\NormalFont\ShortTitle{APOKARIPXI}

{\MT APOKARIPXI

\par }{\MTB Ritonõpo Nenepohpyry João a

\par }{\MTC Apocalipse

\par }{\IMT Ekarotopo

\par }{\IP {\BK{Apokaripxi}} tymerose João a Jezu poetory tõ ryhmaryhtao romano tuisary a, mokyro eahmary se pyra toto exiryke. João tapuruse kynexine ahmõta Patimo po Ritonõpo omiry ekaroryke eya Jezu poko. Mame tynymerohpyry taropose eya Jezu enetupuhnanõ neneryme 7mã pata tõ pona Azia po, Turukia nonory po. Jezu enetupuhnanõ jamihtanohpõko mana eanahtotohme, anamonohpyra toto ehtohme Jezu enetuputyry poko tyyryhmase toto ahtao ro.

\par }{\IP Moro tynymerohpyry ao Ritonõpo nenepohpyry tõ ekarõko mana. Morohne eneryke ynara enetupuhnõko sytatose: joroko tamuru jamitunuru enahnõko mana, typoremãkasẽme exĩko mana ipoetory tõ maro. Yrome Ritonõpo orẽpyra mana Jezu Kyrixtu maro. Emero anamonohpyra exiketõ Jezu enetuputyry poko jũme isene exĩko Ritonõpo maro kapu ao, Ritonõpo nyrihpyry kasenato ao.

\par }{\IOT Sero pape ao

\par }{\IO Osekarotopo
{\IOR{1.1-8}}

\par }{\IO Jezu Kyrixtu osenepotopo
{\IOR{1.9-20}}

\par }{\IO Aomiry typoetory tomo a
{\IOR{2.1—3.22}}

\par }{\IO Enepotoh pape apuhtoh 7me
{\IOR{4.1—8.5}}

\par }{\IO Rueimo 7me
{\IOR{8.6—11.19}}

\par }{\IO Nohpo te, zakareimo
{\IOR{12.1-18}}

\par }{\IO Asakoro onokyroimo
{\IOR{13.1-18}}

\par }{\IO Imehnõ enepotoh tonomo
{\IOR{14.1-20}}

\par }{\IO 7me kasana
{\IOR{15.1—16.21}}

\par }{\IO Papironia, nohpo
{\IOR{17.1—19.4}}

\par }{\IO Imehnõ enepotoh tonomo
{\IOR{19.5—20.15}}

\par }{\IO Kapu kasenato, nono kasenato, Jerusarẽ
{\IOR{21.1—22.5}}

\par }{\IO Jezu oepyry ropa poko
{\IOR{22.6-21}}



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Moro João nymerohpyry, Jezu Kyrixtu nenepotyã poko. Ritonõpo nekarotyã morohne typoetory tõ amorepatohme, imeĩpo ehtoh poko, zuaro toto ehtohme. Mame Kyrixtu a morohne poko typoetory tõ João a, tutuarõtanohpose tynenyokyhpyry a.

\VS{2}Mame João a tynenehpyry tokarose emero porehme. Morohne tymerose sero poko, Ritonõpo nekarohpyry, Jezu Kyrixtu namorepatopõpyry, enara.

\VS{3}Tãkye exĩko matose sero pape sekeremaneme awahtao xine. Tãkye roropa exĩko matose sẽ omi etaneme awahtao xine, otato roropa awahtao xine. Ritonõpo poe sero tymerose. Okyna hkopyra serohne exĩko mana emero. Ekurehpyra mana.


\par }{\SH “Kure pãna matou?”
\par }
{\PP \VS{4}Ynymerohpyry moro onenerykõme, Jezu poetory tõme matose, 7me pata põkõme matose Azia rãnao. Ywy ase João.

\par }{\PP Oturũko ase Ritonõpo a opoko xine. Ritonõpome mana, moino ro kynexine, jumãme exikehpyra roropa mana. Ynara ãko ase eya opoko xine: “Kure rokẽ opoetory tõ tyriko Papa. Torẽtyke pyra tyriko toto,” ãko ase. Ritonõpo Zuzenu a kure oriporykõ se ase roropa, Ritonõpo apõ ẽpataka exikety a, torẽtyke pyra oehtohkõme.

\VS{5}Jezu Kyrixtu a roropa kure oriporykõ se ase. Kutuarõtanohnekõme mana, zae aomiry exiryke. Aẽsemamyhpyry ropa ynororo osemazuhme toorihxĩpo. Imeĩpo kuẽsemãkapotorỹko ropa mana tõsemãtopõpyry ropa saaro. Tuisa tõ esẽme mã ynororo.

\par }{\PP Kypyno xine roropa mana. Toorikyry ke tymyhpokase ropa sytatose eya, kyyrypyrykõ poko pyra kuehtohkõme,

\VS{6}Ritonõpo maro oturuketõme kuehtohkõme Jũ maro oturuketõme, ipoetoryme roropa kuehtohkõme. “Kure Jezu Kyrixtu mana tuisamehxo. Jamihmehxo roropa mana jũme,” sykatone ipoko, enara.


\par }{\PP \VS{7}Enetoko ke! Oehnõko ropa mana akuru htoko. Emero mã mokyro enẽko, tuohpõkõ roropa. Mame sero nono põkõ emero xitãko mã toto mokyro eneryke tyya xine. Morara ahtao ro, osehko ropa Jezu, enara.


\par }{\PP \VS{8}“Ywy ase Ame, Zme roropa. Apitorymãme, etyhpyrymãme, enara,” ãko Kuesẽkõ Ritonõpo mana. Emero tyriry waro exiketyme ynororo. “Ywy ase seromaroro. Pake exiase. Jũme exikehpyra ase roropa,” ãko mana.


\par }{\SH Kyrixtu enetopõpyry
\par }
{\PP \VS{9}Ywy ase João, oruikomo. Jezu maro etuarimãko ase. Oetuarimarykõ sã ase etuarimãko roropa. Ipoetoryme sytatose, eanahtõko roropa sytatose. Ahmõta pona tonehse ywy ahno a Patimo pona, Ritonõpo omiry ekaroryke ya imehnõ netaryme. Zae ehtoh Jezu namorepahpyry roropa ekaroryke ya tonehse ywy xiaro, ãpuruhpyry taka samo.

\VS{10}Nomĩko ae Ritonõpo poko exiase. Mame Zuzenu tooehse ya. Tuaro pyra jahtao omi totase ya, ỹkae opore exikety, rue etone samo.

\VS{11}Ynara nase:

\par }{\PP — Pape imeroko onenery tõ poko. Mame onymerohpyry aropoko ypoetory tomo a oximõmãkomo a 7me pata tõ pona, toto neneryme, Epezu pona, Eximina pona, Perekamu pona, Tiatira pona, Sarati pona, Pirateupia pona, Raotisea pona, enara.


\par }{\PP \VS{12}Mame ỹkakoxi toeramase jahtao juruhpõ enese nãparina tõ rokẽ enease, setime. Apõ po nexiase kehko.

\VS{13}Moro rãnao orutua nexiase tupoke. Xikihme nexiase. Zupõ mosa nexiase. Ipupuru pona toehse. Ipuropuru zomye zamareary panõ nexiase, uuru risemy.

\VS{14}Zũsety karimutume nexiase, mauru samo, akurũ sã roropa karimutume. Enuru zemime nexiase apoto samo.

\VS{15}Ipupuru zemime roropa nexiase metau iahkahpyry samo. Metau ikorokahpyry seneneme nexiase. Aomiry sõkane konõto sã nexiase.

\VS{16}Mame emahpo xirikuato nexiase setime, apotunuru wino. Ĩtao ratoimo nexiase, osetato taere exikety. Ẽmyty xixi sã nexiase saereme, tãxiahtao exikety samo.


\par }{\PP \VS{17}Mokyro tonese ya ahtao, nono pona epukase imyhtokoxi, ahno ekepyry samo. Mame tapose ywy eya tomary ke apotunuru wino. Ynara nase ya:

\par }{\PP — Oserehpyra exiko. Ywy ase Osemazuhme aexihpyry, Etyhpyryme aexihpyry, enara.

\VS{18}Orihpỹme exiketyme ase. Jorikyase repe. Yrome eneko ke, orihpỹme ase jũme. Orihtoh esẽme ase, aorihtyã esẽme roropa.

\VS{19}Naeroro pape imeroko onenery tõ poko, seromaroro ehtoh poko te, imeĩpo ehtoh poko, enara.

\VS{20}Zuaro pyra mase repe. Otuarõtanohpõko ase sẽ xirikuato poko jemah po setimãkomo, mõ nãparina apõ poko roropa uuru risemy, setimãkomo. Sero xirikuato tõ ypoetory tõ ewomananõme mã toto. Nãparina apõ moro setimãkõ ypoetory tõ oximõmãkõ enetupuhtoh moro.




\par }\Chap{2}{\SH Jezu omihpyry Epezu põkõ neneryme
\par }
{\PP \VerseOne{1}— Naeroro pape imeroko ynenyokyhpyry neneryme, Epezu põkõ amorepane neneryme. Ynara imeroko: “Ynara kary se xirikuato apoine, setimãkõ apoine, tomary ke tapotunuru wino. Nãparina apõ rãnakuroko ytoytõko roropa ynororo.

\VS{2}Onyrihpyrykõ waro ase, ỹme oerohtopõpyrykõ roropa. Penekehpyra oehtopõpyrykõ waro roropa ase. Iirypyrymãkõ rypyry se pyra oexirykõ waro roropa ase. Ynara kananõ mã: ‘Ywy roropa Ritonõpo nymenekahpyry ase imehnõ amorepaneme,’ kananõ zae ehtoh tukuhse oya xine. Ajohpe toto ehtoh waro toehse matose Ritonõpo nymenekatyãme pyra toto exiryke.

\VS{3}Penekehpyra matose. Metuarimatose ypoetoryme oexirykõke, poremãpyra roropa matose.

\VS{4}Yrome toiro ohxirorykõ se ase, ypyno hkopyra matose osemazuhme ypyno oehtopõpyrykõ sã pyra matose toehse.

\VS{5}Wenikehpyra ehtoko ypyno oehtopõpyrykõ poko. Oorypyrykõ irumekatoko ropa, osemazuhme ypoko oehtopõpyrykõ sã oehtohkõme ropa. Oorypyrykõ onurumekara ro awahtao xine, oehnõko ropa ase oya xine, okyryrykõ syryhmase tosae, nãparina apony.

\VS{6}Yrome toiro oehtohkõ poko ose xine ro ase, nikoraita poetory tõ se pyra matose ipunaka, ysamo.

\VS{7}Typanare awahtao xine, Zuzenu nekarohpyry ypoetory tõ netaryme, moro etatoko. Otato ehtoko. Poremãpyra awahtao xine orihpỹme oritorỹko ase. Ritonõpo esao epery zoko nae. Moro epery enahnanõ mã orihpỹme exĩko. Moro epery ekarõko ase oya xine, enara.”


\par }{\SH Jezu omihpyry Eximina põkõ neneryme
\par }
{\PP \VS{8}— Imepỹ pape imeroko ynenyokyhpyry neneryme, Eximina põkõ amorepane neneryme. Ynara kaxiko eya: “Ywy ase osemazuhme aexihpyry, etyhpyryme aexihpyry, enara. Aorikyhpyryme ro ase. Tõsemãse ropa ase. Ynara kary se ase oya xine,

\VS{9}oetuarimarykõ waro ase. Tymõkomoke pyra oexirykõ waro ase. Yrome tymõkomoke nymyry matose. Okerekeremarykõ waro ase juteuimo tomo a. ‘Juteume ase,’ ãko toh mã repe. Yrome juteu kara mokaro. Joroko tamuru poetoryme rokẽ toh mana.

\VS{10}Oserehpyra ehtoko oetuarimarykõ poko. Imeĩpo etuarimãko matose otarame. Etatoko ke, ãpuruhpyry taka oẽmapotorỹko joroko tamuru mana okuhtohkõme. Etuarimãko matose 10 me ẽmepyry rokene. Poremãpyra ehtoko jenetuputyry poko oya xine, oorihtohkõ ponãmero. Mame orihpỹme oritorỹko ase. Tururume ytoketõ tururume ytõko orẽpyrahxo toehtohkõ enepotohme. Orẽpyrahxo exikety parimã apoĩko mana orẽpyra toehtamitume. Moro sã orihpỹme oehtohkõ apoĩko matose poremãpyra awahtao xine jenetuputyry poko.

\VS{11}Typanare awahtao xine otato ehtoko. Juzenu nekarohpyry ypoetory tomo a etatoko aomipona oehtohkõme.”


\par }{\SH Jezu omihpyry Perekamu põkõ neneryme
\par }
{\PP \VS{12}— Imepỹ pape imeroko ropa ynenyokyhpyry neneryme, ypoetory tõ Perekamu põkõ amorepane neneryme. Ynara kaxiko eya: “Tyratoke tỹtao exikety omiry sero. Osetato taere tyratoke omiry sero.

\VS{13}Oesary waro ase, joroko tamuru apõ pũto oesary mana. Zae mase ya. Jenetupuhtopõpyry oya onurumekara mexiase, ypoetory kurã Ãtipa totapase ahtao ro. Moroto joroko tamuru esao totapase ynororo.

\VS{14}Yrome ohxirory se ase, tuhke pyra. Paraão namorepahpyry omipona exiketõ moroto amaro mã toto. Paraão mokyro Parake amorepahpõ iirypyryme Izyraeu tõ riry poko. Ahno naxikatyã Ritonõpo myakãme tyripose eya. Mame mokaro ẽpataka tonahsẽ tyrise eya xine, ‘Kure mase,’ katohme tyya xine ipoko. Moro tonahsẽ ke Izyraeu tõ tautuhmapose eya iirypyryme toto ritohme Ritonõpo a. Nohpo tõ poko Izyraeu tõ tyripose roropa eya.

\VS{15}Morararo imehnõ amaro mã toto, nikoraita tõ namorepahpyry omipona exiketomo.

\VS{16}Naeroro oorypyrykõ irumekatoko. Oorypyrykõ onurumekara awahtao xine, okyna hkopyra oehnõko ase oya xine etonase mokaro maro, ratoimo ke ỹtae tũtakety ke.

\VS{17}Typanare awahtao xine Juzenu nekarory ypoetory tomo a omipona ehtoko. Tyyrypyrykõ poremãkaponanomo a tonahsẽ ekarõko ase. Tokare pyra moro ekarõko ase oya xine, pake ynekarohpyry sã kapu ae, Izyraeu tõ napyryme. Topu karimutumã ekarõko ase roropa oya xine, tymerose oesetykõ esehpasenã ke. Imehnõ oesetykõ waro pyra mã toto. Esẽ rokẽ tosety waro exĩko mana.”


\par }{\SH Jezu omihpyry Tiatira põkõ neneryme
\par }
{\PP \VS{18}— Imepỹ pape ropa imeroko ynenyokyhpyry neneryme, ypoetory tõ Tiatira põkõ amorepane neneryme. Ynara imeroko ineneryme:

\par }{\PP “Ynara ãko Ritonõpo mũkuru oya xine, mokyro zemime tonure apoto samo, tupuhke roropa metau samo ikorokahpyry sã roropa ipupuru:

\VS{19}Onyrihpyrykõ waro ase, imehnõ pyno oehtohkõ waro roropa ase, ỹme oehtohkõ imehnõ akorehmary poko. Penekehpyra roropa matose. Onyrihpyrykõ osemazuhme motye kuhse tyrĩko matose seromaroro.

\VS{20}Yrome toiro ohxirotorỹko ase, mokyro nohpo xihpyry anaropopyra matose owinoino xine. Mokyro esety Jezapeu. ‘Ritonõpo poe ase urutõme,’ ãko kahpyry ynororo. Ypoetory amorepãko kahpyry mana. Toto enekunohnõko imehnõ nohpo tõ poko toto ehtohme, ahno naxikatyã Ritonõpo myakã napyry poko roropa toto ehtohme.

\VS{21}Iirypyry rumekatoh toraximase ya repe. Yrome imehnõ poko toehtoh rumekary se hkopyra mana.

\VS{22}Naeroro otuato tapona mokyro emãko ase. Moroto etuarimãko itamurume mokyro mana ipoko aehtyã maro. Seromaroro mokyro rĩko ase mokaro maro tyyrypyrykõ onurumekara toto ahtao.

\VS{23}Ipoenõ etapãko roropa ase, ypoetory tõ emero zuaro ehtohme, imehnõ osenetupuhtoh waro jehtoh waro toto ehtohme, imehnõ penetatoh waro jehtoh waro roropa toto ehtohme. Oepehmatorỹko ase emero porehme onyrihpyrykõ epehpyryme.


\par }{\PP \VS{24}“Yrome amarokomo imehnõ Tiatira põkõ roropa mokyro namorepahpyry xihpyry omipona pyra matose. Joroko tamuru namorepatoh poko atamorepara mexiatose. Ynara ãko ase oya xine, tyorõ onyripopyra ase oya xine.

\VS{25}Naeroro anamorepahpyrykõ onurumekara ehtoko. Yronymyryme ipoko ehtoko joepyry ropa ponãmero.


\par }{\PP \VS{26-28}“Orẽpyra awahtao xine, jomipona ipunaka awahtao xine sero etyhpyry pona, tuisame oritorỹko ase tuisame jehtoh sã Papa poe. Ahno esẽme oritorỹko ase. Kurimene sã jamihme oritorỹko ase orino apuhsẽ sã rokẽ imehnõ ehtohme oya xine jamihme pyra, õmipona xine toto ehtohme. Mame xirikuato ekarõko ase oya xine, Maparukawa ekarõko.


\par }{\PP \VS{29}“Otato awahtao xine Juzenu omipona ehtoko aotururuhtao ypoetory tomo a.”




\par }\Chap{3}{\SH Jezu omihpyry Sarati põkõ neneryme
\par }
{\PP \VerseOne{1}— Mame imepỹ pape imeroko ynenyokyhpyry neneryme, ypoetory tõ Sarati põkõ amorepane neneryme. Ynara kaxiko eya:

\par }{\PP “Ywy ase Tuzenuke exikety, Ritonõpo Zuzenu ke, 7mãkõ ke. Jemah po xirikuato nae setime. Etatoko pahne onyrirykõ waro ase: ‘Jezu poenõme mã toto,’ ãko imehnõ mã opoko xine repe. Yrome toorihse sã matose ya jomipona nymyry pyra oexirykõke. Oturupyra matose ya, jezuhpyra roropa matose.

\VS{2}Morara oehtohkõ popyra ya mana. Ynyrohmanohpotopõpyry poko oya xine erohnõko matose mõpãme rokene. Naeroro ajamihtatoko orẽpyrahxo oehtohkõme jũme rokẽ oorikyrykõino. Ynara enetupuhnõko ase, onyrirykõ poko awahtao xine Ritonõpo omipona nymyry pyra matose. Zae pyra matose Ritonõpo a.

\VS{3}Naeroro ãmorepatopõpyrykõ poko wenikehpyra ehtoko. Onetahpyrykõ poko roropa wenikehpyra ehtoko. Aomipona ehtoko oorypyrykõ irumekatoko ropa. Pakara awahtao xine omatome oehnõko ase oya xine. Mame joepyry ropa waro pyra matose exĩko.

\VS{4}Amaro xine nae tuhke pyra, tupoke sã ikurikasenã ke, Sarati põkõ roropa. Ymaro ytoytõko mã toto tupoke karimutumã ke, kurãme exiryke.

\VS{5}Oorypyrykõ poremãkaponeme awahtao xine karimutumã ke oupohtotorỹko Ritonõpo mana. Oesetykõ onymikara roropa typapẽ poe, orihpỹme exiketõ esetykõ poe. ‘Ypoetoryme moxiamo,’ ãko ase jarao opoko xine, Ritonõpo ẽpataka, inenyohtyã netaryme roropa.


\par }{\PP \VS{6}“Otato awahtao xine, Juzenu omipona ehtoko otururuhtao ypoetory tomo a.”


\par }{\SH Jezu omihpyry Pirateupia põkõ neneryme
\par }
{\PP \VS{7}— Jomiry imeroko ynenyokyhpyry neneryme, ypoetory tõ Pirateupia põkõ amorepane neneryme. Ynara kaxiko eya:

\par }{\PP “Ynymerohpyry moro oneneryme. Ywy ase kurãme. Ajohpe pyra ase ipunaka. Tysorotoke ase, Tawi kyryrỹpyry ke. Osa totapuruhmakase ahtao ya moro anapurupyra imehnõ mana. Tapuruse ya ahtao anapuruhmakara imehnõ mana.

\VS{8}Onyrirykõ waro ase. Ajamitunurukõ pitiko rokẽ repe. Ynamorepatyã omipona matose. Jurumekara matose. Omõtoh totapuruhmakase ya õmõtohkõme. Moro anapurupyra imehnõ mana.

\VS{9}Etatoko pahne, mokaro, joroko tamuru poetory ajohpe mã toto. ‘Juteume ynanase,’ ãko toh mã repe. Yrome juteutõkara mokaro. Mokaro enehpõko ase oẽpataka xine. Tosekumurukõ pona porohnõko mã toto, ‘Kure mase,’ katohme oya xine. Opyno xine jehtoh enetupuhnõko mã toto emero.

\VS{10}Jomihpyry poko: ‘Penekehpyra ehtoko,’ katopõpyry omipona oexirykõke oewomatorỹko ase, sero põkõ etuarimatoh toehse ahtao. Zae toto ehtoh kuhtohme sero põkõ emero etuarimãko mã toto.

\VS{11}Okynã pyra oehnõko ropa ase. Tomeseke ehtoko ynekarohpyry poko oya xine, oepehpyrykõ onematonanohpyra imehnõ ehtohme poremãpyra oehtamitukõ onematonanohpyra toto ehtohme.

\VS{12}Poremãpyra awahtao xine oesarykõ ekarõko ase oya xine Ritonõpo tapyĩ tao, jũme Ritonõpo maro oehtohkõme. Opokona xine Ritonõpo esety merõko ase, Ritonõpo esary esety roropa. Jerusarẽ tyrisenã moro, kapu ae ayhtohpyry Ritonõpo poe. Jesety esehpasenã roropa imerõko ase opokona xine.


\par }{\PP \VS{13}“Otato awahtao xine Juzenu omipona ehtoko aotururuhtao ypoetory tõ netaryme.”


\par }{\SH Jezu omihpyry Raotisea põkõ neneryme
\par }
{\PP \VS{14}— Jomiry imeroko ynenyokyhpyry neneryme, ypoetory tõ amorepane neneryme, Raotisea põkõ amorepane neneryme. Ynara kaxiko eya:

\par }{\PP “Jomiry moro onenerykõme. Ywy ase Ritonõpo mũkuru. Otuarõtanohnekõme ase, zae exiketyme ase. Ritonõpo nyrityã emero tyrihpõme ase.

\VS{15}Onyrihpyrykõ waro ase. Ritonõpo poetoryme osekarõko matose repe, yrome ysã pyra matose. Naeroro eukuru iparumã sã matose ya, yzamaro pyra matose. Kuenimã sã awahtao xine, ypoetoryme osekaropyra awahtao xine kurehxo ya exiry repe jomipona pyra oexirykõke. Axitunety sã awahtao xine jomipona nymyry awahtao xine roropa kurehxo oexirykõ ya mã repe.

\VS{16}Yrome iparume sã rokẽ oexirykõke yzamaro pyra matose. Naeroro orumekatorỹko ropa ase.

\VS{17}Ynara ãko matose: ‘Tytineruke ase, tymõkomoke roropa. Emero nae ase,’ ãko matose repe. Yrome ya tymõkomoke pyra matose. Etuarimãko matose, tytineruke pyra roropa matose, tupoke pyra roropa. Tonure pyra roropa matose.

\VS{18}Naeroro etatoko pahne, josenetupuhtoh poko openetatoko. Zae jehtoh poko openetatoko roropa. Ynara exiryke josenetupuhtoh uuru kurã sã mana. Zae jehtoh roropa uuru sã mana kurano. Morara awahtao xine tymõkomokã sã exĩko matose kure õsenetupuhtohkõ toehse exiryke, zae oexirykõke roropa. Tupoke karimutumã ke sã exĩko roropa matose ihximyra josenetupuhtoh apoiryhtao oya xine, zae jehtoh apoiryhtao roropa oya xine. Enuru epinopyhpyry sã exĩko roropa matose, tonurãkara sã pyra josenetupuhtoh apoiryhtao oya xine, zae jehtoh apoiryhtao roropa oya xine.

\VS{19}Imehnõ pyno jahtao, toto zurũko ase. Zae pyra toto ahtao toto tuarimapõko roropa ase kure toto ehtohme. Naeroro yronymyryme oorypyrykõ irumekatoko.

\VS{20}Etatoko pahne, tahtah ãko ase jemary ke jomomyry se jexiryke okurohtaka xine. Jomiry etaryhtao oya xine, etapuruhmakaryhtao roropa oya xine omõnõko ase okurohtaka xine. Amaro xine otuhnõko ase. Ymaro roropa otuhnõko matose.

\VS{21}Oorypyrykõ poremãkaponeme awahtao xine tuisame oritorỹko ase, japõ pona oporohkapõko ase. Morararo joroko tamuru typoremãkapose ya exiryke tuisame toehse ywy Papa maro. Imaro porohnõko ase apõ pona.


\par }{\PP \VS{22}“Otato awahtao xine Juzenu omipona ehtoko oururukohtao ypoetory tõ netaryme, enara.”




\par }\Chap{4}{\SH Ritonõpo enery poko kapu ao
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame ywy João osenuhmane ropa kakoxi. Mame omõtoh panõ enease totapuruhmakase, kapu aka omõtohme. Mame omi totase ropa ya, rue panõ ynetahpyry osemazuhme ro. Ynara tykase:

\par }{\PP — Osehko xiaro kakoxi. Imeĩpo ehtoh enepõko ase oya, tykase.


\par }{\PP \VS{2}Mame Ritonõpo Zuzenu japoiase. Mame osenuhmase ropa. Kapu ao tuisa apõ moroto nexiase. Moro po imepỹ nexiase typorohse.

\VS{3}Ẽmyty zemime sã nexiase topu zemimã samo jasape samo, saratio maro. Tuisa apõ zomye okohkuri nexiase sewemã samo ezemerauta samo.

\VS{4}Moro tuisa apõ zomye imehnõ apõ nexiase 24mãkomo, typarihmã sã nexiase tuisa apõ zomye. Moro po Ritonõpo poetory tõ tamuximãkõ typorohse nexiase, 24me. Upo karimutumã tamuruse toto a. Typarimãke roropa toh nexiase uuru risẽ ke zupuhpyrykõ rehpo.

\VS{5}Mame tuisa apõ wino nenenehãko nexiase, panaikato, konomeru konõto sã roropa, enara. Aritu panõ setimãkõ zahnõko nexiase tuisa apõ ẽpataka. Ritonõpo Zuzenu setime exiketõ enetupuhtoh nexiase.

\VS{6}Moroto tuisa apõ etonie ikuhpo konõto panõ nexiase, kutehi akusasamã panono. Akusasame kuhse nexiase.

\par }{\PP Tuisa apõ myhto isene exiketõ nexiase asakoropane. Tonure tuhke toh nexiase, ẽmytykõ poko, ĩparykõ poko, enara.

\VS{7}Toiro isene exikety kaikuxi tamuru panõ nexiase, reão panono. Zakorõ pui orutua panõ nexiase. Imepỹ ahno ẽmyty panõ nexiase. Imepỹ piano panõ nexiase pohpoh ãko.

\VS{8}6me taporihke toh nexiase. Tonure tuhke toh nexiase aporirykõ poko, zopino, epoe roropa, enara. Eremiakehpyra toh nexiase saereme, koko, enara. Ynara nase toto:

\par }{\Q “Kurano, kurano, kurano,

\par }{\QB Kuesẽkõ Ritonõpo,

\par }{\Q Imehxo Exiketyme mana.

\par }{\Q Pake exikety ynororo.

\par }{\Q Seromaroro nae ro mana.

\par }{\Q Myarotokoro ynororo jumanatome,”

\par }{\MM nase toto.


\par }{\PP \VS{9}Mame mokaro isene exiketõ eremiaryhtao Ritonõpo imehxo ehtoh poko, tuisamehxo aexiry poko, kure aexiry poko, jumãme aexiry poko

\VS{10}mokaro roropa tamuxime exiketõ 24mãkõ nono pona typorohse toto Ritonõpo ẽpataka. Tapõ po typorohse exikety netaryme: “Kure mase. Jũme orihpỹme mase,” tykase toto. Mame typarimãkõ emãko toh nexiase tuisa konõto apõ myhtokoxi. Ynara ãko toh nexiase:


\par }{\Q \VS{11}“Yna esẽ mase Ritonõpo.

\par }{\Q Emero rihpõme mase.

\par }{\Q Ritonõpo imehxo mase,

\par }{\QB ãko ynanase oya emero porehme.

\par }{\Q Yna tuisary kurã mase.

\par }{\Q Yna esẽme roropa mase imehxo.

\par }{\Q Senohne emero tyrise oya okyryryme.

\par }{\Q Tyriry se oexiryke emero toehse mana.

\par }{\Q Isene exiketõ roropa toehse,”

\par }{\MM ãko toto.




\par }\Chap{5}{\SH Pape moro, amemyhpyry
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame pape enease amemyhpyry tuisa apõ po iporotyhpyry emahpo, apotunuru wino. Moro pape tymerose ipoko zao, jarao emero porehme. Tapuhse roropa moro pape nexiase 7me apuhtoh ke.

\VS{2}Mame Ritonõpo nenyokyhpyry enease, jamihme exikety. Opore roropa aomiry nexiase. Ynara nase:

\par }{\PP — Onoky nae imehxo exikety, kure nymyry exikety, sẽ pape etapuruhmakary waro exikety isekerematohme? tykase.


\par }{\PP \VS{3}Yrome arypyra nexiase. Pape etapuruhmakary waro exikety pyra nexiase kapu ao, sero nono po roropa, aorihtyã zuzenu esao roropa pape enetohme etapuruhmakary waro exikety pyra ipunaka.

\VS{4}Naeroro tyxitase ywy itamurume kurãkõ pyra exiryke. Pape etapuruhmakary waro exikety pyra, pape enetohme.

\VS{5}Mame juruase tamuxime exikety toiro. Ynara nase:

\par }{\PP — Xitara exiko. Eneko ke! Mokyro orẽpyra exikety reão sã exikety, Juta paryme ynororo tuisa Tawi paryme roropa. Imehnõ typoremãkapose eya. Pape apuru tõ 7mãkõ etapuruhmakary waro mã ynororo, nase ya.


\par }{\PP \VS{6}Mame kaneru mũkuru sã enease, xikihme, tuisa apõ po, irãnao. Zomye isene exiketõ asakoropane exiketõ nexiase tamuximehxo exiketõ maro. Mokyro kaneru mũkuru sã etapahpyryme sã enease. Tyretyke nexiase setime, tonure setime roropa. Ritonõpo Zuzenu enetupuhtoh mokaro nexiase. Ritonõpo Zuzenu emero pata tõ punero.

\VS{7}Mame pape apoise kaneru mũkuru nytoase tapõ po iporotyhpyry emary poe.

\VS{8}Moro pape apoiry eneryke tyya xine mokaro asakoropane isene exiketõ tosekumurukõ po typorohse toto nono pona kaneru mũkuru ẽpataka, tamuximãkõ maro. Toare exikety nae toh nexiase etotohme, kasana panõ roropa nae toh nexiase, uuru risemy, pehme ixtaratu ke. Ritonõpo poetory tõ otururu moro ixtaratume mana.

\VS{9}Mame tyrisenã eremiatoh tukuhse toto a. Ynara nase toto:

\par }{\Q “Kurãme oexiryke moro pape apoiry waro mase.

\par }{\Q Etapuruhmakary waro roropa mase

\par }{\QB toxixihmase oexiryke.

\par }{\Q Oorihtopõpyryke yna mepekatyase

\par }{\QB Ritonõpo poetoryme yna ehtohme.

\par }{\Q Emero ituakyry maro mepekahne emero omiry poe, emero ahno maro,

\par }{\QB emero pata tamuru poe.


\par }{\Q \VS{10}Opoetoryme yna tyrise oya,

\par }{\QB Ritonõpo maro oturuketõme yna ehtohme.

\par }{\Q Tuisame yna rĩko roropa mase imehnõ esẽme yna ehtohme imeĩpo sero nono po,”

\par }{\MM nase toto.


\par }{\PP \VS{11}Mame enease ropa, Ritonõpo nenyohtyã omiry etase roropa. Tuhke toh nexiase, miujãomãkõ maro miujãomãkomo. Xikihme toh nexiase, tuisa apõ zomye, mokaro asakoropane isene exiketõ zomye, tamuximãkõ zomye roropa.

\VS{12}Toremiase toto oximõme. Ynara nase toto:

\par }{\Q “Kaneru mũkuru etapahpyry kure mana.

\par }{\Q Tuisamehxo mana, tymõkomoke roropa.

\par }{\Q Zuaro mana. Jamihme kuhse roropa mana.

\par }{\Q Kure rokẽ oriry se ynanase porehme.

\par }{\Q Ritonõpo imehxo mase. Kure mase,”

\par }{\MM nase toto.


\par }{\PP \VS{13}Morarame kapuaõkõ omiry etase emero porehme, nono põkõ omiry maro, aorihtyã ekepyry omiry maro, tuna konõto kuaõkõ omiry maro. Emero Ritonõpo nyrityã omiry etase. Eremiãko toh nexiase. Ynara nase toto tapõ po iporotyhpyry a, kaneru mũkuru a roropa:

\par }{\Q “Kure mase, tuisamehxo.

\par }{\Q Ritonõpo imehxo mase, orẽpyrahxo mase.

\par }{\Q Jũme orihpỹme mase,”

\par }{\MM nase toto.


\par }{\PP \VS{14}— Aõ, tykase mokaro asakoropane isene exiketomo. Mame tamuxime exiketõ roropa 24mãkõ typorohse toto tõmytykõ po nono pokoxi: “Kure mase, Ritonõpo,” katohme.




\par }\Chap{6}{\SH Pape apuhtopõpyry 1mano
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame kaneru mũkuru enease. Pape apuhtopõpyry etapuruhmakase ynororo, apitorymano. Mame isene exikety omiry etase toiro, asakoropane aehtoh omiry. Konomeru sã aomiry nexiase. Ynara nase ya:

\par }{\PP — Osehko xiaro, nase.


\par }{\PP \VS{2}Mame osenuhmase. Moroto kawaru enease karimutumano. Epo ytokety typyreke nexiase. Eya parimã roropa tokarose uuru risemy orẽpyrahxo exiketyme aexiryke. Mame toytose ynororo kawaru po, imehnõ poremãkapose.


\par }{\SH Pape apuhtopõpyry 2mano
\par }
{\PP \VS{3}Morarame pape apuhtopõpyry akorõ etapuruhmakase kaneru mũkuru. Mame isene exikety akorõ ynara nase ya:

\par }{\PP — Osehko xiaro, nase ya.


\par }{\PP \VS{4}Imepỹ kawaru nutũtase, kamiraramano. Mame mokyro kawaru po ytokety tyjamihtanohpose, oxiehno sero põkõ ritohme, etonatohme, osenahkatohme, enara. Mame tapema konõto tokarose eya.


\par }{\SH Pape apuhtopõpyry 3mano
\par }
{\PP \VS{5}Morarame pape apuhtopõpyry oseruaono etapuruhmakane kaneru mũkuru. Mame isene exikety oseruaono tõturuse, ynara nase ya:

\par }{\PP — Osehko xiaro osenuhmase, nase. Mame enease, moroto kawaru nexiase, xinukutumano. Mokyro po ytokety omoxinety kuhtoh nae nexiase emahpo.

\VS{6}Mame omi etase ropa. Mokaro asakoropane isene exiketõ wino moro omi totase ya. Ynara nase:

\par }{\PP — Tiriiku toiro kirume ahtao, epehpyry toiro ẽmepyry erohtamitume mana. Oxinase epehpyry oseruao riturume ahtao, toiro ẽmepyry erohtamitume mana. Yrome oriu epehpyry onytyoromara mana, uwa eukuru epehpyry roropa onytyoromara mana.


\par }{\SH Pape apuhtopõpyry 4mano
\par }
{\PP \VS{7}Morarame pape apuhtopõpyry asakoropane exikety etapuruhmakane kaneru mũkuru. Mame isene exiketõ asakoropane exiketõ omiry etane etyhpyrymã omiry:

\par }{\PP — Osehko xiaro, kynako ya.


\par }{\PP \VS{8}Mame osenuhmane. Moroto kawaru kynexine, kapaumano. Mokyro po ytokety nexiase esety Orihtopo. Mokyro tokahmase imepyny a, esety Aorihtyã esary. Mame taropose toto sero põkõ etapatohme emero pyra. Asakoropane ahtao toiro totapasẽme toehse eya xine, totonarykõ ke te, tõmirykõ ke, tyrohsẽ ke te, esekatoh tonõ ke, enara.


\par }{\SH Pape apuhtopõpyry 5mano
\par }
{\PP \VS{9}Morarame pape apuhtopõpyry omame exikety totapuruhmakase kaneru mũkuru a. Mame osenuhmase moroto okyno zahkatoh zopikoxi. Ritonõpo poetory ekepyã zuzenu enease. Ritonõpo omiry poko imehnõ amoreparyke tyya xine totapase toh emero, Ritonõpo omipona toh exiryke roropa imehnõ tuarõtanohpory poko tyya xine.

\VS{10}Opore ynara nase toto:

\par }{\PP — Yna esẽme mase. Orẽpyrahxo exiketyme mase. Kure mase ipunaka. Zae roropa mase. Otãto ise ro nono põkõ apiakatohme oya nae toto wãnohtohme, yna mỹpotohme oya? nase toto.


\par }{\PP \VS{11}Mokaro zupõme karimutumã tokarose eya xine. Ynara tykase tozuhse toto:

\par }{\PP — Apoaporo, eraximatoko aporo ãkorõkõ oehtãne. Asã xine imehnõ Jezu poetory tõ etapãko roropa mã toto asã xine ro, tykase.


\par }{\SH Pape apuhtopõpyry 6mano
\par }
{\PP \VS{12}Mame pape apuhtopõpyry 6mã totapuruhmakase kaneru mũkuru a. Nono kywyh kywyh tykase itamurume. Xixi tyarumãse roropa, kamisa xinukutumã samo topuxiximã samo. Nuno kamirarame toehse, munu samo.

\VS{13}Xirikuato tõ tohpahse kapu poe nono pona, itu epery ohpapyry samo jamihme tyryrykane ahtao.

\VS{14}Mame osenepyra toehse kapu, pape amemyry samo. Ypy tõ tysyryhmase esae xine, ahmõta tõ roropa esae xine tysyryhmase.

\VS{15}Mame sero põkõ tuisary tõ toepase toto otonẽtohme, pata tõ esẽ tõ roropa, soutatu tõ esã roropa, tymõkomoke exiketomo, orẽpyra exiketomo, emero porehme toepase toto, tosẽke exiketomo, tosẽke pyra exiketõ roropa. Tõtonẽtohkõme toepase toto eutary aka, topu zopikoxi roropa ypy tõ po.

\VS{16}Kui tykase toto. Tykohtase toto ypy tõ netaryme topu tõ netaryme roropa:

\par }{\PP — Epukako yna pona yna zonẽtohme, yna onenepyra Ritonõpo ehtohme, tapõ pona iporotyhpyry yna onenepyra aehtohme, yna zehno pyra kaneru mũkuru ehtohme roropa.

\VS{17}Yna zehno toto ehtoh toehse exiryke poremãnõko rokẽ ynanase, ãko toh kynexine.




\par }\Chap{7}{\SH 144.000me Izyraeu tõ poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame Ritonõpo nenyohtyã enease, asakoropane. Sero nono etyhpyry po toh nexiase xikihme, asakoropane etyhpyry po. Tyryrykane asakoropane tapoise eya xine, tyryry kara ehtohme nono poro, tuna poro, itu poro, enara.

\VS{2}Morarame Ritonõpo nenyokyhpyry imepỹ enease. Xixi tũtatoh wino oehkety. Ritonõpo kyryry ke tomahpõke nexiase, Ritonõpo esety merotopo. Opore tykohtase mokyro takorõ tõ netaryme, asakoropane exiketõ netaryme. Nono ryhmananõ mokaro Ritonõpo poe, tuna konõto ryhmananõ roropa.

\VS{3}Ynara nase ynororo mokaro netaryme:

\par }{\PP — Nono onyryhmara ehtoko aporo, tuna konõto roropa. Kuesẽkõ Ritonõpo esety ynanymeroxi aporo ipoetory tõ pery pokona sẽ ke imerotoh ke, nase ynororo.


\par }{\PP \VS{4}Mame mokaro tuhke exiry tokarose ya, Ritonõpo esety ke ẽmyty poko inymerotyã tuhke exiry 144.000me toh nexiase.

\VS{5}12.000me toh nexiase Juta pakõme, Ritonõpo esety ke imerotyamo. 12.000me roropa Rupẽ pakõme, 12.000me Kate pakõme,

\VS{6}12.000me Asea pakõme, 12.000me Napatari pakõme, 12.000me Manase pakõme,

\VS{7}12.000me Ximeão pakõme, 12.000me Rewi pakõme, 12.000me Isakaa pakõme,

\VS{8}12.000me Zepurõ pakõme, 12.000me Joze pakõme, 12.000me Pẽjamĩ pakõme, enara.


\par }{\SH Tuhkãkõ poko roropa
\par }
{\PP \VS{9}Morarame osenuhmase ropa. Moroto tuhkãkõ nexiase. Ikuhpỹme toh nexiase. Emero pata tamuru poe aehtyã nexiase, emero ituakyry tõ maro, emero ahno maro, emero omi ae oturuketõ maro toh nexiase. Xikihme toh nexiase Tuisa apõ ẽpataka, kaneru mũkuru ẽpataka roropa. Tupoke karimutumã ke toh nexiase, toto emahpo marariary panõ nexiase.

\VS{10}Opore tõturuse toto. Ynara tykase:

\par }{\PP — Ritonõpo a typynanohse sytatose, tapõ po iporotyhpyry a. Kaneru mũkuru a roropa tukurãkase sytatose, tykase toto.


\par }{\PP \VS{11}Ritonõpo apõ zomye inenyohtyã nexiase, tamuxime exiketõ maro, isene exiketõ asakoropane exiketõ maro. Mame tosekumurukõ po typorohse toto Ritonõpo apõ ẽpataka ẽmytykõ nono pokoxi. “Kure mase,” katohme Ritonõpo a.

\VS{12}Ynara nase toto:

\par }{\PP — Aõ! Kure kuhse mase, Ritonõpo imehxo. Zuarohxo mase. Zae rokẽ mase. Emero motye tuisamehxo mase. Orẽpyra mase. Jamihme roropa mase Ritonõpo. Yna esẽme mase jũme, enara.


\par }{\PP \VS{13}Mame ynara nase tamuxime exikety toiro ya:

\par }{\PP — Onokãkõ mokaro, tupoke karimutumã ke? Otokoino toehse roropa toh nae? nase ya.


\par }{\PP \VS{14}— Kũ, omorohko, zuaro mase, tykase ywy eya.

\par }{\PP Mame ynara tykase ynororo ya:

\par }{\PP — Moxiã poremãpyra exiketomo. Toanahtose toto a etuarimatoh konõto toehse ahtao. Kaneru mũkuru etapary sã toorihse Ritonõpo mũkuru. Moro enetuputyryke moxiamo a tukurikase toto Ritonõpo a upo kurikary sã kyya xine.

\VS{15}Morara exiryke Ritonõpo apõ ẽpataka mã toto. Aomipona roropa toh mana imaro oturutoh tao, saereme, koko, enara. Mame toto ewomãko mana, toto onurumekara roropa mana tapõ po iporotyhpyry.

\VS{16}Emitapãpyra roropa mã toto jũme. Tuna zehnara roropa mã toto. Toto onyahkara roropa xixi mana. Imepỹ axitunety roropa toto onyahkara mana

\VS{17}mokyro kaneru mũkuru toto esẽme exiryke. Tumy apõ po ynororo. Toky tõ pyno kaneru esẽ exiry sã typoetory pynanohnõko mana. Toto arõko sã mokyro mana tuna kurã kuaka, soesoekane kuaka roropa. Mame ixitykõ korokãko ropa Ritonõpo mana, xitara ropa toto ehtohme jũme, tykase.




\par }\Chap{8}{\SH Pape apuhtopõpyry 7mano
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame pape apuhtopõpyry totapuruhmakase kaneru mũkuru a etyhpyrymano, 7mano. Morarame mynyhme rokẽ toehse emero kapu ao okynã pitiko, otarame zokonaka orame rokene.

\VS{2}Mame Ritonõpo nenyohtyã enease 7mãkomo. Kokoro rokẽ Ritonõpo ẽpataka exikihmaketomo. Eya xine rue tokarose etotohme.


\par }{\PP \VS{3}Mame imepỹ Ritonõpo nenyokyhpyry ixtaratuimo ẽ nae nexiase uuru risemy, typoxine zahkatoh eny. Ahno nekarory zahkatoh pona toytose ynororo. Mame ixtaratuimo tokarose eya itamurume zoximatohme Ritonõpo poetory oturutopõpyry maro jahkatohme jahkatoh po tynekaroryme Ritonõpo a.

\VS{4}Moro ixtaratuimo erexĩtory tõnuhse Ritonõpo poetory tõ oturutopõpyry maro, jahkatoh poe, Ritonõpo nenyokyhpyry emahpoe.

\VS{5}Mame ixtaratu ẽtypyry typehkase mokyro a apoto ke jahkatoh wino. Nono pona tomase eya. Konomeru nexiase panaikato, nenenehkane maro. Nono kywyh kywyh tykase roropa.


\par }{\SH Rue 1mano
\par }
{\PP \VS{6}Mame Ritonõpo nenyohtyã 7mãkõ turuẽkõ anymyase toto etotohme.

\VS{7}Toiro totose osemazupu a. Mame konopoimo tooehse tytopure apoto maro, munu maro. Itamurume tooehse sero nono pona. Mame nono tyahse zokonaka (oseruao ahtao toiro tyahse). Wewe tõkehko tyahse roropa tuhke onahpoty maro (oseruao wewe ahtao toiro tyahse).


\par }{\SH Rue 2mano
\par }
{\PP \VS{8}Morarame Ritonõpo nenyokyhpyry akorony a turuẽ totose. Mame ypy konõto zatyry enease. Moro ypy tomase tuna konõto kuaka. Tuna konõto zokonaka munu sã tanyhtase.

\VS{9}Tuna konõto kuaõkõ zokonaka toorihse (oseruao ahtao toiro toorihse). Wapu tõ roropa zokonaka tonahkase (oseruao wapu ahtao toiro tonahse).


\par }{\SH Rue 3mano
\par }
{\PP \VS{10}Mame Ritonõpo nenyokyhpyry imepyny a ropa totose rue. Mame xirikuato konõto toepukase jatyryhtao ro aritu samo, kaino kapu ae tuna tõ kuaka, (oseruao ahtao toirõ kuaka toepukase), zupuhpyry tõ kuaka roropa.

\VS{11}Moro xirikuato esety Itunety nexiase. Morarame tuna zokonaka itũ toehse. Ahno tuhke toorihse tuna enyryke tyya xine, popyra toehse tuna exiryke.


\par }{\SH Rue 4mano
\par }
{\PP \VS{12}Mame Ritonõpo nenyokyhpyry imepyny a ropa turuẽ totose. Mame xixi zokonaka totapase, nuno zokonaka roropa, xirikuato tõ roropa zokonaka tonahkase (oseruao ahtao toiro tonahkase). Saereme hkopyra toehse toto. Tõmehse ahtao saereme hkopyra toehse, koko morararo xinukutumehxo toehse.


\par }{\PP \VS{13}Morarame pianoimo enease kae, kapu ae aytoryhtao. Ynara nase ynororo:

\par }{\PP — Myhene! myhene! Itamurumehxo sero põkõ mã etuarimãko, mokaro a rue etoryhtao. Oseruao Ritonõpo nenyohtyã nae ro turuẽkõ etotohme.




\par }\Chap{9}{\SH Rue 5mano
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame Ritonõpo nenyokyhpyry imepyny a turuẽ totose. Mame xirikuato aepukary enease kapu ae nono pona. Mame eya soroto tokarose, joroko tõ eutary konõto apuru etapuruhmakatopo.

\VS{2}Mame eya joroko tõ eutary totapuruhmakase, eutary konõto. Orexĩto tutũtase itamurume apoto konõto erexĩtory samo. Mame xixi tyarumãse. Kapu roropa xinukutume toehse joroko tõ eutary erexĩtory pokoino.

\VS{3}Mame itupary panõ tutũtase orexĩto maro nono pona. Orẽpyra purutõme tyrise toto mynoto samo.

\VS{4}Otyro tõkehko onyryhmara tyripose toto, onahpoty, wewe tõkehko, ahno tõ ryhmananome toh nexiase. Ritonõpo esety pyra iperykõ poko ahtao, mokaro ryhmãko toto itupary panõ kõ nexiase.

\VS{5}Ahno anaorihmapopyra toh nexiase, toto poko rokene, 5me nuno aropõko mokaro mana ahno tuarimapory poko. Tupuruse ahtao eya xine moro jetũ exiry mynoto nupuruhpyry samo.

\VS{6}5me nuno aropõko toto. Morara ahtao toorikyrykõ se ahno exĩko repe. Yrome orihpyra mã toto.


\par }{\PP \VS{7}Mokaro itupary panõ kawaru sã nexiase, typyreke exikety samo, imehnõ maro tõsetapary waro exiketõ samo. Typarimãke roropa toh nexiase, uuru panõ ke zupuhpyrykõ poko. Ẽmytykõ ahno ẽmyty sã nexiase roropa.

\VS{8}Zũsetykõ nohpo zũsety sã nexiase. Jerykõ kaikuxi tamuru zery sã nexiase.

\VS{9}Ipuropurukõ tapuruse sã nexiase kurimene risẽ panõ ke. Panaikato tyrise eya xine roropa taporirykõ ke, konopo konõto panaikato sã nexiase, itu htao konopo oepyry samo.

\VS{10}Tarokyrykõ poko tunupurutatohke nexiase roropa mynoto panono. Tarokyry ke imehnõ ryhmãko mã toto. 5me nuno aropõko roropa toh mana.

\VS{11}Tosẽke roropa toh mana, Ritonõpo nenyokyhpyry mokyro, joroko tõ eutary erase. Mokyro esety epereu omiry ae Apatõme mana. Kyreku omiry ae Aporiãome mana, (ryhmatõ kary).


\par }{\PP \VS{12}Toiro tõtyhkase ryhmatõ konõto. Taroino asakoro nae ro mana.


\par }{\SH Rue 6mano
\par }
{\PP \VS{13}Mame Ritonõpo nenyokyhpyry imepyny a turuẽ totose. Mame omi etase ixtaratuimo zahkatoh poe, etyhpyry asakoropane exikety uuru risẽ poe, Ritonõpo ẽpataka.

\VS{14}Ynara tykase ynororo turuẽ etohpono a, Ritonõpo nenyokyhpyry a:

\par }{\PP — Ritonõpo nenyohtyã tymyhse mã toto Eupyrati tunary kuao. Imyhpokata ropa toto, tykase.


\par }{\PP \VS{15}Mame tymyhpokase ropa toto. Eraximãko rokẽ toh nexiase, seromaroro ehtoh eraximãko, sero ẽmepyry roropa, sero nuno, sero jeimamyry, enara. Eraximãko toh nexiase sero põkõ etapatohme tyya xine, emero pyra. (Oseruao ahtao toiro totapasẽme exĩko mana.)

\VS{16}Morarame kawaru po ytoketõ ikuhpỹme sã toh nexiase.

\par }{\PP — 200 miujãome nae toh nexiase, tykase ya.

\VS{17}Mame mokaro enease samo kawaru tomo, epo ytoketomo, enara. Toto puropuru apuru tahpire nexiase apoto samo. Ezuezume roropa nexiase sapira samo, seweme roropa ẽxofere samo. Kawaru zupuhpyry kaikuxi tamuru zupuhpyry sã nexiase reão zupuhpyry samo. Ĩtae xine apoto tutũtase, orexĩto maro, aixi zatyry sã ẽxofere zatyry tutũtase.

\VS{18}Morara exiryke ahno toorihse tuhke. Oseruao ahtao toiro toorihse, orihmatõme moro apoto exiryke, orexĩto maro, aixi zatyry panõ maro kawaru tõ mytae inutũtanohpohpyrykomo.

\VS{19}Mokaro kawaru tõ jamitunuru toto mytao mana, toto arokyry ao roropa. Okoi sã toto arokyry mana osekato. Tarokyrykõ ke ahno ryhmãko mã toto.


\par }{\PP \VS{20}Morarame ahno akoĩpyry, orihpyra exiketõ tynyrihpyrykõ onurumekara toh nexiase. Joroko tõ omipona exikehpyra toh nexiase. Tynyrihpyrykõ Ritonõpo myakãme roropa tyrise eya xine, uuru risemy, parata risẽ roropa, metau risemy, topu risemy, wewe risemy, enara. Yrome osenuhmara mã toto, otato pyra roropa. Xikihme toytory waro pyra roropa mã toto.

\VS{21}Yrome mokaro tyyrypyrykõ onurumekara toh nexiase, imehnõ etapary poko, joroko tõ poko, imehnõ nohpo tõ poko, imehnõ mõkomory ematonanopyry poko, enara.




\par }\Chap{10}{\SH Ritonõpo nenyokyhpyry typapeke aexihpyry
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame imepỹ enease Ritonõpo nenyokyhpyry, jamihme exikety. Ayhtory enease kapu ae. Tupoke kynexine akurũ ke. Zuhpo okohkuri sã roropa nexiase. Ẽmyty xixi sã nexiase. Jaxiry tororokane sã roropa nexiase, kaetokohxo exiketõ sã asakoro.

\VS{2}Emahpo pape pitiko nexiase imerohpyry typiapose. Jaxiry apotunuru wino tuna konõto kuao nexiase, jaxiry etato nono po nexiase.

\VS{3}Mame opore tykohtase ynororo kaikuxi tamuru aryrykary samo (reão aryrykary samo). Mame tozuhse ynororo konomeru tomo a, 7mãkomo a, itamurume konomeru takararahkane sã aomiry nexiase roropa.

\VS{4}Mame konomeru tõ omiry etaryke ya imerory se exiase repe. Yrome imepỹ omiry etase kaino kapu ae. Ynara nase ya:

\par }{\PP — Konomeru tõ 7mãkõ omihpyry onekaropyra exiko, onymeropyra exiko roropa, tykase.


\par }{\PP \VS{5}Mame mokyro, Ritonõpo nenyokyhpyry, tuna konõto po xikihme exikety jaxiry etato nono po exikety, tomary tanỹse eya kakoxi tapotunuru winono.

\VS{6}Mame tõturuse ynororo Ritonõpo poe. Jũme orihpỹme exiketyme Ritonõpo mana. Kapu rihpõme ynororo nono rihpõme roropa. Tuna konõto rihpõme roropa ynororo. Emero kapuaõkomo, nono põkomo tuna konõto kuaõkõ roropa rihpõme ynororo. Ynara tykase inenyokyhpyry Ritonõpo poe:

\par }{\PP — Epo mana! Okynã pyra toehse mana.

\VS{7}Rue totose ahtao Ritonõpo nenyokyhpyry a, 7mãkõ etyhpyry a, toepohnohtopõpyry ae ro emero tyrĩko Ritonõpo mana tõmihpyry ae ro typoetory tomo a, urutõ komo a, tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{8}Mame omi etase ropa kaino, osemazuhme ynetahpyry ro nexiase. Ynara tykase ynororo ya:

\par }{\PP — Pape apoita moky a ipiapohpyry Ritonõpo nenyokyhpyry emahpo exikety, xikihme exikety moky tuna konõto po, nono po, enara, tykase.


\par }{\PP \VS{9}Mame mokyro a Ritonõpo nenyokyhpyry a ytoase pape pitiko ekaropose eya.

\par }{\PP — Pape pitiko se hano, ase eya.

\par }{\PP — Seny, apoiko. Enahko. Ikatainy sã reh exĩko mã awakuru ao. Yrome õtao mã anusasame exĩko ano zeni samo, nase ynororo ya.


\par }{\PP \VS{10}Moro pape pitiko apoiase emary poe, tonahse ya. Anusasame nexiase ỹtao ahtao. Yrome tonahkehse ya ahtao, ikatainy sã toehse juakuru ao.

\VS{11}Mame ynara nase ropa ynororo ya:

\par }{\PP — Senohne Ritonõpo nekarohpyry ekaroko ropa imehnomo a tuhkãkõ poko, tuhke pata tamuru põkõ poko, tuhke tyotyoro tõmire exiketõ poko, tuhke pata esã poko roropa, enara, tykase ynororo ya.




\par }\Chap{11}{\SH Tuarõtanohnanõ asakorõ poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame mara pisarara tokarose ya mosa ehtoh kuhtohme. Ynara tykase ya:

\par }{\PP — Owõko, Ritonõpo maro oturutoh ikuhko, tapyi. Ahno nekarory tõ zahkatoh roropa ikuhko. Ritonõpo poko exiketõ ikuhko roropa moro taõkomo, tuhke toto exiry waro oehtohme.

\VS{2}Yrome tapyi zomye jarakapyhpyry onukuhpyra exiko, tokarose exiryke Ritonõpo waro pyra exiketomo a. Itũtũmãko mã toto Ritonõpo Patary Kurã poro Jerusarẽ poro 42me nuno.

\VS{3}Mame jomiry ekaronanõ aropõko ase, ypoetory asakoro. Upo topuxiximã risẽ amurũko mã toto: “Emynyhmãko ynanase oorypyrykõ poko,” katohme imehnomo a. Mame Ritonõpo nekarohpyry poko imehnõ zurũko mã toto tuhke ẽmepyry, 1.260me ẽmepyry pona, tykase.


\par }{\PP \VS{4}Mokaro Ritonõpo omiry ekaronanõ mã asakoro oriwera zoko sã mã toto. Nãparina sã roropa mokaro asakoro. Xikihme mã toto Kuesẽkõ ẽpataka, sero nono esẽ ẽpataka.

\VS{5}Mame mokaro ryhmary kukuruhtao imehnomo a, apoto tũtãko ĩtae xine mana tyzehnotokõ enahkatohme. Morara ahtao mokaro ryhmary kuhnanõ emero orihnõko mã toto.

\VS{6}Ritonõpo poe kapu apururu waro mã toto konopo oehpyra ehtohme, Ritonõpo omiry ekaroryhtao imehnomo a. Ritonõpo poe iporiry riry waro roropa mã toto munume. Ritonõpo poe sero põkõ akuruhtanohpory waro roropa mã toto, tuhke tyrohsẽ ke, kokoro rokene ise toto ahtao.


\par }{\PP \VS{7}Mame Ritonõpo omiry poko tõturukehse toto ahtao, eutary konõto ae tũtãko onokyroimo mokaro asakoro exiketõ maro toetonatohkõme. Toto poremãkapõko xihpyry mana. Toto etapãko mana.

\VS{8}Mame osema taka toto ekepyry emãko mana, moro pata konõto po, Kuesẽkõ exixihmatopõpyry po. Moro pata tyorõ ke esehtõko toto seromaroro. “Sotoma moro,” ãko mã toto. “Ejitu,” ãko roropa mã toto iirypyryme moro pata põkõ exiryke itamurume.

\VS{9}Mame mokaro ekepyry enẽko mã toto, emero pata tamuru põkomo, ituakyry roropa toto enẽko, tyotyoro omiry waro exiketõ roropa, emero ahno toto ekepyry enẽko asakoropane ẽmepyry zokonaka. Toto ekepyry ononẽpopyra roropa mã toto.

\VS{10}Tãkye sero põkõ exĩko mokaro orihtopõpyry eneryke tyya xine. Atãkyemãko mã toto. Tynekarorykõ aropõko mã toto oseya rokene. Mokaro asakoro urutõ kõ pokoino toetuarimase toto itamurume sero põkomo. Naeroro atãkyemãko mã toto mokaro ekepyry eneryke tyya xine.

\VS{11}Morarame asakoropane zokonaka tõmehse ahtao tõsemãkapose ropa toto Ritonõpo a. Towõse ropa toto. Toto eneryke tyya xine tõserehse itamurume emero porehme.

\VS{12}Morarame omi konõto totase kaino mokaro a, asakoro exiketomo a. Ynara tykase eya xine kapu poe:

\par }{\PP — Osehtoko xiaro! Õnuhtokose xiaro! tykase.

\par }{\PP Mame tõnuhse toto kakoxi kapu aka, akuru htoko imehnõ neneryme porehme.

\VS{13}Mame morara ahtao nono kywyh kywyh tykase jamihme samo, pata zokonaka tyyryhmase. Omame porehme tapyi ahtao toiro toepukase. Ahno roropa totapase nono kywyh kywyh karyke, 7 miume totapase toto. Imehnõ tõserehse itamurume.

\par }{\PP — Kure Ritonõpo Kapuaõ mana. Imehxo mana. Orẽpyrahxo roropa mana, tykase toto.


\par }{\PP \VS{14}Asakoro ryhmatõ tonahse repe. Enetoko ke zakorõ ryhmatõ oehsasaka mana.


\par }{\SH Rue 7mano, etyhpyrymano
\par }
{\PP \VS{15}Mame imepỹ Ritonõpo nenyokyhpyry rue etone, etyhpyrymano. Mame omi opore exiketõ etase kapu ao. Ynara nase toto:

\par }{\PP — Seromaroro Kuesẽkõ sero nono esẽme toehse rahkene tynymenekahpyry maro. Tuisame exikehpyra mana jũme, nase toto.


\par }{\PP \VS{16}Morarame tamuximãkõ 24mãkõ tapõkõ po typorohse exiketõ Ritonõpo ẽpataka, tõpatapoe typorohse toto nono pokoxi, “Kure mase,” katohme Ritonõpo a.

\VS{17}Ynara nase toto:

\par }{\Q “Yna esẽme mase Ritonõpo,

\par }{\QB imehxo oexiryke.

\par }{\Q Seromaroro yna esẽme ro mase.

\par }{\Q Moinoronato mase yna esẽ roropa.

\par }{\Q Kure mase orẽpyra oexiryke, ajamitunuru mapoiase.

\par }{\Q Tuisame exipitõko mase!


\par }{\Q \VS{18}Awaro pyra exiketõ ozehno toehse mã toto,

\par }{\QB tuãnohtohkõ toehse exiryke,

\par }{\QB aorihtyã apiakatoh toehse exiryke roropa.

\par }{\Q Opoetory tõ epehmatoh toehse roropa,

\par }{\QB toto erohtamitume, urutõ kõ maro,

\par }{\QB emero opoetory tõ roropa,

\par }{\QB tuisamehxo exiketomo,

\par }{\QB tuisame pyra exiketomo.

\par }{\Q Emero ouno exiketõ epehmatoh toehse.

\par }{\Q Sero nono ryhmananõ enahkatoh toehse roropa mana,”

\par }{\MM nase toto.


\par }{\PP \VS{19}Mame Ritonõpo maro oturutoh kurã totapuruhmakase kapu ao. Ritonõpo nymeropohpyry ẽ tonese moro tao. Typoetory tõ pyno Ritonõpo exiry enetupuhtoh moro. Mame neneneh tykase, takararah tykase, panaikato, konomeru maro. Nono kywyh kywyh tykase, konopoimo itamurume topu sã xiriri tykase, enara.




\par }\Chap{12}{\SH Nohpo ekahmatopõpyry zakareimo a
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame enetupuhpotoh konõto toeporehkase kapu ao. Nohpo nexiase. Tupoke xixi ke nexiase. Nuno roropa nexiase ipupuru zopino. Zupuhpyry po parimã nexiase, xirikuato maro 12me.

\VS{2}Poetoẽme nexiase. Enurusasaka nexiase. Kui ãko roropa nexiase ynororo jetũ toexiryke poeto ke.


\par }{\PP \VS{3}Mame imepỹ enetupuhpotoh toeporehkase morotona kapu ao. Zakareimo konõto panõ nexiase, kamiraramano. Tupuhpyke ynororo 7me nexiase. Tyretyke roropa nexiase 10me. Zupuhpyry tõ po parimã panõ nexiase emero.

\VS{4}Xirikuato tarose eya kapu ae tarokyry ke. (Oseruao xirikuato ahtao toiro tarose eya.) Mame xirikuato tõ tynarotyã tomase eya nono pona. Nohpo enurukety ẽpataka toexikihmase ynororo, aenururu eraximatohme tyya, poeto enahtohme tonuruse ahtao.

\VS{5}Mame nohpo tonuruse rahkene orutuame. Tuisame exiketyme ehtohme tonuruse mokyro, orẽpyra pata tamuru tõ esẽme aehtohme. Tyjamitunuru ke tõmipona imehnõ rĩko mana emero porehme. Mame poeto pitiko typynanohse Ritonõpo a. Tosaka tarose tapõ pona.

\VS{6}Mame nohpo toepase ahno esaka pyra. Mokyro esaryme osa tyrise Ritonõpo a. Moroto ipynanohnõko imehnõ mana tuhke ẽmepyry, 1.260me ẽmepyry pona.


\par }{\PP \VS{7}Mame totonapitose toto kapuaõkomo. Mikeu tõ tõsetapase toto zakareimo konõto maro. Typoetoke roropa zakareimo nexiase joroko tõ ke. Tõsetapase toto. Mikeu tõ poremãkapory se roropa nexiase toh repe. Mikeu nexiase Ritonõpo nenyokyhpyryme.

\VS{8}Morarame zakareimo konõto typoremãkapose ipoetory tõ maro. Taropose toto kapu ae porehme.

\VS{9}Zakareimo konõto tomapose kapu ae. Pake mokyro okoime. Esety joroko tamuru, Satanaxi esetyme roropa mana. Onekunohto ynororo. Sero nono põkõ tonekunohse eya porehme. Mokyro tomapose kapu ae nono pona, ipoetory tõ maro, joroko tõ maro.


\par }{\PP \VS{10}Morarame omi etase ropa kapu ao, opore exikety. Ynara nase:

\par }{\PP — Seromaroro kypynanohtorỹko Ritonõpo mana. Seromaroro tyjamitunuru enepõko mana, tuisamehxo toexiryke. Seromaroro Inymenekahpyry tuisame toexiry enepõko mana. Ynara exiryke, kuakorõkõ hxirone tomase exiryke kapu ae. Ritonõpo ẽpataka toto hxirõko nexiase saereme, koko, enara. Mokyro tomase kapu ae.

\VS{11}Mokyro typoremãkapose Jezu poetory tomo a toorihse Jezu exiryke toto myakãme. Mokyro typoremãkapose eya xine tosẽkõ zae ehtoh ekaroryke roropa tyya xine imehnomo a. Typoremãkapose eya xine, osepyno pyra toehse toexirykõke toorikyrykõ ponãmero.

\VS{12}Naeroro atãkyematoko kapuaõkomo. Yrome myhene nono põkomo, tuna konõto kuaõkõ roropa, tyhtose joroko tamuru exiryke oya xine. Zekĩtapãnõko roropa mana okyna hkopyra tuãnopyry ehtoh exiryke. Moro waro toexiryke zekĩtapãnõko mana, nase.


\par }{\PP \VS{13}Morarame nono pona aepukahpyry waro toehse joroko tamuru ahtao nohpo tokahmapitose eya. Enurusenã ẽ tokahmapitose apoitohme tyya repe.

\VS{14}Mame aporiry asakoro tokarose nohpo a pianoimo aporiry panono, aepatohme tosaka ropa, ahno esaka pyra. Moroto mokyro pynanohnõko Ritonõpo mana, oseruao jeimamyry zokonaka onyryhmara joroko tamuru ehtohme.

\VS{15}Morarame tuna tutũtanohpose zakareimo konõto a tỹtae, itamurume, iporiry konõto samo, nohpo ekahmatohme, zue aka nohpo nerymapotohme repe.

\VS{16}Mame takorehmase nohpo nono a. Toẽtakase nono tuna omõtohme. Tuna tomõse nono aka, zakareimo konõto mytae itũtahpyry.

\VS{17}Morarame zakareimo konõto tyekĩtapãse nohpo poko. Toytose ynororo osetapase ipoenõ maro, ipakõ maro, emero Ritonõpo omipona exiketõ maro, Jezu Kyrixtu namorepahpyry omipona exiketõ maro roropa.

\VS{18}Mame isawã po zakareimo konõto xikihme toehse tuna konõto ehpio.




\par }\Chap{13}{\SH Onokyroimo asakoro
\par }
{\PP \VerseOne{1}Imeĩpo onokyroimo enease aekuomyryhtao tuna konõto kuae. Tyretyke nexiase omame porehme, tupuhpyke roropa nexiase 7me. Typarimãke iretyry nexiase emero. Ritonõpo zehno nexiase ynororo. Naeroro Ritonõpo esety tymerose eya tupuhpyry tõ pokona Ritonõpome tõsekarotohme repe.

\VS{2}Kaikuxi tamuru sã nexiase mokyro. Ipupuru uuso pupuru sã nexiase. Ĩtary kaikuxi tamuru mytary sã nexiase. Mame zakareimo konõto a tyjamihtanohpose mokyro. Eya tapõ tokarose, tuisa konõtome mokyro tyrise eya roropa.

\VS{3}Mame mokyro onokyroimo zupuhpyry totapase toiro. Toorihse sã nexiase ipunaka. Yrome toekurãkase ropa. Moro eneryke tyya xine tõsenuruhkase sero nono põkõ emero. “To!” tykase toto. “Orẽpyra kuhse mose mana,” tykase toto. Aomipona se toehse roropa toto.

\VS{4}Kure rokẽ zakareimo konõto tyrise roropa eya xine Ritonõpo myakãme samo, tuisame toehtoh tokarose eya exiryke onokyroimo a, tuisame aehtohme. Ritonõpo myakãme onokyroimo toahmase roropa eya xine. Ynara nase toto:

\par }{\PP — Imehxo mose mana. Isã pyra imehnõ mana. Orẽpyra kuhse ynororo. Iporemãkaponanõ pyra mã ipunaka, tykase toto.


\par }{\PP \VS{5}Morarame tomiase xihpyry mokyro onokyroimo. Yrome onuãnohpyra Ritonõpo nexiase aporo. 42me nuno taropose eya tuisame toexiry poko.

\VS{6}Mame Ritonõpome tõsekaropitose eya: “Ywy ase Ritonõpo,” tykase ynororo. Ritonõpo esety tounohse roropa eya. Esary roropa typoihtose eya. Emero kapuaõkõ roropa typoihtose eya.

\VS{7}Mame Ritonõpo poetory tõ tapoitapoise eya. Yrome mokyro kahpyry onyporemãkapopyra Ritonõpo kynexine aporo. Ritonõpo poetory typoremãkapose eya. Tuisame toehse roropa ynororo, ituakyry esẽme, ahno esẽme, emero tyotyoro omiry ae exiketõ esẽme, emero pata tamuru põkõ esẽme, enara.

\VS{8}Mame kure rokẽ mokyro rĩko mã toto, emero sero nono põkomo. “Kure mase. Imehxo mase,” ãko mã toto eya. Mokaro esety onymeropyra kynexine Ritonõpo papẽ pokona. Yrome mokaro, esetykõ tymerose exiketõ Ritonõpo papẽ pokona, mokaro kure onokyroimo onyripyra mã toto. “Kure mase,” kara mã toto eya. Moino ro esetykõ tymerose Ritonõpo a kaneru mũkuru papẽ pokona sero nono onyripyra ro ahtao ro. Orihpỹme exiketõ mokaro jumanatome Kyrixtu poetoryme toexirykõke, toorihse Kyrixtu exiryke toto myakãme kaneru mũkuru samo.


\par }{\PP \VS{9}“Typanare awahtao xine otato ehtoko.

\VS{10}Tapoisẽme awahtao xine tapoisẽme ro matose. Tuosẽme awahtao xine tuosẽme ro matose. Naeroro Ritonõpo poetoryme awahtao xine oseanahtotoko. Penekehpyra ehtoko Ritonõpo enetuputyry poko.”


\par }{\PP \VS{11}Morarame imepỹ onokyroimo tũtary enease nono ae. Tyretyke nexiase asakoro, kaneru mũkuru retyry samo. Yrome aomiry zakareimo konõto omiry sã nexiase.

\VS{12}Mokyro onokyroimo apitoryme aexihpyry tuisame konõto aexihpyry sã toehse ynororo. Tõmipona sero nono põkõ tyrise eya emero. Mame onokyroimo osemazupu kure rokẽ tyripose eya xine. “Kure mase imehxo,” kamexipotohme eya xine onokyroimo osemazuhme aexihpyry a, zupuhpyry ikurãkahpyry ropa a.

\VS{13}Mame tyjamitunuru tonepose eya. Apoto tonehpose eya kapu ae, tuhkãkõ neneryme.

\VS{14}Sero nono põkõ tonekunohse eya tyjamitunuru eneporyke eya xine. Onokyroimo osemazupu neneryme tyjamitunuru tonepose eya xine. Ynara tykase ynoro eya xine:

\par }{\PP — Mose onokyroimo panõ imepỹ tyritoko eahmatohme, “Kure mase,” katohme ipoko, tykase mokyro nono ae itũtahpyry eya xine onokyroimo poko, tapema ke zupuhpyry etapahpyry poko, aekurãkahpyry ropa poko. Kure mokyro ritohme ipanõ tyripose eya xine.

\VS{15}Mame tyrise ahtao tyjamitunuru poe toto nyrihpyry taoseremanohpose eya aomitanohpotohme isene aehtohme. Mame isene toehse ynororo, tõtururu waro toehse. Imehnõ etapary waro roropa toehse, “Kure mase,” kara toto ahtao tyya.

\VS{16}Mame tosety meropoase onokyroimo, emero ipery pokona emero emary pokona apotunuru wino, enara. Inunomo, poetohti, tymõkomokamo, tytineruke pyra exiketomo, tosẽke erohketomo, typoetoke exiketomo, emero.

\VS{17}Mokyro nymeropohpyry pyra exiketõ ahtao, mõkomo onepekahpopyra eya xine ynororo, mõkomo onekamopopyra roropa ynororo eya xine.


\par }{\PP \VS{18}Tuaro ehtoko. Tuaro awahtao xine enetupuhnõko matose. Mokyro onokyroimo nymerohpyry enetupuhtohme mana, orutua esety poko. Ynara mana 666.




\par }\Chap{14}{\SH Jezu poetory tõ eremiary poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame osenuhmase ropa. Kaneru mũkuru enease ypy Xião po. Imaro nexiase tuhkãkomo, 144.000mãkomo. Typerykõ poko tymerose Ritonõpo esety nexiase, Kaneru mũkuru esety roropa.

\VS{2}Mame omi etase kaino, kapu ae. Sõkane konõto sã nexiase. Konomeru sã roropa nexiase. Tuhkãkõ eremiaketõ omiry etase. Toarẽ etory sã nexiase.

\VS{3}Xikihme nexiase toto Ritonõpo apõ myhto, isene exiketõ asakoropane exiketõ maro, tamuximãkõ maro. Tyrisenã eremiatoh poko toremiase toto. Moro eremiatoh waro pyra imehnõ mana. Mokaro rokẽ zuaro, 144.000mãkomo, topekahse toh mokaro Jezu a, sero põkõme ro toto ahtao ro.

\VS{4}Orutua kõ mokaro, kurãkõme mã toto. Tyyrypyrykõ poko pyra mã toto ipunaka Ritonõpo omipona rokẽ toehtohkõme. Naeroro nohpo tõ poko pyra mã toto, typye pyra roropa mã toto. Kaneru mũkuru omipona rokẽ mã toto imepỹ maro toehtohkõme onurumekara mã toto. Topekahse mã toto imehnõ sero põkõ maro pyra toto ehtohme. Tokarose mã toto Ritonõpo a osemazuhme kaneru mũkuru a, enara.

\VS{5}Toipe mã toto ajohpe pyra. Zae rokẽ mã toto Ritonõpo a.


\par }{\SH Ritonõpo nenyokyhpyry oseruao
\par }
{\PP \VS{6}Morarame imepỹ Ritonõpo nenyokyhpyry enease aytoryhtao kae kapu kuroko. Omi kurã ekarose nytoase sero nono põkõ netaryme. Jũme moro omi kurã onytyoromara mana. Emero pata tamuru põkõ netaryme, emero ituakyry netaryme, emero tyotyoro omiry ae exiketõ netaryme, emero pata esẽ poetory tõ netaryme.

\VS{7}Ynara nase opore:

\par }{\PP — Ritonõpo zuno ehtoko, kure rokẽ tyritoko roropa. “Kure mase imehxo,” kahtoko eya, sero põkõ apiakatoh toehse exiryke porehme. Naeroro oesekumurukõ po oporohtoko Ritonõpo ẽpataka, “Kure mase,” katohme eya. Kapu rihpõme ynororo, nono tõkehko rihpõme, tuna konõto roropa iporiry tõkehko emero rihpõme mana.


\par }{\PP \VS{8}Mame mokyro apitorymã mykapo imepỹ Ritonõpo nenyokyhpyry tooehse. Ynara nase ynororo:

\par }{\PP — To! Tonahkase Papironia põkõ mana. Pata konõtome nexiase repe. Yrome nohpo sã imeimehnõ poko exikety sã toehse. Eukuru tokamose eya emero ẽtohme. Tynamokyry ẽpõko eya xine mana jehnahpyry, tymaro toto ehtohme. Mokyro sã Papironia põkõ toehse Ritonõpo a, nase.


\par }{\PP \VS{9}Mame mokaro asakoro aehtoh mykapo imepỹ Ritonõpo nenyokyhpyry tooehse. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Onokyroimo xihpyry omipona awahtao xine, kurãme mokyro ekaroryhtao roropa oya xine mokyro esety meropõko matose operykõ pokona. Operykõ pokona pyra ahtao oemarykõ mypary pokona esety meropõko matose.

\VS{10}Yrome moro sã tyripose oya xine ahtao ozehno xine exĩko Ritonõpo mana ipunaka. Onokyroimo poetory wãnohnõko Ritonõpo mana emero, apotoimo htaka, axitunety htaka, tynenyohtyã kurã neneryme, kaneru mũkuru neneryme roropa.

\VS{11}Moro apoto erexĩtory, toto wãnohtoh erexĩtory onuhkehpyra exĩko mana jũme. Etuarimakehpyra mã toto, saereme, koko roropa, onokyroimo kure ekaronanomo, inyrihpyry kahpyry kure ekaronanõ roropa, esety merohpõkõ roropa typokona xine. Mokaro etuarimakehpyra mã toto, tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{12}Naeroro oseanahtotoko Ritonõpo poetoryme awahtao xine, aomipona toehse oexirykõke. Jezu onenetupuhkehpyra roropa awahtao xine oseanahtotoko.


\par }{\PP \VS{13}Mame omi etase ropa kapu ae. Ynara nase:

\par }{\PP — Ynara imeroko: “Ritonõpo nyrohmanohpotoh poko erohketõ toorikyrykohtao tãkye exĩko toh mana.”

\par }{\PP — Aõ, ajohpe pyra nase, nezukuase Ritonõpo Zuzenu. Oseremãko mã toto toerohkehxĩpo xine. Toerohtamitukõ apoĩko roropa mã toto, nase Ritonõpo Zuzenu.


\par }{\SH Otyro epery apoiry sã nono põkõ apiakary mana
\par }
{\PP \VS{14}Mame osenuhmase ropa. Akurũ enease karimutumano. Moro akurũ po kapu ae ayhtohpyry panõ enease typorohse. Typarimãke nexiase uuru risẽ ke zupuhpyry poko. Otyro sahkatoh nexiase emahpo, taere exikety.

\VS{15}Morarame imepỹ Ritonõpo nenyokyhpyry tutũtase Ritonõpo maro oturutoh tae. Opore ynara nase ynororo akurũ po iporotyhpyry a:

\par }{\PP — Atapemã ke isahkako otyro epery apoitohme oya, isahkatoh po toehse exiryke. Nono põkõ tahpirãse sã mã toto, tykase ynororo.


\par }{\PP \VS{16}Morarame tytapemã ke nono po tỹkyryry tysahkase eya, akurũ po iporotyhpyry a. Otyro epery anymyry sã nono põkõ tanỹse eya.


\par }{\PP \VS{17}Mame imepỹ Ritonõpo nenyokyhpyry enease. Ritonõpo maro oturutoh tae nutũtase, kapu ao, tytapemake roropa taere exikety ke.


\par }{\PP \VS{18}Imepỹ Ritonõpo nenyokyhpyry tooehse ahno nekarory zahkatoh poe. Apoto eraseme kynexine. Opore tõturuse ynororo tytapemake exikety a. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Atapemã ke uwa epery isahkako, uwa esary po, nono po, tahpirãse exiryke, tykase.


\par }{\PP \VS{19}Naeroro tytapemake exikety a uwa epery tysahkase. Moro epery tomase eya euhkatoh aka, zehno Ritonõpo ehtoh aka.

\VS{20}Mame axikaru euhkary sã moro epery touhkase euhkatoh ao, pata myhto. Munu tutũtase euhkatoh ae iporiry samo, 300 kirometuru mosa exiry. Zueme exiry toiro meturu zokonaka.




\par }\Chap{15}{\SH Etuarimatoh konõto otyhkatoh poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame imepỹ osenuruhkatoh konõto enease kapu ao, Ritonõpo nenyohtyã 7mãkõ enease 7me tyrohsemyimo maro, etuarimatoh konõto maro. Imehnõ wãnohtoh moro etyhpyrymano. Iirypyrymãkõ zehno Ritonõpo ehtoh etyhpyry moro.


\par }{\PP \VS{2}Mame osenuhmase ropa. Tuna konõto panõ enease kutehi samo, otoxie kutehi ahtao kamirarame apoto maro. Onokyroimo poremãkaponanõ enease roropa. Onokyroimo nyrihpyry poremãkaponanomo, 666 ke tosehke exikety poremãkaponanõme roropa toh nexiase. Xikihme toh nexiase tuna konõto panõ ehpio. Osekuroko toare exikety toto emahpo nexiase Ritonõpo nekarotyã eya xine. Etõko toh nexiase.

\VS{3}Eremiãko roropa toh nexiase Moeze, Ritonõpo poetory nymerohpyry ae. Kaneru mũkuru poko eremiãko roropa toh nexiase. Ynara nase toto:

\par }{\Q “Papa Kapuaono, Ritonõpo imehxo mase.

\par }{\Q Onyrityã kure kuhse mana.

\par }{\Q Orẽpyra mase.

\par }{\Q Pata tamuru esẽ mase. Zae mase.

\par }{\Q Ajohpe pyra mase onyrityã poko.


\par }{\Q \VS{4}Onoky ouno pyra exikety nae nah?

\par }{\Q Arypyra, ouno emero mã toto,

\par }{\QB yna esẽme oexiryke.

\par }{\Q Imehxo oehtoh poko ekãtõko mã toto emero porehme.

\par }{\Q Omoro rokẽ kurãme nymyry mase.

\par }{\Q Pata tamuru põkõ emero oehnõko mã toto,

\par }{\QB ‘Kure mase,’ katohme oya.

\par }{\Q Kure rokẽ orĩko mã toto.

\par }{\Q Tosekumuru po porohnõko mã toto oẽpataka,

\par }{\QB kure oexiry eneryke tyya xine,

\par }{\QB emero pata põkõ punero,”

\par }{\MM tykase toto toremiarykõme.


\par }{\PP \VS{5}Moromeĩpo tyorõ enease ropa kapu ao. Ritonõpo maro oturutoh enease, tapyi. Moro tao kamisa risẽ nexiase, Ritonõpo apõ esaryme. Totapuruhmakase nexiase.

\VS{6}Mame Ritonõpo maro oturutoh tae tutũtase inenyohtyã 7mãkomo. Imaro xine tyrohsemyimo etuarimatoh konõto etyhpyrymã nexiase. Upo karimutumã ke tõtupohtose toh nexiase, rino risẽ ke, ikurikahpyry panõ ke. Aozahparakõme uuru risẽ nexiase tymyhse.

\VS{7}Mame isene exikety toiro nexiase Ritonõpo ẽpataka, asakoropane exikety. Eya kasanamã tokarose Ritonõpo nenyohtyamo a 7mãkomo a. Uuru risẽ tokarose eya xine, 7me. Pehme kasanamã nexiase, iirypyrymãkõ zehno Ritonõpo ehtoh ke. Orihpỹme exiketyme Ritonõpo mana jũme.

\VS{8}Mame orexĩto ke typehkase Ritonõpo maro oturutoh nexiase, Ritonõpo imehxo ehtoh poe, ijamitunuru poe, enara. Moro taka omõsaromepyra imehnõ toehse etuarimatoh konõto etyhpyry exitãne, Ritonõpo nenyohtyã 7mãkõ nenehtyã otyhkatãne.




\par }\Chap{16}{\SH Kasana pehme zehno Ritonõpo ehtoh ke
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame omi konõto etase Ritonõpo maro oturutoh tao. Ynara nase tynenyohtyamo a, 7mãkomo a:

\par }{\PP — Ytotoko. Kasana ao exikety ikuãtatoko. Zehno jehtoh ikuãtatoko nono pona, nase ynororo.


\par }{\SH Kasana 1mano
\par }
{\PP \VS{2}Naeroro Ritonõpo nenyokyhpyry osemazuhme aexihpyry toytose. Tykyryry tukuãse eya nono pona, kasana aono. Muretano xihpyry toehse onokyroimo kahpyry esety ke tỹpokõke exiketõ pokona, inyrihpyry xihpyry kure ekaronanõ pokona roropa.


\par }{\SH Kasana 2mano
\par }
{\PP \VS{3}Mame Ritonõpo nenyokyhpyry akorõ a tykasanary tukuãse tuna konõto kuaka. Aorihtyã munuhpyry sã toehse tuna. Tunakuaõkõ kana tõkehko toorihse emero porehme.


\par }{\SH Kasana 3mano
\par }
{\PP \VS{4}Morarame Ritonõpo nenyokyhpyry oseruao aehtopo a tykasanary tukuãse tuna tõ kuaka, tuna tõ enatyry kuaka roropa. Munume tanyhtanohpose moro.

\VS{5}Imepỹ Ritonõpo nenyokyhpyry omiry etase, tuna erase omiry etase. Ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Zae rokẽ mase. Azahkuru pyra roropa mase ipunaka iirypyrymãkõ wãnopyry poko oya, kure oexiryke. Kure exikehpyra mase, moino ro mase roropa.

\VS{6}Ritonõpo poetory totapase eya xine. Urutõ kõ totapase roropa. Naeroro toto etapãko roropa mase. Zae ro tynyrihpyrykõ epehpyry apoĩko mã toto, tykase.


\par }{\PP \VS{7}Mame imepỹ omi etase tynekarory zahkatoh poe. Ynara nase:

\par }{\PP — Kuesẽkõ Ritonõpo imehxo mase. Ajohpe pyra mase. Zae ro imehnõ apiakãko mase. Zae ro toto wãnohnõko mase, nase.


\par }{\SH Kasana 4mano
\par }
{\PP \VS{8}Morarame Ritonõpo nenyokyhpyry asakoropane aehtopo a tykasanary tukuãse xixi pona. Ahno tyahkapose xixi a, piukah karyke itamurume.

\VS{9}Tyahse toto xixi ke piukah karyke. Mame Ritonõpo tykerekeremase eya xine, morohne wãnohtoh esẽme Ritonõpo exiryke. Yrome tyyrypyrykõ onurumekara toh nexiase. “Kure mase, Ritonõpo,” kara toh nexiase roropa.


\par }{\SH Kasana 5mano
\par }
{\PP \VS{10}Mame Ritonõpo nenyokyhpyry omame aehtoh a tykasanary tukuãse onokyroimo apõ pona. Tyarumãkapose onokyroimo esao. Kui tykase toto morotõkomo, jetũ toehse toexirykõke.

\VS{11}Mame Ritonõpo Kapuaõ tykerekeremase eya xine jetũ toexirykõke muretano hpe roropa toexirykõke. Yrome tyyrypyrykõ onurumekara ro toh nexiase.


\par }{\SH Kasana 6mano
\par }
{\PP \VS{12}Mame Ritonõpo nenyokyhpyry omazũpona aehtopo a tykasanary tukuãse Eupyrati tunary pona. Moro tuna tãpaise emero porehme, tasarahse, tonore tuna esahpyry toehse. Osemame toehse, xixi tũtatoh wino pata tõ esã esemaryme ehtohme.

\VS{13}Mame joroko tõ enease oseruao. Pororu sã toh nexiase. Tutũtase toto zakareimo konõto mytae, onokyroimo xihpyry mytae ajohpe urutõ mytae, enara tutũtase toto.

\VS{14}Joroko tõ mokaro, joroko tamuru poetory, tyjamitunuru eneponanomo. Nono poro ytõko mã toto oseruaõkomo, tuisa tõ enehse, oximõme toto ehtohme etonatohme Ritonõpo Imehxo Exikety maro iirypyrymãkõ apiakatoh konõto toehse ahtao.


\par }{\PP \VS{15}“Etatoko pahne,” ãko Jezu kyya xine. “Jeraximara awahtao xine omato oepyry sã oehnõko ropa ase zuaro pyra awahtao xine. Tãkye exĩko matose tuaro awahtao xine, nyhpyra exikety sã awahtao xine, ãtakimahpyry sã awahtao xine. Morara awahtao xine tupokã sã ytoytõko matose, ehxiropyra roropa matose.”


\par }{\PP \VS{16}Morarame nono põkõ tuisary tonehse joroko tomo a. Oximõme tonehse toto ona pona. Epereu omiry ae moro ona esety Amaketõme mana.


\par }{\SH Kasana 7mano
\par }
{\PP \VS{17}Mame Ritonõpo nenyokyhpyry a omazũmykaponato aehtoh a tykasanary tukuãse kakoxi tyryrykane pona. Aomiry opore exikety tõturuse Ritonõpo apõ poe imaro oturutoh tae. Ynara nase:

\par }{\PP — Tõtyhkase mana. Nenahno! tykase.


\par }{\PP \VS{18}Mame neneneh tykase, panaikato, konomeru, nono kywyh kywyh tykase, enara. Moino ro ahno ritopõpyry poe ro sero nono kywyh kywyh katopõpyry sã pyra kynexine. Jamihme sero nono kywyh kywyh tykase.

\VS{19}Pata konõto tohpahse roropa oseruao. Imehnõ patary tõ tuhke tãtakuhmose emero pata tamuru punero sero nono po. Mame wenikehpyra Ritonõpo nexiase Papironia põkõ poko. Eukuru zetunuru ẽpoase sã eya xine tykasanary ae toto zehno Ritonõpo ehtoh enetupuhtoh moro eukuru nexiase.

\VS{20}Ahmõta emero osenepyra toehse, ypy tõ roropa tonahse.

\VS{21}Konopoimo tooehse tytopuke tũpore topu konõto samo, omoxĩ roropa. Toiro topu 45 kiru samo. Kapu ae toepukase ahno pona. Mame Ritonõpo tykerekeremase ahno a moro konopoimo pokoino, popyra eya xine exiryke ipunaka.




\par }\Chap{17}{\SH Orutua kõ poko nohpo ehtopõpyry poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame Ritonõpo nenyokyhpyry toiro tooehse ya, 7mãkõ maro nexiase. Tykasanake kynexine ynororo. Ynara kynako ya:

\par }{\PP — Ymaro eropa, musurehpã wãnopyry enekose. Mokyro musurehpã wãnopyry enepõko ase oya. Ritonõpo omipona pyra exiketõ enetupuhtoh mokyro. Pata konõto põkõ mokaro. Tuna tõ pũto typatarykõ tyrise eya xine.

\VS{2}Sero põkõ tuisary tõ mokyro poko toehse toto musurehpã poko toehse, nohpo poko exiketõ samo. Etỹketõ sã ipoko toehse toto sero nono põkomo, eukuru onẽkehpyra exiketõ samo, nohpo poko exikehpyra exiketõ sã roropa.


\par }{\PP \VS{3}Mame Ritonõpo Zuzenu a tapoise ywy. Inenyokyhpyry jaroase ahno esaka pyra. Moroto nohpo enease typorohse onokyroimo po. Tahpire mokyro nexiase. Ipihpyry tymerose esety xihpyry ke Ritonõpo eunohtoh ke. Tupuhpyke nexiase 7me. Tyretyke roropa nexiase 10me.

\VS{4}Tupõ tamuruse nohpo a nexiase tahpiremy. Emeporyme uuru risẽ nae nexiase, topu kurã roropa typyne exiketomo, kasuruimo roropa. Emahpo kasana nae nexiase uuru risemy. Moro kasana pehme nexiase iirypyry ke nuriame exikety ke roropa, typoko imeimehnõ ehtopõpyry epehpyry ke.

\VS{5}Ipery poko esety tymerose nexiase. Moro esety onenetupuhpyra imehnõ mana. Ynara mana: “Papironia konõto. Imeimehnõ poko exiketõ ẽme mana, emero porehme. Tyyrypyrykõ poko penetaketõ ẽme roropa mana.”

\VS{6}Morarame mokyro eneryhtao ya, toetỹse exikety sã tãkye nexiase Ritonõpo poetory orihtopõpyry poko, toto etapatopõpyry poko tyya, enara. Jezu onurumekara toto exiryke totapase toto eya.

\par }{\PP Mame mokyro eneryke ya osenuruhkase ipunaka.


\par }{\PP \VS{7}— Oty katoh osenuruhkãko hma? tykase Ritonõpo nenyokyhpyry ya. — Ourũko ase mose nohpo poko. Onokyroimo poko roropa, nohpo puimane, tupuhpyke exikety 7me, tyretyke exikety 10me. Mokaro poko ourũko ase.

\VS{8}Mokyro onokyroimo isene kynexine aporo. Yrome toorihse ropa ynororo. Mame okynã pyra onuhnõko ropa mana amerehmã ae. Ytoytõko ropa mana. Imeĩpo tonahkasẽme exĩko mana. Yrome aytorykohtao ro sero nono poro osenuruhkãko enenanõ mana. Jezu poetory tõ kara osenuruhkãko mana. Esetykõ pyra mã Ritonõpo papẽ poko, typapẽ poko onymeropyra Ritonõpo exiryke pake, sero nono riryhtao, orihpỹme exiketõ esetykõ maro. Osenuruhkãko mokaro mana onokyroimo eneryke tyya xine. Isene ehxĩpo toorihse ropa ynororo. Yrome osenẽko ropa mana.


\par }{\PP \VS{9}— Tuaro ehtoko. Enetupuhtoko. Mokyro zupuhpyry tõ 7mãkõ ypyme mã toto. Moro ypy tõ emory po mokyro nohpo typorohse mana. Moro ypy tõ 7mãkõ tuisame roropa mã toto.

\VS{10}Omame tuisa tonahse ropa mã toto. Toiro tuisame ro mana. Toiro oehpyra ro mana. Tooehse ahtao okyna hkopyra exĩko mana.

\VS{11}Mame mokyro onokyroimo, isene ehxĩpo, isene pyra toehse ropa tuisame 8mãme exĩko mana. Osemazuhme aporo 7mãme nexiase. Imeĩpo mokyro tonahkasẽme exĩko mana.


\par }{\PP \VS{12}— Iretyry 10me, onenetyã tuisame roropa mã toto. Exipyra ro mã toh aporo. Yrome kowenu tuisaryme exĩko mã toto axĩtao rokene onokyroimo maro.

\VS{13}Mokaro 10mãkõ atae rokẽ mã toto onokyroimo pyno toexirykõ poko. Tyjamitunurukõ ekarory se rokẽ mã toto onokyroimo a, tuisame toexirykõ ekarory se eya roropa mã toto.

\VS{14}Kaneru mũkuru maro tõsetaparykõ se mã toto. Yrome toto poremãkapõko kaneru mũkuru mana, tynymenekatyã maro, tosẽkõ onurumekara exiketõ maro. Kuesẽkõme mana, imehnõ esã esẽme imehxo mana. Sero põkõ tuisary tõ esẽme roropa mana.


\par }{\PP \VS{15}Mame ynara nase Ritonõpo nenyokyhpyry ya:

\par }{\PP — Moro tuna onenehpyry pona typorohse nohpo kahpyry, moro tuna ahnome mana. Imoihme mã toto. Pata tamuru põkõ mokaro. Tyotyorõkõ omiry ae exiketõ mokaro.

\VS{16}Morarame iretyry 10mãkõ onenetyã onokyroimo kyryryme, mokaro mã nohpo zehno exĩko, mokyro emero rokẽ poko aexihpyry zehno exĩko mã toto. Mame imõkomory arõko mã toto emero porehme. Tupoke pyra inomõko mã toto. Ipũ õnõko mã toto. Mame jahkãko toh mana enahkatohme.

\VS{17}Ritonõpo poe ipenetatoh rĩko mã toto. Ipoe atae mã toto. Tuisame toexirykõ ekarõko mã toto onokyroimo a tuisamehxo aehtohme, Ritonõpo omihpyry ae ro.


\par }{\PP \VS{18}— Mame mokyro nohpo pata konõtome mana. Sero nono põkõ tuisary tõ emero tõmipona tyrise eya, tykase ynororo ya.




\par }\Chap{18}{\SH Papironia enatyry poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame imepỹ Ritonõpo nenyokyhpyry yhtory enease, kapu ae. Tuisamehxo nexiase. Kure aexiry ezurume sã konõto nexiase roropa. Ipoe saereme toehse sero nono emero porehme.

\VS{2}Opore ynara tykase ynororo:

\par }{\PP — Papironia tonahse, moro pata konõto patãpome toehse. Seromaroro joroko tõ esaryme toehse mana, akuaryhpo tõ esaryme rokene, iirypyryme exiketõ esaryme, torõ tõ xihpyry esaryme, enara.

\VS{3}Ynara exiryke, Papironia põkõ nohpo sã mana, imeimehnõ poko exikety samo. Eukuru ekamory sã tõsekarose ynororo imehnõ maro ehtohme. Sero nono põkõ tuisary tõ ipoko toehse. Sero põkõ mõkomo poko erohketõ tytineruke toehse tymõkomoke roropa Papironia põkõ pokoino, nohpo poko exiketõ sã typenetatohkõ poko toehse toexirykõke.


\par }{\PP \VS{4}Morarame imepỹ omiry etase kaino kapu ae. Ynara nase:

\par }{\Q — Moro pata irumekatoko, ypoetory tomo.

\par }{\Q Irumekatoko ipunaka.

\par }{\Q Mokyro anakorehmara ehtoko iirypyrykõ poko,

\par }{\QB awãnohpyra xine Ritonõpo ehtohme.


\par }{\Q \VS{5}Kaetoko sã iirypyry mana, ypy sã konõto.

\par }{\Q Naeroro inyrihpyry xihpyry poko wenikehpyra Ritonõpo mana.


\par }{\Q \VS{6}Oritopõpyrykõ sã eya xine,

\par }{\QB moro sã mokyro tyritoko emetakame.

\par }{\Q Epehmatoko iirypyhpyry epehpyryme,

\par }{\QB imotye roropa epehmatoko.

\par }{\Q Ikasanary ipehkatoko jetunety ke.

\par }{\Q Inekarohpyry oya xine jetunety,

\par }{\QB moro motye ekarotoko ropa eya.


\par }{\Q \VS{7}Ituarimapotoko, sam kamexipotoko eya.

\par }{\Q Imynyhmapotoko, tuisame imehxo tõsekarose exiryke.

\par }{\Q Emero kurã tapoise eya tykyryryme.

\par }{\Q Nohpo sã mana, ynara kane samo:

\par }{\Q “Taro ywy tarõkõ esemy.

\par }{\Q Pytỹpo sã pyra ase.

\par }{\Q Emynyhmara jũme ase, sam kara ase roropa,” kane sã mana.


\par }{\Q \VS{8}Morara exiryke mokyro wãnohtoh oehnõko mana toiro ẽmepyry ae.

\par }{\Q Tyrohsẽ oehnõko mana, etuarimatopo.

\par }{\Q Emitapãnõko roropa mana.

\par }{\Q Tyahkasẽme exĩko mana,

\par }{\Q tuãnohsẽme exĩko,

\par }{\QB orẽpyra Ritonõpo exiryke,

\par }{\MM nase ynororo.


\par }{\PP \VS{9}Morarame sero põkõ tuisary tõ ipoko xine aehtyã xitãko mana. Imaro xine tãkye aexityã pata zatyry eneryke tyya xine xitãko mã toto. Apoto erexĩtory eneryke tyya xine xitãko mã toto.

\VS{10}Amekeino rokẽ enẽko mã toto, mokaro etuarimatoh zuno toexirykõke.

\par }{\PP — Myhene! Myhene! ãko mã toto. — Pata imehxo nexiase repe. Orẽpyra Papironia põkõ nexiase repe. Yrome axĩ tonahse myhene, ãko mã toto.


\par }{\PP \VS{11}Mõkomo ekamonanõ roropa sero nono põkõ xitãko mana. Mokaro hnamõko mã toto, tymõkomorykõ epekahnanõ pyra toehse exiryke.

\VS{12}Morohne onepekahpyra mã toto, uuru, parata, topu kurãkomo, kasuruimo te, kamisa karimutumano te, kamisa kurã ezuezumano, kamisa typyne exikety te, kamisa tahpirẽ roropa, wewe kurano te, maafim risemy, wewe kurã risemy, metau risemy, kurimene risemy, topuimo risemy, (maamore risemy).

\VS{13}Kanera tõkehko onepekahpyra mã toto, tonahsẽ emepory tõkehko, typoxine zahsemy azawaimo, ixtaratu panono, ixtaratu, eukuru, oriu, pou risemy te, tiriiku puhturu roropa; pui tõkehko, kaneru tomo te, kawaru tomo, kahu tõkehko, namoto tõ roropa. Morohne nae toh nexiase tokamosẽme repe. Yrome epekahnanõ pyra toehse.

\VS{14}Ynara ãko mõkomo ekamonanõ eya repe:

\par }{\PP — Openetatopõpyry tõ tonahse, omõkomory te, otinerũ te, orẽpyra oehtopõpyry roropa, emero tonahse mã jũme. Morohne onenepyra ropa mase jũme, ãko mã toto.


\par }{\PP \VS{15}Mõkomo ekamonanõ tytineruke toehse tymõkomory ekamory poko moro pata po. Moino osenuhmãko mã toto, mokaro etuarimatoh kurũke, imaro xine toetuarimary se pyra toexirykõke. Xitãko mã toto, mokaro hnamõko.


\par }{\PP \VS{16}— Myhene! Pata imehxo nexiase, myhene! Tupoke kurã ke moro põkõ nexiase ezuezumã ke, tahpirẽ ke roropa. Uuru risã ke roropa tynamuruke nexiase toto topu kurã ke roropa typyne exiketõ ke, kasuruimo ke roropa.

\VS{17}Axĩ tymõkomoke pyra toh toehse. Tonahse emero porehme.

\par }{\PP Wapu esẽ tõ mã, imaro xine ytoketõ roropa te, wapu poko erohketõ roropa imehnõ erohketõ roropa tuna konõto po amekeino tõsenuhmase toto.

\VS{18}Pata zatyry eneryke tyya xine, orexĩto eneryke roropa tyya xine, yronymyryme tyxitase toto. Ynara tykase toto:

\par }{\PP — Pata kurãme nexiase. Ipanõ pyra mana, tykase toto.


\par }{\PP \VS{19}Nono tyrise eya xine tuhpokoxi xine, tyxitarykõke, pata hnamoryke tyya xine.

\par }{\PP — Myhene! Pata imehxo nexiase repe! Moro pata po wapu konõto tõ, emero tuna konõto poro ytoketõ tytineruke toehse, tymõkomoke toehse roropa, moro pata põkõ tymõkomoke itamurume exiryke. Yrome axĩ tonahse emero porehme.


\par }{\PP \VS{20}Atãkyematoko kapuaõkomo, mokaro enatyry poko. Atãkyematoko Ritonõpo poetory tomo, inymenekatyã roropa imehnõ amorepananõme. Ritonõpo poe urutõ kõ roropa atãkyematoko. Mokaro tuãnohse eya oryhmatamitukõme.


\par }{\PP \VS{21}Mame Ritonõpo nenyokyhpyry a topu konõto tanỹse, jamihme exikety a. Moro topu zumo exiry saipe konõto sã kynexine. Mame tuna konõto kuaka moro topu tomase eya. Ynara nase:

\par }{\PP — Topu tomase ahtao nakuaka axĩ nerỹko mana. Moro saaro axĩ Papironia põkõ enahnõko mana typatarykõ maro. Jũme osenepyra ropa exĩko mã toto.

\VS{22}Rue tõkehko onetara exĩko morotõkõ mana. Eremiaketõ roropa onetara mã toto. Erohketõ pyra exĩko roropa mana. Tiriiku apotoh osetara exĩko roropa mã moroto jũme.

\VS{23}Nãparina saerehkara exĩko mana. Niotaketõ omiry pytaketõ omiry roropa osetara moroto exĩko mana. Mõkomo ekamonanõ imehnõ motye orẽpyra toh nexiase repe. Pyaxime toehtohkõke imehnõ tonekunohse eya xine, emero pata tõ põkõ, nase.


\par }{\PP \VS{24}Papironia põkõ tuãnohse kynexine urutõ kõ totapase eya xine exiryke, Ritonõpo poetory totapase roropa eya xine, imehnõ totapase roropa sero nono põkõ eya xine, enara.




\par }\Chap{19}{\PP \VerseOne{1}Moromeĩpo tuhkãkõ omiry panõ etase ropa, opore exikety kapu ao. Ynara nase:

\par }{\PP — Kure Ritonõpo mana, kypynanohnekõme mana, tuisame kuhse mana, orẽpyra roropa mana.

\VS{2}Zae mana, kure roropa mana imehnõ apiakary poko. Mokyro nohpo iirypyryme exikety tuãnohse eya iirypyryme sero põkõ tyrise exiryke eya, toto poko toehse exiryke. Mokaro tuãnohse Ritonõpo a typoetory totapase eya xine exiryke, nase mokyro.


\par }{\PP \VS{3}Mame opore ynara tykase ropa toto:

\par }{\PP — Kure mase, Ritonõpo! Moro pata imehxo aexihpyry zahkehpyra mana. Erexĩtory onuhkehpyra roropa mana jũme, tykase toto.


\par }{\PP \VS{4}Mame tamuximãkõ 24mãkõ tosekumurukõ po typorohse toto. Morararo onokyroimo asakoropane exiketõ tosekumurukõ po typorohse toto.

\par }{\PP — Kure mase, katohme Ritonõpo a. Tapõ po Ritonõpo nexiase.

\par }{\PP — Aõ, tykase toto. — Kure mase, Ritonõpo, tykase toto.


\par }{\SH Kaneru mũkuru otuhtoh konõto pytatohme
\par }
{\PP \VS{5}Morarame Ritonõpo apõ poe omi etase ropa. Ynara nase:

\par }{\PP — “Kure mase, Ritonõpo,” kahtoko Kuesẽkomo a, ipoetoryme awahtao xine, emero porehme, tuisa tomo, tuisame pyra exiketõ roropa. “Kure mase,” kahtoko Ritonõpo zuno exiketomo, tykase.


\par }{\PP \VS{6}Morarame tuhkãkõ omiry panõ etase ropa, sõkane panõ roropa, konomeru samo. Ynara nase:

\par }{\PP — Kure mase, Ritonõpo. Yna esẽme mase emero porehme. Tuisa Imehxo Exikety mase.

\VS{7}Satãkyematone. Soseahmatone roropa, “Kure mase,” sykatone eya ime kuhse aexiryke. Ynara exiryke, kaneru mũkuru pytatoh toehse mana. Mame nohpo oryxime exikety tyse exikety oepyry eraximãko mana. Mokyro sã sytatose ekurãkãko Kuesẽkõ oepyry ropa eraximatohme.

\VS{8}Tupõ kurã amurũko nohpo mana, upo karimutume kuhse exikety. Mokyro sã Ritonõpo poe ipoetory tõ kure exĩko mana, nase ynororo. (Toto zupõme sã kure toto ehtoh mana.)


\par }{\PP \VS{9}Mame ynara nase Ritonõpo nenyokyhpyry ya:

\par }{\PP — Ynara imeroko, tãkye exĩko mã toto eahmatyamo otuhtoh konõto pona, kaneru mũkuru pytatoh pona, tykase ynororo.

\par }{\PP Mame ynara tykase ropa:

\par }{\PP — Jomihpyry moro zae mana Ritonõpo poe, tykase.


\par }{\PP \VS{10}Mame imyhtokoxi typorohse ywy, “Kure mase,” katohme eya repe. Yrome ynara nase ya:

\par }{\PP — Arypyra. Asã ywy Ritonõpo namotome rokene. Imehnõ Ritonõpo poetory sã roropa ase. Jezu nekarohpyry zae ehtoh enetupuhnanõme matose. Ritonõpo rokẽ ẽpataka oporohtoko, “Kure mase,” katohme eya.

\par }{\PP Jezu nekarohpyry zae ehtoh enetuputyryke tyya xine pape tymerose urutõ komo a Ritonõpo poe.


\par }{\SH Kawaru po ytokety, karimutumã po
\par }
{\PP \VS{11}Mame kapu etapuruhmakary enease. Moroto kawaru karimutumã nexiase. Mokyro kawaru po ytokety esety Kure Exikety. Ajohpãkarame roropa esety akorony, zae imehnõ apiakaryke eya. Imehnõ poremãkapõko roropa mana.

\VS{12}Enuru zemime sã nexiase, apoto samo. Zupuhpyry po parimã tuhke nexiase, uuru risemy. Esety tymerose ipoko. Yrome ynoro rokẽ moro esety waro kynexine.

\VS{13}Zupõ munuhpe nexiase porehme. Tosehpase roropa ynororo Ritonõpo omiryme.

\VS{14}Mokyro mykapo tuhkãkõ toytose, kapuaõkomo, soutatu tomo. Kawaru po toytose toto, karimutumã po. Tupoke kurã ke toh nexiase, ikurikasenã sã roropa.

\VS{15}Mame ratoimo taere exikety tutũtase sã mokyro mytae. Moro ke pata põkõ poremãkapõko mana. Tyjamitunuru ke tõmipona toto ripõko mana. Kurimene jamitunuru sã orẽpyra tõmipona emero tyrĩko mana. Mame axikaru euhkapory sã axikaru eukuru riryhtao euhkatoh ao, moro sã tõmipona pyra exiketõ wãnohnõko mã Ritonõpo, zehno toehse toexiryke.

\VS{16}Zupõ poko roropa esety tymerose jaxiry poko roropa: “Tuisa tõ tuisary, Esẽkõ esemy,” tymerose roropa nexiase.


\par }{\PP \VS{17}Morarame xixi ao Ritonõpo nenyokyhpyry enease xikihme. Ynara nase opore kurumu tõ netaryme:

\par }{\PP — Osehtoko xiaro oximõme õtuhtohkõ konõto pona, Ritonõpo nekarohpyry pona.

\VS{18}Osehtoko xiaro tuisa tõ pũ õse, pirikateru tõ maro, soutatu tõ roropa, kawaru tõkehko, epo ytoketõ maro. Emero ahno pũ õnõko matose tosẽke exiketomo, typoetoke exiketomo, imehxo exiketomo, ime pyra exiketõ roropa, enara.


\par }{\PP \VS{19}Morarame onokyroimo enease sero põkõ tuisary tõ maro typoetory tõ soutatu tõ maro. Tõximõse toh nexiase etonatohme kawaru po ytokety maro ipoetory tõ maro, enara.

\VS{20}Morarame onokyroimo tapoise, urutõ ajohpe exikety maro. Mokyro nexiase tyjamitunuru enetaonohnõko onokyroimo ẽpataka. Morohne tyjamitunuru enepotopõpyry ke tyya imehnõ tonekunohse eya. Onokyroimo esety ke tymerose exiketõ tonekunohse eya, “Kure mase,” kananõ roropa onokyroimo a. Mame mokyro onokyroimo tomase, urutõ ajohpe exikety maro apotoimo htaka. Orihpỹme tomase toto apotoimo htaka. Ikuhpo sã konõto apotoimo mana, zemime roropa mana topu zahkasẽ samo.

\VS{21}Ipoetorykõ tuose roropa tyratõ ke tỹtao tyratokemy a, kawaru po ytokety a. Mame mokaro aorihtyã pũ tõse kurumu tomo a. Tuesapare toehse toto.




\par }\Chap{20}{\SH 1.000me jeimamyry
\par }
{\PP \VerseOne{1}Mame Ritonõpo nenyokyhpyry enease ayhtoryhtao kapu ae. Eutary konõto etapuruhmakatoh nae nexiase emahpo soroto panono. Keti konõto roropa emahpo nexiase.

\VS{2}Zakareimo panõ tapoise eya. Okoimo pakato ro nexiase. Mokyro ro joroko tamuru nexiase. Satanaxi esety akorõ roropa. Mokyro tymyhse eya tehme rokẽ aehtohme, miume jeimãtoh ponãmero.

\VS{3}Mame Ritonõpo nenyokyhpyry a mokyro tomase moro eutary konõto aka. Mame moro eutary konõto tapuruse eya. Tapuhse roropa eya tũtara aehtohme, sero pata tõ põkõ onenekunohpyra ropa aehtohme. 1.000me jeimamyry taropose ahtao rokẽ mokyro tũtanohpõko ropa Ritonõpo mana axĩtao rokene.


\par }{\PP \VS{4}Morarame tuisa tõ apõ enease, epo typorohse exiketõ roropa. Imehnõ apiakananõme toehse toto Ritonõpo poe. Morarame Jezu poetory ekepyry tõ zuzenu enease. Zehnotokõ netapatyã nexiase Ritonõpo omiry poko imehnõ amoreparyke eya xine, Jezu nekarohpyry ekaroryke roropa eya xine. Tosekumuru po porohpyra exiketõ mokaro onokyroimo ẽpataka. Inyrihpyry ẽpataka roropa porohpyra toh nexiase. “Kure mase,” kahnõ roropa mokaro onokyroimo a. Onokyroimo esety onymeropopyra roropa toh nexiase typerykõ pokona, tomarykõ pokona roropa, enara. Naeroro tõsemãse ropa toto; tuisame toehse roropa toto Kyrixtu maro, nono põkõ esẽme, miume jeimãtoh pona.

\VS{5}Ẽsemãtoh ropa moro osemazupu po. (Imehnõ aorihtyã mã ẽsemãpyra aporo. Miume jeimamyry taropose ahtao rokẽ ẽsemãnõko ropa mã toto.)

\VS{6}Yrome tãkye exĩko mã mokaro ẽsemamyryhtao moro ẽsemãtoh osemazupu po. Mokaro mã orihpyra ropa exĩko. Omõpyra roropa mã toto apotoimo htaka. Ritonõpo maro oturuketõme mã toto Ritonõpo a Kyrixtu a roropa. Imaro tuisame exĩko mã toto miume jeimãtoh pona.


\par }{\SH Joroko tamuru poremãkatopõpyry poko
\par }
{\PP \VS{7}Moromeĩpo miume jeimamyry taropose ahtao joroko tamuru tũtanohpõko ropa Ritonõpo mana ãpuruhpyry tae,

\VS{8}sero nono pona ayaytotohme ropa. Pata tõ põkõ enekunohnõko mana sero nono po emero, Koke põkomo, Makoke põkõ roropa. Mame toto anonohpõko joroko tamuru mana toto etonatohme. Tuhke toto exiry isawã samo tuna konõto ehpio.

\VS{9}Atahpahnõko roropa mã toto nono poro. Ritonõpo poetory esary zomye exĩko mã toto. Moro pata nupunato Ritonõpo a. Mame kapu ae apoto emapõko Ritonõpo mana joroko tamuru poetory enahkatohme.

\VS{10}Morarame joroko tamuru mokaro enekunohne emãko mana apotoimo htaka, zemime exikety htaka. Moro htaka onokyroimo tomase osemazuhme, urutõ ajohpe exikety maro. Etuarimãko mã toto moro htao saereme, koko. Jumãme zetũkehpyra mana.


\par }{\SH Apiakatoh etyhpyry
\par }
{\PP \VS{11}Morarame tuisa apõ konõto enease, karimutumano. Tapõ po typorohse exikety enease roropa. Ewinoino sero nono toepase samo, kapu roropa toepase samo, osenepyra toehse.

\VS{12}Morarame aorihtyã enease xikihme tuisa apõ ẽpataka tuisamehxo exiketomo, tuisamãkõ kara, enara. Pape tõ typiapose. Imepỹ pape roropa typiapose, jũme Ritonõpo maro exiketõ papeny. Aorihtyã tapiakase eya, toto nyrihpyry enexĩpo emero porehme, tymerose exiryke pape pokona.

\VS{13}Morarame tuna konõto kuae aorihtyã tutũtase ropa. Nono ae roropa aorihtyã esae tutũtase ropa aorihtyamo. Tapiakase toto emero porehme toto nyrihpyry kure exiry enetupuhxĩpo.

\VS{14}Morarame orihtoh tomase aorihtyã esary maro apotoimo htaka. Ikuhpo sã konõto apotoimo mana. Moro apotoimo orihtoh akorõme mã moro.

\VS{15}Morarame mokaro esetykõ pyra ahtao jũme Ritonõpo maro exiketõ papẽ pokona mokaro emãko mã apotoimo htaka. Ikuhpo sã konõto apotoimo mana, enara.




\par }\Chap{21}{\SH Kapu tyrisenano nono roropa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame kapu enease tyrisenano. Nono roropa tyrisenã enease. Pakatokõ kapu nono maro osenepyra toehse. Tuna konõto pyra nexiase roropa.

\VS{2}Mame Ritonõpo Patary Kurã enease, Jerusarẽ tyrisenano. Ayhtory enease kapu ae Ritonõpo poe. Tõtyhkase nexiase tosẽ eraximãko. Niotakety sã nexiase. Niotakety upo kurã amurũko tynio oepyry eraximatohme.

\VS{3}Mame omi etase opore exikety, Ritonõpo apõ poe:

\par }{\PP — Seromaroro Ritonõpo esary nono põkõ maro mana. Toto maro osesarĩko mana. Toto esẽme exĩko mana.

\VS{4}Toto xity korokãko mana toto enuru ae. Orihpyra ropa exĩko mã toto, emynyhmara roropa. Xitakehnõko toh mana, sam kara exĩko pakatokõ tonahse exiryke, tykase.


\par }{\PP \VS{5}Mame ynara nase tapõ po typorohse exikety:

\par }{\PP — Seromaroro emero tyrĩko ase tyrisenãme, tykase.

\par }{\PP Ynara nase roropa ya:

\par }{\PP — Moro imeroko, ajohpe pyra exiryke, zae rokẽ mana, tykase.


\par }{\PP \VS{6}Mame ynara tykase ropa ynororo:

\par }{\PP — Tõtyhkase mana. Ywy ase osemazuhme aexihpyry. Etyhpyrymã roropa ase. Tuna se awahtao xine ekarõko ase oya xine, õkurukõme. Soesoekane kuae anỹnõko ase õkurukõme orihpỹme oehtohkõme. Topehke pyra roropa mana.

\VS{7}Mame yzehno exikety poremãkaporyhtao oya xine, ynekarohpyry apoĩko matose. Oesẽkõme exĩko ase Ritonõpome jexiryke. Ypoenõme exĩko matose roropa.

\VS{8}Yrome jomipona pyra exiketõ, imehnõ zuno exiketõ roropa, imehnõ ewokananomo te, imeimehnõ poko exiketõ kahpyry roropa, imehnõ etapananomo te, tyyrypyry poko exiketomo te, joroko tõ poko exiketomo te, pyaxi poko exiketõ roropa, Ritonõpo myakãmananomo imepỹ ke te, ajohpe exiketõ roropa, mokaro esaryme apotoimo exĩko mana. Zemime mana topu zahkatoh samo. Ikuhpo sã konõto roropa mana. Moro orihtoh akorõme mana, nase ya.


\par }{\SH Jerusarẽ tyrisenano
\par }
{\PP \VS{9}Mame Ritonõpo nenyokyhpyry 7mã toiro tooehse ya tykasanake aexihpyry nexiase tyrohsemyimo maro, etuarimatoh konõto maro. Ynara nase ya:

\par }{\PP — Ymaro eropa. Niotakety senetase, kaneru mũkuru pyty, nase ya.


\par }{\PP \VS{10}Mame yporemãkase ropa Ritonõpo Zuzenu. Mame jaroase Ritonõpo nenyokyhpyry ypy emory pona kaetokõ pona. Mame Jerusarẽ enease, pata kurano ayhtory kapu ae Ritonõpo poe.

\VS{11}Saereme nexiase, Ritonõpo ezuru ke. Zemime sã nexiase osene tuhkã samo, topu kurã typyne exikety jasape samo, kyrixtau akusasame exikety samo.

\VS{12}Apuru konõto nae nexiase, kaetoko roropa. Omõtoh 12me nexiase, 12me omõtoh eraximananõ roropa nexiase, Ritonõpo nenyohtyamo. Moro omõtoh 12mãkõ pokona Izyraeu mũkuru tõ esetykõ tymerose 12mãkomo.

\VS{13}Oseruao omõtoh nexiase xixi tũtatoh wino, oseruao roropa xixi omõtoh wino. Oseruao omõtoh roropa nexiase inikahpoe, oseruao roropa ikurenae.

\VS{14}Moro pata apuru tyrise topu konõto po. 12me topu nexiase. Moro topu pokona tymerose kaneru mũkuru nymenekatyã esetykomo, 12mãkomo.


\par }{\PP \VS{15}Mame Ritonõpo nenyokyhpyry, ymaro oturukety, nae nexiase mosa ehtoh kuhtopo, zumo pata ehtoh kuhtohme, omõtopo, apuru, enara ikuhtohme.

\VS{16}Moro pata tahramehme mana, zumo exiry mosa exiry sã mana. Mame pata tukuhse Ritonõpo nenyokyhpyry a tykyryry ke, ikuhtoh ke, pata mosa exiry 2.400 kirometurume nexiase, zumo exiry morararo, kaetoko exiry morararo 2.400 kirometurume nexiase.

\VS{17}Mame pata apuru tukuhse Ritonõpo nenyokyhpyry a. Kaetoko exiry 65 meturume nexiase. Tykyryry ke tukuhse, ahno kyryry sã nexiase.

\VS{18}Moro apuru tyrise topu kurã ke. Jasape ke pata tyrise uuru kurã ke. Kutehi sã nexiase akusasame.

\VS{19}Pata apuru apõ emepory nexiase topu kurãkomo typyne exiketomo. Moro pata apuru apõ nymyry topu kurã nexiase jasape. Epo tyoro topu kurã sapira nexiase. Jeuraono akata nexiase. Asakoropane aehtoh ropa ezemerauta nexiase.

\VS{20}Omame aehtoh roropa saratonika nexiase. 6me aehtoh roropa saratio nexiase. 7me aehtoh roropa kyrisorito nexiase. 8me aehtoh roropa periro nexiase. 9me aehtoh roropa topazio nexiase. 10me aehtoh roropa kyrisoparazo nexiase, 11me aehtoh roropa jasĩtu nexiase, 12me aehtoh roropa ametixta nexiase.

\VS{21}Omõtoh apuru 12mãkõ perora nexiase. Toiro omõtoh apuru toiro perora nexiase. Moro pata esemary uuru kurã risẽ nexiase. Akusasame nexiase kutehi samo.


\par }{\PP \VS{22}Ritonõpo maro oturutoh pyra moro pata po nexiase Kuesẽkõ Ritonõpo moroto exiryke. Ime kuhse exikety ynororo, kaneru mũkuru sã exikety imaro roropa mana.

\VS{23}Xixi se pyra moro pata po, nuno se pyra roropa, saereme exiryke, Ritonõpo a tyeipose exiryke, ezurume sã kaneru mũkuru exiryke roropa.

\VS{24}Morara exiryke saeremae ytoytõko moroto sero põkõ mana. Sero põkõ tuisary tytinerũkõ arõko mã toto morotona. Tymõkomorykõ kurã roropa tynekarorykõme morotona arõko mã toto.

\VS{25}Pata omõtoh anapurupyra mã toto saereme ahtao. Omõtoh anapurupyra mã toto jũme kohmãpyra exiryke moroto.

\VS{26}Mame emero nono põkõ tykyryrykõ kurã tynekarorykõme morotona arõko mã toto. Tytinerũkõ roropa moro pata pona arõko mã toto.

\VS{27}Yrome mã nuriame exiketõ omõpyra ipunaka moro pata pona. Iirypyryme exiketõ roropa, ajohpe exiketõ roropa omõpyra mã toto moro pata pona. Mokaro rokẽ, tosetykõ tymerose exiketõ kaneru mũkuru papẽ pokona jũme Ritonõpo maro exiketõ esetykõ maro, mokaro rokẽ omõnõko mã toto moro pata pona.




\par }\Chap{22}{\SH Wãto ehtoh enepotopõpyry Jezu a
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame Ritonõpo nenyokyhpyry iporiry panõ enepoase ya, orihpyra ehtopo, zemizemikane, akusasame exikety. Moro tuna Ritonõpo apõ poe tũtãko mana kaneru mũkuru apõ poe.

\VS{2}Pata esemary konõto rãnakuroko ytõko moro tuna mana. Tuna ehpio asakoro ro orihpỹme ehtoh epery zoko nexiase. Emero nuno pune eperytãko mã kehko. 12me eperytãko mana toiro jeimamyry aroporyhtao. Zary roropa tuhke pata põkõ kurãkatohme mana.

\VS{3}Pohnõ pyra mã moro pata po, Ritonõpo zamaro pyra exiketõ pyra mana.

\par }{\PP Ritonõpo apõ moroto mana. Kaneru mũkuru apõ roropa mã moro pata po. Mame:

\par }{\PP — Kure mase, ãko eya ipoetory tõ mana.

\VS{4}Ẽmyty enẽko mã toto. Toto pery poko Ritonõpo esety tymerose mã roropa.

\VS{5}Kohmãpyra ropa mã moroto. Nãparina se pyra mã toto, xixi se pyra roropa mã toto Kuesẽkõ Ritonõpo a tyeipose exiryke. Mame tuisame exĩko mã toto, jũme.


\par }{\SH Jezu oepyry ropa poko
\par }
{\PP \VS{6}Morarame ynara tykase Ritonõpo nenyokyhpyry ya:

\par }{\PP — Moro omi zae mana. Ajohpe pyra mana. Kuesẽkõ Ritonõpo Tuzenu ekaroneme mana urutõ komo a. Tynenyokyhpyry tonehpose typoetory tõ amorepatohme. Okynã pyra morohne onenetyã exĩko mã rahkene, tykase ynororo ya.


\par }{\PP \VS{7}— Etatoko pahne, ãko Jezu. Okynã pyra oya xine oehnõko ropa ase. Tãkye exĩko matose ynymeropohpyry omipona awahtao xine. Moro pape ynymeropohpyryme mana, ãko mana kyya xine.


\par }{\PP \VS{8}Ywy ase João, morohne etahpono, enehpono, enara. Morarame morohne totakehse ya ahtao tonekehse roropa ya ahtao, nono pona yporotyase jesekumuru po Ritonõpo nenyokyhpyry myhtokoxi, “Kure mase,” katohme eya repe, morohne eya tonepose ya exiryke.

\VS{9}Yrome ynara nase ya:

\par }{\PP — Arypyra! Jeahmara exiko! Ywy roropa Ritonõpo poetoryme ase, asamo. Imehnõ Jezu poetory tõ urutõ kõ sã roropa ase. Emero sero pape omipona exiketõ sã roropa ase. Ritonõpo rokẽ eahmako, tykase ynororo ya.


\par }{\PP \VS{10}Mame ynara tykase ropa ya:

\par }{\PP — Ritonõpo poe onymerohpyryme mana, sero pape. Okynã pyra morohne exĩko mã emero porehme. Naeroro moro ononẽpyra exiko.

\VS{11}Ah tyyrypyrykõ poko exiketõ morara rokẽ nexĩ toto. Ah nuriame exiketõ nuriame rokẽ nexĩ toto. Yrome ah zae ehtoh se exiketõ zae rokẽ nexĩ toto. Ah kurãkõ kure rokẽ nexĩ toto, nase ya Ritonõpo nenyokyhpyry.


\par }{\PP \VS{12}— Etatoko pahne! ãko Jezu. — Okynã pyra ase oehnõko ropa. Oepehpyrykõ enehnõko ase ymaro onyrihpyrykõ epehpyryme. Popỹ rihpõkõ popỹ apoĩko mã toto. Yrome kurã rihpõkõ kurã rokẽ apoĩko mã toto. Ỹme jomipona aexityã itamurumehxo epehpyry apoĩko mã toto.

\VS{13}Osemazuhme exine senohne exipyra ahtao ro. Sero tonahse ahtao nae ro ase.


\par }{\PP \VS{14}Tãkye matose tupoke ikurikasenã panõ ke oexirykõke. Oorypyrykõ tukurikase ahtao, jũme Ritonõpo maro ehtoh epery enahpõko oya xine Ritonõpo mana. Aarotorỹko roropa mana omõtoh ae typataka.

\VS{15}Yrome, tyyrypyrykõ poko exiketõ omõpyra mana, joroko poko exiketomo, pyaxime exiketomo, imeimehnõ poko xihpyry exiketomo, imehnõ etapananomo, imehnõ wonanomo, imehnõ orihmaponanomo, ahno nyrihpyry ke Ritonõpo myakãmananomo, ajohpe se exiketomo, ajohpe exiketõ roropa. Mokarohne omõpyra mã toto moro pona.


\par }{\PP \VS{16}— Ywy ase Jezu. Ynenyokyhpyry aropoase morohne ekarotohme oya xine tõximõse ypoetory tõ ahtao. Tuisa Tawi paryme ase. Maparukawa enery sã oya xine ẽmehsasaka ahtao, moro sã jeneryhtao oya xine ẽmehnõko sã matose, tyrisenã sã exĩko matose.


\par }{\PP \VS{17}Kurã Zuzenu ynara ãko niotakety maro:

\par }{\PP — Osehtoko! ãko toto.

\par }{\PP Morara kary etaryhtao oya xine, morararo:

\par }{\PP — Osehtoko! kahtoko.

\par }{\PP Osehtoko tuna se exiketomo. Topehke pyra ynekarory apoitoko, õkurukõme samo jũme Ritonõpo maro oehtohkõme, emero rokene.


\par }{\SH Etyhpyry
\par }
{\PP \VS{18}Ywy ase João. Ynara kary se ase oya xine, jomihpyry etananomo a, Ritonõpo poe ynymerohpyry sekeremananomo a roropa. Tomeseke ehtoko ynymerohpyry onymotyẽkara ehtoko. Jomihpyry motyẽkaryhtao oya xine awãnohtorỹko roropa mã Ritonõpo tyrohsẽ ke. Ynymerohpyry tyrohsẽ poko, morohne ke awãnohtorỹko mana.

\VS{19}Morararo Ritonõpo nekarohpyry myakãmaryhtao oya xine ãpiakatorỹko mã Ritonõpo typoetory tõ maro pyra oehtohkõme. Morara ahtao jũme Ritonõpo maro ehtoh epery onenahpyra ekurehnõko matose. Omõpyra roropa matose pata kurã pona. Morohne tymerose ya sero pape poko.


\par }{\PP \VS{20}Ynara ãko mã morohne poko otuarõtanohnekomo:

\par }{\PP — Okynã pyra oehnõko ropa ase, ãko.

\par }{\PP Ah noehno ropa. Osehko ropa Tamuxi Jezu, yna esẽme oexiryke.


\par }{\PP \VS{21}“Opoetory tõ pyno exiko Papa, emero porehme,” ãko ase Kuesẽkõ Jezu a opoko xine. Enara.

\par }