\NormalFont\ShortTitle{EZEKIEU}

{\MT EZEKIEU

\par }{\MTC Ezequiel

\par }{\IMT Ekarotopo

\par }{\IP Urutõme Ezekieu kynexine Papironia po Jerusarẽ typoremãkase ahtao papironio tomo a. Morara ahtao juteu tõ tarose morotona namotome. Ritonõpo omiry tokarose eya juteu tomo a Papironia po te, Jerusarẽ po roropa.

\par }{\IP Ezekieu a Ritonõpo tõturuse enepotoh ke, mame moro enepotoh tokarose eya ahno a. Tamorepase roropa toto eya tynyriry ke, enetupuhpotoh ke: kymarokõ emero zae pyra kuahtao xine tuãnohsẽme exĩko, kyyrypyrykõ epehpyryme. Naeroro kuosekarorykõ Ritonõpo a zae mana kukurãkatohkõme ropa. Izyraeu tõ eramary ropa Ritonõpo a enery se Ezekieu kynexine zae ehtoh poko toto ehtohme Ritonõpo neneryme. Oturuketyme roropa Ezekieu exiryke torẽtyke kynexine Ritonõpo Tapyĩ poko Jerusarẽ po.

\par }{\IOT Sero pape ao

\par }{\IO Ezekieu kohmatoh urutõme
{\IOR{1.1—3.27}}

\par }{\IO Jerusarẽ wãnohtopõpyry
{\IOR{4.1—24.27}}

\par }{\IO Imehnõ nono põkõ apiakary
{\IOR{25.1—32.32}}

\par }{\IO Tõmiry etapory Ritonõpo a
{\IOR{33.1—37.28}}

\par }{\IO Koke wãnohtoh poko
{\IOR{38.1—39.29}}

\par }{\IO Ritonõpo Tapyĩ exĩko ropa
{\IOR{40.1—48.35}}



\par }{\MS Ritonõpo Nenepohpyry Apitorymano

\par }\ChapOne{1}{\MR Ezekieu 1—7

\par }{\SH Ritonõpo apony
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ẽmepyry 5me ehtoh po, nuno 4mã po, 30me jeimamyry po ahtao tuna Kepaa po exiase imehnõ juteu tõ maro. Moroto exiase Papironia põkõ narotyã maro. Mame kapu tõsetapuruhmakase, Ritonõpo osenepotoh enease.

\VS{2}Moro toehse ya, 5me jeimamyry taropose ahtao tuisa Joakĩ a Papironia poetoryme.

\VS{3}Moroto Papironia po, tuna Kepaa ehpio, Ritonõpo otururu totase ya. Mame Ritonõpo jamitunuru moroto nexiase ymaro.


\par }{\PP \VS{4}Osenuhmase, tyryrykane konõto enease oehnõko inikahpoino. Neneneh tykase akurũ konõto wino. Moro akurũ zomye kapu enease apotome, moro apoto rãnao zemime exikety nexiase metau panono.

\VS{5}Tyryrykane konõto rãnao onokyro tõ 4mãkõ enease. Ahno sã nexiase toto,

\VS{6}yrome taporihke toh nexiase. Toirõ onokyro tõmyhke nexiase 4me te, taporihke roropa 4me. Oxisã toh nexiase mokaro 4mãkomo.

\VS{7}Jaxirykõ topohme nexiase, ipupuru tõ pui mũkuru pupuru sã nexiase, zemime roropa metau ikorokahpyry samo.

\VS{8}Mokaro 4me tõmyhke exiketõ, 4me taporihke roropa exiketomo, ahno emary sã emarykõ nae roropa toh nexiase 4me; toiro oma toiro aporiry zopino nexiase.

\VS{9}Asakoro aporiry toiro onokyro kyryry totapuruhmakase sã nexiase, aporiry etyhpyry zakorõ pokona nexiase. Morarame mokaro 4mãkõ oximaro tahrame sã toh nexiase. Oximaro toytose toto. Eramara roropa toh nexiase.


\par }{\PP \VS{10}Toiro onokyro 4me ẽmyty nae nexiase oxisã pyra: ipotyryme ahno ẽmyty nae nexiase; apotunuru wino reão ẽmyty sã nexiase; ipozery wino pui ẽmyty sã nexiase; ĩkae piano ẽmyty sã roropa nexiase.

\VS{11}Asakoro aporiry, onokyro kyryry, tanỹse kakoxi, zakorõ aporiry etyhpyry pokona tapose eya xine taporiry etyhpyry ke tapotunuru wino, typozery wino, enara; imepỹ asakoro natokomo a taporirykõ ke tokokõ tapuruse eya xine.

\VS{12}Mokaro onokyro tõ tõsenuhmase tomye xine. Naeroro toytoytose toto emero typenetatoh pona, yrome eramara toh nexiase.


\par }{\PP \VS{13}Onokyro tõ maro ezuru saereh ãko nexiase ytokehpyra exikety. Moro apoto zemimehxo toehse, apoto wino neneneh tykase.

\VS{14}Mame mokaro onokyro tõ xiaxiake toytose axiny, nenenehkane samo.


\par }{\PP \VS{15}Mokaro onokyro tõ eneryhtao ro ya ipupuru parihmã 4me enease nono po, toiro onokyro maro toiro pupu parihmã nexiase.

\VS{16}Moro pupu parihmã 4mãkõ oxisã zemizemiãko nexiase topu kurã joiame exiketõ samo. Moro pupu tõ parihmã ao imepỹ parihmã nexiase takuohsẽ samo.

\VS{17}Mame eramara ro toto ahtao toytoytose toto emero rokene.

\VS{18}Moro pupu tõ parihmã ehpio tonure nexiase tuhke.


\par }{\PP \VS{19}Mokaro onokyro tõ toytose ahtao ipupuru tõ parihmã toytose imaro xine; tõnuhse toto ahtao nono poe ipupuru tõ parihmã toytose imaro xine.

\VS{20}Toytose onokyro tõ typenetatoh pona, imaro xine ipupurukõ toytose roropa aomi poe samo.

\VS{21}Naeroro mokaro onokyro tõ aytorykohtao, totypohse roropa toto ahtao te, tõnuhse toto ahtao nono epozakoxi, ipupuru tõ parihmãkõ imaro xine nexiase kehko.


\par }{\PP \VS{22}Mokaro onokyro tõ zupuhpyry epoe amerehme sã nexiase, kutehi zemime exikety samo saereh ãko.

\VS{23}Moro amerehmã zopino mokaro onokyro tomo a taporiry asakorõkomo a totapuruhmakase takorõkõ aporiry osetonie. Tokokõ tapuruse eya xine taporiry asakorõkõ ke roropa.

\VS{24}Mame aytorykohtao aporiry tõ panaikato nexiase tuna konõto panaikatõ samo, soutatu imoihmãkõ panaikatõ samo, Ritonõpo Jamihmehxo Exikety omiry samo. Mame totypohse toto ahtao kae hkopyra taporirykõ tehme tyrise toto a.

\VS{25}Yrome panaikatõ totase moino, kaino, zupuhpyrykõ epoe.


\par }{\PP \VS{26}Moro amerehmã epoe apõ panõ nexiase, topu kurano sapira risemy. Typorohse moro apõ po ahno panõ nexiase,

\VS{27}zemime nexiase metau samo apoto tao. Saereh ãko nexiase ynororo apoto zemime exikety samo.

\VS{28}Moro saerehkatoh okohkuri sã nexiase akurũ poko. Moro saerehkatoh zemime exikety nexiase enetupuhpotohme moroto Ritonõpo imehxo saerehkatoh nexiase.




\par }\Chap{2}{\SH Ezekieu tykohmase urutõme ehtohme
\par }
{\PP \VerseOne{1}Moro eneryke ya epukase, jẽmyty nono pokoxi nexiase. Mame omi etase, ynara tykase ya:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, owõko ty xikihme. Jotururu se ase amaro.


\par }{\PP \VS{2}Moro omi etaryhtao ro ya, Ritonõpo Zuzenu tomõse ukurohtaka, mame tanỹse ywy eya xikihme. Aomiry etase, ynara nase ynororo:


\par }{\PP \VS{3}— Ahno mũkuru, aaropõko ase Izyraeu tomo a; Tosẽkõme turumekase ywy eya xine, toeramase toto jomiry omipona pyra. Moro saaro mã toto seromaroro, jomipona pyra, tytamurukõ ehtopõpyry sã mã toto.

\VS{4}Putupyra sã mã toto, jomiry etary se pyra. Aaropõko ase eya xine, jomiry ekarotohme eya xine: “Ynara ãko Ritonõpo Kuesẽkõ mana,” katohme eya xine.

\VS{5}Mame õmiry etaryhtao eya xine, onetara toto ahtao roropa, tuaro exĩko mã toto, urutõ tooehse toto rãnaka.


\par }{\PP \VS{6}— Yrome omoro, ahno mũkuru, mokaro zuno pyra exiko, aomirykõ zuno pyra roropa exiko. Oseosezuhnõko mã toto, ohxirõko roropa; toto maro oehtoh mynoto tõ maro ehtoh sã exĩko mana. Morara ahtao ro mokaro ajoajohpãkõ zuno pyra exiko; okerekeremary eya xine zuno pyra exiko roropa.

\VS{7}Mokaro zuruko jomiry ke rokene, etary se toto ahtao etary se pyra toto ahtao roropa. Wenikehpyra exiko jomiry etary sato kõ karame mã toto.


\par }{\PP \VS{8}— Yrome omoro, ahno mũkuru, etako pahne jomiry poko. Otatõme exiko, mokaro sã pyra exiko. Ẽtakako. Ynekarory oya enahko.


\par }{\PP \VS{9}Morarame josenuhmaryhtao oma enease, pape maro, inymerohpyry.

\VS{10}Mame moro pape totapuruhmakase eya yneneryme. Tymerose nexiase seino ĩkae roropa, enara. Ynara tymerose ipokona, kui kui katopo te, ihnamotopo te, sam katopo, enara.




\par }\Chap{3}{\PP \VerseOne{1}Mame ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, sero pape enahko; imeĩpo ytoko Izyraeu tõ zuruse.


\par }{\PP \VS{2}Mame ẽtakase, moro pape ekarose ynororo ya enahtohme.

\VS{3}Ynara tykase ynororo ya:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, sẽ pape enahko, ynekarory oya; tuesapare awakuru ehtohme ike. Enapyase. Anusasame nexiase ano zeni samo.


\par }{\PP \VS{4}Mame ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, ytoko Izyraeu tomo a toto zuruse ynekarohpyry poko.

\VS{5}Aaropopyra ase mya imehnõ nonory pona tyoro omiry ae oturuketomo a, omi tupimã ae oturuketomo a, Izyraeu tomo a rokẽ aaropõko ase.

\VS{6}Aaroporyhtao ya imeimehnõ nonory pata konõto põkomo a, omi tupimã ae oturuketomo a, aomiry onenetupuhpyra oehtopo, õmiry etary se toh exiry repe.

\VS{7}Yrome Izyraeu tõ õmiry etary se pyra mã toto, jomiry etary se pyra toexirykõke. Omi onymoipyra rokẽ mã toto; jomiry omipona se pyra roropa mã toto.

\VS{8}Yrome seromaroro orĩko ase orẽpyra, mokaro sã oehtohme: putupyra exiketõ samo, tõsenetupuhtohke tũpore exiketõ samo.

\VS{9}Orĩko ase jamihme topu samo, tũpore roropa tiamãte samo. Naeroro enaromyra exiko; oserehpyra roropa exiko mokaro jomipona se pyra exiketõ poko.


\par }{\PP \VS{10}Tõturuse ro Ritonõpo ya:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, etako kure jomiry poko emero, wenikehpyra oehtohme.

\VS{11}Imeĩpo ytoko oturuse ononory põkomo a, Papironia põkõ narotyamo a typoetory tõme. Zuruko toto: “Ywy Ritonõpo oturũko ase, jomiry etary se toto ahtao, etary se pyra toto ahtao roropa, enara.”


\par }{\PP \VS{12}Mame Ritonõpo Zuzenu a tarose exiase. Ỹkae omi konõto etase konomeru samo. Ynara nase opore:

\par }{\PP — Kure rokẽ Ritonõpo Imehxo Exikety, saereh ãko mana kapu ao.


\par }{\PP \VS{13}Panaikatõ roropa etase, mokaro onokyro tõ aporiry tõ tahtah ãko samo tyryry ãko, ipupurukõ parihmãkõ panaikato opore etase roropa konomeru samo.

\VS{14}Mame Ritonõpo jamitunuru toehse ypona, mame tarose exiase Zuzenu a moro poe; tohne sã exiase, sam ãko ukurohtao.

\VS{15}Mame ytoase Teu-Apipe pona, tuna Kepaa ehpiõ pona. Moroto juteu tõ nexiase, soutatu tõ narotyamo typoetoryme. Moroto exiase 7me ẽmepyry; tõsenuruhkase exiase ynenehpyry poko, ynetahpyry poko roropa.


\par }{\SH Urutõ pata eraseme ehtoh poko
\par }
{\R (Ezekieu 33.1-9)

\par }{\PP \VS{16}Moromeĩpo 7me ẽmepyry taropose ahtao ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{17}— Ahno mũkuru, Izyraeu tõ eraseme orĩko ase, Izyraeu nonory põkõ emero eraseme. Jomiry etako jotururuhtao amaro, mame toto zuruko, ynekarohpyry oya ekaroko toto a.

\VS{18}Ynara ekaroryhtao oya: mokyro popyra exikety orihnõko mana, mame mokyro onurupyra awahtao popyra ehtoh rumekatohme eya tõsepynanohtohme, orihnõko mokyro mana iirypyryme toexiryke, yrome aorikyry epehmapõko ase oya.

\VS{19}Imepỹ popyra exikety zururuhtao oya, yrome tyyrypyry onurumekara ynororo ahtao, orihnõko mã ynororo iirypyryme toexiryke, yrome omoro orihpyra exĩko mase.


\par }{\PP \VS{20}— Morarame imepỹ zae ehtoh poko exikety eramaryhtao tyyrypyry poko toehtohme; mame aorihmapotoh riryhtao ya mokyro wãnohtohme, orihnõko mana onurupyra awahtao. Orihnõko mana tyyrypyhpyke toehse exiryke, mame zae aehtopõpyry poko wenikehnõko ase. Mame oya aorikyry epehmapõko ase.

\VS{21}Ahno, zae ehtoh poko exikety, zururuhtao oya iirypyryme pyra aehtohme, mame otato ynororo ahtao, tyyrypyry poko pyra ynororo ahtao, orihpỹme exĩko mana, omoro roropa orihpyra exĩko mase.


\par }{\SH Oturusaromepyra toehse Ezekieu
\par }
{\PP \VS{22}Mame ymaro Ritonõpo jamitunuru nexiase. Ynara tykase ynororo ya:

\par }{\PP — Owõko ty! Ytoko mõ jakanahmã pona. Moroto oturũko ase amaro.


\par }{\PP \VS{23}Mame ytoase moro jakanahmã pona. Moroto Ritonõpo saerehkatoh enease, ynenehpyry samo tuna Kepaa ehpio jahtao. Toepukase ywy nono pona, jẽmyty nono pokoxi nexiase,

\VS{24}yrome Ritonõpo Zuzenu tomõse ukurohtaka, xikihme tyrise ywy eya. Mame ynara tykase ynororo ya:

\par }{\PP — Ytoko atapyĩ taka, atapuruko moro tao.

\VS{25}Omoro, ahno mũkuru, omyhnõko mã toto eary ke, tũtara oehtohme ytoytopyra oehtohme toto rãnakuroko.

\VS{26}Mame omitapỹme onuru rĩko ase, mokaro jomipona pyra exiketõ onurusaromepyra exĩko mase.

\VS{27}Imeĩpo, jotururu ropa ahtao amaro, oturu waro oehtoh ekarory ropa ahtao oya, mokaro zurũko mase, ywy, Ritonõpo Oesẽkõ nekarory oya. Toitoine õmiry etãko mã toto, yrome imehnõ arypyra, jomipona pyra exiketõme toexirykõke.




\par }\Chap{4}{\SH Inyrihpyry Jerusarẽ poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ynara tykase Ritonõpo Jerusarẽ poko:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, orino risẽ apoiko tyritohme oẽpataka, mame ipokona pata Jerusarẽ kuhtoh tyriko.

\VS{2}Moro pata kuhtoh pokona epetõkara panõ tyriko, tapuruse sã exĩko soutatu tomo a, nono kaetoko exiketõ maro apuru pona onuhtohme, tapyi kaetoko exiketõ roropa etonatohme te, soutatu tõ esary maro te, makina maro pata apuru kararahtohme.

\VS{3}Oripo pipahmã apoiko kurimene risemy, tyritohme oẽpataka, pata apuru samo, irãnao pata etonie samo. Mame oẽmyty iramako pata etonie. Pata tapuruse mana, omoro mase pata apurũko. Morohne enetupuhpotohme exĩko mana, moro poko tuaro Izyraeu tõ ehtohme.


\par }{\PP \VS{4-5}— Imihme exiko opozery wino; opona Izyraeu tõ iirypyryme ehtoh tyripõko ase. Moroto exĩko mase etuarimãko imihme nono po iirypyrykõ puimãko 390 ẽmepyry pona. Toiro ẽmepyry oya epehmapõko ase toiro jeimamyry toto wãnohtoh enetupuhpotohme.

\VS{6}Mame moro poko tõtyhkase awahtao eramako imihme oehtohme apotunuru wino nono po; Juta tõ iirypyryme ehtoh puimãko sã mase 40me ẽmepyry ae, toiro ẽmepyry aropõko mase toiro jeimamyry Juta tõ wãnohtoh enetupuhpotohme.


\par }{\PP \VS{7}— Naeroro Jerusarẽ wino eneko yronymyryme; tapuruse exikety epetõkara a, soutatu tomo a. Ãpory tupokase ahtao, imehnõ zurũko mase moro pata põkõ wãnopyry poko.

\VS{8}Omyhnõko ase eramasaromepyra oehtohme oepetõkara a apatarykõ rumekatohto ropa.


\par }{\PP \VS{9}— Seromaroro tiriiku apoiko te, sewata te, erewija tõ te, kumataimo te, tiriiku pisarara te, aweja, enara. Oximaro tyriko kehko pão ritohme. Moro enahnõko mase 390me ẽmepyry pune imihme awahtao opozery wino nono po awahtao.

\VS{10}Asakoropane pão pitiko enahnõko mase kokoro rokene, yrome axĩ pyra morohne enahko.

\VS{11}Otunary õkurume tukuhsẽme exĩko mana, asakoro kopu pune rokene, ẽtohme axĩ pyra roropa.

\VS{12}Apoto rĩko mase ato tonorẽ ke, ahno ety ke. Anapyry pão ekeĩko mase moro apoto po, mame moro pão enahnõko mase jarao imehnõ neneryme emero porehme.


\par }{\PP \VS{13}Ynara tykase roropa Ritonõpo:

\par }{\PP — Sapararahme Izyraeu tõ aroporyhtao imeimehnõ nonory pona moro sã tynapyrykõ enahnõko mã toto, Moeze nyripohpyry omipona pyra.


\par }{\PP \VS{14}Yrome ezukuase:

\par }{\PP — Ritonõpo Jesemy, arypyra! Tonahsẽ nuriamã onenahpitopyra exiase moino ro. Poetome jehtopõpyry poe okyno pũ onõpyra exiase tamoreme toorihse ahtao, tosekase ahtao roropa onokyro tomo a onõpyra exiase.


\par }{\PP \VS{15}Mame ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Ỹ, kure. Pui ety ke apoto kemery rĩko mase epona ouru ekeitohme.


\par }{\PP \VS{16}Tõturuse ropa:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, wyi onenehpopyra exĩko ase pata Jerusarẽ pona. Naeroro etuarimãko mã toto; tonahsã apiakãko mã toto pitiko, pitiko, pisarara ekamotohme, tuna roropa apiakãko mã toto pitiko, pitiko, pisarara ekamotohme roropa.

\VS{17}Wyi pyra exĩko mã toto, tuna pyra roropa. Typynanohneke pyra exĩko mã toto, mame etyhpyryme orihnõko mã toto iirypyryme toehse toexirykõke.




\par }\Chap{5}{\SH Zũsety sahkary poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, tapema apoiko, taere exikety oetypoty sahkatohme, oũsety roropa. Imeĩpo onysahkahpyry ikuhko omoxinety kuhtoh po, apiakatohme oseruao zokonaka ehtohme.

\VS{2}Mame oepetõkara a pata rumekary ropa ahtao, ytoko pata rãnaka oũsety toiro zokonaka jahkatohme. Imeĩpo ytoko pata zomye, imepỹ zokonaka oũsety ihkotyhpyry aroko. Moro oũsety ihkohko tapema ke. Mame oũsety akoĩpyry emako kakoxi aropotohme tyryrykane a: mokaro ekahmãko ase ytapemã ke.

\VS{3}Oũsety ikurãkako tuhke pyra ixixĩtohme oupõ ehpiry pokona.

\VS{4}Mame toitoine oũsety ixixĩtopõpyry poe touko ropa ematohme apoto htaka jahkatohme. Moro apoto tũtãko mokaro wino sapararahme sã Izyraeu tõ poro porehme.


\par }{\PP \VS{5}Ynara ãko Ritonõpo mana:

\par }{\PP — Enetoko ke, pata Jerusarẽ sero sã mana. Sero pata tyrise ya sero nono rãnao. Imehnõ nonory põkõ tyrise ya Jerusarẽ zomye.

\VS{6}Yrome ynyripohpyry turumekase Jerusarẽ põkomo a; jomipona pyra toehse toto exiryke. Imehnõ nonory põkõ popyra ehtoh motye popyra toehse toh nexiase; jomipona pyra mokaro ehtoh motye jomipona pyra Jerusarẽ põkõ toehse, ynyripohpyry turumekase eya xine, jomihpyry omipona pyra toehse toto.

\VS{7}Seromaroro Jerusarẽ põkomo, etatoko pahne, ywy, Ritonõpo Oesẽkõ ynara ãko ase: Ynyripohpyry omipona pyra mexiatose, jomihpyry turumekase oya xine; morara exiryke imehnõ nonory põkõ motye iirypyryme toehse matose, õmye exiketomo. Imeimehnõ zae pyra ehtoh poko exiketõ typoenohse oya xine.

\VS{8}Morara exiryke ywy, Ritonõpo Oesẽkomo, ynara ãko ase oya xine: ywy ase oepeme pyra; awãnohtorỹko ase jarao, imeimehnõ nono põkõ neneryme emero porehme.

\VS{9}Onyrityã xihpyry pokoino Jerusarẽ wãnohnõko ase, pake awãnohtopõpyrykõ sã pyra, imeĩpo awãnohtohkõ sã pyra roropa.

\VS{10}Morara exiryke Jerusarẽ po jũkõ typoenõkõ õnõko mã toto; ipoenõkõ tumykõ õnõko roropa mã toto. Awãnohtorỹko ase; orihpyra exiketõ sapararahme exĩko mã toto imeimehnõ nonory poro porehme.


\par }{\PP \VS{11}— Ynara ãko Ritonõpo Kuesẽkõ mana: Ytapyĩ kurã nuriame tyripose oya xine exiryke popyra oehtohkõke te, onyrityã xikuromã ke roropa, ajohpe pyra ynara ãko ase oya xine: oenahkapotorỹko ase opyno xine pyra exikety samo.

\VS{12}Zokonaka amarokõ tyrohsẽ ke orihnõko matose, omise oehtohkõke roropa pata po; imepỹ zokonaka totapasẽme exĩko oepetõkara a te, imepỹ zokonaka sapararahme exĩko imehnõ nonory poro emero. Tokahmasẽme roropa exĩko mã toto, etapary se exiketomo a.


\par }{\PP \VS{13}— Ozehno xine jehtoh waro exĩko matose; jetũ exĩko oya xine mana tãkye jehtoh pona. Awãnohtorỹko ase onyrityãkõ epehpyryme. Morohne emero toehse ahtao tuaro exĩko matose ypoko, ywy, Ritonõpo kuruatose moro emero, tyryhpopãkase jexiryke oya xine, turumekase ywy oya xine imeimehnõ maro oehtohkõme.

\VS{14}Ynara tyrĩko ase opoko pata Jerusarẽ: patãpome orĩko ase imehnõ õmye exiketõ neneryme, okuroko ytoketõ neneryme roropa. Moro põkõ poihtõko mã toto.


\par }{\PP \VS{15}— Typenekehse jahtao opoko xine, ozehno xine toehse jahtao roropa, tuãnohse awahtao xine ya, imehnõ nonory põkõ oserehnõko mã toto. Oenetorỹko mã toto: “Xẽ! Jam!” ãko mã toto; opoihtotorỹko roropa mã toto.

\VS{16}Tonahsẽ onenehpopyra exĩko ase imepỹ poe. Naeroro orihnõko matose omise oehtohkõke. Jetũ exĩko matose omise oehtohkõke pyrou ke owõtohkõ samo, tuohpyry samo oenahtohkõme.

\VS{17}Omise ehtoh konõto enehpõko ase, onokyro tõ roropa opoenõkõ esekatohme; tyrohsẽ roropa, zehnotokõ roropa, etonatoh roropa oetapatohkõme. Ywy, Ritonõpo, kuruatose.




\par }\Chap{6}{\SH Ineponãmarykõ eahmary popyra Ritonõpo a
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{2}— Ahno mũkuru, osenuhmako Izyraeu tõ ypy tõ winakoxi. Ynara kaxiko eya xine jomiryme:

\VS{3}Ritonõpo Kuesẽkõ omiry etatoko, aomiry ypy tõ netaryme te, somohmã tõ netaryme, jakanahmã tõ netaryme roropa: ywy, Ritonõpo, soutatu tõ enehpõko ase, toponãmasã eahmatoh enahkatohme.

\VS{4}Apoto apõ tõ onekarotyã zahkatoh tonomo te, ixtaratu zahkatoh roropa typahsẽme exĩko, tomasẽme nono pona. Morohne poko exiketõ totapasẽme exĩko mã toto tyneponãmarykõ ẽpataka.

\VS{5}Izyraeu tõ ekepyry pahnõko ase nono pona; jehpyry tõ pahnõko ase apoto apõ tõ zomye.

\VS{6}Pata tõ emero Izyraeu nonory po tonahkasẽme exĩko, patãpome exĩko mã kehko. Tyneponãmarykõ eahmatoh tonõ tonahkasẽme exĩko mã kehko. Mame apoto apõ emero typahsẽme exĩko; ineponãmarykõ roropa typahsẽme exĩko mã kehko; ixtaratu zahkatoh tomasẽme exĩko; inyrityã emero tonahkasẽme exĩko.

\VS{7}Emero rokẽ po ahno totapasẽme exĩko; orihpyra exiketõ jenetupuhnõko mã toto, ywy ase Ritonõpo.


\par }{\PP \VS{8}— Yrome ahno akoĩpyry nomõko ase isene ro, sapararahme exĩko mã toto imehnõ nonory po,

\VS{9}tarose toto exiryke typoremãkahpõkõ poetoryme. Moroto wenikehpyra exĩko mã toto ypoko; tuaro exĩko mã toto tuãnohse toto ya, tyhxirose roropa mã toto ya, turumekase eya xine jexiryke. Mame jeahmara toehse toh nexiase, ymyakãme tyneponãmarykõ eahmary se toehse toh nexiase. Oxise pyra exĩko mã toto tyyrypyrykõ pokoino, tynyrihpyrykõ xihpyry pokoino roropa.

\VS{10}Zuaro exĩko mã toto: ywy ase Ritonõpo. Imehnõ enaroximaryhtao ya ekurehpyra ase, tyrĩko ase emero jomihpyry ae ro.


\par }{\SH Izyraeu tõ iirypyryme ehtopõpyry
\par }
{\PP \VS{11}Ynara tykase Ritonõpo ya:

\par }{\PP — Ezekieu, oemary ke tahtah kaxiko! Itũtũmako opupuru ke! oxitako ãtasamaryme! Izyraeu tõ nyrityã xihpyrymã pokoino orihnõko mã toto osetapary ke, omise ehtoh ke, tyrohsẽ ke, enara.

\VS{12}Mokaro ameke exiketõ kure pyra exĩko mã toto, tyrohsẽ ke orihnõko mã toto; imehnõ, ameke pyra exiketõ orihnõko mã toto etonatoh ke. Imehnõ akoĩpyry orihnõko mã toto omise toehtohkõke. Tyzehno xine jehtoh waro exĩko mã toto, sam ãko mã toto.

\VS{13}Aorihtyã ekepyry tõ typahsẽme exĩko mã toto tyneponãmarykõ rãnao, apoto apõ zomye. Typahsẽme exĩko mã toto moroto tynekarorykõ zahkatoh po tyneponãmarykõ eahmatopõpyry po; osa kae ehtoh po emero, ypy tõ emory po emero, wewe tõ kurã myhtokoxi emero, wewe konõto myhtokoxi roropa emero. Mame juaro exĩko mã toto emero, ywy ase Ritonõpo.

\VS{14}Jemary anỹnõko ase inonorykõ enahkatohme. Ona tonorẽ poe ikurenae pata Ripira pona inikahpozakoxi ononorykõ rĩko ase patãpome, Izyraeu tõ esary emero pyno pyra exĩko ase, onewomara exĩko ase. Mame juaro exĩko mã toto emero porehme, ywy ase Ritonõpo.




\par }\Chap{7}{\SH Etyhpyry ameke pyra toehse mana
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{2}— Ahno mũkuru, ynara ãko Ritonõpo Oesẽkõ mana Izyraeu nonory põkomo a: Emero tonahkase! Ononorykõ tonahse!


\par }{\PP \VS{3}— Izyraeu tomo, seromaroro oenahtohkõ toehse mana. Ozehno xine jehtoh enehpõko ase, jetũ exĩko oya xine mana, ãpiakatorỹko ase onyrityãkõ eneryke ya. Oepehmatorỹko ase popyra oehtohkõ poko toehse oexirykõke.

\VS{4}Awãnohtorỹko ase yronymyryme, opyno xine pyra exikety samo. Awãnohtorỹko ase onyrityã xihpyry emetakame, juaro oehtohkõme, ywy ase Ritonõpo.


\par }{\PP \VS{5}Ynara tykase roropa ynororo:

\par }{\PP — Popyra ehtoh tonõ oehnõko atakenaka mana opona xine.

\VS{6}Emero tonahkase. Etyhpyryme mana. Amarokõ roropa tonahse matose.

\VS{7}Oenahkapotohkõ oehnõko mana oya xine, sero ononorykõ põkõ roropa. Okynã pyra ypy tõ po oseahmatoh tao oseahmara exĩko matose, yrome otupĩko rokẽ matose.


\par }{\PP \VS{8}— Okynã pyra ozehno xine jehtoh waro exĩko matose. Awãnohtorỹko ase onyrihpyrykõ epehpyryme. Onyrityãkõ nuriamãkõ epehpyryme sam ãko matose.

\VS{9}Opynanohpyra xine exĩko ase, nupunato oenepyra xine exĩko roropa ase. Awãnohtorỹko ase popyra ehtoh poko toehse oexirykõke. Morara ahtao juaro exĩko matose, ywy ase Ritonõpo, ywy ase awãnohnekomo.


\par }{\PP \VS{10}Awãnohtohkõ ẽmehnõko mana. Imeimehnõ ryhmãko mã toto emero pata tõ poro. Epyrypãkohxo mã toto.

\VS{11}Itamurumehxo imehnõ ryhmãko mã toto, etapãko mã toto. Ahno wãnohnõko mana popyra rokẽ toto exiryke. Imõkomorykõ tonahsẽme exĩko mana: itinerũkomo te, epe tomo te, imehxo aehtohkomo, enara.


\par }{\PP \VS{12}Okynã pyra tõsepekatyry se pyra exĩko mã toto, toiparo rokẽ osepekahnõko mã toto, mõkomo onekamopyra exĩko mã toto roropa, emero zehno exĩko Ritonõpo mana, toto wãnohnõko roropa mana emero porehme.

\VS{13}Mame osepekahketomo orihpyra ahtao imõkomory tonahkasẽme exĩko mana, anapoipyra ropa mana emero imõkomohpyry. Ynara exiryke toto zehno Ritonõpo ehtoh waro exĩko mã toto emero porehme. Popyra exiketõ poremãnõko mã toto, isene pyra exĩko mã toto.

\VS{14}Rue etõko mã toh repe, atakimãko mã toto, emero repe. Yrome ytopyra ekurehnõko mã toto, etonatoh pona, zehno Ritonõpo ehtoh oepyryke emero pona; oxisã toto wãnohnõko Ritonõpo mana.


\par }{\SH Izyraeu tõ wãnohtoh poko
\par }
{\PP \VS{15}Jarao osema tao osetapãko mã toto, tapyi tõ tao tyrohsẽ exĩko, omise roropa exĩko mã toto. Tupito po exiketõ orihnõko mã toto tõsetaparykõke, pata po exiketõ enahketõme exĩko mã toto tyrohsẽ ke, omise ehtoh ke roropa, enara.

\VS{16}Toitoine orihpyra exiketõ epãko mã toto utuku samo jakanahmã poe ypy tõ pona. Moroto pusuh ãko mã toto xitãko roropa tyyrypyrykõ poko.

\VS{17}Ahno emary emero jamihme pyra exĩko mana, esekumurukõ tykytyky ãko mana.

\VS{18}Upo amurũko mã toto topuxiximã kamisa risemy toemynyhmaryme, enaromỹke tykytyky ãko mã toto pyrou zoko exipỹ samo. Zũsetykõ isahkahpyry sã exĩko mana, ehxirõko roropa mã toto emero porehme.

\VS{19}Tytinerũkõ pahnõko mã toto, uuru te, parata roropa osema tao aepukahpyry samo; toto zehno toehse Ritonõpo ahtao uuru toto anakorehmara exĩko, parata roropa toto onypynanohpyra exĩko mã kehko. Toto penetatoh onepekahpyra exĩko mã kehko. Tonahsẽ onepekahpyra exĩko. Uuru, parata tõ poe roropa tyyrypyhpyke toehse toh nexiase.

\VS{20}Toepyrypase toto tyjoiakõ kurã poko repe. Yrome tyrise toto a tyneponãmarykõ xihpyryme, nuriame exiketõme. Morara exiryke ipenekehtyãme tyripose toto Ritonõpo a tytinerũkõ poko, tymõkomorykõ poko roropa.


\par }{\PP \VS{21}— Omõkomory kurã ematonanohpõko ase imehnõ nonory põkomo a! ãko Ritonõpo mana. — Omõkomory kurã apoĩko mã popyra exiketomo. “Mõkomo kahpyry,” ãko mã toto.

\VS{22}Mame Ytapyĩ kurã taka aomomyrykohtao toto ematonanohtohme te, nuriame tyritohme eya xine: “Oty” kara exĩko ase. Toto poko pyra exĩko ase.


\par }{\PP \VS{23}— Otupĩko mã toto emero porehme. Imehnõ etapananõ nae tuhke, imehnõ ryhmãko mã toto Jerusarẽ po.

\VS{24}Imehnõ nonory põkõ enehpõko ase xiaro popyrahxo exiketomo omõtohme atapyĩkõ taka. Omõnõko mã toto Jeahmatoh taka; nuriame moro rĩko mã toto. Amarokõ, orutua kõ, jamihme exiketõ jamihme pyra exĩko mã toto.

\VS{25}Takorehmaneke pyra exĩko matose. Osepeme ehtoh zupĩko matose repe, yrome arypyra, onenepyra ekurehnõko matose.

\VS{26}Popyra ehtoh oehnõko mana kokoro rokẽ samo. Ekãtõko mã toto popyra ehtoh poko kokoro rokene. Ekaropõko roropa matose urutõ komo a: “Otara exĩko nah? Oty enetupuhnõko mah senohne poko?” ãko matose. Oturuketõ imehnõ amorepatoh pyra exĩko mã toto. Tamuhpomãkõ zae ehtoh poko imehnõ onurupyra exĩko mã toto.

\VS{27}Tuisa konõto xitãko mana, imũkuru kure ehtoh oneraximara roropa mana. Ahno emero tykytyky ãko, oserehnõko mã toto. Awãnohtorỹko ase onyrihpyrykõ poko emero; awãnohtorỹko ase imehnõ wãnopyry sã oya xine. Moro eneryke oya xine, juaro exĩko matose, ywy ase Ritonõpo.




\par }{\MS Ritonõpo Nenepohpyry Asakoromano

\par }\Chap{8}{\MR Ezekieu 8—10

\par }{\SH Toponãmasã Jerusarẽ po
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame Juta tõ tamuximãkõ tooehse ytapyĩ taka oturuse ymaro. Ẽmepyry 5me ehtoh po nexiase nuno 6mã po, jeimamyry 6mã po toto arotopõpyry poe Papironia põkõ poetoryme. Mame tokare pyra Ritonõpo Kuesẽkõ jamitunuru toehse ya.

\VS{2}Osenuhmase, mame ynara tonepose Ritonõpo a ya: ahno panõ enease apoto samo. Imety eary poe ipupuru pona zoko apoto sã nexiase. Imety eary epoe zemime nexiase metau ikorokahpyry samo.

\VS{3}Oma panono a jũsety tapoise nexiase. Mame josenuhmaryhtao Ritonõpo Zuzenu a tanỹse ywy kakoxi, mame jaroase Jerusarẽ pona. Ritonõpo Tapyĩ omõtoh taka jaroase, omõtoh inikahpozakoxi exikety wino. Moroto ineponãmarykõ enease nuriame xihpyry exikety; mokyro pokoino zumoxike Ritonõpo mana.


\par }{\PP \VS{4}Moroto Ritonõpo, Izyraeu tõ Esẽ saerehkatoh enease ropa, ynenehpyry sã tuna Kepaa ehpio jahtao, tõsenepose ropa Ritonõpo ahtao ya.


\par }{\PP \VS{5}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, inikahpozakoxi osenuhmako. Osenuhmase, moroto apoto apõ pũto, tapyi omõtoh tao, ineponãmarykõ enease nuriame exikety Ritonõpo a.


\par }{\PP \VS{6}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, moxiã nyriry enẽko mah? Eneko ke moxiã nyrityã xihpyry, amekehxo jaropõko jesary kurã poe. Yrome senohne motye inyrityã popyrahxo enẽko mase, nuriamehxo ya.


\par }{\PP \VS{7}Mame jaroase ynororo zara konõto pona omõtoh taka, jarãnaka. Moroto oramã enepoase ynororo ya ãpuruhpyry ao.

\VS{8}Ynara tykase:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, ahkako; apuru itahkako. Tytahkase ya, mame omõtoh enease moroto.


\par }{\PP \VS{9}— Omõko, tykase ynororo ya, — mokaro popyra ehtoh poko eneta, inyrirykõ xihpyry enẽko mase moro tao.


\par }{\PP \VS{10}Naeroro ywy tomõse, enease. Moroto apuru pokona tonohse, taxikase roropa onokyro tõkehko nuriame exiketomo, nono po ytoketomo, okoi tõ samo, imehnõ nuriame exiketõ roropa, mokarohne eahmãko Izyraeu tõ nexiase.

\VS{11}70me Izyraeu tõ tamuximãkõ moroto nexiase. Mokaro maro Jazania, Sapã mũkuru nexiase. Ixtaratu zahkatoh apoĩko toh nexiase emero tomarykõ ke, orexĩto tũtãko nexiase morohne wino.

\VS{12}Mame tõturupose Ritonõpo ya, ynara tykase:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, moxiã nyriry enẽko mah? Izyraeu tõ tamuximãkõ tyneponãmary eahmãko mã toto tokare pyra. Ynara ãko mã toto: “Ritonõpo kuenepyra xine mana. Sero nono turumekase eya.”


\par }{\PP \VS{13}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:

\par }{\PP — Taroino mokaro nyriry xihpyrymehxo enẽko mase.

\VS{14}Mame jaroase ropa ynororo Tytapyĩ omõtoh pona inikahpozakoxi. Moroto nohpo tõ tonepose ya, xitãko; Papironia põkõ neponãmary Tamuze hnamõko toh nexiase.


\par }{\PP \VS{15}Mame tõturupose Ritonõpo ya. Ynara nase:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, moro enẽko mah? Morohne motye Izyraeu tõ ehxirotoh enẽko mase.


\par }{\PP \VS{16}Imeĩpo jaroase imepỹ zara pona, Tytapyĩ taka. Moroto, Tapyi omõtoh pũto, irãnao apoto apõ nexiase osema tao orutua kõ enease 25mãkomo. Ĩpary tõ Ritonõpo Tapyĩ wino nexiase, xixi tũtatoh enẽko toh nexiase; tosekumurukõ po nexiase toto nono po, xixi tũtary eahmary samo.


\par }{\PP \VS{17}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, moro enẽko mah? Moxiã, Juta tõ morohne xihpyry rĩko mã toto, onenehpyry tomo; Morara exiryke tyyrypyrykõ poko se ro mã toto. Mokaro pokoino oxiehno, osetapãko mã toto pata tõ poro emero. Morohne motye oehnõko mã toto tynyrirykõ poko toehtohkõme Ytapyĩ kurã tao, naeroro toto zehnohxo jyrĩko toto. Eneko ke yryhpopãkãko mã toto tynyrirykõ xihpyry ke.

\VS{18}Morara exiryke sam ãko mã toto, tuãnohse toto ahtao ya, toto zehno jexiryke. Epasaromepyra toto ripõko ase; toto pyno pyra exĩko ase ipunaka. Ykohmãko mã toto opore tyjamitunurukõke repe: “Yna akorehmako, ajohpame samo,” ãko mã toto, yrome toto omiry onetara exĩko ase.




\par }\Chap{9}{\SH Jerusarẽ põkõ wãnohtoh poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame opore tõturuse Ritonõpo ynetaryme, ynara tykase:

\par }{\PP — Osehtoko xiaro, sero pata põkõ wãnohnanomo. Opyrekõ ahno etapatoh tonõ enehtoko amaro xine.


\par }{\PP \VS{2}Axĩ 6me orutua komo a tõsenepose toto, moroto, Ritonõpo Tapyĩ tao. Omõtoh tae inikahpoino tutũtase toto, ahno etapatoh nae toh nexiase. Toto maro toiro orutua nexiase, mauru panono risẽ ke upo tamuruse, pape merosẽ nae nexiase. Toeporehkase toto apoto apõ metau risẽ pũtokoxi.


\par }{\PP \VS{3}Mame Ritonõpo Izyraeu tõ Esẽ saerehkatoh toesyryhmase tosae, kerupĩ tõ rãnae; tõnuhse tapyi omõtoh pona. Opore tõturuse Ritonõpo mokyro a, tupoke mauru panono risẽ ke exikety a.

\VS{4}Ynara tykase:

\par }{\PP — Ytoko pata Jerusarẽ rãnakuroko ahno merotohme ipery pokona, emero emynyhmaketomo kananomo te, pusuh kananomo roropa emero typenekehse exiketomo popyra ehtoh poko sero põkõ nyrityã poko sero pata po.


\par }{\PP \VS{5}Mokaro imehnomo a ynara tykase ynororo ynetaryme:

\par }{\PP — Mokyro mykapo ytotoko pata poro ahno emero etapase. Onypynanohpyra ehtoko, toto pyno pyra ehtoko.

\VS{6}Tamuhpomãkõ etapatoko te, nuasemãkomo te, oryximãkomo te, poetohti tomo te, nohpo tõ maro. Yrome mokaro, imerohpyry iperykõ poko onyryhmara ehtoko. Etapapitotoko taroino Ytapyĩ poe.

\par }{\PP Naeroro tamuximãkomo totapapitose eya xine moroto Ritonõpo Tapyĩ ẽpataka.


\par }{\PP \VS{7}Ritonõpo ynara tykase roropa:

\par }{\PP — Nuriame Ytapyĩ tyritoko! Pehme zara tõ tyritoko ahno ekepyry ke! Ytotoko erohse!

\par }{\PP Mame moro pata põkõ totapapitose eya xine.


\par }{\PP \VS{8}Ahno etaparyhtao eya xine, moroto exiase toiroro. Nono pona epukase jẽmyty po nono pokoxi. Kui tykase ywy:

\par }{\PP — Ritonõpo yna Esemy, yronymyrymehxo Jerusarẽ põkõ zehno mahno? Izyraeu tõ akoĩpyry enahkãko mahno, toto enahkãko mahno porehme?


\par }{\PP \VS{9}Ynara tykase Ritonõpo ya:

\par }{\PP — Izyraeu tõ tyyrypyhpyke toehse mã toto. Popyra mã toto ipunaka. Imehnõ totapase eya xine pata tõ po, sero nono po porehme. Popyra ehtoh poko rokẽ mã toto Jerusarẽ po. Ynara ãko mã toto: “Kynonorykõ turumekase Ritonõpo a. Kuenepyra xine mana,” ãko.

\VS{10}Morara exiryke seromaroro epasaromepyra toto ripõko ase emero porehme. Toto pyno pyra exĩko ase ipunaka. Toto rĩko ase, imehnõ ryhmatopõpyry sã eya xine.


\par }{\PP \VS{11}Mame mokyro tupõ tamuruse mauru panono risemy, imerohpyry aroneme roropa ynororo, toehse ropa Ritonõpo a oturuse tynyrihpyry poko emero. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Emero yrino õmihpyry ae rokene.




\par }\Chap{10}{\SH Ritonõpo saerehkatoh toytose Itapyĩ tae
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame osenuhmase amerehmã enease, mokaro kerupĩ tõ epozakoxi. Mokaro epoe tuisa apõ sã enease, topu kurã, sapira risẽ samo.

\VS{2}Mame ynara tykase Ritonõpo mokyro tupoke mauru panono risẽ ke exikety a:

\par }{\PP — Ytoko moro pupu parihmã rãnakuroko taporihke exiketõ zopino ikarany apoitohme, oemarykõ pehme. Imeĩpo sapararahme moro ikarany ipahko pata pona.

\par }{\PP Mokyro ytotopõpyry enease.

\VS{3}Tomõse ynororo ahtao Ritonõpo Tapyĩ taka mokaro taporihke exiketõ Tapyi etonie ikurenae toh nexiase, mame osa zara po typehkase akuru ke.

\VS{4}Ritonõpo saerehkatoh toytose mokaro taporihke exiketõ epoe Tapyi omõtoh pona. Ritonõpo Tapyĩ typehkase akuru ke, moro tao saereh tykase Ritonõpo saerehkatoh ke.

\VS{5}Panaikato nexiase; taporihke exiketõ aporiry totase jarao, zara po, Ritonõpo Jamihmehxo Exikety omiry samo.


\par }{\PP \VS{6}Morarame tõturuse Ritonõpo mokyro tupoke mauru panono risẽ ke exikety a, ynara tykase: “Apoto apoiko pupu tõ parihmã winoino, taporihke exiketõ zopinoino.” Tomõse ynororo pupu tõ parihmã pũtokoxi.

\VS{7}Mame toiro taporihke exikety a ikarany tapoise tomary ke, tokarose eya mokyro tupoke mauru panono risẽ ke exikety a. Mame tutũtase ynororo, ikarany tarose eya.


\par }{\PP \VS{8}Mokaro enease, taporihke exiketõ tomahke toh nexiase, ahno emary panõ ke, taporirykõ zopino.

\VS{9}Mame osenuhmaryhtao pupu parihmã 4me enease taporihke exiketõ myhtokoxi: toiro taporihke exikety maro toiro pupu parihmã nexiase. Moro pupu tõ parihmã zemime kehko nexiase topu kurã samo, joia samo.

\VS{10}Oxisã moro pupu tõ parihmã nexiase, zao imepỹ parihmã nexiase atao exikety samo.

\VS{11}Mame aytorykohtao emero rokẽ pona topohme toytose toto, eramara toh nexiase. Tupupurukõ parihmãkõ maro toytose toto topohme tosemarykõ ae.

\VS{12}Tonure tuhke nexiase zoko poko, ĩpary poko, emary poko, aporiry poko, ipupuru tõ poko roropa, enuru tuhke nexiase.

\VS{13}Moro pupu tõ parihmã yroro nexiase kehko ynenehpyry apitoryme tonepose ahtao ya.


\par }{\PP \VS{14}Toiro taporihke exikety 4me ẽmyty nae nexiase: ahno ẽmyty te, pui ẽmyty te, reão ẽmyty, piano ẽmyty, enara.

\VS{15}Mokaro nexiase ynenetyamo apitoryme tuna Kepaa ehpio. Tõnuhse toto nono epoe,

\VS{16}mame toytorykohtao ipupurukõ parihmã toytose toto maro. Taporirykõ totapuruhmakase ahtao eya xine toytotohme ipupuru tõ parihmã toytose imaro xine.

\VS{17}Totypohse toto ahtao ipupuru komo parihmã tehme rokẽ toehse roropa. Tõnuhse toto ahtao nono poe ipupurukõ parihmã tõnuhse imaro xine, ipoe xine rokẽ ytõko mana.


\par }{\PP \VS{18}Mame Ritonõpo saerehkatoh tutũtase Tytapyĩ omõtoh tae. Totypohse ynororo taporihke exiketõ epozakoxi.

\VS{19}Josenuhmaryhtao ro mokaro taporihke exiketõ taporirykõ totapuruhmakase tonuhtohkõme nono epozakoxi tupupurukõ parihmã maro. Totypohse toto tapyi omõtoh taka, xixi tũtatoh winakoxi. Ritonõpo saerehkatoh toytose toto maro, toto epozakoxi.

\VS{20}Mokaro tonetupuhse ya mokaro ro nexiase toto ynenetyamo Ritonõpo Izyraeu tõ Esẽ zopikoxi tuna Kepaa ehpio.


\par }{\PP \VS{21}Toiro taporihke exikety 4me tõmyhke nexiase, 4me taporihke roropa nexiase te, ahno emary panõ nae roropa toh nexiase aporirykõ zopino.

\VS{22}Ẽmytykõ tonetupuhse ya. Ynaroro toh nexiase ynenetyamo tuna Kepaa ehpio. Topohme tosemarykõ ae toytose toto emero.




\par }\Chap{11}{\SH Jerusarẽ põkõ wãnohtopo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame Ritonõpo Zuzenu a tarose ywy Tytapyĩ omõtoh taka, xixi tũtatoh wino. Moroto omõtoh pũto orutua kõ nexiase 25mãkomo. Mokaro maro Jazania enease Azua mũkuru te, Peratia roropa Penaia mũkuru. Tamuximãkõme toh nexiase ahno tuisary tõme.


\par }{\PP \VS{2}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, moxiã orutua kõ popyra osenetupuhnõko mã toto, popyra ehtoh ritohme, popyra imehnõ amorepãko roropa mã toto sero pata po.

\VS{3}Ynara ãko mã toto: “Okynã pyra tapyi tõ amõko ropa sytatose. Sero pata oripo sã nase, tõsẽ sã sytatose oripo ao, yrome towomaneke ro sã sytatose kypoko xine pyra apoto ehtohme.”

\VS{4}Morara exiryke ahno mũkuru, mokaro zuruko seromaroro toto wãnohtoh poko.


\par }{\PP \VS{5}Mame Ritonõpo Zuzenu a tapoise ywy. Ynara tykase ynororo ya ekarotohme ahno tomo a:

\par }{\PP — Izyraeu tomo, õtururukõ etãko ase; õsenetupuhtohkõ waro roropa ase tyritohme oya xine.

\VS{6}Ahno tuhke totapase oya xine sero pata po, osema tõ pehme mã kehko aorihtyã ekepyry ke.


\par }{\PP \VS{7}— Morara exiryke ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, ynara ãko ase oya xine: Ajohpe pyra, sero pata oripo sã mana; yrome onoky mokyro tõsẽme oripo ao? Ahno ekepyry tõ mokaro onetapatyamo! Yrome sero pata poe aaropotorỹko ase.

\VS{8}Tapema tõ zuno hmatou? Soutatu tõ tytapemake exiketõ enehpõko ase amaro xine õsetapatohkõme.

\VS{9}Aarotorỹko ase pata poe jarãnaka oekarotohme imehnõ nonory põkomo a. Oorikyrykõ ke awãnohtorỹko ase,

\VS{10}orihnõko matose õsetaparykõ poko ononorykõ po. Mame juaro exĩko matose emero; ywy ase Ritonõpo.

\VS{11}Tõsẽ ewomãko sã oripo mana, yrome sero pata oewomara xine exĩko mana. Awãnohtorỹko ase emero rokẽ po awahtao xine Izyraeu tõ nonory po!

\VS{12}Zuaro exĩko matose ywy ase Ritonõpo. Imehnõ katonõ nonory põkõ nyripohpyry omipona matose repe, yrome jomihpyry omipona pyra matose, ynyripohpyry omipona pyra roropa matose.


\par }{\PP \VS{13}Morarame Ritonõpo omiry ekaroryhtao ro ya, Peratia, Penaia mũkuru, toepukase toorihse ynororo. Jesekumuru po typorohse ywy nono pona, jẽmyty po nono pokoxi. Opore tykohtase ywy:

\par }{\PP — Ritonõpo Jesemy, sero onyripyra exiko! Izyraeu tõ akoĩpyry emero enahkãko mahno?


\par }{\SH Ritonõpo Omiry kasenato sero
\par }
{\PP \VS{14}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{15}— Ahno mũkuru, Jerusarẽ põkõ oturũko mã toto opoko, imehnõ Izyraeume exiketõ poko roropa, arotyã soutatu tomo a taroino. Ynara ãko mã toto: “Mokaro amekehxo mã toto taroino; Ritonõpo Kuesẽkõ oneahmasaromepyra mã toto. Sero nono tokarose Ritonõpo a kynonorykõme ehtohme.”


\par }{\PP \VS{16}— Seromaroro ytoko Izyraeume exiketõ zuruse arotyã inonorykõ poe. Ynara kaxiko eya xine jomiryme: Ywy roro aaropoase mya imehnõ nonory pona, sapararahme aaropoase imehnõ nonory pona. Yrome, axĩtao rokẽ imehnõ nonory po nexiase toto, ywy roro exiase amaro xine Tapyi Kurã samo, jeahmatohme oya xine.


\par }{\PP \VS{17}— Naeroro ynara kaxiko eya xine ywy Ritonõpo Oesẽkõ omiryme: Ywy roro oenehtorỹko ase imehnõ nonory tõ poe morotona taropose ya oexirykõke, mame ynekarohpyry Izyraeu tõ nonoryme ekarõko ropa ase oya xine.

\VS{18}Mame tooehse ropa toto ahtao tosaka xine, ineponãmarykõ kararahnõko mã toto. Popyra ehtoh poko ahno ehtoh enahkãko mã toto.

\VS{19}Mame tyrisenã sã toto rĩko ase ikurohtao xine, aosenetupuhtohkõ rĩko ase roropa tyrisenã samo tyneponãmarykõ se pyra toto ehtohme. Topu sã toto ehtopõpyry ikurohtao xine myakamãko ase jomiry omipona se toto ehtoh ke.

\VS{20}Morararo jomiry omipona exĩko mã toto, ynaropohpyry roropa eya xine anamonohpyra exĩko mã toto. Ypoetoryme exĩko mã toto, ywy Ritonõpo toto Esẽme exĩko ase.

\VS{21}Yrome tyneponãmarykõ eahmary se exiketõ wãnohnõko ase. Nuriame mã toto ya. Popyra ehtoh poko exiketõ roropa wãnohnõko ase inyrihpyrykõ emetakame. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.


\par }{\SH Ritonõpo saerehkatoh toesyryhmase Jerusarẽ poe
\par }
{\PP \VS{22}Mokaro taporihke exiketõ tonuhpitose toto tupupurukõ parihmãkõ maro. Toto epoe Ritonõpo Izyraeu Esẽ saerehkatoh nexiase.

\VS{23}Morotoino Ritonõpo saerehkatoh toesyryhmase pata poe, ypy pona totypohse xixi tũtatoh wino.

\VS{24}Ritonõpo a eneporyhtao ro tarose ywy Ritonõpo Zuzenu a Papironia pona. Moroto soutatu tõ narotyã nexiase. Mame Ritonõpo nenepory ya tõtuenikase.

\VS{25}Mame morotõkomo a, soutatu tõ narotyamo a tõturuse ywy, emero Ritonõpo nenepohpyry poko ya.




\par }\Chap{12}{\SH Epaketyme urutõ mana
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{2}— Ahno mũkuru, jomiry omipona pyra exiketõ rãnao mase. Tonure toh mã repe, yrome onenepyra mã toto; typanare roropa mã toto, yrome otato pyra mã toto, ajoajohpe rokẽ toexirykõke, jomipona pyra mã toto.


\par }{\PP \VS{3}— Seromaroro, ahno mũkuru, atakimako oytotohme ononory poe epakety samo. Mame kohmãpyra ro ahtao otũtako atapyĩ tae imehnõ osenuhmaryhtao, oytoryme imepỹ pona. Otarame mokaro jomipona pyra exiketõ oenẽko mã toto.

\VS{4}Oenetohme eya xine, apakarã akimako saereme ahtao, epakety samo; osenepoko oytoryhtao kokonie pukuro epakety sã imepỹ nonory pona, tarose ahtao soutatu tomo a.

\VS{5}Mame oeneryhtao eya xine oramã ahkako atapyĩ apuru kuroko, moro kuroko oytotohme omõkomory maro.

\VS{6}Osenepoko omõkomory anymyryhtao oya, õpary pona tyritohme, oytotohme koko. Kamisa ke oenuru tõ apuruko osenuhmara oehtohme, oesemary onenesaromepyra oehtohme. Onyriry Izyraeu tõ enaroximatohme mana.


\par }{\PP \VS{7}Moro sã tyrise ya Ritonõpo omi poe. Moro saeremae ykyryry tõ tyrise ya pakara aka epakety samo. Mame kokonie pukuro, jemary ke, oramã tahkase ya tapyi apuru kuroko, jutũtatohme ykyryry tõ maro. Jenẽko toh nexiase ypakarã tanỹse ya ahtao ymotary pona, jytoryhtao roropa.


\par }{\PP \VS{8}Yrokokoro pakeimo ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{9}— Ahno mũkuru, mokaro Izyraeu tomo, jomipona pyra exiketõ ekaropõko mã toto: “Oty poko mah?” ãko mã toto.

\VS{10}Seromaroro toto zuruko ynekarory oya ekarotohme eya xine, ywy ase Ritonõpo Oesẽkomo. Sero omi ekarõko ase tuisa a, Jerusarẽ po imehnomo a roropa emero moro pata põkomo a.

\VS{11}Kaxiko eya xine onyriry enetupuhpotohme mana, moro sã exĩko eya xine mana. Epaketõme exĩko mã toto, tarosẽme exĩko mã toto soutatu tomo a imepỹ nono pona.

\VS{12}Mokyro tuisa, Izyraeu tõ esemy tykyryry arõko mana tỹpary po, xinukutumã poro, mame epãko mana eutary ae apuru kuroko. Tõmyty apurũko mana, tosemary onenepyra exĩko mana.

\VS{13}Yrome ahno apoitoh rĩko ase, mokyro apoĩko ase moro ao. Moromeĩpo pata Papironia pona mokyro arõko ase. Moroto orihnõko mana, yrome moro onenepyra ekurehnõko mana.

\VS{14}Imaro exiketõ emero sapararahme aropõko ase, emero rokẽ winakoxi tuaro ehtoh poko akorehmananomo te, ewomananomo, soutatu tomo; toto ekahmãko imehnõ mana toto etapatohme.


\par }{\PP \VS{15}— Mame taropose toto ahtao ya imehnõ ahno rãnaka, imeimehnõ nonory poro roropa, zuaro exĩko mã toto, ywy ase Ritonõpo.

\VS{16}Yrome akoĩpyry orihpyra tyripõko ase osetaparyhtao te, omise toehse toto ahtao te, tyrohsẽ nae ahtao; morarame moroto imeimehnõ nonory po toto ahtao tuaro exĩko mã toto tynyrihpyrykõ xihpyryme ehtoh poko, ehxirõko mã toto. Mame enetupuhnõko mã toto ywy ase Ritonõpo.


\par }{\SH Tonahkarykõ poko enaromỹke
\par }
{\PP \VS{17}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{18}— Ahno mũkuru, tykytyky kaxiko õtukuruhtao, tõserehse exikety sã exiko õkuru tuna enyryhtao oya.

\VS{19}Kaxiko sero nono põkomo a: ynara ãko Ritonõpo Kuesẽkomo Jerusarẽ põkomo a, sero nono po isene ro exiketomo a: “Õtukurukohtao tykytyky ãko matose; õkurukõ enyryhtao oya xine tykytyky ãko matose, enaromỹke. Omõkomorykõ emero arõko mã toto ononorykõ poe. Tytaõke pyra exĩko mana, morotõkõ emero zehnotokõme toto exiryke.

\VS{20}Seromaroro pata tõ po ahno tuhke toehse, yrome tonahkasẽme exĩko mã toto, inonorykõ patãpome exĩko roropa mana. Mame ypoko zuaro exĩko mã toto, ywy ase Ritonõpo.”


\par }{\PP \VS{21}Mame ynara tykase Ritonõpo ya ropa:


\par }{\PP \VS{22}— Ahno mũkuru, oty katohme ynara ãko Izyraeu tomo, tuaro exikety nekarohpyry poko: “Tuhke rokẽ Jeimamyry tõ taropose eya xine repe, yrome Ritonõpo omiry exipyra ekurehnõko mana?”

\VS{23}Ynara kaxiko eya xine: ywy Ritonõpo ynara osenetupuhnõko ase moro poko: moro tuaro exikety omihpyry enahkãko ase, jũme moro aomihpyry onetazomopyra exĩko Izyraeu tõ rãnao. Ynara kaxiko: “Seromaroro toehse mana, emero exĩko mana Ritonõpo omihpyry ae ro.”


\par }{\PP \VS{24}— Taroino ajohpãkõ omiry onekaropyra exĩko mã toto imehnõ enekunohtohme Izyraeu tõ rãnao.

\VS{25}Ywy Ritonõpo oturũko ase, mame morohne exĩko mana jomihpyry ae ro. Okynã pyra morohne exĩko mana. Jomiry omipona pyra exiketomo, isene ro matose emero riryhtao ya jomihpyry ae ro. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ oturuno.


\par }{\PP \VS{26}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{27}— Ahno mũkuru, etako pahne, mokaro Izyraeu tõ ynara osenetupuhnõko mã toto ynenepohpyry poko oya: Otarame okynahxo ahtao moro sã exĩko mana, tuhke jeimamyry aroporyhtao, ãko toh mã repe.

\VS{28}Morara exiryke ynara kaxiko eya xine: ywy, Ritonõpo ynara ãko ase: “Taroino okynã pyra exĩko mana. ‘Ynara exĩko mana,’ karyhtao ya moro sã exĩko mana.” Ywy, Ritonõpo Oesẽkomo, oturuno.




\par }\Chap{13}{\SH Urutõ kõ ajohpe exiketomo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{2}— Ahno mũkuru, Izyraeu tõ urutõ kõ zuruko zae pyra toto ehtoh poko, tamoreme xine imehnõ amorepãko mã toto, typoe xine osenetupuhnõko mã toto. Zuruko toto Ritonõpo omiry etatohme eya xine.


\par }{\PP \VS{3}Ynara ãko Ritonõpo Kuesẽkomo:

\par }{\PP — Tuãnohsẽme exĩko mokaro urutõ kõ mana, tuaro pyra exiketõme mã toto, zae pyra roropa exiketõme. Typoe xine rokẽ oturũko mã toto.

\VS{4}Izyraeu tomo, toiparo rokẽ oturũko ourunanõkõ mana, raposa sã rokẽ mã toto patãpo tõ po.

\VS{5}Oesarykõ onewomara mã toto apuru tõ toepukase ahtao. Moro apuru tõ onyripyra ropa mã toto, onukurãkara ropa mã toto. Naeroro etonatoh toehse ahtao Ritonõpo poe, osewomasaromepyra Izyraeu tõ exĩko mana.

\VS{6}Ajohpe rokẽ tõsenepose mã toto. Aotururukõ ajohpe rokẽ mana emero. Toto anaropopyra exiase, yrome ynara ãko mã toto: “Ritonõpo omiry ynara mana,” ãko. Mame eraximãko mã toto, moro sã ehtohme tõmirykõ omipona!

\VS{7}Ynara ãko ase eya xine: “Onenehpyrykõ zae pyra rokẽ mã kehko. Onekarorykõ ajohpe rokẽ mana. Jomihpyryme õmirykõ ekarõko matose repe, yrome oturupyra exiase oya xine ipunaka.”


\par }{\PP \VS{8}Naeroro ynara ãko Ritonõpo Kuesẽkõ eya xine:

\par }{\PP — Õmirykõ ajohpe rokẽ mana, onenepyrykõ õsenetupuhtohkõ ae ajohpe rokẽ mã kehko, morara exiryke oepekõme pyra ase.

\VS{9}Awãnohtorỹko ase, ajohpe rokẽ onenepyrykõ exiryke, urutõ kõ zae pyra exiketõme matose, õmirykõ ajohpe rokẽ mana. Ypoetory tõ oximõme toehse ahtao osenetupuhtohme ynyriry tõ poko, amarokõ toto maro exipyra exĩko matose. Oesetykõ onymeropyra exĩko Izyraeu tõ esety maro. Jũme ytopyra ropa exĩko matose ononorykõ pona. Moro sã toehse ahtao zuaro exĩko matose: ywy ase Ritonõpo Oesẽkomo.


\par }{\PP \VS{10}— Ypoetory tõ enekunohnõko mã mokaro urutõ komo. “Kure rokẽ exĩko mana,” ãko mã toto, popyra rokẽ toehse ahtao! Apuru tyrise ypoetory tomo a tijoro risemy, yrome apuhtoh maro pyra. Torotorome tijoro tõ ehtoh samo. Mame urutõ toehse moro apuru zonohtohme rokene.

\VS{11}Kaxiko eya xine: moro apuru epukãko mana. Konopo itamurume enehpõko ase, topuxikiri panõ maro, tyryrykane jamihme exikety maro moro apuru pona.

\VS{12}Mame moro apuru epukãko mana. Morara exiryke ekaropõko mã toto emero porehme: “Otyme kure nexiahse moro apuru zonopyry oya xine?” ãko mã toto.


\par }{\PP \VS{13}Seromaroro ynara ãko Ritonõpo Kuesẽkõ mana:

\par }{\PP — Ozehno xine jexiryke tyryrykane jamihme exikety enehpõko ase konopo maro itamurume, topuxikiri panõ maro moro apuru emapotohme.

\VS{14}Moro apuru kararahnõko ase, moro zonohtopõpyry eya xine. Ipahnõko ase nono pona. Apõ tõ topu tõ osenẽko mã kehko. Mame moro apuru epukaryhtao opona xine epukãko mana. Mame zuaro exĩko matose: ywy ase Ritonõpo.


\par }{\PP \VS{15}— Moro apuru maro zonohnanõ enahkãko ase, toto zehno toehse jexiryke. Naeroro ynara ãko ase oya xine: “Moro apuru tonahse, mokaro apuru zonohnanomo roropa tonahkase toto.

\VS{16}Mokaro urutõ kõ roropa tonahkase toto: ‘Kure rokẽ Jerusarẽ exĩko,’ kahpõkomo, popyra ehtoh toehse ahtao.” Ywy Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.


\par }{\SH Urutõme nohpo tõ ajohpe exiketomo
\par }
{\PP \VS{17}Ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, seromaroro nohpo tõ eneko, oekyry tomo, typoe xine rokẽ imeĩpo ehtoh ekarõko mã toto, urutõ samo. Oturuko zae pyra toto ehtoh poko.

\VS{18}Kaxiko eya xine, Ritonõpo Oesẽkõ ynara ãko oya xine mana: “Awãnohtorỹko ase! Pyaxime sã imehnõ rĩko matose õmirykõ omipona toto ehtohme, kure tyripotoh rĩko matose omekumy, kamisa roropa rĩko matose zupuhpyrykõ kyryryme: imehnõ rĩko matose opoetoryme, imehxo oehtohkõme toto esẽme.

\VS{19}Ime hkopyra jekarõko matose ypoetory tõ neneryme tonahsẽ pitiko apoitohme oya xine, wyi pitiko apoitohme oya xine. Ahno orihmapõko matose zae exiketomo, imehnõ pynanohnõko matose popyra exiketomo. Ajohpe oehtohkõke ypoetory tõ enekunohnõko matose, zaenato sã onekarory ma repe yrome ajohpe rokẽ matose.”


\par }{\PP \VS{20}Seromaroro ynara ãko Ritonõpo Kuesẽkomo:

\par }{\PP — Moro omekumy tõ onyrityã pyaxi sã imehnõ orihmapotohme oya xine, imehnõ kure ritohme roropa morohne se pyra ase ipunaka. Moro omekumy tõ kararahnõko ase ãpory kõ poe tymyhpokase ropa sã toto ehtohme.

\VS{21}Kamisa opuhpyrykõ zõty ixihkãko ase, owino xine ypoetory tõ pynanohnõko ase, jũme õmirykõ omipona pyra ypoetory tõ ehtohme. Mame zuaro exĩko matose ywy ase Ritonõpo.


\par }{\PP \VS{22}— Ajohpe rokẽ imehnõ zururuke oya xine ahno kurãkõ apotũkehkapõko matose. Zae pyra exiketõ zurũko roropa matose zae pyra toehtohkõ onurumekara toto ehtohme. Naeroro toto onypynanohpopyra matose.

\VS{23}Morara exiryke seromaroro õsenehtohkõ ajohpe, õtururukõ roropa ajohpe ehtoh enahnõko mã kehko. Ypoetory tõ pynanohnõko ase toto poko ehsaromepyra oehtohkõme. Mame tuaro exĩko matose, ywy ase Ritonõpo.




\par }\Chap{14}{\SH Toponãmasã eahmananõ wãnohtopo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame toitoine Izyraeu tõ tamuximãkõ noepyase toto ya. Typorohse toto jẽpataka ekaropotohme oty se Ritonõpo ehtoh poko.

\VS{2}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{3}— Ahno mũkuru, moxiamo a tõsekarose toto tukurohtao xine toponãmasã eahmatohme. Naeroro tynyrityã pokoino tyyrypyrykõ poko mã toto. Mame ya oehnõko mã toto ekaropose oty se jehtoh poko. Otara ãko ywy eya xine? Toto ezuhnõko ha?


\par }{\PP \VS{4}— Naeroro zuruko toto. Ynara kaxiko eya xine: Ynara ãko Ritonõpo Oesẽkomo: “Izyraeu tomo, toponãmasã eahmary se awahtao xine okurohtao xine, mame mokaro pokoino popyra ehtoh poko toehse awahtao xine, moromeĩpo ooepyrykohtao urutono a ekaropotohme, ywy roro Ritonõpo oezuhtorỹko ase. Onyrityã poko oehtohkõ epehmãko ase, awãnohtorỹko ase.

\VS{5}Mokaro toponãmasã pokoino ypoetory tõ toeramase toto ywinoino. Yrome toto ezuhtoh ke ya toto eramapory se ropa ase, jomiry omipona ropa toto ehtohme apitoryme toto ehtopõpyry samo.”


\par }{\PP \VS{6}— Morara exiryke ynara kaxiko Izyraeu tomo a, ywy Ritonõpo ynara ãko ase: “Tãkye pyra ehtoko oorypyrykõ poko, eramatoko onyrityã toponãmasã winoino. Toto irumekatoko, nuriame mã toto ya.”


\par }{\PP \VS{7}— Amarokõ emero, Izyraeu tomo te, imehnõ nonory po exiketõ Izyraeu po, emero jurumekaryhtao, toponãmasã eahmaryhtao okurohtao xine te, mame mokyro pokoino oorypyrykõ poko toehse matose, mame urutono a tooehse awahtao ekaropotohme, ywy roro, Ritonõpo, oezuhnõko ase.

\VS{8}Mokyro epekarame exĩko ase; mokyro wãnohnõko ase, isã se pyra imehnõ ehtohme. Mokyro oũko ase ypoetory tõ winoino. Moro sã toehse ahtao zuaro exĩko mã toto ywy ase Ritonõpo.


\par }{\PP \VS{9}— Mame urutõ tõsenekunohse ahtao, azahkuru imepỹ tozuhse ahtao eya, ywy, Ritonõpo, mokyro tonekunohse ya. Mokyro oũko ase ypoetory tõ Izyraeu tõ winoino.

\VS{10}Oxisã toto wãnohnõko ase: urutono te, mokyro roropa eya aytohpyry ekaropose.

\VS{11}Moro sã tyrĩko ase tuaro Izyraeu tõ ehtohme jurumekara toto ehtohme erypymara ropa toto ehtohme zae pyra toehtohkõke. Yrome ypoetoryme exĩko mã toto, ywy toto Esẽme exĩko ase. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.


\par }{\SH Noe, Tanieu, Jo maro
\par }
{\PP \VS{12}Mame ynara tykase Ritonõpo:


\par }{\PP \VS{13}— Ahno mũkuru, ahno tõ iirypyryme toehse ahtao, turumekase jahtao eya xine, jemary anỹnõko ase toto wãnohtohme. Mokaro napyry tapyĩ tõ enahkapõko ase. Omise ehtoh enehpõko ase eya xine, ahno orihmapotohme, okyno tõ maro.

\VS{14}Mokaro orutua kõ oseruaõkõ: Noe te, Tanieu te, Jo roropa moroto ahtao, mokaro zae toehtohkõke osepynanohnõko rokẽ mã toto. Ywy, Ritonõpo Oesẽkomo, oturuno.


\par }{\PP \VS{15}— Onokyro tõ enepyryhtao ya ahno esekatohme, mame toto pokoino sero nono poro ahno ytosaromepyra toehse,

\VS{16}mokaro orutua kõ oseruaõkomo moroto ahtao, ajohpe pyra ynara ãko ywy, Ritonõpo Oesẽkomo: imehnõ onypynanohsaromepyra toto exiry, typoenõkõ onypynanohsaromepyra toto exiry roropa. Osepynanohnõko rokẽ mokaro oseruaõkõ exiry, mame sero nono patãpome exiry.


\par }{\PP \VS{17}— Osetapatoh enehporyhtao ya sero nono pona ahno enahkatohme okyno tõ maro,

\VS{18}mokaro orutua kõ oseruaõkomo moroto ahtao, ajohpe pyra ynara ãko ywy, Ritonõpo Oesẽkomo: typoenõkõ onypynanohsaromepyra toto exiry, yrome osepynanohnõko rokẽ toto exiry.


\par }{\PP \VS{19}— Tyrohsẽ konõto enepyryhtao ya sero nono põkõ pona, toto wãnohtohme zehno toehse jexiryke, tuhkãkõ taorihmapose ahtao ya, ahno te, okyno tõ maro,

\VS{20}moroto Noe tõ ahtao, Tanieu maro te, Jo roropa, ajohpe pyra ynara ãko ywy, Ritonõpo Oesẽkomo: typoenõkõ onypynanohsaromepyra toto exiry. Zae toehtohkõke osepynanohnõko rokẽ toto exiry.


\par }{\PP \VS{21}Mame ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Jerusarẽ põkõ wãnohtohme popyrahxo ehtoh enehpõko ase: ynara mã kehko, osetapatopo te, omise konõto ehtopo te, onokyro tõ ahno esekananomo te, tyrohsẽ konõto ahno enahkatohme okyno tõ maro.

\VS{22}Mame isene ro exiketõ nae ahtao, typoenõ typynanohse ahtao eya xine, toto eneko toeporehkase toto ahtao. Popyra toto ehtoh enẽko matose, mame mokaro Jerusarẽ põkõ wãnopyry ya zae ehtoh waro exĩko matose.

\VS{23}Popyra mokaro ehtoh eneryhtao oya xine, zuaro exĩko matose zae jehtopõpyry poko tuãnohse toto ahtao ya. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.




\par }\Chap{15}{\SH Uwa zoko popyra ehtoh poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame Ritonõpo tõturuse ya. Ynara tykase:


\par }{\PP \VS{2}— Ahno mũkuru, otyme kure uwa zoko nae? Weweme itu htaõ motye kure nae?

\VS{3}Arypyra, uwa zoko ke okyryry anaxikara mase. Otytyko tyhwymatohme onyripyra roropa mase apuru pokona.

\VS{4}Apotopokõme rokẽ kure mana. Mame etyhpyry tõ tyahse ahtao irãnao roropa, otyme kure exĩko nae?

\VS{5}Arypyra ipunaka! Onyahpyra ro ahtao popyra nexiase, mame tyahse ahtao morara motye, popyra rokẽ mã ipunaka.


\par }{\PP \VS{6}Ynara ãko Ritonõpo mana:

\par }{\PP — Uwa zoko apoiry sã itu htao jahkatohme, moro sã Jerusarẽ põkõ apoĩko ase.

\VS{7}Toto wãnohnõko ase. Toepase toto apotoh takuroko, yrome seromaroro toto enahkãko apoto mana. Mokaro wãnopyryhtao ya zuaro exĩko matose, ywy ase Ritonõpo.

\VS{8}Turumekase ywy eya xine, morara exiryke toto nonory ripõko ase patãpome, oname tonorẽ toehse roropa. Ywy, Ritonõpo Oesẽkomo, oturuno.




\par }\Chap{16}{\SH Jerusarẽ, imeimehnõ poko exikety
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame tõturuse ropa Ritonõpo ya, ynara tykase ynororo:


\par }{\PP \VS{2}— Ahno mũkuru, Jerusarẽ põkõ nyrityã xihpyry enepõko ase eya xine.

\VS{3}Kaxiko eya xine, ynara ãko Ritonõpo Oesẽkomo Jerusarẽ põkomo a:

\par }{\PP — Tonuruse mexiase Kanaã nonory po. Omykõ amoreume kynexine, asa roropa heteiame kynexine.

\VS{4}Tonuruse awahtao oponuru eary onysahkara toh nexiase, opypyra toh nexiase, sautu ke opihpyry onykorokara toh nexiase, awãtyhtopyra toh nexiase kamisa ke.

\VS{5}Morohne onyripyra toh nexiase opyno pyra toexirykõke. Tonuruse awahtao ose pyra toh nexiase emero, morara exiryke tomase mexiase ãtaryka htaka.


\par }{\PP \VS{6}— Mame ytoase opũtokoxi, kuenease oetuarimaryhtao omunuruhpe. Munuhpe mexiase repe, yrome oorihmapopyra exiase.

\VS{7}Kuwãtanohpoase, otyro kurã samo. Tuãtase mexiase jamihme, mosa roropa, oryxime toehse mexiase. Tymanahtase roropa, oũsety mosahxo toehse, yrome tupoke pyra mexiase.


\par }{\PP \VS{8}— Mame toytose ropa jahtao opũtokoxi kuenease, oniotatoh toehse nexiase, naeroro õko tyõtose ya jupõ ke. Osekaroase oya: “Osehxo ase, yzamaro mase. Ajohpe pyra amaro exĩko ase imehnõ maro pyra, ypytyme orĩko ase.” Kuruase jũme oximaro kuehtohme, ypytyme toehse mexiase. Ywy ase Ritonõpo, oturuketyme amaro.


\par }{\PP \VS{9}— Tuna ke kukurikase, omunuru ukurikase. Azeite ke opihpyry ahpase.

\VS{10}Upo kurã ekaroase oya amurutohme, sapatu roropa okyno pihpyry kurã risemy, oupuhpyry kyryry ekaroase, mauru panõ risemy te, upo kurã roropa, seta risemy.

\VS{11}Joia tõ ekaroase oya oemeporyme, oemekũty te, osenaõme roropa.

\VS{12}Ounasere ekaroase oya, panasere tõ roropa, parihmã kurã ekaroase oya oupuhpyry kyryry.

\VS{13}Joia tõ okyryry uuru risẽ nexiase kehko, parata risẽ roropa. Oupõ kamisa kurã risẽ nexiase, mauru panõ risemy te, seta risẽ roropa. Pão menapyase tiriiku kurã risemy, ano zeni nae mexiase azeite roropa enahpỹme samo. Nohpo enekure mexiase, tuisa pytyme toehse roropa.

\VS{14}Imeimehnõ nonory po emero, opoko tõturuse toto, oryxime oehtoh poko, enekure tyrise ya oexiryke. Ywy ase Ritonõpo Oesẽkomo, amaro oturukety.


\par }{\PP \VS{15}— Yrome nohpo enekure oexiryke, osepeme tuhke toehse roropa oexiryke, emero rokẽ opoko se exiketõ maro toehse mexiase.

\VS{16}Oupõ kurã tyrise oya toponãmasã eahmatoh emeporyme te; moroto emero rokẽ poko toehse mexiase, topehke imehnõ poko exikety samo.

\VS{17}Ynekarohpyry oya, joia tomo parata risẽ tõkehko, uuru risẽ roropa tapoise oya ahno panõ ritohme; mame toahmase toto oya, ymyakãme, jurumekary se toehse oexiryke.

\VS{18}Mame onyrityã ahno panõ kõ tamuruse oya oupõ kurã ynekarohpyry, mame azeite ixtaratu maro tyahkase roropa oya toto ẽpataka, ynekarotyã oya.

\VS{19}Tonahsẽ ekaroase oya: tiriiku kurã risemy te, azeite te, ano zeni roropa, yrome morohne emero tyahkase oya onekaroryme onyrityã toponãmasamo a. Ywy ase Ritonõpo Oesẽkomo, amaro oturukety.


\par }{\PP \VS{20}— Imeĩpo, kypoenõ tapoise oya kumũkuru tomo, kuẽxiry tõ maro, toto zahkatohme onekaroryme onyrityã toponãmasamo a. Epo pyra nexiahse jurumekary oya imehnõ poko oehtohme?

\VS{21}Ypoenõ etapary se roropa mexiahse toto zahkatohme onekaroryme onyrityã toponãmasamo a?

\VS{22}Imeimehnõ xihpyry poko awahtao, tuenikehse mexiase poetome oehtopõpyry poko, tupoke pyra oehtopõpyry poko te, oetuarimatopõpyry poko omunuruhpe awahtao.


\par }{\SH Jerusarẽ imeimehnõ poko exikety
\par }
{\PP \VS{23}Mame ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Tuãnohsẽme mase, myhene! Tuãnohsẽme mase! Morohne popyra oehtoh poko ehxĩpo,

\VS{24}apoto apõ tomo myriase osema tao, toponãmasã eahmatohme oya, imeimehnõ poko oehtohme roropa.

\VS{25}Onyrityã toponãmasã eahmatoh tonõ tyrise oya osema tõ etyhpyry po emero. Nohpo enekurãme oehtoh tymyakãmase oya nuriame oehtoh ke, ikurepato ke aexikuromahpyry samo. Mosekaroase imeimehnomo a, okuroko ytoketomo a emero porehme, itamurumehxo oneponãmary toahmase oya roropa.

\VS{26}Ejitu põkõ toahmase oya, zae pyra exiketomo, amaro toto ehtohme onyhtoh po, morara exiryke ozehno toehse ywy.


\par }{\PP \VS{27}— Seromaroro jemary anymyase awãnohtohme, ynekarohpyry kurã puxihkãko ropa ase. Kuekaroase ozehnotokomo a, pirixteu tomo a. Nuriame eya xine imeimehnõ poko oehtopo, ohxirõko mã toto onyrityã poko.


\par }{\PP \VS{28}— Morohne poko awahtao ro, axirio tõ tokahmase oya toto maro oehtohme. Mokaro poko mexiase yrome toto maro awahtao ro imehnõ maro se mexiase.

\VS{29}Moromeĩpo papironio tõ maro mexiase, osepekahketõme mã mokaro, yrome toto maro ro awahtao, imehnõ maro se toehse mexiase.


\par }{\PP \VS{30}Ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Morohne emero tyrise oya imeimehnõ orutua poko exikety samo, ehxiropyra exiketyme sã mexiase.

\VS{31}Onyrityã eahmatoh tyrise oya osema tõ etyhpyry po emero, apoto apõ tyrise oya toponãmasã eahmatohme, imeimehnõ maro oehtohme roropa. Yrome morohne poko mexiase tineru apoitohme pyra, imehnõ orutua poko exikety sã pyra mase.

\VS{32}Nohpo, tynio maro se pyra exikety sã mase, imeimehnõ poko rokẽ toehtohme.

\VS{33}Nohpo epehmãko orutua kõ mã toto ipoko ehtohme, yrome omoro okyryry mekaroase amaro aehtyamo a. Oya ro topehmase toto aehtohme tosarykõ poe amaro ehtohme.

\VS{34}Omoro mase orutua kõ poko exikety tyoro samo. Orutua kõ poko oripopyra imehnõ nexiase. Epehpyry anapoipyra mexiase, toto topehmase oya! Ajohpe pyra, tyorõ sã mase!


\par }{\SH Jerusarẽ wãnohtopo
\par }
{\PP \VS{35}Morara exiryke, seromaroro etako pahne, imehnõ orutua kõ poko exikety, Ritonõpo omiry oya mana.

\VS{36}Ynara ãko mana:

\par }{\PP — Oupõ touse oya, imehnõ orutua kõ poko exikety sã mosekaroase amaro se aexityamo a, onyrityã toponãmasã xihpyry a roropa, mame opoenõ totapase oya onekaroryme eya xine.

\VS{37}Naeroro amaro aexityã oximõme enehpõko ase emero, azamaro aexityamo te, mokaro roropa azamaro pyra aexityamo. Õmye toto rĩko ase, toto rãnao exĩko mase; mame oupokãko ase tupoke pyra oenẽko mã toto.

\VS{38}Mame ãpiakãko ase, nohpo apiakatoh samo tynio kuroko imepỹ poko toehse ahtao, imepỹ etaparyhtao roropa eya, ozehno jexiryke zae pyra oehtoh epehmapõko ase, awãnohnõko ase oorihtoh ke.

\VS{39}Oekarõko ase eya xine, apoto apõ tõ pahnõko mã toto, onyrityamo; moroto mosekaroase imeimehnomo a, moroto toponãmasã toahmase roropa oya. Oupõ arõko mã toto okyryrykõ kurã maro. Onomõko mã toto tupoke pyra ipunaka.


\par }{\PP \VS{40}— Imoihmãkõ ozehno tyripõko mã toto oetapatohme topu tõ ke, asahkãko roropa mã toto tytapemakõ ke.

\VS{41}Apoto ke atapyĩkõ zahkãko mã toto. Awãnohtoh enepõko mã toto imehnõ nohpo tomo a. Imeimehnõ orutua kõ poko pyra oripõko ase, imehnõ onepehmara oripõko ase amaro ehtohme.

\VS{42}Morarame ozehno jehtoh otyhkãko mana, mynyhme exĩko ase. Zehno pyra exĩko ropa ase, oumoxike pyra exĩko roropa ase.

\VS{43}Tuenikehse mexiase oritopõpyry poko ya poetome ro awahtao. Ozehno kyriase onyrihpyrykõ ke. Morara exiryke morohne emero epehmapoase oya. Oty katohme onyrihpyry xihpyry tymotyẽkase oya, imeimehnõ poko oehtoh ke? Ywy Ritonõpo Oesẽkõ oturũko ase.


\par }{\SH Tyse ehtoh sã ẽxiry, tõxiry ehtoh sã jeny
\par }
{\PP \VS{44}Ynara tykase Ritonõpo Kuesẽkomo:

\par }{\PP — Tuaro exiketõ omihpyry ae, ynara ãko mã toto opoko, Jerusarẽ: “Tyse ehtoh sã ẽxiry, tõxiry ehtoh sã jeny.”


\par }{\PP \VS{45}— Ajohpe pyra, omoro mase asa ẽxiryme. Tynio se pyra toehse ynororo ipunaka, typoenõ maro. Apaxiry tõ sã roropa mase. Tynio se pyra nexiase toto typoenõkõ maro. Omoro, imehnõ pata tõ maro, ãkorõ tõme mã toto, tyseke mexiatose heteiame exikety; tumyke mexiatose amoreume exikety.


\par }{\PP \VS{46}— Samaria apaxiryme mana inikahpozakoxi imehnõ pata tõ pisarara maro zomye. Ãkorõme pata Sotoma mana ikurenae pata tõ pisarara maro zomye aexityamo.

\VS{47}Mokaro ekahmary poko tãkye mexiase, toto poenopyry poko roropa popyra toto ehtoh poko? Arypyra! Okynã pyra mokaro nyrityã xihpyry motye myriase. Mokaro motye popyra ehtoh poko mexiase emero poko.


\par }{\PP \VS{48}— Ajohpe pyra, ãko Ritonõpo mana, — ãkorõ pata Sotoma, ẽxiry tõ maro popyra ehtoh, onyrihpyry sã oẽxiry tõ maro onyripyra toh nexiase.

\VS{49}Ãkorõ Sotoma, ẽxiry tõ maro epyrypaketõme toh nexiase, itamurume tynahke toto exiryke, tymõkomoke roropa, erohpyra toto ahtao ro; yrome tymõkomokãkara pyno pyra toh nexiase, etuarimaketõ anakorehmara roropa.

\VS{50}Epyrypaketõme toh nexiase, putupyra roropa; tyyrypyrykõ xihpyry poko toh nexiase yneneryme; naeroro toto tonahkase ya, moro poko zuaro mase.


\par }{\PP \VS{51}— Samaria nyrihpyry popyra onyrihpyry zokonaka rokẽ sã nexiase, Jerusarẽ. Onyrityã nuriamehxo nexiase, ãkorõ tõ Sotoma tõ nyrityã motye, Samaria maro. Mokaro kurãme sã mã toto popyra oehtoh, Jerusarẽ, eneryhtao inyrityã pũtokoxi.

\VS{52}Seromaroro ehxirõko rokẽ mase oorypyrykõ popyrahxo exiryke, ãkorõ tõ rypyry motye. Morara exiryke kurãkõ sã mã toto opũto. Seromaroro ehxiroko, Jerusarẽ, eanahtoko roropa ohxiroryhtao imehnomo a, ynara exiryke: onyrityã xihpyry pokoino ãkorõ tõ kurãkõme sã mã toto.


\par }{\SH Sotoma, Samaria maro tukurãkase ropa
\par }
{\PP \VS{53}Ynara tykase Ritonõpo Jerusarẽ a:

\par }{\PP — Moro pata tõ ãkorõ tõ kurãkãko ropa ase: Sotoma te, pata tõ pisarara maro moro pata zomye, Samaria roropa pata tõ pisarara maro zomye. Mame oya roropa kure rokẽ ehtoh enehpõko ase.

\VS{54}Ehxirõko mase yronymyryme onyrityã pokoino. Mame oehxirotopõpyry eneryke tyya xine kure toehtohkõ enetupuhnõko apaxiry tõ mana, ãkorõ tõ maro.

\VS{55}Kure rokẽ exĩko ropa mã toto apitoryme toehtohkõ samo, mame omoro roropa pata tõ pisarara zomye tukurãkasẽme exĩko ropa.

\VS{56}Toepyrypase awahtao, Sotoma tomĩnose oya,

\VS{57}popyra onyrityã waro pyra ro imehnõ ahtao. Seromaroro isaaro mase toehse, Sotoma samo. Omoro tomĩnose etomita tomo a, pirixteu tomo a te, imehnõ katonomo a roropa, ozehno exiketomo a, enara.

\VS{58}Sam kamexipõko ase oya onyrityã popyra epehpyryme. Ywy, Ritonõpo, oturũko ase.


\par }{\SH Jũme jomiry onytyoromara ase
\par }
{\PP \VS{59}Ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Jerusarẽ orĩko ase onyrihpyry emetakame, õmihpyry omipona pyra mexiase te, jomihpyry omipona pyra roropa mexiase.

\VS{60}Yrome jomihpyry oya omipona ro ase exĩko. Kuuruase poetome ro awahtao. Jomiry ekarõko ropa ase oya jũme onytyoromara ehtohme.

\VS{61}Wenikehpyra exĩko mase onyrityã poko. Ehxirõko mase apaxiry toehse ropa ahtao oya ãkorony roropa. Toto rĩko ase oẽxiryme, moro poko oturupyra jahtao ro oya apitoryme.

\VS{62}Jomihpyry oya ekarõko ropa ase oya. Mame zuaro exĩko mase, ywy ase Ritonõpo.

\VS{63}Popyra onyrityã korokãko ase emero, yrome morohne poko wenikehpyra exĩko mase. Toehxirose oexiryke ihxipỹke exĩko mase õtururu poko. Ywy, Ritonõpo Imehxo Exikety, oturuno.




\par }\Chap{17}{\SH Enetupuhpotoh uwa zoko, asakoro piano tomo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame ynara tykase Ritonõpo:


\par }{\PP \VS{2}— Ahno mũkuru, enetupuhpotoh ekaroko Izyraeu tomo a,

\VS{3}zuaro toto ehtohme ywy, Ritonõpo Oesẽkõ oturũko ase: Piano konõto nexiase taporirykõ tapirose, ihpoty kurã potu. Toytose ynororo ypy tõ Ripano pona, mame apupari etyhpyry tytahkase eya.

\VS{4}Moro apupari amoriry tarose eya osepekahketõ nonory pona; moro amoriry tynomose eya mõkomo ekamonanõ patary po.

\VS{5}Mame Izyraeu nonory poe otyro zoko pitiko tapoise eya arykatohme tupito kurã po; moroto tuna kurãme exikehpyra mana, kure rokẽ otyro zoko ahtatohme.

\VS{6}Mame tahtase moro, uwa zokome toehse tamorihke tuhke. Amoriry tõ tahtase kakoxi piano winakoxi; imity tõ tahtase mya nono aka. Tahtase, tamorihtase, zary tuhke toehse.


\par }{\PP \VS{7}— Morarame imepỹ piano kynexine zumono, taporihke zumo roropa ihpoty tuhke mana. Mame moro uwa zoko a imity toeramase mokyro winakoxi, tamoriry tõ roropa tyrise eya mokyro winakoxi, mokyro tuna eraximãko itamurumehxo tynarykatyã tunary motye.

\VS{8}Yrome moro uwa zoko tarykase nexiase nono kurã po tuna pũto itamurume, kure ahtatohme, tarỹke ehtohme tuhke, eperytatohme roropa.


\par }{\PP \VS{9}— Seromaroro ywy, Ritonõpo Oesẽkõ ekaropõko ase: “Moro uwa zoko ahtãko nae? Mokyro piano apitorymã moro uwa zoko onoupyra ropa hnae, imity tõ maro? Epery sahkãko mana, inomõko mana asarahnõko. Zary tõ asarahnõko roropa mana. Mame tupime pyra exĩko moro uwa zoko outohme imity tõ maro.

\VS{10}Enetoko ke, moro zoko tarykase mana, yrome ahtãko nae? Orihpyra hnae tuãnohse ahtao tyryrykane a xixi tũtatoh wino? Orihpyra hnae moroto inarykahpyry po?”


\par }{\SH Moro uwa zoko poko amorepatopõpyry
\par }
{\PP \VS{11}Morarame ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{12}— Ekaropoko mokaro jomipona pyra exiketomo a: Menetupuhtou, morohne ynekarohpyry poko? Kaxiko eya xine: Papironia tuisary tooehse Jerusarẽ pona, Juta tõ esẽ tapoise eya imehnõ tamuximãkõ maro, toto arotohme tymaro Papironia pona.

\VS{13}Toiro tuisa ekyry tapoise eya, tõmihpyry omipona mokyro tyripose eya. “Jũme amonohkara õmiry omipona exĩko ase,” kary tykamexipose eya. Orutua kõ tamuximehxo exiketõ tarose tymaro, Papironia tuisary a,

\VS{14}jũme Izyraeu tõ osetapara ropa ehtohme; jũme anamonohpyra Juta tõ esẽ ehtohme roropa tõmihpyry omipona.

\VS{15}Yrome Juta tõ esẽ aomihpyry omipona pyra toehse, tõmiry aronanõ taropose eya Ejitu pona kawaru tõ ekaropotohme soutatu tõ maro tuhke. Moro riry akorehmãko nae? Moro rihpono osewomãko nae? Tõmihpyry omipona pyra toehse ahtao osepynanohnõko nae, onuãnohpyra ehtohme?


\par }{\PP \VS{16}— Ajohpe pyra ase, ãko Ritonõpo mana. — Mokyro tuisa orihnõko mana Papironia po, tõmihpyry tamonohse exiryke, omipona pyra toehse, Papironia tuisary omipona pyra toehse roropa, tuisame tyrise ahtao eya.

\VS{17}Ejitu tuisary tysoutatu tõ maro jamihme mã toh repe, yrome anakorehmara exĩko mã toto etonaryhtao papironio tõ maro. Ypy sã nono rĩko mã toto onuhtohme pata apuru tõ pona, tapyi tõ rĩko roropa mã toto kaetokohxo exiketomo ahno imoihmãkõ etapatohme.

\VS{18}Tõmihpyry omipona pyra toehse ynororo. Papironia tuisary omihpyry omipona pyra toehse roropa: “Amonohkara õmiry omipona ase,” kaxĩpo. Morara exiryke osepynanohsaromepyra orihnõko mana.


\par }{\PP \VS{19}Ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Ajohpe pyra ase Juta tõ esẽ wãnohnõko ase, tõmiry totapose eya Papironia tuisary a, ynetaryme. Moromeĩpo tõmihpyry omipona pyra toehse.

\VS{20}Tarãpa emãko ase, urakanakety samo mokyro apoitohme. Papironia pona mokyro arõko ase zuãnohtohme moroto, jomihpyry omipona pyra toehse exiryke.

\VS{21}Isoutatu tõ kurehxo exiketõ totapasẽme exĩko mã toto tõtuorykohtao. Mame akoĩpyry isene ro exiketõ sapararahme exĩko mã toto imeimehnõ nonory pona. Zuaro exĩko matose, ywy, Ritonõpo, oturũko ase.


\par }{\SH Ritonõpo omi poe kure ehtoh eraximary
\par }
{\Q \VS{22}Ynara ãko Ritonõpo mana:

\par }{\Q “Apupari etyhpyry kaehxo exikety apoĩko ase

\par }{\Q isahkatohme, arykatohme ypy kaetokohxo exikety pona,


\par }{\Q \VS{23}Izyraeu tõ nonory po, ypy kaetokohxo exikety pona.

\par }{\Q Amorihtãko mana,

\par }{\Q eperytãko mana ipuhturu exĩko mana,

\par }{\Q Apupari kure potu exĩko.

\par }{\Q Torõ tõ emero rokẽ tymỹkõ rĩko mã toto amoriry tõ jerutume exikety po.


\par }{\Q \VS{24}Mame wewe tõ emero nono po zuaro exĩko mã kehko,

\par }{\Q ywy ase Ritonõpo.

\par }{\Q Wewe kaetokohxo exiketõ akohnõko ase,

\par }{\Q zumo pyra exiketõ ahtanohpõko ase.

\par }{\Q Wewe tõ isene ro exiketõ anorymapõko ase,

\par }{\Q tonore aexityã ahtanohpõko ropa ase.

\par }{\MM — Ywy, Ritonõpo, oturuase. Emero tyrĩko ase jomihpyry ae ro.”




\par }\Chap{18}{\SH Toitoine tyyrypyry poko tuaro exĩko mana
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{2}— Oty katohme Izyraeu tõ nonory po sero tuaro exikety omihpyry omiãko toh nae: “Jũkomo a uwa ikataĩ aexityã tonahse, mame ipoenõ zery tyekykytase samo?”


\par }{\PP \VS{3}— Ajohpe pyra ase, ãko Ritonõpo mana, — taroino moro kazomopyra exĩko matose Izyraeu tõ nonory po.

\VS{4}Ynara exiryke, isene exiketõ emero ypoetoryme matose. Jũkõ emero ypoetoryme mã toto. Ipoenõ roropa emero ypoetoryme mã toto. Naeroro tyyrypyry poko exikety rokẽ orihnõko mana tyyrypyry emetakame.


\par }{\PP \VS{5}— Osenetupuhtoko ahno kurã poko, Ritonõpo omihpyry omipona exikety, zae ehtoh poko rokẽ mana.

\VS{6}Ypy tõ emory po, ahno neponãmary eahmatoh po tõsẽ onõpyra ynororo; toponãmasã Izyraeu tõ nyrityã oneahmara roropa mana. Imehnõ pyxiã maro exipyra mana nohpo maro pyra roropa mã ynororo munume ahtao.

\VS{7}Imehnõ onenekunohpyra mana, imehnõ onematonanohpyra mana roropa. Imepỹ mõkomory ekarõko ropa mana tokarose ahtao axĩtao rokẽ zurupohpyryme exiryke. Omise exiketomo a tonahsẽ ekarõko mana; upo ekarõko roropa mana tupoke pyra exiketomo a.

\VS{8}Tineru ekaroryhtao imehnomo a axĩtao rokene, itamurumehxo tineru onepehmapopyra mana moro epehmary ropa ahtao. Popyra ehtoh poko pyra mana: “Zae pyra ehtoh onyripyra ase,” ãko mana. Imehnõ ahno atae pyra ahtao ekaroporyhtao eya zae rokẽ apiakãko mana.

\VS{9}Jomihpyry omipona mana, tomeseke sã ynyripohpyry rĩko roropa mana. Mokyro zae exiketyme mana, isene exĩko mana, ãko Ritonõpo Oesẽkomo.


\par }{\PP \VS{10}— Yrome otarame mokyro orutua toemũkuase ahtao, imũkuru omatome exiketyme tooehse mana, imepỹ etapaneme te, tyorõ popyra ehtoh poko roropa

\VS{11}tumy nyrihpyry sã pyra. Moky mũkuru tõsẽ õnõko mana ahno nekarohpyry tupuruse ahtao toponãmasã eahmatoh tao, Ritonõpo omipona pyra, imehnõ pyty maro toehse roropa mana.

\VS{12}Tymõkomokãkara enekunohnõko mana te, ematonanohnõko te, imehnõ mõkomory onekaropyra ropa mana axĩtao rokẽ tarose ahtao. Toponãmasã eahmatoh taka ytõko mana, toponãmasã xihpyry eahmãko roropa, moro nuriame Ritonõpo a.

\VS{13}Axĩtao rokẽ tineru ekaroryhtao, imotyehxo emetakamapõko mana. Moro sã mokyro ahtao isene exĩko nae? Arypyra! Orihnõko mana; morohne emero popyra ehtoh tyrise eya exiryke orihnõko mana, tynyrityã emetakame orihnõko mana.


\par }{\PP \VS{14}— Morarame mokyro iirypyryme exikety emũkuãko mana; mame imũkuru tumy rypyry emero enẽko mana, yrome onypoenohpyra mana.

\VS{15}Toponãmasã Izyraeu tõ nyrityã oneahmara mana. Tõsẽ onõpyra mana ahno nekarohpyry apoto apõ po toponãmasã eahmatoh tao, Ritonõpo omipona mana te, imehnõ pyxiã poko pyra mana,

\VS{16}tymõkomokãkara onenekunohpyra mana, onematonanohpyra roropa mana. Imehnõ kyryry ekarõko ropa mana, zae rokẽ zurupohpyry emetakamaryhtao. Omise exiketomo a tonahsẽ ekarõko mana, upo ekarõko roropa mana tupoke pyra exiketomo a.

\VS{17}Popyra ehtoh poko pyra mana te, tineru ekaroryhtao imehnomo a axĩtao rokene, imotyehxo onepehmapopyra mana. Jomihpyry omipona mana te, ynyripohpyry omipona roropa mana. Mokyro orihpyra exĩko mana tumy rypyry emetakame. Isene exĩko mã rahkene.

\VS{18}Jumy a imehnõ tonekunohse, tomatonanohse te, popyra ehtoh poko toehse imehnõ takorekehkase eya. Morara exiryke orihnõko mana tyyrypyry pokoino.


\par }{\PP \VS{19}— Otarame ynara ãko mase, ekaropõko: “Oty katoh imũkuru onuãnohpyra exĩko nae jũ nyrihpyry epehpyryme?” Ezuhtoh ynara mana: imũkuru zae ehtoh poko toehse, jomihpyry omipona. Ynyripohpyry tyrise eya exiryke isene exĩko mana.

\VS{20}Tyyrypyry poko exikety orihnõko mana. Imũkuru tumy rypyry onepehmara mana; jumy tumũkuru rypyry onepehmara roropa mana. Zae ehtoh poko exiketõ tynyrihpyrykõ epehpyry apoĩko mã toto; yrome tyyrypyrykõ poko exiketõ tuãnohsẽme exĩko mã toto tynyrityã epehpyryme.


\par }{\PP \VS{21}— Yrome popyra exikety toeramase ropa ahtao tyyrypyry rumekatohme, jomihpyry omipona ehtohme te, ynyripohpyry ritohme roropa, orihpyra exĩko mana; isene exĩko mana.

\VS{22}Jomihpyry omipona pyra aexihpyry tykorokasẽme exĩko mana, isene exĩko mana zae ehtoh poko toehse exiryke.

\VS{23}“Popyra exiketõ orikyry yzamaro, ekarõko matou?” ãko Ritonõpo mana. Arypyra! Tyyrypyry rumekary eya isene aehtohme. Moro yzamaro mana.


\par }{\PP \VS{24}— Yrome imepỹ zae exikety toeramase ahtao, zae toehtoh turumekase ahtao eya popyra ehtoh poko toehtohme, imehnõ popyra exiketõ samo, mokyro isene exĩko nae? Arypyra! Zae ehtoh poko aexihpyry tuenikehse mana, tamonohse ynororo a exiryke, zae pyra ehtoh poko toehse toexiryke. Morara exiryke orihnõko mana.


\par }{\PP \VS{25}— Yrome ynara ãko matose: “Ritonõpo nyriry zae pyra mana,” ãko matose. Etatoko ke Izyraeu tomo! Ynyriry zae pyra ekarõko matou? Onyrityãkõ zae pyra mana.

\VS{26}Ahno zae exikety zae toehtoh poko rumekaryhtao eya, popyra ehtoh poko toehtohme. Mame toorihse ynororo ahtao, tyyrypyry xihpyry pokoino orihketyme mana.

\VS{27}Mame popyra exikety tyyrypyry rumekaryhtao zae ehtoh poko toehtohme jomiry omipona toehse ahtao, osepynanohnõko mana, isene exĩko mana.

\VS{28}Tõsenetupuhse ynororo tynyrihpyry poko; tyyrypyry turumekase eya, ipoko pyra toehse. Naeroro orihpyra exĩko mã rahkene, isene ro exĩko mana.

\VS{29}Amarokõ Izyraeu tõ ynara ãko: “Ritonõpo nyriry zae pyra mana.” Ynyriry zae pyra ekarõko matose repe. Yrome onyrirykõ zae pyra kuhse mana.


\par }{\PP \VS{30}— Seromaroro ywy, Ritonõpo, ynara ãko ase oya xine, Izyraeu tomo: oepehmatorỹko ase onyrityãkõ epehpyryme. Oorypyrykõ irumekatoko, zae pyra ehtoh poko pyra ehtoko oenahkapopyra xine oorypyrykõ ehtohme.

\VS{31}Popyra ehtoh poko oehtohkõ irumekatoko, zae ehtoh poko se rokẽ oehtohkõme okurohtao xine tyrisenã sã õsenetupuhtohkõ ehtohme. Oty katohme oorikyrykõ se hmatou Izyraeu tomo?

\VS{32}Oorikyrykõ se pyra ase ipunaka! ãko Ritonõpo mana. Naeroro oorypyrykõ poko pyra ehtoko isene oehtohkõme.




\par }\Chap{19}{\SH Tuisa tõ hnamotoh eremiatoh sero
\par }
{\PP \VerseOne{1}Eremiatoh tyripose ya, Ritonõpo Kuesẽkomo a, Izyraeu tõ tuisary tõ asakorõkõ poko, toto hnamotohme:


\par }{\Q \VS{2}Reão nohpory sã asa nexiase!

\par }{\Q Imehnõ reão tõ maro toytose ynororo.

\par }{\Q Typoenõ tuãtanohpose eya, imehnõ reão tõ rãnao.


\par }{\Q \VS{3}Toiro mũkuru tuãtanohpose eya,

\par }{\Q tamorepase eya urakanaketyme ehtohme.

\par }{\Q Orẽpyra exiketyme toehse ynororo, ahno esekaneme.


\par }{\Q \VS{4}Imehnõ nonory põkõ ipoko zuaro toehse,

\par }{\Q tapoise ynororo eya xine oramao,

\par }{\Q eunaserẽ tyripose eya xine, isyryhmatohme Ejitu pona.


\par }{\Q \VS{5}Toraximase jeny a aepyry ropa repe,

\par }{\Q yrome imũkuru eramara ropa tooehse,

\par }{\Q morara exiryke tumũkuru akorõ tuãtanohpose eya.

\par }{\Q Tuãtase ynororo, orẽpyra exiketyme, reão, zehno exiketyme.


\par }{\Q \VS{6}Tuãtase ynororo ahtao toytoytose ynororo imehnõ reão tõ maro.

\par }{\Q Zuaro toehse ynororo turakanary poko.

\par }{\Q Orẽpyra exiketyme toehse ynororo, ahno esekaneme.


\par }{\Q \VS{7}Soutatu tõ esary jamihme exiketõ tytohtohkapose eya, pata tõ roropa.

\par }{\Q Moro nonory põkõ tykytyky tykase, enaromỹke toexirykõke, aryryãko ynororo ahtao.


\par }{\Q \VS{8}Ahno tõ tõximõse etonatohme imaro.

\par }{\Q Emero rokẽ pata tõ poe toehse toh nexiase.

\par }{\Q Tarãpa panõ kõ tyrise eya xine urakanaketõ kyryry.

\par }{\Q Tapoise ynororo eya xine apoitoh tao.


\par }{\Q \VS{9}Eunaserẽ tyripose eya xine.

\par }{\Q Tytywyhmase ynororo eya xine jarakapyhpyry aka tyritohme;

\par }{\Q mame tarose ynororo eya xine Papironia tuisary a.

\par }{\Q Tukurãkase ynororo eya xine ãpuruhpyry tao,

\par }{\Q jũme aomiry onetara ropa ehtohme ypy tõ po, Izyraeu tõ nonory po.


\par }{\SH Uwa zoko asaratyhpyry poko
\par }
{\Q \VS{10}Izyraeu tomo, uwa zoko sã asakõ mana,

\par }{\Q tarykase iporiry ehpio.

\par }{\Q Tamorihke tuhke toehse,

\par }{\Q toperytase itamurume, uwa tomo, tuna itamurume nae exiryke.


\par }{\Q \VS{11}Amoriry tõ jamihme nexiase kehko.

\par }{\Q Ahtãko nexiase, tuisa myxiryme toehse kehko.

\par }{\Q Tahtase ro moro uwa zoko,

\par }{\Q amoriry tõ tõnuhse akuru tõ pona;

\par }{\Q moino tonese imehnomo a, kae exikety, tamorihke tuhke.


\par }{\Q \VS{12}Yrome zehno exiketomo a zoko imity tõ maro touse.

\par }{\Q Nono pona tomase.

\par }{\Q Tyryrykane a xixi tũtatoh winoino uwa epery tanorymase.

\par }{\Q Amoriry tõ tytahkase; tasarahse, tyahkase kehko.


\par }{\Q \VS{13}Seromaroro, ona tonorẽ po moro uwa zoko tarykase mana, nono tonorẽ po, tutunake pyra exikety po.


\par }{\Q \VS{14}Zoko tyahkase apoto ke;

\par }{\Q amoriry kehko tonahkase apoto a uwa tõkehko maro.

\par }{\Q Jũme amoriry tõ jamihme pyra exĩko mã kehko.

\par }{\Q Jũme tuisa myxiryme exipyra ropa mana.

\par }{\PP Sero eremiatoh emynyhmatoh poko, tuhke toremianohse kyya xine.




\par }\Chap{20}{\SH Ritonõpo omipona pyra Izyraeu tõ ehtopõpyry
\par }
{\PP \VerseOne{1}Jeimamyry 7me ehtoh taropose ahtao, nuno 5me ehtoh roropa, ẽmepyry 10me ehtoh roropa ahtao, Izyraeu tõ arotopõpyry poe Papironia pona, Izyraeu tõ tamuximãkõ toehse ya ekaropose Ritonõpo a. Typorohse toto jẽpataka.

\VS{2}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{3}— Ahno mũkuru, oturuko mokaro tamuximãkomo a, ynara ãko Ritonõpo oya xine mana: Oty katohme moehtou xiaro oturupose ya oty se jehtoh poko? Osekaropyra ase oya xine ipunaka. Ywy ase Ritonõpo Oesẽkomo, oturukety oya xine.


\par }{\PP \VS{4}— Ahno mũkuru, moxiã apiakary waro mah? Moxiã apiakako! Zuruko toto itamuru tõ nyrityã xihpyry poko moino ro.

\VS{5}Kaxiko eya xine, ywy Ritonõpo Oesẽkõ ynara ãko ase: Izyraeu tõ tymenekase ahtao ya, jomiry etapoase eya xine. Moroto Ejitu po, toto Esẽme jehtoh enepoase eya xine. Ynara etapoase eya xine: “Ywy ase Ritonõpo Oesẽkomo.”

\VS{6}Morarame ynara ase eya xine: Aarotorỹko ase taroino Ejitu poe imepỹ nono pona, ynymenekahpyry pona oesarykõme ehtohme, nono kurano, otyro zamaro exikety, emero motye nono kurãme exiketyme.

\VS{7}Ynara tykase ywy eya xine pake: “Imehnõ neponãmary tõ ipahtoko, nuriame aexityamo, toto se awahtao xine ro, atapuropyra ehtoko ajohpe exiketõ neponãmary onymoipyra ehtoko, Ejitu põkõ kyryry ke, ywy ase Ritonõpo Oesẽkõme jexiryke.”

\VS{8}Yrome toeramase toto ywinoino. Jomiry etary se pyra toh kynexine. Toponãmasã nuriamãkõ onypahpyra toh kynexine, Ejitu tõ kyryry tyneponãmarykõ onurumekara toh kynexine. Naeroro toto wãnopyry se toehse ywy moroto Ejitu po, toto zehno ipunaka toehse jexiryke.

\VS{9}Yrome toto onenahkara tokurehse ywy juaro exiketõ pokoino, ajohpe jekaroryino, jomiry totapose ya exiryke eya xine imehnõ netaryme: ywy Izyraeu tõ oũko ase Ejitu nonory poe.


\par }{\PP \VS{10}— Naeroro tarose toto ya Ejitu poe, toto arotohme ona tonorẽ poro.

\VS{11}Jomihpyry ekaroase eya xine, tamorepase toto ya ynyripohpyry poko, isene toto ehtohme, omipona toto ahtao.

\VS{12}Morarame oserematoh ekaroase eya xine, ẽmepyry kurã ehtohme, enetupuhpotohme ypoetoryme toto ehtoh poko; wenikehpyra toto ehtohme tymenekase toto ya Ritonõpo a, tapiakase toto ehtohme ymaro rokẽ toto ehtohme jomiry omipona toto ehtohme roropa.

\VS{13}Yrome moroto ona tonorẽ po roropa Izyraeu tõ toeramase ywinoino. Jomiry omipona pyra toehse toh kynexine. Jomihpyry omipona se pyra toehse toto. Ynyripohpyry turumekase eya xine, aomipona toto ahtao, isene exĩko mã toto. Nuriame moro oserematoh tyrise eya xine ipunaka. Toto wãnopyry se toehse ywy, toto zehno toehse jexiryke, toto enahkapory se exine moroto ona tonorẽ po.

\VS{14}Yrome toto onuãnohpyra tokurehse ywy juaro exiketõ pokoino; imehnõ nonory põkomo a tonese, Izyraeu tõ arotopõpyry ya Ejitu poe.

\VS{15}Naeroro moroto ona tonorẽ po jomiry etapoase eya xine: amarokõ anaropyra exĩko ase moro nono pona, ynekarohpyry oya xine, nono kurano, otyro zamaro exiketyme, imehnõ nono emero motye kure exiketyme.

\VS{16}Moro totapose ya ynyripohpyry turumekase eya xine exiryke te, jomihpyry omipona pyra toehse roropa toto exiryke, nuriame oserematoh tyrise roropa eya xine. Tyneponãmarykõ eahmary se roropa toh kynexine.


\par }{\PP \VS{17}— Yrome toto poko enupunaryke ya toto onetapara toehse ywy; toto onenahkara exine moroto ona tonorẽ po.

\VS{18}Yrome ynara tykase ywy toto poenomo a moroto ona po: “Atamurukõ nyripohpyry oya xine omipona pyra ehtoko. Toto nyrityã onypoenohpyra ehtoko roropa. Atapuropyra ehtoko toto nyrityã ke tyneponãmarykõ ke.

\VS{19}Ywy ase Ritonõpo Oesẽkomo. Jomihpyry omipona ehtoko, ynyripohpyry roropa omipona ehtoko.

\VS{20}Oserematoh tyritoko ẽmepyry tyorõ samo, ẽmepyry kurano, jenetupuhpotohme ypoetoryme oexirykõ poko. Oserematoh pokoino wenikehpyra exĩko matose: Ywy ase Ritonõpo Oesẽkomo.”


\par }{\PP \VS{21}— Yrome mokaro poenõ roropa toeramase toto ywinoino. Jomihpyry omipona pyra toehse toh kynexine, tomeseke pyra toehse toto ynamorepatyã poko, jomiry omipona exiketõ isene exĩko mã toto. Nuriame oserematoh tyrise eya xine. Mame toto wãnopyry se toehse ywy, toto zehno jehtoh ke, toto enahkary se toehse ywy moroto ona tonorẽ po.

\VS{22}Yrome toto onenahkara tokurehse ywy juaro exiketõ pokoino imehnõ nonory po; ajohpe jekaropyra toto ehtohme, Ejitu poe Izyraeu tõ arotopõpyry ya tonese eya xine exiryke.

\VS{23}Naeroro moroto ona tonorẽ po jomiry etapoase eya xine: Sapararahme Izyraeu tõ aropõko ase imeimehnõ nonory pona porehme.

\VS{24}Moro tyrise ya jomihpyry omipona pyra toto exiryke, ynyripohpyry eya xine onetara roropa toh kynexine te, kure rokẽ oserematoh onyripyra toto exiryke, tumykõ neponãmarykõ poko toehse roropa toh kynexine.

\VS{25}Morara exiryke tyripotoh kure hkopyra ekaroase eya xine, toto namorepatoh azahkuru roropa isene ripotõ kara;

\VS{26}nuriame toto tokarose ya, inekarotyã pokoino, typoenõ osemazuhme aenurutyã totapase eya xine, toto zahkatohme tynekarorykõme. Morara toehse toto wãnohtohme te, Ritonõpome jehtoh enepotohme eya xine, enara.


\par }{\PP \VS{27}— Morara exiryke ahno mũkuru, Izyraeu tõ zuruko. Kaxiko eya xine: Ynara ãko Ritonõpo oya xine mana: Moro poko omykomo a tykerekeremase ywy, jomiry omipona pyra toexirykõke;

\VS{28}tarose toto ahtao ya toto nonory pona, jomihpyry ae ro itamuru tomo a, ypy tõ tonese eya xine kae exiketomo te, wewe konõto roropa, moroto tynekarorykõ tyahkase eya xine. Toto zehno tyripose ywy eya xine tynekarorykõ zahkatopõpyryke, eukuru roropa tynenepyhpyrykõ ke.

\VS{29}Mame ynara tykase ywy eya xine: “Oty moro, osa kae exikety, moro pona ytõko matou?” Naeroro tosehpase toto “osa kae exikety” me.

\VS{30}Seromaroro Izyraeu tõ zuruko jomiry poko. Ynara kaxiko: Oty katohme atamurukõ rypyhpyry poenohnõko matou? Oty katoh toto nyrityã tyneponãmarykõ ekahmãko matou, toto eahmatohme?

\VS{31}Onekarorykõ enepyryhtao oya xine seroae ro, nuriame exĩko matose Ritonõpo a, onyrityã oneponãmarykõ pokoino, opoenõ zahkãko roropa matose onekarorykõme. Morarame oehnõko matose, Izyraeu tomo, oturupose ya oty yzamaro ehtoh poko. “Ajohpe pyra, ynara ãko ywy, Ritonõpo, oya xine: Oya xine onekaropopyra ase ya ipunaka.”

\VS{32}Ynara sehxo matose: imehnõ nonory põkõ sã se matose, imehnõ ahno samo, wewe tõ eahmananomo, topu tõ roropa. Yrome ekurehnõko matose.


\par }{\SH Toto wãnohtopo, iirypyrykõ korokatopo
\par }
{\PP \VS{33}— “Ajohpe pyra ynara ãko ywy,” ãko Ritonõpo Oesẽkomo: “Ozehno xine jexiryke jemary ke jamihmã ke jomiry omipona oritorỹko ase, yjamitunuru ke.”

\VS{34}Yjamitunuru ke, zehno jehtoh ke roropa oenehtorỹko ropa ase imehnõ nonory poe, ãpoitorỹko ase ahno esary poe, morotona sapararahme taropose oexirykõke.

\VS{35}Aarotorỹko ase ahno tõ esahpyrykõ pona; osẽpataka oturũko sytatose, ãpiakatorỹko ase.

\VS{36}Omykõ apiakatopõpyry sã ona tonorẽ Xinai po, moro saaro ãpiakatorỹko ase, ãko Ritonõpo Imehxo Exikety.


\par }{\PP \VS{37}— Yjamitunuru ke jomiry omipona oripotorỹko ase. Ynetapohpyry oya xine omipona oritorỹko roropa ase.

\VS{38}Owino xine yzehno exiketõ oũko ase, tyyrypyrykõ rumekary se pyra exiketomo. Mokaro enehnõko ase imehnõ nonory poe, moroto tõsesarise toh nexiase, yrome toto anaropopyra ropa ase Izyraeu tõ nonory pona. Mame zuaro exĩko matose ywy ase Ritonõpo.


\par }{\PP \VS{39}Ynara ãko Ritonõpo Imehxo Exikety Izyraeu tomo a:

\par }{\PP — Imenekatoko, jomiry omipona se pyra awahtao xine, oneponãmarykõ poko ehtoko! Yrome oenaroximapotorỹko ase: imeĩpo jomiry omipona oripotorỹko ase; oneponãmarykõ oneahmara exĩko matose jũme atapuropyra jehtohme.

\VS{40}Moroto Izyraeu tõ nonory po, jesary kurã po, ypy kae exikety po Izyraeu tõ nonory po amarokõ emero jeahmãko matose. Yzamaro exĩko matose; onekarorykõ enepyry eraximãko ase, onyahkahpyrykomo, onekarorykõ kurano, onekarotyã kurãkõ ya.

\VS{41}Oenehpotorỹko ropa ase imeimehnõ nonory poe, sapararahme oehtohkõ poe, oximõme orĩko ropa ase, mame onekarorykõ zahkãko matose onekarorykõme ya. Yzamaro exĩko matose imeimehnõ nonory põkõ neneryme; morara ahtao Ritonõpo kurãme jehtoh enepõko ase imehnõ ahno a.

\VS{42}Oenepyrykohtao ropa Izyraeu nonory pona, ynekarohpyry atamuru tomo a zuaro exĩko matose ywy ase Ritonõpo.

\VS{43}Mame wenikehpyra exĩko matose onyrityãkõ xihpyry poko emero, nuriame toehse oehtopõpyrykõ poko roropa. Ehxirõko matose onyrityãkõ popyra ehtopõpyry poko.

\VS{44}Amarokomo, Izyraeu tomo, zae pyra oehtopõpyrykõ poko, popyra oehtohkõ poko roropa awãnohpyra xine ase. Yrome zuaro exĩko matose ywy ase Ritonõpo, onyrihpyrykõ epehmapõko ase oya xine imehxo jehtoh waro imehnõ ehtohme. Ywy, Ritonõpo Oesẽkomo, oturuno amaro xine.


\par }{\SH Apoto ikurenae
\par }
{\PP \VS{45}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{46}— Ahno mũkuru, osenuhmako ikurenaka. Oturuko ikurenaẽkõ wãnopyry poko, itu wãnopyry poko roropa ikurenae.

\VS{47}Itu zuruko etatohme, ynara ãko Ritonõpo exiryke: “Enetoko ke! Apoto zukãko ase wewe tõ aorihtyã zahkatohme, wewe orihpyra exiketõ roropa! Ezehkapỹme moro apoto exĩko mana; mya ytõko mana, ikurenaka te inikahpozakoxi, enara, ẽmytykõ emero tyahkasẽme exĩko mana.

\VS{48}Mame enẽko mã toto emero ywy ase Ritonõpo, ya moro apoto tukase, apoto ezehkapyny.”


\par }{\PP \VS{49}Mame ynara tykase ywy:

\par }{\PP — Repe, Ritonõpo Jesemy, ajohpãme sã morohne ekarory kamexipopyra exiko ya. Ypoko oturũko mã toto, emero porehme: “Enetupuhpotoh rokẽ ekarõko mana,” ãko mã toto.




\par }\Chap{21}{\SH Ritonõpo tapemã poko mana
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{2}— Ahno mũkuru, Jerusarẽ põkõ zuruko toto enahkary poko. Toto wãnohnõko ase tyneponãmarykõ eahmatoh pokoino. Izyraeu tõ nonory põkõ zuruko

\VS{3}ywy, Ritonõpo, ynara ãko ase: “Awãnohtorỹko ase. Ytapemã ke oetapatorỹko ase, emero, kure ehtoh poko exiketomo te, popyra exiketomo, enara.

\VS{4}Ytapemã ke emero rokẽ etapãko ase, ikurenaẽkomo te inikahpoẽkõ roropa.

\VS{5}Ahno emero zuaro exĩko mã toto ywy, Ritonõpo, ytapemã touse ya ẽ ae, mame onukurãkara ropa exĩko ase ẽ aka.”


\par }{\PP \VS{6}— Ahno mũkuru, pusuh kaxiko yronymyryme oemynyhmaryme oekyry tõ hnamoryme. Ytoko pata rãnaka emero rokẽ oenetohme, mame moroto pusuh kaxiko oemynyhmaryme.

\VS{7}Mame, oty katohme pusuh ãko mah? karyhtao eya xine toto zuruko: popyra ehtoh oehnõko mana. Morara exiryke emynyhmãko ase. Orẽnõko matose porehme, enaromỹke exĩko matose okurohtao xine, oemarykõ jamihme pyra exĩko, oesekumurukõ tykytyky ãko mana. Morara ehtoh toehse mana; taro mana. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.


\par }{\PP \VS{8}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{9}— Ahno mũkuru, oturuko jomiryme. Ahno tõ zuruko, ywy, Ritonõpo, ynara ãko ase eya xine:

\par }{\Q “Tapema, tapema taere mana, zemime roropa mana.


\par }{\Q \VS{10}Taere mana sahkatõme;

\par }{\Q tykorokase zemime ehtohme nenenehkane samo.

\par }{\Q Tãkye ehsaromepyra mã toto,

\par }{\Q enaroximatoh tonõ turumekase exiryke ypoetory

\par }{\Q tomo a emero, toto wãnohtoh tonõ roropa.


\par }{\Q \VS{11}Tapema tykorokasẽme exĩko mana,

\par }{\Q eraximãko mana erohtohme.

\par }{\Q Taere mana, tykorokase roropa ekarotohme ikenãpane a.


\par }{\Q \VS{12}Kui kaxiko opore, orihketyme oexiryke;

\par }{\Q pusuh kaxiko oemynyhmaryme,

\par }{\Q sero tapema ypoetory tõ etapatohme mana, Izyraeu tõ tuisary tõ maro emero porehme.

\par }{\Q Orihnõko mã toto ypoetory tõ akoĩpyã maro.

\par }{\Q Opuropuru etaetapako oemary ke Izyraeu tõ hnamory oya enetupuhpotohme.


\par }{\Q \VS{13}Sero ke ypoetory tõ kuhnõko ase.

\par }{\Q Tyyrypyrykõ rumekary se pyra toto ahtao, senohne emero exĩko eya xine mana.

\par }{\Q Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.”


\par }{\PP \VS{14}— Seromaroro ahno mũkuru, jomiry ekaroko. Tahtah kaxiko, ahno tuhke etaetapãko sero tapema mana. Etapãko sero tapema mana te, imehnõ erehnõko mana te, tuhkãkõ etapãko mana.

\VS{15}Sero tapema pokoino oserehnõko ypoetory tõ mana, osetapãko mã toto. Ipatarykõ enaroximãko ase tapema ke, zemime exikety ke nenenehkane samo, moro tapema eraximãko rokẽ mana ahno wotohme.

\VS{16}Tapema taere exikety isahkãko mana apotunuru wino te, opozery wino, enara! Emero rokẽ wino isahkãko mana eramaryhtao isahkatohme.

\VS{17}Ywy roropa tahtah ãko ase, mame zehno jehtoh enahnõko mana. Ywy, Ritonõpo, oturuno.


\par }{\SH Papironia tuisary tapemã poko
\par }
{\PP \VS{18}Ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{19}— Ahno mũkuru, osema asakorõ imeroko, moro ae Papironia tuisary oehtohme tysoutatu tõ maro, tytapemãkõ maro roropa. Moro osema akorõ ae oehpitõko toiro nono poe. Wewe tõ pokona moro osema asakorõkõ esety imeroko tyritohme osema apiakatoh po.

\VS{20}Toiro wewe imerohpyry pata Rapa, amonita tõ patary esemary enepõko mana tuisa a, zakorony Jerusarẽ esemary enepõko roropa mana, pata tapuruse exikety topu risẽ ke, Juta tõ nonory po.

\VS{21}Papironia tuisary etypohnõko mana osema apiakatoh po. Tyrityã poe tuaro se ynororo tosemary menekatohme. Naeroro typyre wino asakoro pyrou anỹnõko mana, apotunuru wino, opozery wino, enara, tyneponãmary a ekaropõko mana, erery enẽko roropa mana, okyno erery totapase aexihpyry tynekaroryme.

\VS{22}Morarame tomary ke tapotunuru wino pyrou apoĩko mana tosehke tymerose “Jerusarẽ me”. Papironia tuisary ytotohme mana, kui katohme, makina tõ arotohme pata apuru tohkatohme, tyritohme omõtoh etonie, onuhtoh tonõ ritohme roropa, tapyi kaetokohxo exiketõ taõkõ etonatohme mana.

\VS{23}Senohne zae ehtoh enetuputyry se pyra Jerusarẽ põkomo tõmihpyrykõ totapose eya xine exiryke osepeme toehtohkõme mokaro maro repe. Yrome sero jomiry toto akorehmãko mana wenikehpyra toto ehtohme tyyrypyrykõ poko, enaroximatohme roropa toto arorykõ poko soutatu tomo a.

\VS{24}Naeroro ynara ãko ywy, Ritonõpo Oesẽkomo: oorypyrykõ enẽko mã toto emero. Zuaro mã toto zae pyra oehtohkõ poko. Emero ehtoh poko awahtao xine iirypyryme oehtohkõ osenẽko mana. Popyra matose, naeroro oekarotorỹko ase oepetõkara a.


\par }{\PP \VS{25}— Omoro, Zetekia, Izyraeu tõ kowenatume, popyra mase, Ritonõpo omiry omipona pyra mase. Naeroro awãnohtoh oehnõko mana, jũme rokene.

\VS{26}Aparimã oũko mã toto, turupãte roropa oũko mã toto. Serara sã exikehnõko mana. Tymõkomokãkara tuisame exĩko mã toto. Tuisa tõ tuisame pyra exĩko roropa mã toto.

\VS{27}Tonahkase! Tonahkase! Ỹ, sero pata enahkapõko ase. Yrome morara exĩko mana mokyro ynymenekahpyry toehse ahtao, mame eya sero pata ekarõko ase. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.


\par }{\SH Amonita tõ enaroximatoh
\par }
{\PP \VS{28}— Ahno mũkuru oturuko, jomiry ekaroko amonita tomo a, ywy ase Ritonõpo. Ypoetory tõ Izyraeu tõ poihtõko mã toto amonita tomo. Naeroro ynara kaxiko eya xine:

\par }{\Q “Tapema, tapema mã moroto eraximãko oenahkatohkõme;

\par }{\Q tykorokase mana, zemime otapatõme,

\par }{\Q zemizemiãko mana nenenehkane samo.”


\par }{\PP \VS{29}— Amonita tomo, oenepotopõpyrykõ ajohpe rokẽ mã kehko. Urutõ kõ omiry oya xine zae pyra mã ipunaka. Popyra matose, iirypyryme rahkene. Awãnohtohkõ oehnõko mana, oenahkatohkomo. Tapema epukãko mana opymyrykõ pona, oetapatorỹko mana.


\par }{\PP \VS{30}— Amonita tomo, atapemãkõ ẽ aka tyritoko ropa. Awãnohtorỹko ase moroto awãtatopõpyrykõ po, oenurutopõpyrykõ po roropa.

\VS{31}Ozehno xine jehtoh ke awãnohtorỹko ase, apoto ke azahkatoh kõ sã ozehno xine jehtoh exĩko mana. Ozehno xine exiketomo a oekarotorỹko ase oenahkatohkõme.

\VS{32}Apoto ke tyahkasẽme exĩko matose. Taorihmaposẽme exĩko matose ononorykõ po, enahkahpyryme exĩko matose. Ywy, Ritonõpo, oturuno.




\par }\Chap{22}{\SH Jerusarẽ põkõ nyrityã popyra mana
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{2}— Ahno mũkuru, eraximãko mah pata Jerusarẽ põkõ apiakatohme toto nyrityã poko? Pehme sero pata mana ahno etapananõ ke. Enepoko eya xine inyrityãkõ poko aehxirotohkõme emero.

\VS{3}Mokaro zuruko, ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, nekarory oya. Ynara kaxiko: “Tuhkãkõ totapase oya xine, apatary põkomo. Nuriame matose roropa sero pata po, oneponãmarykõ riryke te, toto eahmary poko roropa oya xine. Morara exiryke awãnohtohkõ ameke pyra exĩko mana.

\VS{4}Popyra matose mokaro etapatopõpyryke oya xine te, nuriame matose toehse oneponãmarykõ tyrise oya xine exiryke. Morara exiryke awãnohtohkõ ameke pyra tooehse mana. Onyrityã pokoino oenatyrykõ toehse mana. Naeroro ypoe imeimehnõ nonory põkõ opoihtotorỹko mã toto, oturõko mã toto opoko xine.

\VS{5}Zae ehtoh poko pyra toehse oexirykõke ipunaka opoihtotorỹko mã toto, ourotorỹko mã toto ameke pyra exiketomo, amekehxo exiketomo, enara.

\VS{6}Izyraeu tõ tamuximãkõ emero orẽpyra toexirykõ enetuputyryke tyya xine imehnõ etapãko mã toto.

\VS{7}Sero pata põkõ tumykõ omipona pyra mã toto, tysekõ omipona pyra roropa mã toto. Imehnõ nonory põkõ amaro xine exiketõ ihtomãko matose, pytỹpo tõ ryhmãko matose te, poetõpo tõ roropa.

\VS{8}Jesary kurã rĩko matose popyrahme samo. Oserematoh roropa onyripyra matose ẽmepyry kurãme, jeahmatohme.

\VS{9}Toitoine matose ajohpe imehnõ poko, toto hxirõko aorihmapotohme. Toitoine matose tõsẽ õnõko onekarohpyrykõ oneponãmarykõ eahmary poko. Imehnõ typenetatohkõ poko rokẽ mã toto.

\VS{10}Imehnõ, tumykõ pyty poko mã toto. Imehnõ, nohpo poko mã toto munume ynororo ahtao.

\VS{11}Imehnõ mã, imehnõ pyty poko mã toto; toitoine matose, omũkurukõ pyty poko toehse, imehnõ, tumy ẽxiry poko toehse mã toto roropa.

\VS{12}Toitoine apatary põkõ, tineru apoitohme imehnõ etapãko mã toto. Imehnõ axĩtao rokẽ tineru ekarõko imotyehxo epehmapotohme ropa, itineruje toehtohme; tyekyry tõ rohmanohpõko mã toto, zae pyra. Tuenikehse mã toto ypoko. Ywy ase Ritonõpo Oesẽkomo, oturuno.

\VS{13}Tahtah ãko ase ozehno xine jexiryke moro onematonanopyhpyrykõ pokoino oya xine, imehnõ etapatopõpyry pokoino roropa oya xine.

\VS{14}Osenetupuhtoko: orẽpyra osekarõko ro matou, oemarykõ anỹnõko ro matou tõtyhkase jahtao awãnopyry poko? Ywy, Ritonõpo, oturuno. Jomihpyry ae tyrĩko ase.

\VS{15}Sapararahme aaropotorỹko ase imeimehnõ nonory pona, imeimehnõ ahno rãnaka, popyra oehtohkõ enahkapõko ase ipoko pyra oehtohkõme.

\VS{16}Morara ahtao popyra exiketõme oenetorỹko imehnõ nonory põkõ mana, mame zuaro exĩko matose ywy ase Ritonõpo.”


\par }{\SH Apoto ẽ parata kurãkatopo
\par }
{\PP \VS{17}Ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{18}— Ahno mũkuru, Izyraeu tõ popyra exikety sã mã toto ya. Metau akoĩpyry toxie sã mã toto, exitanio maro, kurimene maro, xũpu maro, apoto ẽ ao, parata zatyryhtao ikurikatohme, typahsãme sã rokẽ mã toto.

\VS{19}Naeroro ywy, Ritonõpo, ynara ãko ase eya xine: Kure exikety sã pyra matose ya, metau tõ toxie sã rokene. Oximõme mokaro rĩko ase Jerusarẽ po,

\VS{20}parata ahkahpyry samo toxie kopyre maro, kurimene maro, xũpu te, exitanio maro, enara tomase ahtao jahkatoh taka, apoto ẽ aka. Toto zehno jehtoh, tuname toto rĩko mana, apoto tuname parata riry samo metau tõ maro.

\VS{21}Ajohpe pyra Jerusarẽ po toto oximõme tyrĩko ase. Apoto rĩko ase toto zopikoxi, mame tuname toto rĩko ase toto zehno jehtoh ke.

\VS{22}Tuname exĩko mã toto Jerusarẽ po, parata tuname exiry sã jahkatoh ao, apoto apõ po. Mame zuaro exĩko mã toto, ywy Ritonõpo toto zehno jehtoh tukuãse epona xine.


\par }{\SH Izyraeu tõ tuisary rypyry poko
\par }
{\PP \VS{23}Mame turuse ropa ywy Ritonõpo a. Ynara tykase:


\par }{\PP \VS{24}— Ahno mũkuru, Izyraeu tõ zuruko: inonorykõ nuriame ya mana, naeroro toto wãnohnõko ase toto zehno jexiryke.

\VS{25}Ituisarykõ reão sã mã toto, tykarimotatopõpyry po aryryãko mã toto. Ahno etapãko mã toto, imõkomorykõ apoĩko mã toto tapyi te, nono te, tineru, enara. Ahno etaparyke eya xine pytỹpome nohpo tõ nomõko mã toto tuhke.

\VS{26}Ymaro oturuketõ jomiry omipona pyra mã toto. Tomeseke pyra mã toto ykyryry kurã poko toto ahtao. Ykyryry kurã oxisã mã kehko emero rokẽ kyryry maro eya xine. Imehnõ anamorepara mã toto ykyryry tõ kurã poko te, nuriame aexityã poko roropa. Oserematoh ae kure jyripyra mã toto. Naeroro Izyraeu tõ jomiry etary se pyra mã toto.

\VS{27}Tamuximãkõ onokyro kaikuximo tõ sã mã toto. Tykarimotatopõpyrykõ apiakãko mã toto. Etapãko mã toto tuhkehxo tytineruke toehtohkõme.

\VS{28}Urutõ komo a mokaro rypyry tonẽse, apuru poko erohketõ samo. Moro apuru karimutumã ke zonohnõko mã toto. Ya imeĩpo ehtoh tonepose ekarõko mã toto ajohpe rokene. “Ynara exĩko mana,” ãko ajohpe mã toto. “Sero Ritonõpo Kuesẽkõ omiry,” ãko toh mã repe; yrome ywy, Ritonõpo, oturupyra exiase imaro xine.

\VS{29}Imehnõ enekunohnõko tymõkomokamo, ematonanohnõko roropa mã toto. Tymõkomokãkara rohmanohpõko mã toto zae pyra, imehnõ nonory põkõ roropa.


\par }{\PP \VS{30}— Ahno zupiase pata apuru rineme exikety, aepukahpyry po inomotohme moroto, moro nono põkõ ewomatohme, mokaro enahkaryino toto zehno toehse jahtao. Yrome onenepyra tokurehse ywy.

\VS{31}Morara exiryke mokaro pona toto zehno jehtoh tukuãse ya. Toto zehno jehtoh apoto sã toto enahkãko mana toto wãnohtohme inyrityãkõ emetakame. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.




\par }\Chap{23}{\SH Nohpo tõ atakorõmãkõ tyyrypyhpyke
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{2}— Ahno mũkuru, nohpo tõ kynexine asakoro atakorõmãkomo

\VS{3}Ejitu po ehse exiketomo. Poetome ro toto ahtao orutua kõ poko toehpitose toto.

\VS{4}Osemazupu esety Oora (Samaria esetyme) kynexine, zakorõ Ooripa kynexine (Jerusarẽ esetyme). Typytase ywy toto maro asakoro ro, toemũkuase toto ypoenõme.

\VS{5}Mame ypytyme tahtao ro imehnõ maro exikehpyra Oora nexiase. Typenetase ynororo axirio tõ poko, tymaro se exiketomo.

\VS{6}Tupoke toh nexiase, soutatu zupõ tahpiremã ke te, tuisa tõ mũkuru tomo te, soutatu tõ tuisary tõ maro, nuasemãkõ emero, enekure exiketomo, kawaru po ytoketõ tuisamãkomo, enara.

\VS{7}Tõsekarose Oora a axirio tõ tuisary tomo a, enekure exiketomo a; toto poko emero typenetase toexiryke imaro xine toehse ynororo, ineponãmarykõ poko roropa toexiryke nuriame toehse ynororo.

\VS{8}Moro sã exikehpyra nexiase orutua kõ poko, pake toehtopõpyry saaro Ejitu po. Moroto Ejitu po orutua poko toehpitose ynororo. Poetome ro ynororo ahtao tomõse toto imaro ehtohme orutua komo. Imeimehnõ oehkehpyra toh nexiase imaro ehtohme.

\VS{9}Morara exiryke mokyro ekarone imaro se exiketomo a, axirio tomo a, toto poko typenetase exiryke.

\VS{10}Tupoke pyra mokyro tynomose eya xine, ipoenõ tapoise eya xine roropa. Mame totapase ynororo eya xine tapema ke. Imeimehnõ pata tõ po emero, tõturuse nohpo tomo mokyro etyhpyry poko, tuãnohse nexiase ynororo.


\par }{\PP \VS{11}— Morarame morohne emero tonese ahtao ro Ooripa a, imeimehnõ orutua kõ poko toehse ynororo, typaxiry samo. Imotye roropa toehse ynororo, ehxiropyra exiketyme zae pyra toehtoh poko.

\VS{12}Mame axirio tõ tuisary mũkuru tõ poko, typenetase ynororo, soutatu tõ tuisary tõ poko roropa, tupoke kurã ke exiketomo, kawaru po ytoketõ tuisamãkõ roropa, emero nuaseme enekure exiketomo.

\VS{13}Mame mokyro enease typenetatoh poko rokẽ toehse ynororo; typaxiry sã toehse ynororo ipunaka.


\par }{\PP \VS{14-15}— Itamurumehxo zae pyra ehtoh poko toehse ynororo. Orutua kõ kuhtoh taxikase tapyi apuru pokona. Mokaro eneryke tyya typenetase ynororo toto poko, Papironia tuisary tõ kuhtopõpyry tonohse tahpirẽ ke. Zamareary ke, turupãte ke roropa emeporyme tamuruse nexiase.

\VS{16}Mokaro tuisa tõ kuhtoh eneryke tyya, typenetase Ooripa toto poko, tõmiry aronanõ taropose eya Papironia pona oturutohme toto maro.

\VS{17}Mame Papironia põkõ tooehse Ooripa maro toehtohkõme. Ipoko toehse toto pitiko rokẽ pyra. Itamurume popyra ehtoh poko toehse toto exiryke typenekehse ynororo toto poko.

\VS{18}Mame tupoke pyra toehse Ooripa jarãnao, mame zuaro toehse toto emero ipoko, imeimehnõ poko exiketyme aexiry poko. Mame typenekehse ywy, turumekase ynororo ya, ipaxiry rumekatopõpyry sã ya.

\VS{19}Yrome itamurumehxo imeimehnõ poko toehse ynororo poetome toehtopõpyry samo imehnõ maro toehpitoryhtao Ejitu nonory po.

\VS{20}Typenetase ynororo orutua kõ poko, ipoko sehxo exiketõ poko, kawaru sã exiketomo, jumẽtu sã roropa exiketomo.


\par }{\PP \VS{21}— Moro sã, Ooripa, tyriry se ropa mase, poetome oehtopõpyry saaro Ejitu po imehnõ poko oehpitoryhtao, orutua kõ amanatyry apory poko toehse ahtao, opoko toehpitose toto ahtao.


\par }{\SH Zakorõ akomihpyry wãnohtopõpyry sero
\par }
{\PP \VS{22}— Naeroro ynara ãko ywy, Ritonõpo Oesemy, oya, Ooripa: Penekehnõko mase mokaro amaro aexityã poko repe, yrome ozehno toto ripõko ase, mame toto enehnõko ase omye, ãpurutohme.

\VS{23}Papironia põkõ enehnõko ase emero, kauteu tõ maro pata Pekote poe te, pata Soa poe te, pata Koa poe roropa, axirio tõ maro emero. Nuase tõ mokaro emero: tuisa tomo te, tuisa mũkuru tomo, enekure exiketomo, enara. Tamorepase toto emero, kawaru po ytoketõ tuisaryme mã toto.

\VS{24}Inikahpoino oehnõko mã toto etonase, tuhke soutatu tõ oehnõko tykahuke etonatoh maro, kaheta tõ maro tonahsẽke pehme. Typyreke te, tõsewomatohke te, tupuhpyrykõ ewomatoh nae mana, ãpurũko mã toto. Oekarõko ase eya xine, ãpiakãko mã toto tynyripohpyry ae ro.

\VS{25}Ozehno toto ripõko ase, ozehno jexiryke. Oeunary sahkãko mã toto, apanarykõ roropa; omũkurukõ etapãko mã toto. Opoenõkõ apoĩko mã toto, toto zahkãko isene ro toto ahtao apoto htaka.

\VS{26}Oupõ oũko mã toto, okyryry kurã joia tõ apoĩko mã toto.

\VS{27}Imehnõ poko openetatoh enahkãko ase, imeimehnõ poko oehtoh poko roropa, morohne poko exikehpyra mexiase Ejitu po oehtopõpyry poe. Taroino imehnõ neponãmary onenepyra ropa exĩko mase. Ejitu poko osenetupuhpyra ropa exĩko mase.


\par }{\PP \VS{28}Ynara ãko Ritonõpo mana:

\par }{\PP — Oekarõko ase ahno a, mokaro zehno mase, toto se pyra mase ipunaka.

\VS{29}Ozehno toto exiryke okyryry kurã apoĩko mã toto, onepekahtyã oerohtoh ke emero, mame onomõko mã toto tupoke pyra imehnõ orutua kõ poko exikety samo. Imeimehnõ poko penetaryke oya, toto poko toehse roropa oexiryke,

\VS{30}sero sã tuãnohsẽme exĩko mase. Imeimehnõ ahno poko mexiase, nuriame toehse mase ineponãmarykõ pokoino.

\VS{31}Apaxiry nyriry typoenohse oya; morara exiryke kuãnopyase roropa apaxiry wãnohtopõpyry sã ya.


\par }{\Q \VS{32}Ynara ãko Ritonõpo mana:

\par }{\Q “Apaxiry a ẽtoh ae ẽnõko mase, zumono, zueme exikety samo.

\par }{\Q Opoihtõko mã toto emero,

\par }{\Q oeunohnõko mã toto.

\par }{\Q Moro ẽtoh kasana pehme mana.


\par }{\Q \VS{33}Apaxiry Samaria kasanary pehme mana enaromỹke ehtoh ke, ehxirotoh ke roropa,

\par }{\Q etỹnõko mase ike,

\par }{\Q sam ãko roropa mase.


\par }{\Q \VS{34}Moro ẽnõko mase etyhpyry pona.

\par }{\Q Imeĩpo, itahkãko mase,

\par }{\Q mame ikyryry taere exiketõ ke, amanatyry xihkãko mase.

\par }{\Q Ywy, Ritonõpo Oesẽ, oturuno.”


\par }{\PP \VS{35}Seromaroro Ritonõpo Oesẽkõ ynara ãko:

\par }{\PP — Ypoko tuenikehse oexiryke, ywinoino toeramase roropa oexiryke sam ãko mase imehnõ poko openetaryke, imeimehnõ poko toehse roropa oexiryke.


\par }{\SH Atakorõ tõ wãnohtoh poko
\par }
{\PP \VS{36}Ynara tykase Ritonõpo ya:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, Oora nyrityã apiakary oya eraximãko mah Ooripa mahro? Toto ihxiroko inyrityã xihpyry poko.

\VS{37}Imeimehnõ poko toh nexiase, ahno totapase roropa eya xine. Imeimehnõ neponãmary poko toh nexiase, typoenõ totapase roropa eya xine ypoenõme toto ahtao. Ypoenõ tokarose eya xine etapatohme jahkatohme toto nekaroryme tyneponãmarykõ eahmaryme.

\VS{38}Morohne motye, Ytapyĩ kurã nuriame tyrise eya xine, oserematoh roropa tyrise popyra eya xine, ynyripohpyry omipona pyra.

\VS{39}Ypoenõ totapase eya xine tynekarorykõme tyneponãmarykõ eahmaryme te; mame moro ae ro toehse toh nexiase Ytapyĩ kurã taka nuriame tyrise eya xine.


\par }{\PP \VS{40}— Omi aronanõ taropose Oora tomo a, Ooripa maro, orutua kõ enehpotohme moino, mame tooehse toto. Toepyse nohpo tomo, tonuru tõ tonohse eya xine. Joia tõ emeporyme tamuruse eya xine.

\VS{41}Typorohse toh nexiase nyhtoh kurã po, otuhtoh kurã etonie. Moro meza po ixtaratu tyrise eya xine azeite maro ynekarohpyry eya xine.

\VS{42}Mame panaikato totase, imoihmãkõ atãkyemãko. Tomõse orutua komo oximõme ona põkomo. Omekũ tõ tyrise eya xine nohpo tõ emekũ pona, parimã kurã roropa tyrise zupuhpyrykõ pona.

\VS{43}Ynara tykase ywy ya rokene: kunumuxi poko ro toh mana tonahkase aexihpyry emero rokẽ poko.

\VS{44}Tuhke rokẽ tooehzomose ropa toto imaro xine toehtohme. Oora maro Ooripa maro, imeimehnõ poko aexityã maro tooehse ropa toto.

\VS{45}Mokaro apiakãko zae ehtoh poko exiketõ mana. Mokaro nohpo tõ asakoro wãnohpõko mã toto, imeimehnõ poko toto ehtopõpyryke, imehnõ totapase roropa eya xine exiryke.


\par }{\PP \VS{46}Mame ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Imoihmãkõ enehpoko xiaro enaromỹke mokaro nohpo tõ tyripotohme te, ikyryrykõ ematonanohtohme roropa.

\VS{47}Ah imoihmãkõ mokaro nohpo tõ asakorõkõ etapã toto topu ke, tapema ke roropa. Imũkuru tõ etapãko mã toto, itapyĩkõ zahkãko roropa mã toto.

\VS{48}Sero nono po imeimehnõ poko ehtoh enahkãko ase; oenaroximatorỹko ase, nohpo tomo emero, imeimehnõ poko pyra ehtoko mokaro asakorõkõ sã pyra ehtoko.

\VS{49}Mame amarokõ atakorõ tomo asakorõkõ awãnohtorỹko ase zae pyra oehtopõpyrykõ epehpyryme, imeimehnõ poko oehtopõpyrykõke te, ineponãmarykõ eahmatopõpyryke roropa oya xine. Mame zuaro exĩko matose: ywy ase Ritonõpo Oesẽkomo.




\par }\Chap{24}{\SH Oripo ahkyryxitahpyry
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame 9me jeimamyry taropose ahtao yna arotopõpyry poe Papironia pona, nuno 10me ehtoh po, ẽmepyry 10me ehtoh po roropa, ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{2}— Ahno mũkuru sero ẽmepyry imeroko pape pokona, seroae pata Jerusarẽ apurupitõko Papironia tuisary.

\VS{3}Ypoetory tõ, jomiry omipona pyra exiketõ zuruko sero enetupuhpotoh poko, ywy, Ritonõpo Oesẽkõ omi poe:

\par }{\Q “Oripo tyriko apoto pona, tuna ke pehme tyriko.


\par }{\Q \VS{4}Moro aka tõsẽ kurã tyriko, onymenekahpyry.

\par }{\Q Pehme tyriko tõsẽ ke, zehpo maro.


\par }{\Q \VS{5}Tõsẽ imenekako kaneru pũ kurano,

\par }{\Q zopikoxi apotopokõ tyriko, tuna axihnotohme;

\par }{\Q tõsẽ ahnotohme roropa zehpo maro.”


\par }{\PP \VS{6}Seromaroro ynara kary se Ritonõpo Kuesẽkõ mana:

\par }{\PP — Popyra ehtoh oehnõko oya myhene, pata imehnõ etapananõ esary! Oripo ahkyryxitahpyry exikety sã mase onukurikapitopyra ahtao. Moro ae tõsẽ oũko mã toto zokonaka, zokonaka akoĩpyry oxinamara ehtoh pona.

\VS{7}Ahno totapasẽ moro pata po; yrome munu ekuãpyra nono pona tonẽsẽme ehtohme. Topu pona tukuãse nexiase.

\VS{8}Moroto topu po moro munu tynomose ya, otonẽpyra ehtoh po. Moroto zehno toehtoh ke emỹpotoh ekaropõko mana.


\par }{\PP \VS{9}Naeroro ynara ãko Ritonõpo Kuesẽkõ mana:

\par }{\PP — Popyra ehtoh oehnõko oya myhene, pata, imehnõ etapananõ esary! Ywy roro apotopokõ rĩko ase osepona kaetokohxo.

\VS{10}Apotopokõ enehko ropa itamurumehxo! Apoto zukako! Tõsẽ ahnoko! Apoto po inomoko ãpaitoh pona! Zehpo tõ aĩko mã toto.

\VS{11}Seromaroro moro oripo inomoko taõke pyra ikarã po axihnotohme tahpire ehtohme. Moro sã ahtao ahkyryxitatopõpyry enahkãko apoto mana, kure rokẽ moro oripo exĩko mana nuriame pyra.

\VS{12}Yrome ekurehnõko mana! Ahkyryxitatopõpyry emero onyahkara mana apoto po.

\VS{13}Jerusarẽ, atapurõko mase onyrityã xihpyry ke. Okurãkary kukuase repe, yrome iirypyryme exikehpyra mexiase. Ekurãkasaromepyra mase awãnohpyra jahtao, ozehno jehtoh ke, mame sam ãko mase ipunaka.

\VS{14}Ywy, Ritonõpo, Oesẽ oturũko ase. Seromaroro tyripotoh toehse ya. Wenikehpyra exĩko ase oorypyrykõ poko; opynanohpyra exĩko ase. Awãnohnõko ase onyrihpyry emetakame. Ywy, Ritonõpo Oesẽ, oturuno.


\par }{\SH Urutõ pyty orihtopõpyry
\par }
{\PP \VS{15}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{16}— Ahno mũkuru, mose opyty pynohxo mase yronymyryme; yrome seroae axĩ sã mose arõko ase owinoino. Orihnõko mana yrome onykerekeremara exiko, onyhnamopyra exiko, xitara exiko.

\VS{17}Pusuh kary poko oya onetapopyra exiko imehnomo a. Tyxapeuke ytoytoko, tysãtajake roropa ytoytoko ihnamopyra exikety sã oehtohme. Oẽmyty anapurupyra exiko, ihnamonanõ napyry onenahpyra exiko imehnõ nekarohpyry ahno ekepyry zonẽtoh po.


\par }{\PP \VS{18}Morarame pakeimo oturũko exiase ahno tõ maro, mame kokonie pukuro ypyty norikyase. Yrokokoro Ritonõpo nyripohpyry yriase emero.

\VS{19}Mame tõturupose toto ya:

\par }{\PP — Oty katohme moro sã tyrĩko mahno?


\par }{\PP \VS{20}Ynara tykase ywy:

\par }{\PP — Ritonõpo tõturuse ya, ynara tykase ynororo

\VS{21}ekarotohme oya xine, Izyraeu tomo: epyrypãko matose Ritonõpo Tapyĩ kurã tosao ro jamihme exiryke. Moro enery se matose, moro taka oytorykõ se roropa matose. Yrome moro rĩko Ritonõpo mana nuriame. Opoenõ tehme ahtao Jerusarẽ po totapasẽme exĩko mã toto etonatoh po.

\VS{22}Mame amarokõ tyrĩko matose ynyrihpyry samo. Oẽmytykõ anapurupyra exĩko matose, ihnamonanõ napyry onenahpyra exĩko matose.

\VS{23}Tyxapeuke ytoytõko matose, tysãtajake roropa; onyhnamopyra matose, xitara roropa exĩko matose. Oorypyrykõ pokoino osenahkãko matose, pusuh ãko matose oximaro rokene.

\VS{24}Morara ahtao ywy Ezekieu enetupuhpotohme exĩko ase oya xine. Amarokõ emero tyrĩko matose ynyrihpyry samo. Mame Ritonõpo omihpyry ae ro moro sã toehse ahtao zuaro exĩko matose, ynororo mokyro Ritonõpo Oesẽkomo.


\par }{\PP \VS{25}Ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Seromaroro, ahno mũkuru, Ytapyĩ kurã puxihkãko ase mokaro wino, tosao jamihme exikety, ipoko epyrypãko toh nexiase atãkyemãko roropa, enery se toh nexiase moro taka toytory se roropa toh nexiase. Ipoenõ roropa oũko ase toto winoino.

\VS{26}Moro ẽmepyry ae morohne tyrise ahtao ya, epãko imepỹ mana moro enahkatoh poe, ouruse oehnõko mana moro ehtoh poko.

\VS{27}Moro ẽmepyry ae, sekere kapitõko ropa mase, oturũko mase mokyro epakety maro. Morara ahtao enetupuhpotohme exĩko mase Izyraeu tomo a, mame zuaro exĩko mã toto, ywy ase Ritonõpo.




\par }\Chap{25}{\SH Popyra ehtoh oehnõko mana Amõ tõ pona
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{2}— Ahno mũkuru, oturuko popyra Amõ tõ nyrihpyry poko.

\VS{3}Kaxiko eya xine otato toto ehtohme ywy Ritonõpo Oesẽkõ nekarory poko: “Tãkye mexiatose nuriame Ytapyĩ kurã ritopõpyry eneryke oya xine te, Izyraeu tõ nonory enahkatopõpyry eneryke oya xine te, Juta tõ arotopõpyry eneryke oya xine imehnõ namotome.

\VS{4}Morara exiryke moro poko tãkye toehse oexirykõke, ona põkõ enehpõko ase xixi tũtatoh wino oporemãkapose xine. Osesarĩko mã toto ononorykõ po. Anapyrykõ epery tõkehko enahnõko mã toto, oekykõ suhsuru ẽnõko roropa mã toto.

\VS{5}Apatarykõ Rapa myakamãko mã toto kameru tõ esaryme te, ononorykõ myakamãko mã toto kaneru tõ esaryme. Moro sã toehse ahtao zuaro exĩko matose, ywy ase Oesẽkomo.”


\par }{\PP \VS{6}— Ynara ãko Ritonõpo Kuesẽkomo: “Amarokomo, amonita tomo tahtah tykase, pyhsekyhsekyh tykase roropa tãtãkyemarykõme. Popyrahme sã Izyraeu tõ nonory tokarose oya xine.

\VS{7}Morara exiryke imehnõ nonory põkomo a oekarotorỹko ase. Okyryrykõ ematonanohnõko mã toto. Oenahkatorỹko mã toto ipunaka, ahnome tynonoke pyra exĩko matose. Tosake pyra exĩko matose. Mame zuaro exĩko matose, ywy ase Ritonõpo.”


\par }{\SH Popyra ehtoh oehnõko Moape tomo a
\par }
{\PP \VS{8}Ynara tykase Ritonõpo Kuesẽkomo:

\par }{\PP — Ynara karyke Moape tomo a: “Juta nonory põkõ imehnõ ahno emero rokẽ sã nase,” karyke,

\VS{9}epetõkara, etonaketõ enehpõko ase, pata tõ Moape ehpio kõ ewomananõ maro etonatohme. Moro pata tõ kurehxo exiketõ ynara mã toto: Pete-Jeximote te, Paau-Meõ te, Kiriataĩ, enara.

\VS{10}Ona põkõ enehpõko ase xixi tũtatoh wino Moape tõ poremãkapotohme Amõ tõ maro. Mame Moape tõ tynonoke exikehnõko mana ahnome exikehnõko roropa mã toto.

\VS{11}Moape tõ wãnohnõko ase, mame zuaro exĩko mã toto ywy ase Ritonõpo.


\par }{\SH Etõ tõ esaka popyra ehtoh oehnõko mana
\par }
{\PP \VS{12}Mame ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Itamurumehxo Juta tõ tyyryhmase Etõ põkomo a, toto typoremãkase ahtao eya xine. Tymotyẽkase toto toemỹpose tahtao xine, naeroro zae pyra Etõ põkõ toehse.

\VS{13}Seromaroro Etõ põkõ wãnohtoh poko ourutorỹko ase: ahno etapãko ase emero porehme okyno tõ maro. Totapasẽme exĩko mã toto etonatoh po, Etõ nonory ripõko ase patãpome, pata Temã poe Tetã pona.

\VS{14}Ypoetory tõ, Izyraeu tõ ke Etõ põkõ etapãko ase. Sam ãko Etõ põkõ mana, toto zehno jehtoh waro exĩko mã toto. Etuarimãko mã toto, zae pyra toehtohkõ epehpyryme toto zehno jehtoh enẽko mã toto. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.


\par }{\SH Pirixteu tõ pona popyra ehtoh oehnõko mana
\par }
{\PP \VS{15}Ynara tykase Ritonõpo Kuesẽkomo:

\par }{\PP — Itamurumehxo topetõkara tyyryhmase mokaro pirixteu tomo a. Moino ro epeme pyra toh kynexine, zehnohxo toexirykõke tonahkase toto eya xine.

\VS{16}Seromaroro ourutorỹko ase: osetapãko ase pirixteu tõ maro te, keretita tõ maro, mame toto enahkapõko ase. Isene exiketõ emero pirixteu tõ nonory po etapãko ase.

\VS{17}Orẽpyra sã toto wãnohnõko ase, popyra toto nyrihpyry emetakame, toto zehno jehtoh enahnõko mana. Mame zuaro exĩko mã toto ywy ase Ritonõpo.




\par }\Chap{26}{\SH Popyra ehtoh oehnõko Tiro pona
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame ẽmepyry apitorymã po moro nuno po, jeimamyry 11me toehse ahtao yna arotopõpyry poe Papironia pona, Ritonõpo tõturuse ropa ya. Ynara tykase:


\par }{\PP \VS{2}— Ahno mũkuru, pata Tiro põkõ atãkyemãko mã toto Jerusarẽ poremãkatoh poko. Ynara kohtãko mã toto: “Jerusarẽ, kuepekõkara typoremãkase mana! Aomõtohkõ totapuruhmakase mã kehko, kymarokõ omõtohme. Typoremãkase aexiryke itamurumehxo tytineruke exĩko sytatose!”


\par }{\PP \VS{3}— Seromaroro ywy, Ritonõpo, ynara ãko ase: Pata Tiro, oepekara ase. Imeimehnõ nonory põkõ enehnõko ase tuhke etonatohme amaro. Oehnõko mã toto pohkane konõto samo tuna konõto kuao.

\VS{4}Apatary apuru tõ tahkãko mã toto, atapyĩkõ kae exiketõ pahnõko roropa mã toto. Mame nono tumehnõko ase, jarao moro topu nomõko ase.

\VS{5}Moroto topu po, tuna konõto rãnao, xixi aka tarãpa tõ rĩko kana anỹnanõ mana, anorytohme apatary esahpyry po. Ywy ase Ritonõpo Oesẽkomo, amaro xine oturukety. Imehnõ nonory põkõ oehnõko mã toto osetapase, ematonanohse Tiro po,

\VS{6}tytapemakõ ke pata põkõ ameke pyra exiketõ etapãko mã toto nono tonorẽ po. Mame Tiro põkõ zuaro exĩko mã toto ywy ase Ritonõpo.


\par }{\PP \VS{7}Ynara ãko Ritonõpo Kuesẽkõ mana:

\par }{\PP — Papironia poe tuisa Napukotonozo enehnõko ase, imehnõ tuisa tõ emero motye jamihmehxo exikety, etonatohme Tiro põkõ maro. Inikahpoino oehnõko mana tuhkãkõ soutatu tõ maro, kawaru tõ maro, kahu tõ etonatoh maro, kawaru po ytoketõ maro.

\VS{8}Pata tõ põkõ ameke pyra exiketõ tonorẽ po totapasẽme exĩko mã toto etonatoh po. Nono ahkãko oepetõkara mana, opyi tõ rĩko mã toto nono ke apuru pona onuhtohme. Osewomatoh tonõ anỹnõko mã toto oporemãkatohme.

\VS{9}Makina ke topu tõ emãko mã toto; apatary apuru kararahnõko mã toto. Kurimene omoxinety ke, atapyĩkõ kae exiketõ enahkãko mã toto.

\VS{10}Akurũ sã putoputoh katoh anỹnõko kawaru tomo, oxiõtõko sã mana putoh katoh ke. Mokaro kawaru tõ panaikato, kahu tõ arory poko pata omõtoh kuroko aytorykohtao, moro pata typoremãse aexihpyry apuru tõ tykytyky ãko mã kehko.

\VS{11}Isoutatu tõ, kawaru po omõnõko mã toto oesemarykõ ae, oetapãko mã toto tytapemã ke. Okyryry xikihme exiketõ, jamihmãkõ tomasẽme exĩko nono pona.

\VS{12}Omõkomory kurã ematonanohnõko oepetõkara, otinerũkõ maro. Apatarykõ apuru tõ itahkãko mã toto, atapyĩ tõ kurã kararahnõko mã toto, nono pona morohne emãko mã toto. Wewe tõkehko, topu tõkehko maro ikararahtopõpyry roropa pahnõko mã toto tuna konõto kuaka.

\VS{13}Oeremiatoh tonõ mynyhpãkapõko ase, okyryry rira tomo etokehpõko ase.

\VS{14}Apatary akoĩpyry topuimo rokẽ inomõko ase jarao tarãpa tõ anorytohme kana anỹnanomo a. Moro pata onyripyra ropa exĩko mana. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.


\par }{\PP \VS{15}Ynara tykase roropa Ritonõpo pata Tiro põkomo a:

\par }{\PP — Oporemãkaporykohtao oserehnõko mokaro mana, tuna konõto ehpio põkomo, kui kui kary etaryke tyya xine, tapurose aexityã kui karyhtao, aorikyrykohtao.

\VS{16}Mokaro tuna konõto ehpio põkõ tuisary tõ owõnõko mã toto tapõkõ poe. Tupõkõ kurã enekurã kõ oũko mã toto, mame tykytyky ãko mã toto enaromỹke, porohnõko mã toto nono pona. Oetapatopõpyrykõ eneryke tyya xine oserehnõko mã toto yronymyryme; tykytyky kakehpyra exĩko mã toto.

\VS{17}Ynara eremiãko mã toto ohnamoryme:

\par }{\Q “Pata imehxo aexihpyry tonahkase!

\par }{\Q Ikanarykõ, wapu tõ tutumehse tuna konõto wino,

\par }{\Q typahse mã kehko.

\par }{\Q Moro pata põkõ orẽpyra toh nexiase tuna konõto esãme,

\par }{\Q toto zuno tuna konõto ehpio põkõ nexiase emero porehme.


\par }{\Q \VS{18}Seromaroro, moro pata poremãkatopõpyry po,

\par }{\Q ahmõta tõ tykytyky ãko mã kehko,

\par }{\Q moroto exiketõ oserehnõko mã toto, moro enahkary eneryke tyya xine.”


\par }{\PP \VS{19}Ynara tykase Ritonõpo Kuesẽkomo:

\par }{\PP — Patãpome orĩko ase, pata tytohkase aexihpyry sã tytaõke pyra ipunaka. Nerỹko mase tuna konõto kuao.

\VS{20}Oemãko ase aorihtyã esaka, pakatokõ ekepyry esaka exĩko mase. Onomõko ase moroto aorihtyã esao nono zopino pakatokõ typoremãkase aexityã maro. Jũme apatary po ahno exipyra ropa exĩko mã toto. Patame jũme exipyra ropa exĩko mase isene exiketõ maro sero nono po.

\VS{21}Enaroximatohme orĩko ase asã se pyra imehnõ ehtohme. Moro sã oenatyry exĩko mana. Oupĩko imehnõ mã repe, yrome oenepyra exĩko mã toto. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.




\par }\Chap{27}{\SH Tiro hnamotopo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{2}— Ahno mũkuru, eremiako pata Tiro hnamotohme,

\VS{3}Moro pata, tuna konõto ehpio po, osepekahketyme ynororo imehnõ nonory põkõ maro emero porehme, tuna konõto ehpio põkõ maro. Kaxiko, ynara ãko Ritonõpo Kuesẽkõ mana:

\par }{\Q “Pata Tiro, epyrypãko mexiase enekure oehtoh poko.


\par }{\Q \VS{4}Tuna konõto oesaryme mana.

\par }{\Q Apatary tyrise orinanomo a wapu kurã samo.


\par }{\Q \VS{5}Oriryhtao, wewe pinijo tonehse ypy Heremõ poe,

\par }{\Q wapu kyryry xikihme exiketyme apupari tonehse Ripano poe.


\par }{\Q \VS{6}Wewe karawario tonehse Pasã poe apukuita tõ ritohme,

\par }{\Q azarã tõ tyrise pinijo ke Xipere poe,

\par }{\Q emepory tyrise wewe pokona maafim maro.


\par }{\Q \VS{7}Kamisã tõ tyrise mauru panõ risemy

\par }{\Q Ejitu poe tonehse, kamisa kurano mauru panono risemy,

\par }{\Q emeporyme tyxixĩse ehpiry poro; moino tonetupuhse kehko.

\par }{\Q Jerutume ehtoh tyrise kamisa kurã ke,

\par }{\Q ezuezumã ke tonehse ahmõta Xipere poe.


\par }{\Q \VS{8}Pata Tiro, mokaro wapu ao erohketomo apatary põkõ nexiase, emese kure exiketomo,

\par }{\Q apukuita poko erohketõ tooehse toh nexiase pata Xitõ poe, Arawate poe roropa.


\par }{\Q \VS{9}Wewe poko erohketõ wapu riry waro toto,

\par }{\Q Pipyro põkõ nexiase, emese kure exiketomo.

\par }{\Q Wapu ae ytoketõ emero rokẽ tõsepekahse toh nexiase oya, õsepekahtoh tao.”


\par }{\PP \VS{10}— Soutatu tõ Perexia põkõ te, Ritia põkõ te, Ripia põkõ roropa ãkorehmananõme toh nexiase etonatoh po. Tõsewomatohkõ kehko tynomose eya xine atapyĩ apuru poko, tupuhpyrykõ apuru tõkehko maro tynomose. Imehnõ typoremãkase eya xine, imehxo oehtohme.

\VS{11}Soutatu tõ Arawate poe toehse toto apatary eraseme toh nexiase apatary apuru po, orutua kõ Kamate poe eraseme toerohse toto tapyi tõ kaetoko exiketõ poko. Tõsewomatohkõ tyhwyme tynomose eya xine pata apuru poko. Mokaro a apatary tyrise enekure.


\par }{\PP \VS{12}— Mosepekatyase Expania po omõkomory tometakãmase oya xine parata ke, kurimene ke, exitanio ke, xũpu ke, enara.

\VS{13}Mosepekatyase Kerexia po te, Tupau po te, Meseke po, enara. Omõkomory tokamose oya ahno epekahtohme anamotome ehtohme, metau risẽ epekahtohme roropa, enara.

\VS{14}Omõkomory tymyakãmase oya kawaru tõ ke emero rokẽ poko te, kawaru tõ roropa osetapaketõ arone te, mura tõ roropa Pete-Tokarama poe, enara.

\VS{15}Rote põkõ tõsepekahse amaro. Omõkomory topekahse tuhke nonory tuna konõto ehpio põkomo a maafim ke te, wewe epano ke, enara.

\VS{16}Xiria põkomo a omõkomory topekahse tuhke. Topehmase eya xine ezemerauta tõ ke te, kamisa kurã puupura ke, kamisa tyxixĩse aehtyamo ke, mauru panõ kãsemã ke, korau tomo, joia rupi tõkehko ke, enara.

\VS{17}Juta a, Izyraeu maro mõkomo topehmase tiriiku ke Minite poe, ano zeni ke, azeite ke, otytyko ke, enara.

\VS{18}Tamaxiku põkõ tõsepekahse amaro roropa, omõkomory topekahse eya xine; topehmase eya xine eukuru jehnahpyry ke Heupõ poe te, kaneru hpoty ke roropa Saara poe.

\VS{19}Uzau poe eukuru jehnahpyry tonehse te, kurimene risemy te, otytyko ke roropa omõkomory emetakame.

\VS{20}Tetã põkomo a kawaru ãty tõ tonehse omõkomory emetakame.

\VS{21}Arape tomo a te, Ketaa tamuximãkomo a roropa omõkomory topehmase kaneru mũkuru tõ ke, kaneru tõ maro, poti tõ maro, enara.

\VS{22}Omõkomory emetakame mokaro osepekahketomo a Sapa po, Rama po roropa topehmase otytyko kurã ke te, joia topu tõ typyne exiketõ ke te, uuru ke, enara.

\VS{23}Pata tõ Harã te, Kane te, Etẽ roropa te, osepekahketõ Sapa põkõ, pata Asua poe te, Kiumate poe: emero tõsepekahse toh nexiase amaro.

\VS{24}Upo kurã tokamose eya xine, typyne exiketomo te, kamisa tahpire te, upo emepory tõ te, tapyi tõ emepory osehta ezuezume, tahpire tõkehko, eary tomo te, kure tyrityamo, enara.

\VS{25}Omõkomory tarose wapu tõ ao oximõme, wapu tõ konõto, omoxinety puimananomo.

\par }{\Q “Pata Tiro, wapu konõto sã mexiase tymõkomoke pehme omoxĩ samo.


\par }{\Q \VS{26}Tarose awahtao mya tuna konõto poro apukuita poko erohketomo a,

\par }{\Q omoro tynerymapose tyryrykane a xixi tũtatoh wino, moe, ameke nono poko.


\par }{\Q \VS{27}Okyryrykõ kurãkõ te tineru tõkehko te omõkomory emero,

\par }{\Q wapu ao erohketomo: wapu poko erohketõ roropa,

\par }{\Q wewe poko erohketõ wapu ao te, osepekahketomo te,

\par }{\Q soutatu tomo wapu ao,

\par }{\Q emero porehme tyneryse nakuaka wapu tyneryse ahtao.


\par }{\Q \VS{28}Wapu ao exiketõ kui kui kary, totase tyneryse toto ahtao,

\par }{\Q totase imehnomo a, tuna konõto ehpiõkomo a.


\par }{\Q \VS{29}Seromaroro moro wapu tõ emero turumekase ipoko erohketomo a;

\par }{\Q toytose toto emero tuna ehpikoxi isawã pona.


\par }{\Q \VS{30}Opoko xitãko mã toto yronymyryme, emero porehme,

\par }{\Q tupuhpyrykõ pona nono rĩko mã toto,

\par }{\QB mame oruno pona osẽtoritorimãko mã toto, toemynyhmarykõke.


\par }{\Q \VS{31}Opokoino tũsetykõ sahkãko mã toto,

\par }{\Q upo amurũko mã toto kamisa topuxiximã risemy,

\par }{\Q xitãko mã toto yronymyryme, sam ãko mã toto.


\par }{\Q \VS{32}Eremiãko mã toto ohnamoryme,

\par }{\Q ynara ãko mã toto:

\par }{\Q ‘Onoky nae pata Tiro panono seromaroro tymynyhpãse mã ynororo nakuao?


\par }{\Q \VS{33}Omõkomory tarose ahtao, tuna konõto takuohse ahtao oya

\par }{\Q imeimehnõ ahno tuhkãkõ zamaro mexiase.

\par }{\Q Omõkomory kurã, typyne ehtoh ke tytineru ke toehse tuisa tomo tuhke sero nono po.


\par }{\Q \VS{34}Seromaroro zue ao mase tuna konõto kuao.

\par }{\Q Tyneryse mase, mya tuna kurohtao tooehse mase.

\par }{\Q Omõkomory kurã, mokaro maro emero, amaro erohketomo tyneryse toto amaro tuna konõto kuao.’ ”


\par }{\PP \VS{35}— Tuna konõto ehpio põkõ emero enaromỹke mã toto moro pokoino. Imehnõ nonory tuisary tõ enaromỹke mã toto, zuno toto ehtoh enẽko imehnõ mana tymerose sã exiryke ẽmytykõ pokona.

\VS{36}Omoro tonahkase jũme, osepekahketomo sero nono po tõserehse mã toto, enaromỹke mã toto, tonahkarykõ zuno mã toto oenahkatopõpyry saaro.




\par }\Chap{28}{\SH Tiro tuisary wãnohtoh poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{2}— Ahno mũkuru, pata Tiro tuisary zuruko, ywy, Ritonõpo Oesẽkõ ynara ãko ase eya: “Epyrypaketyme mase, Ritõme osekarõko mase. Ritõme sã typorohse mase tuisa apõ po, tuna konõto õmye. Ritõme oexiry se mase repe, yrome orihketyme mase; ahnome rokẽ mase Ritonõpo sã pyra.

\VS{3}Tuarohxo osekarõko mase, Tanieu motye, imehnõ nyriry tokare pyra ahtao ro, otonẽsaromepyra mã toto owino, ekarõko mase.

\VS{4}Tuaro oexiryke, emese kure oexiryke roropa tymõkomoke toehse mase, tytineruke roropa, uuru ke, parata ke, enara.

\VS{5}Mosepekatyase imehnõ maro, emese kure oexiryke otinerũ emãkehpyra toehse. Naeroro epyrypãko mase omõkomory kurã tomãse exiryke!”


\par }{\PP \VS{6}— Naeroro seromaroro ywy, Ritonõpo Oesẽkõ ynara ãko: “Tuarohxo osekarõko mase, ritõ samo.

\VS{7}Naeroro imeimehnõ nonory põkõ enehpõko ase, zehnotokomo etonatohme amaro. Omõkomory tõkehko, otinerũ roropa enahkãko mã toto, anapoityã emero tuaro oehtoh ke, emese kure oehtoh ke roropa.

\VS{8}Oetapãko mã toto, oemãko mã toto tuna kuaka.

\VS{9}Tooehse mokaro ahtao oetapase, ritõme osekarõko ro mahno? Oetapananõ ẽpataka toehse awahtao ahnome rokẽ exĩko mase, orihketyme, Ritonõpo sã pyra.

\VS{10}Orihnõko mase kaikuxi samo, totapase imehnõ nonory põkomo a, Ritonõpo onenetupuhpynomo a. Ywy, Ritonõpo Oesẽ moro ripõko ase.”


\par }{\SH Tiro tuisary orihtopõpyry
\par }
{\PP \VS{11}Mame tõturuse ropa Ritonõpo ya. Ynara tykase:


\par }{\PP \VS{12}— Ahno mũkuru, oeremiako oemynyhmaryme, Tiro tuisary hnamotohme; aenatyry eraximãko mana. Kaxiko eya, ywy, Ritonõpo Oesẽ, ynara ãko ase: “Kure mexiase atapuropyra. Tuaro exiketyme mexiase, enekure roropa!

\VS{13}Moroto mexiase Etẽ po, Ritonõpo narykahpyry po; joia tõ ke tamuruse mexiase, rupi tomo te, tiamãte roropa, topazio, periro, onixi te, jasape, sapira te, ezemerauta, karanata, enara. Joia tomo uuru risẽ nae roropa mexiase, tyrise okyryryme ehtohme moro oritopõpyry po.

\VS{14}Ynenyohtyã eraseme orine, taporihke exiketyme. Moroto mexiase jesary ypy kurã po, topu tõ zemime exiketõ rãnao mytoase.

\VS{15}Zae rokẽ ehtoh poko mexiase, atapuropyra moino oritopõpyry poe, popyra tyripitory pona oya.

\VS{16}Osepekahtoh poko mexiase itamurume, ekamõko roropa. Moro poko awahtao orẽpyra mexiase, imehnõ zehno toehse mexiase, mame iirypyryme toehse mexiase. Morara exiryke, ynenyohtyã ewomaneme awahtao ro kuaropoase jesary ypy kurã poe; topu tõ zemime exiketõ winoino.

\VS{17}Imehnõ motye kure mosekaroase enekure oexiryke, tuhkãkõ ose exiryke rowohpã sã mexiase. Morara exiryke kuemase nono pona, imehnõ tuisa tõ enaroximatohme.

\VS{18}Ajohpe mexiase õsepekatyry poko ipunaka. Morara exiryke jeahmatoh tonõ nuriame tyripose roropa oya. Naeroro apatary tyahkapose ya porehme. Seromaroro oenery se exiketõ oruno rokẽ enẽko mã toto tyahkase oexiryke.

\VS{19}Omoro tonahkase jũme. Awaro aexityã tõserehse mã toto, tonahkarykõ se pyra toexirykõke oenahkatopõpyry saaro.”


\par }{\SH Xitõ wãnohtopo
\par }
{\PP \VS{20}Mame ynara tykase Ritonõpo:


\par }{\PP \VS{21}— Ahno mũkuru, Xitõ põkõ zuruko toto wãnopyry poko.

\VS{22}Kaxiko eya xine, ywy, Ritonõpo Oesẽkõ ynara ãko ase: “Pata Xitõ, oepekara ase. Morara exiryke ynyriry eneryke eya xine, jeahmãko mã toto. Apatary põkõ wãnopyryhtao ya, zuaro exĩko matose emero, ywy ase Ritonõpo, kure rokẽ ase.

\VS{23}Tyrohsẽ enehpõko ase oya xine, tuhkãkõ etapapõko ase apatarykõ esemary ae. Imeimehnõ nonory poe oehnõko mã toto osetapase amaro xine, orihnõko apatary põkõ mana. Morarame zuaro exĩko matose ywy ase Ritonõpo.”


\par }{\SH Kure rokẽ Ritonõpo typoetory rĩko mana
\par }
{\PP \VS{24}Ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Mokaro, Izyraeu zomye exiketomo a, osemazuhme typoihtose; taroino sam kamexipopyra roropa exĩko mã toto omoxino samo te, ãtaryka sã roropa. Zuaro exĩko mã toto ywy ase Ritonõpo Oesẽkomo.


\par }{\PP \VS{25}Ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Izyraeu tõ enehnõko ropa ase emero nono poe, sapararahme toto taropose ya morotona, mame zuaro exĩko mã toto kure rokẽ jehtoh poko. Moroto exĩko Izyraeu tõ mana tynonorykõ po, ynekarohpyry Jako a ypoetory a.

\VS{26}Moroto exĩko mã toto, towomase, tapyi tõ amõko mã toto, tupito tõ po uwa zoko arykãko mã toto. Imehnõ wãnohnõko ase ypoetory tõ typoihtose eya xine ahtao. Enaromyra Izyraeu tõ exĩko mana, mame zuaro exĩko mã toto ywy ase Ritonõpo, Izyraeu tõ Esemy.




\par }\Chap{29}{\SH Ritonõpo nekarohpyry Ejitu wãnopyry poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame ẽmepyry 12me ehtoh po nuno 10mã po jeimamyry 10me ehtoh po Izyraeu tõ arotopõpyry poe Papironia pona, ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{2}— Ahno mũkuru, Ejitu tuisary zuruko mokyro wãnopyry poko. Kaxiko eya, ynororo, Ejitu põkõ maro emero, tuãnohsẽme exĩko mana.

\VS{3}Kaxiko eya, ynara ãko Ritonõpo Oesẽkomo: “Oepekara ase, Ejitu tuisary, zakareimo tosary po exikety nakuao. Tuna Niro otunaryme ekarõko mase; onyrihpyryme ekarõko mase okyryryme ehtohme repe.

\VS{4}Yrome oka konõto rĩko ase õtary aka. Jomi poe kana tõ osexihnõko mã toto opokona. Otywyhmãko ase tuna Niro kuae nono pona kana tõ maro emero tõsexihse opokona.

\VS{5}Oemãko ase kana tõ maro emero ona tonorẽ pona. Moroto oekepyry nomõko mã toto nono po, tonẽse pyra. Oekarõko ase torõ tomo a, onokyro tomo a roropa toto zohme.

\VS{6}Mame Ejitu põkõ emero zuaro exĩko mã toto ywy ase Ritonõpo.”

\par }{\PP Ynara ãko Ritonõpo mana:

\par }{\PP — Oya xine toytose Izyraeu tomo takorehmapotohkõme repe; yrome imyxiry werawerame sã mexiatose.

\VS{7}Takorehmanekõme tyrise awahtao xine Izyraeu tomo a toetahkase sã mexiatose. Imotarykõ tapurose oya xine; ĩparykõ tyyryhmapose oya xine.

\VS{8}Morara exiryke, ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, ourutorỹko ase: Orutua kõ enehpõko ase etonatohme amaro xine. Oetapatorỹko mã toto, ahno tomo, okyno tõ roropa, enara.

\VS{9}Patãpome Ejitu exĩko mana, ona tonorẽ samo typõke pyra. Mame zuaro exĩko matose ywy ase Ritonõpo.

\par }{\PP — Tuna Niro otunaryme ekarõko mase; onyrihpyryme ekarõko mase okyryryme ehtohme,

\VS{10}naeroro oepekara ase. Awãnohtorỹko ase otunary maro. Ejitu nonory tytororo oname tonorẽ rĩko ase, typõke pyra ehtohme, pata Mikitou poe ikurenae pata Asuã pona inikahpozakoxi te, Etiopia ehpio pona roropa.

\VS{11}Ononory kuroko ahno tõ ytopyra exĩko mana, onokyro tõ roropa ytopyra exĩko mã toto ononory kuroko. 40me jeimamyry aropõko Ejitu mana typõke pyra.

\VS{12}Imehnõ patãpo tõ motye patãpome Ejitu rĩko ase. 40me jeimamyry Ejitu patary tõ tytohkasẽme exĩko, imehnõ patãpo motye. Ejitu põkõ ripõko ase epaketõme. Emero rokẽ nono pona epãko mã toto, moroto imeimehnõ ahno rãnao.


\par }{\PP \VS{13}Ritonõpo Oesẽkõ ynara ãko mana:

\par }{\PP — Imeĩpo moro 40me jeimamyry taropose ahtao mokaro Ejitu tõ enehnõko ropa ase ahno tõ poe, sapararahme toto aropotopõpyrykõ poe ya.

\VS{14}Ejitu nonory pona inikahpozakoxi toto aropõko ropa ase, toto esahpyry pona ropa. Moroto ahno tuhke pyra exĩko mã toto,

\VS{15}imehnõ ahno sã pyra jamihme pyra exĩko mã toto, jũme imehnõ ahno onyporemãkapopyra exĩko mã toto. Ejitu ime hkopyra tyripõko ase imehnõ onyporemãkaposaromepyra toto ehtohme.

\VS{16}Jũme Izyraeu tõ ytopyra ropa exĩko mã toto Ejitu pona takorehmapotohkõme. Ejitu tõ etuarimatopõpyry eneryke tyya xine azahkuru toehtopõpyrykõ enetupuhnõko Izyraeu tõ mana, takorehmaporykõ se toehse toto ahtao eya xine. Mame zuaro exĩko Izyraeu tõ mana ywy ase Ritonõpo Oesẽkomo.


\par }{\SH Ejitu poremãkãko tuisa Napukotonozo mana
\par }
{\PP \VS{17}Mame ẽmepyry apitorymã po, nuno apitorymã po, jeimamyry 27me ehtoh po ahtao Izyraeu tõ arotopõpyry poe Papironia pona ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{18}— Ahno mũkuru, etako pahne. Pata Tiro typoremãkase Napukotonozo a, Papironia tuisary a. Tysoutatu tõ tyrohmanohpose eya omoxinety ke itamurumehxo ipuimatohme eya xine, moro pokoino zũsetykõ tohpahse, imotarykõ typitypikase. Yrome toiparo rokẽ moro tyrise eya xine, toerohtamitu epehpyry anapoipyra tokurehse toto.


\par }{\PP \VS{19}— Seromaroro ywy Ritonõpo ynara ãko ase: “Ejitu nonory ekarõko ase tuisa Napukotonozo a. Ejitu mõkomory kurã apoĩko mana emero porehme arotohme ipoetory tõ, soutatu tõ epehmatohme.

\VS{20}Ejitu ekarõko ase Napukotonozo a aerohtamitume, ypoetoryme mokaro soutatu tõ toerohse exiryke. Ywy Ritonõpo Oesẽkõ, oturũko ase amaro xine.”


\par }{\PP \VS{21}— Morara toehse ahtao Izyraeu tõ jamihme ripõko ase. Omoro Ezekieu õtary kurãkãko ase jomiry ekarotohme imehnõ netaryme emero porehme. Mame zuaro exĩko mã toto, ywy ase Ritonõpo.




\par }\Chap{30}{\SH Ejitu tõ wãnohnõko Ritonõpo mana
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame tõturuse ropa Ritonõpo ya. Ynara tykase:


\par }{\PP \VS{2}— Ahno mũkuru, oturuko imehnõ netaryme ywy, Ritonõpo Oesẽkõ nekarohpyry oya. Opore ynara kaxiko:

\par }{\Q “Ẽmepyry oserehtoh konõto exĩko mana!


\par }{\Q \VS{3}Moro ẽmepyry ameke pyra mana,

\par }{\Q moro ẽmepyry ae popyra ehtoh enehpõko Ritonõpo mana,

\par }{\Q akurũ xinukutume exĩko mana, imeimehnõ nonory põkõ wãnohtohme.”


\par }{\Q \VS{4}Etonatoh exĩko mana Ejitu po,

\par }{\Q etuarimãkohxo mã toto Etiopia po.

\par }{\Q Tuhkãkõ totapasẽme exĩko Ejitu po;

\par }{\Q Ejitu nonory poe imõkomory tarosẽme exĩko mana,

\par }{\Q ipatarykõ tytohtohkasẽme exĩko mã kehko.


\par }{\Q \VS{5}Moro etonatoh ao soutatu tõ totapasẽme exĩko mã toto:

\par }{\Q Etiopia poe aepyhpyamo te, Ritia poe, Ripia poe, Arapia poe, Kupe poe, ypoetory tõ roropa.


\par }{\PP \VS{6}Ynara ãko Ritonõpo mana:

\par }{\PP — Pata Mikitou poe ikurenae pata Asuã pona inikahpozakoxi Ejitu ewomananõ totapasẽme exĩko mã toto etonatoh po. Ejitu tõ soutatu tõ, epyrypaketõ tonahkasẽme exĩko. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.

\VS{7}Imehnõ patãpo tõ motye Ejitu patãpome exĩko. Ipatarykõ tytohtohkasẽme exĩko mã kehko.

\VS{8}Ejitu zahkaryhtao ya, ewomananõ emero totapase ahtao roropa zuaro exĩko mã toto ywy ase Ritonõpo.


\par }{\PP \VS{9}— Moro ẽmepyry toehse ahtao, Ejitu tonahkase ahtao roropa, omi aronanõ aropõko ase wapu ae Etiopia põkõ enaroximatohme, putupyra exiketomo. Mame mokaro oserehnõko mã toto, enaromỹke exĩko. Moro ẽmepyry oehnõko mana!


\par }{\PP \VS{10}Mame ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Papironia tuisary, Napukotonozo enehpõko ase Ejitu mõkomory kurã enahkatohme.

\VS{11}Tysoutatu tõ, zehno exiketõ, maro oehnõko mana Ejitu enahkase. Tytapema tõ ke osetapãko mã toto, ahno etapãko, mame moro nono pehme exĩko ahno ekepyry ke.

\VS{12}Tuna Niro apaikapõko ase; toto tuisaryme popyra exiketõ ripõko ase. Ejitu tõ nonory emero enahkapõko imeimehnõ nonory põkõ mana. Ywy, Ritonõpo, oturuno.


\par }{\PP \VS{13}Ynara ãko Ritonõpo mana:

\par }{\PP — Ineponãmarykõ enahkapõko roropa ase, ritõ panõ ajohpe exiketõ pata Mẽpi po. Tuisa tõ pyra exĩko, Ejitu tõ tuisaryme. Mame enaromỹke morotõkõ ripõko ase emero porehme.

\VS{14}Ejitu nonory inikahpozakoxi rĩko ase patãpome, pata Zoã zahkãko ase ikurenae. Pata Tepa põkõ wãnohnõko ase, kowenu esary.

\VS{15}Zehno jehtoh ke pata Peruxio wãnohnõko ase, pata jamihme exikety Ejitu pono; pata Tepa mõkomory kurã enahkapõko ase.

\VS{16}Apoto zukãko ase Ejitu po; pata Peruxio põkõ sam ãko mã toto. Pata Tepa apuru tõ tytohtohkasẽme exĩko mã kehko, tomasẽme exĩko nono pona, mame moro pata tynerysẽme exĩko mana.

\VS{17}Nuasemãkõ pata Heriopori põkomo, Pupaxite põkõ roropa totapasẽme exĩko mã toto etonatoh po, imehnõ moro pata põkõ tarosẽme exĩko mã toto namotome.

\VS{18}Ejitu jamitunuru tonahkase ahtao ya, orẽpyra aehtopõpyry tonahkase ahtao roropa, moro jamitunuru poko toepyrypase toto exiryke, xinukutume kohmãnõko pata Tapane po. Akurume exĩko Ejitu po, pata tõ põkõ emero tarosẽme exĩko imehnõ nonory pona namotome.

\VS{19}Moro sã Ejitu põkõ wãnohnõko ase, mame zuaro exĩko mã toto ywy ase Ritonõpo.


\par }{\SH Tuisa apory tytahkase
\par }
{\PP \VS{20}Mame ẽmepyry 7mã po, nuno apitorymã po, jeimamyry 11mã po Izyraeu tõ arotopõpyry poe Papironia pona Ritonõpo tõturuse ya. Ynara tykase:


\par }{\PP \VS{21}— Ahno mũkuru, Ejitu tuisary apory toiro tytahkase ya. Mame moro onymyhpyra tokurehse toh nexiase, topoza onyripyra roropa toto, ekurãkatohme jamihme ehtohme ropa tapema ke etonatohme ropa.

\VS{22}Seromaroro, ywy Ritonõpo Oesẽkõ ynara ãko: Mokyro Ejitu tuisary epekara ase. Apory asakoro itahkãko ase, apory kurano te, apory itahkahpyry roropa, itapemã epukãko mana emahpoe.

\VS{23}Ejitu põkõ sapararahme aropõko ase imeimehnõ nonory pona sero nono po.

\VS{24}Mame Papironia tuisary apory tõ rĩko ase jamihme, ytapemã rĩko ase emahpokoxi. Yrome Ejitu tuisary apory tõ tahkãko ase. Morarame pusuh ãko mã ynororo; orihnõko mana topekara ẽpataka.

\VS{25}Yje! Ejitu tuisary jamihme pyra tyripõko ase, mame Papironia tuisary a yjamitunuru ekarõko ase. Ytapemã ekaroryhtao eya, moro anymyryhtao eya Ejitu winakoxi, zuaro exĩko mã toto emero ywy ase Ritonõpo.

\VS{26}Sapararahme Ejitu põkõ aropõko ase imeimehnõ nonory pona. Morarame zuaro exĩko mã toto ywy ase Ritonõpo.




\par }\Chap{31}{\SH Wewe apupari sã Ejitu mana
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame ẽmepyry apitorymã po, nuno oseruao ehtoh po, jeimamyry 11me ehtoh po Izyraeu arotopõpyry poe Papironia pona, tõturuse Ritonõpo ya. Ynara tykase:


\par }{\PP \VS{2}— Ahno mũkuru, Ejitu tuisary zuruko ipoetory tõ tuhkãkõ maro. Ynara kaxiko:

\par }{\Q “Jamihmehxo mase, orẽpyra rahkene!

\par }{\Q Oty sã oekarõko ah?


\par }{\Q \VS{3}Wewe apupari sã mase Ripano pono, tamorihke kurã ke, jerutume kure wewe mosahxo exikety samo, kae akurũ pona.


\par }{\Q \VS{4}Tuna nae nexiase moro wewe ahtanohpotohme,

\par }{\Q tuna tomo nono zopino, kaehxo moro wewe ahtanohpotohme.

\par }{\Q Moro wewe esary tohxikase,

\par }{\Q iporiry ae tuna taropose imehnõ wewe tõ pona emero itu htakuroko.


\par }{\Q \VS{5}Kure tohxikase exiryke moro apupari tahtase imehnõ wewe motye,

\par }{\Q amoriry tõ zumo toehse, mosa roropa.


\par }{\Q \VS{6}Torõ tomo a emero rokẽ tymỹ tyrise amoriry po;

\par }{\Q moro zopino onokyro tomo a toemũkuase toto,

\par }{\Q jerutume wewe zopino, moroto tõseremase ahno tomo.


\par }{\Q \VS{7}Enekure moro wewe kynexine kaetokohxo roropa tamorihke mosahxo exiketõ ke!

\par }{\Q Imity roropa mya tomõse nono aka tuna pona.


\par }{\Q \VS{8}Imehnõ apupari Ritonõpo narykahpyry tõ isã pyra nexiase.

\par }{\Q Wewe xipirexite amoriry isã pyra nexiase.

\par }{\Q Wikeira tõ amoriry isã pyra nexiase roropa.

\par }{\Q Wewe tõ emero Ritonõpo narykahpyry tõ isã pyra nexiase,

\par }{\Q enekure hkopyra toh nexiase.


\par }{\Q \VS{9}Moro wewe enekure tyrise ya tamorihke tuhke.

\par }{\Q Etẽ po, Ritonõpo narykahpyry wewe tõ emero isã se toh nexiase repe.”


\par }{\PP \VS{10}— Seromaroro ywy, Ritonõpo Oesẽkomo, ourutorỹko ase imeĩpo ehtoh poko. Moro wewe tahtase itamurume, mosahxo toehse; zupuhpyry akurũ pona toeporehkase; yrome zumo ahtaryhtao itamurumehxo toepyrypase.

\VS{11}Morara exiryke, moro wewe turumekase ya, iporemãkapõko ase imepỹ nonory tuisary a. Moro wewe rĩko mana inyrihpyry popyra ehtoh emetakame samo.

\VS{12}Akohnõko zehnotokõ, imehnõ nonory põkõ mana; moroto irumekãko mã toto. Amoriry tõ itahkatyã epukãko mã kehko emero jakanahmã pona, emero ypy tõ pona roropa moro nonory po. Imehnõ nonory põkõ moroto exiketõ wewe jerutu po esyryhmãko mã toto moro poe.

\VS{13}Torõ tõ porohnõko mã toto moro wewe aepukahpyry pona, onokyro tõ roropa ytoytõko mã toto amoriry tõ poro.

\VS{14}Mame taroino jomiry omi poe wewe tõ emero, tohxikase ahtao ro, moro wewe kae ehtoh sã exipyra exĩko mã toto, amoriry tõ eporehkara exĩko mã toto akurũ pona. Mame emero orihnõko mã kehko, ahno orihketõ samo, aorihtyã esaka ytõko mã toto.


\par }{\PP \VS{15}Ynara ãko Ritonõpo Kuesẽkõ mana:

\par }{\PP — Moro wewe tyhtose ahtao aorihtyã esaka, tuna ke nono zopino moro wewe nerymapõko ase, ihnamoryme. Tuna tõ etypohkapõko ase iporiry tõ roropa tuhkãkõ etypohkapõko ase. Toorihse moro wewe exiryke ikohmãkapõko ase ypy tõ Ripano po. Wewe tõ itu htao emero aremãnõko mã kehko.

\VS{16}Moro wewe emaryhtao ya aorihtyã esaka moro panaikato aepukahpyry ahno tõ tykytyky kamexipõko mana. Wewe tõ emero Etẽ po te, wewe tõ Ripano po roropa, enekure exiketomo te, kure tohxikase exiketomo te, aorihtyã esaka aytotyamo tãkye exĩko mã toto aepukahpyry poko.

\VS{17}Imaro ytõko mã toto aorihtyã esaka imehnõ aorihtyã maro ehtohme. Mame mokaro emero moroto wewe jerutumã po aexityã sapararahme exĩko mã toto imeimehnõ nonory poro.


\par }{\PP \VS{18}— Moro wewe Ejitu tuisaryme mana ipoetory tõ maro emero. Imehnõ wewe tõ Etẽ po motye nexiase, mosahxo, enekurehxo. Yrome seromaroro imehnõ wewe tõ sã Etẽ po, aorihtyã esaka yhtõko mana oximõme ehtohme imehnõ Ritonõpo omipona pyra exiketõ maro, totapase exiketõ maro etonatoh po. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.




\par }\Chap{32}{\SH Ejitu tuisary zakareimo sã mana
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame ẽmepyry apitorymã po, nuno 12mã po, jeimamyry 12mã po Izyraeu tõ arotopõpyry poe Papironia pona Ritonõpo tõturuse ya. Ynara tykase ynororo:


\par }{\PP \VS{2}— Ahno mũkuru, Ejitu tuisary enaroximako popyra ehtoh oepyry poko eya. Ynara kaxiko eya: “Reão sã mase imeimehnõ nonory põkõ rãnao mase. Yrome zakareimo sahxo mase epỹko, ytoytõko nakuao. Opupuru ke tuna xikuromãko mase, ikurepato ke.

\VS{3}Ahno tõ tuhkãkõ tõximõse ahtao, ywy, Ritonõpo Oesẽ, ãpoĩko ase tarãpa ke. Morararo otywyhmapõko ase eya xine tuna ehpikoxi.

\VS{4}Orumekãko ase ona tonorẽ po. Nono pona oemãko ase. Mame torõ tõ emero enehpõko ase onokyro tõ maro opũ õtohme.

\VS{5}Opũ rĩko ase ypy tõ pona, pehme jakanahmã rĩko ase opũ imotahpyry ke.

\VS{6}Omunuru ke nono ehxikãko ase ypy tõ pona, tuna tõ pehme roropa exĩko mana.

\VS{7}Oenahkaryhtao ya kapu apurũko ase, xirikuato tõ ezehkãko ase. Xixi osenepyra tyripõko ase akurũ mykae, nuno roropa saerehkara exĩko mana.

\VS{8}Ezuru tõ kapu ao emero ezehkãko ase. Ononory tykohmãsẽme exĩko mana xinukutume. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.


\par }{\PP \VS{9}— “Tonahkasẽme exĩko mase, mame tuhkãkõ, imeimehnõ nonory põkõ torẽtyke exĩko mana, oenahkatopõpyry poko tutuarõtanohpose toto ahtao ya, ipoko onetapitopyra exiketomo.

\VS{10}Osenuruhkãko mã toto ynyriry poko oya. Ituisary tõ enaromỹke exĩko mã toto ytapemã anymyryhtao ya toto neneryme. Mame oepukaryhtao tykytyky ãko mã toto emero, toorikyrykõ zuno.”


\par }{\PP \VS{11}— Ynara ãko ro Ritonõpo Kuesẽkõ Ejitu tuisary a: “Papironia tuisary oehnõko oya etonatohme.

\VS{12}Yneneryme mokaro soutatu tõ, zehnohxo exiketõ tytapema ke Ejitu põkõ etapãko mã toto, tuhke miumãkõ etapãko mã toto. Okyryrykõ kurã, ipoko oepyrypatopõpyry enahkãko mã toto, opoetory tõ etapãko roropa mã toto.

\VS{13}Oeky tõ pui tõkehko etapãko ase emero tuna ẽtoh pũto. Ahno pyra exĩko, pui tõ pyra roropa, tuna xikuromananõ pyra exĩko mã ipunaka.

\VS{14}Otunarykõ akusasame tyripõko ase, otunary tõ mynytyme sã tyripõko ase. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.

\VS{15}Mame Ejitu nonory riryhtao ya patãpome, isene exiketõ moroto tonahkase roropa ahtao ya, imehnõ nonory põkõ zuaro exĩko ywy ase Ritonõpo.”


\par }{\PP \VS{16}— Moro enaroximatoh poko eremiãko mã nohpo tomo, imehnõ nonory põkomo Ejitu hnamoryme, inonory põkõ maro emero. Ywy, Ritonõpo Oesẽkomo, oturuno.


\par }{\SH Aorihtyã esary
\par }
{\PP \VS{17}Mame ẽmepyry 15mã po, nuno apitorymã po, jeimamyry 12mã po, Izyraeu tõ arotopõpyry poe Papironia pona, ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{18}— Ahno mũkuru, oxitako imoihmãkõ Ejitu põkõ poko. Mokaro ihnamoko. Toto aropoko imehnõ ahno jamihmãkõ maro aorihtyã esaka.

\VS{19}Ynara kaxiko:

\par }{\Q “Imehnõ motye enekure hmatou?

\par }{\Q Yhtõko matose aorihtyã esaka, Ritonõpo omipona pyra aexityã maro.”


\par }{\PP \VS{20}— Ejitu põkõ epukãko mã toto imehnõ etapatyã maro etonatoh tao. Totapasẽme exĩko mã toto emero Ejitu põkomo.

\VS{21}Orẽpyra aexityamo te, Ejitu tõ akorehmahpõkõ roropa Ejitu tõ omikãko mã toto aomomyryhtao aorihtyã esaka. Ynara ãko mã toto opore: “Moxiã Ritonõpo omipona pyra aexityã totapase etonatoh po, tyhtose toto xiaro, taro ehtohme.”


\par }{\PP \VS{22}— Moroto Axiria mana isoutatu tõ ekepyry maro zomye. Toorihse toh nexiase etonatoh po.

\VS{23}Mokaro ekepyry zonẽtopõpyry myahxo mana aorihtyã esary kurohtao. Ipoetory tõ, soutatu tõ totapase etonatoh po. Ekepyry tõ zonẽtoh Axiria zonẽtopõpyry zomye mã toto. Osemazuhme orihpyra ro toto ahtao imehnõ isene exiketõ tykytyky tykamexipose enaromỹke tyripose eya xine.


\par }{\PP \VS{24}— Erão soutatu tõ moroto mana, moro zomye aorihtyã ekepyry zonẽtoh mã kehko. Totapase toto emero etonatoh po, Ritonõpo omipona pyra toto ahtao ro, tyhtose toto aorihtyã esaka. Orihpyra ro toto ahtao imehnõ torehse eya xine. Yrome seromaroro toorihse mã toto, typoremãse rokene.

\VS{25}Erão tohrame mana soutatu ekepyry tõ rãnao, totapase aexityã etonatoh po. Jomye soutatu tõ ekepyry zonẽtopõpyry mã kehko. Ritonõpo omipona pyra toh nexiase; totapase toh nexiase emero etonatoh po. Orihpyra ro toto ahtao imeimehnõ enaromỹke tykamexipose eya xine, yrome seromaroro toorihse toto, typoremãkase toto, oximaro mã toto imehnõ aorihtyã maro, totapase aexityã etonatoh po.


\par }{\PP \VS{26}— Meseke nonory Tupau nonory roropa moroto mã toto. Toto zomye isoutatu tõ ekepyry zonẽtoh mã kehko. Ritonõpo omipona pyra toh nexiase; totapase toto emero etonatoh po. Yrome orihpyra ro toto ahtao imeimehnõ isene exiketõ enaromỹke tyripose eya xine toto nonory po.

\VS{27}Toto ekepyry ononẽpyra toh nexiase omi kurã ke, pake orẽpyra exiketõ zonẽtopõpyry samo. Mokaro ekepyry tonẽse ipyrekõ maro itapemã kõ maro roropa zupuhpyrykõ zopino, tõsewomatohkõ tokepyry pona tyrise roropa. Mokaro orẽpyra toexirykõke imehnõ enaromỹke tyripose eya xine isene exiketõ nonory po.


\par }{\PP \VS{28}— Moro sã Ejitu tõ takurihmosẽme exĩko Ritonõpo omipona pyra aexityã rãnao te, etapahpyry tõ maro, etonatoh po.


\par }{\PP \VS{29}— Etõ tõ moroto mana tutuisarykõ maro, kowenu poko erohketõ maro roropa. Soutatu tõ orẽpyra toh nexiase, yrome seromaroro imihme mã toto aorihtyã esao, Ritonõpo omipona pyra aehtyã maro te, etonatoh po etapatyã maro.


\par }{\PP \VS{30}— Tuisa mũkuru tõ inikahpoe exiketõ moroto mã toto emero, Xitõ põkõ maro aorihtyã esao toorihse toto Ritonõpo omipona pyra ro toto ahtao. Jamihme toehtopõpyryke imehnõ enaromỹke tyripose eya xine, yrome seromaroro tyhtose toto, omi kurã maro pyra, imehnõ maro etonatoh po etapahpyry tõ maro. Moroto imihme mã toto. Mokaro maro typoremãkase toto, oximaro tyhtose toto aorihtyã esaka.


\par }{\PP \VS{31}— Mokaro eneryke Ejitu tuisary a emuhkehnõko mana, typoetory soutatu tõ imoihmãkõ eneryhtao, tonahkase toto ahtao etonatoh po! ãko Ritonõpo Kuesẽkõ mana.


\par }{\PP \VS{32}— Imehnõ isene exiketõ enaromỹke tyripose ya Ejitu tuisary a, yrome ynororo isoutatu tõ maro totapasẽme exĩko emero porehme, imihme exĩko mã toto Ritonõpo omipona pyra exiketõ maro. Osetapatoh po totapase toh nexiase. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.




\par }\Chap{33}{\SH Erase ahno maro
\par }
{\R (Ezekieu 3.16-21)

\par }{\PP \VerseOne{1}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{2}— Ahno mũkuru, oekyry tõ zuruko etonatoh oepyry poko ononory pona. Osetapatoh enepyryhtao ya, toiro orutua menekãko morotõkõ mana eneneme ehtohme.

\VS{3}Epetõkara oepyry eneryhtao eya, rue etõko mana ahno tõ tuarõmatohme emero porehme.

\VS{4}Mame moro rue etaryhtao ahno a yrome oty kara rokẽ ynororo ahtao totapasẽme exĩko mana. Mame toorihse mokyro ahtao eyame ro otato pyra toehse aexiryke.

\VS{5}Totapase ynororo otato pyra exiryke turutoh onymoipyra toehse ynororo. Mãpyra otato ynororo ahtao epary te, osepynanopyry.

\VS{6}Yrome epetõkara oepyry eneryhtao enene a, mame rue onetopyra ynororo ahtao imehnõ zurutohme, otarame epetõkara oehnõko, mokaro iirypyryme exiketõ etapãko mana. Morara ahtao mokyro enene zae pyra ehtopõpyry epehmapõko ase eya mokaro orihtopõpyry emetakame.


\par }{\PP \VS{7}— Seromaroro, ahno mũkuru, eneneme orĩko ase Izyraeu tõ emero zurutohme oya. Zurutoh ekarõko ase oya ekarotohme eya xine.

\VS{8}Ynara ekaroryhtao oya: “Ahno popyra exikety orihnõko mana,” yrome mokyro onurupyra awahtao popyra toehtoh rumekatohme eya osepynanohtohme, orihnõko mokyro mana, tyyrypyhpyke ro, yrome zae pyra mase ya, mokyro orikyry epehmapõko ase oya.

\VS{9}Yrome popyra exikety zururuhtao oya, yrome tyyrypyry onurumekara ynororo ahtao, orihnõko mana tyyrypyhpyke ro, yrome omoro orihpyra mase.


\par }{\SH Onoky epehmãko nae?
\par }
{\PP \VS{10}Ynara tykase Ritonõpo ya:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, Izyraeu tõ omihpyrykõ ekaroko ropa eya xine. Ynara ãko mã toto: “Yna rypyry popyra, yna ehtopõpyry omoxĩ sã yna a. Osenahkãko ynanase. Oty rĩko ynanae orihpyra yna ehtohme?”

\VS{11}Mame ynara kaxiko eya xine: Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, jũme isene Exiketyme ase. Iirypyrymãkõ orikyry yzamaro pyra mana. Tyyrypyrykõ rumekary sehxo hano eya xine isene toto ehtohme. Izyraeu tomo, oorypyrykõ poko oehtohkõ etypohkatoko. Oty katohme oorikyrykõ se rokẽ hmatou?


\par }{\PP \VS{12}— Seromaroro ahno mũkuru, kaxiko Izyraeu tomo a: zae ehtoh poko exikety tyyrypyry poko toehse ahtao inyrityã zae aehtopõpyry pokoino onypynanohpyra mana. Yrome imepỹ popyra exikety a tyyrypyry rumekaryhtao, ipoko pyra toehse ahtao, mokyro onuãnohpyra exĩko ase; zae exikety iirypyryme toehse ahtao orihnõko mana.

\VS{13}“Isene exĩko mase,” karyhtao ya zae ehtoh poko exikety a, yrome popyra ehtoh poko toehse ynororo ahtao, kure toehtopõpyry ipune ekaroryke osepynanohtohme, wenikehnõko ase inyrityã kurã poko. Iirypyry emetakame orihnõko mana.

\VS{14}Morararo: “Orihnõko mase,” karyhtao ya popyra exikety a, mame tyyrypyry rumekaryhtao eya zae ehtoh poko rokẽ toehtohme,

\VS{15}ynara samo: imepỹ mõkomory ekarory ropa ahtao esemy a te, inematonanopyhpyry ekarory ropa ahtao te, zae ehtoh poko rokẽ toehse ahtao, isene exĩko mana, orihpyra mana.

\VS{16}Iirypyry korokãko ase. Isene exĩko mana zae ehtoh poko toehse exiryke.


\par }{\PP \VS{17}— Mame oekyry tõ ynyriry zae pyra ekarõko mã toto! Yrome mokaro nyriry zae pyra mana!

\VS{18}Zae ehtoh poko exikety eramaryhtao zae toehtoh winoino tyyrypyry poko toehtohme orihnõko mana moro pokoino.

\VS{19}Popyra exikety eramaryhtao zae ehtoh poko toehtohme, isene exĩko mana moro pokoino.

\VS{20}Yrome, Izyraeu tomo, ynyriry zae pyra ekarõko matose. Etatoko pahne ãpiakatorỹko ase onyrityãkõ pokoino.


\par }{\SH Jerusarẽ poremãkatopõpyry poko
\par }
{\PP \VS{21}Mame ẽmepyry 5me ehtoh po, nuno 12mã po, jeimamyry 12me aehtoh po Izyraeu tõ arotopõpyry poe Papironia pona, ahno Jerusarẽ poe aepahpyry toeporehkase juruse: “Pata Jerusarẽ typoremãkase mana,” tykase.

\VS{22}Kokonie koko, oehpyra ro mokyro ahtao, Ritonõpo jamitunuru ymaro nexiase, ỹtary tukurãkase eya. Mame tõmehse ahtao, mokyro toeporehkase ahtao jomiry tokarose ropa Ritonõpo a ya.


\par }{\SH Ahno rypyry
\par }
{\PP \VS{23}Ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{24}— Ahno mũkuru, pata tõ tytohkase exiketõ põkõ Izyraeu nonory po ynara ãko mã toto: “Aparão toiro rokẽ kynexine. Mame sero nono emero tokarose eya. Tuhke sytatose seromaroro, naeroro kuesarykõme toehse mana.”


\par }{\PP \VS{25}— Kaxiko mokaro a ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, ynara ãko ase: “Amarokõ tõsẽ õnõko matose munu maro, imehnõ neahmary eahmãko matose te, imehnõ etapãko roropa matose. Oty katohme ononoryme sero nono ekarõko matou?

\VS{26}Atapemãkõ ke openetatohkõ rĩko matose. Zae pyra matose. Imehnõ pyxiã poko matose. Oty katohme ononoryme sero nono ekarõko matou?”


\par }{\PP \VS{27}— Kaxiko eya xine, ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturũko ase oya xine: Mokaro patãpo tõ põkõ totapasẽme exĩko mã toto. Mokaro jarao exiketõ ona põkõ roropa tosekasẽme exĩko mã toto onokyro tomo a. Mokaro tõtonẽse exiketõ ypy tõ poro, oramao aotonẽtyã roropa orihnõko mã toto tyrohsẽ ke.

\VS{28}Moro nono ripõko ase ona tonorẽme, patãpome roropa. Ajamitunurukõ, ipoko oepyrypatopõpyry, enahketyme exĩko mana. Ypy tõ Izyraeu tõ nonory po typõke pyra exĩko mana. Ikuroko ytoketõ ytosaromepyra exĩko mã toto.

\VS{29}Mokaro tuãnohse ahtao ya popyra toto ehtoh poko, inonorykõ patãpome tyrise ahtao ya zuaro exĩko mã toto ywy ase Ritonõpo.


\par }{\SH Urutõ omihpyry etary poko
\par }
{\PP \VS{30}Ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, oekyry tõ otururuhtao oximaro pata apuru tõ pũto te, tapyi omõtoh tao roropa opoko oturũko mã toto. Ynara ãko: “Ehmaropa zuaro kuehtohme, otara ãko Ritonõpo kyya xine nahe seromaroro,” ãko toto.

\VS{31}Naeroro oximõnõko mã toto tuhkãkomo õmiry etatohme tyya xine repe, yrome otato pyra mã toto. “Kurã potu aomiry nase, Ritonõpo eahmãko ynanase,” ãko mã toto. Yrome tineru apoiry se rokẽ mã toto.

\VS{32}Eremiaketyme sã rokẽ mase õpenery poko eremiãko, haapa etone roropa. Õmiry etãko toh mã repe yrome omipona pyra mã toto.

\VS{33}Imeĩpo emero toehse ahtao õmihpyry ae ro, morohne exĩko mã rahkene, moro sã toehse ahtao zuaro exĩko mã toto urutõ nexiase toto rãnao.




\par }\Chap{34}{\SH Izyraeu tõ kaneru sã mã toto
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{2}— Ahno mũkuru, Izyraeu tõ tamuximãkõ zuruko. Ynara kaxiko eya xine ywy, Ritonõpo Oesẽkomo, ynara ãko ase eya xine: “Amarokõ tamuximãkomo, Izyraeu tõ kaneru ewomane sã matose, yrome kaneru tõ pyno pyra matose, osepyno rokẽ matose. Naeroro tuãnohsẽme exĩko matose.

\VS{3}Kaneru suhsuru ẽnõko matose, upo kurã amurũko matose kaneru hpoty risemy te, kaneru tõ kurã etapãko matose õtykõme, yrome kure toto onyripyra matose.

\VS{4}Jamihme pyra exiketõ onepinohpyra matose kure pyra toto ahtao te, tyyryhmase toto ahtao onukurikara matose, tãtapiakase toto ahtao tytahse roropa toto ahtao toto onupipyra matose. Yrome matose orẽpyra sã ypoetory tõ ryhmãko matose zehnotokõ samo.

\VS{5}Mame tosẽke pyra toto exiryke sapararahme toehse toto. Tosekase toto onokyro tomo a, tõse roropa toto eya xine.

\VS{6}Jeky tõ kaneru tõ tahnõko mã toto somohmã poro te, ypy tõ emory poro, enara. Emero rokẽ pona toytose toto sapararahme. Morararo toto zupise ytopyra mã toto, enehse xine ropa.”


\par }{\PP \VS{7}— Naeroro, kaneru ewomananomo etatoko pahne, ywy, Ritonõpo Oesẽkõ oturũko ase oya xine:

\VS{8}“Ywy, isene exikehpyra Exikety, jomiry etapõko ase oya xine. Kaneru ewomananõ pyra jeky tõ exiryke tyyryhmase mã toto, tosekase mã toto, tõse onokyro tomo a. Ypoetory tõ kaneru ewomananõ ytopyra tokurehse toto exiryke zupise xine. Osepyno rokẽ toh nexiase, jeky tõ pyno pyra.

\VS{9}Naeroro, amarokõ, kaneru ewomananomo etatoko pahne.

\VS{10}Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, ourutorỹko ase, oepekõme pyra ase. Owinoino xine jeky tõ puxihkãko ase, kaneru ewomananõme pyra oritorỹko ropa ase. Kaneru ewomananõme orohmanohpopyra xine ase osepyno rokẽ oexirykõke. Jeky tõ pynanohnõko ase owinoino xine toto onõpyra oehtohkõme.”


\par }{\SH Kaneru esẽ kurano
\par }
{\PP \VS{11}— Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, ourutorỹko ase ywy roro jeky tõ zupĩko ase, toto enehnõko ropa ase.

\VS{12}Toky tõ enehse ytõko kaneru ewomananõ mana sapararahme aexityamo, moro sã jeky tõ enehnõko ropa ase emero rokẽ poe, morohne pona sapararahme taropose toto moro ẽmepyry xinukutumã po, iporemãkatopõpyry po, enara.

\VS{13}Imeimehnõ nonory poe toto enehnõko ropa ase oximõme toto ehtohme, toto enehnõko ropa ase inonorykõ pona. Toto arõko ase ypy tõ pona, Izyraeu tõ nonory pona, moroto iporiry tõ pũto toto nahpãko ase, ahno esary tõ po emero.

\VS{14}Inahpatorỹko ase onahpoty kurã ke, ypy tõ po Izyraeu tõ nonory po, jakanahmã po roropa, ona tõ po emero onahpoty kurã nae ahtao Izyraeu tõ nonory po.

\VS{15}Ywy roro jeky tõ ewomaneme exĩko ase, osa kurã menekãko ase kaneru tõ oserematohme. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.


\par }{\PP \VS{16}— Kaneru tõ itahtyã zupĩko ase, tãtapiakase aexityã enehnõko ropa ase, tyyryhmase exiketõ epinohnõko ase, kure pyra exiketõ kurãkãko roropa ase. Yrome mokaro tupune exiketõ, tykasere roropa exiketõ enahkãko ase, kaneru ewomane zae ehtoh poko exiketyme jexiryke.


\par }{\PP \VS{17}— Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, ynara ãko ase oya xine, jeky tomo: “Ãpiakatorỹko ase emero porehme; kure ehtoh poko exiketomo, popyra exiketõ winoino te, kaneru tõ poti tõ winoino, enara.

\VS{18}Toitoine matose tuesapare awahtao xine onahpoty enapyry poko akoĩpyry tũtũmãko matose; tuna akusasamã tõse oya xine ahtao, moro tuna onynomohpyry xikuromãko matose opupurukõ ke.

\VS{19}Mame imehnõ jeky tõ onynomohpyrykõ enahnõko mã toto onutũtũmahpyrykomo, tuna ẽnõko mã toto tyxikuromase ahtao oya xine opupurukõ ke.”


\par }{\PP \VS{20}— Naeroro seromaroro ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, ynara ãko ase oya xine: Ywy roro ãpiakatorỹko ase kaneru tõ tupune exiketomo te, tupunatãse exiketomo, enara.

\VS{21}Mokaro akuruhtahtyã tupurohmase oya xine, jamihmehxo exiketomo a, oretyrykõ ke jamihme pyra exiketõ taropose oya xine owinoino xine.

\VS{22}Yrome jeky tõ pynanohnõko ase, onutuarimapopyra xine exĩko ropa ase. Toto apiakãko ase emero, kaneru kurãkõ popyra exiketõ winoino.

\VS{23}Tuisa ekarõko ase jeky tomo a ypoetory Tawi panono, toto esẽme toiroro ehtohme. Toto esẽme exĩko mã ynororo, toto pyno exĩko mana.

\VS{24}Ywy, Ritonõpo, toto Esẽme exĩko ase, mame tuisa ypoetory Tawi samo toto tuisaryme exĩko mana. Ywy, Ritonõpo, oturuno.

\VS{25}Mame jomiry etapõko ase eya xine, toto ewomatoh ya waro toto ehtohme. Onokyro tõ enahkapõko ase okyno esekananomo, Izyraeu tõ nonory po. Mame jeky tõ kaneru tõ enaromyra exĩko mã toto ona po, nyhnõko mã toto itu htao roropa.


\par }{\PP \VS{26}— Kure rokẽ jeky tõ rĩko ase, moroto toto ehtohme jesary ypy kurã zomye. Mame ise toto ahtao konopo kurã enehpõko ase toto pona, itamurume.

\VS{27}Wewe tõ eperytãko, tupito tõ roropa tykyrysã ekarõko tiriiku tõkehko, mame torẽtyke pyra exĩko mã toto emero porehme tosarykõ po. Ypoetory tõ keti tõ tamohse ahtao ya, typynanohse toto ahtao ya irohmanohponanõ winoino, zuaro exĩko emero mã toto ywy ase Ritonõpo.

\VS{28}Mame onutuarimapopyra exĩko imehnõ nonory põkõ mana, onokyro tõ toto onesekara roropa exĩko mã toto. Towomaneke exĩko mã toto, onerehpyra imehnõ exĩko mana.

\VS{29}Nono kurã ekarõko ase eya xine otyro zamaro exikety. Mame omise exikehnõko Izyraeu tõ nonory põkõ mana. Toto onypoihtopyra exĩko imeimehnõ nonory põkõ mana.

\VS{30}Izyraeu tõ ewomary ya waro exĩko mã toto emero porehme, ypoetoryme Izyraeu tõ ehtoh waro exĩko roropa mã toto. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.


\par }{\PP \VS{31}— Amarokomo, jeky tomo, kaneru sã matose ya tynahpase exiryke ya, ahnome matose, ywy ase Ritonõpo Oesẽkomo! ãko Ritonõpo mana.




\par }\Chap{35}{\SH Etõ tõ wãnohtopo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{2}— Ahno mũkuru, oturuko Etõ nonory põkõ wãnohtoh poko ya.

\VS{3}Kaxiko moro põkomo a ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, ynara ãko ase: “Ypy tõ põkomo Etõ nonory po, oepekara ase! Oname tonore oesarykõ rĩko ase, typõke pyra.

\VS{4}Apatary tõ poremãkapõko ase, tytohtohkase nono po, patãpome exĩko mã kehko. Mame zuaro exĩko matose ywy ase Ritonõpo.


\par }{\PP \VS{5}— “Moino ro Izyraeu tõ epekarame mexiatose. Mame tuãnohse toto ahtao ya, typoremãkapose toto ahtao iirypyhpyrykõ emetakame, taorihmapose toto oya xine.

\VS{6}Morara exiryke ywy, isene Exiketyme jexiryke ynara ãko ase oya xine: etonakehpyra exĩko matose; imepỹ pona oytorykohtao osetapãko ro matose. Zae pyra mexiatose imehnõ etapary poko, naeroro amarokõ roropa totapasẽme exĩko matose.

\VS{7}Ypy tõ Etõ nonory po ona tonorẽme tyripõko ase; moro rãnakuroko ytoketõ etapãko ase emero porehme.

\VS{8}Moro ypy tõ zõtõko ase aorihtyã ekepyry tõ ke, somohmã tõ roropa. Etonatoh po etapatyã tõ ekepyry tõ ke jakanahmã pehkãko mana ahno ekepyry ke, iporiry tõ roropa pehkãko.

\VS{9}Ononorykõ rĩko ase ona tonorẽme typõkẽ karame jũme. Jũme apatary tõ roropa patãpome exĩko mã kehko. Mame zuaro exĩko matose ywy ase Ritonõpo.


\par }{\PP \VS{10}— “Izyraeu tõ esẽme mosekaroatose, Juta tõ maro, inonorykõ maro. Mame inonorykõ apoitoh mekaroatose, ywy, Ritonõpo toto esẽme, moroto jahtao ro.

\VS{11}Morara exiryke ywy, Ritonõpo, jũme isene Exikety ynara ãko ase: Oepehmatorỹko ase mokaro zehno oehtohkõ emetakame te, zumoxike oehtohkõ emetakame te, toto se pyra ipunaka oehtohkõ emetakame, enara. Zuaro exĩko mã toto awãnohtorỹko ase onyrihpyrykõ emetakame.

\VS{12}Mame zuaro exĩko matose ywy, Ritonõpo, õmirykõ etase Izyraeu tõ ypy tõ po jyhtomaryme. Ynara matose: ‘Izyraeu tõ ypy tõ typõke pyra toehse kuesarykõme sapoitone.’

\VS{13}Moro sã tuhke rokẽ epyrypãko mexiatose jyhtomaryme, moro totase ya.”


\par }{\PP \VS{14}Ynara ãko Ritonõpo mana:

\par }{\PP — Imeimehnõ nonory põkõ emero atãkyemãko mã toto oporemãkaporykohtao ya,

\VS{15}amarokõ atãkyemary saaro ykyryry Izyraeu tõ nonory oname tonorẽ toehse ahtao. Moro saaro ypy tõ emero Etõ nonory po ona tonorẽme exĩko mana. Mame ahno emero zuaro exĩko ywy ase Ritonõpo.




\par }\Chap{36}{\SH Kure rokẽ Izyraeu tõ rĩko Ritonõpo mana
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, ypy tõ poko oturuko Izyraeu tõ netaryme, jomiry etatohme eya xine; ywy,

\VS{2}Ritonõpo Oesẽkõ, ynara ãko: “Izyraeu tõ epetõkara ynara tykase toto: Tãkye sytatose! Izyraeu nonohpyry moro ypy tõ pakatokõ kuesarykõme toehse mana, ohkato!”


\par }{\PP \VS{3}— Seromaroro oturuko imehnõ netaryme, ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, omiryme: Ypy tõ Izyraeu nonory po tapoise ahtao imehnõ nonory põkomo a, ikyryry kurã tomatonanohse ahtao roropa eya xine, Izyraeu tõ tomĩnose eya xine, emero.

\VS{4}Morara exiryke seromaroro ypy tõ Izyraeu nonory po etatoko ke, ywy, Ritonõpo Oesẽkõ omiry ypy tomo a, somohmãkomo a, iporiry tomo a, jakanahmã tomo a, itohkatyamo a te, patãpo tomo a tomatonanohse aexityamo ahno tomo a ehpio põkomo te, tomĩnose aexityamo, enara.


\par }{\PP \VS{5}— Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, zehno toehse jexiryke mokaro imeimehnõ nonory põkõ tupokase ya, Etõ tõ maro, tuãnohsẽme exĩko mã toto, tãkye toehse toexirykõke iirypyryme roropa tukurohtao xine Izyraeu tõ wãnopyry ya eneryke tyya xine. Ynonory tapoise eya xine, ona tõ maro tosarykõme, toky tõ esaryme.


\par }{\PP \VS{6}— Morara exiryke, ahno mũkuru, oturuko Izyraeu tõ nonory poko; kaxiko ypy tomo a te, somohmãkomo a, iporiry tomo a, jakanahmã tomo a roropa: ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, zehno sã oturũko ase zumoxike jexiryke, tomĩnose oexirykõke mokaro nono põkomo a.


\par }{\PP \VS{7}— Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, ynara ãko ase: mokaro nono põkõ omye exiketõ typoremãkasẽme exĩko mã toto.

\VS{8}Yrome ypy tõ po Izyraeu nonory po wewe tõ arỹtãko ropa, eperytãko roropa anapyrykõme, Izyraeu tomo ypoetory tomo. Okynã pyra oehnõko ropa matose apatarykõ pona.

\VS{9}Amaro xine ase. Jomi poe ekurehpyra matose, otupikõ poko erohnõko ropa matose, otyro tõkehko arykatohme ropa.

\VS{10}Amarokõ emãnõko matose. Pata tõ po osesarĩko matose, itohkatyã rĩko ropa matose.

\VS{11}Amarokõ emãkapõko ase oeky tõ roropa pui tõkehko emãkapõko ase. Tuhkehxo exĩko matose pake oehtopõpyrykõ motye, tuhke oemũkuãko matose. Moroto oesarykõ po kure rokẽ oripotorỹko ase pake oehtopõpyrykõ samo, itamurumehxo tymõkomoke exĩko matose. Mame zuaro exĩko matose ywy ase Ritonõpo.

\VS{12}Amarokõ ypoetory tõ Izyraeu tõ enehnõko ropa ase ononorykõ pona. Ononorykõme exĩko mana, mame jũme opoenõ anaorihmapopyra exĩko mana omise ehtoh ke.


\par }{\PP \VS{13}— Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, ynara ãko, ajohpe pyra ahno ynara ãko, Izyraeu tõ nonory po ahno õnõko nono mana, ipoenõ ematonanohnõko roropa mana.

\VS{14}Yrome taroino ahno onõpyra ropa exĩko mana, opoenõ onematonanohpyra roropa exĩko mana. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.

\VS{15}Taroino ononorykõ onypoihtopyra exĩko imeimehnõ nonory põkõ mana; ononorykõ oneunohpyra exĩko mã toto. Opoenõ onematonanohpyra ropa nono exĩko mana ononorykõ po. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.


\par }{\SH Izyraeu tõ isene ropa
\par }
{\PP \VS{16}Ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{17}— Ahno mũkuru, moroto Izyraeu tõ ahtao tynonorykõ po tosarykõ nuriame tyrise eya xine popyra ehtoh poko toexirykõke. Inyrityã yzamaro pyra popyra exiryke ipunaka.

\VS{18}Sam tykamexipose toto ya, toto zehno jehtopõpyryke imehnõ etapatopõpyryke eya xine tynonory po te, tyneponãmarykõ eahmatopõpyryke roropa eya xine. Moro ke tosarykõ nuriame tyrise eya xine.

\VS{19}Popyra toto ehtopõpyryke tuãnohse toto ya inyrityã popyra exiryke, naeroro sapararahme toto taropose ya imeimehnõ nonory poro.

\VS{20}Yrome emero rokẽ pona toytose toto ahtao toehxirose ywy toto pokoino, ynara tykase imehnõ exiryke ipoko xine: “Moxiã mã Ritonõpo poetoryme repe, yrome taropose toh nexiase inonorykõ poe, inekarohpyryme ahtao ro eya xine.”

\VS{21}Morara exiryke torẽtyke toehse ywy jesety kurã poko, emero rokẽ pona Izyraeu tõ toytose ahtao tykerekeremase jexiryke eya xine.


\par }{\PP \VS{22}— Naeroro Izyraeu tomo a oturuko, ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, ynara ãko eya xine: “Izyraeu tomo, ynyriry rĩko ase seromaroro opyno xine jehtoh ke pyra, yrome jesety kurã pyno jexiryke moro rĩko ase. Nuriame jesety kurã tyripose oya xine emero rokẽ pona toytose awahtao xine.

\VS{23}Kure rokẽ jehtoh eneporyhtao ya imeimehnõ nonory põkomo a, mokaro nonory po nuriame jesety kurã tyrise oya xine, zuaro exĩko mã toto ywy ase Ritonõpo. Ywy ase, Ritonõpo Oesẽkõ, oturũko ase. Oritorỹko ase jenetupuhpotohme ahno tomo a kure rokẽ jehtoh poko.

\VS{24}Ãpoitorỹko ase imeimehnõ nonory poe emero porehme oenehtohkõme ropa ononorykõ pona ropa.

\VS{25}Konopo sã tuna kurã emãko ase opona xine okurikatohkõme oneponãmarykõ pokoino, emero nuriame oripotopõpyrykõ pokoino roropa.

\VS{26}Tyrisenã sã oritorỹko ase okurohtao xine, tyrisenã sã õsenetupuhtohkõ ekarõko ase roropa. Putupyra oehtohkõ korokãko ase jomipona pyra oehtopõpyrykõ myakamãko ase jomiry omipona se oehtohkõke.

\VS{27}Juzenu kurã rĩko ase okurohtaka xine, jomiry omipona oritorỹko ase. Ynyripohpyry oya xine tyrĩko matose, emero porehme.

\VS{28}Mame moro nono po exĩko matose ynekarohpyry po atamuru tomo a. Ypoetoryme exĩko matose, ywy Ritonõpo Oesẽkõme exĩko ase.

\VS{29}Opynanohtorỹko ase nuriame orirykõ se exiketõ wino emero porehme. Jomi poe tykyrysã, tiriiku tõkehko itamurume exĩko, omise ehtoh pyra oehtohkõme.

\VS{30}Jomi poe itamurumehxo eperytãko anarykahpyrykõ, tykyrysã tõkehko, tiriiku tõkehko, omise pyra ropa oehtohkõme, ehxiropyra oehtohkõme imeimehnõ ahno rãnao.

\VS{31}Wenikehpyra exĩko matose zae pyra oehtopõpyrykõ poko, popyra onyrityã poko roropa. Yronymyryme ehxirõko matose oorypyrykõ pokoino, popyra oehtopõpyrykõ pokoino roropa.

\VS{32}Izyraeu tomo, zuaro oexirykõ se ase, sero onyripyra ase opyno xine jexiryke. Oehxirorykõ se ase onyrityãkõ poko, ihxipỹke roropa, morohne poko awahtao xine. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.”


\par }{\PP \VS{33}Ynara ãko Ritonõpo Kuesẽkõ mana:

\par }{\PP — Oorypyrykõ korokaryhtao ya emero porehme apatary tõ pona aaropotorỹko ropa ase itohkatyã ritohme ropa moroto oehtohkõme ropa.

\VS{34}Otupi tõ kuroko ytoketõ emero patãpome rokẽ tonese eya xine, ãtarykahme rokẽ tahtase; yrome jomi poe otupikõ arykãko ropa matose.

\VS{35}Ynara ãko mã toto ononorykõ poko: “Patãpome nexiase, oname tonore. Yrome seromaroro Ritonõpo narykahpyry Etẽ sã mana.” Oturũko roropa mã toto pata tõ poko, tomatonanohse aexityamo, tytohkase, typahse nono pona. Moro ẽmepyry toehse ahtao tapurusẽme exĩko mã toto apuru konõto ke, typõke exĩko roropa mã kehko.

\VS{36}Mame imehnõ nonory põkõ isene ro exiketõ zuaro exĩko mã toto, ya, Ritonõpo, moro pata tõ tyrise ropa itohkatyamo. Tupito tõ tarykase roropa ya patãpo tomo. “Ywy, Ritonõpo, morohne rĩko ase,” ase. Mame tyrĩko ase rahkene.


\par }{\PP \VS{37}Ynara ãko Ritonõpo mana:

\par }{\PP — Izyraeu tõ otururu etãko ropa ase. Ynara tyrĩko ase eya xine: Jomi poe emãnõko ropa mã toto kaneru tõ samo.

\VS{38}Pata tõ seromaroro tytohkase aexityã pehme exĩko mã kehko ahno ke, Jerusarẽ samo pehme toehse ahtao kaneru ke ahno nekarotyã Ritonõpo a oseahmatoh tao. Mame zuaro exĩko mã toto ywy ase Ritonõpo.




\par }\Chap{37}{\SH Jakanahmã po zehpo tõ tonore
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame Ritonõpo jamitunuru moroto nexiase ymaro. Zuzenu a tarose ywy jakanahmã pona, moroto nono pehme nexiase zehpõpo ke.

\VS{2}Tarose ywy eya ytoytoryme osenuhmase moroto jakanahmã poro. Zehpo rokẽ tonese ya tuhke kehko, zehpo tõ tasarahse ipunaka.

\VS{3}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, morohne zehpo tõ ẽsemãnõko ropa hnae?

\par }{\PP Ynara tozuhse ya:

\par }{\PP — Ritonõpo Jesemy, omoro rokẽ zuaro mase zehpo ẽsemamyry ropa poko.


\par }{\PP \VS{4}Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Oturuko jomiryme moro zehpo tomo a. Kaxiko zehpo tõ tasarahse aexityamo a etatohme Ritonõpo omiry poko, otato toto ehtohme.

\VS{5}Toto zuruko, ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, ynara ãko ase: “Oserematoh ekarõko ase oya xine isene oehtohkõme ropa.

\VS{6}Imity tõ ekarõko ase oya xine te, punu te, ipihpyry roropa. Oserematoh rĩko ase okurohtaka xine; isene oritorỹko ropa ase. Mame zuaro exĩko matose, ywy ase Ritonõpo.”


\par }{\PP \VS{7}Mame oturuase Ritonõpo nekarohpyry ae ro. Jotururuhtao ro panaikato etase. Zehpo tõ nexiase oximõnõko, zehpo tõ emero osexihnõko ropa zehpo tõ maro tosaka ropa.

\VS{8}Mame osenuhmaryhtao, moro zehpo tõ toxiõtose imity tõ ke, ipunu ke, moromeĩpo ipihpyry ke roropa. Yrome oseremara moro zoko tõ nexiase.


\par }{\PP \VS{9}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:

\par }{\PP — Ahno mũkuru oturuko jomiryme tyryrykane a. Kaxiko, Ritonõpo Oesẽkõ tyryrykane enehpõko mana emero rokẽ wino tyryry katohme mokaro zoko tõ toorihse exiketõ pona, isene toto ehtohme ropa.


\par }{\PP \VS{10}Oturuno aomihpyry ae ro. Mame oserematoh tomõse mokaro zoko tõ aka, isene toehse ropa toto, xikihme toehse toto. Tuhke toh nexiase, etonaketõ tuhke ehtoh samo.


\par }{\PP \VS{11}Ynara tykase Ritonõpo ya:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, Izyraeu tomo moro zehpo tõ sã mã toto. “Tasarahse rokẽ mã toto,” ãko mã toto. “Tukurãkarykõ oneraximara mã toto, otara exĩko sytatou taroino?” ãko.

\VS{12}Naeroro oturuko ypoetory Izyraeu tomo a. Ynara kaxiko eya xine, ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, aorihtyã ekepyry zonẽtopõpyry tõ etapuruhmakãko ropa ase. Mame toto oũko ropa ase jarãnaka, toto arotohme ropa Izyraeu tõ nonory pona.

\VS{13}Aorihtyã ekepyry tõ zonẽtopõpyry etapuruhmakãko ase, toto oũko ase jarãnaka; mame zuaro exĩko mã toto ywy ase Ritonõpo.

\VS{14}Joserematoh rĩko ase toto kurohtaka, isene toto rĩko ropa ase, mame toto nonory pona toto aropõko ropa ase moroto toto ehtohme. Mame zuaro exĩko mã toto ywy ase Ritonõpo. Morara tyrĩko ase, tykase ywy. Tyrĩko ase rahkene. Ywy Ritonõpo oturuno.


\par }{\SH Juta tomo Izyraeu tõ maro toiro rokẽ ehtohme oximõme
\par }
{\PP \VS{15}Tõturuse ropa Ritonõpo ya. Ynara tykase:


\par }{\PP \VS{16}— Ahno mũkuru, wewe pipahmã apoiko ynara imerotohme ipokona: “Juta tõ nonory epõkõ maro.” Mame imepỹ wewe pipahmã apoiko roropa ynara imerotohme ipokona: “Izyraeu tõ nonory, epõkõ maro.”

\VS{17}Mame moro wewe tõ asakoro oximaro tyriko, exixihmapoko kehko toiro wewe sã rokẽ ehtohme oemahpo.

\VS{18}Imehnõ a ekaroporyhtao: “Oty kary moro?”

\VS{19}kaxiko: Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, moro wewe apoĩko ase Izyraeume exikety, exixihmapõko ase Juta tõ kyryry maro toiro wewe sã toto ehtohme jemah po.


\par }{\PP \VS{20}— Moro wewe onymerohpyry tõ apoiko oemahpo ahno tõ neneryme.

\VS{21}Mame kaxiko eya xine: ywy, Ritonõpo Oesẽkomo, Izyraeu tõ enehnõko ase, imeimehnõ nonory poe, toto ytotopõpyrykõ poe. Mame toto enehnõko ropa ase oximõme arotohkõme ropa esarykõ pona ropa.

\VS{22}Toiro natome rokẽ toto rĩko ase tynonorykõ po ypy tõ po Izyraeu po. Toiro rokẽ tutuisake exĩko mã toto. Jũme atapiakara ropa exĩko mã toto.

\VS{23}Nuriame exipyra ropa exĩko mã toto tyneponãmarykõ poko te, popyra ehtoh poko te, iirypyryme oehtohkõ poko jomiry omipona pyra toehtohkõ poko roropa. Toto pynanohnõko ase toto eramatopõpyrykõ poe tyyrypyrykõ poko, yyryhpopãkary poko roropa. Toto kurikãko ase, mame ypoetoryme exĩko mã toto, toto Esẽme exĩko ase.

\VS{24}Ypoetory Tawi panõ toto tuisaryme exĩko mana, toiro ipynanohnekõ nae exĩko mã toto emero porehme, ynyripohpyry omipona anamonohpyra exĩko mã toto.

\VS{25}Mame moro nono po exĩko mã toto, ynekarohpyry ypoetory Jako a, atamuru tõ esaryme. Moroto jũme exikehpyra exĩko mã toto, mokaro, ipoenomo, ipakomotyamo emero. Mame ypoetory Tawi panõ jũme toto tuisaryme exĩko mana.

\VS{26}Jomiry etapõko ase eya xine jũme osepeme kuehtohkõme, towomaneke toto ehtohme. Toto emãkapõko ase, Ytapyĩ rĩko ase toto rãnao jũme moroto jehtohme.

\VS{27}Moroto exĩko ase toto maro; toto Esẽme exĩko ase, ypoetoryme exĩko mã toto.

\VS{28}Ytapyĩ riryhtao ya Izyraeu tõ rãnao, moroto jehtohme toto maro, zuaro exĩko imeimehnõ nonory põkõ mana Izyraeu tõ tymenekase ya, ypoetoryme toto ehtohme.




\par }\Chap{38}{\SH Ritonõpo nekarohpyry Koke poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:


\par }{\PP \VS{2}— Ahno mũkuru, seromaroro oturuko Koke wãnohtoh poko, kowenatu imehxo exikety, ahno Meseke tõ tuisary Tupau tõ maro, Makoke nonory po. Oturuko mokyro wãnohtoh poko,

\VS{3}ynara kaxiko: ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, mokyro epekara ase.

\VS{4}Mokyro eramapõko ropa ase, okaimo rĩko ase eunary poko itywyhmatohme soutatu tõ maro mya rahkene. Kawaru tõ maro, kawaru po ytoketõ maro tupoke kurã ke, tuhke mã toh rahkene. Tõsewomatohke emero mã toto, tytapemake roropa, enara.

\VS{5}Soutatu tomo Perexia poe aehtyamo te, Etiopia poe te, Ripia poe roropa aehtyamo imaro mã toto, emero tõsewomatohke, tupuhpyrykõ ewomatohke roropa.

\VS{6}Soutatu tõ emero Komea nonory poe te, Pete-Tokarama poe roropa inikahpoẽ exiketõ maro, imehnõ soutatu tõ roropa imehnõ nonory poe tuhke toehse toto.

\VS{7}Kaxiko eya xine, atakimatoko eraximatohme, soutatu tõ emero imaro exiketomo.

\VS{8}Tuhke jeimamyry taropose ahtao mokaro enehpõko ase aomõtohme sero nonory pona; imeimehnõ nonory poe aehtyã nonory pona. Sero nono po torẽnase toto, etonatoh zuno pyra mã toto. Izyraeu tõ ypyry tõ pona oehnõko mã toto, moro ypy tõ turumekase pake, patãpome toehse okynano. Yrome seromaroro moro põkõ torẽnase mã toto, imehnõ zuno pyra mã toto.

\VS{9}Mame, tysoutatu tõ maro, imehnõ nonory põkõ imaro exiketõ tuhke osetapãko mã toto konopo konõto samo tyryrykane jamihmã maro, nono putoãko mana oxiõtõko mã toto akurũ samo.


\par }{\PP \VS{10}Ynara ãko Ritonõpo Kuesẽkõ Koke a:

\par }{\PP — Morarame moro ẽmepyry toehse ahtao osenetupuhnõko mase popyra ehtoh ritohme oya.

\VS{11}Nono põkõ poremãkary se exĩko mase, typyreke pyra exiketomo, zehno pyra exiketomo, imehnõ zuno pyra exiketomo, ipatarykõ apuru pyra mã kehko osewomatoh pyra roropa.

\VS{12}Ahno poremãkãko mase, pata põkõ pake tytohtohkase exiketomo; ikyryrykõ ematonanohnõko mase. Moro pata tõ põkõ tonehpose ropa imeimehnõ nonory poe oximõme toto ehtohme toiro nonory po. Seromaroro tokyke mã toto pui tõkehko, tutupike te, tytapyĩke mã toto moroto ahno tõ rãnao.

\VS{13}Imehnõ ahno: Sapa põkomo te, Tetã põkomo te, osepekahketomo te, tamuximãkõ roropa Expania poe oya ekaropõko mã toto: “Soutatu tõ imoihmãkõ menehno mokaro poremãkase imõkomorykõ pixo arotohme? Pui apoiry se hmatou, parata, uuru maro, mõkomo kurã roropa oytotohme ropa imõkomory maro tomatonanohse oya ahtao.”


\par }{\PP \VS{14}Naeroro, tonyohse ywy Ritonõpo Kuesẽkomo a tõmiry ekarose Koke a ynara kase:

\par }{\PP — Moro ẽmepyry toehse ahtao, ypoetory tõ Izyraeu tõ torẽtyke pyra ahtao ytopitõko mase oesary poe,

\VS{15}oehtohme xiaro, inikahpoino moe. Oehnõko mase, soutatu tõ tuhkãkõ maro, orẽpyra exiketõ imehnõ nonory põkõ maro, kawaru tõ po. Konopo konõto samo tyryrykane jamihme exikety maro, moro sã ypoetory tõ Izyraeu tõ maro osetapãko mase.

\VS{16}Moro ẽmepyry toehse ahtao jomi poe oehnõko mase ynonory pona imeimehnõ nonory põkõ juaro ehtohme, kure jehtoh enetohme eya xine ynyriry poko amaro xine.

\VS{17}Opoko oturuase pake jomiry ekaroryhtao ypoetory tomo a, urutõ komo a Izyraeu po ynara katohme: “Imeĩpo imepỹ enehnõko ase etonatohme Izyraeu tõ maro.”

\par }{\PP Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.


\par }{\SH Koke wãnohtopo
\par }
{\PP \VS{18}Ynara ãko Ritonõpo Kuesẽkõ mana:

\par }{\PP — Moro ẽmepyry ae, Koke tomõse ahtao Izyraeu tõ nonory pona, zehno exĩko ase yronymyryme.

\VS{19}Zehno jehtoh ke, zumoxike roropa jexiryke ynara ãko ase: Moro ẽmepyry ae sero nono tykytyky ãko mana jamihme samo Izyraeu tõ nonory po.

\VS{20}Kana tõ emero, torõ tõ roropa te, onokyro tõ okyno tõ roropa inunomo te, zumo pyra exiketõ maro te, ahno tõ emero, sero nono po tykytyky ãko mã toto juno toehtohkõke. Ypy tõ epukãko mã kehko, topu tõ tytohkasẽme exĩko, apuru tõ emero epukãko mã kehko.

\VS{21}Popyra ehtoh emero rokẽ enehpõko ase Koke pona, erehtohme. Ywy, Ritonõpo Oesẽkomo, oturũko ase. Koke soutatu tõ oxiehno exĩko, atatakohnõko mã toto tytapemakõ ke.

\VS{22}Mokaro wãnohnõko ase tyrohsẽ ke, aorikyry ke, enara. Konopoimo enehpõko ase, konopo itamurume, topuxikiri jerume, apoto te ẽxofere maro Koke pona isoutatu tõ pona, imeimehnõ nonory põkõ pona tuhke imaro toto exiryke.

\VS{23}Moro ke, yjamitunuru enepõko ase imehnõ nonory põkomo a emero, kure jehtoh enepõko ase roropa eya xine. Zuaro exĩko mã toto ywy ase Ritonõpo.




\par }\Chap{39}{\SH Koke poremãkapory poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, oturuko jomiryme popyra Koke ehtoh poko, Meseke põkõ tuisary imehxo mana Tupau põkõ maro. Kaxiko eya epetõkarame ase.

\VS{2}Iramanohpõko ase imepỹ nono pokoxi, mame moino inikahpoino enehnõko ase ypy tõ pona, Izyraeu tõ nonory pona.

\VS{3}Moroto taky apoĩko ase emahpoe, ipozery wino; ipyre roropa apoĩko ase emahpoe apotunuru winoino.

\VS{4}Koke, tysoutatu tõ maro, tope tõ maro epukãko mã toto, toorihse ypy tõ po, Izyraeu nonory po. Toto ekepyry ekarõko ase torõ tõ zohme, onokyro tõ zohme roropa.

\VS{5}Jarao, ona po epukãko mã toto, toorihse. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.

\VS{6}Apoto zukãko ase Makoke nonory po, tuna konõto ehpio roropa. Moroto ahno tõ torẽtyke pyra towomase samo, zuaro exĩko mã toto emero ywy ase Ritonõpo.

\VS{7}Ypoetory Izyraeu tomo a kure nymyry jehtoh tuarõtanohpõko ase. Jũme jesety kurã nuriame onyripopyra ropa exĩko ase. Mame imehnõ nonory põkõ zuaro exĩko mã toto, ywy Ritonõpo, Izyraeu tõ Esẽ kurãme ase.


\par }{\PP \VS{8}Ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Moro ẽmepyry, ynekarohpyry oya xine, oehnõko mã rahkene.

\VS{9}Pata põkõ Izyraeu tõ nonory po tũtãko mã toto topetõkara nynomotyã anỹtohme, apoto zukatohme. 7me jeimamyry moro poko exĩko mã toto apoto zukãko osewomatoh ke te, taky tõ ke, pyrou tõ maro te, kaparu tõ ke, warata tõ ke, enara.

\VS{10}Apotopokõ onupipyra exĩko mã toto ona po, wewe tõ anakohpyra roropa mã toto itu htao, morohne taky tõkehko mokaro nynomohpyry nae toexirykõke apotopokõme. Omato tõ kyryry ematonanohnõko mã toto, typoremãkananõ mõkomory puxihkãko ropa mã toto.

\par }{\PP Ritonõpo Oesẽkõ noturuno.


\par }{\SH Koke zonẽtopõpyry
\par }
{\PP \VS{11}Ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Morohne emero toehse ahtao osa ekarõko ase Koke a, ekepyry zonẽtohme Izyraeu nonory po, jakanahmã Ytotoh po, tuna konõto Aorikyhpyry poe xixi tũtatoh wino. Moro zonẽtoh pokoino ytoketõ etypohnõko mã toto. Moroto Koke ekepyry isoutatu tõ maro emero tonẽsẽme exĩko, moro jakanahmã esehpãko mã toto “Koke soutatu tõ Esaryme.”

\VS{12}7me nuno aropõko Izyraeu tõ mana aorihtyã ekepyry tõ zonemyry poko tynonorykõ kurãkary ropa poko.

\VS{13}Atakorehmãko mã toto emero Izyraeu nonory põkomo, aorihtyã ekepyry ẽmary poko. Moro pokoino omi kurã etãko mã toto typoko xine tuisame imehxo toehse jahtao. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.

\VS{14}Imeĩpo 7me nuno taropose ahtao, orutua kõ tymenekasẽme exĩko toytotohme moro nono poro ekepyry tõ enetohme zonẽtohme tõxinamase ahtao nono po. Sero nono kurãkãko mã toto.

\VS{15}Ytoytõko mã toto Izyraeu nonory poro ahno ekepyry zupiry poko. Ahno zehpyry eneryhtao eya xine enepotoh rĩko mã toto imaro zonẽtoh ahkananõ oehtohto zehpo tõ zonẽtohme jakanahmã Koke soutatu tõ Esary po.

\VS{16}Moroto pata exĩko tosehke Koke soutatu tõ Esaryme. Naeroro moro nono kure exĩko ropa mana.


\par }{\PP \VS{17}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, torõ tõ ikohmako emero, onokyro tõ maro aehtohme emero rokẽ tosae xine otuhtohme, tõsẽ rĩko ase ynekaroryme eya xine. Otuhtoh konõto exĩko mana ypy tõ po Izyraeu tõ nonory po. Moroto tõsẽ õnõko torõ tõ mana onokyro tõ maro, munu ẽnõko roropa mã toto, enara.

\VS{18}Soutatu tõ pũ õnõko mã toto, tuisa tõ munuru ẽnõko roropa mã toto. Mokaro tuisa tõ emero totapasẽme exĩko mã toto kaneru tõ etapary samo, kaneru mũkuru te, poti tomo te, pui mũkuru tupune exiketõ samo.

\VS{19}Mokaro etaparyhtao ya ynekaroryme samo, ikasery õnõko torõ tõ mana onokyro tõ maro tuesapare toehtoh pona, munu ẽnõko mã toto toetỹtohkõ pona.

\VS{20}Typorohse ymezã po, otuhnõko mã toto tuesapare toehtohkõ pona kawaru tõ punu te, kawaru po ytoketõ pũ maro, soutatu tõ pũ maro, osetapaketõ pũ roropa. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturũko ase.


\par }{\SH Izyraeu tõ exipitõko ropa
\par }
{\PP \VS{21}Ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Imehxo jehtoh enepõko ase imehnõ nonory põkomo a, toto wãnohtoh yjamitunuru ke enẽko mã toto. Moro enepõko ase eya xine.

\VS{22}Moromeĩpo Izyraeu tõ emero zuaro exĩko mã toto, ywy ase Ritonõpo, toto Esemy.

\VS{23}Imehnõ nonory põkõ zuaro exĩko mã toto, Izyraeu tõ tarose imehnõ namotome esarykõ poe imepỹ nono pona iirypyrykõ pokoino, turumekase jexiryke eya xine. Naeroro turumekase ya, toto poremãkatohme epetõkara a, toto etapatohme roropa eya xine osetapary poko.

\VS{24}Zae rokẽ topehmase toto ya inyrityã emetakame, nuriame toto ehtopõpyryke te, popyra ehtoh poko toexirykõke roropa. Naeroro turumekase toto ya.


\par }{\PP \VS{25}Ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Seromaroro Jako pakomotyã pynanohnõko ase, Izyraeu tomo, kure rokẽ toto rĩko ase toto emãtohme ropa. Jesety kurã ewomãko ase.

\VS{26}Mame tooehse ropa toto ahtao tynonorykõ pona ropa, torẽnase ropa moroto toto ahtao, torẽtyke pyra toehse ropa toto ahtao onenaroximara imehnõ exiryke wenikehpitõko mã toto tuãnohtopõpyrykõ poko jewokatopõpyry epehpyryme.

\VS{27}Kure jehtoh enepotohme tuhke ahno tomo a toto enehnõko ropa ase imeimehnõ nonory poe epetõkara nonory poe.

\VS{28}Mame ypoetory tõ zuaro exĩko mã toto ywy ase Ritonõpo, toto Esemy, toto tarose ya exiryke imehnõ namotome imeimehnõ nonory pona, mame seromaroro toto enepyase ropa toto nonory pona. Toiro onynomopyra ase moe imehnõ nonory po.

\VS{29}Juzenu kurã ekarõko ase Izyraeu tomo a, jũme toto onurumekara ropa exĩko ase. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.




\par }{\MS Ritonõpo Nenepohpyry Tytapyĩ Kasenato

\par }\Chap{40}{\MR Ezekieu 40—48

\par }{\SH Ezekieu arotopõpyry Jerusarẽ pona
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame ẽmepyry 10me ehtoh po, nuno apitorymã po, jeimamyry 25mã po Izyraeu tõ arotopõpyry poe Papironia pona, 14me jeimamyry taropose Jerusarẽ poremãkatopõpyry poe, moro ẽmepyry ae ro Ritonõpo jamitunuru ymaro nexiase; morotoino tarose ywy eya.

\VS{2}Enepotoh ae tarose ywy Ritonõpo a Izyraeu nonory pona ypy kaehxo exikety pona. Moroto ypy poro jẽpataka pata panõ enease, tapyi tõkehko.

\VS{3}Ameke hkopyra jaroase ynororo, imepỹ orutua enease ipihpyry metau samo. Xikihme nexiase pata omõtoh po. Eary nae nexiase mauru panono risemy, mara roropa ikuhtoh emahpo nexiase.


\par }{\PP \VS{4}Mame ynara tykase ynororo ya:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, eneko kure. Etako kure roropa, tomeseke samo ynenepohpyry oya. Moro poko tonehse mexino xiaro Izyraeu tõ zurutohme emero onenehpyry poko.


\par }{\SH Ritonõpo Tapyĩ Kurã omõtoh xixi tũtatoh wino
\par }
{\PP \VS{5}Ritonõpo Tapyĩ sã enease tapuruse apuru ke topu risẽ ke. Mokyro orutua a mara tapoise ikuhtohme, 3 meturume exikety, apuru kuhtohme. Moro apuru kae ehtoh 3 meturume nexiase; topuxixime ehtoh roropa 3 meturume nexiase.

\VS{6}Mame toytose ynororo omõtoh taka xixi tũtatoh wino. Opyi pona tõnuhse ynororo. Moroto omõtoh tukuhse eya: 3 meturume nexiase.

\VS{7}Moro mykakoxi ytotoh nexiase, erase esary tõ nexiase oseruao apotunuru wino te, oseruao ipozery wino, enara. Moro osa tõ oxisã nexiase, tahramehme nexiase kehko, oseruao meturume mosa exiry, oseruao meturu ipuroroje exiry, enara. Moro osa tõ apuru topuxixime ehtoh 2½ meturume (asakoro meturu zokonaka) nexiase. Moro osa tõ mykakoxi ytotoh nexiase oseruao meturume mosa exiry, toytose osa pona Tapyi ẽpataka.

\VS{8-9}Sero osa tukuhse ahtao 4 meturume nexiase mosa exiry. Moro osa omõtoh pũto nexiase, Tapyi pũto, moro osa etyhpyry po moro apuru tõ toiro meturume topuxixime nexiase kehko.

\VS{10}Moro osa tõ oxisã toh nexiase zumo ehtopo, apuru roropa oxisã nexiase topuxixime ehtopo.


\par }{\PP \VS{11}Moromeĩpo ytotoh tukuhse eya omõtoh poe, ipuroroje sexi meturume zokonaka nexiase; omõtoh apuru totapuruhmakase ahtao omõtoh amerehmã 5 meturume nexiase.

\VS{12}Moro erase tõ esary etonie apuru kae pyra exikety nexiase zokonaka meturume kae exiry, zokonaka meturume topuxixime exiry. Moro osa tõ 3 meturume nexiase kehko, tahramehme nexiase.

\VS{13}Moromeĩpo moe ehtoh tukuhse eya erase esary apuru etyhpyry poe apotunuru wino etonie apuru etyhpyry pona ipozery wino: toze meturume zokonaka nexiase erase esary omõtoh poe zakorõ erase esary omõtoh pona.

\VS{14}Osa etyhpyrymã poe toytose zara pona jarãnaka. Moro osa tukuhse ahtao 10 meturume ipuroroje nexiase.

\VS{15}Ytotoh mosa ehtoh omõtoh poe apuru pona moe osa etyhpyry ao 25 meturume nexiase.

\VS{16}Osenuhmatoh tonõ zumõkara nexiase apuru tõ po, osa tõ ao porehme. Airiki panõ taxikase apuru tõ poko osa tõ ao ytotoh etonie.


\par }{\SH Zara jarãnao
\par }
{\PP \VS{17}Moromeĩpo tarose ywy eya zara pona jarãnaka. Moroto osa tõ 30me nexiase apuru jaraohxo exikety pokona. Moro osa tõ etonie zara nexiase topu pipahmã risemy.

\VS{18}Amerehmã zomye zarame nexiase kae hkopyra; zaohxo zara kaehxo nexiase.


\par }{\PP \VS{19}Omõtoh kaehxo nexiase, zara zaohxo exikety pona ytotohme. Ameke ehtoh tukuhse ahtao eya omõtoh kae pyra exikety poe omõtoh kaehxo exikety pona 50 meturume nexiase.


\par }{\SH Omõtoh inikahpozakoxi
\par }
{\PP \VS{20}Moromeĩpo omõtoh tukuhse eya inikahpozakoxi zara pona jaraohxo ytotohme.

\VS{21}Erase tõ esary oseruao ytotoh poe apotunuru wino te, oseruao opozery wino te, apuru tõ osa tõ rãnao te, osa konõto roropa zumo ehtoh oxisã kehko nexiase morohne maro omõtoh xixi tũtatoh wino. Mosa ehtoh 25 meturume nexiase, ipuroroje toze meturume zokonaka nexiase.

\VS{22}Osa zumono te, osenuhmatoh tonomo te, airiki panõ taxikase apuru pokona te, morohne sã nexiase omõtoh ao xixi tũtatoh wino. Opyi nae nexiase 7me onuhtoh tonõ ytotohme omõtoh pona. Osa zumono nexiase etyhpyry po, zara etonie.

\VS{23}Moro zara takuohse ahtao omõtoh poe inikahpoe imepỹ omõtoh nexiase zara zaohxo exikety pona ytotohme omõtoh samo xixi tũtatoh wino. Ameke ehtoh tukuhse ahtao eya omõtoh poe omõtoh pona, 50 meturume nexiase.


\par }{\SH Omõtoh ikurenae
\par }
{\PP \VS{24}Imeĩpo jaroase mokyro orutua ikurenaka, moroto imepỹ omõtoh enease. Tukuhse moro ahtao oxisã nexiase kehko osemazuhmãkõ omõtoh samo.

\VS{25}Erase tõ esary sero omõtoh kyryry osenuhmatoh tonõ nexiase imehnõ sã ipunaka. Mosa ehtoh atapona 25 meturume nexiase, toze meturume zokonaka ipuroroje nexiase.

\VS{26}Opyi nexiase 7me onuhtoh tonõ omõtoh pona ytotohme. Osa zumono nexiase etyhpyryme, zara etonie. Airiki panono taxikase apuru pokona, zaohxo exiketõ poko ytotoh etonie.

\VS{27}Taro roropa omõtoh nexiase zara zaohxo exikety pona ytotohme. Mokyro a tukuhse ahtao ameke ehtoh omõtoh pona 50 meturume nexiase.


\par }{\SH Zara zao exikety: omõtoh ikurenae
\par }
{\PP \VS{28}Mame jaroase ynororo omõtoh ikurenae kuroko zara pona zaohxo exikety pona. Moro omõtoh tukuhse ahtao eya oxisã nexiase imehnõ omõtoh samo.

\VS{29-30}Erase tõ esary kehko te, esary zumono te, apuru tõ roropa zao exiketõ oxisã nexiase imehnõ omõtoh samo. Erase tõ esary osenuhmatoh nae nexiase. Moro mosa ehtoh atapona 25 meturume nexiase, ipuroroje toze meturume zokonaka nexiase.

\VS{31}Osa zumono nae nexiase zara pona ytotohme jarãnaka. Apuru tõ pokona airiki panõ taxikase ytotoh etonie. Opyi nae nexiase 8me onuhtoh tonõ omõtoh pona ytotohme.


\par }{\SH Zara zao exikety: omõtoh xixi tũtatoh wino
\par }
{\PP \VS{32}Mame jaroase mokyro orutua omõtoh kuroko xixi tũtatoh wino zara zaohxo exikety pona. Omõtoh zumo ehtoh tukuhse ahtao eya oxisã nexiase imehnõ omõtoh samo.

\VS{33}Erase tõ esary te, osa zumono te, apuru tõ roropa tapyi taõkõ tukuhse ahtao oxisã nexiase imehnõ omõtoh tonõ samo. Osenuhmatoh nae nexiase emero apuru tõ ao, osa zumo apuru ao roropa. Moroto mosa ehtoh 25 meturume nexiase te, ipuroroje toze meturume zokonaka nexiase.

\VS{34}Moro osa zumono osẽpataka nexiase zara jarao exikety maro. Ytotoh kuroko airiki panõ taxikase apuru pokona. Opyi nae nexiase 8me onuhtoh tonõ moro omõtoh pona ytotohme.


\par }{\SH Zara zao exikety: omõtoh inikahpoino
\par }
{\PP \VS{35}Mame jaroase ynororo omõtoh inikahpoẽ pona. Morohne zumo ehtoh tukuhse ahtao eya, oxisã nexiase imepỹ omõtoh samo.

\VS{36}Moro omõtoh erase tõ esary nae nexiase, apuru tõ taxikase airiki panõ ke te, osa zumono te, osenuhmatoh roropa emero apuru tõ ao. Moro mosa ehtoh atapona 25 meturume nexiase; ipuroroje toze meturume zokonaka nexiase.

\VS{37}Moro osa zumõ osẽpataka nexiase zara jarao exikety maro. Ytotoh kuroko airiki panõ taxikase apuru tõ pokona. Opyi nae nexiase 8me onuhtoh tonõ moro omõtoh pona ytotohme.


\par }{\SH Tapyi tõ omõtoh inikahpoẽ pũto
\par }
{\PP \VS{38}Zara po jarãnao osa zumo nexiase toxixihmase omõtoh zao exikety pokona. Moro osa poe tomõse osa zumõ taka osẽpataka exikety zara maro. Moro tao okyno tõ tukurikase tysahkase ahtao jahkatohme tytororo tynekarorykõme.

\VS{39}4me meza tõ nexiase, asakoro apotunuru wino osa, asakoro ipozery wino moro ao. Moro meza tõ po okyno tõ totapase jahkatohme tynekarorykõme te, jahkatohme tytororo rokẽ pyra, yrome tynekarorykõme roropa tyyrypyrykõ korokapotohme, zae pyra toehtopõpyrykõ roropa korokapotohme.

\VS{40}Jarao roropa moro osa etonie meza tõ asakoropane nexiase, asakoro apotunuru wino, asakoro ipozery wino omõtoh inikahpoẽ pũto.

\VS{41}Morara exiryke meza tõ 8me nexiase atapona: asakoropane osa zumõ tao, asakoropane jarao, epona xine okyno tõ etapatohme jahkatohme tynekarorykõme.

\VS{42}Moro meza tõ asakoropane exiketomo, epona okyno tõ tysahkase jahkatohme, topu risẽ nexiase kehko. Kae morohne ehtoh zokonaka meturume nexiase, zumo ehtoh 75 sẽtimeturume nexiase mosa ehtopo te, ipuroroje ehtoh 75 sẽtimeturume nexiase roropa. Moro meza tõ po okyno etapatoh tõkehko rato tõkehko tyrise emero, tyahkasẽme tynekarorykõme.

\VS{43}Moro meza tõ ehpiryme tõsẽ apoitoh nexiase 7 sẽtimeturume zokonaka ipuroroje. Okyno pũ zahkasemy meza pona tyrise nexiase.


\par }{\PP \VS{44}Mame jaroase ynororo zara pona tapyi tao, moroto osa inunõ asakoro nexiase. Toiro osenuhmãko ikurenaka, omõtoh inikahpoẽ pũto nexiase, zakorony osenuhmãko inikahpozakoxi, omõtoh ikurenae pũto nexiase.

\VS{45}Mokyro a turuse ywy moro osa osenuhmakety ikurenaka oturuketõ esaryme nexiase, Ritonõpo tapyĩ tao erohketõ esaryme.

\VS{46}Osa zakorony osenuhmakety inikahpozakoxi imehnõ oturuketõ esaryme nexiase apoto apõ poko erohketõ esaryme. Mokaro oturuketõ emero Zatoke pakomotyã nexiase, Rewi pakomotyamo. Mokaro rokẽ Ritonõpo omi poe omõnõko mã toto Ritonõpo ẽpataka erohtohme.


\par }{\SH Zara Ritonõpo Tapyĩ tao
\par }
{\PP \VS{47}Mame moro zara Ritonõpo Tapyĩ tao zumo ehtoh tukuhse mokyro a: tahramehme nexiase, 50 meturume mosa exiry, 50 meturume ipuroroje, enara. Ritonõpo Tapyĩ ẽpataka apoto apõ nexiase.

\VS{48}Mame jaroase ynororo osa inunõ omõtoh pona Ritonõpo Tapyĩ taka. Moro ytotoh zumo ehtoh tukuhse eya omõtoh tao. Mosa ehtoh asakoro meturume zokonaka nexiase, ipuroroje seti meturume nexiase. Apuru tõ topuxixime ehtoh toiro meturume zokonaka nexiase.

\VS{49}Moro osa omõtoh esary zumo ehtoh 10 meturume nexiase mosa ehtopo te, 6 meturume nexiase ipuroroje exiry. Opyi nae nexiase onuhtohme morotona. Asakoro xikihmã nexiase omõtoh pũto, toiro apotunuru wino, zakorõ ipozery wino, enara.




\par }\Chap{41}{\PP \VerseOne{1}Imeĩpo jaroase ynororo osa inunõ taka Tapyi rãnaka, Osa Kurã taka.

\par }{\PP Morotona ytotoh tukuhse eya, oseruao meturume nexiase mosa exiry.

\VS{2}Ipuroroje nexiase 5 meturume; apuru tõ nexiase asakoro meturume zokonaka seino te, asakoro meturume moino, enara. Mame moro osa inunõ tukuhse eya: 20 meturume nexiase mosa exiry, 10 meturume nexiase ipuroroje exiry.


\par }{\PP \VS{3}Morotoino toytose ynororo osa inunõ etyhpyry pona. Morotona ytotoh tukuhse eya toiro meturu mosa exiry te, ipuroroje oseruao meturume. Moro apuru tõ nexiase oseruao meturume zokonaka topuxixime exiry seino te, oseruao meturume zokonaka moino, enara.

\VS{4}Osa inunõ tukuhse roropa eya: tahramehme nexiase 10 meturume mosa exiry te, 10 meturume ipuroroje exiry, enara. Osa irãnaõ moinakoxi nexiase. Mame ynara tykase ynororo ya:

\par }{\PP — Sero osa Ritonõpo Esary Kurã Kuhse mana.


\par }{\SH Osa tõ Ritonõpo Tapyĩ apuru poko
\par }
{\PP \VS{5}Mame Ritonõpo Tapyĩ tao apuru tukuhse mokyro orutua a, oseruao meturume nexiase topuxixime exiry. Tapyi zomye osa tõ pitiko tuhke nexiase moro apuru poko, asakoro meturume ipuroroje nexiase emero porehme.

\VS{6}Moro osa tõ pitiko oseruao zara po nexiase. Toiro zara po 30me osa pitiko nae nexiase. Ritonõpo Tapyĩ apuru jaraono topuxixime hkopyra nexiase zara kaehxo aehtopo; moro osa tõ apõme moro apuru nexiase, yrome osexihpyra nexiase apuru pokona.

\VS{7}Naeroro Ritonõpo Tapyĩ apuru tõ eneryhtao jarao oxisã topuxixime aexiry nexiase kae apõ pona. Opyi tõ konõto asakoro nexiase apuru pokona jarao ahno onuhtohme nono poe zara irãnaõ pona, kaehxo exikety pona, enara.

\VS{8-11}Apuru jaraohxo exikety moro osa tõ apurume topuxixime exiry 2½ meturume nexiase. Omõtoh nae nexiase osa tõ inikahpoẽ kyryryme. Imepỹ omõtoh roropa nexiase ikurenae osa tõ kyryryme. Tapyi zomye zara enease 2½ meturume ipuroroje. Nono epoe roropa nexiase oseruao meturume, osepune nexiase osa tõ apõ maro Tapyi apuru poko aexityamo. Tapyi zomye irãnao samo zara maro, oturuketõ esarykõ maro amerehmã nexiase 10 meturume ipuroroje exikety.


\par }{\SH Tapyi xixi omõtoh wino
\par }
{\PP \VS{12}Ritonõpo Tapyĩ poe xixi omõtoh wino amerehmã etyhpyry po tapyi nexiase 45 meturume mosa exikety te, 35 meturume ipuroroje nexiase. Moro tapyi apuru tõ topuxixime exiry 2½ meturume nexiase emero porehme.


\par }{\SH Ritonõpo Tapyĩ kuhtopõpyry kehko
\par }
{\PP \VS{13}Jarao Ritonõpo Tapyĩ tukuhse mokyro orutua a: 50 meturume nexiase mosa exiry. Ritonõpo Tapyĩ etyhpyry poe zara akuohnõko tapyi etyhpyry pona xixi omõtoh wino 50 meturume roropa nexiase.

\VS{14}Ritonõpo Tapyĩ ẽpataka ipuroroje amerehmã ao apotunuru wino te, amerehmã ao ipozery wino 50 meturume nexiase roropa.

\VS{15}Moro tapyi, Ritonõpo Tapyĩ poe xixi omõtoh wino mosa exiry tukuhse roropa mokyro a amerehmã etyhpyry po, ytotoh maro apotunuru wino te, ytotoh maro ipozery wino: 50 meturume moro nexiase kehko.

\par }{\SH Ritonõpo Tapyĩ ehtoh poko
\par }
{\PP Osa inunõ Ritonõpo Tapyĩ omõtopo te, Osa Kurã maro, Ritonõpo Esary Kurã Kuhse roropa

\VS{16}apuru tõ tyõtose wewe ke nono poe osenuhmatoh pona. Moro ao osenuhmatoh apurutoh kehko nae nexiase.

\VS{17}Moro ao apuru tõ taxikase omõtoh etyhpyry pona emero porehme

\VS{18}airiki ary panõ ke te, taporihke exiketõ ke, toiro airiki zoko panono, toiro taporihke exikety atakenaka apuru poko porehme. Toiro taporihke exikety asakoro ẽmyty nae nexiase:

\VS{19}ahno ẽmyty osẽpataka airiki zoko panõ maro te, reão ẽmyty osẽpataka airiki zoko panõ maro. Moro sã nexiase apuru tõ poko emero,

\VS{20}nono poe omõtoh etyhpyry pona.

\VS{21}Ritonõpo Esary Kurã omõtoh inepuru tahramehme nexiase kehko.

\par }{\SH Apoto apõ wewe risemy
\par }
{\PP Ritonõpo Esary Kurã Kuhse omõtoh etonie wewe risẽ nexiase

\VS{22}apoto apõ panono, toiro meturume zokonaka kae exiry nexiase. Ipuroroje toiro meturume nexiase. Inepuru tõ te, apõ apuru tõ wewe risẽ nexiase. Ynara tykase mokyro ya:

\par }{\PP — Sero meza mã Ritonõpo Oesẽkõ ẽpataka exikety.


\par }{\SH Omõtoh apuru tomo
\par }
{\PP \VS{23}Ritonõpo Esary Kurã pona ytotoh etyhpyry po omõtoh apuru nae nexiase, imepỹ omõtoh apuru nae roropa nexiase Esary Kurã Kuhse taka ytotoh etyhpyry po.

\VS{24}Toiro omõtoh apuru asakoro zary nexiase mirihme irãnaka.

\VS{25}Wewe risẽme moro omõtoh apuru nexiase kehko. Airiki panõ, taporihke exiketõ panõ roropa taxikase moro omõtoh apuru tõ pokona Ritonõpo Esary Kurã omõtohme, moro Tapyi apuru tõ samo.

\VS{26}Moro Osa Kurã apuru tõ osenuhmatoh nae nexiase, apuru tõ taxikase roropa airiki zoko panõme.




\par }\Chap{42}{\SH Imepỹ tapyi tõ asakoro Ritonõpo Tapyĩ pũto
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame jaroase mokyro jarãnaka zara jaraõ pona, mame jaroase inikahpozakoxi imepỹ tapyi taka ameke pyra moro tapyi wino, xixi omõtoh wino exikety.

\VS{2}Sero tapyi inikahpozakoxi 50 meturume nexiase mosa exiry, 25 meturume nexiase ipuroroje exiry.

\VS{3}Toiro apuru amerehmã etonie nexiase 10 meturume exikety Ritonõpo Tapyĩ kuroko. Imepỹ apuru zara etonie nexiase, jarao exikety etonie. Oseruao zara tõ nae nexiase osepokona. Zara kae exikety myahxo zao nexiase, zopinono mya hkopyra nexiase.

\VS{4}Moro tapyi rãnakuroko inikahpozakoxi ytotoh nae nexiase 5 meturume ipuroroje exiry, 50 meturume mosa exiry, omõtoh tonõ nexiase moro apuru po.

\VS{5}Osa tõ zara kaehxo exikety po zumo hkopyra nexiase kehko, kae hkopyra exiketõ zumohxo nexiase kehko, myahxo apuru exiryke kae ahtao.

\VS{6}Moro osa tõ osepokona aexityã zara tõ oseruao nexiase kehko. Inepuru tõ po pyra nexiase imehnõ tapyi tõ sã pyra zara konõto po.

\VS{7-8}Zara apitorymã po, nono po, tapyi apuru jaraono 50 meturume nexiase mosa exiry. Zokonaka sero apuru osa tõ nae nexiase; zakorõ zokonaka arypyra. Zara kaeno osa tõ rokẽ nexiase porehme.

\VS{9-10}Moro osa tõ zopino, tapyi etyhpyry po xixi tũtatoh wino, apuru toehpitose ahtao omõtoh nexiase zara jaraõ pona.

\par }{\PP Ritonõpo Tapyĩ poe ikurenae tapyi zakorõ nexiase ipanono ameke pyra moro tapyi poe xixi omõtoh wino.

\VS{11}Osa tõ etonie ytotoh nexiase zakorõ panono inikahpozakoxi. Oxisã kehko nexiase zumo exiry te, oxipanõ nexiase toto, oxisã aomõtoh nexiase roropa.

\VS{12}Omõtoh nexiase osa tõ zopino ikurenae, etyhpyry xixi tũtatoh wino, apuru exipitory po.


\par }{\PP \VS{13}Ynara tykase mokyro ya:

\par }{\PP — Sero tapyi tõ asakoro kure mã kehko Ritonõpo kyryryme. Moro tao oturuketõ, Ritonõpo ẽpataka ytoketõ tonahsã kurã enahnõko mã toto. Moro osa tõ kurãme exiryke, moro tao tynekarory kurã kurãkãko oturuketõ mana: tiriiku tõkehko, tynekarorykõ tyyrypyrykõ korokapotohme te, popyra toehtohkõ korokapotohme, enara.

\VS{14}Ritonõpo Tapyĩ tao oturuketõ ahtao, mame tutũtarykõ se toto ahtao zara jaraõ pona toytotohme, tupõkõ kurã oũko mã toto inomotohme moro osa tõ tao. Imepỹ upo amurũko mã toto toytotohkõme ahno oximõtoh taka.


\par }{\SH Ritonõpo Tapyĩ zumo ehtoh kuhnõko
\par }
{\PP \VS{15}Ritonõpo Tapyĩ tao tukuhkehse ahtao mokyro a, tutũtanohpose ywy eya tũtatoh ae xixi tũtatoh wino. Mame jarao tukuhse eya.

\VS{16}Ikuhtoh ke apuru mosã tukuhse eya xixi tũtatoh wino: 250 meturume nexiase.

\VS{17-19}Mame apuru tõ tukuhse eya inikahpozakoxi te, ikurenaka te, xixi omõtoh wino, enara. Oxisã kehko nexiase 250 meturume mosa exiry.

\VS{20}Moro sã apuru ke moro tapuruse nexiase, nono tahramehme samo 250 meturume mosa exiry, 250 meturume ipuroroje exiry, enara. Moro apuru tapiakase kurãkõ Ritonõpo kyryryme moro sã pyra ehtoh wino.




\par }\Chap{43}{\SH Ritonõpo oepyry ropa Tapyi taka
\par }
{\PP \VerseOne{1}Moromeĩpo jaroase ynororo omõtoh pona xixi tũtatoh wino.

\VS{2}Moro poe Ritonõpo Izyraeu tõ Esẽ saerehkatoh oepyry enease. Ritonõpo omiry etase tuna konõto pohkane panaikatõ samo. Nono po saereme toehse Ritonõpo saerehkatoh pokoino.

\VS{3}Sero enepotoh moro enepotoh sã nexiase Ritonõpo tooehse ahtao Jerusarẽ enahkapose. Moro enepotopõpyry sã roropa nexiase ynenehpyry tuna Kepaa ehpio po jahtao. Mame epukase nono pona jẽmyty po nono pokoxi.

\VS{4}Ritonõpo saerehkatoh tomõse omõtoh kuroko xixi tũtatoh wino Ritonõpo Tapyĩ taka.


\par }{\PP \VS{5}Mame janymyase Ritonõpo Zuzenu. Jaroase zara pona Tapyi taka, osenuhmase Ritonõpo Tapyĩ pehme nexiase Ritonõpo saerehkatoh ke.

\VS{6}Mokyro orutua ymaro nexiase, Ritonõpo omiry etase itapyĩ tao. Ynara nase ynororo ya:


\par }{\PP \VS{7}— Ahno mũkuru, tuisame jehtoh apõ taro mana. Taro ypoetory Izyraeu tõ maro exĩko ase. Jũme toto tuisaryme exĩko ase. Jesety kurã nuriame onyripyra ropa exĩko mã toto, imehnõ neponãmary oneahmara exĩko mã toto, tutuisarykõ ekepyry ononẽpyra exĩko mã toto Ytapyĩ Kurã pũto.

\VS{8}Mokaro tuisa tomo a tytapyĩkõ konõto tyrise Ytapyĩ pũtokoxi ipunaka. Moro sã toiro apuru rokẽ nexiase yna apiakãko. Nuriame jesety kurã tyrise eya xine popyra ehtoh riryke eya xine. Morara exiryke toto zehno toehse ywy tonahkase toto ya.

\VS{9}Seromaroro kurehxo exiry eya xine tyneponãmarykõ oneahmara toehse toto ahtao, tutuisarykõ ekepyry mya aroryhtao roropa eya xine zonẽtohme. Moro riryhtao eya xine mokaro maro exĩko ase jũme.


\par }{\PP \VS{10}Tõturuse ropa Ritonõpo. Ynara tykase:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, Izyraeu tõ zuruko Ytapyĩ Kurã poko, ipoko toto atamorepatohme. Amorepako toto ehxirotohme tyyrypyrykõ poko.

\VS{11}Toehxirose toto ahtao tynyrihpyrykõ xihpyry poko toto amorepako Ytapyĩ Kurã poko, osa tõ poko, omõtoh tonõ poko te, tũtatoh roropa, oty sã emero ehtoh poko te, ynyripohpyry poko te, jomiry omipona ehtoh poko, enara. Pape imeroko morohne poko emero inenerykõme ykyryry tõ ehtoh waro toto ehtohme jomiry omipona toto ehtohme.

\VS{12}Ynara tyripotoh mana Ytapyĩ Kurã poko: moro nono emero Ytapyĩ zomye moro ypy emory po nono kurã mana, Jesaryme kurano nono kurãme mana.


\par }{\SH Apoto apony
\par }
{\PP \VS{13}Ynara apoto apõ zumo ehtoh kuhtoh mana Ritonõpo Tapyĩ zumo ehtoh kuhtopõpyry samo. Moro apoto apõ zomye ahkatopõpyry nexiase zokonaka meturume zueme exiry, zokonaka meturume ipuroroje exiry roropa. Ehpio nae roropa nexiase 25 sẽtimeturume kae exiry.

\VS{14}Moro apoto apõ zokonaka kae hkopyra exikety, toiro meturume motye pitiko nexiase kae exiry. Moro zokonaka irãnaono asakoro meturume nexiase kae exiry, ½ meturume nexiase ehpio wino apoto apõ zomye. Moro zokonaka kae exikety ½ meturume nexiase ehpio wino moro zomye.

\VS{15}Moro zokonaka roropa asakoro meturume nexiase kae exiry, eporo okyno tõ tyahkase ahno nekarotyamo. Moro suime ehtoh asakoropane kaehxo nexiase kehko.

\VS{16}Moro apoto apõ zokonaka kaehxo exikety tahramehme nexiase 6 meturume mosa exiry te, 6 meturume ipuroroje exiry, enara.

\VS{17}Moro apoto apõ zokonaka irãnaono tahramehme roropa nexiase 7 meturume mosa exiry te, 7 meturume ipuroroje exiry, enara. Ehpikuroko ehpiry nexiase 25 sẽtimeturume kae exiry. Moro zomye ahkatopõpyry ½ meturume ipuroroje nexiase. Opyi apoto apõ po xixi tũtatoh wino nexiase.


\par }{\SH Apoto apõ kurãkary ropa Ritonõpo a
\par }
{\PP \VS{18}Ynara tykase Ritonõpo ya:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, etako pahne jomiry oya: Moro apoto apõ tyrise ahtao ikurãkapõko mase ya onekarotyã zatyryke epona te, munu emaryke roropa epona, okyno tõ munuru totapase toto ahtao onekarorykõme.

\VS{19}Oturuketõ, Rewi pakomotyã rokẽ, Zatoke pakõ rokẽ oehnõko mã toto jẽpataka erohtohme. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, morohne ripõko ase. Pui orutua wãtasenã ekaroko eya xine jahkatohme onekarorykõme oorypyrykõ korokapotohme.

\VS{20}Munu zokonaka apoiko tyritohme apoto apõ potyry tõ pona, kae aexihpyry po te, suime ehtoh asakoropane pona irãnao aexihpyry po te, ehpio pona roropa emero porehme. Morara ahtao moro apoto apõ kurãkapõko matose ya ykyryry kurãme ehtohme.

\VS{21}Mokyro pui orutua apoiko onekarorykõme oorypyrykõ korokapotohme. Mame mokyro jahkako esary po jarao amekehxo Ytapyĩ esary winoino.

\VS{22}Yrokokoro poti orutua apoiko atapuropyra exikety zahkatohme onekarorykõme oorypyrykõ korokapotohme. Apoto apõ ikurãkapoko ya imunuru ke, pui orutua munuru ritopõpyry saaro oya.

\VS{23}Moro poko tõtyhkase awahtao pui orutua wãtasenã apoiko, kaneru mũkuru maro, atapuropyra exiketomo,

\VS{24}enehtohme ya, Ritonõpo a. Mokaro etapaxĩpo sautu rĩko oturuketõ mana toto pona. Mame toto zahnõko tynekarorykõme ya.

\VS{25}Mame kokoro rokẽ 7me ẽmepyry aropõko matose toiro poti, toiro pui orutua maro, toiro kaneru mũkuru roropa zahkãko matose onekarorykõme oorypyrykõ korokapotohme. Mokaro okyno tõ atapuropyra exiketõ rokẽ imenekako.

\VS{26}7me ẽmepyry ae moro apoto apõ kurãkapõko mokaro oturuketõ mana kure ehtohme apoto apõme.

\VS{27}Moromeĩpo moro 7me ẽmepyry taropose ahtao tynekarorykõ zahkapitõko mã mokaro oturuketõ moro apoto apõ po. Jahkãko mã toto okyno tomo zahkasẽ tytororo, ahno nekarory tõ osepeme ehtohme, enara. Mame yzamaro exĩko matose emero porehme. Ywy, Ritonõpo, oturuno.




\par }\Chap{44}{\SH Omõtoh xixi tũtatoh wino
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame jaroase mokyro orutua omõtoh jaraõ pona, Ritonõpo Tapyĩ poe xixi tũtatoh wino. Moro omõtoh tapuruse nexiase.

\VS{2}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:

\par }{\PP — Sero omõtoh tapuruse exikehpyra mana; jũme onetapuruhmakara ropa exĩko mana. Moro ae imehnõ omõsaromepyra mã toto, ywy, Ritonõpo Izyraeu tõ Esemy, moro ae tomõse jexiryke. Morara exiryke tapurusẽme exĩko mana jũme,

\VS{3}yrome tuisa morotona ytõko mana otuhse jeahmaryme jẽpataka. Omõnõko mana osa inunõ omõtoh ae, moro ae tũtãko roropa mana.


\par }{\SH Ahno omomyry poko Ritonõpo Tapyĩ taka
\par }
{\PP \VS{4}Mame jaroase mokyro orutua omõtoh kuroko inikahpozakoxi, Ritonõpo Tapyĩ ẽpataka. Tõsenuhmase jahtao Itapyĩ enease pehme sã Ritonõpo saerehkatoh ke. Toepukase ywy jẽmyty po nono pokoxi, eahmatohme.

\VS{5}Mame ynara tykase Ritonõpo ya:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, tomeseke exiko emero enery poko oya emero etary poko roropa oya. Ynyripohpyry tõ ekarõko ase oya Ytapyĩ poko. Imeroko emese kure samo onokãkõ jomi poe omõnõko Ytapyĩ taka, onokãkõ roropa omõsaromepyra exĩko.


\par }{\PP \VS{6}— Kaxiko mokaro Izyraeu tomo a, jomiry omipona pyra exiketomo a: “Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ. Epo hnae onyrityã nuriame ehtoh poko,” ãko ase.

\VS{7}Ytapyĩ Kurã nuriame tyrise eya xine, imeimehnõ ahno tonehse eya xine Ytapyĩ taka, tyyrypyrykõ onurumekara exiketomo, jomiry omipona pyra exiketomo, juaro pyra exiketomo. Tonehse toto zara pona Ytapyĩ taka, okyno tõ totapase ahtao tynekarory kasery imunuru maro ekaroryhtao ya apoto apõ po. Moro sã nuriame ehtoh poko toehse oexirykõke osepeme kuehtohkõ tytahkase oya xine.

\VS{8}Jeahmatoh Ytapyĩ tao tyripose toto imehnõ nonory põkomo a; ynyripohpyry eya xine, imehnomo a tyrohmanohpose eya xine.


\par }{\PP \VS{9}— Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, ynara ãko ase: imehnõ nonory pono, jaĩpotapihpyry onysahkara exiketõ, jomiry omipona pyra exiketõ, zara pona Ytapyĩ taka omõsaromepyra mana, torẽnase ynororo ahtao ro ypoetory Izyraeu tõ rãnao toexiry poko.


\par }{\PP \VS{10}— Rewi pakomotyamo a Izyraeu tõ maro emero turumekase ywy tyneponãmarykõ eahmatohme tyya xine. Naeroro tuãnohsẽme exĩko mã toto.

\VS{11}Erohnõko ro mã toto ypoetoryme Ytapyĩ tao omõtoh eraseme te, Ytapyĩ poko roropa; okyno tõ etapãko mã toto ahno nenehtyamo jahkatohme tytororo apoto apõ po, tynekaroryme roropa. Ahno rãnao eraximãko mã toto akorehmatohme.

\VS{12}Tyneponãmarykõ eahmary poko toehse toh kynexine Izyraeu tõ maro, Izyraeu tõ iirypyryme tyripose eya xine. Morara exiryke ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, jomiry etapõko ase oya xine, mokaro tuãnohsẽme exĩko mã toto.

\VS{13}Erohpyra exĩko mã toto oturuketõme, ykyryry kurã poko pyra exĩko mã toto, upũtokoxi oehpyra mã toto. Jesary Kurã Kuhse pona omõpyra roropa mã toto. Toto wãnohtoh tynyrihpyrykõ xihpyry emetakame ynara mana:

\VS{14}Ytapyĩ omõtoh eraseme rokẽ toto rĩko ase, enara.


\par }{\SH Oturuketomo
\par }
{\PP \VS{15}Ynara tykase Ritonõpo Kuesẽkomo:

\par }{\PP — Turumekase jahtao Izyraeu tomo a emero porehme, oturuketõ Rewi pakomotyamo, Zatoke pakomotyã anamonohpyra toh nexiase, toerohse toto kokoro rokene Ytapyĩ tao. Seromaroro erohnõko mã toto jẽpataka tynekarorykõ zahkary poko okyno kasery, munu roropa apoto apõ po.

\VS{16}Mokaro rokẽ omõnõko mã toto Ytapyĩ taka, erohnõko apoto apõ poko te, akorehmãko roropa mã toto jeahmary poko Ytapyĩ tao.

\VS{17}Aomomyrykohtao zara omõtoh ae Ytapyĩ Kurã taka upo amurũko mã toto mauru panõ risemy. Aerokurukohtao zara po Ytapyĩ tao roropa kaneru hpoty risẽ anamurupyra mã toto.

\VS{18}Tupuhpyrykõ po mauru panõ risẽ rĩko mã toto, axiakã amurũko mauru panõ risemy roropa; yrome enãkutara toehtohkõme zamareary anamurupyra mã toto.

\VS{19}Ytopyra ro toto ahtao jarãnaka ahno maro ehtohme upo oũko mã toto toerohtohkõ zupony Ytapyĩ Kurã tao, ikurãkatohme osa kurã po. Imepỹ upo amurũko mã toto tupõkõ kurã imehnõ onyryhmara ehtohme.


\par }{\PP \VS{20}— Oturuketõ tupuhpyrykõ onywyhnapopyra mã toto, mosahxo roropa tũsetykõ onyripopyra mã toto, yrome kure rokẽ zũsety sahkapõko mã toto.

\VS{21}Uwa eukuru jehnahpyry onẽpyra oturuketõ mana ytosasaka toto ahtao zara pona Ytapyĩ taka.

\VS{22}Jomi poe oturuketõ pytasaromepyra mã toto pytỹpo maro te, inio nurumekahpyry maro roropa, yrome pytãko rokẽ mana orutua poko exipitopyra exikety maro te, imepỹ oturukety pytỹpyry maro toorihse inio ahtao, enara.


\par }{\PP \VS{23}— Ypoetory tõ amorepãko oturuketõ mana, kure ehtoh oxisã pyra mana popyra ehtoh maro. Nuriame exikety oxisã pyra mana kure exikety maro.

\VS{24}Osepune pyra exiketõ oepyryhtao oturuketomo a zae apiakatohme, jomihpyry omipona morohne apiakãko mã toto. Oseahmatoh rĩko roropa mã toto jomihpyry omipona te, jomihpyry omi poe oserematoh kurã rĩko roropa mã toto.


\par }{\PP \VS{25}— Aorihtyã ekepyry anapopyra oturuketõ mana. Tapose ahtao eya nuriame exĩko mana. Yrome jomiry omi poe tumy ekepyry apõko mana te, tyse te, tumũkuru te, turui te, takorony te, toryxiry tynioke pyra exikety rokene, enara.

\VS{26}Imeĩpo tukurikase ropa ahtao eraximãko 7me ẽmepyry.

\VS{27}Mame omõnõko zara pona Ytapyĩ taka tynekarory zahkatohme kure ehtohme ropa, aerohtohme ropa Ytapyĩ tao. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.


\par }{\PP \VS{28}— Tymõkomoke exĩko oturuketõ mana: ywy ase toto mõkomoryme samo. Nono esẽme exipyra exĩko mã toto Izyraeu tõ nonory po: ywy ase toto nonoryme samo.

\VS{29}Ahno nekarohpyry, tonahsẽ tiriiku tõkehko te, inekarotyã tyyrypyrykõ korokapotohme te, zae pyra toehtohkõ korokapotohme roropa, oturuketõ napyryme exĩko. Ahno nekarohpyry ya Izyraeu tõ nonory po emero oturuketõ kyryryme exĩko.

\VS{30}Tonahsã apoipitoryhtao kure exikety tokarose ahtao ya morohne emero oturuketõ napyryme exĩko. Pão riryhtao ahno a, wyi ekeiryhtao eya xine apitorymã ekarõko mã toto oturuketomo a tynekaroryme ya, mame moro sã ahtao kure rokẽ itapyĩ taõkõ rĩko ase.

\VS{31}Tamoreme okyno toorihse ahtao te, torõ tõ roropa tosekase toto ahtao roropa onokyro a mokaro onõpyra oturuketõ mana.




\par }\Chap{45}{\SH Nono tapiakase Ritonõpo esaryme
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame nono apiakaryhtao oya xine Izyraeu tõ esaryme, zokonaka apiakãko matose Ritonõpo Oesẽkõ esaryme. Moro nono zumo exiry ynara exĩko mana: toze kirometuru zokonaka mosa exiry te, 10 kirometurume ipuroroje exiry, jesaryme kurano.

\VS{2}Moro nono po Ritonõpo Tapyĩ Kurã esaryme exĩko mana, nono tahramehme 250 meturume mosa exiry, 250 meturume ipuroroje exiry, enara. Moro Tapyi esary zomye amerehme exĩko mana 25 meturume ipuroroje exiry.

\VS{3}Moro nono poe zokonaka tapiakasẽme exĩko toze kirometuru zokonaka mosa exiry, omame kirometuru ipuroroje exiry, enara. Moroto Ritonõpo Tapyĩ Kurã exĩko mana, Osa Kurã Kuhse, Ritonõpo esaryme moroto mana.

\VS{4}Sero nono zokonaka Ritonõpo poe kurãme exĩko Izyraeu tõ nonory po, tapiakase oturuketõ esaryme, Ritonõpo Tapyĩ Kurã tao erohketõ esaryme. Moroto exĩko itapyĩkõ mana; moroto roropa Ritonõpo Tapyĩ esary kurano.

\VS{5}Mame moro nono akorony toze kirometuru zokonaka mosa exikety te, 5 kirometuru ipuroroje roropa tapiakase Rewi ekyry tõ esaryme ehtohme, Ritonõpo Tapyĩ Kurã tao erohketõ esaryme. Moroto pata tõ exĩko mana mokaro esaryme ehtohme.

\VS{6}Osemyhto moro nono zokonaka kurã maro imepỹ nono ropa exĩko 12½ kirometuru mosa exiry te, 2½ kirometuru ipuroroje exikety tapiakase patame ehtohme emero rokẽ Izyraeu tõ esaryme ehtohme.


\par }{\SH Nono tuisa esaryme
\par }
{\PP \VS{7}Izyraeu tõ nonory zokonaka tuisa nonoryme exĩko. Ritonõpo Tapyĩ Kurã nonory poe, pata tõ nonory poe roropa, tuisa nonoryme exĩko xixi omõtoh winakoxi tuna konõto Metiteraneu pona te, xixi tũtatoh wino tuisa nonoryme exĩko Izyraeu tõ nonory ehpiõkõ pona. Xixi tũtatoh winoino xixi omõtoh pona moro nono mosa ehtoh oxisã mana toiro oxiekyry tõ nonory maro.

\VS{8}Sero nono zokonaka tuisa esaryme exĩko Izyraeu nonory po, imehnõ Izyraeu tõ nonory anapoipyra ynororo ehtohme; nono akoĩpyry nomõko mana emero imehnõ oxiekyry tõ esaryme.


\par }{\SH Omoxĩ ehtoh kuhtopo
\par }
{\PP \VS{9}Ynara tykase Ritonõpo Kuesẽkomo:

\par }{\PP — Izyraeu tõ tamuximãkomo, epo hnae! Oorypyrykõ poko pyra ehtoko! Imehnõ onetapara ehtoko! Jamihme pyra exiketõ mõkomory anapoipyra ehtoko! Zae ehtoh poko rokẽ ehtoko! Ypoetory tõ anaropopyra ropa ehtoko toto nonory poe, ãko Ritonõpo Oesẽkõ mana.


\par }{\PP \VS{10}— Zae omoxinety ke, zae ikuhtoh ke roropa osepekahtoko, mõkomo ekamotoko roropa.


\par }{\PP \VS{11}— Toiro kiru arexi tõkehko miu karamame mana. Toiro rituru miu karamame mana.


\par }{\PP \VS{12-14}— Ynara enehnõko matose onekarorykõme: tiriiku tapoise ahtao oya xine otupikõ poe 60me apoiryhtao toiro enehnõko matose onekarorykõme; sewata ahtao morararo, 60me apoiryhtao toiro enehnõko matose onekarorykõme. Azeite ahtao 100me apoiryhtao oya xine toiro enehtoko onekarorykõme.

\VS{15}Oeky tõ kaneru tõ Izyraeu nonory po, 200me ahtao toiro enehtoko onekarorykõme.

\par }{\PP — Tiriiku tõkehko enehtoko, okyno tõ maro jahkatohme tytororo, onekarorykõme osepeme ehtohme, oorypyrykõ korokapotohme. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, morohne ripõko ase oya xine.


\par }{\PP \VS{16}— Jomi poe tynekarorykõ arõko ahno mana emero Izyraeu tõ nonory po tutuisarykomo a Izyraeu tõ esemy a.

\VS{17}Mame okyno tõ ekarõko mokyro tuisa mana jahkatohme tytororo, tiriiku tõkehko maro te, uwa eukuru jehnahpyry maro, Izyraeu tõ nekaroryme emero. Moro rĩko mana Oseahmatoh Nuno Kasenato po te, oserematoh tonõ po te, imehnõ oseahmatoh po emero. Okyno tõ ekarõko mana tynekarorykõme iirypyrykõ korokapotohme, tiriiku tõkehko maro, okyno tõ zahkatohme tytororo te, tynekarory roropa osepeme ehtohme Izyraeu tõ rypyry korokapotohme.


\par }{\SH Paxikoa poko
\par }
{\R (Exutu 12.1-20)

\par }{\PP \VS{18}Mame ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Ẽmepyry apitorymã po, nuno apitorymã po pui orutua kure exikety etapãko matose Ytapyĩ Kurã kurãkapotohme.

\VS{19}Mokyro munuru zokonaka apoĩko oturukety mana, oorypyrykõ korokapotohme. Mame moro munu rĩko mana Ritonõpo Tapyĩ omõtoh ehpiry pokona te, apoto apõ potyry 4mãkõ pona te, imehnõ omõtoh ehpio pokona zara po Tapyi Kurã tao.

\VS{20}Mame ẽmepyry 7mã po moro nuno po moro sã tyrĩko ropa matose imehnõ rypyry korokapotohme; otarame iirypyryme toehse mana tyyrypyry poko se pyra ahtao, otarame tuaro pyra mã ynororo. Mame moro ke Ytapyĩ Kurã kurãkãko matose.


\par }{\PP \VS{21}— Mame ẽmepyry 14me ehtoh po nuno apitorymã po Oseahmatoh Paxikoa poko tyripitõko matose. 7me ẽmepyry aropõko matose wyi porutatoh maro pyra enahnõko matose.

\VS{22}Ẽmepyry osemazupu po Oseahmatoh poko, okyno ekarõko tuisa mana, pui orutua etapatohme tyyrypyry korokapotohme, ahno porehme rypyry korokapotohme roropa.

\VS{23}Kokoro rokẽ 7me ẽmepyry ae oseahmatoh poko toto ahtao okyno tõ ekarõko mana etapatohme tynekaroryme Ritonõpo Tosẽkomo a 7me pui orutua komo te, 7me kaneru tõ roropa atapuropyra exiketomo. Mokaro zahkãko mana tytororo. Kokoro rokẽ toiro poti roropa etapãko mana oorypyrykõ korokapotohme.

\VS{24}Pui orutua maro te, kaneru maro roropa totapase ahtao onekarorykõme tiriiku tõkehko ekarõko roropa matose 17½ riturume te, azeite 3 rituru maro.


\par }{\SH Oseahmatoh Tapyi Pisarara poko
\par }
{\R (Rewitiku 23.33-43)

\par }{\PP \VS{25}— Mame ẽmepyry 15me ehtoh po, nuno 7mã po Oseahmatoh Tapyi Pisarara poko, okyno tõ ekarõko tuisa mana kokoro rokẽ 7me ẽmepyry ae oorypyrykõ korokapotohme te, moro saaro okyno tõ zahkãko mana tytororo te, moro saaro tiriiku tõkehko ekarõko mana tynekaroryme azeite maro, enara.




\par }\Chap{46}{\SH Tuisa oseahmatoh maro
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame ynara tykase Ritonõpo Kuesẽkomo:

\par }{\PP — Moro omõtoh xixi tũtatoh wino tapurusẽme exĩko 6me ẽmepyry ae, yrome oserematoh ae totapuruhmakasẽme exĩko mana, Oseahmatoh Nuno Kasenato ae roropa.

\VS{2}Mame tuisa ytõko zara poe jarao osa omõtoh taka. Moro tao eraximãko mana xikihme omõtoh pũto, tynekarorykõ zahkatoh zano oturuketomo a; okyno zahkãko tytororo te, osepeme ehtoh zahkãko roropa mã toto, enara. Ritonõpo eahmãko tuisa mana moroto, mame tũtãko ropa mana. Moro omõtoh totapuruhmakasẽme exĩko mana kokonie pukuro pona.

\VS{3}Oserematoh po te, Oseahmatoh Nuno Kasenato po roropa tosekumuru po porohnõko imoihmãkõ mana Ritonõpo eahmaryme omõtoh ẽpataka.

\VS{4}Oserematoh po okyno tõ enehnõko tuisa mana jahkatohme tynekaroryme Ritonõpo a: toiro kaneru inunomo, 6me kaneru mũkuru tõ maro, emero atapuropyra exiketomo, jahkatohme tytororo.

\VS{5}Kaneru inunõ maro tiriiku tõkehko puhturu enehnõko roropa mana tynekaroryme Ritonõpo a, 17½ riturume ipuhturu. Kaneru mũkuru tõ maro ise toehtoh ekarõko roropa mana. Moro 17½ riturume ipuhturu maro 3 riturume azeite enehnõko roropa mana.

\VS{6}Oseahmatoh Nuno Kasenato po pui mũkuru enehnõko mana, kaneru inunõ maro, kaneru mũkuru tõ 6mãkõ maro atapuropyra exiketõ tynekaroryme.

\VS{7}Moro pui mũkuru maro te, kaneru inunõ maro 17½ riturume tiriiku puhturu enehnõko mana; mokaro kaneru mũkuru tõ maro ise toehtoh ekarõko tuisa mana. Moro 17½ riturume ipuhturu maro 3 riturume azeite enehnõko mana.

\VS{8}Mame tuisa ytõko ropa mana osa inunõ omõtoh kuroko omõtoh ae aomõtopõpyry samo.


\par }{\PP \VS{9}— Mame Ritonõpo eahmary poko ahno oximõme toehse ahtao oseahmatoh poko, mokaro tomõse exiketõ omõtoh ae inikahpozakoxi tũtãko mã toto tũtatoh ae ikurenae tõtyhkase toto ahtao Ritonõpo eahmary poko. Mokaro tomõse exiketõ omõtoh ae ikurenae tũtãko mã toto omõtoh ae inikahpozakoxi. Tũtara ropa mã toto tomõtopõpyrykõ ae ropa, yrome moro omõtoh etonie ae tũtãko mã toto.

\VS{10}Mokyro tuisa omõnõko mana imoihmãkõ omomyryhtao; tũtãko ropa mana imoihmãkõ tũtary ropa ahtao.

\VS{11}Oseahmatoh poko tõximõse awahtao xine Ritonõpo eahmaryme, 17½ riturume tiriiku puhturu enehnõko matose pui mũkuru maro, pui pyra ahtao kaneru inunõ maro. Mame kaneru mũkuru tõ maro ise toehtoh ekarõko mã Ritonõpo eahmane. Moro 17½ riturume tiriiku puhturu maro 3 riturume azeite enehnõko roropa mana.


\par }{\PP \VS{12}— Tynekarory enepyry se tuisa ahtao Ritonõpo a jahkatohme tytororo te, osepeme ehtohme ropa ahtao, omõtoh xixi tũtatoh wino zara pona Tapyi tao totapuruhmakasẽme exĩko mana aomõtohme. Tynekarory ekarõko mana tynekarory ekarory sã oserematoh ae, mame tutũtase ropa ynororo ahtao moro omõtoh tapurusẽme exĩko ropa mana.


\par }{\SH Tynekarory kokoro rokene
\par }
{\PP \VS{13}Ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Ẽmepyry ae rokẽ kaneru mũkuru, toiro jeimamyry exikety atapuropyra exikety, zahkãko matose tytororo, onekarorykõme Ritonõpo a. Kokoro rokẽ morara tyrĩko matose.

\VS{14}Moro maro kokoro rokẽ 1½ kirume tiriiku apohpyry enehnõko matose onekarorykõme, toiro rituru azeite maro zoximatohme tiriiku maro. Jomi poe jũme moro ynyripohpyry rĩko matose.

\VS{15}Kaneru mũkuru, tiriiku maro apohpyry, azeite maro enehnõko matose kokoro rokene onekarorykõme Ritonõpo a jũme.


\par }{\SH Tuisa poko nono esẽme exiry poko
\par }
{\PP \VS{16}Ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Tynonory ekaroryhtao tuisa a tumũkuru a tynekaroryme eya mokyro mũkuru esaryme exĩko mana tumy ekyryme aexiryke.

\VS{17}Yrome mokyro tuisa a tynonory ekaroryhtao typoetory a, moro nono exĩko ropa tuisa nonoryme ropa mana Jeimamyry Emyhpokatoh ropa toehse ahtao. Moro nono tuisa nonoryme mana jũme, imũkuru tõ maro.

\VS{18}Mokyro tuisa imepỹ nonory onupuxihkasaromepyra mana. Nono ekarory se ynororo ahtao tumũkuru tomo a, tynonory poe rokẽ moro ekarõko mana, ypoetory tõ onyryhmara ehtohme, inonory anapoipyra aehtohme roropa.


\par }{\SH Kaxiri ahnotoh Ritonõpo Tapyĩ tao
\par }
{\PP \VS{19}Moromeĩpo mokyro orutua jaroase omõtoh pona osa tõ taka osenuhmatoh inikahpozakoxi. Moro osa tõ kurãme kehko nexiase oturuketõ esaryme. Mame osa tonepose ya osa kurãkõ poe xixi omõtoh wino.

\VS{20}Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Taro tõsẽ ahnõko oturuketõ mana ahno nekarotyã tyyrypyrykõ korokapotohme, zae pyra toehtohkõ korokapotohme; moroto tiriiku risẽ ekeĩko roropa mã toto ahno nekarohpyry. Morara ahtao Ritonõpo kyryry kurã anaropyra jarãnaka zara pona, imehnõ ryhmaryino.


\par }{\PP \VS{21-22}Mame jaroase ynororo jarãnaka zara pona. Moroto asakoropane zarapohxikyry po zara tõ zumo hkopyra exiketõ enepoase ya 20 meturume mosa exiry, 15 meturume ipuroroje exiry.

\VS{23}Emero zara pitiko tapuruse topu risẽ ke. Mame moro apuru tõ pokona apoto esary nexiase.

\VS{24}Ynara tykase ynororo ya:

\par }{\PP — Senohne tõsẽ ahnotohme mana, ahno nekarotyã ahnõko mã toto erohketomo Ritonõpo Tapyĩ tao.




\par }\Chap{47}{\SH Tuna tũtary Ritonõpo Tapyĩ tae
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame jaroase ropa mokyro orutua Tapyi omõtoh pona. Moro poe Tapyi omõtoh zopino tuna tũtãko nexiase soesoekane sã exikety; sararakaneme ytõko nexiase xixi tũtatoh wino, moro Tapyi ẽmyty xixi tũtatoh wino nexiase. Moro tuna tũtãko nexiase Tapyi zopinoino, apuru ikurenae isararame ytõko apoto apõ kuroko ikurenaka.

\VS{2}Mame jaroase mokyro Tapyi nonory poe omõtoh ae inikahpozakoxi jarãnaka moro omõtoh pona xixi tũtatoh wino. Moroto tuna iporiry tutũtase omõtoh poe ikurenaka.

\VS{3}Tymarãke mokyro a tukuhse 500 meturume ikurenaka xixi tũtatoh wino. Tuna takuohpose ya ynororo, zueme pyra nexiase ypyrakũ pona rokene.

\VS{4}Moromeĩpo tukuhse 500 meturume ropa, moroto tuna zueme exiry jesekumuru pona toehse. 500 meturume ropa tuna zueme exiry ymetỹ eary pona nexiase.

\VS{5}Mame tukuhse ropa ynororo 500 meturume ropa, tuna zueme nexiase, anakuohsaromepyra exiase zuemehxo exiryke.

\VS{6}Ynara tykase ynororo ya:

\par }{\PP — Ahno mũkuru, senohne emero eneko kure wenikehpyra oehtohme!

\par }{\PP Naeroro jaroase ropa tuna ehpio pona ropa.

\VS{7}Toeporehkase jahtao morotona osenuhmase: moroto wewe tõ tuhke nexiase tuna ehpikuroko asakoro ro.

\VS{8}Mame ynara tykase ynororo ya:

\par }{\PP — Sero tuna yhtõko xixi tũtatoh wino tuna Joatão kuaka, myaro tuna konõto Aorikyhpyry pona. Morotona toehse ahtao tuna sãme aexihpyry etyorõmãko mana tuna anusasame ehtohme.

\VS{9}Mame emero nono kuroko sero tuna ytoryhtao emero rokẽ onokyro tõ exĩko kana tõ maro. Tuna konõto Aorikyhpyry tunary rĩko sero tuna kure ropa, isene ehtoh enehnõko mana nono kuroko ytoryhtao.

\VS{10}Tuna enatyry Keti wino tuna enatyry Ekeraĩ pona kana anỹnanõ osenẽko mã toto tuna konõto ehpikuroko. Moroto tarãpa tõ rĩko mã toto xixi aka anorytohme. Moroto kana itamurume exĩko mana, tuhke tyotyoro kana tõ exĩko roropa tuna Metiteraneu kuaõ samo.

\VS{11}Yrome ikuhpo pitiko tõ kuao, pẽkamã kuao roropa tuna onukurãkara mana. Moroto rokẽ exĩko mana sautu ritohme.

\VS{12}Mame moro tuna asakoro ehpikuroko eperytaketõ emero rokẽ ahtãko mana. Zary tõ aremãpyra mana, eperytakehpyra moro wewe mã kehko. Emero nuno po epery tõ exisenã exĩko mã kehko, tuna oehkehpyra exiryke Ritonõpo Tapyĩ tae. Moro epery tõ tonahsẽme kurãme exĩko mana, zary tõ opime exĩko.


\par }{\SH Nono ehpiõ exiketomo
\par }
{\PP \VS{13}Ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Ynara ononorykõ ehpio exĩko apiakatohme 12me oxiekyry tõ nonoryme; Joze ekyry tomo a asakoro zokonaka apoiryke.

\VS{14}Jomiry etapoase atamuru tomo a sero nono ekarory poko eya xine inonorykõme ehtohme. Naeroro seromaroro moro nono apiakatoko 12me oxisã oesarykõme ehtohme.


\par }{\PP \VS{15}— Ehpio inikahpozakoxi ytõko xixi tũtatoh wino tuna konõto Metiteraneu poe pata Heterõ pona, onuhtoh Hamate pona pata tõ Zetate pona,

\VS{16}Perota maro te, Xipiraĩ maro (moroto irãnao pata Tamaxiku tuisary nonory maro pata Hamate tuisary nonory maro) pata Hatikõ maro (pata Haurã tuisary nonory ehpiõ po).

\VS{17}Naeroro nono ehpiõ inikahpozakoxi ytõko mana Metiteraneu poe xixi tũtatoh wino pata Enõ pona, Tamaxiku nonory Hamate nonory roropa inikahpozakoxi ehpiõme exĩko mã kehko.


\par }{\PP \VS{18}— Ehpio xixi tũtatoh wino ytõko ikurenaka osa poe irãnao Tamaxiku tuisary nonory maro Haurã tuisary nonory maro. Tuna Joatão nono apiakãko mana Izyraeu nonory xixi omõtoh wino te, Kireate nonory maro xixi tũtatoh wino pata Tamara pona tuna konõto Aorikyhpyry pona roropa.


\par }{\PP \VS{19}— Ikurenae nono ehpio ytõko ikurenaka, xixi omõtoh wino pata Tamara poe tutunake exikety Kate Meripa pona inikahpozakoxi Ejitu ehpikuroko tuna Metiteraneu pona.


\par }{\PP \VS{20}— Ehpio xixi omõtoh wino tuna Metiteraneu me mana ytõko inikahpozakoxi osa pona onuhtoh Hamate poe xixi omõtoh wino.


\par }{\PP \VS{21}— Moro nono apiakatoko oxiekyrymãkomo esaryme;

\VS{22}jũme oesarykõme exĩko mana. Ononorykõ apiakaryhtao oya xine imehnõ nonory põkõ amaro xine toehse ahtao toemũkuase ynaroro ahtao taro, nono apoĩko roropa mã toto tosarykõme. Mokaro rĩko matose Izyraeu tõ riry samo, nono menekatoh apoĩko mã toto asã xine Izyraeu tõ maro.

\VS{23}Imehnõ nonory põkõ emero amaro xine exiketõ nono apoĩko mã toto tosarykõme Izyraeu tõ oxiekyry tõ maro, moroto mokaro maro toehse toto exiryke. Ywy, Ritonõpo Oesẽkõ, oturuno.




\par }\Chap{48}{\SH Izyraeu tõ nonory apiakary
\par }
{\PP \VerseOne{1-7}Nono ehpio inikahpozakoxi ytõko xixi tũtatoh winakoxi tuna konõto Metiteraneu poe pata Heterõ pona, onuhtoh Hamate pona, pata Enom pona, Tamaxiku tuisary nonory ehpio pona Hamate maro. Emero Izyraeu tõ oxiekyry tõ nono apoĩko mã toto nono ehpiõ poe xixi tũtatoh winoino tuna konõto Metiteraneu pona, xixi omõtoh pona, atakenaka inikahpoino ikurenaka: Tã te, Asea te, Napatari te, Manase te, Eparaĩ te, Rupẽ te, Juta, enara.


\par }{\SH Nono Ritonõpo esaryme
\par }
{\PP \VS{8}Mame Juta nonory ehpio poe nono tapiakasẽme exĩko nono kurãme ehtohme. Inikahpoe ikurenaka moro nono ipuroroje 12½ kirometurume exĩko. Xixi tũtatoh wino poe xixi omõtoh pona moro nono mosa ehtoh oxisã tapiakasẽme exĩko mana nono tokarose aexityã samo oxiekyry tomo a. Ritonõpo Tapyiny moro rãnao exĩko mana.


\par }{\PP \VS{9}Moro nono rãnao nono tapiakasẽme exĩko Ritonõpo esaryme 12½ kirometurume mosa exiry, 10 kirometurume ipuroroje exiry, enara.

\VS{10}Zokonaka moro nono kurã mã oturuketõ nonoryme exĩko: toto esary ehpiõkõ inikahpozakoxi te, ikurenae roropa 12½ kirometurume exĩko, ehpio kõ xixi tũtatoh wino te, xixi omõtoh wino roropa 5 kirometurume exĩko. Irãnao Ritonõpo Tapyĩ kurã exĩko mana.

\VS{11}Moro nono kurã tokarosẽme exĩko oturuketomo a Zatoke pakomotyamo a. Amonohkara jomihpyry omipona toh nexiase; imehnõ Izyraeu tõ maro pyra nexiase toto zae pyra ehtoh poko, imehnõ Rewi ekyry tõ sã pyra.

\VS{12}Morara exiryke nono tokarosẽme exĩko eya xine Rewi tõ ekyry nonory pũto, nono kurano, imepỹ nono kure ehtoh motye.

\VS{13}Rewi ekyry tõ roropa nono apoĩko mã toto tosarykõme mokaro oturuketõ nonory ehpio pũto, 12½ kirometurume mosa exiry, 5 kirometurume ipuroroje, enara.

\VS{14}Moro nono tapiakase Ritonõpo esary kurãme, kurehxo mana, imepỹ nonory kure ehtoh motye. Moro nono anapiakara matose, onekaropyra roropa matose imehnomo a tineru apoitohme, onymyakãmara roropa matose imepỹ ke, imehnõ esaryme exipyra mana ipunaka. Nono kurãme mana Ritonõpo esaryme exiryke.


\par }{\PP \VS{15}Mame moro nono akoĩpyry 12½ kirometurume mosa exiry, 2½ kirometurume kurãme pyra mana. Emero rokẽ ahno esaryme exĩko mana. Moroto osesarĩko mã toto nono arykãko, enara. Patame exĩko moro rãnao mana,

\VS{16}tahramehme sã exĩko, 2.250 meturume mosa exiry, ipuroroje exiry, enara.

\VS{17}Pata zomye amerehme exĩko 125 meturume ipuroroje exiry.

\VS{18}Mame pata tyrikehse ahtao Ritonõpo nonory kurã pũto, moro nono akoĩpyry - 5 kirometurume mosa exiry, 2½ kirometurume ipuroroje exiry xixi tũtatoh wino te, 5 kirometurume mosa exiry, 2½ kirometurume ipuroroje exiry xixi omõtoh wino, moro nono arykãko mã toto pata põkomo tutupikõme.

\VS{19}Moro pata põkõ emero rokẽ oxiekyry tõ poe moro nono arykãko mã toto.


\par }{\PP \VS{20}Morara exiryke moro nono emero tahramehme sã exĩko 12½ kirometurume mosa exiry, ipuroroje exiry, enara. Moro ao pata nonory exĩko mana.


\par }{\SH Tuisa nonory
\par }
{\PP \VS{21-22}Mame Ritonõpo Tapyĩ esary tapiakase ahtao, oturuketõ nonory roropa, Rewi ekyry tõ nonory maro, pata nonory roropa tapiakase ahtao moro nonory 12½ kirometurume poe, nono akoĩpyry emero xixi tũtatoh wino moro nono akoĩpyry maro xixi omõtoh wino tuisa nonoryme exĩko. Xixi tũtatoh wino tuisa nonoryme exĩko Izyraeu nonory ehpio exikety pona, xixi omõtoh poe tuna konõto Metiteraneu pona. Inikahpozakoxi tuisa nonoryme exĩko mana Juta nonory ehpiry pona, ikurenaka Pẽjamĩ tõ nonory ehpikoxi pona.


\par }{\SH Imehnõ oxiekyry tõ nonory
\par }
{\PP \VS{23-27}Moro nono kurã poe ikurenaka mokaro imehnõ oxiekyry tõ nonory apoĩko mã toto tosarykõme, Izyraeu tõ nonory ehpio poe xixi tũtatoh poe, xixi omõtoh wino tuna konõto Metiteraneu pona, atakenaka inikahpoe ikurenaka: Pẽjamĩ, Ximeão, Isakaa, Zepurõ, Kate, enara.


\par }{\PP \VS{28}Mame Kate nonory ikurenaka exĩko mana xixi omõtoh wino pata Tamara poe typõke pixo exikety Kate pona, morotoino inikahpozakoxi xixi omõtoh wino Ejitu nonory ehpikuroko tuna konõto Metiteraneu pona.


\par }{\PP \VS{29}Ynara tykase Ritonõpo:

\par }{\PP — Moro sã nono apiakãko matose zokonaka ekarotohme Izyraeu tõ oxiekyry tomo a, ekarotohme typoenomo a, typakomotyamo a, enara.


\par }{\SH Pata Jerusarẽ omõtoh tonomo
\par }
{\PP \VS{30-34}12me omõtoh nae exĩko pata Jerusarẽ pona omõtohme. Toiro apuru konõto mosa exiry 2.250 meturume exĩko; oseruao omõtoh nae exĩko, emero tosehke oxiekyry tõ esety ke. Omõtoh tonõ apuru inikahpozakoxi esehpãko oxiekyry tõ esety ae: Rupẽme, Jutame, Rewime, enara. Apuru ao xixi tũtatoh wino omõtoh tosehpasẽme exĩko Jozeme, Pẽjamĩme, Tãme, enara. Apuru ikurenaka omõtoh esety exĩko roropa Ximeãome, Isakaame, Zepurõme, enara. Apuru xixi omõtoh wino omõtoh esehpãko Kateme, Aseame, Napatarime, enara.

\VS{35}Moro apuru mosa exiry pata zomye tytororo 9 kirometurume exĩko mana. Mame moro pata esety taroino ynara exĩko mana: “Ritonõpo Kuesẽkõ taro mana.”

\par }