\NormalFont\ShortTitle{2 KORĨTIU}

{\MT 2 KORĨTIU

\par }{\MTB Pauru Nymerohpyry ropa \newline  Korĩtu põkõ Neneryme

\par }{\MTC 2 Coríntios

\par }{\IMT Ekarotopo

\par }{\IP Asakoropane pape tymerose Pauru a Jezu poetory tõ neneryme pata Korĩtu po. Yrome asakoro rokẽ ipapeny taro mana, Ritonõpo Omiry Kasenato ao. Toiro tymerose apitoryme (1 Korĩtiu 5.9-13). Imeĩpo 1 Korĩtiu tymerose eya; mame (2 Korĩtiu 2.3 te,
2 Korĩtiu 7.8) inymerohpyry ekarõko mana: emynyhmapotohme aexihpyryme.

\par }{\IP Ritonõpo nymenekahpyryme Pauru kynexine, yrome toitoine Jezu poetory tõ maro exiketõ ikerekeremary se toehse. Amorepaneme nymyry pyra Pauru tokarose eya xine. Aomipona se pyra toh kynexine (2 Korĩtiu 10-12). Tynymerohpyry ae tõmihpyry omipona exiketõ akorehmary se kynexine orẽpyra toto ehtohme Jezu enetuputyry poko. Ynara tykase: “Tope tõme tyrise sytatose Ritonõpo a epeme pyra kuahtao xine ro. Tumũkuru Kyrixtu orikyry ke kymyakãkõme tope tõme tyrise sytatose eya. Mame imehnõ eahmaneme tyrise sytatose eya” (2 Korĩtiu 5.18). Taosanumase roropa ynororo Jutea põkõ pynanohtohme, toto akorehmatohme tineru aroporyke eya xine. Omi jetunety ke zae pyra exiketõ tupokase Pauru a repe, etyhpyryme toto pyno toexiry ekarõko mana.

\par }{\IOT Sero pape ao

\par }{\IO Pauru osekarotopõpyry
{\IOR{1.1-11}}

\par }{\IO Jezu poetory tõ maro Korĩtu po
{\IOR{1.12—7.16}}

\par }{\IOB 1. Pauru toytory se toto enese repe
{\IOR{1.12—2.4}}

\par }{\IOB 2. Iirypyry korokapory te, orẽpyra exiry ropa
{\IOR{2.5-17}}

\par }{\IOB 3. Ritonõpo a tymenekase amorepaneme
{\IOR{3.1—6.13}}

\par }{\IOB 4. Enaroximãko Jezu se pyra exiketõ amorepary poko
{\IOR{6.14—7.1}}

\par }{\IOB 5. Tãkye ehtoh poko
{\IOR{7.2-16}}

\par }{\IO Tineru ekarory Jezu poetory tomo a Jutea po
{\IOR{8.1—9.15}}

\par }{\IO Ritonõpo nymenekahpyryme amorepaneme Pauru osekarõko mana
{\IOR{10.1—13.10}}

\par }{\IO Aosekazumatopõpyry etyhpyryme
{\IOR{13.11-13}}



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Ynymerohpyry moro onenerykõme. Ritonõpo poetoryme matose Korĩtu põkomo, Akaia põkõ roropa. Ywy ase Pauru, Jezu Kyrixtu nymenekahpyryme typoko imehnõ amorepatohme. Ritonõpo nymenekahpyryme roropa ase. Ymaro kuakorõkõ Timoteu nase.


\par }{\PP \VS{2}“Papa Kapuaono, kure rokẽ opoetory tõ tyriko. Torẽtyke pyra tyriko toto,” ãko ase Ritonõpo a opoko xine. Morara ãko ase Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu a roropa.


\par }{\SH “Kure mase Papa,” ãko Pauru Ritonõpo a
\par }
{\PP \VS{3}“Kure mase Papa,” sykatone Ritonõpo a, Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu zumy a. Kypyno xine exikehpyra mana kuetuarimarykohtao ro, Kumykõme nymyry exiryke. Kuakorehmanekõme roropa mana, Ritonõpome toexiryke.

\VS{4}Yna etuarimaryhtao yna akorehmãko mana. Naeroro imehnõ etuarimaketõ eneryhtao yna a toto akorehmary waro ynanase, yna akorehmatopõpyry saaro Ritonõpo a.

\VS{5}Kyrixtu etuarimatopõpyry saaro etuarimãko ynanase pitiko rokẽ pyra, imaro yna exiryke, enetuputyryke roropa yna a. Morararo Kyrixtu maro yna exiryke yna akorehmãko mana.

\VS{6}Yna etuarimaryhtao, ãkorehmatohkõme etuarimãko ynanase. Ritonõpo a okurãkatohkõme roropa etuarimãko ynanase. Takorehmase yna ahtao amarokõ roropa takorehmase matose. Tyjamihtanohpose roropa matose eanahtotohme, penekehpyra roropa oehtohkõme oetuarimarykohtao yna samo, yna etuarimatoh eanahtory sã yna a.

\VS{7}Naeroro oserehpyra ynanase opoko xine Jezu enetuputyry onurumekara oexirykõke oetuarimarykohtao ro. Ynara zuaro ynanase, yna maro oetuarimarykohtao, yna maro ãkorehmatorỹko Ritonõpo mana, yna akorehmary saaro.


\par }{\PP \VS{8}Jakorõ tomo, wenikehpyra ehtoko yna etuarimatopõpyry poko Azia po. Toetuarimase itamurume yna exiryke poremamyĩse ynanexiase. Yna orikyry eraximãko rokẽ ynanexiase.

\VS{9}“Kuorikyry se Ritonõpo mana,” tykase yna repe. Yrome morara tyripose Ritonõpo a ynara kara yna ehtohme: “Orẽpyra ase,” kara yna ehtohme. “Ritonõpo rokẽ orẽpyra mana. Aorihtyã ẽsemãkaponeme ropa mana,” katohme rokẽ yna a.

\VS{10}Totatotapase yna ahtao orikyĩse ynanexiasene. Yrome Ritonõpo a typynanohse ynanexiase. Yna pynanohnõko ro mana. Naeroro ynoro rokẽ enetupuhnõko ynanase yna pynanohneme. Yna pynanohnõko ropa mana,

\VS{11}yna akorehmaryhtao oya xine õtururukohtao eya yna poko. Morarame tuhkãkõ õtururu etaryke tyya yna pynanohnõko ropa Ritonõpo mana. Moromeĩpo tuhkãkõ: “Kure mase, Ritonõpo,” ãko, yna pyno exiry eneryke tyya xine.


\par }{\SH Pauru a toytotoh tytyorõmase
\par }
{\PP \VS{12}Tãkye ynanase zuaro yna exiryke zae yna ehtoh poko sero nono po. Amaro xine zae kuhse yna ehtopõpyry poko tãkye ynanase roropa. Topohme yna otururu nexiase amaro xine, zae se yna exiryke amaro xine. Ritonõpo jamitunuru poe morara ynanexiase, kypyno xine Ritonõpo exiryke, yna tuarõnory ke pyra.

\VS{13}Ynanymerohpyry sekeremary waro matose. Enetuputyry waro roropa matose zae pape meroryke yna a, onekunohto pyra. Zae ehtoh enetuputyry se ase oya xine ipunaka.

\VS{14}Seromaroro pohto rokẽ moro enetupuhnõko matose. Morarame Kuesẽkõ Jezu tooehse ropa ahtao tãkye kuhse exĩko matose yna poko. Morararo opoko xine tãkye kuhse exĩko ynanase.


\par }{\PP \VS{15}Zae jehtoh enetuputyry oya xine waro jexiryke osenetuputyase jytory poko oenese xine. Asakoro jytotoh se toehse ywy oya xine repe, ãtãkyematohkõme Ritonõpo omiry poko ãmoreparykõ poko.

\VS{16}Masetonia pona jytoryhtao te, joepyry ropa ahtao roropa jytory se exiase oya xine jakorehmapotohme oya xine, Jutea pona jytotohme.

\VS{17}Morotona jytory se jahtao ajoajohpe exiase oya xine? Arypyra. Jytory se toehse jahtao osepyno rokẽ pyra exiase. Ritonõpo omipona se exiase. Morara ahtao oty katoh: “Ỹ, ytõko ase,” kaxĩpo: “Arypyra, ytopyra ase,” ase ropa oya xine?

\VS{18}Arypyra. Zae rokẽ Ritonõpo mana. Ywy roropa: “Oya xine ytõko ase,” karyhtao oya xine, ajohpe pyra exiase.

\VS{19}Ynara exiryke Jezu Kyrixtu Ritonõpo mũkuru ajohpe pyra mana. Ipoko tamorepase matose Xira a, Timoteu a, ya, enara. Kyryh ãko rokẽ ynororo, Tumy omipona.

\VS{20}Ritonõpo a tõmiry tokarose ahtao kyya xine: “Kure oritorỹko ase,” tykase. Moro rĩko Jezu mana, emero porehme. Morara exiryke “Kure mase” kakehpyra sytatose eya ỹme Jezu Kyrixtu ehtoh poko, imehxo Ritonõpo ehtoh poko, enara.

\VS{21}Tyjamitunuru ekarõko Ritonõpo yna a mana, zae yna ehtohme Kyrixtu maro. Ritonõpo a tymenekase kuexirykõke ipoetoryme toehse sytatose.

\VS{22}Eya ro tosety tymerose sã kypoko xine, tosẽke kuehtohkõ waro imehnõ ehtohme. Tuzenu kurã tokarose roropa kyya xine kukurohtao xine ehtohme, tynekarory poko kutuarõtatohkõme.


\par }{\PP \VS{23}Opyno xine jexiryke omynyhmaporykõ se pyra jexiryke roropa oya xine ytopyra toehse ywy aporo Korĩtu pona. Ritonõpo jenẽko mana. Ukurohtao enẽko mana. Opyno xine jexiryke ytopyra jekuretyase. Moro waro Ritonõpo mana.

\VS{24}Õsenetupuhtohkõ tyorõmary se pyra ynanase orẽpyra Jezu enetuputyryke oya xine. Yrome ãkorehmarykõ se ynanase tãkye oehtohkõme, emynyhmara oehtohkõme.




\par }\Chap{2}{\PP \VerseOne{1}Naeroro ynara tõsenetupuhse ywy. Zomory oya xine jytoryhtao omynyhmaporykõ se pyra ase.

\VS{2}Tymynyhmapose ya awahtao xine, jãkyemara matose ekurehnõko. Amarokõ rokẽ jãkyemananõme matose.

\VS{3}Naeroro pape ymeroase onenerykõme. Ourutohkõ ymeroase oorypyrykõ rumekatohme oya xine. Oya xine jytotoh poko emynyhmase itamurume. Kurehxo jãkyemary oya xine. Ynara zuaro ase, tãkye jahtao tãkye matose roropa.

\VS{4}Moro pape merory se pyra exiase repe ipunaka. Sam tykase ywy. Yxitase roropa moro meroryhtao. Omynyhmaporykõ se pyra exiase repe. Yrome opyno xine jehtoh waro oehtohkõme moro pape ymeroase onenerykõme.


\par }{\SH Mokyro iirypyryme aexihpyry rypyry ikorokapotoko ropa
\par }
{\PP \VS{5}Mame mokyro poko ymeroase onenerykõme. Tyyrypyry poko toehse exiryke sam tykamexipose okurohtao xine. Sam karahko ase ukurohtao repe. Amarokõ sam ãkohxo matose okurohtao xine emero exisasaka. Ywy roropa sam tykase pohto.

\VS{6}Mokyro rypyry motyẽkary se pyra ase zuãnopyry poko. Epo hnae mokyro wãnopyry oya xine.

\VS{7}Seromaroro iirypyry korokatoh toehse. Kure mokyro tyritoko ropa (tyyrypyry turumekase eya exiryke), tãkye aehtohme ropa Ritonõpo omipona, emynyhmara aehtohme ropa, poremãpyra aehtohme roropa Jezu enetuputyry poko tyya.

\VS{8}Ipyno nymyry oehtohkõ poko mokyro ituarõtanohpotoko, ajohpãme samo.

\VS{9}Zuaro se exiase: “Otarãme jomipona ro mã toto,” tykase ywy opoko xine. Morara exiryke ynymerohpyry aropoase oya xine onenerykõme.

\VS{10}Pake mokyro rypyry pokoino toemynyhmase ywy. Seromaroro iirypyry korokaporyhtao oya xine, ywy roropa ikorokapõko ase. Opyno xine jexiryke ikorokapõko ase. Kyrixtu neneryme mokyro rypyry korokapõko ase Ritonõpo a, Kyrixtume jahtao samo.

\VS{11}Iirypyry korokaporyhtao oya xine oporemãkapopyra xine joroko tamuru exĩko. Tuaro sehtone ipoko. Kyyrypyrykõ poko kyrirykõ se ynororo. Moro waro sytatose.


\par }{\SH Torẽtyke Pauru ehtopõpyry poko Tyroa po
\par }
{\PP \VS{12}Mame toeporehkase jahtao Tyroa pona Ritonõpo omiry kurã poko imehnõ amorepase, tuaro toehse ywy. “Taro jerohtoh nase Kuesẽkõ omi poe,” ase.

\VS{13}Yrome torẽtyke exiase kuakorõkõ Titu onenepyra jexiryke. “Titu enẽko ase taro,” ase repe. (Ymyakãme toytose ynororo oenese xine.) Morarame onenepyra jexiryke: “Ytõko ropa ase aporo,” ase morotõkomo a, Masetonia pona jytotohme.


\par }{\SH Orẽpyra yna ehtoh poko Kyrixtu maro
\par }
{\PP \VS{14}“Kure mase,” ãko ynanase Ritonõpo a. Kyrixtu maro yna exiryke yna arõko sã Ritonõpo mana Kyrixtu mykapo imehnõ neneryme, imehxo Kyrixtu ehtoh waro emero ehtohme. Typoxine exikety ytory sã emero esaka yna ytoryhtao Kyrixtu poko imehnõ tuarõtanohpõko ynanase.

\VS{15}Ixtaratu kurã typoxine ehtoh sã typoxine sã ynanase Ritonõpo a, Kyrixtu nekaroryme yna exiryke eya. Imehnõ tuarõtanohpõko ynanase Kyrixtu maro ehtoh kure exiry poko, enetupuhnanomo, onenetupuhpynomo, enara. Toto tuarõtanohpõko ynanase.

\VS{16}Yrome onenetupuhpynomo a su ãko sã ynanase orihmatõ samo orihketõme toto exiryke, apotoimo htaka ytoketõme toto exiryke. Yrome Kyrixtu enetupuhnanomo a ixtaratu kurã sã yna omiry mana typoxine samo. Toto akorehmãko yna omiry mana orihpỹme toto ehtohme. Yna amoreme pyra moro omi kurã ekarõko ynanase.

\VS{17}Tuhkãkõ nae tomeseke pyra Ritonõpo nekarohpyry poko. Mõkomo typyne pyra exikety sã aomiry ekarõko mã toto. Yrome mokaro sã pyra ynanase ipunaka. Ritonõpo a tonyohse yna exiryke zae ourutorỹko ynanase ineneryme, Kyrixtu poetoryme yna exiryke.




\par }\Chap{3}{\SH Ritonõpo omiry kasenato omipona kuehtohkõ poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Moino ro zae jehtoh waro matose. Naeroro: “Zae ase. Zae ase,” kary etary poko typenekehse matose otarame, zae jehtoh waro oexirykõke. Pape enery se pyra roropa matose yna poko. Imehnõ ahtao, otarame pape se mã toto zae toehtohkõ ekarotohme tuaro pyra exiketomo a. Kure toehtohkõ poko pape meropõko mã toto tope tomo a, tuaro xine pyra exiketõ neneryme: “Ajohpe,” kara toto ehtohme typoko xine. Yrome pape meropory se pyra ynanase kure yna ehtoh poko, yna waro oexirykõke.

\VS{2}Amorepatõme yna ehtoh poko imehnõ tuarõtanohneme matose, pape imerohpyry samo, imehnõ neneryme. Tyrisenã sã toehse oexirykõke zae yna ehtoh enetupuhnõko mã toto. Ritonõpo jamitunuru yna maro ehtoh enetupuhnõko roropa mã toto. Naeroro pape poko morara imerory se pyra ynanase, jũme sã tymerose oexirykõke yna kurohtao.

\VS{3}Kyrixtu nymeropohpyryme sã matose yna a. Pape merotoh ke pyra, axĩtao rokẽ pyra roropa, jũme tymerose matose. Ritonõpo Zuzenu a tõmiry tymerose okurohtaka xine.


\par }{\PP \VS{4}Morara ãko ynanase opoko xine zae Ritonõpo ehtoh enetuputyryke yna a, Kyrixtu enetuputyryke roropa yna a.

\VS{5}Epyrypara ynanase: “Emese kure ynanase Ritonõpo nyrohmanohpotoh poko,” kara ynanase. Jamihme pyra yna exiryke epyrypara ynanase. Ritonõpo poe rokẽ inyrohmanohpotoh waro ynanase.

\VS{6}Ritonõpo rokẽ yna jamihtanohnõko mana, tõmiry kasenato omipona yna ehtohme. Inekarohpyry kasenato Moeze nymerohpyry omipona ehtoh sã pyra mana. Tuzenu omipona rokẽ yna rĩko mana. Moeze nymerohpyry omipona se kuahtao xine ro orihnõko ro sytatose aomipona nymyry pyra kuexirykõke. Yrome Ritonõpo Zuzenu kuesẽkõme ahtao imaro orihpỹme exĩko sytatose jũme.


\par }{\PP \VS{7}Pake Ritonõpo a tynymerohpyry tokarose ahtao Moeze a, topu risẽ poko, imehxo toehtoh tonepose roropa eya. Ritonõpo ezuru eneryke Moeze a, ẽmyty roropa ezurume toehse saerehkane samo, axĩtao rokẽ repe tõtururuke Ritonõpo ẽpataka. Morarame imehnõ Izyraeu tõ enuru jetũ toehse Moeze ẽmyty eneryke tyya xine, saereme ẽmyty toehse exiryke, axĩtao rokẽ repe. Naeroro tynymeropohpyry ekaroryhtao imehxo toehtoh tonepose Ritonõpo a. Moro inymeropohpyry omipona ehsaromepyra kuexirykõke orihketõme toehse sytatose, Ritonõpo maro pyra toehse sytatose.

\VS{8}Moro motye kuhse Tuzenu ekaroryhtao kyya xine orihpỹme kuehtohkõme imehxo toehtoh enepõko kyya xine mana.

\VS{9}Ritonõpo nekarohpyry apitoryme omipona pyra exiketõ taorihmapose toto. Morara ahtao ro, ime Ritonõpo ehtoh tonepose. Yrome moro motye kuhse Ritonõpo imehxo ehtoh enepõko inekarohpyry seromato mana. Kukurãkatorỹko mana Ritonõpo epeme kuehtohkõme, kyyrypyrykõ poko pyra roropa kuehtohkõme.

\VS{10}Ritonõpo nekarohpyry seromato, Imũkuru, imehxo Ritonõpo ehtoh enepõko kuhse mana. Naeroro inekarohpyry pakato ime Ritonõpo ehtoh onenepopyrahme sã toehse mã rahkene.

\VS{11}Axĩtao rokẽ aexihpyry a imehxo Ritonõpo ehtoh tonepose ahtao, moro motye kuhse Ritonõpo nekarohpyry seromato ime Ritonõpo ehtoh enepõko mana jumãme exiryke.


\par }{\PP \VS{12}Mame Ritonõpo nekarohpyry seromato jũme exiry waro yna exiryke orẽpyra ynanase.

\VS{13}Moeze ehtopõpyry sã pyra ynanase. Tõmyty tapuruse eya kamisa ke ezetyry onenepyra Izyraeu tõ ehtohme.

\VS{14}Aosenetupuhtohkõ tapuruse sã roropa kynexine. Aosenetupuhtohkõ tapuruse ro seromaroro Ritonõpo nymeropohpyry sekeremaryhtao eya xine, pake toehtopõpyrykõ saaro. Onenetupuhpyra toh mana. Kyrixtu maro toehse kuahtao xine rokẽ kuosenetupuhtohkõ apuruhpyry sã pyra exĩko ropa mana.

\VS{15}Yrome aosenetupuhtohkõ apuruhpyry saaro mana. Seroae ro Moeze nymerohpyry sekeremaryhtao eya xine aosenetupuhtohkõ apuruhpyry saaro mana.

\VS{16}Yrome kuosenetupuhtohkõ rĩko apuruhpyry sã pyra ropa Kuesẽkõ mana. Ynara tymerose exiryke Ritonõpo omiryme: “Moeze ẽmyty apuru touse ropa Kuesẽkõ ẽpataka toytose ropa Moeze ahtao,” me tymerose.

\VS{17}“Kuesẽkõ,” kary ya: “Ritonõpo Zuzenu,” kary. Ritonõpo Zuzenu nae kuahtao xine kuosenetupuhtohkõ apuruhpyry sã pyra mana. (Tymyhpokase ropa sã sytatose kyyrypyrykõ poko pyra kuehtohkõme.)

\VS{18}Naeroro Kuesẽkõ maro kuexirykõke osene sã sytatose. Kuesẽkõ imehxo ehtoh enẽko imehnõ mana kuẽmytykõ eneryke tyya xine. Kuẽmytykõ anapurupyra roropa sytatose. Mame Kuesẽkõ maro kuexirykõke isahxo exĩko sytatose, Zuzenu erokuruke kukurohtao xine.




\par }\Chap{4}{\SH Ritonõpo nekarory ẽme sã ynanase oripo samo
\par }
{\PP \VerseOne{1}Yna pyno toexiryke yna erohtoh tokarose Ritonõpo a yna a imehnõ amorepatohme typoko, tõmiry kurã poko, enara. Naeroro orẽpyra ynanase erohnõko.

\VS{2}Imehnõ enekunopyry se pyra ynanase. Ajohpe imehnõ anamorepara ynanase Ritonõpo omiry poko. Aomiry onytyoromara ynanase. Zuaro yna exiryke, zae rokẽ toto amorepãko ynanase. Ritonõpo omipona se ynanase ipunaka. Ritonõpo neneryme, imehnõ neneryme roropa, zae yna ehtoh waro emero ehtohme.

\VS{3}Ynanamorepahpyry onenetupuhpyra imehnõ ahtao Kyrixtu poetoryme pyra toexirykõke onenetupuhpyra mã toto.

\VS{4}Onenetupuhpyra mã toto tonekunohse toexirykõke joroko tamuru a. Ritonõpo omipona se pyra toto exiryke toto tuisaryme joroko tamuru mana. Saereme sã Ritonõpo omiry kyya xine mana enetuputyryhtao kyya xine. Yrome mokaro tonekunohse exiryke joroko tamuru a tuisamehxo Kyrixtu ehtoh poko zuaro pyra mã toto. Ritonõpo eneponeme Kyrixtu ehtoh poko onenetupuhpyra mã toto ipunaka.

\VS{5}Tuisame osekaropyra ynanase. Jezu Kyrixtu poko rokẽ imehnõ amorepãko ynanase tosẽkõme enetupuhtohme eya xine. Ãkorehmanekõme rokẽ ynanase, kure Jezu ritohme.

\VS{6}Apitoryme xinukutume rokẽ sero po kynexine. Mame: “Saereme exiko,” tykase Ritonõpo ahtao, saereme toehse. Mokyro: “Saereme exiko,” kahpõ, kutuarõtanohtorỹko mana tuisame imehxo toexiry poko. Kyrixtu ẽmyty enepõko kyya xine mana. Ẽmyty eneryke kyya xine ime aexiry enetupuhnõko sytatose.


\par }{\PP \VS{7}Yrome kymarokomo oripo sã sytatose, Ritonõpo nekarohpyry ẽme sã rokene. Jamihme pyra sytatose orino risẽme sã rokene. Naeroro orẽpyra kuahtao xine Ritonõpo poe rokẽ orẽpyra sytatose kuamoreme xine pyra.

\VS{8}Etuarimãko ynanase yronymyryme, yrome poremãpyra ynanase. Otupĩko roropa ynanase, toitoine repe yrome Kuesẽkõ onenetupuhkehpyra ynanase.

\VS{9}Tuhke yna zehnotokõ mã repe. Yrome yna onurumekara kuepekõ mana jũme. Tyyryhmase yna ahtao ro yronymyryme owõnõko ropa ynanase. Ritonõpo hnao pake totapase yna exiry.

\VS{10}Kokoro rokẽ yna ryhmasene toto. Yrome yna orikyry zuno pyra ynanase, Jezu maro yna exiryke. Naeroro Jezu jamitunuru poe isene ro ynanase. Moro enetupuhnõko imehnõ mana yna eneryke tyya xine.

\VS{11}Yna etapary se exikehpyra imehnõ mana sero nono po Jezu omiry ekaroryke yna a. Naeroro yna onetapara toto ahtao Jezu jamitunuru enetupuhnõko imehnõ mana isene ro yna eneryke tyya xine, orihketõme yna zoko ahtao ro.

\VS{12}Naeroro otarame imehnõ yna etapãko mana, yrome amarokõ orihpỹme exĩko Jezu enetuputyryke oya xine.


\par }{\PP \VS{13}Yna orikyryhtao oty kara. Onenetupuhkehpyra ynanase urutõ sã pake. Ynara tymerose eya: “Zae Ritonõpo omiry ehtoh enetupuhnõko ase. Morara exiryke aomiry ekarõko ase oya xine,” tykase. Moro saaro ynanase zae Ritonõpo omiry enetupuhnõko. Morara exiryke aomiry ekarõko ynanase oya xine.

\VS{14}Kuesẽkõ Jezu ẽsemãkahpõme ropa Ritonõpo mana. Moro waro kuexirykõke ynara zuaro sytatose, yna roropa Jezu maro ẽsemãkapõko Ritonõpo mana amaro xine tosaka kuarotohkõme, tymaro kuehtohkõme.

\VS{15}Naeroro etuarimãko ynanase Jezu Kyrixtu ekarory poko oya xine. Morarame typyno xine Ritonõpo ehtoh enetuputyryhtao imehnomo a tuhkehxo kure Ritonõpo rĩko mã toto: “Kure mase, Ritonõpo,” ãko mã toto. Imehxo Ritonõpo ekarõko mã toto.


\par }{\SH Zae ehtoh poko ynanase enetuputyryke yna a
\par }
{\PP \VS{16}Morara exiryke poremãpyra ynanase Ritonõpo omiry ekarory poko. Yna zoko osenahkaryhtao ro, yna kurohtao yna jamihtanohnõko ropa Ritonõpo mana kokoro rokene.

\VS{17}Mame yna etuarimatoh pitiko rokẽ mana, axĩtao rokẽ roropa mana. Yrome toetuarimakehse yna ahtao kurãme exĩko ropa ynanase, tuisame roropa exĩko ynanase jũme. Yna etuarimatoh motye kuhse yna epehpyry exĩko mana.

\VS{18}Serohne poko yna etuarimatoh poko kehko torẽtyke pyra ynanase. Morohne enẽko sytatose. Yrome Ritonõpo nekarohpyry poko sytatose enetupuhnõko. Morohne onenepyra ro kuenurukõ mana. Kynenehpyrykõ axĩtao rokẽ mana. Yrome osenepyra aexityã jũme exikehpyra mana.




\par }\Chap{5}{\PP \VerseOne{1}Tapyi sã axĩtao rokẽ kuokokõ mana sero nono po. Morarame toorihse kuahtao xine kuekepyrykõ rumekãko sytatose. Mame imepỹ kuokokõ myakã nae Ritonõpo mana kapu ao. Tynyrihpyry ekarõko kyya xine mana kytapyĩkõme, jũme exiketyme.

\VS{2}Seromaroro pusuh ãko sytatose, kuokokõ kapuaõ peneryke. Typenekehse sã sytatose kupũkõ poko sero po. Upo amururu sã kuokokõ kapuaõkõ se sytatose.

\VS{3}Tokoke kapuaõ ke kuahtao xine ihximyra sytatose, tymetyke pyra exikety sã pyra sytatose tokoke exikehpyra kuexirykõke, zuzenume rokẽ exipyra kuexirykõke.

\VS{4}Sero nono poro kuahtao xine sero kuokokõ ao, sam ãko sã sytatose. Kuokokõ rumekary se hkopyra sytatose repe. Yrome kuokokõ kapuaõ se rokẽ sytatose, jũme sero orihkety myakãmatohme orihpỹme exikety ke.

\VS{5}Yna osenetupuhtoh poe rokẽ pyra morara ãko ynanase. Pake tukurãkase sytatose Ritonõpo a. Tuzenu tokarose roropa kyya xine kutuarõtanohpotohkõme tynekarory kurã poko kuokokõ kasenato ekarory poko kyya xine imeĩpo.

\VS{6}Naeroro oserehpyra sytatose zuaro kuexirykõke. Sero kuokokõ ao ro kuahtao xine omõpyra sytatose Kuesẽkõ esaka.

\VS{7}Naeroro zae ehtoh poko sytatose enetuputyryke kyya xine onenepyra ro kuahtao xine.

\VS{8}Oserehpyra sytatose kuorikyrykõ poko. Kure roropa kuorikyrykõ kyya xine mana Kuesẽkõ maro kuehtohkõme.

\VS{9}Yronymyryme tãkye Ritonõpo riry se sytatose kypoko xine. Aomipona se sytatose sero po, orihpyra kuahtao xine. Moero imaro kuahtao xine aomipona sero sytatose, enara.

\VS{10}Imeĩpo kymarokõ emero Kyrixtu ẽpataka osenepõko sytatose. Kuapiakatorỹko mana kuepehmatohkõme kynyrihpyrykõ epehpyryme. Kure rokẽ kynyrihpyrykõ ahtao sero nono po kurã ke kuepehmatorỹko mana. Yrome popyra kuahtao xine sero nono po, kynyrihpyrykõ epehpyryme rokẽ kuepehmatorỹko mana.


\par }{\SH Ritonõpo epeme kuexirykõ poko Kyrixtu enetuputyryke kyya xine
\par }
{\PP \VS{11}Morara exiryke yna epehmary Ritonõpo a waro yna exiryke zuno ynanase. Naeroro yronymyryme imehnõ amorepãko ynanase, enetupuhtohme eya xine. Toto amorepãko ynanase epehpyry apoitohme pyra. Yna kurohtao enẽko Ritonõpo mana. Kure yna ehtoh waro mana. Zae jehtoh waro oehtohkõ se roropa ase.

\VS{12}“Zae yna ehtoh enetupuhtoko,” kary se pyra ynanase oya xine. Yrome kure yna ehtoh poko tuaro oexirykõ se ynanase. Ãkorehmarykõ se ynanase ihximyra oehtohkõme yna poko. Mame imehnõ yna kerekeremaryhtao onetarykõme toto ezukuru waro exĩko matose. Mokaro epyrypãko mã toto typoko xine kure rokẽ sã toexirykõke imehnõ neneryme. Yrome ikurohtao xine zae pyra mã toto, iirypyryme.

\VS{13}Rowohpe yna ekarõko toitoine mã repe. Yrome rowohpe yna ahtao ro Ritonõpo omipona ro ynanase. Mame imehnõ ynara ãko yna poko: “Tuarohxo mã toto imehnõ enekunopyry poko,” ãko repe. Yrome kure oritohkõme erohnõko ynanase ãmoreparykõ poko.

\VS{14}Ãkorehmarykõ poko erohnõko ynanase kypyno xine Kyrixtu enetuputyryke yna a. Morara exiryke opyno xine roropa ynanase. Ynara enetupuhnõko ynanase, toiro orutua toorihse kymyakãkõme. Naeroro toorihse sã sytatose imaro.

\VS{15}Kynorihne kymyakãkõme kypenetatohkõ poko rokẽ pyra kuehtohkõme. Tõmipona kuehtohkõme kynorihne. Tõsemãse ropa ynororo toorihxĩpo kure rokẽ kyritohkõme.


\par }{\PP \VS{16}Morara exiryke taroino imehnõ ehtoh eneryke rokẽ yna a: “Mokyro kure. Mokyro kure pohto. Mokyro popyra,” karahme sã toehse ynanase. Pake Kyrixtu poko roropa: “Ahno rokẽ mokyro,” tykase yna repe. Ahnome rokẽ tokarose yna a. Yrome taroino moro sã pyra enetupuhnõko ynanase.

\VS{17}Kyrixtu poetoryme exinohtao tyrisenã sã sytatose. Kuehtopõpyrykõ xihpyry tonahkase. Kurã ke rokẽ tymyakãmase.

\VS{18}Tope tõme tyrise sytatose Ritonõpo a epeme pyra kuahtao xine ro. Tumũkuru Kyrixtu orikyry ke kymyakãkõme tope tõme tyrise sytatose eya. Mame imehnõ eahmaneme tyrise sytatose eya, typyno toto ehtohme roropa.

\VS{19}Ynara ãko ynanase imehnomo a: “Tope tõme sero põkõ rĩko Ritonõpo mana Kyrixtu toorihse exiryke toto myakãme. Oorypyrykõ poko ohxirorykõ se pyra Ritonõpo mana. Oorypyrykõ korokãko mana Jezu enetuputyryhtao oya xine. Tope tõme oritorỹko mana Kyrixtu toorihse exiryke omyakãkõme,” ãko ynanase imehnõ netaryme. Morara katohme tymenekase yna Ritonõpo a.


\par }{\PP \VS{20}Morara exiryke Kyrixtu poe ourutorỹko ynanase. Ritonõpo poe roropa ourutorỹko ynanase. Oeahmatorỹko ynanase Kyrixtu omi poe. Osekarotoko Ritonõpo a ajohpãme samo, ise pyra awahtao xine ro. Mame typyno oritorỹko mana.

\VS{21}Tyyrypyhpyke pyra Kyrixtu kynexine. Yrome kypyno xine toexiryke kyyrypyrykõ epona tyrise Ritonõpo a. Iirypyryme sã Kyrixtu tyrise Ritonõpo a kukurãkatohkõme kure rokẽ kuehtohkõme, Kyrixtu maro.




\par }\Chap{6}{\PP \VerseOne{1}Erohnõko ynanase Ritonõpo maro. Naeroro ajohpãme sã okurãkatopõpyrykõ Ritonõpo a onurumekara ehtoko.

\VS{2}Ynara tymerose Ritonõpo omiryme:

\par }{\Q “Seroae okurãkarykõ se ase.

\par }{\Q ‘Yna pyno exiko,’ kary oya xine

\par }{\Q etãko ase opyno xine jexiryke,”

\par }{\MM ãko. Naeroro etatoko pahne! Seromaroro okurãkarykõ se Ritonõpo mana. Ekurehpyra ehtoko. Seroae ro enetupuhtoko oesẽkõme!


\par }{\PP \VS{3}Morara katopõpyry ekaroryhtao imehnomo a, zae ehtoh poko se rokẽ ynanase ipunaka, yna onykerekeremara toto ehtohme yna erohtoh poko, toto anakorekehkara roropa yna ehtohme.

\VS{4}Yna tuarimaryhtao eanahtõko ynanase Ritonõpo poetoryme yna ehtoh enetupuhpotohme imehnomo a. Tyyryhmase yna ahtao, tutuarimase yna ahtao, tupime yna erohtoh toehse ahtao roropa, penekehpyra ynanase.

\VS{5}Typitypipohse yna, tõmase roropa ãpuruhpyry taka. Tyyryhmase yna imoihmãkomo a. Yna erohtoh poko itamurume exiryke typoremãse sã ynanexiase. Okynã nyhpyra ynanexiase. Tomitapãse roropa ynanexiase.

\VS{6}Yna rypyry poko se pyra ynanase ipunaka. Tuaro se ynanase. Penekehpyra se ynanase roropa imehnõ riry poko kure. Mame zae yna ehtoh ke Ritonõpo poetoryme yna ehtoh poko imehnõ tuarõtanohpõko ynanase. Ritonõpo Zuzenu nae ynanase. Imehnõ pyno ynanase.

\VS{7}Imehnõ zurũko ynanase zae omi poko Jezu poko. Ritonõpo jamitunuru yna maro ehtoh roropa enepõko ynanase. Zae ynanase Ritonõpo omipona. Naeroro orẽpyra imehnomo a ynara ãko ynanase: “Oorypyrykõ irumekatoko zae oehtohkõme Ritonõpo omipona, yna samo,” ãko ynanase. Yna kerekeremananõ nae ahtao osewomãko ynanase. Ynara ãko ynanase: “Yna onykerekeremara ehtoko zae yna exiryke,” ãko ynanase.

\VS{8}Toitoine imehnõ yna rĩko kure. Yrome oty kara ynanase. Xihpyryme yna tyrise ahtao imehnomo a, oty kara roropa ynanase. Yna poihtoryhtao oty kara ynanase. Yna pyryparyhtao roropa oty kara ynanase. Onekunohtõkõme yna ekarõko imehnõ mã repe. Yrome zae rokẽ ynanase ipunaka.

\VS{9}“Onokã mokaro?” ãko imehnõ mã yna poko. Yna waro pyra sã mã toto. Yrome yna waro mã toto emero. “Otarãme toorihse toto,” ãko mã imehnõ yna poko. Yrome orihpyra ro ynanase. Yna tuarimapõko imehnõ mana. Yrome yna anaorihmapopyra mã toto.

\VS{10}Emynyhmãko ynanase. Yrome tãkye exikehpyra ynanase. Tytineruke pyra exiketõ sã ynanase. Yrome tuhkãkomo a Ritonõpo nekarohpyry kurã ekarõko ynanase tytineruke exiketõ motye toto ehtohme Jezu enetuputyryke eya xine. Tymõkomoke pyra sã ynanase. Yrome emero nae ynanase.


\par }{\PP \VS{11}Jakorõ tomo Korĩtu põkomo, opyno xine ynanase ipunaka. Naeroro zae ourutorỹko ynanase zuaro oehtohkõme opyno xine yna ehtoh poko.

\VS{12}Oty katoh yna rumekãko matou? Opyno xine ro ynanase. Otarãme: “Nary,” ãko matose zae yna ehtoh poko zae yna ehtoh waro awahtao xine ro.

\VS{13}Ypoenõ zururu sã ourutorỹko ase. Yna pyno ehtoko opyno xine yna ehtoh saaro. Pitiko rokẽ pyra yna pyno ehtoko.


\par }{\SH Tuaro ehtoko zae pyra amorepatõ poko
\par }
{\PP \VS{14}Ritonõpo omipona pyra exiketõ maro ytoytopyra ehtoko. Zae pyra exiketõ mã zae exiketõ maro osepeme ehsaromepyra mã toto. Saeremae ytoketõ koko ytoketõ maro ytoytopyra mã toto.

\VS{15}Kyrixtu poetory oxisã pyra mã toto joroko tamuru omipona exiketõ maro. Jezu enetupuhnanõ oxisã pyra mã toto onenetupuhpynõ maro.

\VS{16}Ritonõpo maro oturutoh taka ahno naxikahpyry Ritonõpo myakãme anaropyra sytatose ipunaka, Ritonõpo zamaro pyra exiryke. Kymarokõ Ritonõpo tapyĩme sã sytatose Zuzenu nae kukurohtao xine exiryke. Ynara tykase Ritonõpo moro poko:

\par }{\Q “Osesarĩko ase ypoetory tõ maro,

\par }{\QB toto maro jehtohme.

\par }{\Q Toto esẽme exĩko ase.

\par }{\Q Ypoetoryme roropa exĩko mã toto,”

\par }{\MM tykase.

\VS{17}Ynara tykase roropa Kuesẽkõ kyya xine tyyrypyry onurumekara exiketõ poko:

\par }{\Q “Mokaro irumekatoko,

\par }{\QB toto maro pyra oehtohkõme.

\par }{\Q Tyyrypyrykõ poko exiketõ sã pyra ehtoko ipunaka.

\par }{\Q Morara awahtao xine oesarykõ ekarõko ase oya xine ymaro oehtohkõme.


\par }{\Q \VS{18}Omykõme exĩko ase.

\par }{\Q Umũkurume exĩko matose,

\par }{\QB jẽxiryme roropa,”

\par }{\MM tykase Kuesẽkõ Jamihmehxo Exikety. Morara tymerose urutõ komo a pake Ritonõpo omiryme.




\par }\Chap{7}{\PP \VerseOne{1}Jakorõ tomo, morara tykase Ritonõpo exiryke kyyrypyrykõ xihpyry surumekatone porehme. Kyyrypyrykõ xihpyry poko osenetupuhpyra sehtone. Ritonõpo zuno sehtone. Kyyrypyrykõ sekarotone eya, zae rokẽ kuehtohkõme.


\par }{\SH Tãkye Pauru ehtopõpyry poko
\par }
{\PP \VS{2}Yna pyno ehtoko ajohpãme samo, okurohtao xine. Yna kerekeremananõ omiry onetara ehtoko. Popyra oripopyra xine ynanexiase. Oryhmara xine ynanexiase. Oenekunohpyra xine ynanexiase roropa ipunaka.

\VS{3}Morara karyhtao yna a ohxirorykõ se pyra ynanase. “Popyra matose ya,” kary se pyra ase roropa. Ynara asene oya xine: “Opyno xine yna exiryke jũme orumekara xine ynanase yna kurohtao, orihpyra ro kuahtao xine, toorihse kuahtao xine, enara,” asene.

\VS{4}“Nary rokene,” kara ase zae oehtohkõ poko. Ritonõpo omipona nymyry oehtohkõ waro ase. Opyrypatorỹko ase imehnõ netaryme. Jetuarimaryhtao ro poremãpyra ase, tãkye kuhse jexiryke opoko xine.


\par }{\PP \VS{5}Masetonia pona toeporehkase yna ahtao torẽtyke ynanexiase. Tuhke rokẽ yna ryhmananõ nae nexiase. Imehnõ tõsezusezuhse yna maro. Oserehnõko roropa ynanexiase.

\VS{6}Yrome Ritonõpo mã typoremãse exiketõ akorehmaneme nymyry mana. Tãkye yna riase ropa, Titu oepyryke yna a.

\VS{7}Titu oepyryke rokẽ pyra tãkye toehse yna. Aomiry etaryke roropa yna a tãkye toehse yna. Ynara nase ynororo: “Korĩtu põkõ jãkyemase ropa,” nase yna a. “Oenery se roropa mã toto. Emynyhmãko mã toto zae pyra toehtopõpyrykõ poko. Oewomarykõ se roropa mã toto,” nase ynororo ya. Naeroro, morara kary etaryke ya tãkye kuhse toehse ywy.


\par }{\PP \VS{8}Ynymerohpyry eneryke oya xine memynyhmatose. Yrome emynyhmara ase moro poko. Moro pape ymeroase onenerykõme omynyhmapotohkõme oorypyrykõ xihpyry poko. “Popyra exiase moro pape merotopõpyryke ya,” kara ase. Oemynyhmatopõpyrykõ poko etaryke ya jemynyhmary se exiase repe.

\VS{9}Yrome seromaroro tãkye ase, ynymerohpyry aroporyke ya onenerykõme. Oemynyhmatopõpyrykõ se pyra exiase repe. Yrome oorypyrykõ poko se pyra toehse matose oemynyhmaxĩpo xine, ynymerohpyry enexĩpo. Moro poko tãkye toehse ywy. Ritonõpo omynyhmapoatose oorypyrykõ rumekapotohme oya xine. Naeroro zae ro exiase moro pape merotopõpyry poko.

\VS{10}Kuemynyhmarykohtao Ritonõpo poe, kyyrypyrykõ rumekary se exĩko sytatose. Kytyorõmatorỹko Ritonõpo mana kukurohtao xine, kyyrypyrykõ poko pyra kuehtohkõme. Kyyrypyrykõ rumekary se kuahtao xine kukurãkatorỹko Ritonõpo mana. Mame tukurãkase kuahtao xine emynyhmara sytatose. Tãkye exĩko sytatose. Yrome Ritonõpo se pyra exiketõ emynyhmaryhtao, tyyrypyrykõ se ro mã toto. Irumekary se pyra mã toto. Mokaro onukurãkara Ritonõpo ekurehnõko mana. Jũme Ritonõpo maro pyra exĩko mã toto toorihse tahtao xine.

\VS{11}Oemynyhmatohkõ zae kynexine Ritonõpo a. Axĩ toemynyhmase amarokomo oorypyrykõ poko. Oorypyrykõ rumekary se toehse matose. Oorypyrykõ poko oehtopõpyrykõ poko toehxirose matose. Ipoko ropa oexirykõ zuno toehse mexiatose. Yronymyryme kure ehtoh poko se toehse matose. Tyyrypyry poko aexihpyry zehno mexiatose. Mokyro wãnopyry se mexiatose. Naeroro imehnõ tutuarõtanohse zae oehtohkõ poko.


\par }{\PP \VS{12}Moro pape ymeroase onenerykõme, tyyrypyrykõ poko aehtyã kurãkapotohme, aosanumahpyry kurãkapotohme roropa. Yrome moro motye oweniketyrykõ se pyra exiase Ritonõpo a yna pyno oehtohkõ poko, opyno xine yna ehtoh poko, enara.

\VS{13}Naeroro tãkye ase yronymyryme yna pyno oehtohkõ waro yna exiryke.

\par }{\PP Tãkye Titu nexiase roropa amaro xine tahtao, kure tyrise exiryke oya xine. Mame tooehse ropa tahtao yna zuruase opoko xine tãkye yna ehtohme. Aomiry etaryke yna a opoko xine tãkye toehse yna ipunaka.

\VS{14}Ytopitopyra ro Titu ahtao oya xine, ynara ase eya: “Korĩtu põkõ kure orĩko mã toto kure toto exiryke,” ase eya. Mame Titu toytose ahtao oya xine, jomihpyry ae ro mexiatose. Kure Titu myriatose rahkene. Ajohpe jyripyra mexiatose. Ajohpe jomiry oya xine exipitopyra mana. Zae rokẽ mana. Morararo jomihpyry Titu a opoko xine zae ro toehse. Naeroro ehxiropyra ase.

\VS{15}Opyno xinehxo Titu mana seromaroro. Wenikehpyra mã ynororo tõmipona oehtopõpyrykõ poko. “Kure rokẽ yriase toto. Tomeseke sã rokẽ ypoko toh nexiase. Jakorehmary se rokẽ toh nexiase,” tykase.

\VS{16}Naeroro tãkye ase opoko xine. Ỹme matose, Ritonõpo omipona. Azahkuru se pyra matose roropa ipunaka.




\par }\Chap{8}{\SH Imehnõ Jezu poetory tõ akorehmary poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Jakorõ tomo, Jezu poetory tõ kure tyrise Ritonõpo a Masetonia põkomo, toto pyno toexiryke. Moro poko oururukõ se ynanase.

\VS{2}Itamurume toetuarimase toh repe. Yrome tãkye ro mã toto. Tymõkomoke pyra toehse toto. Yrome tãkye kuhse toexirykõke imehnõ Jezu poetory akorehmary se mã toto. Morara exiryke tỹkyryrykõ ekarõko mã toto tymõkomokãkara a, tymõkomoke pyra tahtao xine ro.

\VS{3}Etatoko pahne, typenetatohkõ epekahxĩpo rokẽ tytinerũkõ akoĩpyry kara tokarose eya xine. Moro motye tokarose eya xine. Tokarosẽ pyra tahtao xine ro tokarose eya xine: “Ekarotoko kẽty,” karyke pyra roropa yna a. Tamoreme xine tỹkyryrykõ tokarose toto a.

\VS{4}“Ajohpãme sã ynanekarory tineru arotatoko juteu tomo a, Jutea põkomo a, toto akorehmary se yna exiryke,” tykase toto.

\VS{5}“Otarãme pitiko rokẽ ekarõko mã toto,” tykase yna repe. Yrome itamurume tokarose eya xine. Osemazuhme tosẽkõme Jezu Kyrixtu tonetupuhse eya xine, yronymyryme aomipona toehtohkõme. Mame Ritonõpo poe ro yna omipona se roropa toh nexiase.

\VS{6}Naeroro Titu maro ynanoturuase. Pake ynara tykase Titu oya xine: “Otinerũkõ ikurãkatoko aropotohme etuarimaketomo a,” tykase Titu oya xine. Naeroro ynara ase Titu a: “Korĩtu pona ytoko ropa. Korĩtu põkomo a ynara kaxiko: ‘Kure otinerũkõ ekarory seromaroro, etuarimaketomo a aropotohme, õmihpyrykõ ae ro,’ ” ase Titu a.

\VS{7}Imehnõ motye kure ehtoh poko zuaro matose. Imehnõ motye Jezu enetupuhnõko matose, imehnõ zurũko matose Ritonõpo omiry poko. Zae ehtoh warohxo matose, imehnõ akorehmary se roropa matose. Imehnõ motye yna pyno matose. Naeroro imehnõ motye otinerũkõ ekarory se ynanase oya xine etuarimaketomo a, tãkye oehtohkõme.


\par }{\PP \VS{8}Jomipona orirykõ se pyra ase ise pyra awahtao xine. Yrome imehnõ tytinerũkõ ekaroryke imehnomo a, ourutorỹko ynanase toto sã oehtohkõme. Otinerũkõ ekaroryhtao imehnomo a toto pyno nymyry matose Ritonõpo poe.

\VS{9}Kypyno xine Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu ehtopõpyry waro matose. Emero nae kynexine kapu ao ro tahtao. Yrome kapu ae ayhtoryhtao tymõkomoke pyra sã toehse ynororo. Toetuarimase ynororo kukurãkatohkõme tymõkomoke exiketõ motye kuehtohkõme.


\par }{\PP \VS{10}Ynara kary se ase otinerũkõ ekarory poko etuarimaketomo a. Moae ynara matose: “Yna tinerũ kurãkãko ynanase ekarotohme etuarimaketomo a,” matose. Naeroro ekurehpyra ehtoko otinerũkõ ekarory poko seromaroro. Apitoryme otinerũkõ ekarory se mexiatose etuarimaketõ akorehmatohme.

\VS{11}“Kytinerũkõ sekarotone etuarimaketomo a,” matose oseya. Tãkye mexiatose otinerũkõ ekarory poko. Naeroro seromaroro ekurehpyra ehtoko. Tãkye ehtoko roropa otinerũkõ aropory poko. Oneraximara ehtoko. “Itamurumehxo tineru nae jahtao rokẽ apiakãko ase zokonaka pixo ekarotohme,” kara ehtoko. Seromaroro otinerũkõ tokarosẽme mana. Moro ekarotoko.

\VS{12}Tãkye awahtao xine otinerũkõ ekarory poko, kure mana Ritonõpo a. Itamurume tineru ekaroryhtao kure mana. Pitiko rokẽ onekarohpyrykõ ahtao kure roropa mana Ritonõpo a. Arypyra awahtao xine onekaropopyra Ritonõpo mana.


\par }{\PP \VS{13}Omõkomory enahkapory se pyra ase tuhke tymõkomoke imehnõ ehtohme.

\VS{14}Seromaroro tymõkomoke matose pitiko rokẽ pyra. Mokaro tymõkomokãkara etuarimãko mana. Naeroro ajohpãme sã otinerũkõ apiakatoko omõkomorykõ roropa zokonaka ekarotohme eya xine. Morarame oetuarimarykohtao mokaro roropa tymõkomorykõ apiakãko mã toto, ãkorehmatohkõme. Morara awahtao xine oxisã exĩko matose tymõkomoke. Etuarimaketõ pyra exĩko mana.

\VS{15}Ynara tymerose Ritonõpo omiryme:

\par }{\Q “Mokaro itamurume wyi panõ apoihpõkõ onymotyẽkara toehse toto.

\par }{\Q Pitiko rokẽ apoihpõkõ nae ro kynexine,”

\par }{\MM tykase.


\par }{\SH Titu tõ poko
\par }
{\PP \VS{16}Ritonõpo poe opyno xine Titu toehse yna samo. Ãkorehmarykõ se mana yronymyryme. Naeroro: “Kure mase Papa,” ãko ynanase Ritonõpo a.

\VS{17}“Oytory se pyra hma Korĩtu pona, morotõkõ akorehmase?” tykase yna ahtao Titu a: “Ỹ, ytõko ase,” tykase ynororo. Ãkorehmarykõ se toexiryke tamoreme toytory se toehse ynororo.

\VS{18}Seromaroro ytõko oya xine mana. Imaro imepỹ Jezu poetory aropõko ynanase. Mokyro se tarõkõ Jezu poetory tõ emero, imehnõ amorepary waro kuhse exiryke Ritonõpo omiry poko Jezu Kyrixtu poko.

\VS{19}Tymenekase ynororo Jezu poetory tomo a yna maro aytotohme Jerusarẽ pona tineru arose. Moro tineru arõko ynanase etuarimaketomo a ekarotohme, toto pyno kuehtohkõ waro emero ehtohme. Morarame: “Emero motye mase. Yna esẽme mase, imehxo,” ãko toto Ritonõpo a.


\par }{\PP \VS{20}Tuhke tineru arõko ynanase. Tomeseke roropa ynanase ynara kamexipory se pyra yna exiryke: “Moro tineru aroryhtao Pauru tomo a, zokonaka tanỹse eya xine tytinerũkõme,” kamexipory se pyra yna exiryke. Naeroro yna maro imehnõ arõko ynanase yna onykerekeremara imehnõ ehtohme.

\VS{21}Zae rokẽ ynanase Kuesẽkõ neneryme. Morararo zae se rokẽ ynanase imehnõ neneryme roropa emero porehme.


\par }{\PP \VS{22}Morara exiryke mokyro kuakorõkõ aropõko ynanase Titu tõ maro aytotohme oya xine. Tuhke tukuhse ynororo yna a zae aehtoh waro yna ehtohme. Zuaro ynanase. Ỹme mana. Imehnõ akorehmary se roropa mana yronymyryme. Imehnõ akorehmatohme otinerũkõ ekarory se oexirykõ enetupuhnõko roropa mana. Naeroro ãkorehmarykõ se ynororo.

\VS{23}Ymyakãme Titu aropõko ase oya xine. Jytotozome mana. Jakorehmaneme roropa mana. Ymaro erohnõko mana ãkorehmarykõ poko. Imehnõ kuakorõkõ imaro ytõko oya xine mana. Jezu poetory tõ oximõmãkõ omi poe ytõko toh mana. Kure Kyrixtu rinanõme mã toto.

\VS{24}Toto pyno ehtoko oya xine toytose toto ahtao. Morara awahtao xine Jezu poetory tõ emero toto pyno oehtohkõ waro exĩko mana. “Korĩtu põkõ kure rokẽ toh nexiase. Yna pyno toh nexiase. Pauru tõ omihpyry ae ro kure rokẽ toh nexiase yna a,” ãko toh mana opoko xine.




\par }\Chap{9}{\SH Jutea põkõ akorehmary poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}“Otinerũkõ ekarotoko Jutea pona aropotohme Ritonõpo poetory tõ etuarimaketõ tinerũme,” kazomory etary se pyra matose otarame, zuaro oexirykõke.

\VS{2}Moino ro mokaro akorehmary se oexirykõke, kypyrypatose Masetonia põkõ netaryme: “Kure mokaro Korĩtu põkõ mana. Mo jeimamyry ae ro Jutea põkõ akorehmary se toehse toto,” ase eya xine. Mame ỹme oehtohkõ waro tahtao xine tuhkãkõ tãkye toehse. Tytinerũkõ ekarory se toehse roropa toh nexiase asã xine.

\VS{3}Seromaroro Titu tõ aropõko ase oya xine ãkorehmatohkõme otinerũkõ kurãkary poko. “Korĩtu põkõ tytinerũkõ kurãkãko mana aropotohme yna a, etuarimaketomo a,” tykase ywy Titu tomo a. Otinerũkõ onekaropyra awahtao xine toiparo rokẽ ytory toto. Azahkuru yna omihpyry exiry roropa opoko xine.

\VS{4}Imeĩpo Masetonia põkõ ymaro aytoryhtao oya xine ehxirõko ynanase opoko xine otinerũkõ onukurãkara tokurehse awahtao xine. Ehxirõko roropa matose ỹme oenetuputyrykõke yna a.

\VS{5}Naeroro Titu tõ aropõko ase oya xine osemazuhme ãkorehmatohkõme otinerũkõ kurãkary poko. Õmihpyrykõ ae ro ikurãkatoko. Morarame toeporehkase jahtao, pake tõtyhkase matose otinerũkõ kurãkary poko. Morara ahtao ynara enetupuhnõko imehnõ mana: “Tamoreme xine Korĩtu põkomo a tytinerũkõ tokarose, ekarory se toexirykõke, imehnõ omi poe pyra,” ãko enetupuhnõko mã toto.


\par }{\PP \VS{6}Tupito po tuhke pyra otyro puhturu arykaryhtao kyya xine pitiko rokẽ epery apoĩko sytatose. Yrome tuhkehxo arykaryhtao kyya xine itamurumehxo epery apoĩko ropa sytatose. Moro poko osenetupuhtoko. Imehnõ akorehmatoko pitiko rokẽ pyra.

\VS{7}Ãmoreme xine otinerũkõ ekarory se awahtao xine ekarotoko. Yrome omomỹke awahtao xine otinerũkõ onekaropyra ehtoko. “Ytinerũ ekarory se nymyry pyra ase,” karyhtao oya xine onekaropyra ehtoko. Tãkye rokẽ otinerũkõ ekaroryhtao oya xine, Ritonõpo zamaro matose.

\VS{8}Itamurumehxo ekarõko ropa Ritonõpo oya xine mana. Openetatohkõ motye ekarõko oya xine mana, tokarosẽ nae oehtohkõme ekarotohme imehnomo a, kure toto ritohme.

\VS{9}Ynara tymerose Ritonõpo omiryme:

\par }{\Q “Pitiko rokẽ pyra ekarõko Ritonõpo mana

\par }{\QB tymõkomokãkara a toto pyno toexiryke.

\par }{\QB Zae rokẽ roropa ynororo jũme,”

\par }{\MM me tymerose pake Ritonõpo omiryme.


\par }{\PP \VS{10}Otyro puhturu ekarõko Ritonõpo kyya xine mana arykatohme. Mame tarykase ahtao otyro ahtanohpõko mana eperytatohme kynapyrykõme. Morararo itamurumehxo ekarõko Ritonõpo oya xine mana. Omõkomorykõ emãnõko mana imehnõ pyno awahtao xine, pitiko rokẽ pyra omõkomorykõ ekaroryhtao oya xine etuarimaketomo a.

\VS{11}Morarame tymõkomoke oritorỹko mana tokarosẽ nae oehtohkõme pitiko rokẽ pyra. Tytineruke exiketõ sã tineru ekarõko matose etuarimaketomo a. Morara exiryke ynara ãko tuhkãkõ mã Ritonõpo a: “Papa, kure mase,” ãko. “Opoe Korĩtu põkomo a tytinerũkõ tokarose Pauru tomo a, enehtohme yna a,” ãko mã mokaro etuarimaketomo, Jutea põkomo.

\VS{12}Otinerũkõ ekaroryhtao oya xine etuarimaketomo a kure matose Ritonõpo poetory akorehmaryke oya xine. Moromeĩpo opokoino xine ynara ãko mã toto: “Papa Kapuaono, imehxo mase. Emero motye kure mase,” ãko mã toto Ritonõpo a.

\VS{13}Mame omomỹke pyra oexirykõ eneryke tyya xine tuaro exĩko mã toto zae oexirykõ poko, Kyrixtu omipona oexirykõ poko. “Papa Kapuaono, kure kuhse mase, Korĩtu põkomo a yna akorehmaryke, imehnõ akorehmaryke roropa, enara,” ãko mã toto Ritonõpo a.

\VS{14}Morarame oturũko mã toto opoko xine Ritonõpo a, opyno xine toexirykõke. “Papa Kapuaono, Korĩtu põkõ pyno exiko. Kure mã toto yna a. Omomỹke pyra toh nexiase yna a, yna pyno toexirykõke. Morara mã toto, toto pyno oexiryke osemazuhme,” ãko mã toto Ritonõpo a.

\VS{15}“Kure mase,” sykatone Ritonõpo a. Imehnõ motye kypyno xine mana. Tineru ikuhpỹme ahtao, moro motye Ritonõpo nekarohpyry kure kyya xine mana.




\par }\Chap{10}{\SH Pauru oturutopõpyry zae toehtoh poko imehnõ amorepary poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ywy ase Pauru. Oururukõ se ase, ykerekeremananomo. Ynara jekarõko matose: “Pauru poremãnõko sã mana kymaro xine ahtao. Yrome orẽpyra oturũko mana ameke ahtao pape poko rokene,” ãko matose. Kypyno xine Kyrixtu exiryke, penekehpyra aexiryke roropa kypoko xine,

\VS{2}ykerekeremara ehtoko, tohne pyra jehtohme jytoryhtao oya xine. Ynara zuaro ase, yna kerekeremananõ zurũko ase orẽpyra samo. “Pauru mã Ritonõpo omiry ekarõko toepyrypatohme rokene,” kahpõkõ zurũko ase. Imehnõ sero põkõ sã yna ekarõko mã toto.

\VS{3}Sero nono poro ynanase Ritonõpo onenetupuhpynõ maro repe. Yrome mokaro osenetupuhtoh ke pyra yna zehnotokõ poremãkapõko ynanase.

\VS{4}Sero põkõ jamitunuru ke pyra kyzehnotokõ poremãkapõko ynanase, Ritonõpo jamitunuru ke rokẽ toto poremãkapõko ynanase. Ritonõpo jamitunuru ke joroko tamuru omipona se exiketõ jamitunuru enahkapõko ynanase. Oseosezuhketõ omiry zae pyra ahtao toto poremãkapõko ynanase roropa.

\VS{5}Kyrixtu omipona pyra toehse kuahtao xine, aomipona rokẽ kuosenetupuhtohkõ syritone ropa. Mame Ritonõpo enetupuhkehpotoh roropa senahkapotone Ritonõpo jamitunuru ke. Kyrixtu omipona rokẽ kuehtohkõme ipunaka.

\VS{6}Morarame aomipona toehse nymyry awahtao xine azahkuru exiketõ tuarõtanohnõko sytatose. (Zae se pyra ynaroro ahtao toto aropõko sytatose kymaroino xine.)


\par }{\PP \VS{7}Oty katoh imehnõ sã rokẽ jekarõko matou? Ritonõpo nymenekahpyryme pyra jekarõko matose jarao jeneryke rokẽ oya xine. Yrome amaro xine toiro Kyrixtu poetoryme toexiry waro exikety nae ahtao, mokyro Kyrixtu poetoryme jehtoh enetupuhnõko mana Kyrixtu poetoryme toehtoh saaro. “Kymotye xine kure Pauru osekarõko mana,” ãko matose otarame:

\VS{8}“Tymenekase ywy Kuesẽkomo a ãmorepatohkõme,” karyke ya oya xine. Yrome ehxiropyra ase morara karyhtao ya, tymenekase jexiryke Kyrixtu a. Orẽpyrahxo Jezu enetupuhpotohme oya xine jaropoase Ritonõpo oya xine oporemãkapotohkõme pyra.

\VS{9}“Ritonõpo nymenekahpyryme osekarõko Pauru, tuno kuehtohkõme repe. Morara exiryke pape tymerose eya kynenerykõme,” kara ehtoko.

\VS{10}Ynara ãko matose otarame: “Orẽpyrahxo Pauru kuurutorỹko mana pape ae rokene. Yrome taro kymaro xine tahtao opore pyra mana, jamihme pyra exikety samo. Oty kara aomiry mana,” ãko matose otarame.

\VS{11}Etatoko pahne, tooehse jahtao oya xine orẽpyra ourutorỹko ase ynymerohpyry samo.


\par }{\PP \VS{12}Ynara ãko toitoine matose: “Imehxo ynanase,” ãko. Morara kananõ sã se pyra ase. Oseya rokẽ imehxo mã toto, tõsenetupuhtohkõ poe rokene. “Zae ynanase,” ãko toh mã repe, zae pyra tahtao xine ro. “Imehxo ynanase, imehnõ motye,” kara ynanase.

\VS{13}Ritonõpo yna onenyohpyra ahtao: “Ritonõpo poe ynanase imehnõ amorepãko,” kara ynanexiry. Yrome tonyohse yna exiryke Ritonõpo a, aomipona ytoytõko ynanase. Oya xine yna enyokyase Ritonõpo, amaro xine yna erohtohme, tõmiry poko ãmorepatohkõme. Morara exiryke Ritonõpo nymenekatyãme osekarõko ynanase onetarykõme.

\VS{14}Oya xine toytose yna ahtao Ritonõpo nyrohmanohpotopõpyry onymotyẽkara ynanexiase. Aomipona ynanexiase, tonyohse yna exiryke eya oya xine, ãmorepase xine, Ritonõpo omiry poko Jezu Kyrixtu poko.

\VS{15}Yna omipona orirykõ se pyra ynanexiase. Ritonõpo omipona se ynanexiase. Imehnomo a roropa tamorepase matose Kyrixtu omiry poko. Naeroro: “Yna a rokẽ Korĩtu põkõ tamorepase,” kara ynanase. Oty se ynanae opoko xine? Arypyra. Itamurumehxo Ritonõpo omiry enetuputyry se ynanase oya xine. Morara ahtao itamurumehxo Kyrixtu omiry ekarõko imehnomo a sytatose, apatarykõ punero, Ritonõpo nyrohmanohpotopõpyry ae ro.

\VS{16}Morarame tõtyhkase yna ahtao Ritonõpo omiry ekarory poko apatarykõ po, mya ytõko ynanase imepỹ pona Ritonõpo omiry ekarose. Pata tõ nae ro, Ritonõpo omiry onetapitopynõ esary. Morotona yna ytory se ynanase morotõkõ amorepase Ritonõpo omiry poko. Morarame: “Imepỹ namorepatyã kahpyry amorepãko ropa ynanase,” kara ynanase exĩko.


\par }{\PP \VS{17}Ynara tymerose Ritonõpo omiryme: “ ‘Emese kure ase,’ kara ehtoko. ‘Kuesẽkõ emese kure mana,’ kahtoko,” ãko.

\VS{18}“Kure ase,” karyhtao kyya xine, oty kara. Yrome, “Kure mase,” karyhtao Ritonõpo a kyya xine, kure mã rahkene.




\par }\Chap{11}{\SH Ajohpe imehnõ amorepatõkõ poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Rowohpe exiketõ sã sytatose, “Kure ase,” karyhtao kyya xine. Naeroro penekehpyra ehtoko jotururu etary poko rowohpe exikety omiry sã jomiry ahtao ro. Kure jehtoh ekarory se pyra ase repe. Yrome jurumekara oehtohkõme ekarõko ase, imehnõ ehtoh poko penetara oehtohkõme.

\VS{2}Torẽtyke ase opoko xine, torẽtyke Ritonõpo ehtoh samo opoko xine. Omykõme sã jexiryke torẽtyke ase. Jẽxiryme sã, orutua maro exipitopỹ sã matose ya. Oewomatorỹko sã ase roropa toirõ pytyme sã oehtohkõme. Toiro rokẽ pyno exikety tynio nymyry pyno exiketyme mana. Morararo Kyrixtu pyno yronymyryme oehtohkõ se ase, imehnõ poko pyra oehtohkõme ipunaka. Imeĩpo oekarorykõ se ase Kyrixtu a kurãkõme, tyyrypyhpyke pyra exiketõme.

\VS{3}Torẽtyke ase opoko xine. Oenekunopyrykõ se imehnõ exiryke, Kyrixtu rumekatohme ropa oya xine ipyno hkopyra oehtohkõme. Morararo pake Ewa tonekunohse joroko tamuru a omi kurã ke samo.

\VS{4}Torẽtyke ase opoko xine oenekunohnanõkõ omiry etaryke oya xine. Tyoro Jezu poko ourutorỹko toh mã repe ynanekarohpyry kara. Oty katoh tãkye ro matou mokaro omiry etaryhtao oya xine? Ritonõpo Zuzenu kara imepỹ zuzenu poko ourutorỹko onekunohtõkõ mana. Tãkye matose mokaro etãko. Oty katohme? Ritonõpo omiry kurã myakamãko roropa mã toto tyorõ ke. “Ritonõpo omiry sero,” ãko toh mã repe. Ajohpe rokẽ toto. Oty katoh toto omiry xihpyry zae ekarõko matou?


\par }{\PP \VS{5}Imehnõ motye osekarõko mã toto, tuisamehxo. Ritonõpo nenyohtyãme kurã osekarõko roropa mã toto. Yrome ymotye pyra mokaro mana.

\VS{6}Otarãme emese kure hkopyra ase jotururu poko repe. Yrome Ritonõpo omiry warohxo ywy. Ritonõpo waro yna ehtoh waro matose tonese yna exiryke oya xine kokoro rokene emero rokẽ poko yna ahtao.


\par }{\PP \VS{7}Ãmoreparykohtao ya Ritonõpo omiry poko epehpyry anapoipyra exiase ãmorepatamitukõme. Ime hkopyra exiase amaro xine imehxo oehtohkõme. Toerohse ywy jemary ke tineru apoitohme ya. Otuisarykõme pyra exiase. Morara jehtopõpyry zae pyra oya xine nae? Zae ro exiase ãmoreparykõ poko topehke pyra?

\VS{8}Ãmoreparykohtao ya Ritonõpo omiry poko, imehnõ Jezu poetory tytinerũkõ enehpoase ya. Mokaro tinerũ apoiase rokene, topehke pyra ãmorepatohkõme.

\VS{9}Moino ro amaro xine jahtao: “Anapyrykõ ekaroko ya ajohpãme samo,” kara exiase oya xine. Jezu poetory tõ Masetonia poe tooehse ahtao ise jehtopõpyry tonehse ya emero porehme. Morara exiryke: “Okyryrykõ se ase,” kapitopyra exiase oya xine. Morararo ase exĩko taroino. Jũme okyryrykõ anapoipyra ase.

\VS{10}Kure ya mana. Topehke pyra imehnõ amorepary ya Ritonõpo omiry poko Akaia patary tõ po emero. Zae rokẽ ase. Ajohpe pyra ase Kyrixtu ukurohtao exiryke.

\VS{11}“Yna mõkomory apoiry se pyra Pauru nexiase yna pyno pyra exiryke,” kara ehtoko. Opyno xine ase ipunaka. Morara jehtoh waro Ritonõpo mana.


\par }{\PP \VS{12}Jũme ynanase topehke pyra Ritonõpo omiry poko imehnõ amorepãko. Naeroro: “Pauru tõ sã ynanase,” kasaromepyra mokaro mana, epehpyry apoiryke eya xine toerohtamitukõme.

\VS{13}Ritonõpo nymenekatyã nymyry kara mokaro. Onekunohto rokẽ mã toto. Ajohpe rokẽ Ritonõpo nymenekatyãme osekarõko mã toto. “Kyrixtu poe ãmorepatorỹko ynanase,” ãko toh mã repe. Ipoenohnõko rokẽ mã toto.

\VS{14}“Otãto mokaro ajohpãkõ omiry etãko Korĩtu põkõ nae?” kara ase. Tuaro ase. Joroko tamuru toetyorõmary waro mana Ritonõpo nenyokyhpyry sã toehtohme. Saereme exiketyme tanyhtary waro roropa mana kuenekunohtohkõme.

\VS{15}Tosẽkõ saaro joroko tamuru poetory tanyhtary waro roropa mã toto, kurãkõ sã toehtohkõme, kuenekunohtohkõme. Imeĩpo, sero nono enahkatoh po tynyrihpyrykõ epehpyry kahpyry apoĩko mã toto. Kuenekunohtamitukõme toto wãnohnõko Ritonõpo mana. Zae rokẽ toto epehmãko mana.


\par }{\SH Pauru etuarimatopõpyry poko
\par }
{\PP \VS{16}“Ajoajohpe sã Pauru mana,” kara ehtoko, ãko ropa ase oya xine. Rowohpe jekaroryhtao oya xine jomiry etatoko ro (rowohpã omiry sã jomiry ahtao ro). Mokaro saaro epyrypaxi kure jehtoh poko.

\VS{17}Yrome Kuesẽkõ poe pyra jepyrypary mana kure jehtoh poko. Jamoreme rokẽ epyrypãko ase. “Kure rokẽ sãtãse,” karyhtao ya rowohpã sã ase oturũko.

\VS{18}Imehnõ mã tuhke kure toehtohkõ poko epyrypãko mã toto. Naeroro, kure jehtoh poko epyrypaxi roropa oya xine.

\VS{19}Zuarohxo osekarõko matose repe. Yrome ajoajohpãkõ omiry poko atãkyemãko matose. Zae aomirykõ ekarõko roropa matose repe.

\VS{20}Imehnõ etãko matose oryhpopãkarykohtao eya xine tõmipona orirykohtao, oenekunopyrykohtao roropa okyryrykõ apoitohme tyya xine, ãpururukohtao, putupyra rokẽ oekarorykohtao, oryhmarykohtao, enara. Morara ahtao mokaro pyno matose.

\VS{21}“Sekere ãko rokẽ Pauru. Oty kara,” ãko matose otuisarykõme osekaropyra jexiryke. Ajohpe pyra. Ihxipỹke ynanexiry mokaro sã toehse yna ahtao.

\par }{\PP Yrome toepyryparykõ poko ihximyra imehnõ ahtao kure toehtohkõ poko, ywy roropa jepyrypary poko ihximyra ase. Rowohpã sã se pyra ase, kure jehtoh ekarory se pyra ase repe. Yrome ekarõko ro ase.

\VS{22}“Juteume nymyry ynanase,” ãko mã toto, epyrypãko. Morararo juteume ase roropa. “Izyraeu pakõme ynanase,” ãko mã toto. Morararo ase. “Aparão pakõme ynanase,” ãko roropa mã toto. Morararo ase.

\VS{23}“Kyrixtu poetoryme erohnõko ynanase,” ãko mã toto epyrypãko. Mokaro motye kuhse ywy, Kyrixtu poetoryme erohnõko ase. Rowohpã sã oturũko ase kure jehtoh poko. Yrome oty kara. Mokaro motye Ritonõpo poe erohnõko ase. Mokaro motye tomõse ywy ãpuruhpyry taka. Mokaro motye typitypipohse ywy. Mokaro motye orikyĩse exiase.

\VS{24}(Toipe juteu tomo pohnõ pipohnõko toto 39me.) Moro saaro juteu tuisary tomo a typitypipohse exiase 39me. Typipohzomose ywy 5me.

\VS{25}Roma põkõ soutatu tomo a typitypipohse ywy oseruao. Totapase ywy topu ke imoihmãkomo a. Tyneryse ywy oseruao, wapu ae jytoryhtao. Tuna konõto kuao toiro ẽmepyry aropoase, saereme koko, enara.

\VS{26}Jytojytoryhtao pata tõ poro neryĩse exiase tuhke tuna kumaryke te, tyyryhmase exiase zehnotokomo a ytinerũ apoitohme. Wekyry tõ jetapary se toh nexiase juteu tõ tuisary, juteutõkara roropa jetapary se toh nexiase. Pata konõto po toetuarimase exiase, ahno esao pyra roropa. Tuna konõto kuao toetuarimase exiase, jepeme nymyry pyra onekunohtõkomo utuarimanohpoase.

\VS{27}Itamurume erokuase, totaehse exiase; tuhke nyhpyra tõmehse exiase; tomitapãse exiase, tuna se toehse roropa exiase; tuhke rokẽ tohke pyra tykohmãse exiase, tytapyike pyra, tupoke pyra roropa.

\VS{28}Jarao rokẽ pyra etuarimãko ase, torẽtyke ase Jezu poetory tõ poko emero pata tõ po. “Otarãme Jezu pyno ro mã toto. Otarãme aomiry se ro mã toto. Otarãme Ritonõpo Zuzenu omipona mã toto,” ãko ase osenetupuhnõko.

\VS{29}Imepỹ Jezu poetory iirypyry a tonekunohse ahtao emynyhmãko ase roropa ipyno jexiryke. Tyyrypyry poko toehse imepỹ ahtao sam ãko ase ipoko.


\par }{\PP \VS{30}Tuhkãkõ jamihme pyra jehtoh enẽko mana. Naeroro jepyrypary se jahtao, jamihme jehtoh poko epyrypara ase. Jamihme pyra jehtoh poko rokẽ epyrypãko ase.

\VS{31}Ritonõpo zae jehtoh waro mana. “Papa Kapuaono, imehnõ motye kure mase,” kakehpyra sehtone Ritonõpo a, Kuesẽkõ Jezu zumy a.

\VS{32}Pake jamihme pyra jehtoh enepone Ritonõpo ya. Tamaxiku po jahtao pata esẽ japoiry se toehse. Soutatu tõ tyrise eya pata omõtoh pona, jeraximatohme japoitohme. Mokyro pata esẽ esety Areta.

\VS{33}Yrome jepe tomo a towomase ywy. Pata apuru eutary ae jenyhtopone toto ruto ao. Morarame epane imepỹ pona. Moro ke jamihme pyra jehtoh enepone Ritonõpo ya.




\par }\Chap{12}{\SH Pauru osenehtopõpyry poko
\par }
{\PP \VerseOne{1}Toiparo rokẽ epyrypãko ase oya xine kure jehtoh poko. Yrome ãko ro ase. Mokaro ajoajohpãkõ epyrypãko mã toto tõsenehtopõpyrykõ poko. Yrome Kuesẽkõ osenepotopõpyry ekarõko ase oya xine, josenehtopõpyry roropa.

\VS{2}Pake pohto Ritonõpo maro jotururuhtao tanỹse ywy eya kapu aka, tosaka. 14me jeimamyry taropose moino, janỹtopõpyry poe. Otarãme juzenu rokẽ arone kapu moino akoxi. Juzenu enene imepỹ samo. Otarãme josenety ae rokẽ ytone kapu aka. Zuaro pyra ase. Ritonõpo rokẽ zuaro.

\VS{3}Etatoko pahne, jarotopõpyry Ritonõpo a waro rokẽ ase, typatary kurã pona, kapu aka. Otarãme juzenu rokẽ arone. Otarãme ytone josenety rokene. Zuaro pyra ase. Ritonõpo rokẽ zuaro mana.

\VS{4}Omi kurã etase moero jahtao. Morara katopõpyry ekarory waro pyra ase ipunaka, sero põkõ omiry sã pyra exiryke. Morara katopõpyry kamexipopyra roropa kynexine.

\VS{5}Naeroro morara jehtopõpyry poko epyrypãko ase. Orẽpyra jehtopõpyry poko epyrypara ase. Jamihme pyra jehtoh enẽko imehnõ mana. Moro poko rokẽ epyrypãko ase.

\VS{6}Jepyryparyhtao emese kure jehtopõpyry poko: “Rowohpã sã mase,” kasaromepyra imehnõ mana zae ro jexiryke, ajohpe pyra õtururukõke ypoko. Yrome morohne poko jepyrypary se pyra ase onetarykõme. Kure jehtopõpyry tonese oya xine. Jomiry roropa totase oya xine. Morohne poko tutuarõtase matose ypoko. Naeroro morohne motyẽkary se pyra ase onetarykõme. “To! Kure rukukuh Pauru nae,” kamexipory se pyra jexiryke oya xine.


\par }{\PP \VS{7}Kurãkõ kuhse Ritonõpo a tonepose ya josenety. Morara exiryke imehnõ motye kure josekaroryino, kure pyra jyripoase roropa. Ritonõpo poe ro kure pyra jyripoase joroko tamuru.

\VS{8}Moro poko oturuasene Kuesẽkõ maro. “Kukurãkako ropa, ajohpãme samo,” ase eya. Oseruao morara oturuase Ritonõpo a.

\VS{9}Yrome ynara nase jezukuase: “Okurãkara ase. Yrome opyno ro ase. Amaro exikehpyra ase roropa. Kure jehtoh ekarõko ase oya, yjamitunuru roropa. Tyoro se pyra exĩko mase. Jamihme pyra awahtao jamihme pyra oehtoh motye yjamitunuru ekarõko ase oya,” nase ya. Naeroro jamihme pyra jahtao ro tãkye ase. Epyrypãko ase jamihme pyra jehtoh poko, Kyrixtu a jewomary enery se jexiryke tyjamitunuru ke.

\VS{10}Tãkye ase kokoro rokene, jamihme pyra jahtao ro. Tykerekeremase jahtao tãkye ro ase. Jetuarimaryhtao tãkye ro ase, taosanumase jahtao tãkye ro ase. Morohne emero toehse ahtao Kyrixtu poetoryme jexiryke otara kara, tãkye ro ase. Ynara exiryke, jamihme pyra jahtao, jamihme kuhse ase ymaro Kyrixtu exiryke.


\par }{\SH Torẽtyke Pauru ehtopõpyry poko Korĩtu põkõ poko
\par }
{\PP \VS{11}Rowohpã omiry sã epyrypãko ase kure jehtoh poko. Yrome opokoino xine morara ãko ase, kure jekaropyra oexirykõke. Kure jehtoh ekarory waro matose imehnomo a repe. Yrome zae pyra jekarõko roropa matose. Otarãme tuisame pyra ase. Yrome mokaro Ritonõpo poe amorepatõkõ kuhnanõ ymotye pyra roropa mã toto. Oty rĩko toh nae ymotye toehtohkõme? Arypyra ipunaka.

\VS{12}Amaro xine jahtao Ritonõpo jamitunuru enepoasene oya xine. Ijamitunuru ke kurãkõkara tukurãkase ropa ya onenerykõme. Tõsenuruhkase amarokomo Ritonõpo jamitunuru eneryke oya xine. Penekehpyra exiase morohne enepory poko oya xine. Morohne eneryke oya xine Ritonõpo nenyokyhpyryme kuenetuputyatose. Ritonõpo nenyohtyã rokẽ ijamitunuru enepõko mã toto.

\VS{13}Imehnõ patary po jahtao moro põkomo a tykyrysã tokarose ya, nae jehtohme. Yrome amaro xine jahtao: “Õkyryrykõ se ase,” kara exiase. Naeroro oty katohme ynara ãko matou? “Pauru otarame kyse xine hkopyra mana, imehnõ sehxo mana,” ãko matose, oty katohme? Morara kara ehtoko. Otarãme kurehxo oya xine exiry: “Otinerũkõ ekarotoko ya,” karyhtao ya oya xine.


\par }{\PP \VS{14}Oya xine ytoase asakoro oenese xine. Seromaroro jytory se ropa ase oya xine. Yrome jytotamitu onepehmapopyra ase oya xine. Otinerũkõ se pyra ase. Opyno xine rokẽ ase Ritonõpo pyno roropa oehtohkõme. Ypoenõme sã matose. Toipe kypoenõkõ mã tumykõ onuãtanohpyra mã toto. Yrome jũkõ typoenõkõ wãtanohnõko.

\VS{15}Tãkye rokẽ ase ỹkyryry ekarory poko oya xine, ytinerũ enahkary poko roropa ãkorehmatohkõme. Jorikyry zuno pyra roropa ase opynanohtohkõme, itamurume ãkorehmarykõ se jexiryke. Opyno xine ase ipunaka. Morara jahtao ro ypyno hkopyra matose.


\par }{\PP \VS{16}Otarãme ypoko ynara ãko matose emero exisasaka: “Ajohpe pyra tỹkyryry onepehmapopyra Pauru nexiase,” ãko matose. Yrome toiro otarame ynara ãko: “Kuenekunopyrykõke kytinerũkõ tapoise eya tytinerũme,” ãko otarame mana.

\VS{17}Oenekunohpitopyra xine exiase. Ynenyohtyã aroporyhtao oya xine, oenekunopyatose? Arypyra.

\VS{18}Apitoryme Titu aropoase oya xine, imepỹ Jezu poetory maro. Oty tomatonanohse eya xine omõkomorykomo? Arypyra. Oxisã ynanase Titu maro. Zae se rokẽ ynanase. Imehnõ enekunopyry se pyra ynanase.


\par }{\PP \VS{19}Otarãme ynara ãko matose: “Pauru tõ osewomãko rokẽ mã toto tyhxirorykõino,” ãko matose otarame repe. Osewomara ynanase. Kyrixtu poe ourutorỹko ynanase Ritonõpo ẽpataka kuehtohkõme samo. Wekyry tomo, opyno xine ynanase. Emero poko yna ahtao ãkorehmarykõ se rokẽ ynanase.

\VS{20}Toeporehkase jahtao oya xine otarame tytyorõtase matose ya. Otarãme yzamaro oehtopõpyrykõ sã pyra oenetorỹko ase. Morararo otarame azamaro xine jehtopõpyry sã pyra jenẽko roropa matose. Otarãme õseõsezukurukõ enẽko ase, otumoxike oehtohkõ roropa, oxiehno oehtohkõ roropa. Otarãme osepyno rokẽ oenetorỹko ase. Otarãme oxikerekeremãko matose, epoihtõko roropa matose osemetaka. Otarãme imehnõ motye se rokẽ oehtohkõ enẽko ase. Otarãme ajoajohpe oehtohkõ enẽko roropa ase. Morara awahtao xine tãkye pyra exĩko ase opoko xine emynyhmãko ase. Ourutorỹko ase. Mame emynyhmãko matose roropa.

\VS{21}Oorypyrykõ poko mexiatose toiro rokẽ pyra. Imehnõ pyxiã poko exiketõ nae amaro xine, imehnõ nio poko roropa. Ihximyra matose oorypyrykõ poko. Oorypyrykõ onurumekara ro matose. Emynyhmara roropa matose oorypyrykõ xihpyry poko. Naeroro emynyhmãko opoko xine ase yronymyryme Ritonõpo neneryme. Oya xine jytoryhtao xitãko ase otarame tyyrypyrykõ poko exiketõ poko. Otarãme amaro xine jahtao yporemãkapõko Ritonõpo mana onenerykõme. Moro poko torẽtyke ase.




\par }\Chap{13}{\SH Tuaro ehtoko, katopõpyry poko Pauru a
\par }
{\PP \VerseOne{1}Oya xine ytoase oenese xine asakoro. Seromaroro ytõko ropa ase oya xine. Jytory eraximatoko. Ynara tymerose Ritonõpo omiryme: “Imepỹ hxiroryhtao toiro rokẽ ihxirone ahtao aomiry onetara ehtoko. Yrome asakoro enenanõ ahtao, oseruao ahtao roropa, atae aomirykõ ahtao aomirykõ etatoko,” ãko.

\VS{2}Oururukõ se ase iirypyryme aexityamo, imehnõ roropa emero. Sero poko kuuruatose toytose ropa jahtao oenese xine. Ourutorỹko ropa ase seromaroro amaro xine pyra jahtao, zomory iirypyrymãkõ wãnohpõko ase, toytose jahtao oya xine. Morara jahtao onoky oewomatorỹko nae?

\VS{3}Kyrixtu jamitunuru enery se matose ymaro, Kyrixtu ehtoh waro oehtohkõme. Otara kara. Toeporehkase morotona jahtao jenẽko matose. Orẽpyra jehtoh eneryke oya xine, Kyrixtu poe jehtoh waro exĩko matose. Poremãpyra roropa Kyrixtu mana. Orẽpyra mana ipunaka. Kokoro rokẽ tyjamitunuru enepõko oya xine mana.

\VS{4}Jamihme pyra sã kynexine repe toxixihmapose ahtao wewe pokona aorihtohme. Yrome Ritonõpo jamitunuru ke tõsemãse ropa ynororo jũme orihzomopyra ehtohme. Morararo yna Kyrixtu saaro jamihme pyra sã ynanexiase amaro xine repe. Yrome taroino ijamitunuru enepõko ynanase oya xine ãkorehmatohkõme.


\par }{\PP \VS{5}Osenetupuhtoko onyrirykõ poko zae oehtohkõ waro oehtohkõme. Kyrixtu omipona nymyry hmatou? Oseya rokẽ ynara kahtoko: “Jezu enetupuhnõko nymyry hano?” kahtoko okurohtao xine. Kyrixtu poetoryme nymyry awahtao xine, okurohtao xine Jezu Kyrixtu mana. Okurohtao xine Kyrixtu pyra ahtao ipoetory poenohnõko rokẽ matose. Morara awahtao xine toiparo rokẽ ipoetoryme osekarõko matose.

\VS{6}Toiparo rokẽ pyra Jezu tonetupuhse yna a. Toiparo rokẽ pyra Ritonõpo nymenekatyãme osekarõko ynanase imehnõ amorepananõme. Moro waro oexirykõ se ynanase.

\VS{7}Opoko xine oturũko ynanase Ritonõpo a ynara ãko ynanase: “Papa Kapuaono, Korĩtu põkõ akorehmako kokoro rokene tyyrypyrykõ poko pyra toto ehtohme,” ãko ynanase Ritonõpo a. Morara ãko ynanase Ritonõpo a ynara kamexipotohme pyra: “Emese kure Pauru tõ nexiase Korĩtu põkõ amorepary poko,” kamexipotohme pyra. Zae rokẽ oexirykõ se yna exiryke morara ãko ynanase: “Toiparo rokẽ Korĩtu põkõ tamorepase Pauru tomo a,” karyhtao ro imehnomo a.

\VS{8}Ritonõpo omiry kurã enahkapory se yna ahtao jamihme pyra ynanexiry. Yrome tõmipona yna ehtohme tyjamitunuru tokarose Ritonõpo a yna a.

\VS{9}Opoetorykõme sã yna ahtao, tãkye ro ynanase, orẽpyra awahtao xine oorypyrykõ rumekary poko, Jezu Kyrixtu enetuputyry poko, enara. Tãkye ynanase opoko xine, azahkuru yna ekaroryhtao ro imehnomo a. Naeroro: “Papa Kapuaono, ajamitunuru ekaroko Korĩtu põkomo a tyyrypyrykõ se pyra exiketõme toto ehtohme,” ãko ynanase Ritonõpo a opoko xine.

\VS{10}Ytopyra ro jahtao oya xine sero pape merõko ase onenerykõme. Ourutorỹko ase pape poko axĩ oorypyrykõ rumekatohme oya xine, ourupyra xine jehtohme toeporehkase jahtao. Tyjamitunuru ekarone Kuesẽkõ ya. Yrome orẽpyra oururukõ se pyra ase. Tyjamitunuru ekarone ya ãkorehmatohkõme, yronymyrymehxo Tuzenu omipona oehtohkõme.


\par }{\PP \VS{11}Enara rokẽ ynymerohpyry moro, jakorõ tomo. Kokoro rokẽ atamorepatoko zae rokẽ oehtohkõme Ritonõpo omipona, oorypyrykõ xihpyry poko pyra oehtohkõme. Jomihpyry etatoko kure. Oseosezuhpyra ehtoko. Atae ehtoko õsenetupuhtohkõ poko. Imehnõ pyno ehtoko. Osepyno roropa ehtoko. Kuamorepatorỹko Ritonõpo mana imehnõ pyno kuehtohkõme. Tuaro kukurohtao xine kyritorỹko roropa mana kokoro rokene. Amaro xine exikehpyra roropa mana, jũme rahkene.


\par }{\PP \VS{12}Oseahmatoko, osepyno kuehtohkõ waro emero ehtohme.

\par }{\PP “Kure pãna matou,” kary se Jezu poetory tõ tarõkõ oya xine.


\par }{\PP \VS{13}“Kure rokẽ Korĩtu põkõ tyriko,” ãko ase Kuesẽkõ Jezu Kyrixtu a. “Toto pyno exiko, ajohpãme samo,” ãko ase Ritonõpo a. “Toto epeme exiko kokoro rokene,” ãko roropa ase Ritonõpo Zuzenu a opoko xine. Enara rokene.

\par }