RUKA
Nymerohpyry Jezu poko
Lucas
Ekarotopo
Sero Ruka nymerohpyry nase Jezu Izyraeu tõ Pynanohneme ehtoh poko, sero nono põkõ emero Pynanohneme roropa. Morara exiryke Jezu tamuru tõ esetykõ ekarõko nase Atão pona, “Ritonõpo mũkurume” (Ruka 3.23-38). Ekarõko mana Jezu enurutopõpyry poko, João, ahno ẽpurihkane enurutopõpyry poko roropa, osemazuhme tonehpose ynororo exiryke ahno zuruse Jezu oepyry poko.
Ekarõko João ahno ẽpurihkane erohtopõpyry poko. Jezu Kyrixtu, Ritonõpo mũkuru, tõpurihkase eya. Mame Jezu tukuhse joroko tamuru a ona tonorẽ po. Moromeĩpo Jezu toerohse omi kurã ekarory poko Karirea po. Toytose ynororo tuhke pata tõ poro, ahno amorepase Tuisame Ritonõpo ehtoh poko. Tyjamitunuru tonepose eya kurãkõkara kurãkaryke eya, joroko tõ tũtanohporyke, ahno rypyry korokaryke roropa eya. Ruka ekarõko tymõkomokãkara poko, ãpuruhpyry taõkõ poko, tonure pyra exiketomo, samaritano tomo, pytỹpo tomo, poetohti, imehnõ poko aexityamo, enara.
Sero pape ao
Osekarotopõpyry 1.1-4
João enurutopõpyry, Jezu roropa 1.5—2.52
Erohpyra ro Jezu ahtao 3.1—4.13
Jezu Karirea po 4.14—9.50
Karirea poe Jerusarẽ pona 9.51—19.27
Jezu Jerusarẽ po 19.28—23.56
Aẽsemamyry ropa, Jezu osenepotopõpyry, aunuhtopõpyry kapu aka 24.1-53
1
Osekarotopõpyry
1 Ynymerohpyry moro oneneryme, jepe Teopiru.
Imehnomo a Jezu ehtopõpyry poko tymerose pape pokona. 2 Imehnõ omiry etaryke tyya xine tutuarõtase toto, Jezu enehpõkõ omiry etaryke tyya xine. Apitoryme Jezu maro aehtyã omiry etaryke tyya xine, pape pokona morohne tymerose eya xine. 3 Naeroro, Teopiru, morohne poko tãtamorepase jexiryke emero porehme, pape merõko ase oneneryme. 4 Zuaro oehtohme moro merõko ase ãmorepatopõpyry zae ehtoh waro oehtohme.
Kapirieu oturutopõpyry João enurutoh poko
5 Teopiru, osemazuhme imerõko ase Zakaria poko, ipyty poko, enara.
Pake Erote Jutea põkõ tuisaryme kynexine. Zakaria roropa Ritonõpo maro oturuketyme kynexine. Apia parỹpyryme kynexine roropa. Emero Apia pakomotyã Ritonõpo maro oturuketyme toh kynexine. Zakaria pyty Izapeu kynexine, Arão parỹpyry kynexine. 6 Mokaro oximaro kure rokẽ toh kynexine Ritonõpo a. Ritonõpo omipona toh kynexine ipunaka, inymeropohpyry omipona roropa toh kynexine. 7 Yrome tumũkue pyra toh kynexine emũkuasaromepyra Izapeu exiryke. Kunumuxime toehse nohpo, tamuhpõme roropa inio, enara toh kynexine.
8 Morarame Ritonõpo Tapyĩ tao toerohtoh poko Zakaria kynexine, Ritonõpo maro oturuketyme toexiryke. Toerohse ynororo, Apia parỹpyry tõ maro. 9 Morarame Zakaria tymenekase toto a Ritonõpo Tapyĩ kurã taka omõketyme, ixtaratu panõ zahkatohme roropa apõ pona tõturutohme Ritonõpo maro. Toipe toto, torẽnase moro poko. Naeroro tomõse Zakaria moro taka oturuse. 10 Moro myhto oximõmãkõ oturũko roropa toh kynexine Ritonõpo a ixtaratu panõ zatyryhtao. 11 Morarame Ritonõpo nenyokyhpyry toeporehkase. Tõsenepose eya. Xikihme kynexine ixtaratu zahkatoh apotunuru wino. 12 Mokyro eneryke Zakaria a kynoserehne. Kynenaroxitapane roropa ynororo. 13 Yrome ynara tykase Ritonõpo nenyokyhpyry eya:
— Enaromyra exiko, Zakaria. Õturutopõpyry totase Ritonõpo a mana, poeto poko. Morara exiryke opyty poetoẽme exĩko mana. Enurũko mana, orutuame. Morara exiryke Joãome esehpako. 14 Tãkye exĩko matose mokyro tonuruse ahtao. Imehnõ roropa tuhkãkõ tãkye exĩko mã toto. 15 Imehxo mokyro enẽko Ritonõpo mana. Naeroro eukuru jehnahpyry onẽpyra monehtane. Ritonõpo Zuzenu imaro exĩko mana aenurutopõpyry poe ro. 16 Tuhkãkõ Izyraeu tõ Ritonõpo poko enetupuhpõko ropa mana, toto esẽme enetupuhpõko ropa mana aomipona toto ehtohme. 17 Osemazuhme ytoytõko mana Kuesẽkõ oehtãne. Orẽpyra roropa exĩko mana. Ritonõpo Zuzenu imaro, urutõ Eria maro ehtopõpyry saaro. Aomiry etaryke tyya xine typoenõke exiketõ mã typoenõ tõ maro oxiehno pyra exĩko ropa mã toto. Aomiry etaryke roropa tyya xine Ritonõpo omipona pyra exiketõ mã tyyrypyrykõ se pyra exĩko mã toto. Zae toexirykõ se rokẽ exĩko mã toto. Aomiry etaryke tyya xine Kuesẽkõ poetory tõ tosẽkõ oepyry eraximapitõko mã toto, tykase Ritonõpo nenyokyhpyry eya.
18 Yrome ynara tykase Zakaria Ritonõpo nenyokyhpyry a:
— Emũkuãkohxo nary ke hano? Oty rĩkohxo hko hmã oenetupuhtohme ya? Tamuhpõme reh toehse ahse. Kunumuxime roropa kuh ypyty mah, emũkuapỹme, tykase Zakaria eya.
19 Mame ynara tykase Ritonõpo nenyokyhpyry Zakaria a:
— Ywy ase Kapirieu, Ritonõpo ẽpataka exikihmakety. Eya tonyohse ywy ourutohme, tõmiry kurã ekarotohme oya repe. 20 Yrome jomiry ajohpã sã menetupuhno. Emero tyrĩko Ritonõpo mana jomihpyry ae ro. Onenetupuhpyra oexiryke tõmire pyra exĩko mase ipunaka. Mynyhme rokẽ mase exĩko omũkuru enurutoh ponãmero, tykase Ritonõpo nenyokyhpyry eya.
21 Morarame oximõmãkõ Zakaria eraximãko toh kynexine. Osenetupuhnõko toto:
— Oty poko hkoh okynã nae, Ritonõpo Tapyĩ tao? tykase toto oxime rokene. 22 Morarame tutũtase ropa tahtao, toto anaomiropyra kynexine, tomikehse toexiryke. Mame Ritonõpo Tapyĩ tao Ritonõpo nenyokyhpyry enetopõpyry eya tonetupuhse eya xine. Mame tomikehse toexiryke tomary ke rokẽ mokaro turuse ropa Ritonõpo nenyokyhpyry oehtopõpyry poko.
23 Morarame toerohtoh poko tõtyhkase tahtao Ritonõpo Tapyĩ tao, toytose ropa ynororo tytapyĩ taka. 24 Moromeĩpo ipyty Izapeu poetoẽme toehse. 5me nuno taropose eya tũtara tytapyĩ tae. 25 Ynara tykase ynororo:
— Kure Ritonõpo jyrĩko ropa mana. Ihxipỹke exiase. Jemũkuatohpopyra kunumuxime toehse. Yrome jehtopõpyry tymyakãmase tãkye jehtohme poetoẽme jexiryke, tykase tyya rokene.
Kapirieu oturutopõpyry Jezu enurutoh poko
26 Morarame 6me nuno Izapeu tuesapare ahtao Kapirieu tonyohse ropa Ritonõpo a, Nazare pona, Karirea rãnaka. 27 Nohpo zurutohme tonyohse mokyro Ritonõpo nenyokyhpyry, orutua kõ poko exipitopỹ zurutohme oryxi. Mokyro esety Maria kynexine. Joze nerẽnanopyryme kynexine. Tawi parỹpyryme kynexine Joze. 28 Morarame nohpo a toytose Ritonõpo nenyokyhpyry.
— Oehno kene! tykase. — Oserehpyra ke exiko orymo. Kuesẽkõ amaro mana, kure rokẽ oriry se mana. Opyno mana, tykase ynororo eya.
29 Mame Ritonõpo nenyokyhpyry eneryke tyya, aomiry etaryke roropa tyya torẽtyke toehse Maria. Toemynyhmase. “Otara nyka hko hmose?” tykase tukurohtao. 30 Ynara tykase Ritonõpo nenyokyhpyry eya:
— Enaromyra exiko, Maria. Opynanohnõko Ritonõpo mana. 31 Poetoẽme exĩko mase. Emũkuãko mase orutuame. Jezume ke mesehpatase. 32 Tuisamehxo exĩko mana. Ritonõpo mũkuru Imehxo Exiketyme esehtõko imehnõ mana. Emero esẽme tyripõko roropa Kuesẽkõ Ritonõpo mana. Tytamuru Tawi ehtopõpyry sã exĩko mana. 33 Jako pakomotyã tuisaryme roropa exĩko mana jumãme. Toto esẽme exikehpyra mana, tykase Kapirieu eya.
34 — To! tykase Maria eya. — Orutua kõ poko exipitopyra ase. Otãto keh morara exĩko nae? tykase, toemynyhmase.
35 Ynara tykase Ritonõpo nenyokyhpyry eya ropa:
— Ritonõpo Zuzenu oehnõko mana oya. Ijamitunuru poe emũkuãko mase. Morara exiryke: “Kurã nymyry mose ro,” ãko imehnõ mana. Ritonõpo mũkurume esehpãko mã toto. 36 Etako ke, oekyry Izapeu kunumuxime mã repe. Emũkuapitopyra mã repe. Yrome emũkuãko mana. Poetoẽme ynororo toehse 6me nuno, 37 emero tyriry waro Ritonõpo exiryke, tykase.
38 Ynara tykase Maria:
— Kuesẽkõ poetoryme ase. Tõmihpyry ae ro ah morara jyrino. Tyriry se tahtao tyrĩko mana, tykase ynororo. Mame Ritonõpo nenyokyhpyry toytose ropa.
Maria ytotopõpyry poko Izapeu enese
39 Moromeĩpo Maria tãtakimase. Mame toytose Jutea põ pona, ypy tõ rãnaõ pona. 40 Morarame toeporehkase tahtao, Zakaria tapyĩ taka tomõse. Izapeu taomirose eya. 41 Mame Maria omiry totase tyya ahtao, imũkuru zuakuru ao pau pau tykase. Mame Izapeu kurohtaka Ritonõpo Zuzenu tomõse. 42 Opore ynara tykase Izapeu eya:
— Kurãme mase tyrise, imehnõ nohpo motye, Ritonõpo mũkuru ẽme oexiryke. Kurãme tyrise roropa omũkuru mana, awakuru aono. 43 Opoetoryme rokẽ sã ywy, Kuesẽkõ ẽme oexiryke. Kure Ritonõpo ya, tooehse roropa xiaro ya oexiryke. 44 Taomirose oya jahtao umũkuru pau pau nykano tãkye exiryke. 45 Kuesẽkõ omiry totase oya. Zae aomiry ehtoh tonetupuhse roropa oya. Morara exiryke tãkye mase. Tõmihpyry ae ro tyrĩko Ritonõpo mana emero, tykase Izapeu Maria a.
Maria eremiatopõpyry
46 Mame toremiase Maria Ritonõpo netaryme:
47 — Etakure ase eremiãko.
Imehxo mã jesemy, Ritonõpo.
Ynororo rokẽ kure mana, ãko ase ukurohtao.
Tãkye kuhse ase Ritonõpo poko,
ypynanohneme aexiryke.
Ypyno mana.
48 Typoetory tonese kure Ritonõpo a ime pyra jahtao ro.
Taroino emero ynara ãko toh mã ypoko.
“Mokyro nohpo kure kuhse tyrise Ritonõpo a,” ãko mã toto ypoko.
49 Jamihme Ritonõpo mana.
Tuhke jakorehmase.
Kurãme nymyry mana.
50 Imehnõ pyno roropa Ritonõpo mana.
Tõmipona exiketõ pyno kuhse mana.
Pakatokõ pyno kynexine.
Seromatokõ pyno roropa mana.
Moromeĩpo ypakomotyã pyno exikehpyra mana.
Mya otuotuhponamãko mana.
51 Tyjamitunuru enepõko mana.
“Kure ase, imehnõ motye,”
kananõ tahpahpose eya imehxo se toto exiryke.
52 Ahno tõ tuisary tuisame pyra tyripose ropa eya.
Jamihme exiketõ tuisame pyra tyripose ropa eya.
Yrome: “Tuisame pyra ase.
Ime pyra ase,” kananõ tuisame tyrise eya.
53 Omise exiketõ tautuhmase kurã ke.
Yrome tymõkomokã tonyohse ropa eya tymõkomoke pyra ropa, tomahpõke pyra roropa.
54 Yrome typoetory tõ Izyraeu tõ typynanohse eya tõmihpyry ae ro,
pake morara katopõpyry ae ro kytamurukomo a.
55 Kytamuru ekepyry Aparão typynanohse roropa eya.
Ipakomotyamo typynanohse eya roropa jũme,
tykase Maria.
56 Morarame 3me nuno taropose Maria a moroto Izapeu maro. Morotoino toytose ropa ynororo tytapyĩ taka ropa.
João enurutopõpyry
57 Morarame Izapeu toxietũtose ahtao tonuruse ynororo orutuame. Tãkye toehse toto, jekyry tomo. 58 Epe tõ roropa tãkye toehse.
— Aimo eny kure tyrise, takorehmase Ritonõpo a, tykase toto.
59 Mame 8me tõmehse ahtao poeto aĩpotapihpyry sahkase tooehse jekyry tomo: “Mose Ritonõpo poetoryme,” katohme. Mame Zakariame esehpary se toh kynexine repe, jũ esety ae ro, repe. 60 Yrome:
— Na, arypyra. Joãome ro esety mana, tykase jeny.
61 Mame ynara tykase toto eya:
— Oty katohme? Oekyry tõ htao Joãome tosehke pyra mã toto ipunaka, tykase toto eya. 62 Morarame tomary ke tõturupose toto a jumy a:
— Onokyme mose esehpãko sytatou? tykase toto.
63 Mame pape tapoise tyya ahtao ynara tymerose jumy a:
— Joãome mose esety, tykase ynororo.
— To! tykase toto, tõsenuruhkase toto. 64 Morarame axĩ toekurãkase ropa ynororo. Taomitanohpose ropa.
— Kure Ritonõpo mana, tykase ynororo. 65 Moro eneryke tyya xine tonaroxitapãse toto morotõkomo, jekyry tomo, emero. João enurutopõpyry tokãtose eya xine ypy tõ poro, Jutea po. 66 Morarame morohne etahpõkõ morohne poko tõsenetupuhse toto yronymyryme. Ynara tykase toto poeto poko:
— Otara mokyro exĩko nah? Orẽpyra exiketyme mã otarame, tykase toto, Ritonõpo jamitunuru imaro ehtoh waro toexirykõke.
Zakaria eremiatopõpyry
67 Morarame Zakaria maro toehse Ritonõpo Zuzenu yronymyryme, poeto zũ maro. Ynara tykase ynororo Ritonõpo Zuzenu poe, imeĩpo aehtoh poko:
68 — “Kure mase,” sykatone Ritonõpo a.
“Yna esẽme mase, Izyraeu esẽme!” sykatone eya.
Typoetory tõ akorehmatohme tooehse ynororo iirypyrykõ korokatohme,
toto myhpokatohme ropa samo.
69 Kypynanohnekõ enehpone kyya xine.
Orẽpyra exikety mokyro.
Tawi parỹpyryme ynororo.
70 Ynara tykase Ritonõpo pake, urutõ kõ omihpyry ae:
71 “Opynanohtorỹko ase opoko xine pyra ozehnotokõ ehtohme.
Jamihme ozehnotokõ ahtao ro opynanohtorỹko ase oryhmara xine toto ehtohme.
72 Kure oritorỹko ase.
Iirypyryme ro awahtao xine ro awãnohpyra xine ase,” tykase kytamurukomo a.
Morara katopõpyry poko wenikehpyra mana.
Tõmihpyry ae ro mana.
73 Morara tykase Ritonõpo kytamurukõ Aparão a:
“Ekurehpyra ase.
74 Opynanohtorỹko ase ozehnotokõ opoko xine pyra ehtohme.
Ekurehpyra ase,” tykase ynororo.
“Ãkorehmatorỹko ase, imehnõ zuno pyra oehtohkõme jomiry poko awahtao xine,” tykase.
75 “Ãkorehmatorỹko ase kure oehtohkõme
zae rokẽ oehtohkõme yneneryme, oorikyrykõ ponãmero,” tykase Ritonõpo Aparão a,
tykase Zakaria toremiaryme.
76 Mame tumũkuru a ynara tykase Zakaria:
— Aimo, Ritonõpo poe urutõme exĩko mase, Kuesẽkõ Imehxo Exikety poe.
Osemazuhme sã ytõko mase Kuesẽkõ esemary akorokaneme samo,
ipoetory tõ tuarõtatohme tosẽkõ oehtoh poko.
77 Toto zuruneme ytõko mase,
iirypyrykõ korokary poko Ritonõpo a ipynanohtohkõme.
78 Ynara exiryke, kypyno xine Ritonõpo mana,
iirypyryme ro kuahtao xine, poeto pitiko pyno jũkõ ehtoh samo.
Naeroro xixi ẽmepyry sã mokyro Kypynanohnekõ oehnõko mana.
79 Saereh ãko xixi kapu ae emero pona, sero nono pona.
Moro saaro mã Kypynanohnekomo.
Emero kuenetorỹko mana.
Toorikyrykõ zuno exiketõ pynanohnõko roropa mana.
Enaromyra toto rĩko ropa mana, torẽtyke pyra toto rĩko roropa mana,
tykase Zakaria tumũkuru a.
80 Morarame kure imũkuru tuãtase. Zumo tuãtase. Yronymyryme Ritonõpo omipona toehse roropa ynororo. Mame ahno esao pyra ehse ynororo ytopyra ro tahtao Izyraeu tõ amorepase.