\NormalFont\ShortTitle{POROWEPIO}

{\MT POROWEPIO

\par }{\MTB Emese Kure Ehtoh poko

\par }{\MTC Provérbios

\par }{\IMT Ekarotopo

\par }{\IP Sero
{\BK{Porowepio}} amorepatoh tonõ nae tuaro se exiketõ akorehmatohme tuaro ehtohme. Tuaro se awahtao xine wenikehpyra ehtoko Oesẽkõme Ritonõpo enetupuhtohme, Aomiry omipona oehtohkõme. Izyraeu tõ tamuximãkõ tuaro ehtopõpyry ekarõko mana zae ehtoh poko tyekyry tõ maro, zae osepekahtoh poko, tuaro osepeme ehtoh poko, tomeseke sã onymotyẽkara ehtohme atae pyra ahtao imehnõ maro. Amorepãko epyrypara ehtoh poko, penekehpyra ehtoh poko, tymõkomokãkara pyno ehtoh poko, topekõ onewokara ehtoh poko, enara.

\par }{\IOT Sero pape ao

\par }{\IO Tuaro ehtoh kure mana
{\IOR{1.1—9.18}}

\par }{\IO Amorepatoh tonõ osehta
{\IOR{10.1—29.27}}

\par }{\IO Tuaro ehtoh tonõ osehta
{\IOR{30.1-33}}

\par }{\IO Nohpo emese kure exikety
{\IOR{31.1-31}}



\par }\ChapOne{1}{\SH Zae omi ehtoh poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Zae omi ehtoh poko sero, Tawi mũkuru, Saromão nekarohpyry, Izyraeu tõ tuisaryme.


\par }{\PP \VS{2}Sero omi mã ãkorehmãko zuarohxo se oehtohme zae ehtoh poko te, ãmorepatoh kurã se oehtohme te, osenetupuhtoh tupimãkõ enetupuhtohme.

\VS{3}Ãmorepatorỹko mã toto tuaro ehtohme isene ehtoh poko te, zae ehtoh poko, kure ehtoh poko, ajohpe pyra ehtoh poko, enara.

\VS{4}Tuaro pyra exiketõ amorepãko tuaro toto ehtohme tamuhpõme pyra ro toto ahtao. Poetohti tõ amorepãko zae ehtoh menekatohme eya xine, zae ehtoh poko toto ehtohme.

\VS{5}Sero jomiry zae ehtoh poko tuaro exiketõ zuarohxo tyripõko mana, amorepatyã amorepãko mana

\VS{6}omi zae ehtoh poko enetupuhtohme, tuaro ehtoh tonẽse ahtao enetupuhtohme, tuaro exiketõ omiry enetupuhtohme te, ekaropotoh tupimãkõ enetupuhtohme roropa.


\par }{\PP \VS{7}Tuaro exiketyme se awahtao osemazuhme Ritonõpo enetupuhko Oesẽme. Tuaro pyra exiketõ zae ehtoh poko etary se hkopyra mã toto.


\par }{\SH Poetohti tõ amorepatoh sero
\par }
{\PP \VS{8}Aimo, otato exiko ãmoreparyhtao omy a, asa omiry roropa onurumekara exiko.

\VS{9}Inamorepatohkõ oehtoh kurãkãko mana, parimã kurã sã te, osenao kasuru kurã emeporyme ehtoh samo enekurehxo oehtohme.


\par }{\PP \VS{10}Aimo, zae pyra exiketomo a okukuruhtao ỹme pyra exiko.

\VS{11}Ynara karyhtao oya: “Eropa yna maro. Ahno setapatatose oseahmatohme rokene!

\VS{12}Isene toto ahtao toto orihmapõko sytatose.

\VS{13}Imõkomorykõ apoĩko sytatose arotohme tapyi taka, pehme kytapyĩkõ ehtohme.

\VS{14}Eropa yna maro. Mõkomo apiakãko sytatose tomatonanohse ahtao kyya xine,” karyhtao, ỹme pyra exiko mokaro a.


\par }{\PP \VS{15}Aimo, mokaro maro ytoytopyra exiko. Ameke exiko toto winoino.

\VS{16}Atarypoketõ sã mã toto popyra toehtohkõ ritohme, imehnõ etapary se roropa mã toto.

\VS{17}Oty katohmehxo torõ apoitoh rĩko nae torõ neneryme? Omõpyra mana.

\VS{18}Yrome mokaro rokẽ omõnõko mã toto tynyrihpyrykõ aka. Mame tapoise toto ahtao orihnõko mã toto.

\VS{19}Moro sã exĩko mã tyamene se exiketomo, omato kõ roropa, etyhpyryme orihnõko mokaro mana.


\par }{\SH Tuaro ehtoh okohmãko samo
\par }
{\PP \VS{20}Etako pahne! Tuaro ehtoh okohmãko sã mana osema tao te, osepekahtoh tao,

\VS{21}pata tõ omõtoh tao te, oximõtoh tao tuaro ehtoh kohtãko sã opore. Ynara ãko sã mana:


\par }{\PP \VS{22}— Tuaro pyra exiketomo! Otara ahtao rowohpe oehtohkõ rumekãko matou? Otara ahtao ãtahmãkarykõ tuaro ehtoh poko rumekãko matou? Jũme tuaro oexirykõ se pyra hmatou?

\VS{23}Etatoko ke zae pyra oehtoh eneporyhtao oya xine. Ãkorehmarykõ se ase zae ehtoh poko oehtohkõme; tuaro jehtoh ekarõko ase oya xine.

\VS{24}Okohmatorỹko exiase repe, yrome onetara mexiatose, otato pyra mexiatose.

\VS{25}Ãmorepatopõpyrykõ ya omipona pyra mexiatose. Azahkuru oehtohkõ kurãkapory se pyra mexiatose ya.

\VS{26}Naeroro popyra ehtoh toehse ahtao oya xine, exianãko rokẽ ase. Tyrohsẽ toehse opona ahtao, oeminõko ase.

\VS{27}Oeunohtorỹko ase oetuarimatohkõ toehse ahtao oya xine, konopo itamurumã samo, tyryrykane jamihme exikety maro. Exianãko rokẽ ase moro sã toehse ahtao, oetuarimary eneryhtao ya, oryhmary eneryhtao roropa ya.

\VS{28}Mame morara toehse ahtao ykohmãko matose repe, yrome ywy, tuaro ehtoh, oezuhpyra xine exĩko ase. Jupĩko matose repe. Yrome jenepyra ekurehnõko matose.

\VS{29}Tuaro ehtoh se pyra oexirykõke te, Ritonõpo omiry omipona se pyra roropa oexirykõke,

\VS{30}ãmorepatopõpyrykõ ya zae ehtoh poko onetara mexiatose, otato pyra roropa mexiatose: “Sẽ onyrirykõ iirypyryme mana,” karyhtao ya oya xine.

\VS{31}Morara exiryke onyrihpyrykõ epehpyry apoĩko matose, onyrityãkõ emetakã apoĩko matose.

\VS{32}Tuaro pyra exiketõ orihnõko mã toto tuaro ehtoh se pyra toexirykõke. Zae ehtoh waro pyra exiketõ osenahkãko mã toto, tuaro pyra toehtoh se rokẽ toexirykõke.

\VS{33}Yrome jomiry etaryhtao oya xine osewomãko matose. Towomaneke exĩko matose, torẽtyke pyra exĩko.




\par }\Chap{2}{\SH Tuaro ehtoh epehpyry
\par }
{\PP \VerseOne{1}Aimo, otato exiko ãmorepatoh poko ya, wenikehpyra roropa exiko ynyripory poko oya.

\VS{2}Tuaro exiketõ omiry etako, atamorepako toto namorepatoh enetupuhtohme oya.

\VS{3}Ỹ, tuaro ehtoh ekaropoko, ikohmako opore enetupuhtoh ekaropotohme oya.

\VS{4}Morohne zupiko, parata zupiry sã oya, mõkomo kurã zonemyhpyry zupiry sã roropa oya.

\VS{5}Morohne zupiryhtao oya Ritonõpo zuno ehtoh waro exĩko mase. Ritonõpo waro ehtoh enetupuhpitõko roropa mase.

\VS{6}Kuesẽkõ mokyro tuaro ehtoh ekaroneme kyya xine; Aomiry poe tuaro exĩko sytatose, enetupuhnõko roropa sytatose.

\VS{7}Zae ehtoh poko exiketõ akorehmãko mana, toto ewomãko roropa mana.

\VS{8}Zae imehnõ poko exiketõ ewomãko Ritonõpo mana, Tõmipona exiketõ eraseme mana.


\par }{\PP \VS{9}Jomiry etaryhtao oya enetupuhnõko mase zae ehtoh poko, kure ehtoh poko, ajohpe pyra ehtoh poko, enara, mame zae ehtoh riry waro exĩko mase.

\VS{10}Tuaro exiketyme exĩko mase, azamaro tuaro oehtoh exĩko mana.

\VS{11}Zae ehtoh waro oehtoh oewomãko mana, tuaro oehtoh ke osewomãko mase

\VS{12}popyra ehtoh poko pyra oehtohme. Moro pokoino ameke rokẽ exĩko mase ajohpe exiketõ poe:

\VS{13}mokaro a zae ehtoh turumekase tyyrypyrykõ poko rokẽ toehtohkõme;

\VS{14}tãkye exĩko mã toto popyra ehtoh poko tahtao xine te, popyra imehnõ ehtoh toto zamaro mana;

\VS{15}ajohpe mã toto, ajoajohpe roropa mã toto.


\par }{\PP \VS{16}Mame osenekunohpopyra exĩko mase tukuhse awahtao nohpo a imeimehnõ poko exikety a, omi kurã ke sã oeahmaryhtao tymaro oehtohme.

\VS{17}Mokyro nohpo tynio wenikehkãko mana, tõmihpyry Ritonõpo a moro poko wenikehnõko roropa mana.

\VS{18}Itapyĩ taka oytoryhtao orihtoh esemary ae ytõko mase; moro ae ytokety ameke pyra exĩko mana aorihtyã esaka.

\VS{19}Mokyro nohpo maro ytoketõ oehpyra ropa mã toto, isene exiketõ esemary pona ropa.

\VS{20}Naeroro zae ehtoh poko exiketõ ipoenohko zae ehtoh poko oehtohme roropa.

\VS{21}Zae exiketõ, azahkuru pyra exiketõ isene exĩko mã toto sero nono po.

\VS{22}Yrome popyra exiketõ itumehnõko Ritonõpo mana. Ãtaryka mukary sã iirypyrymãkõ oũko mana.




\par }\Chap{3}{\SH Zae poetohti amorepatoh sero
\par }
{\PP \VerseOne{1}Poetohti, wenikehpyra ehtoko ãmorepatopõpyrykõ poko ya; ynyripotyã oya xine ikurãkatoko okurohtaka xine.

\VS{2}Morara awahtao xine tuhke jeimamyry aropõko matose orihpyra taro, pehme exĩko roropa matose, kure ehtoh ke.

\VS{3}Osepeme oehtoh onurumekara exiko, anamonohpyra oehtoh roropa. Morara oehtoh ikurãkako okurohtao, imerohpyry sã ehtohme.

\VS{4}Morara awahtao Ritonõpo zamaro exĩko mase; ahno zamaro exĩko roropa mase.


\par }{\PP \VS{5}Oesẽme Ritonõpo enetupuhko yronymyryme. “Zuaro ase jamoreme,” kara exiko.

\VS{6}Emero poko awahtao wenikehpyra exiko Oesẽ poko, mame zae ehtoh enepõko oya mana tyritohme oya.

\VS{7}Tuaro exiketyme osekaropyra exiko; Ritonõpo omiry omipona exiko, zae pyra ehtoh poko pyra exiko.

\VS{8}Zae oehtoh opi kurã sã mana, tyrohsẽ epity samo, jetuhkopyra oetuarimary ritohme.

\VS{9}Ritonõpo sehxo exiko, eahmako okyryry kurã ekaroryke eya, tykyrysã kurã ekaroryke roropa eya anarykatyã toehse ahtao.

\VS{10}Moro sã riryhtao oya anapyry ẽ pehnõko mana, itamurume toehse exiryke, õkuru ẽ roropa pehme exĩko mana eukuru ke, imotye roropa exĩko mana.


\par }{\PP \VS{11}Aimo, etako kure tupokase awahtao Kuesẽkomo a zomory zuaro oehtohme, emynyhmara exiko zae pyra oehtoh pokoino jetũ oriryhtao.

\VS{12}Opyno Ritonõpo exiryke okurãkãko mana azahkuru toehse awahtao, poeto zũ tumũkuru kurãkary samo zae ehtoh poko aehtohme ipyno toexiryke.


\par }{\SH Tuaro ehtoh kure exiry
\par }
{\PP \VS{13}Tãkye exĩko mase tuaro toehse awahtao, zae ehtoh enetuputyryhtao oya,

\VS{14}parata motye kure mana, uuru motye roropa kure mana.

\VS{15}Tuaro ehtoh topu tõ typyne exiketõ motye kure mana; emero ise oehtoh motye kure mana.

\VS{16}Tuaro ehtoh pokoino okynahxo orihpyra exĩko mase, ipokoino tymõkomoke exĩko mase, tuisame exĩko roropa mase.

\VS{17}Tuaro awahtao isene oehtoh azamaro exĩko mana, tuaro oehtoh oewomãko roropa mana oytoryhtao.

\VS{18}Tuaro exiketõ tãkye exĩko mã toto, isene roropa exĩko mã toto.


\par }{\Q \VS{19}Sero nono tyrise Ritonõpo a tuaro toehtoh ke;

\par }{\Q tuaro toehtoh ke kapu tyrise eya esaka.


\par }{\Q \VS{20}Tuaro toexiryke tuna tyripose eya sararakaneme;

\par }{\Q akuru tõ poe konopo oehtohme nono pona tyrise roropa eya.


\par }{\SH Kure rokẽ imehnõ tyriko
\par }
{\PP \VS{21}Aimo, tuaro exikehpyra exiko, zae ehtoh imenekako ipoko rokẽ oehtohme, jũme toto onurumekara exiko.

\VS{22}Mokaro pokoino isene oehtoh azamaro exĩko mana, tãkye exĩko roropa mase rahkene.

\VS{23}Kure rokẽ ytoytõko mase oesemary ae, oseosetapara exĩko roropa mase.

\VS{24}Tohrame awahtao oserehpyra mase, ãtaxikaryhtao kure nyhnõko mase.

\VS{25}Torẽtyke pyra exĩko mase popyra ehtoh poko, mõtoino rokẽ konopoimo oepyryhtao samo tyryrykane konõto maro popyra exiketõ pona.

\VS{26}Ritonõpo Oesẽ oewomãko mana, ãkorehmãko roropa mana apoitoh taka opupuru epukara ehtohme.


\par }{\PP \VS{27}Tymõkomokãkara etuarimaryhtao mokaro akorehmako akorehmatoh pune oya ahtao.

\VS{28}Ynara kara exiko imehnomo a: “Eraximako aporo, kokoro ãkorehmãko ase,” kara exiko mokyro akorehmary waro awahtao seroae ro.

\VS{29}Osenetupuhpyra exiko katonõ riry poko popyra; omyhto osesarĩko mã ynororo, zae oehtoh enetupuhnõko roropa mana.

\VS{30}Oseosezuhpyra exiko imehnõ maro zae ynororo ahtao, oryhmara roropa ynororo ahtao.

\VS{31}Imehnõ ryhmananõ ehtoh sã penetara exiko, inyriry sã onyripyra exiko roropa.

\VS{32}Popyra ehtoh poko exiketõ se pyra Ritonõpo Kuesẽkõ mana, yrome zae ehtoh poko exiketõ epeme mana.

\VS{33}Zae pyra exiketõ tapyĩ ripõko popyra Ritonõpo mana, yrome zae ehtoh poko exiketõ tapyĩ kure rokẽ tyripõko mana.

\VS{34}Tounohnanõ eunohnõko Ritonõpo mana, yrome epyrypara exiketõ akorehmãko mana.

\VS{35}Tuaro exiketõ tuisamehxo exĩko mã toto, yrome tuaro pyra exiketõ itamurumehxo ehxirõko mã toto.




\par }\Chap{4}{\SH Tuaro ehtoko kurehxo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Poetohti etatoko pahne, omykomo a ãmorepatohkõ poko. Otato ehtoko tuaro ehtoh waro oehtohkõme.

\VS{2}Zae ãmorepatorỹko ase, zae ãmorepatopõpyrykõ poko wenikehpyra ehtoko.

\VS{3}Poetome ro jahtao papa tapyĩ tao toiroro aja tõ mũkurume

\VS{4}tamorepase ywy papa a. Ynara tykase ynororo ya:

\par }{\PP — Jomiry ikurãkako okurohtaka; ynyripotyã oya omipona exiko, mame isene exĩko mase.

\VS{5}Tuaro exiko! Zae ehtoh enetupuhko! Wenikehpyra exiko, jomihpyry onurumekara exiko roropa.

\VS{6}Tuaro ehtoh onurumekara exiko, oewomãko mana. Ipyno exiko, mame kure rokẽ okurãkãko mana.

\VS{7}Tuaro ehtoh kure kuhse mana. Naeroro tuaro ehtoh apoiko, typyne moro apoiry ahtao ro. Omõkomory ekamoko zae ehtoh waro oehtoh epekahtohme.

\VS{8}Tuaro ehtoh pyno exiko, tuaro awahtao tamuximehxo exĩko mase. Tuisamehxo tuaro ehtoh orĩko mana isehxo awahtao.

\VS{9}Tuaro oehtoh parimã kurã sã exĩko, oupuhpyry emepory samo.


\par }{\SH Ameke exiko zae pyra exiketõ wino.
\par }
{\PP \VS{10}Etako pahne aimo, jomiry poko otato exiko. Mame tuhke jeimamyry aropõko mase sero nono po isene.

\VS{11}Tuaro ehtoh poko ãmorepãko ase zae ehtoh poko oehtohme.

\VS{12}Tuaro ehtoh poko awahtao, osema kurã ae ytokety sã mase exĩko. Kure rokẽ moro ae ytõko mase. Tururume oytoryhtao moro ae osetapara mase.

\VS{13}Jũme wenikehpyra exiko ãmorepatopõpyry poko ya. Ãmorepatopõpyry isene oehtohme mana; tomeseke exiko ikurãkatohme.

\VS{14}Popyra exiketõ ytoytotoh pona ytopyra exiko. Mokaro nyriry onypoenohpyra exiko.

\VS{15}Popyra exiketõ nyriry onyripyra exiko. Zae pyra ehtopo a ameke exiko. Imyhtoino esyryhmako oytotohme zae oesemary ae.

\VS{16}Mokaro nyhsaromepyra popyra ehtoh onyripyra tahtao xine. Tohrame toh repe, yrome nyhpyra mã toto imehnõ onyryhmara ahtao ro.

\VS{17}Ynara exiryke, popyra ehtoh eya xine tonahsẽ sã mana. Imehnõ ryhmary eya xine eukuru sã roropa mana.


\par }{\PP \VS{18}Zae ehtoh poko exiketõ esemary saerehkane sã mana, xixi tũtapitory sã mana. Saeremehxo exĩko mana, xixime ehtoh pona.

\VS{19}Yrome popyra ehtoh poko exiketõ esemary xinukutumã sã mana koko exikety samo. Epukãko rokẽ mã toto tosemarykõ onenepyra toexirykõke.


\par }{\SH Tomeseke exiko
\par }
{\PP \VS{20}Aimo, jomiry etako kure. Otato exiko, jotururu etako.

\VS{21}Jomihpyry poko wenikehpyra exiko, morohne ikurãkako okurohtao.

\VS{22}Okynã isene ehtoh ekarõko mana kure ehtoh roropa morohne enetupuhnanomo a.

\VS{23}Tomeseke exiko õsenetuputyry poko, ynara exiryke: osenetupuhxĩpo moro sã exĩko mase imeĩpo.

\VS{24}Ajohpe pyra exiko. Zae rokẽ oturuko onekunohto pyra exiko.

\VS{25}Topohme osenuhmako, zae oehtoh waro oehtohme. Epuipyra exiko, ihxipỹke exikety sã pyra exiko

\VS{26}Tomeseke sã osenetupuhko onyriry se oehtoh poko, mame onyriry kure exĩko mana.

\VS{27}Ameke exiko popyra ehtopo a, zae rokẽ exiko, osema topohmã ae ytokety samo; eramara exiko ipunaka zae pyra ehtoh pokona ropa.




\par }\Chap{5}{\SH Imepỹ poko penetara exiko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Aimo umũkuru, otato exiko jomiry a tuaro jexiryke, josenetupuhtoh zae exiryke roropa.

\VS{2}Moro sã awahtao zae ehtoh poko zuaro exĩko mase, õmiry roropa tyriko imehnomo a enetupuhtohme zuaro oehtoh poko.

\VS{3}Imepỹ pyty potapihpyry, otarame anusasame mana oya, ano zeni samo, oeahmary eya otarame anusasame mana azeite samo;

\VS{4}yrome imeĩpo mã karapa sã itunu exĩko oya, etuarimãko mase.

\VS{5}Mokyro nohpo yhtõko mana aorihtyã esaka; esemary etyhpyry oorihtohme mana.

\VS{6}Mokyro nohpo isene ehtoh ae ytopyra mana; xiaxiake ytõko mana, yrome osema kurã waro pyra mana.


\par }{\PP \VS{7}Etako pahne, aimo, wenikehpyra exiko jomiry poko!

\VS{8}Mokyro panõ nohpo ahtao, ameke rokẽ exiko eya. Itapyĩ omõtoh pũtokoxi ytopyra exiko!

\VS{9}Oytoryhtao mokyro tapyĩ taka imehnõ omyakamãko mã toto, oesahpokoxi tamuximehxo exĩko mã toto, yrome poetome ro awahtao orihnõko mase, taorihmapose ozehnotokomo a exiryke.

\VS{10}Moromeĩpo omõkomory apoĩko imehnõ mana, awaro pyra exiketomo, anapoityã oerohtamitume imehnõ mõkomoryme exĩko mana.

\VS{11}Pusuh ãko mase oorihtoh po, opũ tonahsẽme exĩko axĩ pyra.

\VS{12}Mame ynara ãko mase:

\par }{\PP — Jamorepananõ zehno exiase! Zae ehtoh poko jurunanõ omipona pyra exiase!

\VS{13}Jamorepananõ onetara exiase, otato pyra rokẽ exiase.

\VS{14}Mõtoino rokẽ tyyryhmase ywy, ehxirõko ase jarao imoihmãkõ neneryme.


\par }{\PP \VS{15}Naeroro kure opyty maro exiko, ynoro se rokẽ exiko.

\VS{16}Imehnõ nohpo tumũkuase oya ahtao mokaro opoenõ ãkorehmara mã toto.

\VS{17}Kure opoenõ wãtanopyry oya ãkorehmatohme, imehnõ akorehmatohme pyra.

\VS{18}Naeroro tãkye exiko opyty maro, imaro rokẽ atãkyemako opytyme toehse exiryke,

\VS{19}oryxime exiryke kure rokẽ ytoytõko mana kapau samo. Inyriry kurã poko tãkye rokẽ exiko, ah opyno aehtoh azamaro nexino!

\VS{20}Aimo, otyme kure imepỹ nohpo maro se oexiry? Otyme kure imehnõ pyxiã poko openetary nae?

\VS{21}Onyriry emero enẽko Ritonõpo mana, oytoytory enẽko roropa mana.

\VS{22}Zae pyra exiketõ nyriry onokyro apoitoh sã mana. Atapoĩko ynororo mana tarãpa ao samo, tyyrypyry ke ro.

\VS{23}Zae ehtoh omipona pyra toexiryke orihnõko mana. Iirypyry mokyro arõko mana aorihtoh pona, rowohpe exikety samo.




\par }\Chap{6}{\SH Zurutoh Imepỹ sero
\par }
{\PP \VerseOne{1}Kuku, imepỹ epeme se awahtao tomeseke exiko; zae pyra exikety poko tomeseke exiko. “Oesety poko osepekahnõko ase,” karyhtao imepỹ oya, “Ỹ,” kara exiko. Tomeseke exiko morarãkõ poko.

\VS{2}“Ỹ,” tykase eya awahtao tapoisẽme exĩko mase, õmihpyry omi poe.

\VS{3}Naeroro ynara tyriko aimo, moro winoino otũtatohme ropa: mokyro a ytoko axiny, oturuta axiny oemyhpokatohme ropa samo, oepe poetoryme tymyhse sã oexiryke.

\VS{4}Nyhpyra exiko, oseremara roropa exiko;

\VS{5}otũtako ropa torõ samo tapoise ahtao tarãpa poe, osewomako kapau sã roropa, urakanakety winoino.


\par }{\SH Akĩme pyra ehtoko
\par }
{\PP \VS{6}Akinukety, atamorepako maikuato maro! Inyriry eneko tuaro oehtohme.

\VS{7}Tutuisake pyra mã kehko, tosẽke pyra roropa mã kehko, tyrohmanohponeke pyra mã kehko.

\VS{8}Yrome tonahsẽ poko erohnõko mã kehko jeimamyry punero, tỹkyryrykõ anỹnõko mã kehko.

\VS{9}Akĩmano, oty pona ro tohrame mahno? Otoko xixi ahtao owõnõko mahno?


\par }{\PP \VS{10}Ynara ãko akĩme exikety mana: Pitiko rokẽ nyhnõko hano. Atapomẽnõko pixo ase joserematohme pixo, ãko mana.


\par }{\PP \VS{11}Mame tynyhse ynororo ahtao tymõkomokẽkara sã exĩko mana, omato typyreke exikety sã osetapãko akĩme aehtoh mana imaro.


\par }{\PP \VS{12}Orutua kõ zae pyra exiketõ, ajohpe ehtoh poko rokẽ mã toto.

\VS{13}Pimyhpimyhãko mã toto, tomary ke tupupuru ke roropa omiãko mã ynaroro imehnõ enekunohtohme.

\VS{14}Zae pyra toexirykõke osenetupuhkehpyra mã toto popyra ehtoh riry poko, imehnõ akorekehkapõko mã toto.

\VS{15}Morara exiryke mõtoino rokẽ popyra ehtoh oehnõko eya xine, aosepynanohtohkõ pune pyra exĩko mana.


\par }{\PP \VS{16-19}Sero 7mãkõ Ritonõpo zamaro pyra ipunaka:

\par }{\Q epyrypakety ẽmyty te,

\par }{\Q omi ajohpano te,

\par }{\Q imehnõ zae exiketõ etapananomo te,

\par }{\Q popyra ehtoh riry poko osenetupuhkety te,

\par }{\Q tupupuru ke axĩ ytokety popyra ehtoh rise te,

\par }{\Q ajohpe rokẽ imepỹ hxirory se exikety te,

\par }{\Q imehnõ akorekehkapone osepeme pyra toto ehtohme.


\par }{\SH Enaroximatoh imehnõ pyty poko pyra ehtohme
\par }
{\PP \VS{20}Kuku, omy omihpyry omipona exiko, jũme wenikehpyra exiko roropa asa namorepatopõpyry poko.

\VS{21}Okurohtao osenetupuhkehpyra exiko toto omiry poko.

\VS{22}Mya oytoryhtao ãpuineme aarõko mã toto, onykyryhtao oewomãko mã kehko, typakase ropa awahtao ãmorepãko mã kehko zae ehtoh poko.

\VS{23}Inyripotyã oya saerehkatoh sã mã kehko, zae ehtoh pona tonehpose ropa awahtao ãmorepãko isene oehtoh poko.

\VS{24}Opynanohnõko mã kehko nohpo popyra exikety winoino, epyrypakety omiry anusasamã winoino.

\VS{25}Oryxime aexiry poko penetara exiko okurohtao, apoitoh taka epukara exiko enuru oeahmary ke, ẽpihpyry okohmaryke roropa.

\VS{26}Imeimehnõ poko exikety nohpo epehmãko mã orutua tineru pitiko repe imaro ehtohme; yrome ipoko aexihpyry epehmapõko ro imõkomory emero porehme, isene aehtoh maro.


\par }{\PP \VS{27}Tonao apoto puimaryhtao ahno a, tupõ onyahkara hnae? Jahkãko sãtã mana.

\VS{28}Apoto karany zemime aexityã po oytoryhtao opupuru tõ onyahkara hmahno?

\VS{29}Moro saaro exĩko imepỹ pyty poko exikety. Ipoko toehse exikety sam ãko mana itamurume.

\VS{30}Omato zehno nymyry pyra ahno, tonahsẽ tapoise ahtao eya, omise toexiryke.

\VS{31}Mãpyra tapoise ynororo ahtao, mokyro epehmapõko ropa mã toto 7me inapoihpyry motye, imõkomory enahkaryhtao ro itapyĩ tao.

\VS{32}Yrome imepỹ nohpo poko exikety tuaro pyra exiketyme mana; osenahkãko mana.

\VS{33}Ehxirõko mana, typipohsẽme exĩko mana; jũme “Putupyra exiketyme mokyro,” ekarõko mã toto ipoko.

\VS{34}Zumoxike inio ahtao, zehno exĩko mana, emỹpõko mana itamurume.

\VS{35}Epehpyry se pyra mã ynororo. Mõkomo anapoipyra roropa mana, itamurume ekarory se ahtao ro.




\par }\Chap{7}{\PP \VerseOne{1}Kuku, jomihpyry poko wenikehpyra exiko, jũme ynyripohpyry oya wenikehpyra exiko.

\VS{2}Jomiry oya omipona exiko, mame isene exikehpyra exĩko mase. Tomeseke exiko ynyripohpyry omipona oehtoh poko, oenuru ewomary sã oya.

\VS{3}Ãmorepatopõpyry ya ikurãkako okurohtao.

\VS{4}Tuaro ehtoh poko exiko, ooryxiry pyno oehtoh samo ipyno exiko. Ãtamorepary poko exiko oepe kurã pyno oehtoh samo.

\VS{5}Ãkorehmãko mã kehko ameke oehtohme imehnõ pyxiã winoino, tõmire ajohpe exikety poe roropa.


\par }{\SH Imeimehnõ poko exikety
\par }
{\PP \VS{6}Pake hkopyra osenuhmãko exiase osenuhmatoh ae ytapyĩ tao,

\VS{7}nuasemãkõ enease tuaro hkopyra exiketomo; mame toirõ enease putupyra exikety.

\VS{8}Mokyro ytoytõko nexiase osema ae, nohpo tapyĩ esemary pũtokuroko. Ytoytõko nexiase itapyĩ kuroko,

\VS{9}kohmãnõko nexiase, xinukutumehme sã toehse.

\VS{10}Morarame tutũtase nohpo osẽpatakãmase imaro, tupõ tamuruse eya imeimehnõ poko exikety samo, osenetupuhnõko nexiase tynyriry poko.

\VS{11}Musurehpe nexiase, ihximyra, toytory poko osema tõ ae torẽnase ynororo.

\VS{12}Jarãnao xikihme eraximãko nexiase, pata rãnao te, osema ehpio roropa osenuhmãko.

\VS{13}Mokyro nuasemano a toytose nohpo, toahmase ynororo, typohse roropa eya, mame ynara tykase eya eahmaryme:


\par }{\PP \VS{14}— Ynekarotyã arono seroae ynekaroryme Ritonõpo a, tõsẽ osepeme ehtoh nae ase ytapyĩ tao tupuruse seroae.

\VS{15}Naeroro utũtano oẽpatakãmase. Oupĩko akene, seromaroro kueneno!

\VS{16}Jynyhtoh tyõtose ya kamisa kurã ke Ejitu põ ke.

\VS{17}Ixtaratu ke jynyhtoh typoxine tyrise ya: mira ke, aroe ke, kanera ke, enara.

\VS{18}Eropa, oximaro kuehtohme ẽmepyry pona ro. Oseahmary poko ẽmehnõko sytase oximaro.

\VS{19}Ynio tapyi tao pyra mana. Toytose ynororo mya rahkene.

\VS{20}Tineru tarose eya itamurume. Nuno zumome ahtao rokẽ oehnõko ropa mana.


\par }{\PP \VS{21}Tõmiry anusasamã ke mokyro tõmipona tyripose eya. Tonekunohse ynororo eya.

\VS{22}Axĩ toytose ynororo imaro, pui ytory samo tuamekaro totapatoh pona, onokyro omomyry sã roropa apoitoh taka,

\VS{23}moroto eano wõko pyrou mã rahkene. Torõ sã nexiase ytõko apoitoh taka, tuamekaro toorikyry poko exiryke.


\par }{\PP \VS{24}Seromaroro aimo, etako pahne! Otatõme exiko ãmorepatoh poko ya.

\VS{25}Mokyro nohpo panõ poko penetara exiko, eporemãkapopyra exiko eya; onekahmara exiko.

\VS{26}Tuhkãkõ typoremãkase eya, taorihmapose roropa orutua kõ eya, tuhke ikuhpỹme.

\VS{27}Mokyro nohpo tapyĩ taka oytoryhtao aorihtyã esaka ytõko mase, topohme ytõko mase oorihtoh pona.




\par }\Chap{8}{\SH Tuaro ehtoh Kure mana
\par }
{\Q \VerseOne{1}Etatoko ke! Tuaro ehtoh kohtãko mana:

\par }{\Q zae enetupuhtoh opore omitãko mana.


\par }{\Q \VS{2}Tuaro ehtoh ypy emory po mana te, osema ehpio roropa,

\par }{\Q osema atapiakary tõ po roropa mana.


\par }{\Q \VS{3}Pata omõtoh po mana, omõtoh apuru tõ pũto kohtãko mana:


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{4}“Oya xine oturũko ase porehme,

\par }{\Q toiro ekaropõko ase oya xine,

\par }{\Q sero nono põkomo a emero porehme.


\par }{\Q \VS{5}Poetome ro mase, zae ehtoh waro nymyry pyra ro mase.

\par }{\Q Atamorepako zae ehtoh waro oehtohme.

\par }{\Q Putupyra exikety sã pyra exiko.

\par }{\Q Zae ehtoh poko atamorepako tuaro oehtohme.


\par }{\Q \VS{6}Etatoko pahne, jomiry zae mana;

\par }{\Q ynekarory oya emero zae mana.


\par }{\Q \VS{7}Ynekarory oya ajohpe pyra mana;

\par }{\Q ajohpe ehtoh se pyra jexiryke ipunaka.


\par }{\Q \VS{8}Jomiry oya emero zae mana;

\par }{\Q oenekunohpyra mana, ajohpe pyra mana.


\par }{\Q \VS{9}Tuaro exiketomo a emero tupime pyra enetuputyry;

\par }{\Q tuaro exiketomo a emero jarao mana.


\par }{\Q \VS{10}Otato exiko ãmorepatoh poko ya; parata se hkopyra exiko.

\par }{\Q Zuaro ehtoh sehxo exiko; uuru kurã se hkopyra exiko.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{11}“Ywy ase Tuaro ehtopo;

\par }{\Q kasuru motye typynehxo ase, uuru risẽ kehko motye roropa.

\par }{\Q Openetatoh emero motye typynehxo ase.


\par }{\Q \VS{12}Ywy ase Tuaro ehtopo;

\par }{\Q zae ehtoh enetupuhnõko ase;

\par }{\Q atamorepatoh waro ase, zae imenekary waro roropa ase.


\par }{\Q \VS{13}Ritonõpo omipona awahtao popyra ehtoh se pyra mase.

\par }{\Q Oepyrypary se pyra ase ipunaka te, imehnõ motye kure osekarory roropa,

\par }{\Q popyra ehtoh poko se pyra roropa ase te,

\par }{\Q omi ajohpe ehtoh se pyra ase, enara.


\par }{\Q \VS{14}Ynyriry poko osenetupuhnõko ase,

\par }{\Q mame tyrĩko ase rahkene;

\par }{\Q zae ehtoh waro ase, jamihme ase roropa.


\par }{\Q \VS{15}Tuisa tõ akorehmãko ase tuisame aehtohkõ poko, kowenu poko erohketõ akorehmãko ase inyripotyã kurã ritohme.


\par }{\Q \VS{16}Kowenu tõ erohnõko mã toto akorehmaryke ya, tamuximãkõ te, tuisa tõ porehme takorehmase ahtao ya erohnõko mã toto.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{17}“Imehnõ pyno ase ypyno toto ahtao; jupiryhtao ahno a jeporỹko mã toto.


\par }{\Q \VS{18}Tineru nae ase, imehxo ehtoh roropa, mõkomo kurano te, emese kure ehtoh roropa zae apiakary poko, enara.


\par }{\Q \VS{19}Ynekarory oya uuru kurã motye kure mana,

\par }{\Q parata kurã motye roropa kure mana.


\par }{\Q \VS{20}Zae ehtoh poko exiketõ esemary ae ytõko ase,

\par }{\Q ajohpe pyra ase, zae ehtoh se exiketõ maro ytoytõko ase,


\par }{\Q \VS{21}mõkomo kurã ekarõko ase ypyno exiketomo a,

\par }{\Q itapyĩkõ pehkãko ase mõkomo kurã ke.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{22}“Ywy, tuaro ehtoh tyrise Ritonõpo a apitoryme,

\par }{\Q inyrityã onyripyra ro pake ahtao.


\par }{\Q \VS{23}Ywy tyrise pakehxo, apitoryme,

\par }{\Q sero nono onyripitopyra ro ahtao.


\par }{\Q \VS{24}Tonuruse ywy tuna konõto tõ exipyra ahtao ro,

\par }{\Q tuna enatyry pyra ahtao ro.


\par }{\Q \VS{25}Tonuruse ywy ypy tõ exipyra ahtao ro,

\par }{\Q somohmã tõ onyripyra ro ahtao esaka te,


\par }{\Q \VS{26}sero nono onyripyra ro Ritonõpo ahtao,

\par }{\Q tupito tõkehko; nono tomary pehmã apitorymã onyripyra tahtao ro.


\par }{\Q \VS{27}Moroto exine kapu tyrise ahtao eya esaka,

\par }{\Q xixi omõtoh tyrise ahtao eya tuna konõto epozakoxi.


\par }{\Q \VS{28}Moroto exine akurũ tyrise ahtao eya kapu ao,

\par }{\Q tuna enatyry totapuruhmakase ahtao eya tuna konõto kuao te,


\par }{\Q \VS{29}tuna taunuhmapokehse ahtao eya,

\par }{\Q esary ehpio onymotyẽkara ehtohme.

\par }{\Q Moroto exine sero nono apõ tyrise ahtao eya.


\par }{\Q \VS{30}Morara ahtao imaro exine, akorehmaneme sã inyriry poko.

\par }{\Q Ypokoino tãkye kynexine, kokoro rokẽ amonohkara,

\par }{\Q atãkyemãko imaro.


\par }{\Q \VS{31}Atãkyemãko sero nono tõkehko poko,

\par }{\Q inyrityã ahno poko roropa.


\par }{\BB \par }
{\Q \VS{32}“Naeroro, aimo tomo, etako pahne!

\par }{\Q Ynyripohpyry tyritoko, morarame tãkye exĩko matose.


\par }{\Q \VS{33}Ãmorepatopõpyrykõ poko wenikehpyra ehtoko.

\par }{\Q Tuaro ehtoko; ãmorepatopõpyrykõ onurumekara ehtoko.


\par }{\Q \VS{34}Jomiry etaneme awahtao tãkye exĩko matose:

\par }{\Q kokoro rokẽ ytapyĩ omõtoh tao awahtao,

\par }{\Q jeraximãko ytapyĩ omõtoh tao.


\par }{\Q \VS{35}Tapoise jahtao oya isene exĩko mase,

\par }{\Q Ritonõpo zamaro exĩko roropa mase.


\par }{\Q \VS{36}Yrome japoipyra exikety ataosanumãko mana.

\par }{\Q Yse pyra exiketõ emero toorihtohkõ se mã toto.”




\par }\Chap{9}{\SH Tuaro ehtopo, putupyra ehtoh roropa
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tuaro exikety a tytapyĩ tyrise. Inepuru tõ 7me tyrise eya tytapyĩ nepurume.

\VS{2}Toky tõ totapapose eya otuhtoh konõto ritohme, uwa eukuru jehnahpyry tyrise eya te, meza pona paratu tõkehko tyrise roropa eya.

\VS{3}Typoetory nohpo tõ taropose eya, kohtase kaetokohxo exiketõ poe, pata po:

\VS{4}“Omõtoko, tuaro pyra exiketomo!” Tuaro pyra exiketomo a ynara ãko mã ynororo:

\VS{5}“Osehtoko otuhse, ynyrihpyry tõsemy, uwa eukuru jehnahpyry maro.

\VS{6}Tuaro pyra exiketõ irumekatoko isene oehtohkõme. Tuaro exiketõ maro atamorepatoko, tuaro oehtohkõme.”


\par }{\PP \VS{7}Ahno kurã osekarokety zururuhtao oya zaehxo ehtohme tounohsẽme rokẽ exĩko mase. Popyra exikety zupokaryhtao oya aekurãkatohme tyyryhmasẽme rokẽ exĩko mase.

\VS{8}Kure rokẽ osekarokety onupokara exiko ipunaka; zupokaryhtao oya ozehno exĩko mana. Yrome tuaro exikety zupokaryhtao oya topeme oekarõko mana.

\VS{9}Tuaro exiketõ amoreparyhtao tuarohxo exĩko mana. Zae ehtoh poko exikety amoreparyhtao zuarohxo exĩko mana.


\par }{\PP \VS{10}Tuaro exiketyme oexiry se awahtao, apitoryme Ritonõpo Imehxo Exikety enetupuhko, Oesẽme. Ritonõpo Kurã waro awahtao zae ehtoh enetupuhnõko mase.

\VS{11}Tuaro ehtoh pokoino tuhkehxo jeimamyry aropõko mase isene oehtoh poko.

\VS{12}Tuaro exiketyme awahtao okyryry tõ kurã emãnõko mana. Yrome zae ehtoh rumekaryhtao oya, omoro ro etuarimãko mase.


\par }{\PP \VS{13}Putupyra exikety ahtao ynara sã mana: opore oturukety, tuaro pyra exikety, ihximyra, musurehpe exikety.

\VS{14}Porohnõko mana tytapyĩ omõtoh tao, otarame epehtoh po kaetokõ po, pata po

\VS{15}ytoytoketõ kohmãko mana tỹpokõke exiketomo:

\VS{16}“Omõko, tuaro pyra exiketomo!” ãko mana. Putupyra exiketomo a ynara ãko roropa mana:

\VS{17}“Tuna ematonanopyhpyry ahtao anusasamehxo mana; wyi ematonanopyhpyry ahtao, enahkure mana.”

\VS{18}Yrome toahmase exiketõ eya zuaro pyra mã toto, itapyĩ taka aomomyryhtao orihnõko mã toto. Aomõtyã pake tyhtose aorihtyã esaka.




\par }\Chap{10}{\SH Saromão namorepatopõpyry
\par }
{\PP \VerseOne{1}Saromão omihpyry sero: Tuaro ahno mũkuru ahtao, tãkye tumy rĩko mana, yrome putupyra exiketyme imũkuru ahtao atasamãko jẽ mana.


\par }{\PP \VS{2}Tineru apoiryhtao oya ajohpe oehtamitume, ãkorehmara exĩko mana, yrome ajohpe pyra awahtao osepynanohnõko mase orihpyra oehtohme.


\par }{\PP \VS{3}Zae ehtoh poko exiketõ onemitapãkapopyra Ritonõpo mana, yrome popyra exiketõ akorekehkãko mana ipenetatohkõ anapoipyra toto ehtohme.


\par }{\PP \VS{4}Akĩme awahtao tymõkomoke pyra exĩko mase, yrome orẽpyra oerokuruhtao mõkomo esẽme exĩko mase.


\par }{\PP \VS{5}Tuaro exikety tykyrysã apoĩko mana toehse ahtao, yrome nyhketyme tynyhse rokẽ ahtao tykyrysã toehse ahtao ehxirõko mana.


\par }{\PP \VS{6}Zae ehtoh poko exiketõ kurãkõ ke pehme mã toto. Popyra ehtoh poko exiketõ omiry mã imehnõ ryhmary se toehtohkõ zonẽnõko mana.


\par }{\PP \VS{7}Zae ehtoh poko exiketõ poko wenikehpyra imehnõ mana kure toto nyrityã pokoino, yrome axĩ wenikehnõko mã toto popyra exiketõ poko.


\par }{\PP \VS{8}Zae ehtoh se exiketõ tuaro exiketõ omiry etãko mã toto; yrome ajoajohpe tõmire exikety osenahkãko rokẽ mana.


\par }{\PP \VS{9}Ajohpe pyra exiketõ towomase mã toto, torẽtyke pyra mã toto, yrome ajohpe exiketõ tapoisẽme exĩko mã toto.


\par }{\PP \VS{10}Zae ehtoh tonẽse ahtao ahno a tupime ehtoh tyripõko mana, yrome jarao zae pyra ehtoh zupokaryhtao akorehmãko mana kure rokẽ ehtohme.


\par }{\PP \VS{11}Zae ehtoh poko exiketõ omiry tuna enatyry sã mana isene exiketomo a. Yrome popyra ehtoh poko exiketõ omiry mã imehnõ ryhmary se toexiry poko zonẽnõko mana.


\par }{\PP \VS{12}Imehnõ zehno awahtao etapary se exĩko mase. Yrome imehnõ pyno awahtao azahkuru aexiry korokapõko mase.


\par }{\PP \VS{13}Tuaro exiketõ zuaro ehtoh poko oturũko mã toto, yrome popyra ehtoh poko exiketõ tuãnohsẽme exĩko.


\par }{\PP \VS{14}Tuaro exiketõ emero poko zuaro se mã toto. Yrome popyra exiketõ otururuhtao, oseosezuhpitõko mã toto.


\par }{\PP \VS{15}Tymõkomoke exiketõ osewomãko mã toto tymõkomorykõ ke, yrome tymõkomokãkara osenahkãko mã toto tymõkomoke pyra toexirykõke.


\par }{\PP \VS{16}Toerokurukõke zae ehtoh poko exiketõ isene mã toto, yrome tyyrypyry poko exiketõ itamurumehxo tyyrypyrykõ poko exĩko mã toto.


\par }{\PP \VS{17}Otato exiketõ tupokase ahtao isene exikehpyra mã toto, yrome tupokatoh etary se pyra exiketõ itatyhpyry sã mã toto.


\par }{\PP \VS{18}Tõmiry ke ajohpe exikety imepỹ zehno toehtoh zonẽnõko mana; imehnõ omihtone tuaro exiketyme pyra mana.


\par }{\PP \VS{19}Itamurumehxo õtururuhtao ameke hkopyra exĩko mase iirypyryme oehtoh pokona. Tuaro exiketyme awahtao õtary apururu waro mase.


\par }{\PP \VS{20}Zae ehtoh poko exiketõ omiry kure mana, parata kurã samo; yrome popyra exiketõ osenetupuhtoh typahsẽme sã mana.


\par }{\PP \VS{21}Tuhkãkõ akorehmãko zae ehtoh poko exiketõ omiry mana, yrome tuaro pyra exiketyme ahtao toorihsẽme exĩko mana.


\par }{\PP \VS{22}Tymõkomoke sytatose kure kyrirykõke Ritonõpo a. Moro motye onyrisaromepyra sytatose kuerohtohkõ ke.


\par }{\PP \VS{23}Zae pyra ehtoh poko exikety tãkye mana popyra ehtoh riry poko, yrome tuaro exikety atãkyemãko mana tuaro ehtoh poko.


\par }{\PP \VS{24}Popyra ehtoh zuno zae pyra exiketõ ahtao morara exĩko mana, zuno aehtopõpyry ae ro, yrome zae ehtoh poko exiketõ typenetatohkõ apoĩko mã toto.


\par }{\PP \VS{25}Tyryrykane konõto toehse ahtao popyra exiketõ arõko mana, mãpyra ajohpe pyra exiketõ towomasẽme exĩko.


\par }{\PP \VS{26}Akĩme exikety onyrohmanohpopyra exiko; irohmanohporyhtao oya sam ãko mase irimawa ozery pokona sam kary samo te, orexĩto a oenuru piuhkary samo.


\par }{\PP \VS{27}Ritonõpo omiry omipona exiketõ isenehxo mã toto, okynahxo orihpyra mã toto. Yrome popyra exiketõ orihnõko mã toto aorihtoh po pyra ahtao ro.


\par }{\PP \VS{28}Kurãkõ eraximaryhtao zae ehtoh poko exiketomo a tãkye exĩko mã toto, yrome popyra exiketõ typenetatohkõ poko osenetupuhtoh onyripyra ekurehnõko mã toto.


\par }{\PP \VS{29}Zae ehtoh poko exiketõ ewomãko Ritonõpo mana, yrome popyra ehtoh poko exiketõ enahkapõko mana.


\par }{\PP \VS{30}Zae ehtoh poko exiketõ towomase mã toto, yrome popyra exiketõ tosake pyra exĩko mã toto nono po.


\par }{\PP \VS{31}Zae ehtoh poko exiketõ ajohpe pyra oturũko mã toto; yrome ajohpe exiketõ tuãnohsãme exĩko mã toto.


\par }{\PP \VS{32}Kure rokẽ zae ehtoh poko exiketõ omiry mana, yrome imehnõ mã ihtomãko popyra exiketomo.




\par }\Chap{11}{\PP \VerseOne{1}Omoxinety kuhtoh zae pyra ahtao ise pyra Ritonõpo mana. Yrome zae ikuhtoh Ritonõpo zamaro mana.


\par }{\PP \VS{2}Ahno epyryparyhtao okynã pyra tyhxirosẽme exĩko mana; yrome imehnõ motye kure osekaropyra exiketõ tuarohxo mã toto.


\par }{\PP \VS{3}Zae ehtoh poko exiketõ ajohpe pyra mã toto. Ajohpe exiketõ osenahkãko mã toto ajoajohpe toexirykõke.


\par }{\PP \VS{4}Tineru ãkorehmara mana oorihtoh toehse ahtao, yrome ajohpe pyra ahno ehtoh ipynanohnõko mana.


\par }{\PP \VS{5}Ajohpe pyra toehtohkõ zae ehtoh poko exiketõ akorehmãko mana, yrome popyra exiketõ tamoreme osenahkãko mã toto.


\par }{\PP \VS{6}Zae ehtoh poko exiketõ typynanohsẽme exĩko mã toto zae ehtoh poko toto exiryke, yrome ajohpe exiketõ tapoisẽme exĩko mã toto tyamene se toexirykõke.


\par }{\PP \VS{7}Popyra exiketõ orikyryhtao ineraximahpyrykõ tonahsẽme exĩko mana; tãkye tymõkomory poko aehtopõpyry tonahsẽme exĩko roropa mana.


\par }{\PP \VS{8}Zae ehtoh poko exikety a etuarimatoh toehse ahtao typynanohsẽme exĩko mana; yrome moro etuarimatoh ytõko mana popyra exiketõ pona.


\par }{\PP \VS{9}Popyra exiketõ omiry imehnõ ryhmãko mana, yrome tuaro ehtoh ke zae ehtoh poko exiketõ typynanohsẽme exĩko mana.


\par }{\PP \VS{10}Kurãkõ apoiryhtao zae ehtoh poko exiketomo a atãkyemãko toto pata põkõ emero, kui ãko roropa mã toto tãtãkyemarykõke popyra exikety orikyryhtao.


\par }{\PP \VS{11}Pata imehxo exĩko mana, kure ehtoh enehporyhtao ajohpe pyra exiketomo a, yrome ajohpe exiketõ omiry a tonahkasẽme exĩko mana.


\par }{\PP \VS{12}Tuaro exikety sã pyra mokyro, imehnõ kerekeremaryhtao xihpyryme samo; tuaro exikety imehnõ kerekeremary se pyra mana, mynyhme sehxo mana.


\par }{\PP \VS{13}Osekarosaromepyra mase õmihpyry ononẽpyny a, omi ahpahnõko mana, yrome kure osekarõko mase zae ehtoh poko exikety a.


\par }{\PP \VS{14}Esẽ kurã pyra ahtao typoremãkasẽme ahno exĩko; tuaro exiketõ tuhke nae ahtao ahno amorepatohme towomasẽme exĩko mã toto.


\par }{\PP \VS{15}Õmiry tokarose ahtao oya imepỹ katonõ tynepehmakemy a epehmatohme atasamãko mase. Kurehxo oya õmiry onekaropyra awahtao eya.


\par }{\PP \VS{16}Nohpo kurã pyno imehnõ mana, yrome imeimehnõ poko exikety ehxirõko mana.

\par }{\PP Akĩme exikety tytineruke pyra exĩko mana, yrome toerokuru zuno pyra exikety tytineruke exĩko mana.


\par }{\PP \VS{17}Imehnõ pyno exikety atakorehmãko mana. Yrome popyra ehtoh poko exikety atakorekehkãko rokẽ mana.


\par }{\PP \VS{18}Epehpyry nymyry anapoipyra popyra exikety mana toerohtamitume, yrome zae rokẽ erohkety kurã ke topehmasẽme exĩko.


\par }{\PP \VS{19}Zae ehtoh poko se exiketõ isene exĩko mã toto, yrome popyra ehtoh poko exiketõ orihnõko mã toto.


\par }{\PP \VS{20}Zae pyra exiketõ ikurohtao zehno Ritonõpo mana, yrome Ritonõpo zamaro zae ehtoh poko exiketõ mana.


\par }{\PP \VS{21}Popynõ wãnohnõko Ritonõpo mana, yrome zae ehtoh poko exiketõ osewomãko mã toto.


\par }{\PP \VS{22}Nohpo enekure exikety tuaro pyra ahtao parihmã uuru risẽ sã mana poinokoimo eunary pokona.


\par }{\PP \VS{23}Zae ehtoh poko exiketõ tyriry se ehtoh tãkye imehnõ rĩko mana; yrome typenetatohkõ riryhtao popyra exiketomo a tãkye pyra emero exĩko.


\par }{\PP \VS{24}Ahno nae omomỹke pyra tytinerũ poko, yrome itamurumehxo tytineruke exĩko; imehnõ nae omomỹke exiketomo, yrome tymõkomoke pyra sã exĩko mã toto.


\par }{\PP \VS{25}Omomỹke pyra exiko, mame okyryry tõ emãnõko mana; imehnõ akorehmako, mame takorehmaneke exĩko mase.


\par }{\PP \VS{26}Mõkomo ekamone omomỹke ahtao, tỹkyryry kurãkaryhtao eya tytapyĩ tao typynehxo ehtoh eraximatohme, popyra ehtoh enehpõko imehnõ mana mokyro pona; yrome ahno zamaro mokyro tykyrysã nae ahtao ekamõko mana.


\par }{\PP \VS{27}Kure ehtoh riry se awahtao opyno exĩko imehnõ mana, yrome popyra ehtoh riryhtao oya, popyra ehtoh apoĩko roropa mase.


\par }{\PP \VS{28}“Orẽpyra ase tineru nae jexiryke,” kananõ ituary tonorẽ sã exĩko, yrome zae ehtoh poko exiketõ zary isene exiketõ sã exĩko mã toto.


\par }{\PP \VS{29}Popyra ehtoh enepyryhtao oya atapyĩ taõkomo a, etyhpyryme tỹkyryneke pyra exĩko mase.

\par }{\PP Putupyra exiketõ tuaro exikety poetoryme exĩko mana.


\par }{\PP \VS{30}Zae ehtoh poko exikety kurãkõ enehnõko imehnomo a mana; tuaro exiketõ imehnõ akorehmãko osepeme toto ehtohme.


\par }{\PP \VS{31}Zae ehtoh poko exiketõ kurãkõ ke topehmasẽme mã toto sero nono po; morararo iirypyrymãkomo, popyra exiketõ roropa tuãnohsẽme exĩko mã toto.




\par }\Chap{12}{\PP \VerseOne{1}Tuaro sehxo exikety tukurãkary se ropa mana imehnomo a, azahkuru toehse ahtao zae ehtohme; putupyra exikety rokẽ tukurãkary se pyra mana imehnomo a.


\par }{\PP \VS{2}Ritonõpo zamaro zae ehtoh poko exiketõ mana, yrome jamaro pyra mana popyra tyriry se exiketomo.


\par }{\PP \VS{3}Popyra ehtoh poko exikety osewomasaromepyra mana, yrome ajohpe pyra exikety orẽpyra exĩko mana.


\par }{\PP \VS{4}Typye kurã ke ahtao tãkye exĩko inio mana, yrome tynio hxironeme nohpo ahtao tyrohsẽ sã mana, jehpyry motary sã mana.


\par }{\PP \VS{5}Ajohpe pyra exikety zae imehnõ rĩko mana, yrome popyra exikety imehnõ enekunohnõko rokẽ mana.


\par }{\PP \VS{6}Popyra exiketõ omiry ahno apoitoh sã mana toto eraximãko aorihmapotohme, yrome zae ehtoh poko exiketõ omiry imehnõ pynanohnõko mana.


\par }{\PP \VS{7}Popyra ehtoh poko exiketõ osenahkãko mã toto, typakõke pyra, yrome zae ehtoh poko exiketõ ekyry kure rokẽ exĩko mã toto.


\par }{\PP \VS{8}Tuaro exikety eahmãko imehnõ mana, yrome imehnõ zamaro pyra azahkuru ehtoh poko exikety mana, ihxirõko rokẽ mã toto.


\par }{\PP \VS{9}Imehnõ motye pyra awahtao kure ro mase, erohketyme awahtao etuarimara oehtohme tynahke oexiryke, popyra oya exiry imehxo õsekaroryhtao, yrome tynahke pyra atapyĩ tao.


\par }{\PP \VS{10}Zae ehtoh poko exiketõ kure tokykõ rĩko mã toto, yrome oty kara popyra exiketõ mana tokykõ etuarimaryhtao.


\par }{\PP \VS{11}Otupi poko toerohse awahtao tynahke mase, pitiko rokẽ pyra, yrome tyorõ poko rokẽ osenetuputyryhtao ekurehnõko mase, tuaro pyra exikety sã mase.


\par }{\PP \VS{12}Imehnõ zae pyra ehtoh poko penetãko popyra exiketõ mã toto, yrome zae ehtoh poko exiketõ orẽpyra exĩko mã toto kure ehtoh riry poko.


\par }{\PP \VS{13}Ajohpe exiketõ tapoisẽme exĩko mã toto aomirykomo a, yrome ajohpe pyra exiketõ tũtãko mã toto popyra ehtoh winoino.


\par }{\PP \VS{14}Kure rokẽ õmiry ahtao tãkye exĩko mase oepehpyryme; kure oerokuruhtao epehpyry kurã apoĩko mase oerohtamitume.


\par }{\PP \VS{15}Zae rokẽ osekarõko tuaro pyra exikety mana, yrome imehnõ omiry etãko tuaro exikety mana.


\par }{\PP \VS{16}Putupyra exikety tyhtomase ahtao okynã pyra moro poko zuaro exĩko imehnõ mana emero porehme, yrome tuaro exikety tyyryhmase ahtao “Oty kara!” ãko rokẽ mana.


\par }{\PP \VS{17}Ajohpe pyra oturukety zae ehtoh tyripõko mana, yrome ajohpe exikety otururu onekunohto mana.


\par }{\PP \VS{18}Sekerekane õmiry imepỹ wõko sã mana pyrou potyry samo, yrome tuaro exikety omiry mã imehnõ akorehmãko ekurãkatohme ropa.


\par }{\PP \VS{19}Omi ajohpe ahtao okynã pyra mana, yrome zae omi ahtao jũme exikehpyra mana.


\par }{\PP \VS{20}Zae pyra tyriry se exikety popyra ehtoh apoĩko mana, yrome erohketõ imehnõ akorehmatohme tãkye toto ehtohme, tãkye exĩko mã toto.


\par }{\PP \VS{21}Popyra ehtoh oehpyra mana zae ehtoh poko exiketomo a, yrome popyra exiketomo a tupimehxo ehtoh exikehpyra mana.


\par }{\PP \VS{22}Ajohpe exiketõ zehno Ritonõpo mana, yrome Ritonõpo zamaro zae exiketõ mana.


\par }{\PP \VS{23}Tuaro exiketõ mynyhme mã toto zuaro toehtohkõ poko, yrome putupyra exiketõ oturukehpyra mã toto zuaro pyra toehtohkõ poko.


\par }{\PP \VS{24}Yronymyryme erohkety tuisamehxo exĩko mana, yrome akĩme exikety imehnõ namotome exĩko mana.


\par }{\PP \VS{25}Torẽtyke oehtoh, omato sã tãkye oehtoh ematonanohnõko mana, yrome omi kurã akorehmãko tãkye kuehtohkõme ropa.


\par }{\PP \VS{26}Tope akorehmãko zae ehtoh poko exikety mana tahpyra ehtohme, yrome popyra ehtoh poko exiketõ tahtahnõko mã toto osema ae.


\par }{\PP \VS{27}Akĩme exiketõ ise ehtoh anapoipyra ekurehnõko mã toto, yrome yronymyryme oerokuruhtao kurãkõ apoĩko mase.


\par }{\PP \VS{28}Zae ehtoh poko ahtao osema sã mana isene ehtoh poko. Popyra ehtoh poko orihtoh pona esemaryme mana.




\par }\Chap{13}{\PP \VerseOne{1}Poetohti, tuaro exiketõ tumykõ omiry etãko mã toto turuse ahtao eya xine, yrome emero rokẽ ipoihtone azahkuru toehtoh onenetupuhpyra ekurehnõko mana.


\par }{\PP \VS{2}Zae ehtoh poko exiketõ kurãkõ apoĩko mã toto zae tõmiry ehtamitume; ajohpe exiketõ imehnõ ryhmary se rokẽ mã toto.


\par }{\PP \VS{3}Tomeseke awahtao õtururu poko osewomãko mase, yrome tomeseke pyra exikety tõtururu poko osenahkãko mana.


\par }{\PP \VS{4}Akĩme exikety typenetatoh anapoipyra ekurehnõko mana, itamurume ise ahtao ro, yrome typenetatoh apoĩko yronymyryme erohkety mana.


\par }{\PP \VS{5}Zae exiketõ ajohpe ehtoh se pyra mã toto ipunaka, yrome popyra exiketõ omiry nuriame mana, ehxirotohme mana.


\par }{\PP \VS{6}Zae ehtoh iirypyryme pyra exikety ewomãko mana, yrome iirypyryme exikety popyra ehtoh iporemãkapõko mana.


\par }{\PP \VS{7}Toitoine ahno mã tytineruke pyra repe, yrome tytineruke exiketyme osekarõko mã toto; imehnõ mã tytineruke itamurume, yrome tytineruke pyra osekarõko mã toto.


\par }{\PP \VS{8}Itamurume tytineruke exikety tineru epehmãko mana tõsepynanohtohme, yrome tymõkomokãkara a onepehmapopyra mã toto.


\par }{\PP \VS{9}Zae ehtoh poko exiketõ saerehkatoh sã mã toto, yrome popyra exiketõ azawa ezehsasaka exikety sã mã toto.


\par }{\PP \VS{10}Kuepyrypatohkõ pokoino oxiehno exĩko sytatose; yrome tuarohxo exikety ekaropõko mana zae ehtoh waro exikety a.


\par }{\PP \VS{11}Tineru apoiry tupime pyra ahtao axĩ enahnõko mana; yrome tineru tapoise oya ahtao oerohtamitume emãnõko mana.


\par }{\PP \VS{12}Ise oehtoh eraximary okynahxo ahtao kure pyra exĩko okurohtao mana, yrome ise oehtoh toehse ahtao atãkyemãko mase isene exiketyme sã okurohtao.


\par }{\PP \VS{13}Omi zae ehtoh se pyra awahtao popyra ehtoh apoĩko mase, yrome omi zae ehtoh omipona awahtao kurãkõ apoĩko mase.


\par }{\PP \VS{14}Tuaro exiketõ namorepatoh tuna enatyry kurã sã mana; ãkorehmãko ameke rokẽ oytotohme orihmato tõ winoino.


\par }{\PP \VS{15}Tuaro exiketõ omiry etary se imehnõ mana, yrome ajohpe exiketõ mã tonahkatoh esemary ae ytõko mã toto.


\par }{\PP \VS{16}Emese kure exiketõ osenetupuhnõko aporo, imeĩpo tyritohme, yrome tuaro pyra exikety oturukehpyra mana zuaro pyra toehtoh poko.


\par }{\PP \VS{17}Omi arone onekunohtõme ahtao popyra ehtoh tyripõko mana, yrome zae exiketyme ahtao osepeme ehtoh enehnõko mana.


\par }{\PP \VS{18}Otato pyra ahno ahtao tupokase ahtao tỹkyryneke pyra exĩko mana, tyhxirosẽme exĩko mana, yrome otato exikety tupokase ahtao, ahno kurã mokyro, ãko mã toto ipoko.


\par }{\PP \VS{19}Ise ehtoh tapoise ahtao ahno a anusasamã sã mana ikurohtao!

\par }{\PP Tuaro pyra exikety popyra ehtoh rumekary se pyra mana.


\par }{\PP \VS{20}Osepeme awahtao tuaro exiketõ maro, tuaro exĩko mase, yrome putupyra exiketõ maro osepeme awahtao popyra ehtoh apoĩko mase etyhpyryme.


\par }{\PP \VS{21}Popyra ehtoh iirypyrymãkõ ekahmãko mana, yrome zae ehtoh poko exiketõ kurãkõ apoĩko mã toto kure toehtamitukõme.


\par }{\PP \VS{22}Mõkomo kurã nomõko zae ehtoh poko exiketõ mã toto typakõ mõkomoryme, yrome iirypyrymãkõ mõkomohpyry mã zae ehtoh poko exiketõ mõkomoryme exĩko.


\par }{\PP \VS{23}Tykyrysã itamurume exĩko tymõkomokãkara tupi po repe, yrome ajohpe exiketõ pokoino atahnikãko rokẽ mana.


\par }{\PP \VS{24}Opoenõ anamorepara awahtao xine zae ehtoh poko toto pyno nymyry pyra mase. Typoenõ pyno exiketõ mã toto zupokãko zae pyra toto ahtao.


\par }{\PP \VS{25}Zae ehtoh poko exiketõ kure otuhnõko mã toto, tuesapare exĩko, yrome popyra exiketõ mã omise exikehpyra mã toto.




\par }\Chap{14}{\PP \VerseOne{1}Nohpo tuaro exiketyme ahtao tytapyĩ taõkõ esary rĩko mana, yrome tomary ke tytapyĩ kararahnõko tuaro pyra exikety mana.


\par }{\PP \VS{2}Ajohpe pyra exiketyme awahtao Ritonõpo enetuputyry oya Oesẽme enepõko mase, yrome ajohpe awahtao aomipona pyra oehtoh enepõko mase roropa.


\par }{\PP \VS{3}Tuaro pyra exikety epyrypaketyme ahtao etuarimãko mana tõturutopõpyry pokoino, yrome tuaro exiketõ tõmiry ke towomasẽme exĩko mã toto.


\par }{\PP \VS{4}Takorehmaneke pyra awahtao otupi kurãkatohme pitiko rokẽ apoĩko mase, yrome takorehmaneke awahtao atapyĩ pehme exĩko tonahsẽ ke mana.


\par }{\PP \VS{5}Enene zae exiketyme ahtao ajohpe pyra mana, yrome zae pyra exikety ajohpe ehtoh tuhke oturũko mana.


\par }{\PP \VS{6}Ipoihtone tuaro ehtoh zupĩko repe, yrome onenetupuhpyra mana, yrome zae ehtoh enetuputyry tupime pyra mana tuaro exikety a.


\par }{\PP \VS{7}Ameke rokẽ exiko putupyra exikety wino amorepatoh pyra exiryke.


\par }{\PP \VS{8}Oty katohme emese kure exikety tuaro exiketyme nae? Tyriry waro toexiryke. Yrome putupyra exikety mã tyriry waro osekarõko, zuaro pyra tahtao ipunaka.


\par }{\PP \VS{9}Tuaro pyra exiketõ iirypyryme toehse ahtao: “Otara kara,” ãko mã toto, yrome zae ehtoh poko exiketõ tyyrypyrykõ korokapory se mã toto.


\par }{\PP \VS{10}Omoro rokẽ sam katoh waro mase okurohtao; omoro rokẽ atãkyemary waro roropa mase, imehnõ okurohtao onenepyra exiryke.


\par }{\PP \VS{11}Popyra exiketõ tapyĩ tonahkasẽme exĩko mana, yrome zae ehtoh poko exiketõ tapyĩ xikihme exĩko ro mana epukara.


\par }{\PP \VS{12}Osema menekary sã tynyriry menekãko ahno mana, zae ehtoh ekaroryke eya repe, yrome toorihtoh pona ytõko mana etyhpyryme.


\par }{\PP \VS{13}Toexianaryke toemynyhmatoh tonẽse mana ahno kurohtao repe, yrome tãkye ehtoh tõtyhkase ahtao, emynyhmatoh moroto ro mana.


\par }{\PP \VS{14}Popyra exiketõ popyra toehtoh emetakã apoĩko mã toto, yrome zae ehtoh poko exiketõ topehmasẽme exĩko kurã ke mã toto inyrityã epehpyryme.


\par }{\PP \VS{15}Emero rokẽ zae ekarõko tuaro pyra exikety mana, yrome tuaro exikety osenetupuhnõko mana tomeseke sã toytotohme.


\par }{\PP \VS{16}Tuaro exiketõ tomeseke mã toto tupimã taka omõpyra ehtohme, yrome putupyra exikety emero rokẽ kuhnõko mana osenetupuhpyra exiryke.


\par }{\PP \VS{17}Axĩ zehno exiketõ ajoajohpe exiketõ nyriry sã tyrĩko mã toto, yrome tuaro exikety mokaro mynyhpãkãko mana.


\par }{\PP \VS{18}Tuaro pyra exiketõ tynyrityã emetakã apoĩko mã toto, yrome tuaro exiketõ epehpyryme tuarohxo exĩko mã toto.


\par }{\PP \VS{19}Popyra exiketõ tosekumurukõ po porohnõko mã toto zae exiketõ ẽpataka. “Ajohpãme sã kuakorehmako,” ãko mã toto eya xine.


\par }{\PP \VS{20}Tymõkomokãkara se hkopyra imehnõ mana, ikatonomory roropa ise pyra mana, yrome tytineruke exiketõ tuhke topeke mana.


\par }{\PP \VS{21}Tãkye oexiry se awahtao kure rokẽ tymõkomokãkara tyriko. Imehnõ htomary iirypyryme mana.


\par }{\PP \VS{22}Zae ehtoh poko oerokuruhtao, õmiry etary se exĩko mã toto, ime oehtoh enetupuhnõko roropa mã toto, yrome popyra ehtoh poko oerokuruhtao azahkuru mase.


\par }{\PP \VS{23}Oerokuruhtao tineru apoĩko mase oerohtamitume, yrome tehme rokẽ awahtao otururu poko rokene, tymõkomoke pyra exĩko mase.


\par }{\PP \VS{24}Tuaro exiketõ tymõkomoke exĩko mã toto toerohtamitume, yrome tuaro pyra exiketõ epehpyry inyrityã xihpyry rokene.


\par }{\PP \VS{25}Enene omiry ajohpe pyra ahtao imehnõ pynanohnõko mana, yrome enene omiry ajohpe ahtao ahno ewokãko mana.


\par }{\PP \VS{26}Imehxo Ritonõpo enetuputyryhtao, towomaneke exĩko mase, imehnõ zuno pyra exĩko mase towomase oexiryke atapyĩ taõkõ maro.


\par }{\PP \VS{27}Imehxo Ritonõpo enetuputyry isene ehtoh tuna enatyry sã mana, ãkorehmãko mana omõpyra oehtohme orihmapotoh pona.


\par }{\PP \VS{28}Tuisa imehxo mana tuhkehxo ipoetory tõ ahtao, typoetoke pyra ynororo ahtao tuisame pyra mana.


\par }{\PP \VS{29}Imynyhpãkaponeme awahtao tuaro exiketyme mase, yrome axĩ zehno awahtao tuaro pyra oehtoh enepõko mase imehnomo a.


\par }{\PP \VS{30}Torẽtyke pyra awahtao kure rokẽ opũ exĩko mana, akuruhtara, yrome zumoxike ehtoh motatoh sã okurohtao mana, tyrohsẽ samo.


\par }{\PP \VS{31}Tymõkomokãkara tyrohmanohpose ahtao topehke pyra, Ritonõpo htomãko mase, toto Rihpõme aexiryke, yrome toto pynanopyryhtao oya Ritonõpo eahmãko mase.


\par }{\PP \VS{32}Popyra exiketõ osenahkãko mã toto popyra tynyrityã ke, yrome zae ehtoh poko exiketõ towomase mã toto zae inyrityã exiryke.


\par }{\PP \VS{33}Tuaro exiketõ mã osenetupuhkehpyra mã toto zae ehtoh poko, yrome tuaro pyra exiketõ zae ehtoh waro pyra mã toto ipunaka.


\par }{\PP \VS{34}Zae ehtoh poko ahno ahtao imehxo exĩko inonory põkõ mana, yrome tyyrypyrykõ poko ahno ahtao ehxirõko rokẽ mã toto.


\par }{\PP \VS{35}Tuisa tõ tãkye mã toto emese kure takorehmananõ ahtao, yrome azahkuru toehse toto ahtao, toto wãnohnõko mã toto.




\par }\Chap{15}{\PP \VerseOne{1}Zehno exikety ezukuruhtao tomeseke samo zehno hkopyra exĩko mana, yrome õmiry ke jamihme ezukuruhtao ihtomapõko sã mase.


\par }{\PP \VS{2}Tuaro exikety otururu etakure mana, yrome tuaro pyra exikety zuaro pyra ehtoh poko sekere ãko rokẽ mana.


\par }{\PP \VS{3}Sero nono põkõ emero enẽko Ritonõpo mana; zae ehtoh poko exiketõ enẽko mana, zae pyra ehtoh poko exiketõ enẽko roropa mana.


\par }{\PP \VS{4}Omi kurã kukurãkatorỹko mana, yrome omi rypyryme ahtao sam kamexipõko kukurohtao xine mana.


\par }{\PP \VS{5}Omykõ namorepatoh poko otato pyra awahtao tuaro pyra exiketyme mase, yrome omykõ namorepatoh etaryhtao oya okurãkary se ynororo ahtao zae oehtohme tuaro exiketyme mase.


\par }{\PP \VS{6}Zae exiketõ tapyĩ tao tymõkomoke ro exĩko mana popyra ehtoh toehse ahtao, yrome zae pyra exiketõ etuarimãko mã toto.


\par }{\PP \VS{7}Tuaro exiketõ otururuhtao imehnõ zuarohxo exĩko mã toto, yrome morara exipyra mana tuaro pyra exiketõ otururuhtao.


\par }{\PP \VS{8}Ritonõpo zamaro mana zae ehtoh poko exiketõ otururuhtao eya, yrome popyra exiketõ nekarotyã eya ise pyra mana ipunaka.


\par }{\PP \VS{9}Popyra exiketõ nyrityã se pyra Ritonõpo mana ipunaka, yrome zae ehtoh poko exiketõ pyno mana.


\par }{\PP \VS{10}Zae ehtoh rumekaryhtao ahno a tuãnohsẽme exĩko mana pitiko rokẽ pyra, mame tukurãkary se pyra exikety orihnõko mana.


\par }{\PP \VS{11}Aorihtyã esary po emero eneryhtao Ritonõpo a, tuaro sytatose: kuosenetupuhtohkõ ononẽsaromepyra sytatose ewinoino.


\par }{\PP \VS{12}Epyrypakety tukurãkary se pyra mana imehnomo a, zae ehtoh poko onekaropopyra roropa mana tuaro exiketomo a.


\par }{\PP \VS{13}Tãkye ahno ahtao mirỹme ẽmyty exĩko mana, yrome toemynyhmaryhtao sekese pyra exĩko mana.


\par }{\PP \VS{14}Tuaro exikety tãtamorepary se mana, yrome putupyra exiketõ tuesapare sã mã toto tuaro pyra toehtohkõke.


\par }{\PP \VS{15}Tymõkomoke pyra exiketõ ehtoh tupime eya xine mana, yrome tãkye exiketõ mã oseahmakehpyra mã toto.


\par }{\PP \VS{16}Kurehxo pitiko rokẽ tymõkomoke awahtao Ritonõpo enetuputyryke oya Oesẽme, kure hkopyra mana tymõkomoke itamurume exikety tãkye pyrahme samo.


\par }{\PP \VS{17}Tonahsẽ enapyryhtao imehnõ opyno exiketõ maro kurehxo mana, popyra mana tõse kurã onyry ozehno exiketõ maro.


\par }{\PP \VS{18}Imeimehnõ zehno exikety ihtomapõko mana, yrome penekehpyra awahtao imehnõ kure ehtoh eraximary poko, osepeme ehtoh enehnõko mase.


\par }{\PP \VS{19}Akĩme exikety a tupime exĩko emero poko ahtao, yrome zae ehtoh poko exikety a tupime hkopyra exĩko mana.


\par }{\PP \VS{20}Tuaro exiketõme poetohti ahtao tãkye tumykõ rĩko mã toto, yrome putupyra exiketõ tysekõ htomãko mã toto.


\par }{\PP \VS{21}Tuaro pyra exikety atãkyemãko mana zuaro pyra toehtoh poko, yrome tuaro exikety zae ehtoh rĩko mana.


\par }{\PP \VS{22}Tuhke tuaro exiketõ omiry etaryke oya tyriry se oehtoh rĩko mase ekurehpyra, yrome takorehmaneke pyra ahtao tyriry se oehtoh onyripyra ekurehnõko mase.


\par }{\PP \VS{23}Zae ezuhtoh ekarory waro awahtao tãkye exĩko mase; kure kuhse mana omi kurã ekaroryhtao zae moro omi ekarotoh toehse ahtao!


\par }{\PP \VS{24}Tuaro exikety yhtopyra mana orihtoh osema taka, yrome onuhnõko mana isene ehtoh esemary ae.


\par }{\PP \VS{25}Epyrypaketõ tapyĩ enahkapõko Ritonõpo mana, yrome pytỹpo tõ tapyĩ ewomãko mana.


\par }{\PP \VS{26}Popyra exiketõ osenetupuhtoh se pyra Ritonõpo mana ipunaka, yrome omi kurã osepeme ehtoh jamaro mana.


\par }{\PP \VS{27}Tyamene se exikety tytapyĩ taõkõ ewokãko mana, yrome tineru zae pyra tyritamitume se pyra exikety isene exĩko mana itamurumehxo.


\par }{\PP \VS{28}Zae ehtoh poko exiketõ osenetupuhnõko aporo ezuhtohto; popyra exiketõ axĩ ezuhnõko mã toto, yrome toto omiry tupimãkõ enehpõko mana.


\par }{\PP \VS{29}Ameke rokẽ exĩko Ritonõpo mana popyra exiketõ wino, yrome zae ehtoh poko exiketõ otururuhtao eya etãko mana.


\par }{\PP \VS{30}Tãkye oepe ahtao tãkye exĩko mase okurohtao; omi kurã etaryke oya ekurãkãko mase.


\par }{\PP \VS{31}Tupokase awahtao zaehxo oehtohme, otato roropa awahtao tuaro exiketõ maro exĩko mase.


\par }{\PP \VS{32}Otato pyra awahtao zae ehtoh poko tamorepase awahtao eryhmãko mase. Yrome otato awahtao tuarohxo exĩko mase.


\par }{\PP \VS{33}Ritonõpo Imehxo ehtoh enetuputyryhtao oya tuarohxo exĩko mase; imehnõ motye kure osekaropyra awahtao, imeĩpo imehxo orĩko imehnõ mana.




\par }\Chap{16}{\SH Oseanahtõko zae Ritonõpo omipona ehtoh poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ahno osenetupuhnõko mã toto ise toehtoh ritohme repe, yrome Ritonõpo rokẽ tyripõko mana.


\par }{\PP \VS{2}Onyriry emero zae rokẽ nase oya repe, yrome õsenetupuhtoh enẽko Ritonõpo mana okurohtao, ise oehtoh apiakãko mana.


\par }{\PP \VS{3}Tyriry se oehtoh ekaroko Ritonõpo a ãkorehmapotohme eya, mame zae rokẽ exĩko mana.


\par }{\PP \VS{4}Emero tyrise Ritonõpo a zae rokẽ ehtohme etyhpyryme, popyra exiketõ tuãnohsẽme rokẽ exĩko mã toto.


\par }{\PP \VS{5}Epyrypaketõ se pyra Ritonõpo mana emero; tuãnopyrykohtao osepynanohsaromepyra exĩko mã toto ipunaka.


\par }{\PP \VS{6}Zae ehtoh poko awahtao zae omi onurumekara roropa awahtao oorypyrykõ korokãko Ritonõpo mana, aomipona exiketõ mã typynanohsẽme exĩko mã toto.


\par }{\PP \VS{7}Ritonõpo zamaro kuahtao xine, kuepetõkara rĩko mana kuepekõme.


\par }{\PP \VS{8}Kurehxo pitiko rokẽ tymõkomoke ahtao zae rokẽ tapoise ahtao oya, popyrahxo itamurume tymõkomoke ahtao onekunohto toehtamitume.


\par }{\PP \VS{9}Tukurohtao tynyriry poko osenetupuhnõko ahno mana, yrome Ritonõpo rokẽ oehtoh tyripõko mana.


\par }{\PP \VS{10}Ritonõpo poe tuisa konõto omiry jamihme mana; azahkuru pyra mana zae ehtoh apiakaryhtao eya.


\par }{\PP \VS{11}Zae omoxinety kuhtoh Ritonõpo kyryryme mana; morara exiryke zae rokẽ kuosepekatyrykõ se Ritonõpo mana.


\par }{\PP \VS{12}Popyra ehtoh se pyra tuisa tõ mana ipunaka, jamihme exĩko kowenu mana zae ehtoh poko tahtao.


\par }{\PP \VS{13}Tuisa konõto tãkye exĩko mana zae ehtoh etaryhtao tyya, ajohpe pyra exiketõ pyno mana.


\par }{\PP \VS{14}Tohne toehse tuisa ahtao otarame imepỹ orihmapõko mana, yrome tuaro exikety mokyro akorehmary se mana zehno pyra aehtohme.


\par }{\PP \VS{15}Tãkye tuisa ahtao isene mã toto, kure imehnõ riry eya konopo oepyry sã mana otyro ahtatohme.


\par }{\PP \VS{16}Tuaro ehtoh nae awahtao uuru motye kure mana; tuaro oehtoh parata motye mana.


\par }{\PP \VS{17}Zae ehtoh poko exiketõ tomeseke sã mã toto ameke rokẽ ehtohme popyra ehtoh winoino; tomeseke exikety tynyriry poko osepynanohnõko mana.


\par }{\PP \VS{18}Epyrypatoh ahno arõko rokẽ mana enahkatoh taka, imehnõ motye kure osekaroryhtao typoremãkasẽme exĩko mana.


\par }{\PP \VS{19}Kurehxo mase imehnõ motye osekaropyra awahtao tymõkomokãkara maro; popyrahxo mana imehnõ motye imehxo osekaroketõ maro awahtao mõkomo kurã apoitohme oya.


\par }{\PP \VS{20}Otato ehtoko ãmorepatopõpyry poko, kure ehtoh apoitohme oya; Ritonõpo Oesẽme enetuputyryhtao oya tãkye exĩko mase.


\par }{\PP \VS{21}Tuaro exiketyme awahtao okurohtao, zae enetupuhneme oekarõko imehnõ mana. Etakure õmiry ahtao itamurumehxo imehnõ amorepãko mase.


\par }{\PP \VS{22}Tuaro ehtoh iporiry enatyry sã mana isene ehtoh ekarõko tuaro exiketomo a, yrome tuaro pyra exiketõ zupokary ikurãkatohme toiparo rokẽ mana.


\par }{\PP \VS{23}Tuaro exikety osenetupuhnõko mana osemazuhme tõturutohme. Morara ahtao yronymyrymehxo imehnõ amorepãko mana.


\par }{\PP \VS{24}Omi kurã ano zeni sã mana: anusasame etananomo a, opi sã roropa mana ekurãkatohme.


\par }{\PP \VS{25}Osema menekary sã tynyriry menekãko ahno mana, zae ehtoh ekaroryke eya repe, yrome toorihtoh pona ytõko mana etyhpyryme.


\par }{\PP \VS{26}Omise erohkety ahtao orẽpyrahxo erohnõko mana, tõtukuru se toexiryke tuesapare toehtohme.


\par }{\PP \VS{27}Popyra exiketõ popyra ehtoh riry se rokẽ mã toto; aomirykõ apoto sã imehnõ zahkãko mana.


\par }{\PP \VS{28}Popyra exiketõ oseosezuhtoh tyripõko mã toto, imehnõ kerekeremane epe tõ kurã osepeme pyra tyripõko mana.


\par }{\PP \VS{29}Tope tõ enekunohnõko zehnoto mana, toto arõko roropa mana popyra ehtoh osema ae.


\par }{\PP \VS{30}Tomeseke exiko imehnõ poko mirỹme toto ahtao pimyhpimyhãko mã toto; popyra ehtoh poko osenetupuhnõko mã toto.


\par }{\PP \VS{31}Okynahxo orihpyra zae ehtoh poko exikety mana, zae toehtamitume; karimutume tũsehke ahtao tamuximehxo mokyro enetupuhnõko imehnõ mana.


\par }{\PP \VS{32}Kurehxo penekehpyra awahtao, jamihmehxo ehtoh motye; kure roropa zae ehtoh poko menekary oya pata poremãkary motye.


\par }{\PP \VS{33}Imenekatoh emãko mã toto ise Ritonõpo ehtoh waro ehtohme, yrome Ritonõpo rokẽ tynyriry menekãko mana.




\par }\Chap{17}{\PP \VerseOne{1}Kurehxo wyi pitiko rokẽ ahtao enahtohme torẽtyke pyra exiry, kure hkopyra exiry otuhtoh konõto ahtao, yrome tapyi taõkõ oxiehno mã toto.


\par }{\PP \VS{2}Ahno namoto tuaro exiketyme ahtao, tosẽ mũkuru tuisaryme exĩko mana, tumy tyhxirose ahtao eya; imõkomohpyry zokonaka apoĩko roropa mana imũkuru maro.


\par }{\PP \VS{3}Uuru kehko, parata roropa tukurãkase mana apoto ke, yrome ahno kuhnõko Ritonõpo mana kukurohtao xine zae kuehtohkõ waro toehtohme.


\par }{\PP \VS{4}Popyra exiketõ otato mã toto zae pyra ehtoh poko, ajohpe ehtoh omiry etary se ajohpãkõ mana.


\par }{\PP \VS{5}Tymõkomokãkara poihtoryhtao oya, Ritonõpo htomãko sã mase inyrityãme exiryke. Tuãnohsẽme exĩko mokyro mana atãkyemaryke popyra ehtoh toehse ahtao imepyny a.


\par }{\PP \VS{6}Itamurukõ atãkyemãko typakõ poko, poetohti atãkyemary saaro tumykõ poko.


\par }{\PP \VS{7}Zae otururu waro pyra putupyra exiketõ mana, zae exiketõ ajohpe pyra mã toto.


\par }{\PP \VS{8}Ahno nae ynara osenetupuhnõko, tineru ke imehnõ epekahnõko emero porehme; tineru ekarõko mã toto zae pyra ehtoh ripotohme imehnomo a, pyaxi jamitunuru sã moro ekarõko mã toto.


\par }{\PP \VS{9}Imepỹ rypyry ikorokapoko tyhtomase awahtao eya, morara awahtao ipyno oehtoh enepõko mase. Ohtomatopõpyry poko wenikehpyra awahtao osepeme oehtoh tonahkasẽme exĩko.


\par }{\PP \VS{10}Tuaro exikety tupokase ahtao tuarohxo exĩko mana, 100me putupyra exikety pipohtopõpyry motye.


\par }{\PP \VS{11}Popyra exiketõ ehtomakehpyra mana; naeroro aorihtoh oehnõko eya xine mana omi arone samo, karimotakehpỹ samo.


\par }{\PP \VS{12}Kurehxo onokyro uusa maro õseporyry, ipoenõ tomatonanohse ahtao, popyrahxo oya tuaro pyra exikety maro õseporyry ipenetatoh poko ahtao.


\par }{\PP \VS{13}Kurãkõ epehmaryhtao oya popyra ehtoh ke, jũme popyra ehtoh anaropopyra mase atapyĩ tae.


\par }{\PP \VS{14}Oxiehno exipitonohtao mã tuna tũtapitory sã mana apurutoh kuroko: kurehxo etypohkary oseosezuhpyra ro ahtao.


\par }{\PP \VS{15}Asakoro ehtoh se pyra Ritonõpo mana ipunaka: ahno kurã ekaroryhtao popyra te, popyra exiketõ onuãnohpyra roropa kure ekaroryke.


\par }{\PP \VS{16}Toiparo rokẽ putupyra exikety tineru ke epehmãko tamorepasẽme ehtohme, tuaro ehsaromepyra toexiryke.


\par }{\PP \VS{17}Osepeme exiketõ tope tõ pyno exikehpyra mã toto, popyra ehtoh toehse ahtao atakorõme exĩko mã toto.


\par }{\PP \VS{18}Tuaro pyra exikety rokẽ tõmiry etapõko mana katonõ nepehmary epehmatohme, onepehmasaromepyra ynororo ahtao.


\par }{\PP \VS{19}Tãtatapoiry se exikety tyyrypyry se mana. Epyrypakeh pyra ahno ahtao mõtoino rokẽ popyra ehtoh oehnõko mana.


\par }{\PP \VS{20}Popyra ehtoh poko osenetupuhkehpyra ahtao, morohne poko oturukehpyra roropa ahtao kurãkõ anapoipyra ekurehnõko mana, popyra ehtoh apoĩko rokẽ mana.


\par }{\PP \VS{21}Popyra typoenõke exikety ahtao tãkye pyra jũkõ mana, sam ãko rokene.


\par }{\PP \VS{22}Tãkye oexiry mã jamihme orĩko, tãkye pyra rokẽ awahtao orihnõko mase axĩ pyra.


\par }{\PP \VS{23}Zae pyra apiakananõ tokare pyra tineru apoĩko mã toto popyra exiketõ wino, morara exiryke zae ehtoh onyripyra ekurehnõko mã toto.


\par }{\PP \VS{24}Tuaro exikety tynyriry poko atamorepaxĩpo zae ehtoh riry se rahkene, yrome tuaro pyra exikety ise toehtoh waro pyra mana.


\par }{\PP \VS{25}Ajoajohpe typoenõ ahtao tãkye pyra jũ exĩko mana, jẽ roropa atasamãko mana.


\par }{\PP \VS{26}Zae ehtoh poko exikety a imepỹ rypyry epehmapory zae pyra mana; ahno kurã wãnopyry zae pyra mana.


\par }{\PP \VS{27}Tuaro exikety tahxime pyra oturũko mana. Mynyhme exikety tuaro nymyry toehtoh enepõko mana.


\par }{\PP \VS{28}Tuaro pyra exikety roropa mynyhme ahtao, tuarohxo mokyro ekarõko imehnõ mana.




\par }\Chap{18}{\PP \VerseOne{1}Osepeme se pyra exikety tyamene se rokẽ mana, imehnõ tuaro exiketõ namorepary se pyra mana.


\par }{\PP \VS{2}Putupyra exikety tãtamorepary se pyra mana zae ehtoh poko; tõsenetupuhtoh ekarory se rokẽ mã ynororo.


\par }{\PP \VS{3}Popyra exiketõ se pyra imehnõ mana, naeroro popyra ehtoh poko awahtao ehxirõko mase imeĩpo.


\par }{\PP \VS{4}Ahno omiry itamurume zuaro ehtoh nae, tuna konõto zueme ehtoh samo, tuaro exiketõ omiry iporiry sã mana, anorypyra exikety samo.


\par }{\PP \VS{5}Kure rokẽ pohnõ ekarory zae pyra mana ipunaka te, kurãkõ ekarory popyra roropa zae pyra mana ipunaka.


\par }{\PP \VS{6}Putupyra exikety oseosezukuruhtao, typipokuru se rokẽ mã ynororo.


\par }{\PP \VS{7}Tuaro pyra exikety otururuhtao ehxirõko mana, tõmiry ke apoitoh rĩko sã mana, mame tapoisẽme exĩko mã ynororo tynyrihpyry ao.


\par }{\PP \VS{8}Imehnõ kerekeremary tonahsẽ tomepore sã mana, kyzamaro xine kynapyrykõ enapyry samo.


\par }{\PP \VS{9}Akĩme erohkety ahtao popyra mana, mõkomo ahnikane sã rokẽ mana.


\par }{\PP \VS{10}Tapyi jamihmã sã Kuesẽkõ mana, moro taka zae ehtoh poko exiketõ ytõko mã toto tõsewomatohkõme.


\par }{\PP \VS{11}Tymõkomoke exikety tytinerũ poko osenetupuhnõko mana pata apuru samo, kaehxo exikety, jamihme roropa osewomatohme repe.


\par }{\PP \VS{12}Epyrypakety osenahkatoh esemary ae ytõko mana, yrome imehnõ motye osekaropyra exikety tuisamehxo exĩko mana.


\par }{\PP \VS{13}Imehnõ ezukuruhtao onetara ro ahtao tuaro pyra toehtoh enepõko mana, ehxirõko roropa mana.


\par }{\PP \VS{14}Isene oehtoh sehxo awahtao apotũkehpyra mase kure pyra toehse awahtao, yrome isene oehtoh se pyra toehse awahtao ãkorehmasaromepyra imehnõ mana.


\par }{\PP \VS{15}Tuaro exikety tãtamorepary se exikehpyra mana zuarohxo toehtohme.


\par }{\PP \VS{16}Imehxo exikety maro õtururu se awahtao onekarory aroko; tupime pyra exĩko mana.


\par }{\PP \VS{17}Oturukety osemazuhmã otururuhtao apiakane ẽpataka zaehxo sã aomiry mana, epekara oturupopitory pona rokene.


\par }{\PP \VS{18}Jamihme exiketõ atae pyra ahtao apiakane ẽpataka imenekatoh emãko mã toto akorehmatohme oxiehno pyra toto ehtohme.


\par }{\PP \VS{19}Oepe tyhtomase ahtao oya tupime exĩko mana osepeme oehtohkõme ropa, tapyi jamihmã poremãkary motye. Oseosezukuruhtao osepeme ehtoh osenahkãko mana.


\par }{\PP \VS{20}Õmirykõ tupito sã mana, anarykahpyry apoĩko ropa mase imeĩpo.

\VS{21}Õmiry ke imehnõ pynanohnõko mase te, imehnõ ryhmãko roropa mase; naeroro tomeseke sã oturuko, mame kurãkõ rokẽ apoĩko mase.


\par }{\PP \VS{22}Nohpo apoiryhtao oya opytyme, tãkye oehtoh apoĩko mase: Ritonõpo nekarory kurã apoiryke oya.


\par }{\PP \VS{23}Tymõkomokãkara tõtururu se tahtao tomeseke sã ekaropõko mana: “Ajohpãme sã oturuxi,” ãko, yrome tytineruke exikety opore sã ezuhnõko mana.


\par }{\PP \VS{24}Toitoine osepeme ehtoh okyna hkopyra mana, yrome epeme nymyry ahtao amonohkara mana atakorõme ehtoh motye.




\par }\Chap{19}{\PP \VerseOne{1}Kurehxo mana tymõkomoke pyra exiry ajohpe pyra ahtao, popyrahxo mana ajohpe exiry putupyra exiketyme roropa ahtao.


\par }{\PP \VS{2}Emero rokẽ tyriryhtao osenetupuhpyra ahtao zae pyra mana; taryporyke awahtao azahkuru oesemary menekãko mase.


\par }{\PP \VS{3}Zae ehtoh menekary waro pyra ahno ahtao osenahkãko mana; imeĩpo Ritonõpo hxirory se mã repe.


\par }{\PP \VS{4}Tymõkomoke exiketõ imeimehnõ maro tuhke osepeme exĩko mã toto, yrome tymõkomokãkara a tupime topeke exiry, tuhke pyra, jũme pyra roropa.


\par }{\PP \VS{5}Ajohpe imehnõ hxirone tuãnohsẽme exĩko mana, epasaromepyra exĩko mana.


\par }{\PP \VS{6}Tuisamehxo exiketõ zamaro se sytatose emero, tynekarory tõ ekaroneme exiketõ maro osepeme se sytatose roropa emero.


\par }{\PP \VS{7}Tymõkomoke pyra exikety ekyry tõ ameke se rokẽ mã toto ewino, mokaro motye epe tõ imaro se pyra mã toto. Tope tõ zupĩko mã ynororo repe, yrome ise nymyry pyra mã toto.


\par }{\PP \VS{8}Ãtakorehmary se awahtao atamorepako yronymyryme tuaro oehtohme. Mame tuaro oehtoh poko wenikehpyra awahtao tãkye exĩko mase.


\par }{\PP \VS{9}Ajohpe imepỹ hxiroryhtao apiakane ẽpataka tuãnohsẽme exĩko mana, taorihmaposẽme exĩko mana.


\par }{\PP \VS{10}Putupyra exiketõ tymõkomoke ehtoh zae pyra mana. Morararo namoto tõ tuisa mũkuru tõ tuisaryme ehtoh zae pyra mana.


\par }{\PP \VS{11}Tuaro exiketyme awahtao axĩ pyra imehnõ zehno exĩko mase tyhtomase awahtao eya, imehxo mase iirypyry korokaporyhtao oya.


\par }{\PP \VS{12}Imepỹ zehno tuisa konõto ahtao reão aryry kary sã aomiry mana, yrome imehnõ pyno ynororo ahtao konopo oepyry sã mana otyro pona.


\par }{\PP \VS{13}Tuaro pyra exiketõme ipoenõ ahtao tumykõ poremãkaponeme mã toto. Opyty onykerekeremakehpyra ahtao tuna pitahpitahkatoh sã mana.


\par }{\PP \VS{14}Tumykõ mõkomohpyry apoĩko imũkuhpyry mana: tapyi te, tineru tõkehko maro, yrome Ritonõpo rokẽ mã tuaro exikety ekarõko ipytyme mana.


\par }{\PP \VS{15}Akĩme awahtao, onykyry sehxo awahtao, omise exĩko mase imeĩpo.


\par }{\PP \VS{16}Ritonõpo nyripohpyry omipona exikety okynahxo isene exĩko mana; aomipona pyra awahtao orihnõko mase.


\par }{\PP \VS{17}Okyryry ekaroryhtao tymõkomokãkara a Ritonõpo a otinerũ ekarory sã mana axĩtao rokene. Oepehmazomõko ropa Ritonõpo mana.


\par }{\PP \VS{18}Opoenõ amorepako poetome ro toto ahtao, tuaro toto ehtohme, yrome onymotyẽkara exiko toto wãnopyry poko toto enahkaryino.


\par }{\PP \VS{19}Zehno exiketyme ahno ahtao, ah inyrihpyry epehpyry napoino emetakame, ynara exiryke, mokyro akorehmaryhtao oya toiro, imeĩpo takorehmapory se exĩko ropa mana oya.


\par }{\PP \VS{20}Otato exiko ãmoreparyhtao imehnomo a te, tuaro oexiry se roropa awahtao; imeĩpo tuaro exiketyme exĩko mase rahkene.


\par }{\PP \VS{21}Osenetupuhnõko ahno mana tynyrirykõ poko repe, yrome Ritonõpo nymenekahpyry rokẽ exĩko mana.


\par }{\PP \VS{22}Tyamene se ehtoh popyra mana; tymõkomoke pyra ahtao kure ro mana, ajohpe ehtoh popyra mana ipunaka.


\par }{\PP \VS{23}Ritonõpo enetuputyryhtao tosẽme isene exĩko ahno mana okynahxo, tãkye exĩko mana, towomase roropa.


\par }{\PP \VS{24}Ahno nae akĩmehxo exiketyme, tomary anymyry se pyra mana tonahsẽ ritohme tỹtaka.


\par }{\PP \VS{25}Epyrypaketõ tuãnohse ahtao zae mana, tuaro pyra exiketõ tuarohxo exĩko mã toto imehnõ motye kure osekaropyra ehtohme; tuaro exiketõ tupokase ahtao tuarohxo exĩko mã toto.


\par }{\PP \VS{26}Tumy ryhmaneme ahtao, tyse roropa taropose ahtao tytapyĩ tae ehxiroketyme mana, popyra mana ipunaka.


\par }{\PP \VS{27}Aimo, tãtamorepakehse awahtao, okynã pyra ãmorepatopõpyry poko wenikehnõko roropa mase.


\par }{\PP \VS{28}Imepỹ sam kamexipory se ihxirone ahtao zae ehtoh ehsaromepyra mana. Popyra exiketõ omise sã mã toto zae pyra ehtoh riry poko.


\par }{\PP \VS{29}Imehnõ kerekeremananõ tuãnohsẽme exĩko, putupyra exiketõ typipohsẽme exĩko roropa mã toto.




\par }\Chap{20}{\PP \VerseOne{1}Eukuru enyry poko emotyẽkaryhtao, opore õmiry exĩko, imehnõ eunohnõko roropa mase. Eukuru namotome awahtao tuaro exiketyme exipyra ekurehnõko mase.


\par }{\PP \VS{2}Tuisa konõto zehno ehtoh reão aryry kary sã mana; ozehno toehse ynororo ahtao tomeseke exiko oorikyryino.


\par }{\PP \VS{3}Tupime pyra zuaro pyra exikety a imehnõ maro atatapoiry mana; ameke awahtao mokaro a tuaro exiketyme oekarõko mã toto.


\par }{\PP \VS{4}Akĩme tupito poko erohkety ahtao erohpyra mana erohtoh po toehse ahtao, naeroro tykyrysã anapoipyra ekurehnõko mana apoitoh toehse ahtao.


\par }{\PP \VS{5}Ahno osenetupuhtoh tuna sã mana eutary zueme exikety ao, yrome tuaro exikety ekaropory waro mana, aryhnaka tyritohme.


\par }{\PP \VS{6}Ahno emero kure toehtoh poko, zae toexiry poko roropa ekarõko mã repe, yrome tupime toiro kurã nymyry enery.


\par }{\PP \VS{7}Tãkye mã poetohti tumykõ ajohpe pyra exiketyme ahtao, zae ehtoh poko exiketyme roropa ahtao.


\par }{\PP \VS{8}Tapõ po typorohse tuisa konõto ahtao zae ehtoh apiakaneme, azahkuru ehtoh waro mã ynororo eneryhtao eya.


\par }{\PP \VS{9}Ynara kasaromepyra hma: “Yyrypyry tykorokapose ya, tyyrypyhpyke pyra ase ukurohtao,” kasaromepyra hma?


\par }{\PP \VS{10}Mokaro zehno Ritonõpo mana ajohpe omoxinety kuhtoh rinanomo imehnõ enekunohtohme.


\par }{\PP \VS{11}Poetohti roropa mã toehtohkõ enepõko mã toto, tynyrirykõ enepõko mã toto; moro eneryke ajohpe pyra toto ehtoh te, kure roropa toto ehtoh enetupuhnõko mase.


\par }{\PP \VS{12}Kuenurukõ tokarose Ritonõpo a kyya xine osenuhmatohme, kypanarykõ roropa tokarose eya etatohme.


\par }{\PP \VS{13}Onykyry poko okohmamyryhtao tymõkomoke pyra exĩko mase; erohko tynahke oehtohme.


\par }{\PP \VS{14}“To! Typynehxo mana,” ãko osepekahkety, yrome imeĩpo epyrypãko mana typyne hkopyra topekahse tyya exiryke.


\par }{\PP \VS{15}Uuru nae itamurume topu tõ kurã roropa; yrome õtururu tuaro oehtoh poko moro kure kuhse mana, typyne exikety motye.


\par }{\PP \VS{16}Tuaro pyra exiketyme mokyro: “Katonõ nepehmary epehmãko ase, onepehmara ynororo ahtao,” ãko mana. Zae exiry mokyro mõkomory apoiry ikurãkatohme moro epehmatoh pona.


\par }{\PP \VS{17}Imehnõ enekunohtamitume tonahsẽ tapoise ahtao oya, otarame tomepore mana, yrome imeĩpo isawã sã exĩko mana õtao.


\par }{\PP \VS{18}Imehnõ zae exiketõ omiry zupiko orẽpyra oehtohme onyriry poko; etonatoh taka ytopyra exiko moro poko atamorepara ro awahtao.


\par }{\PP \VS{19}Onekarohpyry tokare pyra ekarõko omihpo ononẽpyny mana imehnõ netaryme. Naeroro ameke exiko sekere kakehpyra exiketõ wino.


\par }{\PP \VS{20}Popyra ehtoh enehporyhtao oya omykõ pona, isene oehtoh enahnõko mana nãparina ezehkety samo koko ahtao.


\par }{\PP \VS{21}Omõkomory tapoise ahtao oya oerokuruke pyra, ãkorehmara nymyry mana.


\par }{\PP \VS{22}Emỹpopyra exiko; Ritonõpo enetupuhko Oesẽme, mame zae ehtoh rĩko mana oya.


\par }{\PP \VS{23}Mokaro se pyra Ritonõpo mana ipunaka zae pyra ikuhtoh rinanomo imehnõ enekunohtohme.


\par }{\PP \VS{24}Kuesemarykõ menekãko Ritonõpo mana, emero rokẽ toehse ahtao kyya xine onenetupuhpyra sytatose repe, yrome Ritonõpo zuaro mana.


\par }{\PP \VS{25}Osenetupuhko aporo onekarory poko Ritonõpo a õmiry etapory se awahtao. Taryporyke awahtao otarame imeĩpo tyorõ riry se exĩko mase.


\par }{\PP \VS{26}Tuisa konõto tuaro exiketyme ahtao, zae pyra exiketõ waro exĩko mana, toto wãnohnõko roropa mana yronymyryme.


\par }{\PP \VS{27}Ritonõpo nekarohpyryme kuosenetupuhtohkõ mana, zae ehtoh waro roropa kuehtohkomo; kywino xine otonẽsaromepyra sytatose.


\par }{\PP \VS{28}Tuisa konõto jamihme exikehpyra mana ajohpe pyra tahtao te, typoetory tõ ewomaryhtao te, kure rokẽ zae exiketõ riryhtao roropa eya.


\par }{\PP \VS{29}Imehxo nuasemãkõ ekarõko sytatose jamihme toto ehtoh poko, yrome tamuhpomãkõ emeporyme zũsety karimutumã mana.


\par }{\PP \VS{30}Tuãnohse kuahtao xine zae pyra kynyrihpyrykõ pokoino kurehxo exĩko sytatose, zae ehtoh se exĩko roropa sytatose.




\par }\Chap{21}{\PP \VerseOne{1}Tuisa konõto osenetupuhtoh arory tupime pyra mana Ritonõpo a, iporiry sã mokyro eramãko mana typenetatoh ripotohme eya.


\par }{\PP \VS{2}Onyriry emero zae mã oya repe, yrome wenikehpyra exiko, ise oehtoh enẽko Ritonõpo mana okurohtao.


\par }{\PP \VS{3}Zae ehtoh tyriko imehnomo a, toto onenekunohpyra exiko, morara ehtoh Ritonõpo zamaro mana, onekarory motye.


\par }{\PP \VS{4}Popyra exiketõ epyrypãko mã toto imehnõ motye kure toexiry poko, orẽpyra toexiry poko roropa, morara ehtoh iirypyryme mana.


\par }{\PP \VS{5}Tomeseke sã osenetupuhko onyriry poko, tynahkẽ sã enahpyra oehtohme, yrome taryporyke awahtao ipune pyra anapyry exĩko mana.


\par }{\PP \VS{6}Mõkomo itamurume apoiryhtao imehnõ tonekunohse ahtao, axĩ enahnõko mana, ahno apoitoh sã roropa moro mana aorihmapotohme.


\par }{\PP \VS{7}Popyra exiketõ osenahkãko mã toto imeimehnõ etaparyke eya xine zae ehtoh riry se pyra toexirykõke.


\par }{\PP \VS{8}Zae pyra exikety torẽnase azahkuru ehtoh poko, yrome kure exiketõ zae ehtoh poko rokẽ mã toto.


\par }{\PP \VS{9}Kurehxo mana tapyi pitiko tao toiroro tupito po, kure hkopyra mana tapyi tao nohpo atakirimakety maro ahtao.


\par }{\PP \VS{10}Popyra exiketõ omise sã mã toto zae pyra ehtoh poko; imehnõ pyno pyra mã toto ipunaka.


\par }{\PP \VS{11}Imehnõ motye osekarokety tuãnohse ahtao, tuaro hkopyra exiketõ tuarohxo exĩko mã toto. Tuaro exikety amoreparyhtao tuarohxo exĩko mana.


\par }{\PP \VS{12}Ritonõpo zae exiketyme mana; popyra exiketõ nyriry waro mana itapyĩkõ tao, toto wãnohnõko mana inyrihpyry emetakame.


\par }{\PP \VS{13}Tymõkomokãkara omiry etary se pyra ahno ahtao takorehmatoh ekaroporyhtao eya, mokyro roropa takorehmatoh se exĩko repe, yrome aomiry onetara roropa imehnõ exĩko mana.


\par }{\PP \VS{14}Ozehno exikety nae ahtao tokare pyra onekarory ekaroko eya, mame ozehno pyra exĩko ropa mana.


\par }{\PP \VS{15}Zae ehtoh tyrise ahtao kure exiketõ tãkye exĩko mã toto, yrome popyra exiketõ oserehnõko mã toto.


\par }{\PP \VS{16}Tuaro ehtoh rumekaryhtao oya osema ae ytõko mase oorihtoh pona.


\par }{\PP \VS{17}Typyne exikety sehxo awahtao anapyryme, uwa eukuru jehnahpyry, tõsẽ kurã maro tymõkomoke pyra exĩko mase.


\par }{\PP \VS{18}Ajohpe pyra exiketõ torẽtyke pyra mã toto zae toexirykõke, yrome popyra exiketõ etuarimãko mã toto kurãkõ myakãme.


\par }{\PP \VS{19}Ona tonorẽ po ehtoh kurehxo mana, popyra mana nohpo atakirimakety maro ehtopo.


\par }{\PP \VS{20}Tuaro exikety tymõkomoke exĩko, tynahke roropa, yrome tuaro pyra exikety arypyra, axĩ tytinerũ enahkãko mana, toerohtamitu apoiryhtao tyya.


\par }{\PP \VS{21}Imehnõ pyno awahtao, zae roropa awahtao okynahxo isene exĩko mase, õmiry etary se exĩko imehnõ mana, kure orĩko roropa mã toto.


\par }{\PP \VS{22}Tuaro exiketyme soutatu tuisary ahtao pata poremãkãko mana ewomananõ jamihmãkõ maro, apuru tõ kararahnõko mana jamihme tokarose ahtao ro pata põkomo a.


\par }{\PP \VS{23}Popyra ehtoh enehpory se pyra awahtao tomeseke exiko õtururu poko.


\par }{\PP \VS{24}Imehnõ motye kure osekarokety epyrypaketyme mana, imehnõ poihtone, imehnõ pyno pyra exiketyme roropa mana.


\par }{\PP \VS{25}Akĩme exikety orihnõko mana emero poko penetaryhtao ro toerokuru se pyra toexiryke;

\VS{26}typenetatoh poko osenetuputyry poko kohmãnõko mana. Yrome zae ehtoh poko exikety tykyrysã nae ekarotohme, tãkye roropa mã ynororo moro ekarory poko.


\par }{\PP \VS{27}Popyra exiketõ nekarory se pyra Ritonõpo mana ipunaka, ise pyra kuhse mã ynororo tokarose ahtao eya xine popyra ehtoh ripotohme.


\par }{\PP \VS{28}Ajohpe exikety omiry zae pyra ehtoh waro mã toto, yrome otato exikety omiry etãko mã toto.


\par }{\PP \VS{29}Zae ehtoh poko exikety enaromyra mana tõtururuhtao imehnõ ẽpataka, yrome popyra exikety mokyro poenohnõko rokẽ mana.


\par }{\PP \VS{30}Ahno namorepatoh te, tupimã ezukuru waro roropa ahtao te, tyriry waro ehtoh roropa, morohne emero ãkorehmara mana oepeme pyra Ritonõpo ahtao.


\par }{\PP \VS{31}Kawaru tõ kurãkãko ahno mana etonatoh poko toto ehtohme, yrome Ritonõpo rokẽ mã oepetõkara poremãkapõko mana orẽpyra oehtohme.




\par }\Chap{22}{\PP \VerseOne{1}Zae rokẽ exiketyme awahtao, moro waro imehnõ ehtoh tymõkomoke ehtoh motye mana; ose imehnõ ehtoh parata motye, uuru nae ehtoh motye roropa mana.


\par }{\PP \VS{2}Tymõkomoke exiketõ oxisã mã toto tymõkomokãkara maro, asakoro ro tyrise Ritonõpo a exiryke.


\par }{\PP \VS{3}Tuaro exikety popyra ehtoh oepyry enẽko mana, otonẽnõko mana; yrome tuaro pyra exikety etypohpyra mana, imeĩpo atasamãko mana.


\par }{\PP \VS{4}Ritonõpo omipona exiketyme ahtao, imehnõ motye osekaropyra roropa ahtao, tymõkomoke exĩko, tuisamehxo mokyro ekarõko imehnõ mana, okynahxo isene exĩko roropa mana.


\par }{\PP \VS{5}Popyra exiketõ esemary ao ahno apoitoh nae, etuarimatoh roropa, yrome isene ehtoh pyno exikety ameke exĩko mana moro winoino.


\par }{\PP \VS{6}Poetohti amorepako zae ehtoh poko toto ehtohme, mame jũme moro onurumekara exĩko mã toto toorikyrykõ ponãmero.


\par }{\PP \VS{7}Tymõkomokã namotome tymõkomokãkara exĩko mana. Tineru apoiryhtao oya axĩtao rokẽ repe, mokyro tineru esẽ namotome sã exĩko mase.


\par }{\PP \VS{8}Zae pyra ehtoh riryhtao ahno a, otyro puhturu arykary sã mana, imeĩpo atasamãko mana, tuãnohsẽme exĩko imehnõ zehno toehtamitume.


\par }{\PP \VS{9}Omomỹke pyra exikety tynapyry apiakãko mana ekarotohme tymõkomokãkara a, moro pokoino kure rokẽ mokyro rĩko roropa Ritonõpo mana.


\par }{\PP \VS{10}Imehnõ motye kure osekarokety aropoko ropa amaroino, mame oxiehno pyra exĩko, oseosezuhpyra exĩko te, oxikerekerematoh pyra exĩko roropa mana, enara.


\par }{\PP \VS{11}Zae ehtoh pyno awahtao okurohtao, emese kure roropa awahtao õtururu poko, osepeme exĩko mase tuisa konõto maro.


\par }{\PP \VS{12}Tuaro Ritonõpo mana zae omi ewomatohme, yrome ajohpe exiketõ akorekehkãko mana aosenetupuhtohkõ enahkãko mana morohne onyripyra toto ehtohme.


\par }{\PP \VS{13}Akĩme exikety tũtara mana tytapyĩ tae: otarame jytoryhtao jarãnaka jesekãko reão mana, ãko mã ynororo.


\par }{\PP \VS{14}Imehnõ nohpo poko ehtoh ahno apoitohme mana; moro taka epukãko mã toto, ise xine pyra Ritonõpo ahtao.


\par }{\PP \VS{15}Toipe poetohti popyra ehtoh rĩko mã toto tomeseke pyra roropa, yrome tamorepase toto ahtao zae ehtoh poko tuaro exĩko mã toto.


\par }{\PP \VS{16}Pitiko rokẽ tymõkomokãkara epehmaryhtao oya mõkomo ekaroryhtao roropa tymõkomoke exikety a onekaroryme tymõkomoke itamurumehxo oehtohme, etyhpyryme tymõkomoke pyra exĩko mase.


\par }{\SH 30me zuaro ehtoh sero
\par }
{\PP \VS{17}Etako pahne, ãmorepãko ase tuaro exiketõ omihpyry poko. Atamorepako toto namorepatopõpyry poko,

\VS{18}tãkye exĩko mase morohne poko wenikehpyra awahtao, morohne ekarory waro awahtao roropa.

\VS{19}Senohne tuaro ehtoh ekarõko ase oya seromaroro, Ritonõpo enetupuhtohme oya Oesẽme.

\VS{20}30me tuaro ehtoh tymerose ya ekarotohme oya zae ehtoh poko, aomipona ehtoh poko,

\VS{21}ãkorehmatohme ajohpe pyra ehtoh enetupuhtohme oya. Mame oytoryhtao zae ehtoh zupise tuaro exĩko mase. Imehnomo a ekaroporyhtao oya, zae toto ezukuru waro exĩko mase.


\par }{\SH -1-
\par }
{\PP \VS{22}Tymõkomoke pyra exikety onymotyẽkara exiko ikyryry apoitohme oya tymõkomoke pyra exiryke. Imepỹ onymotyẽkara exiko apiakane ẽpataka towomaneke pyra ynororo ahtao.

\VS{23}Ynara exiryke, mokaro ewomãko Ritonõpo mana, toto orihmapory se exikety orihmapõko roropa mana.


\par }{\SH -2-
\par }
{\PP \VS{24}Osepeme pyra exiko zehzehno exiketõ maro, axĩ imehnõ etapary se exiketõ maro,

\VS{25}otarame toto ehtoh sã exĩko mase tamorepase awahtao eya xine, mame etyorõmasaromepyra exĩko mase.


\par }{\SH -3-
\par }
{\PP \VS{26}Oesety onekaropyra exiko imepỹ nepehmary epehmatohme.

\VS{27}Onepehmasaromepyra awahtao omõkomory emero ipuxihkãko mã toto onyhtoh maro roropa.


\par }{\SH -4-
\par }
{\PP \VS{28}Imepỹ nonory ehpio enetupuhtoh tyrise ahtao pakatokomo a, moro onytyoromara exiko.


\par }{\SH -5-
\par }
{\PP \VS{29}Kure rokẽ toerokuru poko exikety waro hma? Imehnõ tuhkãkõ motye kure ynororo mana, kure exiry tuisa konõto maro aerohtohme.




\par }\Chap{23}{\SH -6-
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tamuximehxo exikety maro otuhtoh pona toahmase awahtao wenikehpyra exiko mokyro ehtoh poko.

\VS{2}Omise ro awahtao tomeseke exiko onymotyẽkara oehtohme.

\VS{3}Oyamene se pyra exiko inekarory poko tomepore ahtao ro; otarame oenekunopyry se mã ynororo.


\par }{\SH -7-
\par }
{\PP \VS{4}Emotyẽkara exiko oerokuru poko tuhke tineru apoitohme oya,

\VS{5}torẽtyke pyra exiko roropa moro poko. Tarame otinerũ axĩ enahnõko mana taporihke toehse exikety samo mya ytotohme piano samo.


\par }{\SH -8-
\par }
{\PP \VS{6}Otuhpyra exiko omomỹke exikety tapyĩ tao, oyamene se pyra roropa exiko tõsẽ kurã enepyryhtao eya.

\VS{7}“Otuhko ty toiro,” ãko mã ynororo repe, yrome tyoro aosenetupuhtoh mana.

\VS{8}Tuesapare oriry se ynororo rupome oehtohme. Imeĩpo enarutãko mase õty wamĩko ropa mase, mame atahnikãko rokẽ mã ipyrypatopõpyry oya.


\par }{\SH -9-
\par }
{\PP \VS{9}Putupyra exikety maro oturupyra exiko, õmiry tuaro ehtoh poihtõko rokẽ mana imeĩpo.


\par }{\SH -10-
\par }
{\PP \VS{10}Imehnõ nonory ehpiry enetupuhtoh pakato onytyoromara exiko, poetõpo tõ nonory anapoipyra roropa exiko ononoryme.

\VS{11}Ritonõpo jamihme mana, poetõpo tõ ewomaneme mana, toto ewomãko mana toto onenekunohpyra oehtohme.


\par }{\SH -11-
\par }
{\PP \VS{12}Otato exiko ãmorepatoh poko, itamurume atamorepako tuarohxo oehtohme.


\par }{\SH -12-
\par }
{\PP \VS{13}Poetohti amorepako azahkuru toto ahtao. Typipohse ahtao wewe pisarara ke orihpyra mana.

\VS{14}Ajohpe pyra, toto pynanohnõko mase tomeseke sã toto amoreparyhtao oya.


\par }{\SH -13-
\par }
{\PP \VS{15}Aimo, tuaro toehse awahtao, tãkye exĩko ase ipunaka.

\VS{16}Tãkye exĩko ase õmiry etaryke ya, tuaro oehtoh poko.


\par }{\SH -14-
\par }
{\PP \VS{17}Iirypyryme exiketõ sã se pyra exiko. Ritonõpo Imehxo enetupuhko aomiry omipona oehtohme oorikyry ponãmero.

\VS{18}Morara awahtao imehxo exĩko mase, kure Ritonõpo ehtoh oneraximakehpyra exĩko roropa mase.


\par }{\SH -15-
\par }
{\PP \VS{19}Aimo, etako pahne. Tuaro exiko, atahmãkara exiko, osenetupuhko onyriry poko.

\VS{20}Eukuru poko emotyẽkaketõ maro ytoytopyra exiko; tõtukurukõ poko emotyẽkaketõ maro pyra roropa exiko.

\VS{21}Ynara exiryke etỹketõ mã tõtukuru poko emotyẽkaketõ roropa wetukene exiketõme mã toto, tymõkomoke pyra exĩko mã toto tupoke pyra roropa exĩko mã toto.


\par }{\SH -16-
\par }
{\PP \VS{22}Omy omipona exiko, omy hnao isene pyra mexiry; asa onyhtomara exiko kunumuxime toehse ynororo ahtao.

\VS{23}Ajohpe pyra ehtoh epekahko, tuaro ehtopo te, ãmorepatopo te, kure osenetupuhtopo, enara, yrome morohne onekaropyra ropa exiko.

\VS{24}Orutua tumũkue ahtao, zae exiketyme, tuaro exiketyme roropa ahtao, tãkye exĩko mokyro mana, tukurohtao.

\VS{25}Opoko tãkye omy tyripoko; morararo tãkye asa roropa tyripoko opoko.


\par }{\SH -17-
\par }
{\PP \VS{26}Aimo, jomiry etako, zae jehtoh sã exiko, ynyriry kurã ipoenohko.

\VS{27}Nohpo, orutua kõ poko exiketõ mã onekunohto rokẽ mã toto, orihmatõme roropa mã ynaroro.

\VS{28}Omato kõ sã oeraximãko mã toto typoko oehtohme Ritonõpo omipona pyra oehtohme.


\par }{\SH -18-
\par }
{\PP \VS{29}Onoky mokyro kui kakehpyra jetunety ke? Onoky tãkye pyra hnae? Onoky tãtatapoiry poko nae, ikerekeremãko roropa nae? Onoky enuru tahpire nae? Onoky mokyro iwyhwyhnahpyry, tyyryhmase roropa ynororo, yrome tyyryhmahpõ waro pyra mana?

\VS{30}Mokyro eukuru enyry poko emotyẽkakety. Ytoytõko mana eukuru zupiry poko zoximatohme.

\VS{31}Eukuru poko penetara exiko jehnahpyry kutehi aõ poko, zemime exikety, kamirarame, axĩ eukuru ẽne samo.

\VS{32}Ynara exiryke, etyhpyryme oesekãko sã mana okoi orihmatõ samo.

\VS{33}Moro enyryhtao tyoro exiketõ enẽko mase, rowohpe exikety sã omiãko mase.

\VS{34}Tuna konõto rãnao osekarõko mase, enarutãko roropa mase, tyhwymã sã exĩko mase, kae.

\VS{35}Mame ynara ãko mase: “Totapase ywy onoky a? Otarame typipohse ywy. Yrome awamekaro. Oty katoh owõpyra hano? Eukuru se rokẽ ase,” ãko mase.




\par }\Chap{24}{\SH -19-
\par }
{\PP \VerseOne{1}Popyra exiketõ poko zumoxike pyra exiko, toto maro osepeme ehtoh onukuhpyra exiko roropa.

\VS{2}Tukurohtao xine imehnõ ryhmary poko rokẽ osenetupuhnõko mã toto, aotururukohtao imepỹ htomatoh poko rokẽ oturũko mã toto.


\par }{\SH -20-
\par }
{\PP \VS{3}Tuaro ehtoh ke tapyi rĩko mã toto tosarykõme, zae ehtoh enetuputyryke jamihmã ke apõ rĩko exino.

\VS{4}Tuaro exikety tapyĩ tao osa tõ nae, tymõkomoke roropa mana, enekure exikety ke, typyne exikety ke roropa.


\par }{\SH -21-
\par }
{\PP \VS{5}Tuaro ehtoh kurehxo mana, jamihme ehtoh motye; tamorepase awahtao ajamitunuru motye kure mana, orẽpyra orĩko mana.

\VS{6}Naeroro osetapara ro awahtao imehnõ poremãkatohme, kure ãtamorepary osemazuhme aporo, mame tuhke tuaro exiketõ nae ahtao ãmorepananõme tupime pyra exĩko mana imehnõ poremãkapory poko oya.


\par }{\SH -22-
\par }
{\PP \VS{7}Tuaro exiketõ nekarotyã tupime mã kehko putupyra exiketomo a, onenetupuhpyra mã toto; tõximõse ahno ahtao osenetupuhtohme tynyrirykõ poko tuaro pyra exiketõ teh ãko rokẽ mã toto, ezuhtoh pyra toexirykõke.


\par }{\SH -23-
\par }
{\PP \VS{8}Ahno atamoreparyhtao popyra ehtoh ritoh poko, “Imehnõ htomaponeme” mokyro esehtõko imehnõ mana.

\VS{9}Zae ehtoh waro pyra exiketõ atamoreparyhtao tynyriry poko, iirypyryme rokẽ osenetupuhnõko mã toto. Imehnõ poihtone se pyra imehnõ mana ipunaka.


\par }{\SH -24-
\par }
{\PP \VS{10}Jamihme pyra awahtao popyra ehtoh toehse ahtao roropa, jamihme pyra mase rahkene.


\par }{\SH -25-
\par }
{\PP \VS{11}Axĩ ke imehnõ ipynanohko, mokaro aroryhtao imehnomo a aorihmapotohme.

\VS{12}Ynara karyhtao oya, “Morohne poko zuaro pyra ase,” karyhtao, õsenetupuhtoh waro Ritonõpo mana, okurohtao eneryke eya. Kymarokõ emero epehmãko mana kynyrihpyrykõ emetakame.


\par }{\SH -26-
\par }
{\PP \VS{13}Kuku, umũkuru, ano zeni enahko pixo. Kure orĩko ano zeni mana anusasame exiryke,

\VS{14}moro saaro atamorepako tuaro oehtohme, anusasame exĩko okurohtao mana. Tuaro ehtoh apoiryhtao oya kure ehtoh oehnõko oya mana, kure ehtoh oneraximakehpyra roropa exĩko mase.


\par }{\SH -27-
\par }
{\PP \VS{15}Popyra exikety sã pyra exiko, imepỹ tapyĩ onenepyra exiko, zae exikety tapyiny ematonanohtohme oya.

\VS{16}Ajohpe pyra exikety epuepukaryhtao owõnõko ropa mana. Yrome popyra ehtoh poko exiketõ enahkãko mana, popyra ehtoh toehse ahtao.


\par }{\SH -28-
\par }
{\PP \VS{17}Atãkyemara exiko oepekara etuarimaryhtao. Tãkye pyra exiko iporemãkary eneryhtao oya.

\VS{18}Tãkye oexiry enẽko Ritonõpo Oesẽ mana, morara oehtoh se pyra mana. Otarame mokyro wãnohkehkapõko roropa mana.


\par }{\SH -29-
\par }
{\PP \VS{19}Torẽtyke pyra exiko popyra exiketõ poko, toto zumoxike pyra exiko roropa.

\VS{20}Popyra exiketõ kure ehtoh oneraximara mã toto. Nãparina ezehkety sã rokẽ mã toto.


\par }{\SH -30-
\par }
{\PP \VS{21}Aimo, Ritonõpo Kuesẽkõ enetupuhko, aomiry omipona exiko. Kure rokẽ tuisa konõto tyriko roropa. Osepeme pyra exiko tuisa myakãmary se exiketõ maro,

\VS{22}otarame axĩ sã osenahkapõko mã toto. Zuaro pyra mase popyra ehtoh itamurume enepyry waro Ritonõpo mana te, tuisa konõto roropa morohne ripory waro mana, enara.


\par }{\SH Imehnõ tuaro ehtoh poko
\par }
{\PP \VS{23}Ynara roropa tuaro exiketõ nekarohpyry:

\par }{\PP Kure mana zae rokẽ ahno apiakaryhtao apiakananomo a.

\VS{24}Popyra exiketõ onuãnohpyra ahtao eya xine, “Kure mose ro,” karyhtao eya xine, morara kananõ popyra ekarõko imehnõ mana. Mokyro se pyra exĩko roropa mã toto ipunaka.

\VS{25}Yrome zae rokẽ popyra exiketõ wãnopyryhtao apiakananomo a, kure rokẽ mokaro apiakananõ ekarõko imehnõ mana. Kure rokẽ oturũko roropa imehnõ mana toto poko.


\par }{\PP \VS{26}Ajohpe pyra ezuhtoh osepeme ehtoh nymyry enetupuhtohme mana.


\par }{\PP \VS{27}Atapyĩ onyripyra exiko otupi anarykara ro awahtao te, oerohtoh poko pyra ro awahtao, tineru apoitohme.


\par }{\PP \VS{28}Zae rokẽ omyhtõkõ ahtao onyhxiropyra exiko, onykerekeremara exiko roropa.

\VS{29}Ynara kara exiko: “Mokyro poko emỹpõko ase, epehmãko ase inyrihpyry emetakame,” kara exiko.


\par }{\PP \VS{30}Tupito tõ kuroko toytose ywy akĩme exikety tupi enese, putupyra exikety.

\VS{31}Omoxino tuhke nexiase ãtarykahme roropa, apuru topu risẽ toepukase nexiase.

\VS{32}Moro eneryke ya ynara tõsenetupuhse ywy:

\VS{33}Onyhko pitiko, atapomẽko, oseremako toiro pixo;

\VS{34}yrome tynyhse awahtao omõkomory enahnõko mana, omato sã, typyreke exikety sã osetapãko akĩme oehtoh mana amaro.




\par }\Chap{25}{\SH Saromão nekarotyã tuaro ehtoh poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sero imehnõ Saromão nekarotyã tuaro ehtoh poko. Tymenekase mã kehko, tymeropose roropa tuisa Ezekia a, Juta tõ esemy, typoetory tomo a.


\par }{\PP \VS{2}Ritonõpo imehxo ehtoh enetupuhnõko sytatose tuaro ehtoh zonẽtopõpyryke eya kywino xine. Kutuisarykõ imehxo ehtoh ekarõko sytatose tupime ehtoh poko tãtamorepatohkõke eya xine tuaro ehtohme.


\par }{\PP \VS{3}Tuisa osenetupuhtoh waro ehsaromepyra mase; kuosenetupuhtohkõ motye kapu kae ehtoh samo, moe tuna konõto zue ehtoh sã roropa aosenetupuhtoh mana.


\par }{\PP \VS{4}Parata tukurãkase ahtao apoto po joia kurã rĩko ipoko erohkety mana.


\par }{\PP \VS{5}Moro saaro zae pyra amorepatõkõ aroporyhtao tuisa winoino, jamihmehxo exĩko tuisa mana zae ehtoh riry poko.


\par }{\PP \VS{6}Tuisa konõto ẽpataka awahtao imehxo exiketyme osekaropyra exiko.

\VS{7}Kurehxo oya imeĩpo osa kurã ekarory oya, kure hkopyra exiry oya oesary tupuxihkase ropa ahtao ekarotohme imepỹ tuisamehxo exikety a.


\par }{\PP \VS{8}Atarypopyra exiko onenehpyry ekarotohme apiakane ẽpataka. Otarame imehnõ morara enenanõ mã oehnõko azahkuru oekarõko, morara ahtao otara ãko mah?


\par }{\PP \VS{9}Atae pyra awahtao apãnary maro oximaro ekurãkatoko amarokõ rokene, tokare pyra ehtoh onekaropyra exiko imehnomo a.

\VS{10}Mãpyra tokare pyra ehtoh ekaroryhtao imehnomo a, tuaro exĩko mã toto opoko: tokare pyra ehtoh kurãkary waro pyra oexiry poko. Mame moro poko ehxirokehpyra exĩko mase jũme.


\par }{\PP \VS{11}Emese kure sã omi kurã ekaroryhtao, uuru risẽ sã mana epery kuhtoh samo tyrise parata risẽ pokona.


\par }{\PP \VS{12}Otato ahno ahtao tuaro se toexiryke, tuaro exikety namorepary kure kuhse mana, omahtao uuru risẽ motye te, õkyry uuru kurã risẽ motye roropa mana.


\par }{\PP \VS{13}Tuna kuenimã sã xixi jetũ ahtao tykyrysã apoitoh toehse ahtao, moro sã omi arone mã zae exiketyme ahtao. Mokyro taropohpõ ãkyemapõko mã ynororo.


\par }{\PP \VS{14}Tõmihpyry onymoipyra ahno ahtao tỹkyryry ekarory poko te, imepỹ akorehmary poko roropa repe, yrome tõmihpyry tamonohse onekaropyra tokurehse ahtao akurũ sã mana tyryrykane maro konopo oehpyra ahtao.


\par }{\PP \VS{15}Inehmỹke pyra awahtao, axĩ pyra imehnõ tuarõtanohpõko mase ise oehtoh se roropa toto ehtohme, tuisa tõ osenetuputyry tyoromãko roropa mase.


\par }{\PP \VS{16}Ano zeni enapyryhtao oya onymotyẽkara exiko, oenarutaryino.


\par }{\PP \VS{17}Onymotyẽkara exiko oytory poko apãnary tapyĩ taka. Tahxime itapyĩ taka oytoryhtao otarame penekehnõko mã ynororo opoko, mame ozehno exĩko mã ynororo.


\par }{\PP \VS{18}Ajohpe exikety imehnõ kerekeremary poko aorihmapone sã mana, punião samo, kaparu sã roropa, pyrou potyry sã roropa.


\par }{\PP \VS{19}Etuarimatoh toehse ahtao, ãtakorehmapory se awahtao zae pyra exikety a, tõsẽ onyry sã mana tyery imotahpyry ke, ytoytopỹ ytory sã roropa mana,

\VS{20}upo oury sã roropa mana kuenime ahtao. Eremiaryhtao emynyhmakety netaryme sautu riry sã mana apurohpyry pona.


\par }{\PP \VS{21}Ozehnoto omise ahtao tonahsẽ ekaroko eya; tuna se ahtao tuna ekaroko eya.


\par }{\PP \VS{22}Moro riryhtao oya osenuruhkãko mã ynororo ehxirõko roropa mana, mame kurã ke oepehmãko Ritonõpo mana.


\par }{\PP \VS{23}Inikahpoe tyryrykane ahtao konopo enehpõko, moro sã ajohpe imehnõ kerekeremananõ oxiehno imehnõ ripõko mana.


\par }{\PP \VS{24}Kurehxo tapyi pitiko tao oexiry tupito po, kure hkopyra tapyi tao nohpo maro oseosezuhketyme.


\par }{\PP \VS{25}Omi kurã etary moino imepỹ pata poe tuna kuenimã enyry sã mana tutunazehnase awahtao, tapotũkehse awahtao.


\par }{\PP \VS{26}Zae ehtoh poko exikety osekaroryhtao popyra exikety a, tuna enatyry sã mana nuriame toehse ahtao, pẽkamã sã roropa orihmatõ ke topinohse ahtao.


\par }{\PP \VS{27}Ano zeni enapyry poko toemotyẽkase awahtao akuruhtãko mase, moro sã opyrypary imehnomo a zupiryhtao oya popyra mana.


\par }{\PP \VS{28}Õsenetuputyry menekary waro pyra awahtao oorypyry poko pyra oehtohme, tõsewomatohke pyra mase pata samo, apuru pyra exikety samo.




\par }\Chap{26}{\SH Tuaro pyra exikety
\par }
{\PP \VerseOne{1}Putupyra exikety riryhtao imehxo, enara sã mana: kuenimã oepyry sã mana eina ahtao, konopo oepyry sã roropa mana tykyrysã apoitoh zano.


\par }{\PP \VS{2}Zae rokẽ awahtao, popyra ehtoh enehpory se ozehno exikety ahtao opona oryhmasaromepyra mana. Aomiry xihpyry torõ sã ytoytõko repe, yrome porohpyra mana opona ekurehnõko.


\par }{\SH Tuaro pyra exiketomo
\par }
{\PP \VS{3}Ipipohtoh nae kawaru aropotohme, etypohkatoh nae jumẽtu etypohkatohme, mara pisarara nae putupyra exikety pipohtohme.


\par }{\PP \VS{4}Putupyra exikety a ekaroporyhtao onezuhpyra exiko; ezukuruhtao oya mokyro sã exĩko mase.


\par }{\PP \VS{5}Putupyra exikety a ekaroporyhtao ezuhko omi tupimã ke pyra, tuarohxo exiketyme osekaropyra ynororo ehtohme.


\par }{\PP \VS{6}Omi aroporyhtao tuaro pyra exikety ae, popyra ehtoh ripõko mana: kurehxo exiry opupuru asakoro ehkotyry oya.


\par }{\PP \VS{7}Omi tuaro ehtoh ekaroryhtao putupyra exikety a, emese popyrahme sã mana, ãtakamahpyry axiry samo.


\par }{\PP \VS{8}Putupyra exikety eahmary zae pyra mana, topu mykyry sã mana parateira pokona.


\par }{\PP \VS{9}Omi tuaro ehtoh ekaroryhtao putupyra exikety a ynara sã mana: omoxino oury aetymyhpyry a tomary ae.


\par }{\PP \VS{10}Typoetokemy a putupyra exiketõ riryhtao typoetoryme, imehnõ akorekehkãko rokẽ mana, emero porehme.


\par }{\PP \VS{11}Popyra ehtoh tyrise ropa ahtao putupyra exikety a ynara sã mana: kaikuxi eramary ropa sã mana tonarutatopõpyry pona ropa.


\par }{\PP \VS{12}Tuarohxo osekaroketyme ahno ahtao ynara sã mana: putupyra exikety motye zuaro pyra mana, toepyryparyke.


\par }{\SH Akĩme ehtoh poko
\par }
{\PP \VS{13}Akĩme exikety tapyi tae tutũtary se pyra mana, ynara ãko mana: “Tutũtase jahtao otarame jesekãko reão mana.”


\par }{\PP \VS{14}Tapyi omõtoh apuru sã eraeramãko akĩme exikety mana tynyhtoh po, yrome tosary poe ytopyra mana.


\par }{\PP \VS{15}Ahno nae akĩmehxo exikety ipunaka, tynapyry riry se pyra roropa tỹtaka mana.


\par }{\PP \VS{16}Akĩme exikety tuarohxo osekarõko mana, imehnõ 7mãkõ tuaro exiketõ motye, zae tõsenetupuhtohkõ ehtoh ekarory waro toto ahtao ro.


\par }{\SH Imepỹ tuaro ehtoh poko
\par }
{\PP \VS{17}Imehnõ oseosezukuruhtao, toto ezukuruhtao oya ynara sã mana: kaikuxi apoiry sã ipanary poko mokyro eneryhtao oya osema tao.


\par }{\PP \VS{18-19}Ahno a imepỹ tonekunohse ahtao, mame ynara karyhtao eya: “Osemeikãko rokẽ exiase,” karyhtao ynara sã mana: rowohpã sã mana typyre orihmatõ poko osemeikaryhtao.


\par }{\PP \VS{20}Apotopokõ pyra ahtao apoto ezehnõko mana; ekerekerematoh pyra ahtao oseosezuhpyra roropa exino.


\par }{\PP \VS{21}Sakaramato riryhtao ikarã pona zemime exĩko mana, apotopokõ riryhtao apoto pona ezehpyra apoto mana, moro sã tõsezukuru se exikety nae ahtao oseosezuhkehpyra exino.


\par }{\PP \VS{22}Ikerekeremary imehnõ poko etary se sytatose, tõsẽ pitiko tomepore sã kyya xine mana!


\par }{\PP \VS{23}Oturutoh ajohpe ahtao osenetupuhtoh nymyry zonẽnõko mana, mopuku ke oripo zonohtoh sã mana, jarao kure enepotohme repe, moro sã kukurohtao xine mana.


\par }{\PP \VS{24}Ahno ajohpe exikety imehnõ zehno toexiry zonẽnõko mana, omi kurã ke oturũko mã ynororo repe.


\par }{\PP \VS{25}Aomiry kure sã repe, yrome tuaro exiko, ajohpe rokẽ mana, ikurohtao ose pyra mana ipunaka.


\par }{\PP \VS{26}Imehnõ zae exiketõ poenohnõko mã repe, imehnõ enekunohtohme, yrome etyhpyryme popyra inyrityã enẽko mã toto emero.


\par }{\PP \VS{27}Imehnõ apoitoh riryhtao ahno a, omõnõko mã ynororo moro aka; topu purohmaryhtao eya, mororo ke osetapapõko ynororo mana.


\par }{\PP \VS{28}Imepỹ se pyra awahtao, sam kamexipory se mase ajohpe ikerekeremary ke oya; omi kurã sã repe onekunohto ahtao imehnõ ryhmãko mana.




\par }\Chap{27}{\PP \VerseOne{1}Epyrypara exiko õsenetupuhtoh poko onyriry poko kokoro, zuaro pyra oexiryke otara exĩko kokoro.


\par }{\PP \VS{2}Ah imehnõ oeahmã toto, epyrypara exiko onyrihpyry poko, kure oehtoh poko roropa, enara.


\par }{\PP \VS{3}Topu te, isawã roropa omoxĩ mã kehko ipuimaryhtao ahno a, yrome morohne motye kuhse putupyra exikety nyriry mana, omoxiny.


\par }{\PP \VS{4}Imehnõ zehno ehtoh ryhmatome mana, yrome moro motye kuhse imepỹ zumoxike ehtoh mana.


\par }{\PP \VS{5}Kurehxo imepỹ zupokary jarao samo zae pyra ynororo ahtao, kure hkopyra mana ipyno sã awahtao yrome oturupyra imaro zae ehtoh poko.


\par }{\PP \VS{6}Kuepekõ kypyno xine mana sam kamexiporyhtao ro eya, yrome tomeseke exiko oeahmaryhtao oepekara a opyno exikety samo!


\par }{\PP \VS{7}Tuesapare awahtao ano zeni se pyra mase, yrome omise awahtao tõsẽ itunety tomepore sã oya mana.


\par }{\PP \VS{8}Ahno moe ahtao tytapyĩ poe, torõ sã exĩko mana tymỹ poe ameke exikety samo.


\par }{\PP \VS{9}Ixtaratu te, oriu typoxine exikety roropa tãkye orĩko mana. Morararo oepe maro awahtao tãkye exĩko mase õtururuke imaro.


\par }{\PP \VS{10}Wenikehpyra exiko oepe tõ poko te, omy epe tõ poko roropa. Tupime ehtoh toehse ahtao oya, oekyry a ytopyra exiko atakorehmapose eya. Omyhto exiketomo a rokẽ atakorehmapoko. Ãkorehmãko mã toto moe oekyry tõ ahtao.


\par }{\PP \VS{11}Aimo, tuaro exiko tãkye jehtohme; imehnõ ezuhtoh nae exĩko ase ykerekeremaryhtao eya xine.


\par }{\PP \VS{12}Tuaro exiketõ popyra ehtoh oepyry enẽko mã toto, otonẽnõko mã toto, yrome tuamekaro exiketõ tomeseke pyra ytõko mã toto, imeĩpo atasamãko mã toto.


\par }{\PP \VS{13}Ỹme ahno ahtao imepỹ nepehmary epehmatohme, yrome mokyro waro nymyry pyra ahtao, zae exiry zupõ maro imõkomory ekarory ikurãkatohme mokyro nepehmary epehmatohto.


\par }{\PP \VS{14}Oepe ẽpakaryhtao oya pakeimo, opore omitatoh ke: “Apakano konohno?” katoh ke, õmiry eya popyra tyripotoh sã exĩko mana.


\par }{\PP \VS{15}Konopome ahtao pitahpitahkakehpyra ehtoh sã nohpo mana okerekeremakehpyra exiketyme ahtao.

\VS{16}Mokyro onymynyhpãkasaromepyra imepỹ mana. Tyryrykane mynyhpãkary tukuhse oya nae? Oriu anymyry tukuhse oya nae oemary ke?


\par }{\PP \VS{17}Ahno mã atamorepãko imepỹ ahno maro, kurimene risẽ ataehtory sã imepỹ kurimene ke.


\par }{\PP \VS{18}Wikeira zoko pyno exiko eperytatohme anapyryme; kure rokẽ oesẽ tyriko kure oepehmatohme roropa eya.


\par }{\PP \VS{19}Oẽmyty enẽko mase tuna kuao, osenẽko roropa mase okurohtao.


\par }{\PP \VS{20}Ahno penetatoh aorihtyã esary sã mana: toiro osa nae ro exikety sã mana.


\par }{\PP \VS{21}Apoto ke uuru zahkãko mana parata roropa, kure exiry enetohme. Moro saaro zae ahno ehtoh kuhnõko mana.


\par }{\PP \VS{22}Putupyra exikety typipohse ahtao itamurume ityoromatohme repe putupyra exikehpyra mana, osemazuhme aehtopõpyry saaro.


\par }{\PP \VS{23}Oeky tõ pyno exiko, kaneru tomo pui tõ roropa kure toto ehtohme,

\VS{24}omõkomory, kowenu sã roropa jũme pyra exĩko mã toto.

\VS{25}Pui tõ napyry anarykahpyry isahkako aporo ikurãkatohme; imeĩpo onahpoty isahkako ypy tõ po, anarykahpyry ahtary ropa eraximaryme.

\VS{26}Mame upo rĩko mase kaneru hpoty ke. Imepỹ tupito epekahnõko mase tineru ke poti mũkuru tõ epehpyry ke.

\VS{27}Poti nohpory tõ suhsuru ekarõko itamurume mã toto oya õkurume, atapyĩ taõkomo a, opoetory tomo a roropa, enara.




\par }\Chap{28}{\PP \VerseOne{1}Popyra exiketõ epãko mã toto onekahmara imehnõ ahtao ro, yrome ajohpe pyra exikety orẽpyra mana reão samo.


\par }{\PP \VS{2}Tutuisake ahno ahtao, tuaro exiketomo, ajoajohpe pyra roropa exiketomo, jamihme exĩko mã toto, orẽpyra exĩko roropa mã toto. Yrome tyyrypyrykõ poko toehse ahno ahtao ituisarykõ myakamãko mã toto tahxime.


\par }{\PP \VS{3}Tymõkomoke pyra exikety, tymõkomokãkara ryhmaryhtao eya konopo jamihmã sã mana, tykyrysã enahkaponeme samo.


\par }{\PP \VS{4}Ritonõpo omihpyry omipona pyra exikety osepeme mana popyra exiketõ maro, yrome Ritonõpo omiry omipona exikety popyra exiketõ akorekehkaneme mana.


\par }{\PP \VS{5}Zae ehtoh waro pyra mã popyra exiketomo, yrome Ritonõpo omiry waro se exiketõ zae ehtoh enetupuhnõko mã toto.


\par }{\PP \VS{6}Kurehxo tymõkomoke pyra exiry ajohpe pyra ahtao, kure hkopyra tytineruke exiry ajohpe ahtao roropa.


\par }{\PP \VS{7}Ritonõpo omihpyry omipona poetohti ahtao tuaro exiketõme mã toto, yrome osepeme toto ahtao ajoajohpãkõ maro, jũkõ ehxirõko mana toto pokoino.


\par }{\PP \VS{8}Tytineruke itamurume toehse awahtao epehpyryje epehmaporyke oya imehnomo a axĩtao rokẽ tineru ekaroryhtao eya xine, etyhpyryme otinerũ nomõko mase imepỹ tinerũme ehtohme, tymõkomokãkara pyno exikety tinerũme.


\par }{\PP \VS{9}Ritonõpo omiry omipona pyra exikety õmiry etary se pyra exĩko Ritonõpo mana aotururuhtao eya.


\par }{\PP \VS{10}Ajohpe pyra exikety tonekunohse oya ahtao zae pyra ehtoh tyritohme eya, epukãko mase moro apoitoh taka, onyrihpyry aka; yrome zae ehtoh poko exikety mã kure rokẽ topehmasẽme exĩko.


\par }{\PP \VS{11}Tymõkomoke exiketõ tuarohxo osekarõko mã toto toipe, yrome tymõkomoke pyra exikety tuaro exiketyme ahtao mokaro ehtoh waro mana.


\par }{\PP \VS{12}Zae ehtoh poko exiketõ tuisame toehse ahtao, oseahmãko mã toto emero porehme, yrome tuisame toehse popyra exiketõ ahtao, otonẽnõko mã toto enaromỹke toexirykõke.


\par }{\PP \VS{13}Tyyrypyry tonẽse ahno a ahtao, orẽpyra exipyra ekurehnõko mana, yrome opynanohnõko Ritonõpo mana oorypyry ekaroryhtao eya irumekatohme oya.


\par }{\PP \VS{14}Ritonõpo omiry omipona awahtao tãkye exĩko mase, yrome aomiry omipona se pyra awahtao, popyra ehtoh oehnõko oya mana.


\par }{\PP \VS{15}Kowenu popyra ahtao zehno exiketyme sã mana reão samo, uuso sa roropa tymõkomokãkara tuisaryme.


\par }{\PP \VS{16}Kowenatu zae ehtoh riry waro nymyry pyra ahtao, imehnõ ryhmaneme exĩko mana; ajohpe ehtoh se pyra tuisa ahtao ipunaka okynahxo tuisame exĩko mana.


\par }{\PP \VS{17}Imepỹ etapahpono nono ahkãko taryporyke samo tokepyry zonẽtohme; ah nahkano.


\par }{\PP \VS{18}Ajohpe pyra exikety osewomãko mana, yrome ajohpe exikety mõtoino rokẽ orẽnõko mana.


\par }{\PP \VS{19}Tutupi poko ahno erokuruhtao tynahke exĩko mana pitiko rokẽ pyra, yrome erohpyra ikohmamyryhtao omise exĩko mana, jũme tymõkomoke pyra exĩko mana.


\par }{\PP \VS{20}Ajohpe pyra exikety tãkye exĩko mana, yrome axĩ tytineruke se exikety tuãnohsẽme exĩko roropa mana.


\par }{\PP \VS{21}Zae pyra mana tineru ekarory apiakane a osepeme ehtohme, yrome toitoine apiakananõ nae, azahkuru imenekãko tineru pitiko tokarose ahtao eya xine.


\par }{\PP \VS{22}Tyamene se exikety atarypõko mana itamurume tytineruke toehtohme, naeroro zuaro pyra mana mõtoino rokẽ itinerũ enahnõko mana.


\par }{\PP \VS{23}Ahno tupokase ahtao oya osepemehxo exĩko matose imeĩpo, ipyrypary motye.


\par }{\PP \VS{24}Zae rokẽ osekarokety tumy tinerũ tomatonanohse ahtao, tyse tinerũ tomatonanohse ahtao roropa, popyra mana ipunaka imepỹ omato motye.


\par }{\PP \VS{25}Tyamene se exikety popyra ehtoh enehpõko rokẽ mana. Yrome Ritonõpo enetuputyryhtao oya oesẽme, orẽpyra exĩko mase.


\par }{\PP \VS{26}Õsenetupuhtoh poko rokẽ awahtao putupyra exikety sã mase, yrome imehnõ tuaro exiketõ namorepatoh omipona awahtao osewomãko mase.


\par }{\PP \VS{27}Tymõkomokãkara pyno awahtao omise exipyra exĩko mase, yrome pimỹme awahtao tymõkomokãkara onenepyra oehtohme popyra oripõko Ritonõpo a tuhkãkõ mana.


\par }{\PP \VS{28}Popyra exiketõ tuisame toehse ahtao, otonẽnõko ahno mã toto enaromỹke toexirykõke, yrome tuisame pyra toehse ropa toto ahtao, ajohpe pyra exiketõ emãnõko mã toto.




\par }\Chap{29}{\PP \VerseOne{1}Tuhke rokẽ tupokase awahtao, otato pyra rokẽ toehse roropa awahtao, mõtoino rokẽ toatãkasẽme exĩko mase, osepynanohsaromepyra exĩko mase.


\par }{\PP \VS{2}Zae ehtoh poko exiketõ tuisame ahtao, ahno emero atãkyemãko mã toto; yrome popyra exikety tuisame ahtao pusuh ãko ipoetory tõ mana, ikerekeremãko roropa mã toto.


\par }{\PP \VS{3}Tuaro ehtoh sehxo imũkuru ahtao, epyrypãko mã jũ ipoko. Imehnõ nohpo poko exikety tytinerũ ahnikãko mana emero.


\par }{\PP \VS{4}Zae ehtoh poko kowenu ahtao, ahno ewomãko mana; yrome itinerujã epehmaporyhtao ahno a tynonory enahkapõko mana.


\par }{\PP \VS{5}Oepe tõ pyryparyhtao oya, apoitoh rĩko mase moro taka amoreme omõtohme ro.


\par }{\PP \VS{6}Popyra exiketõ tapoise mã toto apoitoh taka tyyrypyrykomo a, yrome zae ehtoh poko exiketõ ytoytõko mã toto, tãkye rokene.


\par }{\PP \VS{7}Zae ehtoh poko exikety osenetupuhnõko mana tymõkomokãkara ewomary poko, yrome popyra exiketõ mokaro poko osenetupuhpyra mã toto.


\par }{\PP \VS{8}Emero poko ikerekeremananõ pokoino pata põkõ torẽtyke exĩko, osetapãko oxiehno exiketõ samo, yrome tuaro exiketõ ekuremãko mã toto atatapoipyra imoihmãkõ ehtohme.


\par }{\PP \VS{9}Tuaro exikety tõsezusezuhse ahtao putupyra exikety maro, exianãko rokẽ mokyro mana, opore kohtãko te, ipoihtõko roropa mana.


\par }{\PP \VS{10}Imehnõ etapananõ zae exiketõ se pyra mã toto ipunaka, yrome zae ehtoh poko exiketõ toto ewomãko mã toto isene toto ehtohme.


\par }{\PP \VS{11}Putupyra exikety tohne toexiry enepõko mana imehnõ neneryme, yrome tuaro exikety mynyhme exĩko, tehme roropa mã ynororo.


\par }{\PP \VS{12}Otato tuisa ahtao ajohpe ehtoh poko, mokyro akorehmananõ emero ajohpe exĩko mã toto.


\par }{\PP \VS{13}Tymõkomoke pyra exikety, iiryhmane maro toiro rokẽ ehtoh ke oxisã mã toto: Ritonõpo a enuru tokarose eya xine enetohme.


\par }{\PP \VS{14}Tymõkomokãkara ewomaneme tuisa konõto ahtao, okynahxo tuisame exĩko mana.


\par }{\PP \VS{15}Poetohti kurãkary kure mana, toto amorepary zae ehtoh poko kure roropa mana. Typenetatoh poko rokẽ poetohti ahtao, etyhpyryme jẽ ehxirõko mana.


\par }{\PP \VS{16}Popyra exiketõ tuisame toehse ahtao, popyra ehtoh emãnõko mana; yrome zae ehtoh poko exiketõ isene ro exĩko mã toto, popyra exiketõ enahkary enẽko mã toto.


\par }{\PP \VS{17}Opoenõ amorepako zae ehtoh poko toto ehtohme, toto poko epyrypãko mase, ehxiropyra roropa mase toto poko.


\par }{\PP \VS{18}Ritonõpo omiry onenetupuhpyra ahno ahtao zae ehtoh onyripyra mã toto. Tãkye mã mokaro, Ritonõpo omiry omipona exiketomo.


\par }{\PP \VS{19}Azahkuru opoetory toehse ahtao, omi ke rokẽ onytyoromara mase. Õmiry etãko mã repe, yrome omipona pyra mana.


\par }{\PP \VS{20}Ahno otururuhtao osenetupuhpyra ahtao zae ehtoh onyripyra mana ipunaka, mokyro motye kure ehtoh rĩko putupyra exikety mana.


\par }{\PP \VS{21}Opoetory penetatoh emero ekaroryhtao eya poetome ro ahtao, imeĩpo emero esẽme se exĩko mana.


\par }{\PP \VS{22}Axĩ zekĩtapakety oxiehno imehnõ ripõko mana, oseosezuhnõko, atatapoĩko roropa mã toto.


\par }{\PP \VS{23}Imehnõ motye kure osekaroryhtao ahno a orẽnõko mana, yrome epyrypara ynororo ahtao aomiry etary se exĩko imehnõ mana.


\par }{\PP \VS{24}Omato akorehmaneme toehse ahno ahtao atakorehmasaromepyra exĩko mana. Ajohpe pyra ahtao ahno apiakane ẽpataka, tuãnohsẽme exĩko mana, yrome ajohpe ahtao, Ritonõpo a tuãnohsẽme exĩko mana.


\par }{\PP \VS{25}Opoko imehnõ osenetupuhtoh zuno awahtao orẽnõko mase, yrome Ritonõpo enetuputyryhtao oya towomasẽme exĩko mase.


\par }{\PP \VS{26}Kymarokõ emero atakorehmapory se sytatose tuisa konõto a, yrome Ritonõpo rokẽ, kuapiakanekõme nymyry, zae ehtoh ke kuepehmatorỹko mana.


\par }{\PP \VS{27}Zae ehtoh poko exiketõ popyra exiketõ se pyra mana ipunaka. Zae ehtoh poko exiketõ zehno roropa popyra exiketõ mana.




\par }\Chap{30}{\SH Akua omiry
\par }
{\PP \VerseOne{1}Sero Akua omihpyryme mana, Jake mũkuru:

\par }{\Q “Ritonõpo ymaro pyra mana,

\par }{\Q Ritonõpo ymaro pyra mana.

\par }{\Q Torẽse ywy.


\par }{\Q \VS{2}Onokyrome ase, ahnome pyra;

\par }{\Q tuaro pyra exiketyme ase,

\par }{\Q tuaro ahno tyripose ahtao ro Ritonõpo a.


\par }{\Q \VS{3}Atamorepara tokurehse ywy tuaro ehtoh poko,

\par }{\Q Ritonõpo Kurã waro nymyry pyra ase.


\par }{\Q \VS{4}Onoky nae tuaro exiketyme kapu ehtoh poko emero?

\par }{\Q Onoky nae tyryrykane apoihpono tomary ke?

\par }{\Q Onoky nae tuna ãtyhtõko kamisa ke?

\par }{\Q Onoky nae sero nono ehpiry tõ meroneme?

\par }{\Q Mokyro esety waro hma?

\par }{\Q Imũkuru esety waro roropa hma?

\par }{\Q Kaxiko zuaro awahtao.


\par }{\PP \VS{5}“Ritonõpo omiry emero ajohpe pyra mana. Osewomatohme mana towomanekõme enetupuhnanomo a emero.

\VS{6}Omi tyorõ onekaropyra exiko Ritonõpo omiryme; moro tyrise ahtao oya oupokãko mana, ajohpe oehtoh enepõko roropa mana.”


\par }{\SH Oturutoh Ritonõpo a
\par }
{\PP \VS{7}Ritonõpo, asakoro ehtoh se rokẽ hano oya orihpyra ro jahtao:

\VS{8}Ajohpe pyra kyripoko te, tymõkomoke itamurume jyripyra exiko, tymõkomoke pyra jyripyra roropa exiko. Tonahsẽ ipune ehtoh rokẽ ekaroko ya isene jehtohme.

\VS{9}Moro motye nae jahtao otarame: “Ose pyra ase,” ãko ase. Mãpyra tymõkomoke pyra jahtao ipunaka otarame ematonãko ase, mame oesety, Ritonõpo hxirõko imehnõ mana Jesẽme oexiryke.


\par }{\SH Imehnõ tuaro ehtoh omiry
\par }
{\PP \VS{10}Imepỹ poetory onykerekeremara exiko esemy a, popyra ehtoh oya onenehpopyra imehnõ ehtohme, etuarimara roropa oehtohme moro poko.


\par }{\PP \VS{11}Ahno nae tumykõ kerekeremãko, tysekõ kure onyripyra roropa mã toto.


\par }{\PP \VS{12}Ahno nae kure rokẽ osekarõko repe, yrome nuriame toto ehtoh onukurikara ro mana.


\par }{\PP \VS{13}Ahno nae imehnõ motye kure osekarõko mã toto, imehnõ enẽko mã toto ahno kahpyryme rokene.


\par }{\PP \VS{14}Ahno nae, tytinerũ apoitohme tyya xine tymõkomokãkara akorekehkãko, etuarimaketõ akorekehkãko roropa mã toto.


\par }{\PP \VS{15}Rere, munu ẽneme exikety tõxike asakoro mana, esetykõ mã: “Ekaroko ya! Ekaroko ya!”

\par }{\PP Asakoropane: “Epo hnae!” kara exiketõ nae:


\par }{\Q \VS{16}Aorihtyã ekepyry esary te;

\par }{\Q nohpo, poetoẽme exipitopyra ro ahtao;

\par }{\Q nono tonore konopo sehxo ahtao;

\par }{\Q apoto, itu tonore zatyryhtao tapyi tõ maro, enara.


\par }{\PP \VS{17}Tumy poihtoneme exikety te, tyse htomaneme exikety roropa kunumuxime toehse ahtao, tõsẽ exĩko mokyro mana kurumu tomo a, enuru typosoposohkasẽme exĩko roropa mana atõko tomo a.


\par }{\PP \VS{18}Asakoropane exiketõ nae onenetupuhsaromepyra jehtopo:


\par }{\Q \VS{19}Piano ytoytory kapu ao te;

\par }{\Q okoi ytory poko topu poro;

\par }{\Q wapu ytory poko tosemary ae tuna konõto kuao te,

\par }{\Q nohpo maro orutua osepyno ehtoh poko, enara.


\par }{\PP \VS{20}Ynara sã mã nohpo tynio maro rokẽ pyra exikety: imepỹ maro ehxĩpo epỹko mana; moromeĩpo ynara ãko mana: “Azahkuru ehtoh onyripyra akene!”


\par }{\PP \VS{21}Asakoropane ehtoh se pyra sero nono põkõ mã ipunaka:


\par }{\Q \VS{22}Ahno namoto tuisa konõtome toehse ahtao;

\par }{\Q putupyra exikety typenetatoh emero nae ahtao tonahsẽme;


\par }{\Q \VS{23}ajoajohpe exikety tyniotase ahtao te,

\par }{\Q nohpo namoto tosẽ myakãme toehse ahtao.


\par }{\PP \VS{24}Sero nono po asakoropane onokyro tõ nae, zumo pyra exiketomo yrome emese kure mã toto:


\par }{\Q \VS{25}maikuato tõ, jamihme pyra exiketomo, yrome tonahsẽ kurãkãko mã toto eina ahtao;


\par }{\Q \VS{26}koeriu tomo, jamihme pyra roropa mã toto, yrome tytapyĩ rĩko mã toto topu tõ ao;


\par }{\Q \VS{27}taparara tomo, tutuisake pyra mã toto, yrome oximõme ytõko mã toto;


\par }{\Q \VS{28}joxi tomo, tupime pyra mokaro apoiry oma ke, yrome omõnõko mã toto tuisa tapyĩ konõto taka.


\par }{\PP \VS{29}Asakoropane isene exiketõ nae aytorykohtao toto enery se osenuhmaketõ mana:


\par }{\Q \VS{30}reão te, imehnõ onokyro tõ motye jamihme mana, imehnõ zuno pyra roropa mana;


\par }{\Q \VS{31}poti te;

\par }{\Q kuratiri orutua, orẽpyra exikety samo;

\par }{\Q tuisa konõto typoetory tõ ẽpataka.


\par }{\PP \VS{32}Putupyra exiketyme toehse awahtao, orẽpyra osekaroryke popyra ehtoh riry se toehse awahtao apoaporo, osenetupuhko aporo:


\par }{\Q \VS{33}pui suhsuru etaparyhtao mãteka rĩko mase;

\par }{\Q eunary totapase ahtao munu tũtãko mana;

\par }{\Q ozehno imehnõ riryhtao oya atatapoĩko matose, enara.




\par }\Chap{31}{\SH Tuisa ẽ omiry sero
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tuisa Remueu eny omiry sero, tumũkuru netaryme, ynara tykase ynororo:


\par }{\PP \VS{2}Omoro mase umũkuru, Ritonõpo nekarohpyry ya tõturuse jexiryke eya, opyno ase ipunaka. Otara ãko ywy oya?

\VS{3}Ajamitunuru, otinerũ roropa onenahkara exiko nohpo tõ poko, tuisa tõ tõsenahkase nohpo tõ poko.

\VS{4}Etako pahne, Remueu! Popyra mana uwa eukuru jehnahpyry enyryhtao tuisa tomo a, imehnõ eukuru jehnahpyry roropa onẽpyra exiko.

\VS{5}Jehnahpyry enyryhtao tuisa tomo a wenikehnõko mã toto Ritonõpo nyripohpyry poko. Etuarimaketõ ewomary poko wenikehnõko roropa mã toto.

\VS{6}Eukuru jehnahpyry kure orihsasaka exiketõ okurume te, etuarimaketõ okurume roropa.

\VS{7}Ah jehnahpyry ẽno toto wenikehtohme toetuarimarykõ poko te, tãkye pyra toehtohkõ poko, enara!


\par }{\PP \VS{8}Oturuko osewomasaromepyra exiketõ omiryme. Takorehmaneke pyra exiketõ ewomako, etuarimaketomo emero porehme.

\VS{9}Toto akorehmatohme oturuko, zae rokẽ apiakaneme exiko. Tymõkomokãkara ewomako, etuarimaketõ roropa.


\par }{\SH Ipyty emese kure exikety
\par }
{\PP \VS{10}Mame opytyme nohpo kurã enery tupime mana. Kure aexiry topu tõ typyne exiketõ motye mana.


\par }{\PP \VS{11}Zae aexiry enetupuhnõko inio mana, jũme etuarimara exĩko mana.


\par }{\PP \VS{12}Isene ro tahtao mokyro nohpo kure rokẽ tynio rĩko mana, popyra ehtoh onyripyra roropa mana.


\par }{\PP \VS{13}Erohkehpyra mana kaneru hpoty riry poko upome te, mauru panõ riry poko roropa upome.


\par }{\PP \VS{14}Moino tonahsẽ enehnõko mã ynororo tytapyĩ taka, wapu tõ samo, osepekahketõ samo.


\par }{\PP \VS{15}Ẽmehpyra ro ahtao owõnõko mana, tonahsẽ ritohme tytapyĩ taõkõ otuhtohme, typoetory tomo a erohtoh ekarotohme roropa.


\par }{\PP \VS{16}Tupito enẽko mana, epekahnõko mana tytinerũ ke, toerohtamitu ke, mame tutupi arykãko mana uwa zoko tomo.


\par }{\PP \VS{17}Orẽpyra erohnõko mana, jamihme, tuaro roropa.


\par }{\PP \VS{18}Tynyrihpyry tõ epehpyry waro mana emero porehme, toerokuru poko kohmãnõko mana.


\par }{\PP \VS{19}Mauru topuru rĩko mana kyita pokona, kaneru hpoty te, mauru panõ maro. Moro ke kamisa kahnõko mana, tupõ ritohme.


\par }{\PP \VS{20}Tymõkomokãkara akorehmãko mana, omise exiketõ roropa.


\par }{\PP \VS{21}Kuenime toehse ahtao torẽtyke pyra mã ynororo, tupoke kurã ke itapyĩ taõkõ exiryke.


\par }{\PP \VS{22}Ãty kõ rĩko mana, upo amurũko mã ynororo mauru panõ risemy, imepỹ kamisa kurã risẽ roropa.


\par }{\PP \VS{23}Inio imehxo mana, isehxo mã toto emero. Aomiry etary se roropa mã toto emero porehme.


\par }{\PP \VS{24}Upo rĩko mokyro nohpo, zamareary roropa ekamotohme osepekahketomo a.


\par }{\PP \VS{25}Jamihme mana, aomiry etary se imehnõ mana, imeĩpo ehtoh zuno pyra roropa mana.


\par }{\PP \VS{26}Tuaro ehtoh ke oturũko mana, imehnõ poko tonupunaryke toto zurũko mana.


\par }{\PP \VS{27}Akĩme pyra mana, tytapyĩ taõkõ onypynanohkehpyra mana.


\par }{\PP \VS{28}Ipoenõ aomipona mã toto, kure oturũko mã toto ipoko, inio roropa typyty eahmãko mana.


\par }{\PP \VS{29}Ynara ãko mana ipoko: “Nohpo tõ tuhke, tynio maro kure repe, yrome moxiã emero motye kure mase.”


\par }{\PP \VS{30}Nohpo enekure exikety onekunohto mana, oryxime ehtoh axĩtao rokẽ mana, yrome Ritonõpo omipona exiketyme nohpo ahtao kure mokyro ekarõko imehnõ mana.

\VS{31}Zae rokẽ mokyro ekarotoko inyrihpyry pokoino, kure rokẽ aexiry ekarotoko imehnõ netaryme, emero porehme.

\par }