eya xine, esarykõme.


\par }{\Q \VS{7}Panaikato kõ etary se pyra mã toto pata tõ myhto;

\par }{\Q toto onukuremasaromepyra mã toto, omoxinety puimatohme.


\par }{\Q \VS{8}Otuhnõko mã toto ypy tõ po,

\par }{\Q emero rokẽ otyro ahtaryhtao enahnõko mã toto.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}“Pui orutua itu htaõ toerokuru se exĩko nae oekyme?

\par }{\Q Oehnõko mokyro nae oeky tõ esaka nyhse?


\par }{\Q \VS{10}Mokyro myhnõko mah eary tõ ke nono ahkatoh pokona, raxiteru pokona roropa nono poro itywyhmatohme?


\par }{\Q \VS{11}Jamihme mana ajohpe pyra.

\par }{\Q Yrome onyriry tupime exikety onyripyra mana, aerohtohme tyripose ahtao oya.


\par }{\Q \VS{12}Tiriiku tõkehko anapoihpyry enehpõko mah eya atapyĩ taka?

\par }{\Q Õmiry omipona mokyro ehtoh enetupuhnõko mah? Naary!


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{13}“Awexituruze aporiry tõ pohpoh ãko mã toto axĩ sã repe.

\par }{\Q Yrome onuhsaromepyra mã awexituruze tomo, sekonia sã pyra mana.


\par }{\Q \VS{14}Mokyro awexituruze ehmokãko mana nono pona rokene,

\par }{\Q ihmo axihnanohnõko isawã mana toto atahtohme.


\par }{\Q \VS{15}Wenikehnõko mana pupu a akurihmory poko, onokyro tomo a itũtũmary roropa.


\par }{\Q \VS{16}Ehmokãko mana yrome tuhmo a wenikehnõko

\par }{\Q mana. Oty kara mana tyhmose ahtao.


\par }{\Q \VS{17}Ya ro mokyro tyrise tuaro pyra exiketyme, tuaro ehtoh onekaropyra jexiryke eya.


\par }{\Q \VS{18}Yrome tururume toytoryhtao axĩ ytõko mana.

\par }{\Q Kawaru eunohnõko sã mana, epo ytokety maro.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{19}“Jo, omoro hma kawaru rihpõme jamihme?

\par }{\Q Ipymyry pokona irehkyxĩ tyripose oya?


\par }{\Q \VS{20}Mokyro pyhseky kamexipõko mahno taparara samo, ahno erehtohme aryrykatoh ke?


\par }{\Q \VS{21}Typenekehse ahtao nono ahkãko mã toto tupupurukõ ke toytorykõ se toexirykõke tururume etonatoh pona tyjamitunurukõke.


\par }{\Q \VS{22}Enaromyra mã toto.

\par }{\Q Oserehpyra roropa mã toto.

\par }{\Q Tapema tõ eneryhtao eramara ropa mã toto toorikyry zuno pyra toexirykõke.


\par }{\Q \VS{23}Epozakuroko xine etakinakety sã pyrou ytõko mã kehko, warata tõkehko zemime mã kehko xixi ao.


\par }{\Q \VS{24}Tywyh tywyh ãko toytorykõ se toexirykõke,

\par }{\Q tururume ytõko mã toto, axiny.

\par }{\Q Rue etoryhtao etypohsaromepyra mã toto.


\par }{\Q \VS{25}Opore rueimo totose ahtao, aryrykatoh ke ezuhnõko mã toto;

\par }{\Q moino etonatoh pohnõko mã toto,

\par }{\Q soutatu tõ tuisary kohtary etãko roropa mã toto.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{26}“Piano ytõko nae,

\par }{\Q pohpoh ãko nae tamorepase oya exiryke,

\par }{\Q aporiry tõ pohpoh ãko mana aytoryhtao ikurenaka?


\par }{\Q \VS{27}Õmiry eraximãko pianoimo nae tymỹ ritohme kaetokõ po?


\par }{\Q \VS{28}Esary topu tõ po, kaetokõ po.

\par }{\Q Moroto topu kae ehtoh po tymỹ rĩko mana jamihme samo.


\par }{\Q \VS{29}Moro poe tykarimory enẽko mana,

\par }{\Q enurukõ moino enẽko.


\par }{\Q \VS{30}Onokyro toorihse ahtao, moroto oximõnõko

\par }{\Q piano tomo, munu ẽnõko ipoenõ mã toto.”




\par }\Chap{40}{\PP \VerseOne{1}Mame ynara tykase Ritonõpo Jo a:


\par }{\Q \VS{2}“Jo, ymaro oseosezukuru se mexiase azahkuru jehtoh kurãkatohme.

\par }{\Q Yrome Jamihmehxo Exiketyme ase;

\par }{\Q seromaroro typoremãse osekarõko mah te, jezuhnõko ro mah?”


\par }{\SH Ritonõpo ezuhtopõpyry Jo a
\par }
{\R (40.3-5)

\par }{\PP \VS{3}Mame Ritonõpo tozuhse Jo a. Ynara tykase ynororo:


\par }{\Q \VS{4}“Otara ãko ywy?

\par }{\Q Oezuhsaromepyra ase.

\par }{\Q Kurehxo mynyhme rokẽ jexiry.


\par }{\Q \VS{5}Tymotyẽkase ywy jotururu sero poko.

\par }{\Q Seromaroro ezuhtoh pyra ase ipunaka.”


\par }{\SH Ritonõpo tõturuse ropa Jo a
\par }
{\R (40.6—41.34)

\par }{\PP \VS{6}Morarame tyryrykane konõto htae Ritonõpo tõturuse Jo a. Ynara tykase ynororo:


\par }{\Q \VS{7}“Owõko ty xikihme seromaroro ynekaropory ezuhtohme oya.


\par }{\Q \VS{8}Jyhxirory se hma zae pyra jexiry poko, iirypyryme jehtoh poko, zae rokẽ õsekarotohme?


\par }{\Q \VS{9}Ajamitunuru ekarõko mah yjamitunuru samo?

\par }{\Q Õmiry ke konomeru riry waro mahno panaikato konõto, jomiry samo?


\par }{\Q \VS{10}Morohne riry waro awahtao tuisamehxo oexiry enepoko,

\par }{\Q saeremehxo oexiry enepoko roropa, upo kurã amurutoh sã oya.


\par }{\Q \VS{11}Epyrypaketõ eneko;

\par }{\Q toto zehno oehtoh zumakako epona xine toto tuarimatohme.


\par }{\Q \VS{12}Ajohpe pyra, epyrypaketõ eneko toto poremãkatohme, popyra exiketõ enahkatohme esarykõ po.


\par }{\Q \VS{13}Zonẽko toto nono aka.

\par }{\Q Imyhko roropa toto aorihtyã tõ esary ao.


\par }{\Q \VS{14}Morohne riryhtao oya ywy roropa oeahmãko ase:

\par }{\Q ‘Ãmoreme orẽpyra mexino,’ ãko ase oya.


\par }{\SHB Ihpory Peemote kuremary waro hma?
\par }
{\Q \VS{15}“Onokyro Peemote eneko.

\par }{\Q Ya tyrise ynororo oritopõpyry samo.

\par }{\Q Onahpoty enahnõko mana pui samo.


\par }{\Q \VS{16}Morararo ijamitunuru eneko, jaxiry pũ jamihme mã kehko, zuakuru pũ roropa!


\par }{\Q \VS{17}Arokyry tanỹse ahtao tũpore mana, wewe amoriry samo, jaxiry tõ pũ roropa jamihme mã kehko.


\par }{\Q \VS{18}Mokyro zehpyry tũporemã kehko metau samo, jaxiry kurimene sã roropa.


\par }{\Q \VS{19}Mokyro eneryhtao oya osenuruhkãko mase, ynyrihpyryme mã mokyro, jamihme roropa emero motye!

\par }{\Q Ywy ro rokẽ, mokyro Rihpõme ase.

\par }{\Q Morararo iporemãkapory waro ase.


\par }{\Q \VS{20}Onahpoty inapyry ahtãko mana ypy tõ po,

\par }{\Q moroto imehnõ onokyro tõ osemeikãko mã toto.


\par }{\Q \VS{21}Ataxikãko mana omoxino zopikoxi,

\par }{\Q otonẽnõko mana sapisapiriimo htaka tuna ehpikuroko.


\par }{\Q \VS{22}Omoxino tõ sã zerukumãnõko mã kehko, saukeiru tõ roropa.


\par }{\Q \VS{23}Enaromyra mana tuna kumaryhtao;

\par }{\Q oserehpyra roropa mana tuna Joatão zuemehxo ahtao eunary pona.


\par }{\Q \VS{24}Onenukehkasaromepyra matose apoitohme;

\par }{\Q onoky apoitoh riry waro nae mokyro apoitohme erẽnanohtohme?




\par }\Chap{41}{\SHB Ihpory Rewiatã apoiry waro mahno?
\par }
{\Q \VerseOne{1}“Onokyroimo Rewiatã apoiry waro mahno oka ke?

\par }{\Q Inuru mykyry waro mahno eary ke?


\par }{\Q \VS{2}Eutary aka eunary ae eary riry waro hma,

\par }{\Q jematary posohkary waro mahno oka konõto ke?


\par }{\Q \VS{3}Emyhpokapõko ropa nae oya?

\par }{\Q ‘Ajohpãme samo ypyno exiko,’ ãko nae oya?


\par }{\Q \VS{4}Tõmiry etapõko nae oya toerohtohme opoetoryme, toorikyry ponãmero?


\par }{\Q \VS{5}Imaro osemeikãko mano torõ pitiko maro osemeikary samo?

\par }{\Q Oekyme imyhnõko mano opoetory tõ osemeikatohme imaro?


\par }{\Q \VS{6}Mokyro ekamõko mah kana anỹnanomo a?

\par }{\Q Ipũ sahkatohme?


\par }{\Q \VS{7}Warata tõ emary waro mahno ipihpyry wotohme?

\par }{\Q Zupuhpyry pokona tuotoh waro mahno pyrou potyry tõ ke kana wotoh samo?


\par }{\Q \VS{8}Ikuhko oemary ke mokyro apory, itemuhmako toiro, moro onyrizomopyra mase,

\par }{\Q jũme wenikehpyra exĩko mase moro oesekatopõpyry poko eya.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{9}“Mokyro ihpory Rewiatã eneryhtao rokẽ oserehnõko ahno mana,

\par }{\Q enaroxitapãnõko mana,

\par }{\Q epukãko nono pona aorikyhpyry samo.


\par }{\Q \VS{10}Ihtomaryhtao zehno exĩko mana.

\par }{\Q Onoky ytõko nae mokyro ẽpataka ikuhtohme?


\par }{\Q \VS{11}Onoky imaro osetapãko nae, osesekapopyra roropa?

\par }{\Q Arypyra, osewomara sero nono põkõ mã emero porehme.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{12}“Seromaroro oturuxi oya onokyroimo Rewiatã axiry tõ poko, zumo aexiry poko te, jamihme aexiry poko, enara.


\par }{\Q \VS{13}Ipihpyry onousaromepyra ahno mana; ipũ eworine.

\par }{\Q Mokyro osewomatoh onyposohkasaromepyra roropa mã toto.


\par }{\Q \VS{14}Onoky mokyro mytary mytakapõko nae, mokyro zery taere exikety?


\par }{\Q \VS{15}Ĩpary tupuhtuke tũpore topu samo tyõtose aosewomatohme, tuhke osepokona, zakare puhturu samo.


\par }{\Q \VS{16}Morararo osepokona tõsexihse mã kehko kure samo, tyryrykane omõpyra ehtohme zaka, enara.


\par }{\Q \VS{17}Tõsexihse mã kehko osepokona;

\par }{\Q morararo anapiakasaromepyra ahno mana.


\par }{\Q \VS{18}Mokyro ihpory Rewiatã ahtiuh karyhtao ikarany pisarara sã osenẽko mana,

\par }{\Q enuru tõ zemime sã exĩko mã kehko xixi tũtary samo.


\par }{\Q \VS{19}Ĩtary ae apoto tũtãko mana ikarany pisarara samo roropa.


\par }{\Q \VS{20}Eunary ae orexĩto tũtãko mana, oripo zopino amoriry tõ zatyry samo.


\par }{\Q \VS{21}Mokyro puu karyhtao apoto zukãko mana,

\par }{\Q ĩtary ae apoto tũtãko roropa.


\par }{\Q \VS{22}Ipymyry ao ijamitunuru mana,

\par }{\Q ẽmyty eneryhtao enaromỹke exĩko emero porehme mã toto.


\par }{\Q \VS{23}Ipihpyry jamihme, tũpore roropa kurimene samo.


\par }{\Q \VS{24}Ipuropuru topu samo, imehnõ zuno pyra;

\par }{\Q tũpore mana topuimo samo.


\par }{\Q \VS{25}Towõse ynororo ahtao jamihme exiketõ oserehnõko mana;

\par }{\Q epasaromepyra mã toto.


\par }{\Q \VS{26}Tapema mokyro anakohpyra mana.

\par }{\Q Warata, pyrou roropa mokyro onuopyra mã kehko.


\par }{\Q \VS{27}Eya kurimene jamihme pyra mana, tiriiku zoko samo, metau eya wewe motasẽ samo.


\par }{\Q \VS{28}Pyrou tõ mokyro onerehpyra mana.

\par }{\Q Topu tõ tomase ahtao epona otyro akumuru sã rokene eya.


\par }{\Q \VS{29}Etaetaparyhtao kaparu ke tiriiku zoko ke etapatoh sã rokẽ mana eya.

\par }{\Q Eunohnõko mana ahno a warata tõ emaryhtao epona.


\par }{\Q \VS{30}Zuakuru mã toxiõtose ipuhturu tõ ke, oripo ehmosẽ sã, suisuime mã kehko.

\par }{\Q Morohne ke ikurepato ahkãko mana

\par }{\Q kurimene risẽ ke samo.


\par }{\Q \VS{31}Tuna zueme exikety kurokuro kamexipõko mana oripo ao samo, oriu samo kurokuro karyhtao oripo konõto ao.


\par }{\Q \VS{32}Aytoryhtao tuna kuao, esemary saerehkaneme sã exĩko mana,

\par }{\Q tuna konõto akurome tyrĩko mana.


\par }{\Q \VS{33}Onoky sã nã ynororo?

\par }{\Q Imepỹ ipanõ pyra mana, tyrise ynororo imehnõ zuno pyra aehtohme.


\par }{\Q \VS{34}Imehnõ enẽko mã mokyro emero popyra exiketõ samo.

\par }{\Q Onokyro tõ rãnao epyrypaketõ maro ynoro rokẽ tuisamehxo osekarõko mana.”




\par }\Chap{42}{\SH Ritonõpo ezuhtopõpyry Jo a
\par }
{\R (42.1-6)

\par }{\PP \VerseOne{1}Morarame Ritonõpo tozuhse Jo a. Ynara tykase ynororo:


\par }{\Q \VS{2}“Enetupuhnõko ase, Ritonõpo, jamihmehxo mase.

\par }{\Q Tyriry se oehtoh emero tyrĩko mase.

\par }{\Q Oetypohkaposaromepyra imehnõ mana.


\par }{\Q \VS{3}Mekaropono ya:

\par }{\Q ‘Onoky mose ro, aotururu enetupuhpõko nae tuaro hkopyra jekarõko nae?’

\par }{\Q Ywy tuaro pyra exiketyme rokẽ ase.

\par }{\Q Sekere ãko exiase tuaro pyra jehtoh poko, josenuruhkatoh tonõ poko roropa, morohne onenetupuhsaromepyra jahtao.


\par }{\Q \VS{4}Õmiry etatohme tyripose ywy oya, oezuhtohme ya.


\par }{\Q \VS{5}Apitoryme awaro exiase imehnõ omiry etaryke rokẽ ya,

\par }{\Q yrome seromaroro oenẽko ase jenuru ke nymyry.


\par }{\Q \VS{6}Morara exiryke ehxirõko ase joturutopõpyry poko emero.

\par }{\Q Yyrypyry tõ ekarõko ase oya, taro typorohse jahtao nono pona, oruno htao.”


\par }{\MS Jo ehtopõpyry etyhpyryme

\par }{\MR 42.7-16

\par }{\SH Jo epe tõ oseruao
\par }
{\PP \VS{7}Mame tõturukehse Ritonõpo ahtao Jo maro tõturuse ynororo Eripaze maro, Temã pono. Ynara tykase eya:

\par }{\PP — Tohne ase opoko oepe tõ asakoro natokõ maro, zae pyra tõturuse oexirykõke ypoko, ypoetory Jo sã pyra.

\VS{8}Seromaroro 7me pui orutua kõ apoitoko, 7me kaneru tõ maro ekarotohme Jo a. Mame onekarorykõme etapako toto jahkatohme opynanohtohkõme. Ypoetory Jo oturũko mana ya opoko xine. Aomiry etãko ase. Awãnohpyra xine exĩko ase oorypyrykõ emetakame, zae pyra õturutopõpyry ke ypoko, Jo nekarohpyry sã pyra.


\par }{\PP \VS{9}Naeroro Eripaze, Temã pono te, Piutate, Sua pono te, Zopaa, Naama pono maro toytose toto tyritohme emero Ritonõpo nyripohpyry ae rokene. Mame Jo otururu totase Ritonõpo a.


\par }{\SH Jo pyty toemũkuase ropa Jo poenõme
\par }
{\PP \VS{10}Moromeĩpo tõturuse Jo ahtao tope tõ oseruaõkõ poko, kure rokẽ Jo tyrise ropa Ritonõpo a, imõkomory itamurumehxo tokarose roropa Ritonõpo a.

\VS{11}Jo akorõ tõ maro, aoryxiry tõ maro, epe tõ roropa tooehse toh nexiase Jo tapyĩ taka, oseahmatoh taka, otuhtoh konõto pona. Tõturuse roropa toto tãkye pyra toexirykõ poko kure pyra Jo ehtopõpyry poko, enara. Mame Jo tomuhkehkase eya xine emero popyra ehtoh poko, Ritonõpo nenehpohpyry poko eya. Mame tineru tokarose eya xine Jo a omahtao roropa uuru risemy tynekaroryme eya.


\par }{\PP \VS{12}Mame kure rokẽ Jo tyrise ropa Ritonõpo a apitoryme kure aehtopõpyry motye. Eky tõ tomãkase: kaneru tõ 14 miume toehse, kameru tõ 6 miume toehse, pui tõ asakoro miume, jumẽta tõ miume.

\VS{13}Toemũkuase roropa 10me ipoenomo, 7me orutua komo, oseruao ẽxiry tomo.

\VS{14}Osemazupu esety Jemima nexiase, zakorony Kaxia, imepỹ roropa Kerẽ-Hapuke.

\VS{15}Emero nono põkõ motye oryximehxo Jo ẽxiry tõ nexiase. Mame toto tyrise eya mõkomo esãme Ipirykõ maro.


\par }{\PP \VS{16}Moromeĩpo Jo isene ro nexiase 140me jeimamyry typakomotyã enetohme, typakomotyã poenõ enetohme roropa eya.

\VS{17}Mame toorihse ynororo tamuhpõme toehse ahtao rahkene.

\par }