\NormalFont\ShortTitle{PIRIPO}

{\MT PIRIPO

\par }{\MTB Pauru Nymerohpyry Piripo põkõ Neneryme

\par }{\MTC Filipenses

\par }{\IMT Ekarotopo

\par }{\IP Masetonia nonory po, Kerexia po pata Piripo kynexine. Morotõkõ amorepase Pauru toytose omi kurã ekarose eya xine Jezu poko. Mame Jezu tonetupuhse eya xine, tõximõpitose toto Jezu eahmaryme (Atos 16.12-40). Imeĩpo tuhke jeimamyry taropose ahtao, sero pape,
{\BK{Piripo}}, tymerose Pauru a ãpuruhpyry tao tahtao Roma po (Piripo 1.7). Mame toto ekary totase tyya ahtao Jezu poetory tõ poko Piripo po, torẽtyke toehse ynororo mokaro poko, ajohpe amorepananõ poko roropa. Tuaro toehse roropa ynororo toitoine Jezu enetupuhnanõ tamuximãkõ epeme pyra toehse, jehno toehse toto. Sero pape tynymerohpyry taropose eya Jezu poetory tõ Piripo põkõ neneryme. Tynymerohpyry ae: “Kure matose,” ãko roropa mana toto nenehpohpyry pokoino, tineru tonehpose eya xine exiryke.

\par }{\IP Sero ekarõko Piripo põkõ pyno Pauru ehtoh poko ipunaka. Ekarõko roropa nase Jezu enetuputyry poko, tãkye ehtoh poko, imehnõ pyno ehtoh poko te, orẽpyra ehtoh poko Ritonõpo omipona. Toetuarimaryhtao ro, Jezu sã, tãkye osekarõko Pauru mana. Imehnõ amorepãko ro mana Ritonõpo omiry poko Jezu poko. Atamorepãko ro Pauru Jezu osenetupuhtoh riry poko tõsenetupuhtohme, Jezu ehtoh sã toehtohme roropa (Piripo 2.5-11).

\par }{\IOT Sero pape ao

\par }{\IO Pauru osekarotopõpyry
{\IOR{1.1-11}}

\par }{\IO Pauru ehtopõpyry
{\IOR{1.12-26}}

\par }{\IO Kyrixtu sã imehnõ pyno ehtoko
{\IOR{1.27—2.18}}

\par }{\IO Timoteu te, Epaporotitu roropa
{\IOR{2.19-30}}

\par }{\IO Kyrixtu marõme kuexirykõ ipunaka
{\IOR{3.1—4.9}}

\par }{\IO “Kure mase,” ãko Pauru
{\IOR{4.10-20}}

\par }{\IO Aosekazumatopo, kure toto ripotopo
{\IOR{4.21-23}}



\par }\ChapOne{1}{\SH Pauru osekarotopõpyry
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ynymerohpyry moro onenerykõme, Piripo põkomo. Ritonõpo poetoryme matose. Jezu Kyrixtu omipona exiketõme matose. Ritonõpo omiry ekaronanõ neneryme roropa sero merõko ase, ãkorehmananõkõ maro. Ywy ase Pauru. Ymaro Timoteu nase. Jezu Kyrixtu poetoryme ynanase.


\par }{\PP \VS{2}Ynara ãko ase Ritonõpo a, Kumykomo a, Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu a roropa: “Papa, opoetory tõ pyno exiko Piripo põkomo. Torẽtyke pyra tyriko toto,” ãko ase opoko xine.


\par }{\SH Piripo põkõ poko Pauru oturutoh Ritonõpo a
\par }
{\PP \VS{3}Opoko xine josenetuputyryhtao: “Kure mase Papa, Piripo põkõ pyno exikehpyra oexiryke,” ãko ase Ritonõpo a.

\VS{4}Opoko xine jotururuhtao Ritonõpo a tãkye kuhse ase oturũko.

\VS{5}Oty katohme? Arypyra. Moino ro, jytopitoryhtao oesaka xine, kuakorehmatose imehnõ amorepary poko omi kurã poko Jezu Kyrixtu poko. Ãko ro matose seromaroro, jakorehmãko ro.

\VS{6}Naeroro ynara enetupuhnõko ase, okurohtao xine erohnõko mã Ritonõpo. Tyrisenã sã oritorỹko mana. Pake toerohpitose ynororo. Erohkehpyra mana opoko xine, Jezu Kyrixtu oepyry ropa ponãmero. Tooehse ropa Jezu ahtao rokẽ toerohtoh poko otyhkãko mã Ritonõpo.

\VS{7}Ypyno toexiry sã opyno xine roropa mã Ritonõpo. Opyno xine ase roropa. Jakorehmananõme matose, Ritonõpo nyrohmanohpotoh poko, aomiry zae ehtoh ekarory poko imehnomo a. Ehxiropyra matose ãpuruhpyry tao jexiry poko. Morararo ãpuruhpyry tao pyra ro jahtao jakorehmananõme mexiatose, imehnõ amorepary poko omi kurã poko Jezu Kyrixtu poko.

\VS{8}Etatoko pahne, yronymyryme opyno xine ase, opyno xine Jezu Kyrixtu ehtoh samo. Opyno xine ase tamorepase jexiryke eya opyno xine jehtoh poko. Ajohpe pyra ase morara kary poko ya. Juaro Ritonõpo mana.


\par }{\PP \VS{9}Ynara ãko ase Ritonõpo a opoko xine: “Papa, Piripo põkõ akorehmako kokoro rokene itamurumehxo osepyno toto ehtohme. Opoko zuarohxo toto ehtohme akorehmako toto Papa, zae ehtoh menekary waro toto ehtohme roropa,

\VS{10}zae kuhse toexirykõ se toto ehtohme oneneryme,” ãko ase Ritonõpo a. Morara awahtao xine tyyrypyhpyke pyra matose exĩko, ohxiropyra xine roropa imehnõ mana Kyrixtu oepyry ropa ahtao sero nono pona.

\VS{11}Zae ehtoh poko exĩko matose, Jezu Kyrixtu a tyjamitunuru tokarose exiryke oya xine. Aomi poe kure Ritonõpo rĩko matose. Mame: “Emero motye kure mase Ritonõpo,” ãko imehnõ mana Ritonõpo a zae oehtohkõ eneryke tyya xine.


\par }{\SH Emero motye Kyrixtu kure ya mana katopõpyry Pauru a
\par }
{\PP \VS{12}Jakorõ tomo, pitiko rokẽ pyra tyhtomase ywy onenetupuhpynomo a. Yrome enaromyra exiase omi kurã ekarory poko imehnomo a. Mame orẽpyra jeneryke, imehnõ Jezu poetory tõ roropa orẽpyra omi kurã ekaropitõko mana. Naeroro tuhkehxo mã Ritonõpo omiry kurã waro exĩko Jezu Kyrixtu poko. Moro waro oexirykõ se ase.

\VS{13}Tarõkõ mã ypoko zuaro toehse, kowenu tuisary tapyĩ erase tõ emero zuaro. Ãpuruhpyry taka tõmapose ywy, Kyrixtu poetoryme jexiryke. Ĩperatu tapyĩ taõkõ roropa emero zuaro mã toto ypoko.

\VS{14}Naeroro ehxiropyra jexiryke omi kurã ekarory poko ãpuruhpyry tao jahtao ro, tuhke Kuesẽkõ omipona exiketõ orẽpyrahxo exĩko mana Kuesẽkõ enetuputyry poko. Enaromyra mã toto Ritonõpo omiry poko imehnõ amorepary poko, kokoro rokene.


\par }{\PP \VS{15}Toitoine Kyrixtu poko imehnõ zurũko mã toto jumoxike toexirykõke, kure tõsekarorykõ se roropa toexirykõke. Yrome imehnõ mã Ritonõpo omiry ekarõko imehnomo a, toto pyno toexirykõke.

\VS{16}Ypyno roropa toexirykõke Kyrixtu omiry ekarõko mã toto zae. Ritonõpo omi poe aomiry kurã myakãmary se pyra jexiry enetupuhnõko mã toto.

\VS{17}Yrome mokaro jumoxike exiketõ mã ajohpe sã rokẽ Kyrixtu poko imehnõ zurũko. Osepyno rokẽ mã toto. Imehnõ zurũko toh mã repe Kyrixtu poko ymotyẽkatohme, orẽpyrahxo se toexirykõke.

\par }{\PP Josanumary se roropa mã toh repe, ãpuruhpyry tao jahtao.

\VS{18}Otara kara. Tãkye rokẽ ase Kyrixtu poko imehnõ tamorepase ahtao, jumoxike exiketomo a tamorepase toto ahtao, ypyno exiketomo a tamorepase toto ahtao roropa. Tãkye exikehpyra ase tamorepase imehnõ ahtao, enara.

\VS{19}Jezu Kyrixtu Zuzenu ymaro mana. Jakorehmãko mana. Jakorehmãko roropa matose ypoko Ritonõpo a õtururukõke. Naeroro zuaro ase tũtãko ropa ase ãpuruhpyry tae. Morara exiryke tãkye ase.

\VS{20}Ynara se ase, yronymyryme Kyrixtu omipona se ase. Orẽpyra jexiry se ase Ritonõpo nyrohmanohpotopõpyry poko ya, kokoro rokene ekurehpyra jehtohme. Seromaroro kuhse enaromyra se ase. Kure Kyrixtu riry se rokẽ ase, orihpyra ro jahtao ro, toorihse jahtao ro, enara.

\VS{21}Oty kure ya sero nono po? Emero motye Kyrixtu kure ya mana. Naeroro toorihse jahtao kurehxo exĩko ase imaro exikehpyra jexiryke.

\VS{22}Yrome orihpyra jahtao erohnõko ro ase. Ritonõpo nyrohmanohpotoh kurã poko ro ase. Orihpyra jahtao imehnõ Kyrixtu enetupuhnõko mana jomiry etaryke tyya xine. Morara exiryke imenekary waro pyra ase, jorikyry, orihpyra jexiry, enara.

\VS{23}Asakoro kure ya mana. Sero nono rumekary se ase, Kyrixtu maro jehtohme. Morara kurehxo ya repe.

\VS{24}Yrome oya xine kurehxo orihpyra jexiry aporo ãkorehmatohkõme.

\VS{25}Moro enetupuhnõko ase. Naeroro orihpyra ase aporo amaro xine jehtohme. Ãmorepatorỹko ase zuarohxo oehtohkõme, tãkye roropa oehtohkõme Ritonõpo enetuputyry poko oya xine.

\VS{26}Morarame tãkye kuhse exĩko matose, amaro xine tooehse ropa jahtao kure jexiryke oya xine. “Imehxo mã Jezu Kyrixtu,” ãko matose orihpyra jexiryke, imarõ oexirykõke.


\par }{\PP \VS{27}Ynara se ase oya xine, zae oehtohkõ se ase. Kyrixtu omipona nymyry oexirykõ se ase. Morarame aomipona awahtao xine orẽpyra Jezu enetupuhnõko matose. Mame amaro xine jahtao, amaro xine pyra jahtao roropa ynara matose Ritonõpo omipona. Ynara etary se ase opoko xine imehnomo a. “Piripo põkõ orẽpyra mã toto Ritonõpo omipona. Atakorehmãko roropa mã toto imehnõ amorepary poko Kyrixtu enetupuhpotohme eya xine,” ãko mã toto ya opoko xine.

\VS{28}Ozehnotokõ zuno pyra ehtoko. Mokaro motye kuhse orẽpyra Ritonõpo mana. Naeroro orẽpyra rokẽ ehtoko kokoro rokene. Morarame enaromyra oexirykõ eneryke tyya xine typoremãkaporykõ enetupuhnõko mã toto. Apotoimo htaka tyrirykõ enetupuhnõko mã toto. Yrome tõmipona se exiketõ pynanohnõko Ritonõpo mana. Moro enetupuhnõko roropa mã toto. Naeroro ãkorehmatorỹko Ritonõpo mana, poremãpyra oehtohkõme jũme imaro oehtohkõme roropa.

\VS{29}Tymenekase matose Ritonõpo a tõmipona oehtohkõme. Kyrixtu poetoryme matose erohnõko, Kyrixtu enetuputyryke oya xine oesẽkõme. Etuarimãko roropa matose ipoetoryme oexirykõke.

\VS{30}Pake josanumasene yzehnotokomo. Josanumary meneatosene. Moro waro matose. Seromaroro, josanumãko ro mã toto. Morararo mã toto, õsanumatorỹko Kyrixtu poetoryme oexirykõke.




\par }\Chap{2}{\SH Penekehpyra Kyrixtu exiryke kuakorehmanekõme nymyry toehse
\par }
{\PP \VerseOne{1}Orẽpyra matose Kyrixtu poetoryme toehse oexirykõke. Opyno xine toexiryke ãkorehmatorỹko Kyrixtu mana torẽtyke pyra oehtohkõme. Ritonõpo Zuzenu Kurã mã ãmorepatorỹko okurohtao xine. Imehnõ Jezu poetory rĩko matose kure. Toto pyno roropa matose.

\VS{2}Morara exiryke ajohpãme sã oxisã osenetupuhtoko. Oxisã roropa imehnõ pyno ehtoko. Oxisã õsenetupuhtohkõ ahtao jãkyemãko matose.

\VS{3}“Imehxo ase, imehnõ motye,” kara ehtoko. Imehnõ motye kure oexirykõ poko epyrypara ehtoko. Toto maro oxiekyryme sã ehtoko. Kure tyritoko toto, otuisarykõme samo.

\VS{4}Osepyno rokẽ pyra ehtoko. Imehnõ akorehmatoko.

\VS{5}Jezu Kyrixtu osenetupuhtoh sã osenetupuhtoko.


\par }{\Q \VS{6}Moino ro Ritonõpome Jezu Kyrixtu kynexine.

\par }{\Q Mame: “Asã tuisame se rokẽ ase Papa,

\par }{\QB ahnome jexiry se pyra ase,” kara ynororo Tumy a.


\par }{\Q \VS{7}Tamoreme tuisame toehtoh turumekase eya sero põme toehtohme

\par }{\QB imehnõ akorehmaneme roropa toehtohme.

\par }{\Q Mame ahnome tonuruse kysã xine ehtohme.


\par }{\Q \VS{8}Mame orẽpyra toexiry turumekase Tumy omipona toehtohme ipunaka toorikyry ponãmero.

\par }{\Q Tumy omihpyry ae ro Jezu kynorihne.

\par }{\Q Wewe axikahpyry pokona toxixihmase,

\par }{\QB iirypyryme aexihpyry samo.


\par }{\Q \VS{9}Morara exiryke emero motye

\par }{\QB tuisamehxo Jezu tyrise Ritonõpo a, tymaro aehtohme.

\par }{\Q Tuisa esety ke tosehpase roropa ynororo Ritonõpo a ime aexiry enetupuhtohme imehnomo a emero.


\par }{\Q \VS{10}Morara exiryke kure Jezu riry poko

\par }{\Q tosekumurukõ po porohnõko mã toto kapuaõkõ emero te, sero nono põkomo, aorihtyã roropa.

\par }{\QB Emero porohnõko tosekumurukõ po mã toto.


\par }{\Q \VS{11}“Omoro mase yna esẽme Jezu Kyrixtu,” ãko mã toto imehnõ netaryme emero.

\par }{\Q “Kure Ritonõpo mana. Kumykõme mana.

\par }{\Q Emero motye orẽpyra mana,” ãko roropa mã toto.


\par }{\SH Ritonõpo poetory tõ saerehkane sã mã toto
\par }
{\PP \VS{12}Etatoko pahne wekyry tomo, opyno xine ase. Amaro xine jahtao jomiry mymoitone. Naeroro moro motye seromaroro jomipona ehtoko amaro xine pyra ro jahtao. Ritonõpo nyrohmanohpotopõpyry poko erohtoko. Tomeseke ehtoko roropa aomipona oehtohkõme. Ritonõpo zuno ehtoko. “Arypyra,” kara ehtoko eya, opynanohkehpyra xine aehtohme.

\VS{13}Ynara exiryke okurohtao xine mã Ritonõpo, ãkorehmatorỹko mana tõmipona se oehtohkõme. Tyjamitunuru ekarõko oya xine mana, tõmipona oehtohkõme, enara.


\par }{\PP \VS{14}Mame emero rokẽ poko awahtao xine, atakirimara ehtoko. Oseosezuhpyra ehtoko roropa,

\VS{15}tyyrypyhpyke pyra oehtohkõme imehnomo a, okurohtao xine roropa zae oehtohkõ waro oehtohkõme. Iirypyrymãkõ rãnao matose. Ajohpãkõ rãnao sero nono po matose roropa. Naeroro Ritonõpo poenõme sã ehtoko kure rokẽ ehtoko. Xirikuato osenẽko koko. Moro saaro matose zae awahtao xine Jezu Kyrixtu omipona iirypyrymãkõ rãnao awahtao xine, zae oehtohkõ enẽko mã toto.

\VS{16}Ritonõpo omiry kurã ekarotoko eya xine, orihpỹme toto ehtohme Jezu enetuputyryke tyya xine. Morara awahtao xine tãkye kuhse ase exĩko opoko xine Kyrixtu oepyry ropa ahtao. Zuaro exĩko ase. Jerohtopõpyry amaro xine toiparo rokẽ pyra exiry waro exĩko ase.


\par }{\PP \VS{17}Otarãme okynã pyra jetapãko onenetupuhpynõ mana. Yrome jorikyry ynekaroryme mana Ritonõpo a, orẽpyra jerohtopõpyryke amaro xine. Yrome otara kara. Tãkye ro ase jorikyryhtao ãkorehmatohkõme Jezu enetuputyry poko oya xine. Tãkye oexirykõ se ase roropa moro poko.

\VS{18}Tãkye oexirykõ se ase roropa toorihse jahtao. Emynyhmara ehtoko ypoko. Tãkye ehtoko ysamo.


\par }{\SH Timoteu poko Epaporotitu poko roropa
\par }
{\PP \VS{19}Okynã pyra Timoteu enyokyry se ase oya xine, aropory se Ritonõpo ahtao. Oenese xine aropory se ase kure oehtohkõ ekaropose oya xine, zuaro jehtohme, tãkye jehtohme.

\VS{20}Timoteu opyno xine yronymyryme mana ysaaro. Imepỹ pyra mana. Isã exikety pyra mana.

\VS{21}Imehnõ mã emero toerohtohkõ poko rokẽ osenetupuhnõko mã toto. Jezu Kyrixtu omiry ekarory poko osenetupuhpyra mã toto. Typoko xine rokẽ osenetupuhnõko mã toto.

\VS{22}Yrome Timoteu mokaro sã pyra mana. Erohketyme nymyry mana. Kure mana, zuaro matose. Ymaro erohnõko mana omi kurã poko imehnõ amorepary poko Jezu poko. Umũkurume sã Timoteu nase. Jũme sã ase roropa.

\VS{23}Morara exiryke enyokyry se ase oya xine. Yrome otara exĩko hano. Otarãme ãpuruhpyry tae tũtãko ropa ase zuaro pyra ase. Zuaro jahtao rokẽ enyohnõko ase oya xine ouruse xine.

\VS{24}Kuesẽkõ jamitunuru enetupuhnõko ase. Jytory se ase roropa oenese xine. Kuesẽkomo a: “Ytoko,” kary momohnõko rokẽ ase jytotohme.


\par }{\PP \VS{25}Kuakorõkõ aropõko ropa ase oya xine, Epaporotitu. Pake menehpotone jakorehmaneme. Ymaro toerohse ynororo omi kurã ekarory poko. Urumekara ro mana. Jepeme nymyry mana.

\VS{26}Oenese xine toytory se mana. Toemynyhmase ynororo opoko xine, akuruhtatopõpyry poko totase oya xine exiryke. Ynara tykase ynororo: “ ‘Toorihse Epaporotitu mã otarame,’ ãko toh mã ypoko,” tykase ynororo. Morara exiryke toemynyhmase ynororo opoko xine.

\VS{27}Itamurume kure pyra nexiase. Orikyĩse nexiase. Yrome ipyno Ritonõpo nexiase. Ipyno rokẽ pyra, ypyno roropa nexiase omuhpe jexiryino.

\VS{28}Morara exiryke yronymyrymehxo Epaporotitu enyokyry se ase oya xine enetohme ropa oya xine. Tãkye matose exĩko mokyro eneryke ropa oya xine. Morarame tãkye toehse awahtao xine emynyhmarahko exĩko ase roropa.

\VS{29}Naeroro mokyro eahmatoko oesaka xine aytotohme. Tãkye ehtoko imaro ãkorõkõme exiryke, Kuesẽkõ poetoryme exiryke. Morara ehtoko emero Epaporotitu panõkomo a. Kure rokẽ tyritoko toto. Morararo ehtoko emero, Jezu poetory tõ maro. Kure rokẽ tyritoko toto.

\VS{30}Toorikyry zuno pyra Epaporotitu nexiase. Jakorehmara mexiatose moe oexirykõke. Yrome imepỹ menyokyatose jakorehmatohme eya. Osepyno pyra nexiase. Jakorehmase Kyrixtu omi poe takuruhtary ponãmero.




\par }\Chap{3}{\SH Zae ehtoh poko Ritonõpo a
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morarame jakorõ tomo, atãkyematoko Kuesẽkõ poetoryme oexirykõ poko. Penekehpyra ase morara kary poko ya. Apitoryme morara ymeroase onenerykõme. Oty katohme? Arypyra, ynymerohpyry omipona awahtao xine kure rokẽ exĩko matose.

\VS{2}Tomeseke ehtoko popyra ehtoh poko exiketõ poko. Kaikuxi sã oryhmarykõ se rokẽ mã toto. “Aĩkõpotapihpyry isahkatoko kure oehtohkõme Ritonõpo a,” ãko mã toto. Opũkõ sahkapory se toh mã repe. Tuaro ehtoko mokaro poko. Zae pyra exiketõ mokaro.

\VS{3}Yrome mokaro sã pyra sytatose. Kukurohtao xine tukurãkase kuexirykõke. Ritonõpo Zuzenu poe Ritonõpo poko sytatose. Atãkyemãko sytatose Jezu Kyrixtu poetoryme kuexirykõke. Kupũkõ sahkary tõkehko, kuakorehmara xine ipunaka kure kyrirykõ poko Ritonõpo a. Moro waro sytatose.

\VS{4}Kynyrihpyrykõ poko kure toehse kuahtao xine toiparo rokẽ enetupuhnõko sytatose. Kynyrihpyrykõ kure ahtao Ritonõpo a imehnõ motye kure jexiry, imehnõ motye kure jehtoh poko tukuhse ya exiryke. Tuhke tyrise ya kure jehtohme Ritonõpo a.

\VS{5}Jenurutopõpyry poe 8me tõmehse jahtao waĩpotapihpyry tysahkase Ritonõpo poetoryme jekarotohme. Izyraeu paryme ase, Pẽjamĩ paryme. Juteume nymyry ase, juteume aja exiryke, Papa roropa. Zae Ritonõpo nymeropohpyry poko tamorepase ywy, parixeume toehse ywy.

\VS{6}Orẽpyra exiase juteu tamuxiry tõ omipona. Toto omiry onurumekara exiase. Yrome azahkuru exiase, Jezu poetory tõ tyyryhmase ya. Zaẽkara sã toh nexiase ya. Mame zae jehtohme Moeze nymerohpyry omipona exiase yronymyryme repe.

\VS{7}Yrome seromaroro Kyrixtu pyno toehse ywy. Naeroro morohne kure jehtopõpyry kehko emero ipune pyra toehse ya, Kyrixtu rokẽ pyno toehse jexiryke.

\VS{8}Eya osekarõko ase, jesẽme toehse ynororo exiryke. Aomipona se rokẽ ase ipunaka. Emero motye kure kuhse ynororo ya. Naeroro kure jehtopõpyry typahse ya emero. Emero turumekase ya aomipona jehtohme. Naeroro Kyrixtu poko ypenetaryke ya emero turumekase ya, typahsẽme rokẽ toehse exiryke ya, Kyrixtu apoitohme rokẽ ya.

\VS{9}Kyrixtu maro nymyry toehse ywy. Apitoryme, zae ase Ritonõpo a, tamuxi tõ omipona jexiryke, tykase ywy repe. Yrome seromaroro ynara zuaro toehse ywy, Kyrixtu enetuputyryke rokẽ ya tukurãkase ywy. Ritonõpo ynara ãko: “Tukurãkase mase Umũkuru enetuputyryke oya,” ãko Ritonõpo ya.

\VS{10}Seromaroro toiro se rokẽ ase. Kyrixtu omipona se rokẽ ase. Orẽpyra ynororo. Tyjamitunuru ke tõsemãse ropa ynororo toorihxĩpo. Naeroro ijamitunuru se ase roropa ukurohtao. Toetuarimase ynororo kypynanohtohkõme Tumy omi poe. Morararo Kyrixtu osanumatopõpyry sã josanumary se ase imehnõ amorepary poko. Tumy omipona toehse ynororo toorikyry ponãmero. Morararo ase Kyrixtu omipona se ase jorikyry ponãmero.

\VS{11}Isaaro jẽsemãkãko ropa Ritonõpo mana toorihse jahtao. Moro se ase, moro eraximãko ase roropa.


\par }{\SH Tururume ytoketõ sã, “Kure mase,” katoh poko
\par }
{\PP \VS{12}“Kyrixtu sã toehse ywy, aomipona toehse ywy,” kara ase, Jezu sã exipyra ro jexiryke. “Kure rokẽ ase tyyrypyhpyke pyra,” kara roropa ase. Yrome Kyrixtu a typynanohse ywy tymaro jehtohme. Naeroro aomipona se rokẽ ase, onurumekara ase. Kure rokẽ se ase. Morara jehtohme typynanohse ywy Jezu Kyrixtu a.

\VS{13}Jakorõ tomo: “Kokoro rokẽ Kyrixtu omipona rokẽ ase,” kara ase imehnomo a. Yrome pake iirypyryme jehtopõpyry poko osenetupuhpyra ase. Moro poko wenikehnõko ase. Taroino Ritonõpo omipona jehtoh poko osenetupuhnõko ase yronymyryme, jũme orihpỹme jehtohme imaro. Aomipona se ase jetuarimaryhtao ro.

\VS{14}Tururume ytokety topohme ytõko axiny osema etyhpyry pona, osemazuhme toeporehkatohme, “Kure mase,” kary etatohme tyya. Mokyro sã jexiry se ase. Toiro se rokẽ ase. Ritonõpo omipona se ase yronymyryme, “Kure mase,” kary etary se jexiryke Ritonõpo a sero etyhpyry po. Mame jũme imaro exĩko ase kapu ao toahmase jexiryke Kyrixtu a. Jũme imaro exĩko ase Jezu Kyrixtu enetuputyryke ya.


\par }{\PP \VS{15}Kyrixtu omipona kuahtao xine zae sytatose. Moro waro matose. Naeroro kokoro rokẽ aomipona sehtone. Yrome otarame toitoine matose aomipona se hkopyra. Morara awahtao xine otuarõtanohtorỹko Ritonõpo mana zae zuaro oehtohkõme.

\VS{16}Aomipona kuahtao xine kure. Pake Ritonõpo nekarotopõpyry ae ro sexiatose. Moro saaro sehtone seromaroro aomipona.


\par }{\PP \VS{17}Jakorõ tomo, zae jehtoh ipoenohtoko. Zuaro ehtoko. Ysã Ritonõpo omipona exiketõ enetoko yna sã oehtohkõme.

\VS{18}Tuhkãkõ nae zae pyra exiketomo. Mokaro poko kuuruatosene. Yxitary se ase mokaro poko oururukohtao. Kyrixtu zehno exiketõme mã toto. Exixihmatopõpyry eunohnõko mã toto.

\VS{19}Typenetatohkõ poko se rokẽ mã toto. Ritonõpo oneahmara mã toto. Ihximyra mã toto tyyrypyrykõ kahpyry poko. Ipoko epyrypãko mã toto kure ehtoh poko samo. Senohne poko osenetupuhnõko mã toto, onenetupuhpynõ penetatoh poko tõkehko osenetupuhnõko mã toto. Naeroro ameke rokẽ exĩko mã toto Ritonõpo a. Etuarimatoh taka omõnõko mã toto.

\VS{20}Yrome kuesarykõ kapu ao mana Ritonõpo esao. Moro poe Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu oehnõko ropa mana kypynanohnekomo. Tãkye rokẽ sytatose aepyry ropa eraximãko.

\VS{21}Tyjamitunuru ke Jezu Kyrixtu mã imehnõ poremãkapory waro emero porehme tõmipona toto ehtohme. Mame tyjamitunuru ke ro kuokokõ myakamãko mana, kurã ke. Sero nono po kuahtao xine jamihme pyra sytatose. Yrome kuokokõ myakamãko kurã ke mana, tokoke kurã ke kuehtohkõme. Orihpỹme exĩko sytatose jũme.




\par }\Chap{4}{\SH “Osepyno ehtoko,” katopõpyry Pauru a
\par }
{\PP \VerseOne{1}Morara exiryke jakorõ tomo, poremãpyra ehtoko Kuesẽkõ omipona oexirykõ poko. Opyno xine ase yronymyryme. Oya xine jytory se ase. Tãkye ase opoko xine kure oexirykõke ya. Ritonõpo nekarohpyryme matose ya, jerohtamitume matose.


\par }{\PP \VS{2}Ynara ãko ase oya Ewotia, oya roropa Sỹtyke, ajohpãme sã oxiehno pyra ehtoko. Osepyno ehtoko atakorõme oexirykõke, Jezu poetoryme oexirykõke.

\VS{3}Oya roropa jakorehmane ynara ãko ase, mokaro nohpo tõ zuruko, Ewotia, Sỹtyke, enara, oxiehno pyra toto ehtohme ropa. Itamurume toerohse toto ymaro Jezu poko imehnõ amorepary poko. Keremẽti roropa toerohse ymaro, tuhkãkõ jakorehmananõ maro. Mokaro esetykõ tymerose Ritonõpo papẽ poko nase, jũme Ritonõpo maro toto ehtohme.


\par }{\PP \VS{4}Typynanohse matose Kuesẽkomo a tymaro oehtohkõme. Naeroro tãkye ehtoko kokoro rokene. Atãkyematoko, ãko ropa ase oya xine.


\par }{\PP \VS{5}Emero rokẽ pyno ehtoko, okynã pyra Kuesẽkõ oehnõko ropa mana.

\VS{6}Torẽtyke pyra ehtoko. Emero poko oturutoko Ritonõpo maro. Openetatohkõ ekaropotoko eya. Mame: “Kure mase Papa,” kahtoko roropa eya õtururukohtao.

\VS{7}Mame torẽtyke pyra oritorỹko mã Ritonõpo. Otãto? Zuaro pyra sytatose repe. Ynororo rokẽ zuaro torẽtyke pyra oritohkõ poko. Jezu Kyrixtu maro oexirykõke oewomatorỹko mana. Õsenetupuhtohkõ kurãkãko ropa mana. Kyrixtu omipona se rokẽ exĩko matose.


\par }{\PP \VS{8}Mame etatoko pahne jakorõ tomo, zae ehtoh poko rokẽ osenetupuhtoko. Zae ehtoh poko te, kure ehtoh poko te, jamihme pyra exiketõ pyno exiry poko, kure imehnõ riry poko te, iirypyryme pyra ehtoh poko, imehnõ pyno ehtoh poko, kure imehnõ riry poko, enara. Morohne poko osenetupuhtoko.

\VS{9}Ya ãmorepatopõpyrykõ omipona ehtoko. Jomiry ke kuamorepatosene. Zae jehtopõpyryke roropa kuamorepatosene. Morarame torẽtyke pyra oritorỹko Ritonõpo mana. Amaro xine exikehpyra roropa mana.


\par }{\SH “Kure matose,” katopõpyry Pauru a
\par }
{\PP \VS{10}Tãkye ase ipunaka, Kuesẽkõ maro jexiryke. Kure mase ãko ase eya onenehpohpyrykõ poko. Tuhke nuno taropose oya xine repe, yrome seromaroro ypyno oexirykõ enepõko ropa matose ya. Pake ypyno mexiatose. Yrome jakorehmasaromepyra mexiatose. Seromaroro onenehpohpyrykõ ke jakorehmãko matose. Kure matose.

\VS{11}“Tuenikehse ypoko oexirykõke emynyhmãko ase,” kara ase. Ynara zuaro toehse ywy, emero rokẽ toehse ahtao torẽtyke pyra ase. Tãkye ro ase tymõkomoke pyra jahtao.

\VS{12}Jetuarimary waro toehse ywy, tymõkomoke pyra jahtao ipunaka. Tymõkomoke toehse ywy roropa pitiko rokẽ pyra. Naeroro ynara waro toehse ywy, emero rokẽ toehse jahtao, jetuarimaryhtao roropa, tãkye rokẽ ase. Tuesapare jahtao te, omise jahtao, tuhke tymõkomoke jahtao, tymõkomoke pyra jahtao roropa, tãkye rokẽ ase.

\VS{13}Kokoro rokẽ tyjamitunuru ekarõko Kyrixtu ya. Naeroro emero rokẽ jetuarimaryhtao poremãpyra ase, yjamihtanopyryke Kyrixtu a, tyjamitunuru ke.


\par }{\PP \VS{14}Piripo põkomo, kure matose. Toiro rokẽ pyra otinerũkõ mekaroatose ya, arypyra jahtao.

\VS{15}Pake jytoryhtao Masetonia poe amarokõ rokẽ toenupunase ypoko. Omi kurã Jezu poko ekaropitoryhtao ya amarokõ rokẽ wakorehmatose; amarokõ rokẽ ymaro mexiatose tytineruke jahtao, jetuarimaryhtao, enara. Imehnõ tuenikaro rokẽ toh nexiase.

\VS{16}Toiro rokẽ pyra Tesaronika po jahtao tineru menehpoatosene ya tytineruke pyra jahtao.

\VS{17}Otinerũkõ poko penetara ywy repe. Yrome Ritonõpo nekarory apoiry se ase, oya xine, jakorehmatamitume, otinerũkõ tokarose exiryke oya xine ya.

\VS{18}Seromaroro onenehpohpyrykõ Epaporotitu a apoi rahkene, porehme. Epo mana. Imotye roropa mana. Onekarohpyrykõ ya onekarohpyryme Ritonõpo a mana. Typoxine sã eya mana. Kure Ritonõpo a mana. Jamaro mana.

\VS{19}Morarame emero ise oehtohkõ ekarõko roropa Ritonõpo oya xine mana, emero nae toexiryke, tyamene se pyra roropa toexiryke, Jezu Kyrixtu poetoryme oexirykõke.

\VS{20}Naeroro: “Kure mase Ritonõpo. Yna zũme mase. Emero motye, imehxo mase,” kakehpyra sehtone, jũme, enara.


\par }{\SH Pauru osekazumatopõpyry
\par }
{\PP \VS{21}Mame emero Jezu Kyrixtu poetory tomo a: “Kure pãna matou?” kahtoko. Morararo Jezu poetory tõ ymarõkõ: “Kure pãna matou?” ãko oya xine mana.

\VS{22}Morararo emero Kyrixtu poetory tõ tarõkõ mã Ĩperatu tapyĩ taõkõ maro: “Kure pãna matou?” ãko oya xine.


\par }{\PP \VS{23}Mame ynara ãko ase Ritonõpo a imaro jotururuhtao opoko xine: “Kure rokẽ Piripo põkõ tyriko,” ãko ase Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu a. Enara.

\par }