GEN 1:1 Miamun bingan ugu, gubuꞌ Anutu tanginda gunungun da intap,
GEN 1:2 da intap imingꞌ utaꞌ angu. Da nam mimindan tringtringan ibuafir mpui tsiraꞌ sib, da Anutu Marapayaman imingꞌ wagungꞌ gin ifa iba.
GEN 1:3 Da Anutu ini, “Nam dzidziwandan nawaꞌ,” da nam dzidziwandan iwaꞌ.
GEN 1:4 Da itsangan nam dzidziwandan igi iwaꞌ bini i maranggan, da itsaf nam dzidziwandan i nam mimindan.
GEN 1:5 Anutu ifaringꞌ nam dzidziwandan “gubuꞌ” da ifaringꞌ nam mimindan “idziang.” Nam idziang iwaꞌ da gubuꞌ ipis— nigi isu gubuꞌ da idziang miamun.
GEN 1:6 Da Anutu ini, “Nam papanifan tsiraꞌ bingan dzara bida umpiꞌ nawaꞌ namunti wasaꞌ i mpui da natsaf mpui i mpui.”
GEN 1:7 Ibinigi da Anutu itangin nam dzaran bida umpiꞌ imunti isu ntiangꞌ itsaf mpui mingꞌa wagungꞌ i mpui mingꞌa warangꞌ. Da nam igi iwaꞌ ibinigi.
GEN 1:8 Da ifaringꞌ nam dzaran igi “maranguntung.” Nam idziang iwaꞌ da gubuꞌ ipis— nigi isu gubuꞌ da idziang 2.
GEN 1:9 Da Anutu ini, “Mpui mingꞌa maranguntung warangꞌ nasiri ruan nampruꞌ namunti rugan da intap tsaraꞌ nawaꞌ.” Da nam igi iwaꞌ ibinigi.
GEN 1:10 Da ifaringꞌ intap tsaraꞌan “intap” da ifaringꞌ mpui tsiraꞌ “uruts.” Da arangan itsanga nam igi iwaꞌ bini i maranggan.
GEN 1:11 Da Anutu ini, “Nam mara maran ntapan santan nantap intap, gai kapa nidzun da nam yaba bida sai da kapa nidzun mara maran bida dzangkum. Da yamunggan nantap nautus i ruan nabinigi.” Da nam igi iwaꞌ ibinigi.
GEN 1:12 Nam kapa nidzun mara maran sib angu iyab intap: gai kapa nidzun da nam yaba bida sai da kapa nidzun mara maran bida dzangkum. Da arangan itsanga nam igi iwaꞌ bini i maranggan.
GEN 1:13 Nam idziang iwaꞌ da gubuꞌ ipis— nigi isu gubuꞌ da idziang 3.
GEN 1:14 Da Anutu ini, “Nam puatsadan nawaꞌ namingꞌ maranguntung wasaꞌ i tsafa gubuꞌ i idziang da santingꞌa gubuꞌ da udzuf da gan gubuꞌ gan mararam mara maran mingꞌa wasaꞌ gin,
GEN 1:15 da napuatsa nari namingꞌ maranguntung i arida intap sib.” Da nam igi iwaꞌ ibinigi.
GEN 1:16 Ibinigi da Anutu itangin nam puatsadan tsiraꞌ iruꞌrun, gubuꞌ i mpada tayangꞌ gubuꞌ pisan da ukam i mpada tayangꞌ idziang. Da itangin ngantam narun impruꞌ ibinigi angu.
GEN 1:17 Anutu itangin nam puatsadan sib angu igi imingꞌ maranguntung i arida intap sib,
GEN 1:18 da mpada tayangꞌ gubuꞌ da idziang, da tsafa dzidziwandan i nam mimin. Da arangan itsanga nam igi iwaꞌ bini i maranggan.
GEN 1:19 Nam idziang iwaꞌ da gubuꞌ ipis— nigi isu gubuꞌ da idziang 4.
GEN 1:20 Da Anutu ini, “Mpui nasisungꞌ i apu marantaꞌan mara maran, da maranguntung nasisungꞌ i apu mara maran dzufan.”
GEN 1:21 Ibinigi da Anutu itangin apu marantaꞌan mingꞌa uruts, tsiraꞌ tsiraꞌ impruꞌ da mara maran sib angu, da itangin apu mara maran dzufan. Da arangan itsanga nam igi iwaꞌ bini i maranggan.
GEN 1:22 Da Anutu ifinti da ini, “Wasisungꞌ namingꞌ uruts da apu dzuf nasisungꞌ namingꞌ intap.”
GEN 1:23 Nam idziang iwaꞌ da gubuꞌ ipis— nigi isu gubuꞌ da idziang 5.
GEN 1:24 Da Anutu ini, “Apu mara maran nawaꞌ intap, marapagraꞌ da buman, tsiraꞌ da isiꞌ, yungan da afafan.” Da nam igi iwaꞌ ibinigi.
GEN 1:25 Anutu itangin apu mara maran buman da pagraꞌ, tsiraꞌ da isiꞌ, santan imingꞌ intap. Da arangan itsanga nam igi iwaꞌ bini i maranggan.
GEN 1:26 Da Anutu ini, “Agi natip garam gar nasangꞌ maraganunggangꞌ da natangin i suda rinun i mpada tayangꞌ yafas mpada uruts, da apu dzuf dzufa wagungꞌ, da apu yunga intap mpruꞌan da intap santan.”
GEN 1:27 Ibinigi da Anutu itip garam gar isangꞌ maraganunggan. Itip garam da sagat ibi runggan.
GEN 1:28 Anutu ifinti ribarangan da ini ibiani, “Agam warim narum ruas nayus i mpada sangꞌa intap da intap da suda rinun da mpada tayangꞌ i yafas mpada uruts da apu dzufa wagungꞌ da apu yunga intap mpruꞌan da nam santan.”
GEN 1:29 Da Anutu ini, “Watsangan! Dzi tangin nam santan ntapan kapa nidzun mara maran da gai kapa nidzun mara maran isu agam nanggam gadan.
GEN 1:30 Da dzi tangin puatsi da gai yafan isu apu marantaꞌan santan mingꞌa intap da dzufan nanggan gadan.” Da iwaꞌ ibinigi.
GEN 1:31 Anutu itsangan nam arangan tangindan igi santan angu iwaꞌ ngarubini bingan imingꞌ i maranggan. Nam idziang iwaꞌ da gubuꞌ ipis— nigi isu gubuꞌ da idziang 6.
GEN 2:1 Ibinigi da gunungun da intap da nam sib angu Anutu tangindan da mingꞌa gin ugu intsup ibi aru nigi angu.
GEN 2:2 Anutu intsup gum santan nangan ugu sib, da waꞌa gubuꞌ 7 da arangan impa asap i gan guman santan arangan tangindan ugu. Ibinigi da ifinti gubuꞌ 7 da iraga isu gubuꞌ mararam.
GEN 2:4 Nam sib angu tangindan da waꞌa mingꞌa gunungun da intap ugu nanggan ibawaꞌ ibi arigi. Gubuꞌ Anutu Yawe tanginda gunungun da intap
GEN 2:5 da waufwauf ma nam ntapan fain wantap intap u, i Anutu Yawe warim gamiꞌ u da watangin garam gar mangan i rafa gum i intap u. Imaꞌ.
GEN 2:6 Da bitsintaꞌ mpui imingꞌ intap iyab da idadaum intap santan inufunuf.
GEN 2:7 Da Anutu Yawe iyu intap fain da itip garamin da igufi nifu pau rima marantaꞌan yatangꞌ garam yu-bampun da garam igi isu garam gar marantaꞌan.
GEN 2:8 Da Anutu Yawe iraf gum ngarubini mangan imingꞌ Iden imingꞌ gubuꞌ yaban da itangin garam arangan tipan ugu impa gin.
GEN 2:9 Anutu Yawe inang da gai mara maran dauman iyab intap, gai maran aridagin da nidzun dauman i gadan. Da mingꞌa gum igi wasaꞌ gan, arangan itangin gai rima marantaꞌan ntingan angu da gai kupisa uwayant i nam bini da nam maisan.
GEN 2:10 Da mpui maran mangan intuap iwaꞌ Iden da irunt imingꞌ wasaꞌ i gum igi i rima rangarang rutin, da ibatsaf isu mpui bangin iruꞌ da iruꞌ.
GEN 2:11 Mpui miamun bingangan Pison, da irunt inguangꞌ inguangꞌ imingꞌ wasaꞌ i garam Hawila intapan, da intap igi gol imingꞌ gin.
GEN 2:12 (Da gol mingꞌa intap igi ngarubini bingan iyus, da gai gurun gauntan waꞌa bini da tauf griꞌgriꞌan imingꞌ nigi impruꞌ.)
GEN 2:13 Mpui bangin mangan suda iruꞌrun gin bingangan Gihon, irunt inguangꞌ inguangꞌ imingꞌ wasaꞌ intap Kus.
GEN 2:14 Mpui bangin mangan suda iruꞌ da bits bingangan Taigris, irunt gamp Asur marafain gan mingꞌa bida gubuꞌ yaban. Da mpui bangin mangan suda iruꞌ da iruꞌ binganggan Yufretis.
GEN 2:15 Da Anutu Yawe iyu garam da itangin i gum mingꞌa Iden i nanga gum gin da mpada tayangꞌ gin.
GEN 2:16 Da ifai nan i arangan ini ibiani, “Gai nidzun mingꞌa gum ani sib angu da u bungꞌ ayu da wagan,
GEN 2:17 da bitsintaꞌ gai bits rima uwayant i nam bini da maisan, agu anungꞌ gada i nidzunggan u, i gubuꞌ aru u gadan igi da u bungꞌ amamp.”
GEN 2:18 Da Anutu Yawe ini i unggan ini binaꞌ, “Anungꞌ bini i garam runtaꞌ angu mpadan u. Dzi bungꞌ atip i gan sarimpan gan mangan sangꞌa i rima arangan sib.”
GEN 2:19 Ibinigi da Arangan iyu intap da itip apu yunga intap da dzufan sib angu gin da iyu iba da garam i tsanganda garam rima bingan bida anungꞌ gin. Da bingan idzuwai arangan nuꞌa gin, da nigi isu i binganggan.
GEN 2:20 Ibinigi da garam irim bingan da apu dzuf da apu buman da marapagraꞌ mingꞌa intap sib angu, da bitsintaꞌ apu igi gan bits anungꞌ ifasangꞌ i sarimpa garam igi da rima arangan sib u.
GEN 2:21 Ibinigi da Anutu Yawe inang da garam igingꞌ marampruꞌ funub da itus arangan dzabaran bits da irim iwaꞌ ifan, da itip yamits arangan riniubit sib.
GEN 2:22 Da Arangan iyu garam dzabaran da itip isu sagat da iyu iba da garam.
GEN 2:23 Gubuꞌ garam tsangandan da itsauꞌ tsiraꞌ angu da ini, “Mai! Aruani da dzi gangꞌ mangan sangꞌa dzi iwaꞌ. Urungunggan iwaꞌ imingꞌ dzi urungunggangꞌ; paiꞌ gan iwaꞌ imingꞌ dzi paiꞌ gangꞌ. Anutu itip arangan iwaꞌ imingꞌ garamin, ibinigi da dzi nafaringꞌ arangan nabi ‘sagat.’”
GEN 2:24 I wain aru nigi da garam inang da itangin ramanggan da rinanggan rai da irut fininggan impai isu nam wain bitsintaꞌ.
GEN 2:25 Da garam igi irut fininggan impa ragi dangunt da rinin wamiaꞌ i ruan u.
GEN 3:1 Apu buman santan Anutu Yawe tangindan ugu da mur isu apu mararuru tsiraꞌ i nan umpur iyuꞌan. Gubuꞌ mangan da mur iwaꞌ da sagat da igutin, “Amaꞌ! Nan nidzun i Anutu nidan da agam i anungꞌ gada gai nidzun santan mingꞌa gum ani?”
GEN 3:2 Da sagat ini mur nifunggan mungaꞌ ibiani, “Imaꞌ, aga sangꞌ i gada gai sib angu muntida gum wasaꞌ ani nidzunggan,
GEN 3:3 da bitsintaꞌ Anutu ifai nan babampafan i agai i gai bits muntida wasaꞌ i gum ani aga anungꞌ gadan ma ngifan u, bida aga nanga bida nigi da aga bungꞌ amamp.”
GEN 3:4 Da mur ini binaꞌ, “Imaꞌ! Nan umpur! Agam wasangꞌ i mampan u.
GEN 3:5 Anutu ini ibinigi i arangan isruꞌ gin sib i bida agam gadan da agam maram bungꞌ antap ruan da agam bungꞌ asangꞌ Anutu i sruꞌa i nam bini da nam maisan.”
GEN 3:6 Sagat itsangan gai nidzun igi iwaꞌ ngarubini bingan i maranggan da idaum angu i gadan da uda mararuru. Ibinigi da arangan ipis fain da igan, ida imus rima fain da gabunggan igan impruꞌ ibinigi.
GEN 3:7 Gubuꞌ rib iruꞌ igi gada sib da sung bingan angu maran intap ruan da irarab ruan ratar i mpada ragi dangunt; ibinigi da ribarangan idangin gai yafan tsiraꞌ impruꞌ ruan da iraingꞌ sib i ruan.
GEN 3:8 Gubuꞌ nam nufan da ribarangan iringant i Anutu Yawe yunga gum badan da ribarangan irunt ikup i Arangan imingꞌ wasaꞌ i gai santan.
GEN 3:9 Da Anutu Yawe inuꞌ garam, “U mpa aruanungꞌ?”
GEN 3:10 Da garam inuꞌ ini Anutu Yawe nifunggan mungaꞌ ba, “Dzi ringant i u yunga gum wasaꞌ badan, ibinigi da dzi rat da dzi kup, i dzi mpa ragi dangunt.”
GEN 3:11 Da Anutu igutin, “Manga ni da agu i u danguntan? U maga gai nidzun dzi paꞌa agu gin ugu, ma?”
GEN 3:12 Da garam itip ini Anutu Yawe nifunggan mungaꞌ ibiani, “Sagat u tangindan da dzi ugu irim gai igi nidzunggan fain da dzi da dzi gan.”
GEN 3:13 Da Anutu Yawe igut i sagat ini binaꞌ, “U bunang ibinigi iyaꞌ?” Da sagat ini Anutu Yawe nifunggan mungaꞌ ibiani, “Mur isu umpur da dzi da dzi gan.”
GEN 3:14 Ibinigi da Anutu Yawe ini da mur ini binaꞌ, “U nang nam bida ani da dzi bungꞌ apupuarap da agu namingꞌ wasaꞌ i apu marapagraꞌ da buman santan, agu bungꞌ asruak i wangum da waga ngaruntsuaf da gubuꞌ sib angu nasangꞌ u gubuꞌ gam mampan.
GEN 3:15 Dzi bungꞌ atangin agu da sagat narim ipiap i ruam da namingꞌ wasaꞌ i agu yanginggam da sagat yanginggan. Da arangan yanginggan bungꞌ ayab i u gudzum, da u bungꞌ agara arangan yanginggan faga mutun.”
GEN 3:16 Da ini da sagat ini binaꞌ, “Dzi bungꞌ autus u barabin gam da agu nabiani: u bungꞌ awaꞌ da nam tsakiadan tsiraꞌ bingan da gubuꞌ u rima narum. U maram bungꞌ ari i suda wain i gabunggam da bitsintaꞌ u gabunggam bungꞌ asu gudzun i agu.”
GEN 3:17 Da itip ini da garam ini binaꞌ, “U ringant i fininggam nanggan da u ga gai nidzun dzi paꞌa agu gin ugu, da intap bungꞌ asu mais da agu. U bungꞌ anang gum tsiraꞌ bingan i waꞌa da nanggam gadan da gubuꞌ santan nasangꞌ u nanggam mampan.
GEN 3:18 Sai titipu da gantsuats maradantang bungꞌ antap da nari u gumam sib da u bungꞌ aga nam ntapa puatsi. Da u bungꞌ anang gum uwats uwats tsiraꞌ i waꞌa da nam gadan gam, nasangꞌ u tipa fadan da intap aru dzi tipa agu gin ugu. I dzi tip agu i intap da gubuꞌ u mampan da u bungꞌ atip nafan da intap.”
GEN 3:20 Da Adam ifaringꞌ fininggan binganggan Ifa (wainggan ibi ‘marantaꞌan’). I arangan isu garam gar marantaꞌan sib angu rinanggan.
GEN 3:21 Anutu Yawe runggan itip nam atsufan i apu rini gangan da iraingꞌ sib i ribarangan.
GEN 3:22 Da Anutu Yawe ini ibiani, “Watsangan! Garam ugu ibasangꞌ agi mangan sib, isruꞌ i nam bini da nam maisan sib wa. Agi anungꞌ rungꞌ tusa marangꞌ i arangan da uda gai rima marantaꞌan nidzunggan da gadan u, i ribarangan bungꞌ ampa ratar nanting i!”
GEN 3:23 Ibinigi da Anutu Yawe iwat arangan rai i gum Iden i nanga gum i intap aru tipa arangan gin ugu.
GEN 3:24 Iwat garam rai iwaꞌ sinungꞌ gum igi sib da Arangan itangin nam marantaꞌan gunungun fain nida tserubim da bainat bururungan marisa i ruan imingꞌ gubuꞌ yaban i gum Iden da imunti sib i gai rima marantaꞌan.
GEN 4:1 Adam irut fininggan Ifa impai da arangan fininggan iwangun da yapingꞌ Kein. Da Ifa ini, “Yawe irim dzi sib da dzi yapingꞌ narungꞌ marub.”
GEN 4:2 Raiyi da Ifa itip irim Kein rainggan Abel. Gubuꞌ Abel yingꞌa sib da inang guman mpada tayangꞌ dumpa da nuning, da Kein inang guman rafa gum.
GEN 4:3 Gubuꞌ mangan da Kein iyu nam gadan fain imingꞌ guman da irim dangki gin ifan da Yawe.
GEN 4:4 Da Abel ibinigi iyu apu bini imingꞌ dumpa gan fain narun miamun gin da isaf da iyu nagaran bini da irim isu dangki ifan da Yawe. Yawe nugun inuf nidzun angu i Abel impruꞌ da gan dangki gan,
GEN 4:5 da bitsintaꞌ nugun wanuf i Kein da gan dangki gan u. Ibinigi da Kein nugun itsakia nidzun da igurungur tsiraꞌ bingan.
GEN 4:6 Da Yawe igut i Kein, “Wain idzuwai da u nugum itsakia? Wain idzuwai da u gurungur?
GEN 4:7 Bida u nanga nam bini da u nugum bungꞌ atsiaꞌ. Da bitsintaꞌ bida u nanga nam maisan da nam maisan itapatip sib u muantsi nifunggam i prutsan da garada u funub. Ini suda wain i agu, da bitsintaꞌ wamunti babampafan i rasudan.”
GEN 4:8 Da Kein ini da rainggan Abel ini binaꞌ, “Abel, agi yunga rai rai angu waꞌa gum.” Gubuꞌ ribarangan waꞌa sib gum, da Kein yitam i ruan da yis rainggan funub.
GEN 4:9 Raiyi da Yawe igut i Kein ini binaꞌ, “Da u rainggam Abel anungꞌ?” Da arangan ini, “Dzi wasruꞌ gin u. Mai! Dzi masu wain i mpada tayangꞌ rainggangꞌ?”
GEN 4:10 Da Yawe ini, “Ibianungꞌ da u bunang sanab maisan ibiani i rainggam? U rainggam Abel biꞌ gan nifunggan nuꞌan mingꞌa intap iwaꞌ da dzi ibi nifun nuꞌan i nanga nam mungaꞌ.
GEN 4:11 Aruani da maisan narut agu da napaꞌ agu rai i intap aru daganga nifun da numa u rainggam biꞌgan u banginggam yatsa rai ugu.
GEN 4:12 U nida rafa gum da intap wasangꞌ i rima nam nidzun mangan da agu u. Da u bungꞌ asu garam kupa i asub rampan angu yungan sangꞌa intap angu fadan.”
GEN 4:13 Kein ini da Yawe ini binaꞌ, “Dzi asubangꞌ mungaꞌ gan u riman da dzi ani tsiraꞌ bingan iyus dzi.
GEN 4:14 Da waringantin! Aruani da u wat dzi rai i intap gum da gam maranggam. Da dzi bungꞌ asu garam kupa i asub rampan angu yungan, da bida manga tsanganda dzi da bungꞌ ais dzi funub.”
GEN 4:15 Da bitsintaꞌ Yawe ini, “Imaꞌ. Bida manga isa agu funub da bungꞌ abuaringꞌ barabin mungaꞌ maisan angu nasangꞌ 7 nayus agu i mungaꞌ gan.” Ibinigi da Yawe irim ampap mangan iyab i Kein i garam tsangandan ma waꞌan da arangan anungꞌ isangꞌ isa arangan funub u.
GEN 4:16 Ibinigi da Kein itangin Yawe maranggan rai da ifa mpa intap Nod imingꞌ gubuꞌ yaban i Iden.
GEN 4:17 Kein irut fininggan impai da fininggan iwangun da irim narunggan marub Inok. Da Kein irim gamp tsiraꞌ mangan da ifaringꞌ narun Inok bingan iyabin.
GEN 4:18 Raiyi da Inok irim Irad. Da Irad irim Mehudzael. Da Mehudzael irim Metusael. Da Metusael irim Lamek.
GEN 4:19 Lamek iyu sagat iruꞌrun, Ada da Tsila.
GEN 4:20 Ada iwangun da irim Dzabal. Dzabal tafan rusan isu garam mpada tayangꞌ apu pagraꞌ bida makau da dumpa da nuning da tumuangꞌa ungar tipa i apu rini gangan angu yungan.
GEN 4:21 Dzabal rainggan binganggan Dzubal. Dzubal isu garam rima musik i gita da yamungꞌ tafanggan.
GEN 4:22 Tsila iwangun da irim narun marub binganggan Tubal Kein. Arangan garam bangimurun i tipa nam mara maran i bras da ain. Da arangan nafunggan binganggan Nama.
GEN 4:23 Gubuꞌ mangan da Lamek itsarif runggan da finin rusan ibiani, “Ada da Tsila, waringant i gabunggam dzi, Lamek, nanggangꞌ! Dzi bungꞌ ais garam mangan funub bida rima biꞌ da dzi. Da bungꞌ abinigi angu bida mamaꞌ rinifaꞌ mangan intingꞌa dzi.
GEN 4:24 Bida garam mangan isa Kein funub da arangan bungꞌ abuaringꞌ barabin nayus 7. Da bida manga nanga bangin yaba i dzi, Lamek, da arangan bungꞌ abuaringꞌ barabin tsiraꞌ angu nayus 77.”
GEN 4:25 Raiyi da Adam itip irut fininggan Ifa impai da fininggan iwangun da irim narun marub, da ifaringꞌ arangan binganggan Set (wainggan ibi ‘irim’) da ini, “Anutu irim mamaꞌ narun mangan da dzi i uda Abel faganggan aru Kein isa funub ugu.”
GEN 4:26 Raiyi da Set irim narunggan marub mangan da ifaringꞌ i binganggan Inos. Mingꞌa arangan gubuꞌ gan arigi da fadan da garam gar iyugin da nifun itsaf Anutu da ifaringꞌ i binganggan Yawe.
GEN 5:1 Adam tafan rusan yanginggan binganggan ibiani. Mingꞌa gubuꞌ Anutu tipa garam gar da Arangan itip ribarangan isangꞌ Runggan maraganunggan.
GEN 5:2 Gubuꞌ tipa ribarangan da itip garam da sagat da ifinti da ifaringꞌ ibi “garam gar.”
GEN 5:3 Gubuꞌ Adam mpada udzufan basangꞌa 130, da irim narun marub isangꞌ runggan maraganunggan, da ifaringꞌ arangan binganggan Set.
GEN 5:4 Gubuꞌ Set waꞌa sib, da Adam itip impa udzuf 800 da irim narun rusan marub da finam fain.
GEN 5:5 Mpruꞌa Adam udzufan mpada marataꞌ rutin da isangꞌ 930 da arangan imamp.
GEN 5:6 Gubuꞌ Set mpada udzufan basangꞌa 105, da arangan irim narunggan Inos.
GEN 5:7 Da gubuꞌ Inos waꞌa sib, da Set itip impai udzuf 807 da irim narun rusan marub da finam fain.
GEN 5:8 Mpruꞌa Set udzufan mpada marataꞌ rutin da isangꞌ 912 da arangan imamp.
GEN 5:9 Gubuꞌ Inos mpada udzufan basangꞌa 90, da irim narunggan Kenan.
GEN 5:10 Da gubuꞌ Kenan waꞌa sib, da Inos itip impai udzuf 815 da irim narun rusan marub da finam fain.
GEN 5:11 Mpruꞌa Inos udzufan mpada marataꞌ rutin da isangꞌ 905 da arangan imamp.
GEN 5:12 Gubuꞌ Kenan mpada udzufan basangꞌa 70, da irim narunggan Mahalalel.
GEN 5:13 Da gubuꞌ Mahalalel waꞌa sib, da Kenan itip impai udzuf 840, da irim narun rusan marub da finam fain.
GEN 5:14 Da mpruꞌa Kenan udzufan mpada marataꞌ da isangꞌ 910 da arangan imamp.
GEN 5:15 Gubuꞌ Mahalalel mpada udzufan basangꞌa 65, da irim narunggan Dzaret.
GEN 5:16 Gubuꞌ Dzaret waꞌa sib, da Mahalalel itip impai udzuf 830, da irim narun rusan marub da finam fain.
GEN 5:17 Da mpruꞌa Mahalalel udzufan mpada marataꞌ rutin da isangꞌ 895 da arangan imamp.
GEN 5:18 Gubuꞌ Dzaret mpada udzufan basangꞌa 162, da arangan irim narunggan Inok.
GEN 5:19 Gubuꞌ Inok waꞌa sib, da Dzaret itip impai udzuf 800, da irim narun rusan marub da finam fain.
GEN 5:20 Mpruꞌa Dzaret udzufan mpada marataꞌ rutin da isangꞌ 962, da arangan imamp.
GEN 5:21 Gubuꞌ Inok mpada udzufan basangꞌa 65, da arangan irim Metusela.
GEN 5:22 Gubuꞌ Metusela waꞌa sib, da Inok itsuwir Anutu i sanaban isangꞌ udzuf 300, da irim narun rusan marub da finam fain.
GEN 5:23 Da mpruꞌa arangan udzufan mpada marataꞌ rutin da isangꞌ 365.
GEN 5:24 Inok itsuwir Anutu i sanaban isangꞌ gubuꞌ gan santan, da watip itsanga arangan u, i Anutu iyu arangan.
GEN 5:25 Gubuꞌ Metusela mpada udzufan basangꞌa 187, da arangan irim narunggan Lamek.
GEN 5:26 Gubuꞌ Lamek waꞌa sib, da Metusela itip impai udzuf 782, da irim narun rusan marub da finam fain.
GEN 5:27 Mpruꞌa Metusela udzufan mpada marataꞌ rutin da isangꞌ 969, da arangan imamp.
GEN 5:28 Gubuꞌ Lamek mpada udzufan basangꞌa 182, da irim narunggan marub mangan.
GEN 5:29 Da ifaringꞌ i binganggan Noa (wainggan ibi ‘asap’) da ini, “Arangan bungꞌ arim asap da agi i gum nam gadan agi nanga uwats uwats gin mingꞌa intap aru Yawe pupuarapa rutin ugu.”
GEN 5:30 Gubuꞌ Noa waꞌa sib, da Lamek itip impai udzuf 595, da irim narun rusan marub da finam fain.
GEN 5:31 Mpruꞌa Lamek udzufan mpada marataꞌ rutin da isangꞌ 777, da arangan imamp.
GEN 5:32 Gubuꞌ Noa mpada udzufan basangꞌa 500, da irim narun rusan iruꞌ da bits— Sem, Ham, da Yafet.
GEN 6:1 Gubuꞌ garam gar yusan da dzarangan mpada sangꞌa intap santan da rima narun ruas finam yusan,
GEN 6:2 da Anutu narun rusan itsangan garam intap narun rusan finam igi mara rifirif runggan angu da iyu isu i finin rusan isangꞌ maranggan aridagin.
GEN 6:3 Da Yawe itsangan da ini ibiani, “Dzi nifu pauꞌ gangꞌ marantaꞌan wasangꞌ i mingꞌa da garam gar ntingan u, i ribarangan garam gar intap angu. Da gan udzufan mpadan wasangꞌ i fayusa 120 u.”
GEN 6:4 Mingꞌa gubuꞌ igi da yaba badan da garam yingꞌa maraurun tsiraꞌ tsiraꞌ bingan impai intap. Garam igi Anutu narun rusan rima da sagat intap. Ribigi garam ngifa ngants nidzun da miamun bingan ugu.
GEN 6:5 Da Yawe itsangan garam gar santan i nanggan maisan nangan da maran fura nam maisan nidzun angu bida nam bini isu gudzufugun i ribarangan.
GEN 6:6 Da Yawe nugun ibarabin nidzun bingan angu da maran ifur, “Dzi damami tipa garam gar mpada intap da madadaum.”
GEN 6:7 Ibinigi da Arangan ini, “Dzi bungꞌ asiat garam gar santan dzi tangindan rai sinungꞌ intap, garam gar da apu marantaꞌan santan mpada intap da dzufan. Dzi wangungꞌ ibarabin i dzi tangin ribarangan.”
GEN 6:8 Da bitsintaꞌ Yawe nugun inuf i Noa angu.
GEN 6:9 Noa nanggan ani. Noa runtaꞌ garam rururungan imingꞌ wasaꞌ i garam santan da gan gubuꞌ gan mpadan da garam watsanga sanab asub mangan wayab i arangan, da arangan itsuwir Anutu i sanaban mararam.
GEN 6:10 Noa irim narun rusan iruꞌ da bits: Sem da Ham da Yafet.
GEN 6:11 Garam intap santan nanggan maisan nangan isu mais imingꞌ Anutu maranggan. Da nam isa ruan idasangꞌ isangꞌ intap santan garam mpada gin.
GEN 6:12 Anutu irarab intap da itsangan nam maisan tsiraꞌ suda gudzufugun i garam gar da tanginda sanab bini rai.
GEN 6:13 Ibinigi da Anutu ini da Noa ibiani, “Dzi marangꞌ ifur i siata garam gar santan rai, i ribarangan isu gudzu uris i ruan iyus. Hai, nan nidzun! Dzi bungꞌ asiat garam gar da nam santan mingꞌa intap nampruꞌ.
GEN 6:14 Ibinigi da watip madzung i runggam i gai riniurun bini, da wasi kolta i wasaꞌ da manaꞌ. Da watip madzung igi guntiꞌ gan nasangꞌ 140 mitas da maradza gan 23 mitas da yaban gan 14 mitas. Warim i gudzun sib da warim pangꞌ wasaꞌ i gudzun da ringampa gan nasangꞌ 45 sentimitas. Wais tiriang farab nasangꞌ iruꞌ da bits, manga warangꞌ da wasaꞌ da wagungꞌ. Da wais mumai igi wasaꞌ farab farab in i apu mpada gin. Da warim muantsi namingꞌ i ringampa gan.
GEN 6:17 Dzi bungꞌ atangin mpui tsiraꞌ nawaꞌ intap i isa nam marantaꞌan sib angu funub. Da nam sib angu mingꞌa intap bungꞌ amamp.
GEN 6:18 Da bitsintaꞌ dzi bungꞌ autus i nan utusa i ruan gin da agu. Nabiani, warut fininggam da narum rusam da gan finin rusan natangꞌ madzung.
GEN 6:19 Da apu santan marantaꞌan mara maran sib angu iruꞌrun, arapuꞌ da rinan, naba da agu da natangꞌ madzung nampruꞌ i mpada marataꞌ.
GEN 6:21 Wayu nam gadan mara maran santan da waufum nasangꞌ i agam da apu santan i gadan.”
GEN 6:22 Noa inang nam sib angu isangꞌ Anutu nanggan nidan da arangan.
GEN 7:1 Gubuꞌ ibasu uts da Yawe ini da Noa ini binaꞌ, “Dzi tsanga agu runtaꞌ angu garam rururungan imingꞌ wasaꞌ i garam gar sib angu mpadan da gubuꞌ aruani. Ibinigi da u bungꞌ au utupam da warut watangꞌ madzung.
GEN 7:2 Wau apu Dzi marangꞌ aridagin i tsaradan suda dangki maran ruga rugan arapuꞌ 7 da rinan 7 da apu bubumpuadan i Dzi maranggangꞌ iruꞌrun, rinan da arapuꞌ.
GEN 7:3 Da nabinigi angu i apu dzuf maran ruga rugan; wapiriangꞌ arapuꞌ 7 da rinan 7. Wanang wabinigi i apu igi rungꞌ mpada marataꞌ da utusa i ruan mingꞌa intap.
GEN 7:4 Mingꞌa aruani da fawaꞌa gubuꞌ 7 da dzi bungꞌ atangin gamiꞌ namui nasangꞌ gubuꞌ 40 da idziang 40, da dzi bungꞌ asiat nam marantaꞌan santan dzi tangindan mingꞌa intap ani rai.”
GEN 7:5 Ibinigi da Noa inang nam sib angu isangꞌ Yawe nidan.
GEN 7:6 Noa udzufan isangꞌ 600 da gubuꞌ aru mpui furan tsiraꞌ waꞌa samada intap sib.
GEN 7:7 Noa irut fininggan da narun rusan impruꞌ da finin rusan yatangꞌ madzung i rima runggan sib i mpui tsiraꞌ.
GEN 7:8 Da apu Anutu maran aridagin i tsaradan suda dangki da apu bubumpuadan mingꞌa apu mara maran dzufan da yunga intap rinan da arapuꞌ ifuari i ruan iruꞌ iruꞌ yatangꞌ da Noa i madzung wasaꞌ ibi Anutu nidan da arangan.
GEN 7:10 Da gubuꞌ 7 fada sib raiyi da mpui furan iwaꞌ intap santan.
GEN 7:11 Noa udzufan waꞌa 600 igi, da mingꞌa ukam 2 gubuꞌ gan 17 arigi, da mpui santan mingꞌa intap warangꞌ ipururuts iyab, da gunungun idagang da gamiꞌ tsiraꞌ bingan iruꞌ isangꞌ gubuꞌ 40 da idziang 40.
GEN 7:13 Da gubuꞌ arigi da Noa da fininggan da narunggan Sem da Ham da Yafet irut finin rusan impruꞌ ruan atangꞌa madzung.
GEN 7:14 Da apu mara maran santan— marapagraꞌ da buman, tsiraꞌ da isiꞌ, yunga intap da dzufan— yatangꞌ madzung impruꞌ da Noa da utupan.
GEN 7:15 Da apu marantaꞌan mara maran sib angu, arapuꞌ da rinan, ifuari ruan iruꞌ iruꞌ yatangꞌ madzung da Noa ibi Anutu nidan. Yatangꞌ sib da Yawe runggan itsungin muantsi sib in.
GEN 7:17 Da mpui tsiraꞌ igi yusu iyab isangꞌ gubuꞌ 40 da ibuafir intap sib da imagangꞌ madzung iyab.
GEN 7:18 Da rungꞌ yusu iyab iyus nam sib angu isangꞌ madzung mapa wagungꞌ angu gin.
GEN 7:19 Da mpui igi rungꞌ yusu iyab iyus mamai guntiꞌ santan isangꞌ 7 mitas.
GEN 7:21 Da nam marantaꞌan santan mingꞌa intap sib angu imamp sib— apu mpada intap, marapagraꞌ da buman, yungan da afafan da dzufan, impruꞌ da garam gar.
GEN 7:22 Nam santan mpada intap tsaraꞌ uda asap i yun sib angu imamp sib.
GEN 7:23 Yawe isiat nam marantaꞌan mingꞌa intap rai: garam gar da apu mpada intap da dzufa maranguntung wasaꞌ. Noa runtaꞌ angu da utupan da apu ruta mpada madzung igi angu rungꞌ impa marataꞌ.
GEN 7:24 Da mpui tsiraꞌ igi rungꞌ imunti ibuafir intap santan isangꞌ gubuꞌ 150.
GEN 8:1 Da bitsintaꞌ Anutu maran rufur Noa da apu santan rungꞌ mpada madzung igi da itangin manis irunt da igufi mpui tsiraꞌ igi da isasariꞌ iruꞌ.
GEN 8:2 Da Anutu itsungin mpui bampun mingꞌa intap warangꞌ da mingꞌa gunungun wagungꞌ da gamiꞌ intap ruan.
GEN 8:3 Gubuꞌ 150 nanga i ntsupan da mpui isasariꞌ iruꞌ isangꞌ madzung iba mpa iyab mamai mangan mingꞌa Ararat da ukam 7 gubuꞌ gan 17.
GEN 8:5 Mpui rungꞌ isasariꞌ iruꞌ da waꞌa ukam 10 gubuꞌ gan 1 da mamai fain gudzun iwaꞌ.
GEN 8:6 Mamai fain gudzun iwaꞌ sib da gubuꞌ 40 mangan ntsupan da Noa itus muantsi isiꞌ mangan mingꞌa wagungꞌ
GEN 8:7 da itangin ngampuaꞌ mangan idzuf ifan. Da ngampuaꞌ igi idzuf iyung ifa iba isangꞌ mpui riꞌan da intap waꞌan.
GEN 8:8 Da Noa itip itangin ngasabusir ifan i tsanganda bida mpui iriꞌ iruꞌ sib, ma imaꞌ.
GEN 8:9 Da bitsintaꞌ mpui rungꞌ imunti, ibinigi da ngasabusir isau gan mpada gin, da itip idzuf iba madzung da Noa yintsi bangin iwaꞌ ifan da iyu apu arangan yatangꞌ ifan.
GEN 8:10 Arangan itip impa isangꞌ gubuꞌ 7 fada sib da itip itangin ngasabusir ifan.
GEN 8:11 Nam nufan da ngasabusir itip iba da Noa. Hai, mingꞌa ngasabusir nifun da Noa itsanga gai oliv yafan faꞌ, da arangan isruꞌ gin ibi mpui iruꞌ sib wa.
GEN 8:12 Da arangan itip impa isangꞌ gubuꞌ 7 fada sib da itangin ngasabusir itip ifan. Da gubuꞌ igi da ngasabusir watip idzuf iba da Noa u.
GEN 8:13 Noa udzufan ibawaꞌ 601 sib. Da atupa udzuf faꞌ ukaman 1 da gubuꞌ gan 1 da mpui iriꞌ sib. Noa iraꞌ i buari i nam buafira madzung gudzun gin da irarab nam santan iruꞌ da itsangan ibi mpui iriꞌ sib da intap iwaꞌ.
GEN 8:14 Da waꞌa ukam 2 gubuꞌ gan 27 da intap itsaraꞌ sib.
GEN 8:15 Ida Anutu ini da Noa ibiani,
GEN 8:16 “Watangin madzung rai da warut fininggam da narum rusam da gan finin rusan nawaꞌ.
GEN 8:17 Wayu apu mara maran santan, apu dzufan da yungan da sruakan, ruta agu mpadan igi nawaꞌ manaꞌ i rima narun rusan da utusa i ruan da mpada sangꞌa intap santan.”
GEN 8:18 Ibinigi da Noa itangin madzung da irut fininggan da narun rusan da narun rusan finin rusan impruꞌ ruan waꞌan.
GEN 8:19 Apu mara maran yunga intap da dzufan impruꞌ ruan i utup utupan da itangin madzung rai da iwaꞌ.
GEN 8:20 Noa yantungꞌ tauf isu mumai mararam tsarada nam da Yawe gin. Da arangan iyu apu fain imingꞌ apu mara maran yungan da dzufan Anutu maran aridagin i rima dangki rutin, da itai isu dangki ifan da Yawe.
GEN 8:21 Yawe itungis Noa dangki gan riman igi da gauntan iwaꞌ ngarubini iyus, da Arangan ini i unggan ibiani, “Dzi wasangꞌ i tipa wayada intap i garam gar nanggan maisan mungaꞌ gan u. Nan nidzun, mingꞌa ribarangan marafaꞌ gan da maran ifur nam maisan iyus angu, da bitsintaꞌ dzi wasangꞌ i tipa siata nam marantaꞌan sib angu bida dzi nangan ugu u, imaꞌ.
GEN 8:22 “Da gubuꞌ intap rungꞌ mingꞌan, da bungꞌ awaꞌ gubuꞌ ntanga nam gadan da gubuꞌ yunga nam gadan, gubuꞌ rangarang da gubuꞌ sasus, gubuꞌ fus da gubuꞌ gamiꞌ, nam idziang da gubuꞌ pisan. Gubuꞌ mara maran gubuꞌ gan bida nigi wasangꞌ i ntsupan.”
GEN 9:1 Anutu ifinti Noa da narun rusan i nan ani da ini ibiani, “Warim narum rusam nayus, i gan yanginggan utusa i ruan da mpada sangꞌa intap santan.
GEN 9:2 Apu marantaꞌan mara maran sib angu mpada intap, tsiraꞌ da isiꞌ, dzufan da yungan da sruaka intap da mpada uruts wasaꞌ bungꞌ arat natsuarupin i agam da agam bungꞌ asu wain i ribarangan.
GEN 9:3 Apu santan igi da dzi tangin da agam i agam gadan ibi bus yafan da nam gadan dzi riman da agam tafam rusam ugu.
GEN 9:4 Nam bitsintaꞌ dzi paꞌa agamin ibiani: anungꞌ gada apu biꞌ rungꞌ mingꞌa gin, i wain biꞌ igi irim nam marantaꞌan.
GEN 9:5 Da bida garam mangan ma apu mangan yatsa garam manga biꞌ gan rai, da dzi bungꞌ arim nam mungaꞌ da arangan nasangꞌ i gan asuban nangan.
GEN 9:6 “Bida manga yatsa garam manga biꞌ gan rai, da namamp i gan mungaꞌ gan namingꞌ garam gar banginggan, i arangan iyats garam Anutu tipa sangꞌa maraganunggan ugu biꞌ gan rai.
GEN 9:7 “Mingꞌa agam da agam warim narum rusam nayus, i agam narum rusam yangin rusan utusa i ruan da mpada sisungꞌa sangꞌa intap santan.”
GEN 9:8 Da Anutu ini da Noa da narun rusan ibiani,
GEN 9:9 “Waringantin! Aruani da dzi runggangꞌ dzi ni udzuda nanggangꞌ utusa i ruan gin da agam da yanginggam taptap
GEN 9:10 mpruꞌan da apu mara maran, dzufan da mpada intap, pagraꞌ da buman, ruta agam mpruꞌa ruam waꞌa madzung ba igi, nampruꞌ da apu santan narun rusan taptap nautus i ruan namingꞌ intap nabinigi.
GEN 9:11 Dzi tangin nanggangꞌ udzudan da agam ibiani: Dzi wasangꞌ i tipa tanginda mpui tsiraꞌ mangan i wayada intap mpruꞌan da nam marantaꞌan santan u, imaꞌ.”
GEN 9:12 Da Anutu ini, “Dzi tangin umpum impar i ruan imingꞌ maraum isu ampap i nan utusa i ruan gin, dzi nanga mingꞌa wasaꞌ i dzi da agam da gam yanginggam taptap, mpruꞌa da apu sib angu mingꞌa intap, da bungꞌ amingꞌ ratar nanting angu.
GEN 9:14 Gubuꞌ dzi tanginda maraum buafira intap da umpum bungꞌ ampar i ruan namingꞌ wasaꞌ,
GEN 9:15 da dzi marangꞌ bungꞌ afur dzi nanggangꞌ udzudan mpruꞌan da agam da apu marantaꞌan, i wasangꞌ i mpui tsiraꞌ tipa waꞌan da wayada nam marantaꞌan santan u.
GEN 9:16 Da bida gubuꞌ dzi tsanganda umpum waꞌa maraum da dzi marangꞌ bungꞌ afur dzi nanggangꞌ udzudan mingꞌa ratar tingan aru mingꞌa wasaꞌ i dzi da nam marantaꞌan mara maran sib angu mpada intap.”
GEN 9:17 Ibinigi da Anutu ini da Noa ibiani, “Watsangan! Nigi Dzi ampapangꞌ nan utusa i ruan dzi tanginda muntida wasaꞌ i dzi Anutu da nam marantaꞌan sib angu mingꞌa intap.”
GEN 9:18 Noa narun rusan ruta mpruꞌa ruan waꞌa madzung ba ibiani, Sem, Ham da Yafet. (Da Ham isu Kanan ramanggan.)
GEN 9:19 Da garam mpada sangꞌa intap sib angu wainggan iruꞌ Noa narun rusan iruꞌ da bits igi gin.
GEN 9:20 Da Noa garam rafa gum da isu garam miamun i ntanga gum wain.
GEN 9:21 Gubuꞌ mangan da arangan inum wain gurun arangan runggan ntangan da tipan da maran ididirunt da igingꞌ ragi dangunt imingꞌ ungaran wasaꞌ.
GEN 9:22 Ham, Kanan ramanggan, yatangꞌ ba da itsanga ramanggan gingꞌa ragi dangunt da itip iwaꞌ ifan da ini da rain rusan iruꞌ igi.
GEN 9:23 Sem da Yafet iyu bruꞌ da igif i barun da ifa barun barun gin da ibuafir ramanggan sib. Tuasarangan irarab nam intiꞌ i anungꞌ tsanganda ramanggan ragi dangunt igi u.
GEN 9:24 Gubuꞌ Noa maran dzidziwandan da iringant i nan narun bampa sib, Ham, nanggan tsanganda arangan gingꞌa utaꞌ da fisagin.
GEN 9:25 Ibinigi da Noa ipupuarap da Ham narunggan ibiani, “Barabin tsiraꞌ nais mara wafir i Kanan nanting. Da bungꞌ asu rain rusan mamaꞌ guman utaꞌ angu.”
GEN 9:26 Da itip ini, “Dzi natsarif Yawe, Sem Anutu gan. Kanan nasu Sem mamaꞌ guman utaꞌ angu.
GEN 9:27 Anutu nautus i Yafet yanginggan nawaꞌ nasisungꞌ da gan yanginggan narut Sem yanginggan nampruꞌ ruan nampa bini, da Kanan nasu Yafet mamaꞌ guman utaꞌ angu.”
GEN 9:28 Gubuꞌ mpui tsiraꞌ ntsupan da Noa itip impa isangꞌ udzuf 350,
GEN 9:29 da mpruꞌa Noa udzufan mpadan da isangꞌ 950 da arangan imamp.
GEN 10:1 Nani Noa narun rusan Sem, Ham da Yafet narun rusan rima mingꞌa bampan i mpui tsiraꞌ.
GEN 10:2 Yafet narun rusan binganggan ibiani, Gomer, Magok, Madai, Dzawan, Tubal, Mesek da Tiras.
GEN 10:3 Gomer irim narun rusan ibiani: Askenats, Rifat da Togarma.
GEN 10:4 Dzawan irim narun rusan: Elisa, Tarsis da Kit da Rodan.
GEN 10:5 Mingꞌa garam utup ani yangin rusan da tafan rusan idzarang impa intap ruga rugan ibafan imingꞌ uruts ringan da intap isiꞌ isiꞌ mingꞌa uruts wasaꞌ da impa utup utup da ini nan nifun ruga rugan.
GEN 10:6 Ham irim narun rusan ibiani: Kus, Mitsraim, Put da Kanan.
GEN 10:7 Kus irim narun rusan ibiani: Seba, Hawila, Sapta, Rama da Sapteka. Rama irim narun rusan iruꞌrun: Siba da Dedan.
GEN 10:8 Kus ibinigi irim narunggan mangan binganggan Nimrod. Nimrod isu garam nampang da nifutsarif i ngants gifan isu miamun imingꞌ intap.
GEN 10:9 Arangan isu garam bangi tatiꞌ yunga apu imingꞌ Yawe maranggan. Ibinigi da garam nida tsarifa mangan i bingan tsiraꞌ, da inang da ini binaꞌ, “Garam igi isu bangi tatiꞌ yunga apu imingꞌ Yawe maranggan isangꞌ Nimrod.”
GEN 10:10 Nimrod gampan miamun mpada tayangꞌ gin ibiani: Babilon (nida Babel gin) da Erek da Akat, gamp santan igi imingꞌ intap Sinar (nida Babilonia gin).
GEN 10:11 I mingꞌa nigi da arangan ifa Asiria da iraf gamp Niniwe, Rihobot-Ir da Kala, da Resen. I gamp Resen igi imingꞌ wasaꞌ i gamp Niniwe da gamp tsiraꞌ Kala.
GEN 10:13 Mitsraim isu garam Lud da Anam da Lehap da Naftu da Patrus da Kaslu da Kaftor tafanggan. Da garam Filistia iwaꞌ i tafan Kaslu.
GEN 10:15 Kanan narunggan miamun Saidon, da rain rusan fain binganggan ibiani: Hit
GEN 10:16 da Dzebus da Amor da Girgas
GEN 10:17 da Hiwi da Arka da Sini
GEN 10:18 da Arwat da Tsemar da Hamat. Raiyi da utup Kanan igi idzarang da impa ruga rugan ifan.
GEN 10:19 Rib Kanan intapan ampapan mpada gin imingꞌ gamp tsiraꞌ Saidon da iragi uruts ringan ifa iwaꞌ Gatsa da Gerar da ifa ibi gubuꞌ yaban da iwaꞌ Sodom da Gomora da Adma da Tseboim da ifa iwaꞌ Lasa.
GEN 10:20 Ribigi Ham tafan rusan yatsungꞌ utupan da nifu-nanggan impruꞌ ruan impai intap ruga rugan isu utup utup.
GEN 10:21 Sem ibinigi irim narun rusan fain da isu garam utup Eber tafanggan, da arangan rainggan tsiraꞌ Yafet.
GEN 10:22 Sem narun rusan binganggan ibiani: Elam, Asur, Arfaksat, Lud da Aram.
GEN 10:23 Da Sem narunggan Aram narun rusan ibiani: Uts, Hul, Geter da Mas.
GEN 10:24 Sem narunggan Arfaksat isu Sela ramanggan, da Sela isu Eber ramanggan.
GEN 10:25 Eber irim narun rusan marub iruꞌrun, mangan binganggan Pelek, i mingꞌa arangan gubuꞌ gan mpada intap, da garam intap ibrang ruan idzarang impa utup utup. Da arangan rainggan binganggan Dzoktan.
GEN 10:26 Dzoktan isu Almodat, Selef, Hatsarmawet, Tsera, da Hadoram, Utsal, Dikla, da Obal, Abimael, Seba, da Ofir, Hawila da Dzobap ramanggan.
GEN 10:30 Garam utup igi intapan mpada gin imingꞌ Mesa da ifan iwaꞌ Sefar mingꞌa mamai gubuꞌ yaban.
GEN 10:31 Nigi Sem tafan rusan yatsungꞌ utupan da nifu-nanggan impruꞌ ruan impai intap ruga rugan isu utup utup.
GEN 10:32 Rib utup mpada ruga rugan igi Noa tafan rusan. I mingꞌa ribigi, da garam intap santan angu iwaꞌ da idzarang impa isangꞌ intap sib angu, da gubuꞌ mpui tsiraꞌ riꞌa sib.
GEN 11:1 Miamun ugu da garam intap santan ini nifu-nan bitsintaꞌ angu.
GEN 11:2 Garam igi santan intsung impai iyung imingꞌ gubuꞌ yaban da iwaꞌ intap bump tsiraꞌ bingan mingꞌa intap Sinar (nida Babilonia gin) da sib angu impruꞌ ruan impa nigi.
GEN 11:3 Da ribarangan ini da ruan, “Ariꞌ! Wauriꞌ da agi nau intap gur da natip brik gin da natai i dzaf i babampafan.” Ribarangan inang ibinigi da iwaꞌ da brik i rafa ungar gin, da iyu kolta i amitsa brik mpruꞌan da ruan.
GEN 11:4 Da itip ini da ruan ini binaꞌ, “Ariꞌ! Wasiri wampruꞌ ruam waba, da agi naraf gampangꞌ tsiraꞌ mangan da narim ungar guntiꞌ bingan angu, gudzun waꞌa gunungun, i nanga runggangꞌ binganggangꞌ muntida piapan da anungꞌ dzarangan da mpada sangꞌa intap bafadan u.”
GEN 11:5 Da bitsintaꞌ Yawe iruꞌ ba i tsanganda gamp tsiraꞌ da ungar guntiꞌ garam gar rungꞌ rima yaban igi.
GEN 11:6 Da Yawe ini, “Aitsangan! Bida garam ani garam utup bitsintaꞌ da nifu-nan bitsintaꞌ da nanga nam bida ani, da nam mangan wasangꞌ i barabindan da ribarangan u, imaꞌ. Da pas angu da bungꞌ anang nam mara maran i gan maranggan furan.
GEN 11:7 Ariꞌ. Agi ruꞌan da rintsuma ribarangan nifu-nanggan da ribarangan anungꞌ sruꞌa i runifu nanggan u.”
GEN 11:8 Ibinigi da Yawe irintsum ribarangan i nifu-nan bitsintaꞌ nidan, da inang ribarangan idzarang ifan isangꞌ intap da intap da wantsup gamp tsiraꞌ riman ugu sib u.
GEN 11:9 I wain igi da garam ifaringꞌ gamp igi binganggan Babel (ma Babilon), da wainggan ibi ‘rintsuman’, i Yawe irintsum garam gar igi nifu-nanggan da ibrang ribarangan imingꞌ nigi da idzarang impa isangꞌ intap santan.
GEN 11:10 Sem narun rusan binganggan da nanggan ntuangan. Udzuf iruꞌ aru mingꞌa bampan i mpui tsiraꞌ riꞌan ugu, da Sem udzufan iwaꞌ 100 da irim narunggan Arfaksat.
GEN 11:11 Arfaksat waꞌa sib, da Sem itip impa udzuf 500, da irim narun rusan marub da finam fain.
GEN 11:12 Arfaksat udzufan iwaꞌ 35 da irim narunggan Sela.
GEN 11:13 Sela waꞌa sib, da Arfaksat itip impa udzuf 403, da irim narun rusan marub da finam fain.
GEN 11:14 Sela udzufan iwaꞌ 30 da irim narunggan Eber.
GEN 11:15 Eber waꞌa sib, da Sela itip impa udzuf 403, da irim narun rusan marub da finam fain.
GEN 11:16 Eber udzufan iwaꞌ 34 da irim narunggan Pelek.
GEN 11:17 Pelek waꞌa sib, da Eber itip impa udzuf 430, da irim narun rusan marub da finam fain.
GEN 11:18 Pelek udzufan iwaꞌ 30 da irim narunggan Reu.
GEN 11:19 Reu waꞌa sib, da Pelek itip impa udzuf 209, da irim narun rusan marub da finam fain.
GEN 11:20 Reu udzufan iwaꞌ 32 da irim narunggan Seruk.
GEN 11:21 Seruk waꞌa sib, da Reu itip impa udzuf 207, da irim narun rusan marub da finam fain.
GEN 11:22 Seruk udzufan iwaꞌ 30 da irim narunggan Nahor.
GEN 11:23 Nahor waꞌa sib, da Seruk itip impa udzuf 200, da irim narun rusan marub da finam fain.
GEN 11:24 Nahor udzufan iwaꞌ 29 da irim narunggan Tera.
GEN 11:25 Tera waꞌa sib, da Nahor itip impa udzuf 119, da irim narun rusan marub da finam fain.
GEN 11:26 Tera udzufan iwaꞌ 70 da irim narunggan Abram da Nahor da Haran.
GEN 11:27 Nan ani intuang Tera utupan nanggan. Tera isu Abram da Nahor da Haran ramanggan. Da Haran irim narunggan marub Lot da narun rusan finam iruꞌ, Milka da Iska. Gubuꞌ Tera rungꞌ mpadan da narunggan Haran imamp imingꞌ Ur, gan gampan wain mingꞌa Kaldia ugu. Nahor iyu Haran narunggan finam Milka isu i gan fininggan, da Abram iyu Sarai.
GEN 11:30 Da Sarai igi sagat yami da warim narun u.
GEN 11:31 Tera iyu narunggan Abram da rumpunggan Lot, Haran narunggan, da bunggan Sarai, Abram fininggan, da itangin gamp Ur mingꞌa Kaldia rai da intsungꞌ i fada Kanan. Da bitsintaꞌ gubuꞌ ribarangan yunga fawaꞌa Haran da ribarangan impai nigi.
GEN 11:32 Tera impa udzufan iwaꞌ 205 da arangan imamp imingꞌ Haran.
GEN 12:1 Yawe ini da Abram ibiani, “Watangin gam intapam, da ribam, da ramanggam utupan rai, da wauriꞌ wafa intap dzi nida santingꞌa agu gin.
GEN 12:2 “Dzi bungꞌ afinti agu da nanang u yanginggam nawaꞌ nasu utup tsiraꞌ mangan. Dzi bungꞌ anang u binganggam nasu tsiraꞌ, da agu bungꞌ asu sanab i maraampi.
GEN 12:3 Dzi bungꞌ afinti garam uda agu yaban, da bida manga pupuarapan da agu da dzi bungꞌ arim barabin maisan i mungaꞌ gan rutin. Da mingꞌa agu da dzi bungꞌ afinti garam intap utup utup santan.”
GEN 12:4 Abram udzufan waꞌa 75 sib da itangin gamp Haran rai isangꞌ Yawe nanggan nida rutin ugu. Da iyu fininggan Sarai da rainggan Haran narunggan Lot da nam bunumpan da garam guman santan uda mingꞌa Haran ugu, da irut impruꞌ ruan ifa intap Kanan. Gubuꞌ ribarangan waꞌa intap Kanan sib,
GEN 12:6 da Abram iyung itsuar intap igi ifan isangꞌ waꞌa gai tsiraꞌ mingꞌa mumai mararam binganggan More mingꞌa gamp Sekem. Da mingꞌa gubuꞌ arigi da garam Kanan mpada intap igi rungꞌ impai,
GEN 12:7 da bitsintaꞌ Yawe iwaꞌ da Abram da ini da arangan ibiani, “Dzi bungꞌ arim intap aruani da u yanginggam.” Ibinigi da Abram yantungꞌ tauf isu mumai mararam tsarada nam da Yawe gin, i mingꞌa nigi da Yawe iwaꞌ da arangan.
GEN 12:8 Raiyi da Abram itip intsungꞌ ifa mamai fain mingꞌa gubuꞌ yaban mingꞌa Betel da yari ungar apu rini gangan i nigi imingꞌ wasaꞌ i gamp Betel da Ai. Gamp Betel imingꞌ gubuꞌ ruꞌan da Ai imingꞌ gubuꞌ yaban. Da mingꞌa nigi da arangan itip yantungꞌ tauf isu mumai mararam tsarada nam in da iyugin da nifun itsaf Yawe.
GEN 12:9 Impa nigi raiyi da itip yuriꞌ impa wasaꞌ wasaꞌ ifan isangꞌ waꞌa intap Negeb, mingꞌa bida fiꞌ.
GEN 12:10 Raiyi da gubuꞌ fus tsiraꞌ nam gadan maringꞌa sib iwaꞌ imingꞌ Kanan. Ibinigi da Abram yuriꞌ da itip intsungꞌ ifa intap Idzip i mpadan nigi pas angu.
GEN 12:11 Nanga i atangꞌa intap Idzip da arangan ini da fininggan Sarai ibiani, “Waringantin! U sagat mara rifirif bingan iyus.
GEN 12:12 Da bida gubuꞌ agi atangꞌa gamp Idzip da garam Idzip tsanganda agu da bungꞌ ayafi un i agu, da bungꞌ ani nabiani, ‘Arangan fininggan igi,’ da bungꞌ ais dzi maragab funub da nagantsi agu.
GEN 12:13 Ibinigi da wani nabiani, ‘Dzi nafunggangꞌ igi,’ da ribarangan wasangꞌ isa dzi funub u; i agu angu da bungꞌ agantsi dzi da dzi bungꞌ ampa bini.”
GEN 12:14 Gubuꞌ Abram waꞌa gamp Idzip da garam Idzip itsanga Sarai sagat mara rifirif bini bingan.
GEN 12:15 Da garam gifa gum tsiraꞌ mingꞌa king maranggan itsanga Sarai da itsauꞌ i arangan da king, ibinigi da king ini da ribarangan ifa yu Sarai iba tangin i king ungaran i suda i fininggan mangan.
GEN 12:16 King imagangꞌ Abram bini iyab i Sarai da irim nam ntsuman bida ani: dumpa da nuning da makau da dongki da kamir impruꞌ da garam gum da sagat gum.
GEN 12:17 Da bitsintaꞌ Yawe itangin nam rinin gingꞌan mara maran maisan iwaꞌ da king da gan utupan da rib santan mpada i gan ungaran, i wain iyu Abram fininggan sinungꞌ.
GEN 12:18 Ibinigi da king yaga Abram iba munti i maranggan da ini, “Ibianungꞌ da u iyuꞌ dzi? U sangꞌ nida nan wasi da dzi i u fininggam Sarai, ma?
GEN 12:19 Wain idzuwai da u ni arangan u nafunggam da dzi yu arangan isu dzi fininggangꞌ? U fininggam aruani! Wau ya warut wafan!”
GEN 12:20 King yaga gan garaman i wata Abram rai mpruꞌan da fininggan da nanggan santan angu da tanginda Idzip da tipa fada gan arun.
GEN 13:1 Ibinigi da Abram irut fininggan da narunggan Lot itumuangꞌ nanggan santan udan da mpada tayangꞌ gin mingꞌa Idzip da itip ifa Negeb.
GEN 13:2 Arangan itangin gamp Negeb da intsungꞌ igingꞌ wasaꞌ wasaꞌ iba isangꞌ batipa waꞌa mumai mingꞌa wasaꞌ i gamp Betel da Ai, mumai arangan mpada gin da antungꞌa tauf suda mumai mararam tsarada nam in ugu. Mingꞌan nigi da arangan iyugin da nifun itsaf Yawe. Abram isu garam nam bunump tsiraꞌ i apu mpada tayangꞌ gin, impruꞌ da silva da gol.
GEN 13:5 Da Lot, aru Abram ruta mpruꞌa ruan badan ugu, ibinigi isangꞌ ruan i apu mpada tayangꞌ gin bida nuning da dumpa da makau impruꞌ da garam da sagat gum.
GEN 13:6 Abram da Lot isangꞌ ruan i apu ampi bingan angu da intap sai wasangꞌ i rima rib iruꞌ igi apu gan sib i bida rumpruꞌa ruan mpadan u.
GEN 13:7 Ibinigi da ufuai imunti wasaꞌ i Lot da Abram garam guman mpada tayangꞌ i ribarangan apu gan. Da gubuꞌ arigi da garam gamp Kanan da Peris rungꞌ impai imingꞌ intap igi.
GEN 13:8 Ibinigi da Abram ini da Lot, “Agi biꞌ bitsintaꞌ! Da agi anungꞌ suda ufuai da ruangꞌ ma ufuai anungꞌ uriꞌa wasaꞌ i agu da dzi ma agi garam gumangꞌ u.
GEN 13:9 Watsangan! Intap ani tsiraꞌ bingan imingꞌ utaꞌ angu, da agi bungꞌ atangin runggangꞌ rai. Ibinigi da wapiriangꞌ nasangꞌ maranggam aridan. Bida u nida fada bida bangi yas, da dzi bungꞌ afa nabi bangi bini, da bida u nida fada bida bangi bini, da dzi bungꞌ afa nabi bangi yas.”
GEN 13:10 Ibinigi da Lot iraꞌ i maran da irarab ifan da itsangan intap bump Yordan da nam sib angu mingꞌa fadan da waꞌa gamp Tsoar. Intap igi da mpui irunt wasaꞌ gin da nam santan maran irangarang ibi Yawe guman Iden ugu da isangꞌ intap Idzip mingꞌa uts da mpui Nail. (I gubuꞌ arigi da Yawe wawarip itias gamp Sodom da Gomora rai u.)
GEN 13:11 Ibinigi da Lot runggan ipiriangꞌ intap bump santan mingꞌa Yordan mingꞌa gubuꞌ yaban da iyu nanggan santan da irut utupan da gan garam guman da itangin Abram rai da ifan.
GEN 13:12 Da Abram rungꞌ impai imingꞌ intap Kanan, da Lot ifa mpa wasaꞌ wasaꞌ i gamp fain mingꞌa bump Yordan, raiyi da ifamus arida ungar apu rini gangan uts da gamp Sodom.
GEN 13:13 Da garam Sodom irim barun nidzun angu da Yawe da inang nam maisan tsiraꞌ tsiraꞌ ampi bingan iyus.
GEN 13:14 Gubuꞌ Lot fada sib da Yawe ini da Abram ibiani, “Wataningꞌ taningꞌ da wararab nam santan mingꞌa gubuꞌ yaban da gubuꞌ ruꞌan da dzraꞌ da fiꞌ.
GEN 13:15 Intap santan aru u tsangandan ani, dzi bungꞌ arim da agu da u yangin rusam nanting angu.
GEN 13:16 Da dzi bungꞌ anang u yanginggam nawaꞌ nasisungꞌ nasangꞌ intap sasanuai, da bida manga sangꞌa i farisa sasanuai ida nafaris u yangin rusam nabinigi.
GEN 13:17 Wafan da wayung watsuwar intap ani santan, i dzi bungꞌ arim da agu.”
GEN 13:18 Ibinigi da Abram itawaꞌ ungaran apu rini gangan da intsungꞌ ifan da impa uts angu da Mamri gai tsiraꞌ tsiraꞌ gan mingꞌa gamp Hibron. Da arangan yantungꞌ tauf tsarada nam da Yawe gin.
GEN 14:1 Mingꞌa gubuꞌ arigi da king nampang 4, Amrafel mingꞌa Sinar, Ariok mingꞌa Elasar, Kedoraumer mingꞌa Elam, da Tidal mingꞌa Goim, yatangꞌ i ruan
GEN 14:2 da impruꞌ ruan ifan i isa nam mpruꞌan da king gamp isiꞌ isiꞌ 5 bida ani: Bera mingꞌa Sodom, Birsa mingꞌa Gomora, Sinab mingꞌa Adma, Simeber mingꞌa Tseboim, da king mingꞌa gamp Bela (gamp Bela igi binganggan mangan Tsoar).
GEN 14:3 I wain ibiani: king gamp isiꞌ isiꞌ 5 igi impa warangꞌ i King Kedoraumer isangꞌ udzuf 12, da bitsintaꞌ bawaꞌa udzuf 13 da intap ruan sinungꞌ arangan da ifa mpruꞌ ruan imingꞌ Bump Sidim (aru uruts Sur mingꞌa gin da aruani).
GEN 14:5 Da waꞌa udzuf 14, King Kedoraumer irut king iruꞌ da bits ugu impruꞌ da gan garaman singaari impruꞌ ruan ifan da yis garam Refa mpada Astirot Karnaim, garam Tsuts mpada Ham da garam Em mpada Bump Kiriataim,
GEN 14:6 da garam Hur mpada mamai Seir, da idaru ribarangan ifan isangꞌ waꞌa El Paran mingꞌa uts da nam dadauntan.
GEN 14:7 King Kedoraumer ruta king fain ugu itip yitam i ruan da ifa gamp En Mispat (nida Kades gin) da yis garam mpada intap Amalek sib impruꞌ da garam Amor mpada Hatsatson Tamar.
GEN 14:8 Mingꞌa gubuꞌ arigi da king mingꞌa gamp 5 ugu, Sodom, Gomora, Adma, Tseboim da Bela iyu garaman singaari santan impruꞌ ruan ifan da irants ruan imunti mungꞌ i isa nam mingꞌa Bump Sidim.
GEN 14:9 Ribarangan irut king nampang 4 ugu, Kedoraumer, Tidal, Amrafel, da Ariok, yis ruan.
GEN 14:10 Da mingꞌa Bump Sidim da ntsuf ampi bingan uda kolta gin imingꞌ gin. Da gubuꞌ ribarangan isa ruan da king Sodom da Gomora irut garaman irunt sinungꞌ nam isan da gan garaman fain iruaꞌ iruꞌ ntsuf da santan irunt sib iyab mamai.
GEN 14:11 Da king 4 igi iyu garam Sodom da Gomora fain impruꞌ da nam bunumpan da nanggan gadan santan da ifan.
GEN 14:12 Da gubuꞌ arigi da Lot impa Sodom da ribarangan iyu arangan impruꞌ da nam bunumpan santan ibinigi.
GEN 14:13 Da Abram impai uts da Mamri gai gan tsiraꞌ tsiraꞌ ugu. Mamri igi garam Amur, Eskol da Anir rainggan. Rib iruꞌ da bits igi yudzu nan mangan impruꞌ da Abram i rima ruan sib. Da garam bits runta sinungꞌ adziang igi ibawaꞌ da Abram, garam Hibru, da ini rutin i king 4 ugu idaru garam Sodom da Gomora rai sib da iyu Lot da ifan.
GEN 14:14 Gubuꞌ Abram uda nan i garam ipiap mpunga Lot da uda fada sib, da inuꞌ gan garaman singaari 318 waꞌa mingꞌa arangan garam guman ruta mpadan ugu impruꞌ. Da imungꞌ i ribarangan ifan da idaru garam ipiap ifan isangꞌ waꞌa gamp Dan.
GEN 14:15 Da idziang arigi, Abram irants gan garaman singaari imunti utup utup da ibrang garam ipiap ruta nam runta fafun da idaru yis ribigi titaꞌ angu ifa isangꞌ waꞌa Hoba, mingꞌa dzraꞌ i gamp Damaskus.
GEN 14:16 Abram itip iyu nam bunump garam ipiap udan ugu impruꞌ da rainggan narunggan Lot da gan nam bunumpan impruꞌ da sagat da garam fain itip iba.
GEN 14:17 Gubuꞌ Abram isa King Kedoraumer da king fain ugu da gan garaman singaari sib da tipa badan, da king Sodom iba i tsanganda arangan mingꞌa Bump Sawe (nida King Intap Bumpan).
GEN 14:18 Mingꞌan nigi Melkisedek, king Salem, iyu bret da wain gurun iba i tsanganda Abram. Arangan isu Anutu Garam Nampang Wain Wagungꞌ garam pumuꞌan gan.
GEN 14:19 Melkisedek ifinti Abram da ini ibiani, “Anutu Garam Nampang Wain Wagungꞌ tanginda gunungun da intap nafinti agu.
GEN 14:20 Da agi natsarif Anutu Garam Nampang Wain Wagungꞌ aru rima agu sib i u yaba ragun i garam ipiap.” Da Abram ibrang nam santan uda mingꞌa nam isan ugu da ifab isangꞌ 10 da irim 10 igi gan bits ifan da Melkisedek.
GEN 14:21 Ntsupa sib da king Sodom ini da Abram ibiani, “Nam santan u udan ugu da nasu u gam, da bitsintaꞌ dzi ampanggangꞌ angu da watangin naba da dzi.”
GEN 14:22 Da bitsintaꞌ Abram ini da king Sodom ibiani, “Dzi tsaf ruangꞌ da dzi ni nan nidzun imingꞌ Yawe, Anutu Garam Nampang Wain Wagungꞌ tanginda gunungun da intap maranggan,
GEN 14:23 i dzi wasangꞌ uda u nanggam mangan, bida fufuai udzuda faga gangkang gin ma nam isiꞌ mangan u, imaꞌ. Wain ibiani, u mani u nanga dzi Abram suda garam nam bunump tsiraꞌ i.
GEN 14:24 Dzi wasangꞌ uda nam mangan u, da bitsintaꞌ nam gadan aru dzi garamangꞌ gadan ugu angu, nigi isu dzi gangꞌ. Da wanang da garam rima dzi sib, Anir, Eskol, da Mamri nayu nam bunump igi nasangꞌ ruan.”
GEN 15:1 Gubuꞌ nam igi ntsupa sib raiyi da Yawe ini nan da Abram i nam puafuban ibiani, “Abram, agu anungꞌ ratan u. Dzi su u ngantsam da u nanggam bini santan wainggan.”
GEN 15:2 Da bitsintaꞌ Abram ini binaꞌ, “O dzi Nifutsarifangꞌ Yawe, u nanggam bini u nida rima da dzi igi burima dzi sib bida anungꞌ i dzi garam yami bingan ani? Da dzi garam gumangꞌ Elieser, garam Damaskus ugu, bungꞌ asu wain i dzi nam bunumpangꞌ santan da gubuꞌ dzi mampan.
GEN 15:3 I Agu anungꞌ irim mamaꞌ narun bits da dzi u, ibinigi da dzi garam gumangꞌ mangan bungꞌ asu wain i dzi nanggangꞌ santan.”
GEN 15:4 Da Yawe nanggan itip iba rutin ibiani, “Garam gum arigi wasangꞌ suda wain i u nam bunumpam u; u biꞌ gam rururungan angu bungꞌ asu wain i u nanggam santan.”
GEN 15:5 Da Yawe iyu Abram iwaꞌ ifa manaꞌ da ini rutin, “Wadantangꞌ wayab gunungun da wafaris ngantam santan aga, bida u sangꞌa i farisa sib angu fantsupan. Waringantin! U yanginggam bungꞌ awaꞌ nabinigi.”
GEN 15:6 Abram irim runggan santan da Yawe nanggan nidan i bungꞌ awaꞌ nasu nidzun, ibinigi da Yawe ifaringꞌ arangan garam rururungan.
GEN 15:7 Yawe itip ini da arangan ibiani, “Dzi Yawe, Dzi aruani iyu agu sinungꞌ gamp Ur mingꞌa Kaldia ugu iba ani i rima intap ani da agu i suda u nanggam rururungan.”
GEN 15:8 Da bitsintaꞌ Abram ini, “O dzi Nifutsarifangꞌ Yawe, dzi bu sruꞌagin bida anungꞌ i dzi suda wain gin?”
GEN 15:9 Ibinigi da Yawe ini da Abram, “Wayu apu bida ani: makau rinan naru faꞌ mangan da nuning rinan mangan da dumpa arapuꞌ mangan, udzufan suda iruꞌ da bits, nampruꞌ da ngasabusir da ngarumum naru faꞌ mangan— naba da dzi.”
GEN 15:10 Abram iyu apu ibi Yawe nidan igi iba da Arangan, da idumpu wasaꞌ farab ifa mungaꞌ da mungaꞌ da irants i marafain da marafain. Da apu dzuf iruꞌ igi isintungꞌ santan angu.
GEN 15:11 Da watsawits idzuf iruꞌ i gadan da Abram idaru rai gin.
GEN 15:12 Gubuꞌ inang i ruꞌan da Anutu inang da Abram igingꞌ marampruꞌ funub da itsangan nam mimin tringtringan tsiraꞌ bingan ibuafir arangan sib da irat funub angu.
GEN 15:13 Da Yawe ini da arangan imingꞌ nam puafuban ibiani, “Waringantin! U yangin rusam bungꞌ ampa nabi garam marawampua namingꞌ garam gamp mangan intapan. Da garam intap igi bungꞌ arasu da nanang i nanggan mpadan namais, da nabuaringꞌ gum barabin tsiraꞌ nasangꞌ udzuf 400.
GEN 15:14 Da bitsintaꞌ dzi bungꞌ arim barabin tsiraꞌ mungaꞌ da garam intap igi nanga yaba i u yangin rusam. Da u yangin rusam tanginda intap igi rai da bungꞌ aba nanting da nam bunump tsiraꞌ.
GEN 15:15 Da bitsintaꞌ Abram, u bungꞌ ampa gubuꞌ guntiꞌ bingan ruta nan nufan bini nasangꞌ agu fufida funub da wamus mampan da narim agu.
GEN 15:16 Da udzuf 400 ba ntsupa sib da u yangin rusam bungꞌ atip abau intap ani, da gubuꞌ bampan aga garam Amor nanggan maisan bawaꞌa ampapan da Dzi bungꞌ asiat ribarangan rai.”
GEN 15:17 Da gubuꞌ ruꞌa sib da nam mimin tringtringan da gur mangan dugunt waꞌa gin impruꞌ da dzaf bururungan iwaꞌ da iyung wasaꞌ i apu Abram safan ugu.
GEN 15:18 Da gubuꞌ arigi, Yawe inang nan utusa i ruan gin da Abram da ini, “Dzi tangin intap ani da u yangin rusam, da ampapan imingꞌ mpui Idzip da ifawaꞌ mpui tsiraꞌ Yufretis—
GEN 15:19 intap garam Ken da Kenis, Kadmun,
GEN 15:20 Hit, Peris, Refa,
GEN 15:21 Amor, Kanan, Girgas da Dzebus gin isu ribarangan nanggan.”
GEN 16:1 Gubuꞌ aru Abram mpada Kanan sangꞌa udzuf 10 sib da arangan fininggan Sarai warim narun mangan u. Ibinigi da Sarai ini da Abram ibiani, “Yawe yudzu dzi wangunggangꞌ sib da dzi warim narungꞌ mangan u. Da dzi rim Hagar, sagat Idzip dzi sagat gumangꞌ ugu, da agu i u ruta gingꞌan. Da bida arangan rima narun rusan da nigi bungꞌ autus i ruan i dzi binganggangꞌ.” Ibinigi da Abram iringant i fininggan nanggan da iyu Hagar isu i fininggan
GEN 16:4 da irut igingꞌ da arangan iwangun. Da gubuꞌ Hagar sruꞌagin bida arangan wangundan, da itsarif runggan iyus da sagat gudzunggan Sarai.
GEN 16:5 Da Sarai ini da Abram ibiani, “Barabin waꞌan da dzi isu u asubam. Hai, dzi runggangꞌ irim sagat gumangꞌ igi da agu. Da bitsintaꞌ aruani da arangan isruꞌ gin ibi arangan iwangun sib da imus itsarif runggan da dzi. Yawe nararu mangan i asub igi, dzi ma agu.”
GEN 16:6 Da Abram ini, “Ngarubini bingan! Da bitsintaꞌ waringantin, nigi u sagat gumam rururungan da imingꞌ da agu. U su wain gin. Nam u tsanganda bida dauman sangꞌa u maranggam aridan, wanang da arangan.” Ibinigi da Sarai inang Hagar nanggan mpadan imais wasi, da arangan irunt sinungꞌ Sarai.
GEN 16:7 Da Yawe angira gan iwaꞌ da Hagar imingꞌ mpui maran mingꞌa nam manaꞌ dadauntan sanab fada Sur.
GEN 16:8 Da ini, “Hagar, Sarai sagat guman, u mingꞌ anungꞌ iba, da u ni fada bida anungꞌ?” Da arangan ini angira nanggan mungaꞌ ibiani, “Dzi runt sinungꞌ sagat gudzunggangꞌ Sarai.”
GEN 16:9 Da angira ini, “Watip wafan da rinunggam Sarai da watangꞌ warangꞌ i arangan nanggan santan nidan.
GEN 16:10 Dzi bungꞌ anang u yanginggam nawaꞌ nasisungꞌ nayus da wasangꞌ i farisa sib u.”
GEN 16:11 Da itip ini, “Waringantin! U wangun sib da u bungꞌ arim narun marub. Da wafaringꞌ arangan binganggan Ismail, i wain ibiani, Yawe iringant i u wangu barabin gam sib.
GEN 16:12 Da u narunggam igi bungꞌ ampa nabi dongki buman mangan, da wasangꞌ atangꞌa warangꞌ i garam mangan u. Aranga bungꞌ ais garam santan, da garam santan bungꞌ ais arangan nabinigi. Da wasangꞌ i ruta rain rusan mpada bini u.”
GEN 16:13 Hagar ini da runggan, “Ai! Dzi matsanga Anutu Aru Tsanganda Dzi sib ugu da dzi rumpa marataꞌ?” Ibinigi da irim bingan da Yawe aru nida nan da arangan ibiani, “Agu Anutu Aru Tsanganda Dzi.”
GEN 16:14 I wain igi da ifaringꞌ mpui maran igi binganggan Bir-Lahai-Roi, wainggan ibiani, ‘Mpui Anutu Marantaꞌan Tsanganda Dzi’. Mpui maran igi rumingꞌ wasaꞌ i gamp Kades da Beret.
GEN 16:15 Impai raiyi da Hagar irim Abram narunggan marub, da Abram ifaringꞌ i binganggan Ismail.
GEN 16:16 Iwaꞌ gubuꞌ aru nigi da Abram udzufan isangꞌ 86.
GEN 17:1 Gubuꞌ Abram udzufan waꞌa 99 sib, da Yawe iwaꞌ da arangan da ini da arangan ini binaꞌ, “Dzi Anutu Garam Nampang Wain. Watangꞌ warangꞌ i dzi nidzun angu da wayung sanab rururungan namingꞌ dzi maranggangꞌ.
GEN 17:2 Dzi bungꞌ audzu nanggangꞌ utusa i ruan gin namingꞌ wasaꞌ i dzi da agu da nautus u yanginggam nawaꞌ nasisungꞌ.”
GEN 17:3 Abram iringant i Anutu nanggan igi da yidzaꞌ faga gudzun da itauf maran iruꞌ intap, da Anutu ini da arangan ibiani,
GEN 17:4 “Dzi Anutu nanggangꞌ udzudan mpruꞌan da agu ibiani, u bungꞌ asu garam wain wain ampi bingan tafanggan.
GEN 17:5 Da u bingangam wasangꞌ i rungꞌ faringꞌa bida Abram u (ibi ‘raman da bingan tsiraꞌ’), imaꞌ. Da bungꞌ afaringꞌ nabi Abraham (ibi ‘ampi bingan ramanggan’), i dzi rim agu isu garam wain wain ampi bingan tafanggan.
GEN 17:6 Dzi bungꞌ autus u yanginggam nawaꞌ nasisung nasu utup ampi bingan da utup king bungꞌ awaꞌ namingꞌ agu gin nabinigi.
GEN 17:7 Dzi bungꞌ atangin nanggangꞌ utusa i ruan mingꞌa ntingan namunti wasaꞌ i dzi da agu da gam yangin rusam taptap. Da dzi bungꞌ asu agu da gam yangin rusam Anutu gan.
GEN 17:8 Intap Kanan santan aru agu mpada gin suda marawampua ani da dzi bungꞌ atangin nasu agu da tafam rusam gan nanting, da dzi bungꞌ asu ribarangan Anutu gan.”
GEN 17:9 Da Anutu ini da Abraham ibiani, “Agu wampa tayangꞌ dzi nanggangꞌ utusa i ruan gin, agu da yangin rusam taptap nabinigi.
GEN 17:10 Da nan utusa i ruan gin igi sanaban ibiani: Agu da garam sib angu ruta agu mpadan nasaf riniubit, da nasu bir i santingꞌa nan utusa i ruan gin namingꞌ wasaꞌ i dzi da agu.
GEN 17:12 Aruani da fada sangꞌa u yanginggam taptap, mamaꞌ marub sib angu gubuꞌ gan suda 8 sib, da nasaf i riniubit. Agu da narum rusam da sagat gum narun rusan da garam gum u uda mingꞌa rib fain da rima nam ntsuman gin sib angu nasaf riniubit nasu bir namingꞌ nanting.
GEN 17:14 Bida garam mangan mamida safa riniubit da arangan yis dzi nanggangꞌ utusa i ruan gin udziꞌ da gan garaman nasiat arangan rai.”
GEN 17:15 Da Anutu itip ini da Abraham ibiani, “Anungꞌ rungꞌ faringꞌa fininggam binganggan Sarai u. Imaꞌ. Aruani da wafaringꞌ arangan binganggan Sara.
GEN 17:16 Dzi bungꞌ afinti arangan da bungꞌ arim u narunggam marub. Hai, dzi bungꞌ afinti arangan da bungꞌ asu garam wain wain rinanggan, da garam wain wain king gan bungꞌ awaꞌ namingꞌ arangan gin.”
GEN 17:17 Abraham itauf maran iruꞌ intap da irubungꞌ da ini i unggan angu, “Mai! Isangꞌ garam fufi udzufan waꞌa 100 sib rima narun? Da isangꞌ Sara rima mamaꞌ narun da gan udzufan sangꞌa 90?”
GEN 17:18 Da Abraham ini da Anutu ini binaꞌ, “O Anutu Yawe, dzi marangꞌ ifur i Ismail i suda wain i u nanggam ragadan da fintidan igi.”
GEN 17:19 Da bitsintaꞌ Anutu ini binaꞌ, “Imaꞌ. U fininggam Sara bungꞌ arim agu narunggam marub, da u bungꞌ afaringꞌ arangan binganggan Isak (wainggan ‘irubungꞌ’). Dzi bungꞌ autus i nanggangꞌ utusa i ruan gin nampruꞌ da arangan da gan yanginggan taptap da bungꞌ amingꞌ ratar nanting angu.
GEN 17:20 Da mingꞌa Ismail da dzi ringant i u nanggam nidan sib, da nan nidzun, dzi bungꞌ afinti arangan da narim mamaꞌ narun ampi bingan da arangan, gan tafan rusan bungꞌ awaꞌ nayus angu. Da arangan bungꞌ asu raman i garam gudzun 12 da dzi bungꞌ anang arangan utupan nawaꞌ garam utup tsiraꞌ bingan.
GEN 17:21 Da bitsintaꞌ dzi bungꞌ autus i nanggangꞌ utusa i ruan gin da Isak, mamaꞌ narun Sara bungꞌ arim da gubuꞌ bida aruani da udzuf mangan aga.”
GEN 17:22 Gubuꞌ Anutu ntsupa nanggan nidan da Abraham, da itangin arangan rai da ifan.
GEN 17:23 Mingꞌa gubuꞌ arigi, da Abraham iyu narunggan Ismail impruꞌ da gan garam guman da mamaꞌ marub santan ruta arangan mpadan— rib apingꞌa mingꞌa arangan utupan da rib rima nam ntsuman gin— da isaf ribarangan riniubit ibi Anutu nidan da arangan ugu. Da isaf Abraham impruꞌ ibinigi. Gubuꞌ arigi da Abraham udzufan isangꞌ 99, da narunggan Ismail gan isangꞌ 13.
GEN 18:1 Gubuꞌ mangan da Abraham impa ungaran apu rini gangan muantsi maranggan imingꞌ gai tsiraꞌ tsiraꞌ mingꞌa Mamri gin da gubuꞌ wasaꞌ da Yawe iwaꞌ da arangan.
GEN 18:2 Abraham iraꞌ i maran da irunt fafun i tsanganda garam iruꞌ da bits bamuntidan. Da gubuꞌ tsanganda ribarangan da arangan iraꞌ i ruan sung angu da irunt ifa rutin da yidzaꞌ fagan da itatapuangꞌ iruꞌ ribarangan maranggan.
GEN 18:3 Da Abraham ini, “O dzi nifutsarifangꞌ! Dzi su u mamaꞌ gumam, da dzi marangꞌ yari iyus i agam bada dzi ungarangꞌ.
GEN 18:4 Wampa asap yaung ani da mpui pas naba da agam wadzuꞌ fagamin.
GEN 18:5 Agam iba dzi maragab ungarangꞌ sib da waga nam isiꞌ pas wasuf i, ida wamus yunga sanabam.” Da rib iruꞌ da bits igi ini binaꞌ, “Isangꞌ. Wanang nabi u nidan.”
GEN 18:6 Ibinigi da Abraham yatangꞌ sung angu ifa ungar apu rini gangan da Sara da ini da arangan, “Ariꞌ Sara! Sung angu! Wayu parawaꞌ bini 20 kg ugu da wamuat da watai bret fain.”
GEN 18:7 Da arangan irunt ifa makau gan mpada gin da ipiriangꞌ makau narun faꞌ bini mangan da ini da mamaꞌ guman i isa funub da tipa sung angu.
GEN 18:8 Gubuꞌ nam gadan nuꞌa sib da arangan iyu tsis da makau sisu gurun da makau tipan ugu iba, da irim da garam igi igan, da Abraham impa tayangꞌ ribarangan imingꞌ yaung wasaꞌ igi.
GEN 18:9 Tuasarangan igut i arangan, “U fininggam Sara impa anungꞌ?” Da Abraham ini, “Rumpa ungar wasaꞌ.”
GEN 18:10 Da Yawe ini da Abraham, “Waꞌa gubuꞌ bida aruani da udzuf mangan aga da dzi nida tipa badan da u fininggam Sara bungꞌ apingꞌ narun marub mangan sib.” Sara impa imingꞌ ungar muantsi nifun mingꞌa garam igi barun da irim ringan i nan igi.
GEN 18:11 Abraham da Sara ifufi sib da Sara gubuꞌ gan rima narun intsup sib.
GEN 18:12 Sara irubungꞌ da ini imingꞌ wangunggan ibiani, “Mai, dzi da gabunggangꞌ ifufi sib, da aga rininggangꞌ iraraiꞌ wa. Da aga bu waꞌa da nam nugun tsiaꞌan igi bida anung?”
GEN 18:13 Da Yawe ini da Abraham, “Ibianungꞌ da Sara irubungꞌ da ini, ‘Dzi fufi sib da isangꞌ i dzi rima narungꞌ?’
GEN 18:14 Nam mangan wabarabin da Dzi, Yawe, i nangan u. Imaꞌ. Da waringantin. Dzi bungꞌ aba da gubuꞌ aru Dzi nidan da agu da aruani da udzuf mangan aga da Sara bungꞌ arim narun marub mangan sib.”
GEN 18:15 Da Sara irat da itung i ruan da ini, “Dzi warubungꞌ u.” Da bitsintaꞌ Yawe ini, “Imaꞌ. U rubungꞌ.”
GEN 18:16 Da gubuꞌ ribarangan uriꞌa i fadan da Abraham iyu ifan i tanginda i sanab, da ifa munti da itsangan Sodom iruꞌ.
GEN 18:17 Mingꞌan nigi da Yawe ini i unggan ini binaꞌ, “Dzi nani sisingꞌ i nam Dzi nida nangan ani wasi da Abraham, ma?
GEN 18:18 Abraham tafan rusan bungꞌ awaꞌ nasu garam utup tsiraꞌ mangan ruta nampang, da mingꞌa Abraham da Dzi bungꞌ afinti garam intap wain wain sib angu.
GEN 18:19 I dzi piriangꞌ arangan sib i santingꞌa Dzi sanabangꞌ da narun rusan da tafan rusan waꞌa bampan i atsungꞌa gin da nanga Dzi sanabangꞌ dauman da rururungan angu. Da Dzi bungꞌ anang nam santan dzi ragada arangan gin ugu nasu nidzun.”
GEN 18:20 Ida Yawe ini da Abraham ini binaꞌ, “Dzi ringant i nam rangan tsiraꞌ ampi bingan i raruda garam Sodom da Gomora i uwayant maisan ampi bingan mingꞌa gamp igi.
GEN 18:21 Ibinigi da Dzi bungꞌ aruꞌ da natsangan i maranggangꞌ i nam rangan Dzi ringantagin ani. Da Dzi bungꞌ atsangan da nasruꞌ gin.”
GEN 18:22 Da garam iruꞌ igi itangin Abraham rai da iyung ifa i waꞌa gamp Sodom, da bitsintaꞌ Yawe rurut Abraham imunti.
GEN 18:23 Da Abraham iba su uts da Yawe da igutin ini binaꞌ, “Nan nidzun? U bungꞌ asiat garam rururungan nampruꞌ da garam maisan, ma?
GEN 18:24 Bida anungꞌ i bida garam rururungan 50 mpada wasaꞌ i gamp igi, U bungꞌ asiat garam rururungan 50 igi nampruꞌ da garam maisan rai, ma isangꞌ U gantsida gamp igi i garam rururungan 50?
GEN 18:25 U Garam atsungꞌa sanampun rururungan angu i raruda garam intap santan. Da anungꞌ isangꞌ u, i U siata garam rururungan mpruꞌa da garam maisan sangꞌa ruan angu, yaba i garam nanga asub nanggan. Imaꞌ!”
GEN 18:26 Da Yawe ini Abraham nanggan mungaꞌ ibiani, “Bida Dzi tsanganda garam rururungan 50 mpada gamp Sodom da Dzi bungꞌ agantsi gamp i ribigi binganggan.”
GEN 18:27 Da Abraham iraꞌ i nifun da itip ini da Yawe, “O Nifutsarif, wasiat dzi asubangꞌ nida nan babampaf da Agu. Dzi nam utaꞌ santan ibi ngaruntsuaf da pap.
GEN 18:28 Da bitsintaꞌ bida anungꞌ i garam rururungan 50 maꞌan da 45 angu mpada gamp igi, da U bungꞌ asiat sib angu rai i garam 5 maꞌan igi?” Da Yawe ini, “Bida Dzi tsanganda garam rururungan 45 mpadan, da Dzi wasangꞌ i siata gamp igi rai u.”
GEN 18:29 Abraham itip igut i Yawe ini binaꞌ, “Da bida U tsanganda garam rururungan 40 angu mpadan nigi, da U bungꞌ asiat gamp igi rai, ma?” Da Yawe itip ini, “Bida Dzi tsanganda garam rururungan 40 mpadan, da Dzi wasangꞌ i siata gamp igi rai u.”
GEN 18:30 Da Abraham itip ini, “O Nifutsarif, nugum anungꞌ ruaꞌa i dzi u, dzi ni rungꞌ guta i Agu, bida anungꞌ i garam rururungan 30 angu mpadan, U bungꞌ asiat rai, ma?” Da Yawe ini, “Dzi wasangꞌ i siatan bida garam rururungan 30 angu mpadan.”
GEN 18:31 Da Abraham itip ini, “Nifutsarif, wasiat dzi nanggangꞌ ru rima udzungꞌ da Agu gin ani. Bida garam rururungan 20 angu mpadan, da U bungꞌ anang nabianungꞌ gin?” Da Yawe ini, “Dzi wasangꞌ i siatan rai bida Dzi tsanganda garam rururungan 20 angu mpada gamp igi.”
GEN 18:32 Da Abraham itip ini, “Nifutsarif, dzi ni gampunda ruangꞌ da Agu da nugum anungꞌ ruaꞌa i dzi u. Dzi ni tipa nida nan bits angu bida ani, bida U tsanganda garam rururungan 10 angu mpadan, da U bungꞌ anang nabianungꞌ gin?” Da Yawe ini, “Dzi wasangꞌ i siata gamp igi rai bida Dzi tsanganda garam rururungan 10 angu mpadan.”
GEN 18:33 Gubuꞌ Yawe ruta Abraham nida nan sib, da itangin arangan rai da ifan. Da Abraham itip iba gan gampan.
GEN 19:1 Da angira iruꞌ aru ruta Yawe da Abraham badan ugu iwaꞌ gamp Sodom da nam bingibungan. Gubuꞌ arigi da Lot impai mumai mpruꞌa ruan gin mingꞌa gamp igi muantsi gan atangꞌa gin. Lot iraꞌ i maran da itsangan angira iruꞌ igi da yuriꞌ ifan da yidzaꞌ fagan da itatapuangꞌ iruꞌ rib iruꞌ igi maran,
GEN 19:2 da yis yaring gin ini binaꞌ, “Agam garam tsiraꞌ iruꞌ igi, waba ani, dzi gaib runggangꞌ da agam i atangꞌa ba gam garam gumam dzi ungarangꞌ. Da adzuꞌa fagam da ruta dzi gingꞌan, da tataꞌ maratait da agam wayung sanabam da wafan.” Da bitsintaꞌ rib iruꞌ igi ini da arangan ibiani, “Imaꞌ. Aga bungꞌ agingꞌ mumai mpruꞌa ruan gin ani.”
GEN 19:3 Da bitsintaꞌ Lot irim udzung nidzun da rib iruꞌ igi isangꞌ ruta mpruꞌa ruan fada arangan ungaran. Arangan itip nam gadan i rib iruꞌ igi, itai bret yist maꞌa gin da irim da ribarangan igan.
GEN 19:4 Suda uts i gingꞌan da garam rinifaꞌ da tsiraꞌ sib angu mingꞌa gamp Sodom iba munti itsuafiꞌ ungar igi sib.
GEN 19:5 Da inuꞌ Lot ini binaꞌ, “Lot! Garam iruꞌ bada ungaram da idziang aruani impai anungꞌ? Watangin ribarangan nawaꞌ ba da aga nararaꞌ gin.”
GEN 19:6 Lot itus muantsi da iwaꞌ ifan da itsungin sib
GEN 19:7 da ini da ribarangan santan ibiani, “Raingꞌ ruas, dzi gaib runggangꞌ da agam i anungꞌ nanga uwayant maisan igi u.
GEN 19:8 Agam itsangan. Dzi narungꞌ rusangꞌ aruf iruꞌ rumpai. Garam mangan wawaꞌ rutin u. Dzi natangin nawaꞌ biaꞌ da agam da wanang wabi agam maram furan. Da agam anungꞌ nanga nam mangan i garam iruꞌ ani u, i ribarangan isu dzi ampi gangꞌ da dzi nampa tayangꞌ gin.”
GEN 19:9 Garam Sodom iringant i nan arigi da ini binaꞌ, “Wafa manaꞌ i agai! Aga tus marangꞌ i agu garam gamp manga arigi da aruani da u ni nanga runggam bida garam raruda agai i gangꞌ uwayantangꞌ. Wafa manaꞌ i agai! I aga bungꞌ awaya agu nidzun angu nayus rib iruꞌ aga.” Ribarangan iyut Lot rai da yusu ruan ifa i branga muantsi.
GEN 19:10 Da bitsintaꞌ garam iruꞌ mpada ungar igi itus muantsi da idzungꞌ i Lot yatangꞌ ungar wasaꞌ da itsungin muantsi sib in.
GEN 19:11 Da inang garam santan rinifaꞌ da tsiraꞌ muntida muantsi manaꞌ igi maran imimin da isau muantsi wasi.
GEN 19:12 Garam iruꞌ igi ini da Lot ini binaꞌ, “Bida u narum rusam marub da finam ma bum rusam ma ribam fain mpada gamp ani mpruꞌan, da wani rutin i ribarangan uriꞌan da tanginda gamp ani rai,
GEN 19:13 i aga bungꞌ asiat gamp ani rai, i Yawe iringantin nam rangan ampi bingan i raruda garam gamp ani i nanggan maisan da itangin agai iba i siata rai.”
GEN 19:14 Ibinigi da Lot ifan da ini da garam iruꞌ ragada sib i uda i narun rusan finam iruꞌ ugu da ini binaꞌ, “Yawe ini siata gamp ani rai, ibinigi da agam wauriꞌ da wawaꞌ sinungꞌ gamp ani sung.” Da bitsintaꞌ bun rusan igi ibuni arangan nida nan umpur in.
GEN 19:15 Da maratait da angira yaga Lot ini ibiani, “Wauriꞌ sung! Wau fininggam da narum rusam finam iruꞌ igi da watangin gamp ani rai sung, i agam bungꞌ antsup nampruꞌ da garam gamp ani da gubuꞌ Yawe siata rai.”
GEN 19:16 Da bitsintaꞌ Lot wasu nugunugun i fadan u, ibinigi da angira impung ribarangan bangin da itaraꞌ iwaꞌ sinungꞌ gamp igi sung, i Yawe maran intuꞌ ribarangan.
GEN 19:17 Angira uda ribarangan waꞌa sib da gan mangan ini binaꞌ, “Agam wafa sung angu! Da anungꞌ tipa taningꞌan da raraba fada gamp aga u, ma mpada asap mangan mingꞌa bump ani u. Warunt sung angu nayab mamai aga i agam mantsup sib nampruꞌ i.”
GEN 19:18 Da bitsintaꞌ Lot ini binaꞌ, “O dzi nifutsarifangꞌ. Dzi maragab wasangꞌ nanga bida u nidan igi u!
GEN 19:19 Agu nang nam maran aridan tsiraꞌ i rima gam garam gumam dzi sib, da bitsintaꞌ dzi wasangꞌ i fawaꞌa sung mamai aga u. Bida barabin igi waꞌan da bungꞌ asiat dzi rai namingꞌ sanab.
GEN 19:20 Watsanga gamp isiꞌ aru naga. Isangꞌ i dzi runta fada gin i rima runggangꞌ sib in? Gamp igi isiꞌ angu da bida u gantsidan da bungꞌ arim dzi maragab sib.”
GEN 19:21 Da angira ini, “Isangꞌ, dzi bungꞌ atus marangꞌ i agu i u nanga bida nigi da dzi wasangꞌ siata gamp u nifum gampan igi u.
GEN 19:22 Ariꞌ! Wafa sung angu, i dzi wasangꞌ nanga nam mangan nasangꞌ u waꞌan nigi.” (Lot ini gamp igi isiꞌ angu, i wain igi da garam ifaringꞌ gamp igi Tsoar, wainggan ibi ‘isiꞌ’ ma ‘nam utaꞌ angu’.)
GEN 19:23 Gubuꞌ Lot waꞌa gamp Tsoar da gubuꞌ ibarunt iyab.
GEN 19:24 Da Yawe itangin dzaf tauf bururungꞌan imui iruꞌ da iga gamp Sodom da Gomora sib impruꞌ da bump igi santan da garam gar da nam ntapan santan.
GEN 19:26 Da Lot fininggan atsungꞌa arangan itaningꞌ da imunti isu tauf sur.
GEN 19:27 Tataꞌ maratait mangan da Abraham yuriꞌ da itip ifa mumai aru muntidagin da ruta Yawe nida nan da ruan gin ugu.
GEN 19:28 Da irarab iruꞌ gamp Sodom da Gomora da bump santan iruꞌ da itsanga dugunt buaringꞌa ruan sangꞌa dugunt dzaf riman.
GEN 19:29 Gubuꞌ Anutu siata gamp santan mingꞌa bump sib da maran rufur Abraham i nanggan gutagin ugu da irim Lot sib i runta sinungꞌ gamp igi.
GEN 19:30 Lot irat i mpada Tsoar da iyu narun rusan finam iruꞌ ugu da iyab mamai da impa tauf bampun.
GEN 19:31 Gubuꞌ mangan mamaꞌ finam miamun igi ini da rainggan isiꞌ ibiani, “Agi ramanggangꞌ ifufi sib, da garam mangan wampai imingꞌ ani i uda agi u, bida garam gar sanaban uda ruan, imaꞌ.
GEN 19:32 Ibinigi da agi narim wain gurun da ramangꞌ anum da maran nadidirunt da agi sangꞌ i ruta arangan gingꞌan da arangan isangꞌ i rima mamaꞌ narun da agi da agi bungꞌ autus i gangꞌ yanginggangꞌ.”
GEN 19:33 Ibinigi da idziang arigi da ribarangan irim wain da raman inum da narun finam miamun yatangꞌ irut igingꞌ. Wain yis arangan funub angu da arangan wasruꞌ i nam idzuwai arangan narunggan miamun igi nanga i arangan u.
GEN 19:34 Pisa maiꞌ mangan da narun finam miamun ini da rain isiꞌ igi ibiani, “Idziang ugu da dzi rut ramangꞌ igingꞌ sib wa. Idziang aruani da agi natip narim wain da ramangꞌ nanum da agu sangꞌ i ruta gingꞌan bida dzi nangan da maiꞌ ugu, da agi sangꞌ i utusa gangꞌ yanginggangꞌ.”
GEN 19:35 Ibinigi da ribarangan itip irim wain da ramanggan inum da idziang arigi da narun finam isiꞌ yatangꞌ da irut raman igingꞌ. Wain yis raman funub angu ibi idziang maiꞌ mangan ugu da arangan wasruꞌ i nam idzuwai arangan narunggan finam isiꞌ igi nanga i arangan u.
GEN 19:36 I sanab narun ruas iruꞌ igi nangan bida nigi, da ribarangan iwangun i ramanggan Lot narunggan.
GEN 19:37 Narun finam miamun irim narun marub da ifaringꞌ i binganggan Moab. Moab isu garam Moab tafanggan rung faringꞌan da gubuꞌ aruani.
GEN 19:38 Da narun finam isiꞌ ibinigi irim narun marub da ifaringꞌ i binganggan Ben-Ami. Ben-Ami isu garam Amon tafanggan rungꞌ faringꞌan da gubuꞌ aruani.
GEN 20:1 Abraham itangin Mamri gampan rai da intsungꞌ iruꞌ Negeb da impa wasaꞌ i gamp Kadis da Sur. Raiyi da itip intsungꞌ ifan da impa Gerar.
GEN 20:2 Mingꞌa nigi da Abraham ini Sara igi arangan nafunggan. Ibinigi da Abimelek, garam Gerar king gan, itangin gan garam guman ifan da iyu Sara iba da arangan.
GEN 20:3 Da bitsintaꞌ idziang mangan da Anutu ini nan da Abimelek imingꞌ nam puafuban ibiani, “Agu da u garam bini angu i mampan, i sagat u yudan igi sagat gabun.”
GEN 20:4 Abimelek anungꞌ iwarip isu uts da Sara u, ibinigi da arangan ini binaꞌ, “Nifutsarif, dzi garam asub maꞌa gin da u bungꞌ asiat dzi da utupangꞌ santan?
GEN 20:5 Abraham runggan ini i sagat igi arangan nafunggan. Da sagat runi ibinigi i Abraham igi arangan nafunggan marub. Gubuꞌ dzi uda sagat igi da dzi marangꞌ ifur i dzi nang sanab rururungan da dzi wanang asub mangan u.”
GEN 20:6 Da Anutu itip ini da arangan imingꞌ nam puafuban ibiani, “Hai, dzi tsanga u sanabam rururungan bini igi da dzi aruani imunti sib i agu i anungꞌ nanga nam maisan mingꞌa dzi maranggangꞌ i anungꞌ ruta arangan gingꞌan u.
GEN 20:7 Da watip watangin Abraham fininggan nafa rutin, i arangan garam uda dzi nanggangꞌ da atsungꞌa gin da bungꞌ augin i agu da u wasangꞌ i mampan u. Da bida u mamida tanginda arangan fininggan fada rutin da agu da gam utupam santan bungꞌ amamp.”
GEN 20:8 Da maratait bingan da Abimelek yuriꞌ da inuꞌ gan garam guman santan impruꞌ da ini da ribarangan i nam santan Anutu nida rutin mingꞌa nam puafuban. Da ribarangan irat nidzun angu gin.
GEN 20:9 Ibinigi da Abimelek ini da Abraham iba munti i maran da igutin, “Wain idzuwai da u nang nam bida ani da agai? Dzi nang asub idzuwai da agu da u nang uwayant bida ani da dzi da gangꞌ utupangꞌ iwaꞌ da asub tsiraꞌ? Uwayant aru u nangan igi anungꞌ idaum mangan u.
GEN 20:10 Wain idzuwai da u nang ibiani?”
GEN 20:11 Abraham ini arangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Dzi marangꞌ ifur i garam gamp ani wanatsarif Anutu u. Da bungꞌ ais dzi funub i uda dzi fininggangꞌ.
GEN 20:12 Nan nidzun, Sara igi dzi nafunggangꞌ. Dzi ramanggangꞌ irim da rinangꞌ mangan, aga wampruꞌ rinangꞌ u. Ida dzi yu isu dzi fininggangꞌ.
GEN 20:13 Da gubuꞌ Anutu nidan da dzi i tanginda ramanggangꞌ gampan rai da fada intap mangan da dzi ni da Sara ibiani, ‘Bida u maram arida i dzi da agi nida fada gamp bida anungꞌ da wani da garam da sagat nabiani, “Abraham igi dzi nafunggangꞌ.” ’”
GEN 20:14 Gubuꞌ Abraham nida nan sib, da Abimelek irim dumpa da makau da garam da sagat gum impruꞌ da Sara ifan da Abraham.
GEN 20:15 Abimelek ini da Abraham ibiani, “Watsangan. Intap ani dzi intapangꞌ. U maram fura i mpada anungꞌ da wafa mpa gin.”
GEN 20:16 Da ini da Sara ibiani, “Dzi rim 1,000 silva da u nafunggam i ntsuma barabin aru waꞌan da agu ani, i rib santan ruta agu mpadan sruꞌagin bida u wanang asub mangan u.”
GEN 20:17 Da Abraham yugin da Anutu, da Abimelek rinin idaum da isiat barabin udzuda arangan fininggan da sagat guman santan wangun i mamida rima narun ruas ugu.
GEN 20:18 I Yawe yudzu sagat santan mpada Abimelek ungaran wangun sib i wain iruꞌ, arangan iyu Sara, Abraham fininggan.
GEN 21:1 Da Yawe inang nam ngarubini iwaꞌ da Sara ibi arangan nidan da ragadan ugu.
GEN 21:2 Ibinigi da Sara iwangun da irim Abraham narunggan marub da gubuꞌ Anutu ragadan ugu. Da gubuꞌ arigi da Abraham ifufi sib.
GEN 21:3 Abraham inuꞌ mamaꞌ narun igi binganggan Isak (wainggan ‘irubungꞌ’).
GEN 21:4 Gubuꞌ 8 ifa sib da Abraham isaf mamaꞌ narun igi riniubit ibi Anutu nidan.
GEN 21:5 Abraham udzufan iwaꞌ 100 da fininggan Sara irim arangan narunggan Isak.
GEN 21:6 Da Sara ini, “Anutu irim nam rubungꞌan da nugun tsiaꞌan tsiraꞌ da dzi, da rib santan ringantagin da nugun bungꞌ atsiaꞌ da narubungꞌ nampruꞌ da dzi.”
GEN 21:7 Da arangan itip ini ibiani, “Mungꞌ ugu da manga wanang da ini da Abraham ibi Sara isangꞌ i rima narun, imaꞌ. Da bitsintaꞌ dzi rim arangan narunggan marub da gubuꞌ arangan fufidan.”
GEN 21:8 Gubuꞌ mamaꞌ narun yingꞌan da tanginda sisun rai, da Abraham isu nam gadan tsiraꞌ angu gin.
GEN 21:9 Da Sara itsangan mamaꞌ narun Abraham rima da sagat Idzip ugu rima umpur i Isak
GEN 21:10 da ini da Abraham, “Wawat sagat gum araga da narunggan rai. I arangan narunggan anungꞌ uda u nanggam marafain u, i u nam bunumpam santan ani nasu dzi narunggangꞌ Isak nanggan.”
GEN 21:11 Sara nanggan nidan inang Abraham wangun ibarabin nidzun angu, i Ismail igi arangan narunggan impruꞌ ibinigi.
GEN 21:12 Da bitsintaꞌ Anutu ini da Abraham ini binaꞌ, “Wangum anungꞌ barabinda yusan i narunggam Ismail da rinanggan Hagar, u sagat gumam, u. Watsungꞌ Sara nanggan da wanang nabinigi, i mingꞌa Isak da u tafam rusam yanginggan taptap bungꞌ awaꞌ nautus i ruan nabi dzi nidan.
GEN 21:13 Da dzi bungꞌ autus i sagat gum narunggan tafan rusan nasu garam utup tsiraꞌ bingan nabinigi, i arangan u narunggam.”
GEN 21:14 Da tataꞌ maratait, Abraham yuriꞌ da iyu nam gadan da apu rini gangan ranguda mpui gin sib da yantungꞌ iyab Hagar sias. Da itangin narunggan ifan da Hagar da iwat ribarangan rai. Ibinigi da Hagar ifan da iyung nam manaꞌ dadauntan Birsiba ifan.
GEN 21:15 Gubuꞌ mpui ntsupan da arangan ifa tangin mamaꞌ igi rai imingꞌ gai isiꞌ mangan marayaung gan.
GEN 21:16 Da ifampa ruguntiꞌ pas i mamaꞌ igi, da ini da runggan, “Dzi wani tsanganda mamaꞌ igi mampan u.” Hagar impai da irang igampun ruan tsiraꞌ bingan.
GEN 21:17 Anutu iringantin i mamaꞌ rangan da Anutu angira gan inuꞌ Hagar imingꞌ gunungun ini binaꞌ, “Hagar! Ibianungꞌ? Agu anungꞌ ratan u. Anutu iringant i mamaꞌ rangan aga sib.
GEN 21:18 Wauriꞌ wafan da wagif mamaꞌ aga bangin da waraꞌ gin wayab, i dzi bungꞌ anang i gan yanginggan nawaꞌ nasu garam utup tsiraꞌ mangan.”
GEN 21:19 Da Anutu inang Hagar maran intap ruan da itsangan mpui rafan mangan rumingꞌan. Da arangan ifa rangu i apu rini gangan da iyu iba rim da mamaꞌ igi inum.
GEN 21:20 Anutu impa tayangꞌ mamaꞌ igi isangꞌ arangan suda garam tsiraꞌ. Arangan impa nam dadauntan Paran da isu garam bangi tatiꞌ nidzun i dampa. Impai nigi da gan rinanggan iyu sagat Idzip mangan da arangan isu i fininggan.
GEN 21:22 Gubuꞌ mangan da Abimelek (garam Gerar king gan ugu) da Fikol, garaman singaari gudzunggan, ifa tsanga Abraham da ini rutin, “Dzi tsanga Anutu irut agu i nam santan u nangan.
GEN 21:23 Ibinigi da mingꞌa Anutu maranggan da wani nan nidzun da dzi i agu anungꞌ tipa suda umpur da dzi ma dzi narungꞌ rusangꞌ ma dzi tafangꞌ rusangꞌ u. Wasantingꞌ maraampi aru dzi nangan da agu ugu da dzi, nampruꞌ da garam gar intap aru u bampada suda garam marawampua gin ani.”
GEN 21:24 Da Abraham ini, “Hai. Dzi ni nan nidzun bingan da agu imingꞌ Anutu maranggan.”
GEN 21:25 Da Abraham isantingꞌ wangunggan barabindan wasi da Abimelek iyab i mpui gan rafan Abimelek garam guman suda wain gin da paꞌa arangan garam guman gin.
GEN 21:26 Da bitsintaꞌ Abimelek ini, “Dzi wasruꞌ gin i manga nang uwayant bida nigi. Aruani da u bungꞌ ini da dzi da nan igi isu faꞌ da dzi.”
GEN 21:27 Da Abraham iyu dumpa da makau fain da irim da Abimelek da rib iruꞌ igi yudzu nanggan.
GEN 21:28 Abraham itsaf dumpa naru faꞌ rinan 7 da irim imingꞌ Abimelek maran
GEN 21:29 da Abimelek igut i Abraham ini binaꞌ, “Dumpa naru faꞌ rinan 7 ani wainggan ibianungꞌ?”
GEN 21:30 Da Abraham ini arangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Wau dzi dumpa gangꞌ naru faꞌ 7 ani nayab i santingꞌan bida dzi raf mpui gangꞌ ani.”
GEN 21:31 Ibinigi da ifaringꞌ gamp igi binganggan Birsiba (wainggan ibi ‘mpui udzuda nan gin’), i rib iruꞌ impruꞌ ruan yudzu nanggan.
GEN 21:32 Gubuꞌ nan udzudan da ruan mingꞌa Birsiba ntsupa sib, Abimelek da gan garam gudzunggan singaari Fikol, itip ifa gan gampan imingꞌ intap Filistia.
GEN 21:33 Abraham intang gai mangan nida tamaris gin imingꞌ Birsiba da iyugin da nifun itsaf Yawe, Anutu Mpada Ratar Ntingan Angu.
GEN 21:34 Da Abraham impa intap Filistia gubuꞌ guntiꞌ bingan isu garam marawampua.
GEN 22:1 Udzuf fain ifa sib raiyi, da Anutu yintsaꞌ Abraham nanggan muarutsan i tsanganda bida arangan atangꞌa warangꞌ i Arangan ma imaꞌ. Da inuꞌ arangan ibiani, “Abraham!” Da Abraham itaga ruan da ini binaꞌ, “Dzi rumpai.”
GEN 22:2 Da Anutu ini, “Wau narunggam yampi bitsintaꞌ Isak aru u maram aridagin nidzun angu ugu da wafa intap Moria. Da wais arangan funub da watsara nasu dangki naba da Dzi namingꞌ mamai mangan Dzi bungꞌ asantingꞌ agu gin.”
GEN 22:3 Tataꞌ maratait mangan da Abraham yuriꞌ da idumpu gai maringꞌ taida nam tsaradan gin sib da idzur impruꞌ da nam bunump santan iyab dongki gan. Da iyu mamaꞌ guman iruꞌ impruꞌ da narunggan Isak da iyung i fada mumai aru Anutu ntuanga rutin sib ugu.
GEN 22:4 Iyung ifan isangꞌ gubuꞌ suda iruꞌ da bits da Abraham iraꞌ i maran da itsangan mamai igi ifa ruguntiꞌ.
GEN 22:5 Da ini da mamaꞌ guman iruꞌ igi, “Agam wampa ani wampruꞌ da dongki, da dzi bungꞌ arut mamaꞌ aruani nafan. Da aga naidzaꞌ fagangꞌ da natsara nam da Anutu sib i naga da aga natip aba.”
GEN 22:6 Abraham iyu gai maringꞌ taida nam tsaradan gin da irim da narunggan Isak ibuaringꞌ. Da Abraham runggan igif dzaf da mudzuk da impruꞌ ruan yunga fadan.
GEN 22:7 Ifan da Isak igut i raman, “Ramangꞌ?” Da Abraham ini, “Yaꞌ, narungꞌ. Wani.” Da Isak ini, “Dzaf da gai maringꞌ ani, da dumpa anungꞌ i tsaradan?”
GEN 22:8 Abraham ini narunggan nanggan mungaꞌ ibiani, “Narungꞌ, Anutu runggan bungꞌ atangin dumpa i tsaradan.” Da ribarangan impruꞌ ruan iyung ifan.
GEN 22:9 Gubuꞌ ribarangan fawaꞌa mumai Anutu nida rutin ugu, da Abraham yantungꞌ tauf tsarada nam in i nigi da irants gai maringꞌ iyabin. Da idzur narunggan Isak fagan da bangin sib da isintungꞌ iyab i gai maringꞌ wagungꞌ.
GEN 22:10 Da irim bangin ifan da iyu mudzuk i safa narunggan wan.
GEN 22:11 Da bitsintaꞌ Yawe angira gan inuꞌ arangan imingꞌ gunungun ini binaꞌ, “Abraham! Abraham!” Da Abraham ini, “Hai. Dzi rumpai.”
GEN 22:12 Da angira ini, “Manang bangin mangan i mamaꞌ igi maꞌ. Aruani da dzi tsangan agu sib, u atangꞌ warangꞌ i Anutu, i u wagantsi narunggam yampi bitsintaꞌ aru u maram aridagin igi i dzi u.”
GEN 22:13 Abraham iraꞌ i maran da itaningꞌ da itsangan dumpa arapuꞌ bits, tsiapan abira i gai uts uts bangin atangꞌa i ruan rung muntidan. Arangan ifan da yis funub da itai isu nam tsaradan iyu narunggan Isak mumai gan.
GEN 22:14 Ibinigi da Abraham ifaringꞌ mumai arigi bingangan Yawe Runggan Irim. Da mingꞌa gubuꞌ aruani da rungꞌ ini, “Mingꞌa Yawe mamai gan da Runggan bungꞌ arim.”
GEN 22:15 Da Yawe angira gan itip inuꞌ Abraham imingꞌ gunungun
GEN 22:16 da ini, “Yawe ini ibiani, ‘U atangꞌ warangꞌ i Dzi nan nidzun angu da u wagantsi narunggam bitsintaꞌ aru u maram aridagin yusan igi i Dzi u. Ibinigi da dzi Yawe ini nan nidzun bingan da agu:
GEN 22:17 Dzi bungꞌ afinti agu nidzun angu da u yangin rusam nawaꞌ nasisungꞌ nasangꞌ ngantam narun mingꞌa wagungꞌ da nasangꞌ sasanuai mingꞌa uruts ringan. U yangin rusam bungꞌ adaru gan garam ipiapan rai da nasu wain i gan gampan.
GEN 22:18 Da mingꞌa u yangin rusam rururungan da Dzi bungꞌ afinti garam intap utup utup santan, i u atangꞌ warangꞌ nidzun angu i Dzi.’”
GEN 22:19 Ntsupa sib da Abraham irut narunggan itip iba da gan mamaꞌ guman, da impruꞌ ruan ifa Birsiba da impa nigi gubuꞌ guntiꞌ bingan.
GEN 22:20 Raiyi da rib fain iragi Abraham rainggan Nahor narun rusan rutin ibiani, “U rainggam Nahor fininggan Milka irim narun rusan binganggan ibiani:
GEN 22:21 mamaꞌ miamun Uts, da rainggan Buts, da Kemuel— Aram ramanggan,
GEN 22:22 Keset, Hatso, Pildas, Dzitraf da Betuel.”
GEN 22:23 Betuel isu Rebeka ramanggan. Milka, Abraham rainggan Nahor fininggan, irim Nahor narun rusan 8 igi.
GEN 22:24 Da sagat guman Reuma irim arangan narun rusan marub ibiani: Tiba, Gaham, Tahas da Maka.
GEN 23:1 Sara impai udzufan isangꞌ 127.
GEN 23:2 Da arangan imamp imingꞌ gamp Kiriat-Arba (nida Hibron), imingꞌ intap Kanan. Abraham irang igampun ruan i fininggan imingꞌ ungar wasaꞌ.
GEN 23:3 Arangan irang sib da itangin fininggan rai da ifa ni da garam Hit ibiani,
GEN 23:4 “Dzi maragab garam marawampua ani impa wasaꞌ i agam. Agam warim intap mangan da dzi da dzi narim fininggangꞌ gin.”
GEN 23:5 Da garam Hit ini binaꞌ,
GEN 23:6 “Garam tsiraꞌ, aga marangꞌ ifur ibiani: U garam nifutsarif impa wasaꞌ i agai. Bida u wangunggam uda tauf bampun rima badzabin mangan mingꞌa aga gin, da warim fininggam in. Aga manga wasangꞌ i nida nan intiꞌ i tauf bampun u rima fininggam in u.”
GEN 23:7 Da Abraham iraꞌ i ruan da irim antungꞌ da irasu ruan iruꞌ garam Hit igi maranggan.
GEN 23:8 Da ini da ribigi ibiani, “Bida agam mpruꞌa wangum i dzi rima fininggangꞌ i nani, da dzi marangꞌ ifur ibiani: isangꞌ agam uda dzi nifunggangꞌ da guta i Tsohar narunggan Efron,
GEN 23:9 i rima tauf bampun mingꞌa Makpila mingꞌa arangan intapan idzintsuts ringampa angu da dzi. Da nani nam bunump gudzunggan rururungan i dzi rima nam ntsuman gin mingꞌa agam maranggam. Da nigi nasu dzi intapangꞌ rima badzabangꞌ gin.”
GEN 23:10 Efron impa wasaꞌ i gan garaman Hit igi imingꞌ gamp tsiraꞌ muantsi nifunggan da ini Abraham nanggan mungaꞌ imingꞌ santan igi maranggan ibiani,
GEN 23:11 “Garam tsiraꞌ, dzi marangꞌ ifur ibiani: dzi bungꞌ arim intap mungaꞌ arigi santan nampruꞌ da tauf bampun mingꞌa gin ani namingꞌ dzi ampan gangꞌ maran da agu. Da warim fininggam gin.”
GEN 23:12 Da Abraham itip irim antungꞌ da irasu ruan iruꞌ garam gamp igi maran
GEN 23:13 da ini da Efron imingꞌ ribigi maranggan ibiani, “Dzi gaib runggangꞌ da agu i u ringanta i dzi wangunggangꞌ. Dzi bungꞌ arim nam bunump gudzunggan rururungan i intap igi. Wau nam bunump igi da dzi bungꞌ arim fininggangꞌ gin.”
GEN 23:14 Efron ini Abraham nanggan mungaꞌ ibiani,
GEN 23:15 “Dzi garam tsiraꞌ gangꞌ, ariꞌ waringantin: intap igi nam bunumpan gudzunggan isangꞌ 400 silva, da bitsintaꞌ nam bunump igi nam utaꞌ bingan i garam tsiraꞌ bida agu da dzi. Warim fininggam gin.”
GEN 23:16 Abraham iyu Efron nam bunumpan runggan nidan igi iyab da irants 400 silva da irim da Efron imingꞌ garam nidzun santan Hit maran.
GEN 23:17 Ibinigi da Efron intapan mingꞌa Makpila mingꞌa uts da Mamri igi impruꞌ da gum da tauf bampun da gai santan mingꞌa gin isu Abraham nanggan imingꞌ garam Hit santan mpruꞌa ruan gin igi maranggan.
GEN 23:19 Nan tipan ntsupan da Abraham irim fininggan Sara i tauf bampun mingꞌa Makpila imingꞌ uts da Mamri (Hibron gampan isiꞌ mangan) mingꞌa intap Kanan.
GEN 23:20 Ibinigi da garam Hit intapan marafain arigi mpruꞌan da tauf bampun isu Abraham gampan rima badzaban gin.
GEN 24:1 Abraham aruani iwaꞌ da nam fufidan bingan sib, da Yawe ifinti arangan i sanab mara maran.
GEN 24:2 Gubuꞌ mangan da Abraham ini da gan garam guman miamun gan mpada tayangꞌ arangan nanggan santan ini binaꞌ, “Warim bangim waruꞌ dzi faga rampuat
GEN 24:3 da wani nan nidzun da wataga ruam da Yawe, Anutu suda wain i gunungun da intap, i agu anungꞌ uda sagat intap Kanan ani gan mangan da dzi narunggangꞌ u.
GEN 24:4 Da bitsintaꞌ watip wafa dzi gampangꞌ wain da wau sagat mangan namingꞌ dzi utupangꞌ i suda dzi narunggangꞌ Isak fininggan.”
GEN 24:5 Da garam gum igutin, “Da bida sagat igi buginda i tanginda gampan rai i ruta dzi badan? Da isangꞌ i dzi tipa uda Isak fada u gampam wain igi?”
GEN 24:6 Da Abraham ini, “Imaꞌ. Watsanga runggam sib i u anungꞌ tipa uda dzi narunggangꞌ fadan nigi u.
GEN 24:7 Yawe, Anutu suda wain i gunungun, iyu dzi sinungꞌ dzi ramanggangꞌ gampan da dzi intapangꞌ da iraga nan mungꞌ da dzi i bungꞌ atangin intap aruani da dzi yangin rusangꞌ. Arangan bungꞌ atangin gan angira gan namungꞌ i agu nafa dzi gampangꞌ wain, i rima agu sib i uda sagat i dzi narunggangꞌ mingꞌa nigi.
GEN 24:8 Da bida sagat igi buginda i ruta agu badan, da nan u tagada ruam in da dzi anungꞌ muntida sib i agu u. Da bitsintaꞌ agu anungꞌ uda dzi narunggangꞌ tipa fada dzi gampangꞌ wain igi u.”
GEN 24:9 Da Abraham nida nan sib da garam gum igif garam tsiraꞌ gan Abraham faga rampuat da itaga ruan nidzun angu gin i nanga nam santan bida Abraham nidan.
GEN 24:10 Da garam gum iyu garam tsiraꞌ gan Abraham kamiran 10 impruꞌ da nam bini mara maran sib da itangin gampan rai da ifa i waꞌa Nahor gampan mingꞌa Mesopotemia.
GEN 24:11 Arangan iwaꞌ sib da inang da kamir santan yidzaꞌ fagan da igingꞌ ararai iruꞌ uts da mpui rafan mingꞌa manaꞌ i gamp igi. Nam inuf sib da sagat sagat gubuꞌ gan bada i ranguda mpui.
GEN 24:12 Da arangan yugin ibiani, “O Yawe, dzi garamangꞌ tsiraꞌ Abraham Anutu gan, maram wari i Abraham, dzi garamangꞌ tsiraꞌ, da gubuꞌ aruani da warim dzi sib i dzi waꞌa da nidzun i gum aru dzi bada gin ani.
GEN 24:13 Watsangan, dzi munti uts da mpui rafan ani da garam gamp ani narun rusan finam finam bungꞌ iba i ranguda mpui.
GEN 24:14 Da bida dzi nida da gan mangan bida ani, ‘Amaꞌ, isangꞌ i u rima mpui guram ruꞌan da dzi maragab numa mpui pas?’ Da bida arangan nidan, ‘Wanum da dzi bungꞌ arim mpui da agu kamiram nabinigi,’ da dzi bungꞌ asruꞌ gin nabi U raga aruf aruani i garam gumam Isak. Nam bida nigi waꞌan da dzi bungꞌ asruꞌ gin nabi U santingꞌ nanggam maram aridan da dzi garamangꞌ tsiraꞌ Abraham.”
GEN 24:15 Gubuꞌ arangan rumingꞌa i nan udagin, da aruf mangan nida Rebeka gin yantungꞌ gur ranguda mpui gin i sias ibawaꞌ. Arangan ramanggan Betuel, Abraham rainggan Nahor da fininggan Milka narunggan marub.
GEN 24:16 Rebeka igi aruf mamaꞌ mara rifirif bingan da garam manga wawaꞌ da arangan u. Arangan iruꞌ mpui rafan da irangu mpui i gur da itip yantungꞌ i sias iyab iba.
GEN 24:17 Garam gum ifa da arangan da igutin, “Amaꞌ, sagat, isangꞌ i u rima mpui pas mingꞌa u guram da dzi numan?”
GEN 24:18 Da Rebeka ini, “Hai, garam tsiraꞌ,” da arangan sung angu yapingꞌ mpui gur iruꞌ i arangan numan.
GEN 24:19 Arangan inum mpui isangꞌ da Rebeka ini, “Dzi bungꞌ arim mpui da agu kamiram nabinigi nasangꞌ ribarangan numa sangꞌan.”
GEN 24:20 Da arangan sung angu iyats mpui iruꞌ tauf piangꞌ apu numa mpui gin. Da arangan irunt da mpui iba isangꞌ kamir santan numa sangꞌan.
GEN 24:21 Gubuꞌ arangan fada badan da garam gum impa frap maꞌan angu irarab angu da ini i wangunggan, “Mani sagat Yawe rima dzi sib i waꞌa rutin ugu ani.”
GEN 24:22 Gubuꞌ kamir santan numa mpui sib da arangan isuwiꞌ gol ring yun gan da gol tsiraꞌ iruꞌ atsufa i bangin bida tsipu. Nam igi nam bunumpan tsiraꞌ bingan.
GEN 24:23 Da igut i arangan, “Mai! Manga narunggan agu? Da mumai wasaꞌ bits rumingꞌ u ramanggam ungaran i aga gingꞌa gin da idziang aruani?”
GEN 24:24 Rebeka ini ibiani, “Dzi ramanggangꞌ Betuel. Da dzi rumpungꞌ rusangꞌ Nahor da Milka.
GEN 24:25 Hai. Sai maringꞌ kamir gingꞌa gin da nanggan gadan rumingꞌ, da mumai ungar wasaꞌ i agam gingꞌa gin rumingꞌ ibinigi.”
GEN 24:26 Ibinigi da garam gum igi yidzaꞌ fagan da itauf maran iruꞌ intap da itsarif Yawe.
GEN 24:27 Da ini, “Dzi natsarif Yawe, dzi garamangꞌ tsiraꞌ Abraham Anutu gan, i suda maraampi nidzun da atsungꞌa nanggan nidan santan da arangan da uda dzi bada rururungan angu da Abraham rainggan utupan.”
GEN 24:28 Mamaꞌ finam igi itsangan nam santan igi da irunt ifa ungaran da ifis i nam santan igi da rinanggan da utupan.
GEN 24:29 Rebeka nafunggan binganggan Laban. Arangan itsangan ring gol ruguda i nafunggan yun da gol iruꞌrun atsufa i bangin bida tsipu, da iringant i nafunggan Rebeka fisa i nam santan garam igi nidan da nanga rutin ugu, da sung angu irunt ifa mpui rafan da itsangan garam igi da kamiran rungꞌ muntidan.
GEN 24:31 Da yis yaring gin, “Garam tsiraꞌ Yawe fintidan, waba i agi fada ungar. Agu anungꞌ muntida gamp manaꞌ ani u. Dzi tip u mumai gam gingꞌa gin impruꞌ da kamir gan mpada gin sib wa.”
GEN 24:32 Ibinigi da garam gum igi irut Laban impruꞌ ruan fada ungar. Da Laban riban igruꞌ nam bunump sinungꞌ kamir ararai iruꞌ, da irim sai maringꞌ da nam gadan da kamir. Da ribarangan ifinuꞌ mpui iba da Abraham garam guman i ruta garaman adzuꞌa fagan gin.
GEN 24:33 Ida nam gadan iba, da bitsintaꞌ Abraham garam guman ini, “Dzi wasangꞌ i gada nam sung u, nasangꞌ dzi nafis i nan idzuwai dzi bada gin ani wasi da agam raiyi.” Da Laban ini, “Ariꞌ, wafisin.”
GEN 24:34 Ibinigi da arangan ini, “Dzi ani Abraham garam guman.
GEN 24:35 Yawe ifinti dzi garam tsiraꞌ gangꞌ da inang nam inti iyus nidzun angu da arangan isu garam da nam bunump tsiraꞌ. Da irim dumpa, nuning, makau, kamir, dongki, silva da gol, garam da sagat gum da arangan.
GEN 24:36 Dzi garamangꞌ tsiraꞌ fininggan Sara irim narunggan marub bitsintaꞌ da gubuꞌ arangan fufida sib. Da dzi garamangꞌ tsiraꞌ irim nam santan angu da arangan isu wain gin.
GEN 24:37 Da dzi garamangꞌ tsiraꞌ Abraham ini da dzi da dzi tsarif ruangꞌ i atsungꞌa arangan nanggan bida ani, ‘Agu anungꞌ uda sagat mangan da dzi narunggangꞌ mingꞌa intap Kanan aru dzi mpada gin ani u.
GEN 24:38 Da bitsintaꞌ watip wafa dzi gampangꞌ wain da wau sagat mangan namingꞌ dzi utupangꞌ i suda dzi narunggangꞌ Isak fininggan.’
GEN 24:39 Da dzi gut i garam tsiraꞌ gangꞌ igi ibiani, ‘Da bida sagat igi mamida ruta dzi badan, da bubida anungꞌ?’
GEN 24:40 Da arangan ini binaꞌ, ‘Yawe, dzi Anutu gangꞌ dzi atangꞌa warangꞌ gin, bungꞌ atangin angira gan narut agu da bungꞌ anang u sanabam yunga gin nawaꞌ bini. Da u bungꞌ ayu sagat mangan i dzi narunggangꞌ namingꞌ dzi ramanggangꞌ utupan rururungan.
GEN 24:41 Da bitsintaꞌ bida u fada rururungan da dzi utupangꞌ, da ribarangan mamida i rima sagat da agu, da nan u tagada ruam in da dzi ugu anungꞌ isangꞌ muntida sib i agu u. Imaꞌ.’
GEN 24:42 “Gubuꞌ dzi bawaꞌa mpui rafan da aruani da dzi yugin ibiani, ‘O Yawe, dzi garamangꞌ tsiraꞌ Abraham Anutu gan, warim dzi sib i dzi waꞌan da nidzun i gum aru dzi bada gin ani.
GEN 24:43 Watsangan, dzi munti uts da mpui rafan ani, da bida aruf mangan bada i ranguda mpui da dzi nida rutin bida ani, “Amaꞌ, isangꞌ i u rima mpui pas mingꞌa u guram da dzi numan?”
GEN 24:44 Da bida arangan nidan, “Wanum da dzi bungꞌ arim mpui da agu kamiram nabinigi,” da dzi bungꞌ asruꞌ gin nabi Agu Yawe iraga aruf aruani i dzi garamangꞌ tsiraꞌ narunggan udan.’
GEN 24:45 Gubuꞌ aru dzi rungꞌ udagin mingꞌa wangunggangꞌ, da Rebeka yantungꞌ gur i sias ibawaꞌ, da iruꞌ i ranguda mpui da dzi ni da arangan, ‘Amaꞌ, warim mpui da dzi nanum.’
GEN 24:46 Da arangan sung angu yapingꞌ mpui gur iruꞌ da ini, ‘Wanum da dzi bungꞌ arim mpui da u kamiram nanum nabinigi.’ Ibinigi da dzi num mpui da arangan irim mpui da kamir inum impruꞌ.
GEN 24:47 Gubuꞌ dzi guta i arangan i manga narunggan arangan, da arangan ini da dzi ibiani, ‘Dzi ramanggangꞌ Betuel. Da dzi rumpungꞌ rusangꞌ Nahor da Milka.’ “Ibinigi da dzi rugu ring gol i arangan yun da yatsuf tsipu gol iruꞌ i arangan bangin,
GEN 24:48 da dzi idzaꞌ fagangꞌ da dzi tauf marangꞌ iruꞌ intap da dzi tsarif Yawe, dzi garamangꞌ tsiraꞌ Abraham Anutu gan, aru uda dzi mingꞌa sanab bada rururungan da rainggan Nahor ungaran i uda i rumpunggan finam i suda rainggan Abraham narunggan fininggan.
GEN 24:49 Da bida agam tsanganda bini da rima wangum da dzi garamangꞌ tsiraꞌ Abraham da wani nan rururungan da dzi, da bida maꞌan da wani nabinigi, i dzi raraba sanabangꞌ fada gin.”
GEN 24:50 Da Laban da ramanggan Betuel ini arangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Nan ani iba Yawe gin, da aga wasangꞌ i nida nan mangan u. Da nan bungꞌ abi aru nigi angu.
GEN 24:51 Rebeka aruani. Da u bungꞌ ayu arangan da wafan, da arangan nasu u garamam tsiraꞌ igi narunggan fininggan nabi Yawe santingꞌan.”
GEN 24:52 Gubuꞌ Abraham garam guman ringanta i nan ribarangan nidan igi, da yidzaꞌ fagan da itauf maran iruꞌ intap da irim dangki da Yawe.
GEN 24:53 Ida arangan isuwiꞌ nam rinigira gol da silva da ngarukui mara maran da irim da Rebeka. Da irim nam mara maran bini ampi bingan da Rebeka nafunggan da rinanggan.
GEN 24:54 Ribarangan ini nan sib da Abraham garam guman irut garaman iga nam sib da igingꞌ igi. Ribarangan uriꞌa da tataꞌ da garam gum ini da ribigi ibiani, “Dzi ni tipa fadan da gangꞌ garamangꞌ tsiraꞌ.”
GEN 24:55 Da bitsintaꞌ Rebeka rinanggan da nafunggan ini binaꞌ, “Aga marangꞌ ifur i Rebeka ruta aga mpada sangꞌa gubuꞌ 10 ma gubuꞌ fain raiyi, ida arangan musa ruta agam fadan.”
GEN 24:56 Da bitsintaꞌ Abraham garam guman ini binaꞌ, “Agam anungꞌ rasuda dzi i rungꞌ mpadan u. I Yawe inang dzi gumangꞌ bada gin iwaꞌ ngarubini bingan sib. Da dzi gaib runggangꞌ da agam i dzi tipa fadan da nida nam santan waꞌan ani da garam tsiraꞌ gangꞌ.”
GEN 24:57 Da ribarangan ini, “Agi nanuꞌ Rebeka da nagut i arangan.”
GEN 24:58 Ibinigi da ribarangan inuꞌ Rebeka ba da igutin, “U wangunggam iyu i ruta garam ani fadan da aruani?” Da arangan ini, “Hai, dzi bungꞌ arut afan.”
GEN 24:59 Ibinigi da ribarangan itangin Rebeka impruꞌ da gan sagatan mpada tayangꞌ gin da irut Abraham garam guman da gan garaman impruꞌ ruan fadan.
GEN 24:60 Da gubuꞌ Rebeka nida tanginda utupan rai i fadan, da ribarangan ifinti arangan i nan fintidan ani, “Nafungꞌ, agu bungꞌ asu tausen da tausen ampi bingan rinanggan! Da agu tafam rusam bungꞌ ampa riri i gan garam ipiapan da nasu wain i gan gampan.”
GEN 24:61 Da Rebeka irut sagat rusan nanga gum i arangan itip runggan da iyab impa kamir da yatsungꞌ Abraham garam guman da irut ifan.
GEN 24:62 Da Isak imingꞌ intap mpui maran Bir-Lahai-Roi iba, i gubuꞌ arigi arangan impai imingꞌ intap Negeb.
GEN 24:63 Nam nufan mangan da arangan iyung nam manaꞌ idzintsuts ifan i runtaꞌ angu mpadan da maran fura nan. Da iraꞌ i maran da itsangan kamir fain badan.
GEN 24:64 Rebeka ibinigi iraꞌ i maran da itsangan Isak da yatup sung angu iruꞌ sinungꞌ kamir.
GEN 24:65 Da igut i Abraham garam guman ini binaꞌ, “Garam idzuwai aru yunga badan naga?” Da garam gum ini, “Dzi garamangꞌ tsiraꞌ Isak igi.” Rebeka iringantin da iyu bruꞌ paparatan untuda i gudzun da iraub sib i maran.
GEN 24:66 Fawaꞌa da Isak da garam gum ifis i nam santan nangan igi da arangan.
GEN 24:67 Da Isak iyu Rebeka irut yatangꞌ rinanggan Sara ungaran apu rini gangan da isu i fininggan. Da wangunggan iyu Rebeka nidzun angu, da Rebeka irasu i wangunggan barabindan i rinanggan nanggan mampan.
GEN 25:1 Abraham itip iyu sagat mangan, binganggan Kitura.
GEN 25:2 Sagat igi irim narun rusan ibiani, Tsimran, Dzoksan, Medan, Midian, Isbak da Sua.
GEN 25:3 Dzoksan isu Siba da Didan ramanggan. Da Didan isu garam Asur da Letus da Leum tafanggan.
GEN 25:4 Da Midian narun rusan marub binganggan ibiani, Efa, Efer, Hanok, Abida da Elda. Utup tuas arigi isu Kitura tafan rusan.
GEN 25:5 Abraham itangin nam santan arangan suda wain gin ugu sib angu da narunggan Isak.
GEN 25:6 Da aru arangan rumpada marataꞌ da ifab nam bunump pas pas angu isangꞌ narun rusan riman da sagat iruꞌ ugu, Hagar da Kitura. Da Abraham itangin ribarangan santan ifa intap mingꞌa gubuꞌ yaban i mpada guntiꞌ i Isak.
GEN 25:7 Mpruꞌa Abraham udzufan mpada rutin isangꞌ 175.
GEN 25:8 Arangan inang nam santan maran furan intsup sib da ifufi nidzun angu da imamp da ifa da utupan mampa sib ugu.
GEN 25:9 Da arangan narunggan Isak da Ismail irim arangan i tauf bampun Makpela mingꞌa uts da gamp Mamri, mingꞌa Tsohar narunggan Efron, garam Hit, intapan.
GEN 25:10 Abraham runggan irim nam ntsuman i intap arigi da garam Hit. Da arangan narun rusan irim arangan i nigi impruꞌ da fininggan Sara.
GEN 25:11 Gubuꞌ Abraham mampa sib, da Yawe ifinti arangan narunggan Isak. Da Isak impa uts da mpui maran Bir-Lahai-Roi.
GEN 25:12 Abraham narunggan Ismail rima da Hagar, sagat Idzip aru Sara sagat guman ugu, yangin rusan nanggan ani.
GEN 25:13 Ismail narun rusan bingangan atsungꞌa i ruan ibiani: Nebaiot, Ismail narun marub miamun, da Kedar, Adbil, Mipsam,
GEN 25:14 Misma, Duma, Masa,
GEN 25:15 Hadat, Tema, Dzetur, Nafis da Kedema.
GEN 25:16 Nigi Ismail narun rusan. Garam 12 igi tafan rusan binganggan imunti imingꞌ gamp ruga rugan da intap ribarangan mpada gin.
GEN 25:17 Ismail impa udzufan isangꞌ 137, da arangan imamp da ifa da tafan rusan mampan ugu.
GEN 25:18 Ismail yangin rusan impai imingꞌ intap Hawila ifa isangꞌ gamp Sur, intap Idzip marafain gan gubuꞌ yaban, sanab fada Asiria gin. Da anungꞌ irut rain rusan impa bini u.
GEN 25:19 Nani Abraham narunggan Isak nanggan ragidan ani.
GEN 25:20 Gubuꞌ Isak udzufan sangꞌa 40 da iyu Rebeka, Betuel narunggan finam da Laban nafunggan, ribarangan garam Aram mpada Mesopotemia ugu.
GEN 25:21 Isak fininggan isu sagat yami, ibinigi da Isak yugin da Yawe i rima arangan fininggan sib. Yawe iringant i arangan nanggan udagin da Rebeka iwangun.
GEN 25:22 Mamaꞌ narun iruꞌ mingꞌa Rebeka wangun igi yis ruan imingꞌ rinan wangun wasaꞌ. Ibinigi da arangan ifan da Yawe i nan udagin da ini binaꞌ, “Wain idzuwai da nam bida ani iwaꞌ da dzi?”
GEN 25:23 Da Yawe ini da arangan ibiani, “Garam utup iruꞌrun imingꞌ u wangum. Garam utup iruꞌrun u nida riman igi bungꞌ antap ruan namunti ruga rugan. Da utup mangan bungꞌ asu riniurun da nayab ragun i mangan. Da mamaꞌ narun waꞌa miamun bungꞌ asu mamaꞌ waꞌa bampan garam guman.”
GEN 25:24 Iwaꞌ arangan gubuꞌ gan rima narun da irim narun bampungꞌ.
GEN 25:25 Mamaꞌ miamun waꞌan igi rinin isu biꞌ funub da rinifufun iyus, da ribigi inuꞌ arangan binganggan Isau.
GEN 25:26 Da rainggan waꞌa atsungꞌa arangan da bangin ruturiꞌ i faga mutun. Ibinigi da ribigi inuꞌ arangan binganggan Yakop (wainggan ‘gifa faga mutun’). Isak udzufan isangꞌ 60 da gubuꞌ aru Rebeka rima mamaꞌ bampungꞌ iruꞌ igi.
GEN 25:27 Mamaꞌ narun iruꞌ igi ibasu garam sib da Isau isu garam mararuru da bangi-tatiꞌ i yunga wap da waꞌan da apu. Da Yakop arangan garam mpada ntras angu, da arangan inang da impa gamp angu.
GEN 25:28 Isak maran yari nidzun angu i Isau, wain ibiani, arangan nugun itsiaꞌ i gada apu Isau yunga gin. Da Rebeka ibinigi maran yari nidzun i Yakop.
GEN 25:29 Gubuꞌ mangan da Yakop itip mpuaꞌ i upis nidzun, da Isau imingꞌ wap iba da mangits irut arangan nidzun angu,
GEN 25:30 da ini da Yakop, “Mangits yis dzi funub angu! Warim nam biꞌ igi fain da dzi nagan!” (I wain igi da ifaringꞌ arangan binganggan Idom, i wainggan ibi ‘biꞌ’.)
GEN 25:31 Da bitsintaꞌ Yakop ini da arangan ibiani, “Hai, da bitsintaꞌ warim mamaꞌ miamun nanggan suda wain gin da dzi raiyi, ida dzi bungꞌ arim mpuaꞌ ani da agu.”
GEN 25:32 Da Isau ini, “Oiyo! U tsangan dzi nang i mampan! Da dzi nanggangꞌ miamun dzi suda wain gin igi burima dzi sib bida anungꞌ? Isangꞌ i!”
GEN 25:33 Da Yakop itip ini, “Wataga ruam da wani nan nidzun mungꞌ da dzi i u rima nam mamaꞌ miamun gan suda wain gin da dzi.” Ibinigi da Isau itaga ruan da irim nam mamaꞌ miamun gan ifan da Yakop.
GEN 25:34 Intsup sib da Yakop irab mpuaꞌ upis nidzun da nam gadan arangan tipan da Isau. Da arangan iga nam da inum mpuaꞌ isangꞌ arangan sufan, da yuriꞌ da ifan. Uwayant Isau santingꞌan igi arangan itsanga nam mamaꞌ miamun gan suda wain gin igi ibi nam utaꞌ angu.
GEN 26:1 Da gubuꞌ fus tsiraꞌ nam gada maringꞌa sib iwaꞌ intap Kanan ibi mungꞌ da waꞌan da Abraham ugu. Ibinigi da Isak intsungꞌ ifa gamp Gerar, garam Filistia king gan Abimelek gampan.
GEN 26:2 Yawe iwaꞌ da arangan da ini, “Agu anungꞌ ruꞌa gamp Idzip u. U bungꞌ ampai intap idzuwai Dzi bungꞌ ani da agu i mpada gin.
GEN 26:3 Wampa intap ani da Dzi bungꞌ arut agu da nafinti agu. I intap aruani santan Dzi bungꞌ arim da agu da u tafam rusam i sangꞌa nan Dzi tagada ruangꞌ gin da u ramanggam Abraham ugu.
GEN 26:4 Dzi bungꞌ autus u tafam rusam yanginggan nawaꞌ nasisungꞌ nasangꞌ ngantam narun da narim intap ani santan da ribarangan. Da mingꞌa u yangin rusam rururungan da Dzi bungꞌ afinti garam intap utup utup santan,
GEN 26:5 i Abraham yatangꞌ warangꞌ i Dzi da itip Dzi nanggangꞌ faidagin da nam santan Dzi santingꞌa arangan gin.”
GEN 26:6 Ibinigi da Isak impa imingꞌ gamp Gerar.
GEN 26:7 Gubuꞌ garam gamp igi guta i arangan i fininggan da arangan ini binaꞌ, “Dzi nafunggangꞌ igi.” I arangan irat da ini i wangunggan angu ibiani, “Bida dzi nida fininggangꞌ gin da garam gamp ani bungꞌ ais dzi funub i arangan, i Rebeka igi sagat mara rifirif bini.”
GEN 26:8 Isak impa nigi gubuꞌ ampi bingan sib raiyi, da gubuꞌ mangan Abimelek, garam Filistia king gan, imunti ungaran muantsi wagungꞌ da irarab Isak yafusa fininggan Rebeka.
GEN 26:9 Abimelek inuꞌ Isak iba munti i maran da ini rutin, “Aruani da dzi sruꞌ gin sib. Sagat arigi u fininggam. Wain idzuwai da u ni nafunggam i arangan?” Da Isak ini binaꞌ, “Dzi marangꞌ ifur ibi dzi bungꞌ arim runggangꞌ rai i arangan bida dzi nida fininggangꞌ gin.”
GEN 26:10 Da Abimelek ini, “Ibianungꞌ da u nang uwayant ibinigi da agai? Bida dzi garamangꞌ mangan dani ruta u fininggam gingꞌan, da Anutu madararu agai i u nanggam iyuꞌan igi.”
GEN 26:11 Abimelek ini nan babampafan da gan ampan gan ibiani, “Manga bida nanga asub yaba i garam ma sagat aruani da arangan bungꞌ amamp i mungaꞌ gan.”
GEN 26:12 Isak iraf gum da udzuf arigi imingꞌ intap igi da nam nidzun bitsintaꞌ bitsintaꞌ arangan ntangan da ikap nidzun 100 isangꞌ ruan santan, i Yawe ifinti arangan nidzun angu,
GEN 26:13 da arangan isu garam nam bunump tsiraꞌ da nam bunumpan rungꞌ yutus i ruan angu ibinigi.
GEN 26:14 Arangan isu wain i dumpa da makau da garam gum ampi bingan, da garam Filistia nugun iruaꞌ i arangan.
GEN 26:15 Ibinigi da ribigi idzufungꞌ mpui rafan santan arangan ramanggan Abraham garam guman rafan ugu.
GEN 26:16 Da Abimelek ini da Isak, “Aruani da aga tsanga u su garam nampangꞌ tsiraꞌ iyus agai, ibinigi da watangin aga gampangꞌ rai da wafan.”
GEN 26:17 Ibinigi da Isak itangin gamp igi rai da ifan da impa imingꞌ intap bump Gerar.
GEN 26:18 Isak itip ini da garam guman iraf mpui santan aru ramanggan Abraham garam guman rafa mungꞌ ugu. Abraham imamp sib raiyi da garam Filistia idzufungꞌ mpui santan sib. Gubuꞌ tipa rafan da Isak itip ifaringꞌ bingan aru ramanggan Abraham faringꞌa gin mungꞌ ugu.
GEN 26:19 Gan garam guman itip iraf mpui faꞌ mangan imingꞌ nigi da iwaꞌ da mpui maran budubuatagin.
GEN 26:20 Da bitsintaꞌ garam Gerar garaman mpada tayangꞌ makau gan irut Isak garaman mpada tayangꞌ makau gan isu ufuai da ruan da ini, “Aga mpui gangꞌ igi.” Ibinigi da Isak ifaringꞌ mpui rafan igi Esek (wainggan ibi ‘suda ufuai da ruan’), i ribigi irut Isak isu ufuai da ruan i mpui rafan igi.
GEN 26:21 Raiyi da itip iraf mpui mangan da ribigi itip irut isu ufuai i nigi impruꞌ, da Isak ifaringꞌ i binganggan Sitna (wainggan ibi ‘usuda gudzun i ruan’).
GEN 26:22 Isak itangin nigi rai da itip iraf mpui mangan. Da gubuꞌ arigi da garam mangan watip irut isu ufuai gin u, ibinigi da ifaringꞌ i binganggan Rihobot (wainggan ibi ‘intap utaꞌ mangan’) da ini, “Aruani da Yawe irim intap utaꞌ manga ani da agi i mpada bini da agi yangin rusangꞌ bungꞌ autus i ruan nawaꞌ nasisungꞌ namingꞌ gamp ani.”
GEN 26:23 Da Isak itangin nigi rai da iyab ifa mpa gamp Birsiba.
GEN 26:24 Da idziang arigi Yawe iwaꞌ da arangan da ini binaꞌ, “Dzi u ramanggam Abraham Anutu gan. Agu anungꞌ ratan u, i Dzi rut agu impai. Da Dzi bungꞌ afinti agu da nautus u tafam rusam nawaꞌ nasisungꞌ, i wain iruꞌ dzi yudzu nan sib da garam gumangꞌ Abraham.”
GEN 26:25 Isak yantungꞌ tauf tsarada nam in i nigi da itsarif Yawe gin. Da arangan yari ungaran apu rini gangan da gan garam guman iraf mpui mangan impruꞌ imingꞌ igi.
GEN 26:26 Gubuꞌ mangan da King Abimelek irut gan garaman rima uwayant, Ahusat, da gan garaman singa-ati gudzunggan, Fikol, imingꞌ gan gampan Gerar iba i tsanganda Isak.
GEN 26:27 Bawaꞌan da Isak igut i ribarangan, “Wain idzuwai da agam iba i tsanganda dzi, garam aru agam bugindan da wata rai i gam gampam ugu?”
GEN 26:28 Da ribarangan itip ini arangan nifunggan mungaꞌ ibiani, “Aga tsangan dzidziwandan ibiani, Yawe irut agu, ibinigi da aga ni i agi tsafa ruangꞌ da udzuda nan muntida wasaꞌ i agu da agai,
GEN 26:29 i agu anungꞌ nanga maisan i agai u, nabi aga tipa agu bini angu isangꞌ u tanginda aga rai da bada ruta nan maꞌan. I aruani da aga tsangan i Yawe ifinti agu.”
GEN 26:30 Ibinigi da Isak isu nam gadan tsiraꞌ mangan i ribarangan da igan da inum.
GEN 26:31 Pisa tataꞌ maratait mangan da ribarangan impruꞌ ruan da yudzu nan da itaga ruan gin i mpada bini. Da Isak itangin ribarangan rai ruta nan nufan da ifan.
GEN 26:32 Gubuꞌ arigi rururungan da Isak garam guman ibawaꞌ da arangan da ini rutin ibiani, “Aga raf mpui mangan da aga waꞌ da mpui sib wa.”
GEN 26:33 Da Isak ifaringꞌ mpui rafan igi binganggan Siba. Ibinigi da mingꞌa nigi bawaꞌan da aruani da rungꞌ ifaringꞌ gamp igi binganggan Birsiba.
GEN 26:34 Isau udzufan isangꞌ 40 da iyu sagat iruꞌrun, Dzudit da Basemat. Dzudit ramanggan Beri, da Basemat ramanggan Elon, rib iruꞌ igi garam Hit.
GEN 26:35 Sagat iruꞌ igi inang Isak da fininggan Rebeka wangun ibarabin nidzun angu.
GEN 27:1 Isak ifufi sib da maran isap da anungꞌ isangꞌ i rungꞌ raraba nam, ibinigi da irim nan i narun miamun Isau iba da ini rutin, “O Isau, dzi narungꞌ.” Da Isau ini, “Ramangꞌ, dzi aruani. U ni wai?”
GEN 27:2 Da Isak ini, “Aruani da dzi fufi sib da dzi wasruꞌ i gubuꞌ gangꞌ mampan u.
GEN 27:3 Wau dampa da biriang gam da wayung apu wap i tipa dzi nifungꞌ gin.
GEN 27:4 Da wabanga apu nasu ntsits ngarubini tusa dzi wangꞌ da wau waba da dzi nagan da dzi narim nanggangꞌ fintidan da agu nasu miamun, ida dzi namus mampan.”
GEN 27:5 Gubuꞌ arigi da Rebeka impai da iringant i Isak nanggan nidan da narun Isau. Gubuꞌ Isau tanginda raman da fada sib i yunga apu wap i uda badan,
GEN 27:6 da Rebeka ini da narunggan Yakop ini binaꞌ, “U ringantin, aruani da dzi mpai da dzi ringant i u ramanggam nanggan nidan da Isau bida ani,
GEN 27:7 ‘Wafan da wau apu mangan waba da wabanga da nasu ntsits bini angu da watip dzi nifungꞌ gin i dzi gadan. Da mingꞌa Yawe maran da dzi bungꞌ arim nanggangꞌ fintidan da agu nasu miamun ida dzi namus mampan.’
GEN 27:8 Ibinigi da narungꞌ, waringant i dzi bini angu da wanang nam nasangꞌ dzi nidan da agu da aruani:
GEN 27:9 Wafa ntsingꞌ aga ugu da wau nuning naru faꞌ dudubadan iruꞌrun naba da dzi. Da dzi natip nam gadan ntsits bini u ramanggam maran aridagin yusan.
GEN 27:10 Ida wau wafan da ramanggam nagan, da arangan bungꞌ arim nanggan fintidan da agu sib, ida namus mampan.”
GEN 27:11 Yakop ini rinanggan nanggan mungaꞌ ibiani, “Rinangꞌ. U sruꞌ i dzi rainggangꞌ Isau sib wa. Arangan garam rinifufun yusan, da dzi imaꞌ.
GEN 27:12 Da bida anungꞌ i ramangꞌ yafusa dzi da rabuba gin? Bungꞌ ani dzi intsaꞌa i iyuꞌa arangan da bungꞌ arim nan pupuarapan maisan da dzi, da dzi wasangꞌ i uda nam fintidan mangan u.”
GEN 27:13 Da bitsintaꞌ rinanggan ini, “Dzi narungꞌ. U maram anungꞌ fura nan yusan u. Dzi bungꞌ au nam pupuarapan maisan arigi. Da wanang nam nabi dzi nidan da agu igi. Wafan da wau apu iruꞌ igi naba da dzi.”
GEN 27:14 Ibinigi da Yakop ifan da iyu apu iruꞌ igi iba da rinanggan, da rinanggan itip nam gadan isangꞌ ramanggan Isak maran aridagin ugu.
GEN 27:15 Ntsupa sib da Rebeka iyu narun tsiraꞌ Isau ngarukui gan bini mangan mingꞌa ungar wasaꞌ da yatsuf ifan da Yakop, narun isiꞌ igi.
GEN 27:16 Arangan yudzu nuning rinifufun ifa Yakop bangin da wan da ibuafir sib.
GEN 27:17 Da Rebeka iyu nam ntsits bini da bret fain arangan tipan ugu da irim da narun Yakop.
GEN 27:18 Yakop iyu nam gadan igi ifan da raman da ini binaꞌ, “Ramangꞌ.” Da raman ini binaꞌ, “Hai. U wai igi?”
GEN 27:19 Da Yakop ini, “Dzi Isau, u narunggam miamun. Dzi tip nam santan ibi u nidan da dzi ugu. Wauriꞌ da waga apu dzi tipa sib ani da warim nan fintidan da dzi.”
GEN 27:20 Da Isak igutin, “Dzi narungꞌ, u waꞌ da apu igi sung angu ibianungꞌ?” Da Yakop ini, “U Anutu gam Yawe irim dzi sib, da dzi yu iba sung angu.”
GEN 27:21 Da Isak ini da Yakop, “Waba uts angu da dzi, da dzi nagif agu. Da dzi narabubin nabi dzi narunggangꞌ rururungan Isau agu, ma imaꞌ.”
GEN 27:22 Yakop ifa uts angu raman maran da Isak igif arangan da ini binaꞌ, “U wanggam nida nan iwaꞌ ibi Yakop. Da bangim ani ibi Isau gan.”
GEN 27:23 Isak anungꞌ isruꞌ gin ibi Yakop u, i arangan bangin isu rinifufun ibi rainggan Isau banginggan; ibinigi da Isak ifinti arangan.
GEN 27:24 Da itip igutin ini binaꞌ, “Agu dzi narunggangꞌ Isau rururungan, ma?” Da Yakop ini, “Hai, dzi arangan arani.”
GEN 27:25 Da Isak ini, “Ariꞌ, dzi narungꞌ. Wayu apu gam igi waba da dzi nagan, ida dzi narim nanggangꞌ fintidan da agu.” Ibinigi da Yakop iyu nam gadan gan iba rim da raman Isak igan, da ifa yu wain gurun iba da arangan inum.
GEN 27:26 Ida Isak ini da Yakop ibiani, “Dzi narungꞌ, waba uts aruani da watsutsuf dzi.”
GEN 27:27 Ibinigi da Yakop ifa rutin da itsutsuf arangan. Gubuꞌ Isak tungisa Yakop ngarukui gan atsufan da ifinti arangan da ini binaꞌ, “Dzi narunggangꞌ nam gauntan impung gin isangꞌ gum mangan gauntan Yawe nangan waꞌa ngarubini bingan.
GEN 27:28 Anutu bungꞌ atangin tifituf naruꞌ da nanang u intapam nasisungꞌ i nam gadan, wit nidzun da wain faꞌ ampi bingan.
GEN 27:29 Garam utup utup bungꞌ asu u garam gumam da bungꞌ arim antungꞌ da narasu runggan da agu. Da u bungꞌ asu nifutsarif i raim rusam fain, da u rinanggam narun rusan bungꞌ arasu runggan da agu. Garam pupuarapa ruta agu bungꞌ awaꞌ da nam pupuarapan igi mungaꞌ gan. Garam tsarifa agu da nanga bini angu i agu da bungꞌ au nam fintidan nabinigi.”
GEN 27:30 Isak ifinti Yakop sib da Yakop bungꞌ tanginda raman rai da rainggan Isau imingꞌ wap ibawaꞌ.
GEN 27:31 Arangan ibinigi itip apu ntsits bini da iyu iba da ramanggan da ini, “Ramangꞌ, wampa wayab da waga apu dzi uda badan da agu ani, da wafinti dzi.”
GEN 27:32 Da Isak igut i arangan, “Agu wai?” Da Isau ini, “Dzi Isau, u narunggam miamun.”
GEN 27:33 Isak irunt fafun nidzun angu da iratarat iyus da igutin ini binaꞌ, “Manga arigi iyung apu da iyu imungꞌ ba da dzi? Dzi ga nam igi da dzi finti arangan sib, da pas angu da u bawaꞌ. Da nam fintidan bungꞌ arut arangan nanting.”
GEN 27:34 Da gubuꞌ Isau ringanta i raman nanggan igi da iyaiꞌ da irang tsiraꞌ bingan ruta wangun barabindan da ini binaꞌ, “Ramangꞌ, wafinti dzi nabinigi!”
GEN 27:35 Da bitsintaꞌ Isak ini da arangan ini binaꞌ, “U rainggam isu umpur tsiraꞌ bingan angu da dzi da iyu agu nanggam fintidan sib.”
GEN 27:36 Da Isau ini ibiani, “Ramangꞌ! Bingan Yakop isangꞌ arangan rururungan. Mungꞌ da arangan isu umpur da dzi, da iyu dzi nanggangꞌ suda mamaꞌ miamun gan. Da aruani da itip isu umpur da agu, da iyu dzi nanggangꞌ fintidan. Da ramangꞌ, nan fintidan pas u mamida riman da rumingꞌan, da warim da dzi.”
GEN 27:37 Da Isak ini arangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Dzi nang arangan isu garam nifutsarif tsiraꞌ i suda wain i agu, da dzi nang i rain rusan da utupan isu i garam guman. Wit da wain bungꞌ awaꞌ nasisungꞌ arangan i dzi rim nam santan igi rutin sib. Da narungꞌ, dzi bunanga bida anungꞌ i agu?”
GEN 27:38 Da Isau ini da raman, “Ramangꞌ, nan fintidan igi mani bitsintaꞌ angu, ma? Wafinti dzi wampruꞌ!” Ibinigi da arangan irang tsiraꞌ bingan angu.
GEN 27:39 Da Isak ini arangan nanggan mungaꞌ ibiani, “U gampam mpada gin bungꞌ amingꞌ guntiꞌ i intap nagaran da tifituf maranguntun mamida ruaꞌa gin.
GEN 27:40 U bungꞌ ais bungaꞌ maiꞌ maiꞌ i waꞌa da nam bunumpam da u bungꞌ asu rainggam garam guman angu. Da bitsintaꞌ raiyi da u bungꞌ araraiꞌ i rainggam da u bungꞌ antap runggam rai sinungꞌ arangan nanggan mpada tayangꞌ agu.”
GEN 27:41 Isau maran ifur nan fintidan Isak riman da Yakop igi, da isu wangun nidzun angu da Yakop. Da ini angu imingꞌ wangunggan ibiani, “Ramangꞌ gubuꞌ gan mampan iba su uts, da bida aga ranga gin sib, da dzi bungꞌ ais rainggangꞌ Yakop funub.”
GEN 27:42 Da bitsintaꞌ gubuꞌ Rebeka uda sisingꞌ i Isau sanaban tipan da inuꞌ Yakop ba da ini rutin ibiani, “Waringantin, u rainggam Isau irasu wangun barabindan i nanggan tipa i isa agu funub.
GEN 27:43 Ibinigi da dzi narungꞌ, wanang wabi dzi nidan, da wafan da dzi nafunggangꞌ Laban da warut wampai namingꞌ gamp Haran, nasangꞌ u rainggam nugunggan nufan da maran samuda nam u nangan da arangan. Raiyi da dzi bungꞌ atangin rib fain nabiaꞌ i tipa uda agu badan. Dzi bugin i tanginda narungꞌ rusangꞌ agam iruꞌ igi rai da gubuꞌ bitsintaꞌ angu.”
GEN 27:46 Rebeka ini da Isak ini binaꞌ, “Dzi raraiꞌ nidzun angu i Isau finin rusan, sagat Hit iruꞌ ani. Bida Yakop uda sagat Hit ani gan mangan sangꞌa sagat tuas iruꞌ aruani, da dzi nanggangꞌ mpadan bungꞌ amais wasi.”
GEN 28:1 Ibinigi da Isak inuꞌ Yakop ba da ifinti da ifai nan gin, “Agu anungꞌ uda sagat Kanan mangan u.
GEN 28:2 Wauriꞌ da wafa rinanggam ramanggan Betuel gampan mingꞌa intap Mesopotemia, da wau gayanggam Laban narunggan finam mangan.
GEN 28:3 Anutu Nampang Wain Tsiraꞌ nafinti agu da nautus i u yanginggam nasu garam wain wain ampi bingan.
GEN 28:4 Anutu narim nam fintidan da agu da gam yanginggam nabi nam fintidan ragada mungꞌ da Abraham ugu. Da intap aru Anutu riman da Abraham ugu da u mpada suda marawampua gin ani nasu agamam.”
GEN 28:5 Isak ini ibinigi sib da itangin Yakop ifa Mesopotemia da Laban, Betuel garam Aram ugu narunggan. Laban igi Yakop da Isau rinanggan Rebeka nafunggan.
GEN 28:6 Da Isau iringant i nan ibi Isak irim nan fintidan sib da Yakop da itangin arangan ifa Mesopotemia i uda sagat mingꞌa nigi, da ipaꞌ arangan i anungꞌ uda sagat Kanan mangan u.
GEN 28:7 Da Isau iringant ibi Yakop yatangꞌ warangꞌ i ramanggan da rinanggan nanggan da ifa Mesopotemia sib.
GEN 28:8 Gubuꞌ arigi da Isau uwayantan ipuꞌ i ramanggan Isak buginda sagat Kanan igi.
GEN 28:9 Ibinigi da Isau ifan da Ismail, Abraham narunggan marub ugu, da itip iyu Ismail narunggan Mahalat, Nebaiot nafunggan finam, impruꞌ da finin rusan iruꞌ ugu.
GEN 28:10 Yakop itangin gamp Birsiba rai da ifa i waꞌa gamp Haran.
GEN 28:11 Gubuꞌ arangan waꞌa mumai furis wasaꞌ mangan da igingꞌ igi, i gubuꞌ iruꞌ sib. Arangan iyu tauf maragangaf da yis gudzun gin isu unubin da igingꞌ marampruꞌ.
GEN 28:12 Da arangan ipuafub da itsangan antim guntiꞌ bingan wain mingꞌa intap da buntun fawaꞌa gunungun, da itsangan Anutu angira gan ruꞌan da yaban.
GEN 28:13 Da itsangan Yawe muntida wagungꞌ gin da nidan, “Dzi Yawe, u rumpunggam Abraham da ramanggam Isak Anutu gan. Intap aru u gingꞌa gin igi, Dzi bungꞌ arim da agu da yangin rusam.
GEN 28:14 U yanginggam bungꞌ awaꞌ nasangꞌ intap ngaruntsuaf, da bungꞌ ampa nadzarang nafa gubuꞌ yaban da gubuꞌ ruꞌan da dzraꞌ da fiꞌ. Mingꞌa agu da yangin rusam da garam intap utup utup santan bungꞌ ayu nam fintidan.
GEN 28:15 Da waringantin, dzi bungꞌ arut agu da nampa tayangꞌ agu i sanab idzuwai u fada gin, da dzi bungꞌ atip nau agu naba intap aruani. Dzi bungꞌ anang nam sib angu dzi nidan da tagadan da agu nasu nidzun, da dzi wasangꞌ i tanginda agu rai u.”
GEN 28:16 Yakop maran itaꞌ da ini i wangunggan, “Nan nidzun bingan, Yawe impai ani, da dzi wasruꞌ gin u.”
GEN 28:17 Arangan irat da ini binaꞌ, “Mumai aruani inang dzi rat funub angu. Mumai aruani isu Anutu ungaran da gunungun muantsi nifunggan.”
GEN 28:18 Pisa tataꞌ maratait da Yakop iyu tauf suda unub in ugu da yantungꞌ iyab isu nam maran rufuran. Da iyats madamin iyabin i santingꞌa bida Anutu mumai gan mararam igi.
GEN 28:19 Yakop ifaringꞌ mumai arigi binganggan Betel— wainggan ‘Anutu ungaran’. Garam mpada nigi mungꞌ ifaringꞌ gamp igi binganggan Luts.
GEN 28:20 Yakop itsaf ruan nidzun angu da Yawe ini binaꞌ, “Anutu, bida u ruta dzi da mpada tayangꞌ dzi bini i sanab guntiꞌ dzi nida fada gin da u rima nam gadan da ngarukui da dzi,
GEN 28:21 da bida dzi ba tipa waꞌa ramanggangꞌ gampan ngarubini da nigi da agu Yawe bungꞌ asu dzi Anutu gangꞌ.
GEN 28:22 Da tauf aru dzi antungꞌan ani naraga mumai aruani nasu U Anutu ungaram tsarifa Agu gin. Da nam santan u riman da dzi— dzi bungꞌ afab nasangꞌ 10, da narim 10 igi gan bits da agu.”
GEN 29:1 Da Yakop ruyung ifan da iwaꞌ garam gubuꞌ yaban intapan.
GEN 29:2 Da irunt fafun i tsanganda mpui rafan mangan rumingꞌa intap puatsi manaꞌ bingan igi da dumpa utup iruꞌ da bits gingꞌa wafiꞌa mpui igi i garam inang da irim mpui arigi rutin. Da tauf tsiraꞌ mangan imingꞌ sib i mpui nifun igi.
GEN 29:3 Maiꞌ maiꞌ dumpa santan bawaꞌa sib, da garam mpada tayangꞌ gin inang da irimpingꞌ tauf igi sinungꞌ mpui rafan nifun da irim mpui da dumpa inum. Numa mpui sib da garam mpada tayangꞌ dumpa itip irimpingꞌ i tauf igi ragun i mpui nifun igi.
GEN 29:4 Yakop igut i ribigi ini binaꞌ, “Amaꞌ raingꞌ ruas, agam rib anungꞌ igi?” Ribarangan ini nan mungaꞌ, “Aga rib Haran ani.”
GEN 29:5 Da Yakop ini, “Da agam isruꞌ i Laban, Nahor rumpunggan?” Da ribarangan ini, “Hai, aga sruꞌ i arangan.”
GEN 29:6 Da Yakop igut i ribarangan, “Arangan impa bini ma imaꞌ?” Da ribarangan ini, “Hai, arangan rumpa bini. Da tsangan, arangan narunggan finam Retsel iyu ramanggan dumpa gan iba ani.”
GEN 29:7 Da Yakop ini, “Ibianungꞌ? I gubuꞌ maran bingan rumingꞌ da anungꞌ iwarip iwaꞌ i gubuꞌ maran tsutsagin atangꞌan u. Isangꞌ i agam rima mpui rutin sib da tipa uda fadan da rung gada sai?”
GEN 29:8 Da ribigi ini arangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Aga wasangꞌ i nanga bida nigi u, nasangꞌ dumpa sib angu nawaꞌ nampruꞌ ruan sib raiyi da aga namus rimpingꞌa tauf igi sinungꞌ mpui nifun da narim mpui da sib angu nampruꞌ ruan nanum.”
GEN 29:9 Yakop rungꞌ ruta garam mpada tayangꞌ dumpa nida nan da Retsel iyu ramanggan dumpa gan ibawaꞌ, i arangan impa tayangꞌ gin.
GEN 29:10 Yakop itsangan Retsel, gayanggan Laban narunggan finam, impruꞌ da dumpa gan santan igi da ifa rimpingꞌ tauf sinungꞌ mpui nifun da irim mpui da gayanggan dumpa gan inum.
GEN 29:11 Da Yakop itsutsuf Retsel da irang ruta nugun tsiaꞌan tsiraꞌ bingan.
GEN 29:12 Da arangan ini da Retsel ibiani, “Dzi Rebeka narunggan marub, u ramanggam Laban nafunggan finam.” Retsel iringantin da irunt sung angu ifan da ini da ramanggan.
GEN 29:13 Da gubuꞌ aru Laban uda sisingꞌ i nafunggan narunggan Yakop badan igi, da irunt ifan da iwaꞌ da arangan. Da impung arangan ufiak angu da itsutsuf arangan da iyu iba ungar. Waꞌa ungar sib da Yakop ifis i nam sib angu waꞌan da arangan ugu.
GEN 29:14 Da Laban ini, “Nan nidzun bingan, agi biꞌ bitsintaꞌ angu.” Yakop irut gayanggan impai nigi isangꞌ ukam manga sib,
GEN 29:15 da Laban ini da arangan, “Dzi gangꞌ rururungan agu, da bitsintaꞌ anungꞌ idaum i u nanga gum utaꞌ angu i dzi u. Wani da dzi i nam bunumpam u nida udan gudzunggan i gum u nangan.”
GEN 29:16 Da Laban narun rusan finam iruꞌrun rumpai; miamun Lia da isiꞌ Retsel.
GEN 29:17 Lia mara nidzun gan idaum angu, da bitsintaꞌ Retsel arangan aruf mararifirif bingan iyus Lia i maranggan da nidzunggan santan.
GEN 29:18 Yakop maran yari i Retsel nidzun angu, ibinigi da ini da Laban, “Dzi bungꞌ anang gum nayab i agu nasangꞌ udzuf 7 i uda u narunggam isiꞌ Retsel suda dzi fininggangꞌ.”
GEN 29:19 Da Laban ini, “Bini angu da dzi bungꞌ arim da agu i rib fain aga mayu i. Nabinigi da warut dzi nampai.”
GEN 29:20 Ibinigi da Yakop inang gum udzuf 7 i uda Retsel, da itsangan udzuf 7 igi ibi nam utaꞌ aru mangan angu isangꞌ gubuꞌ iruꞌ angu, i arangan maran yari nidzun angu i Retsel.
GEN 29:21 Udzuf 7 arigi intsup sib da Yakop ini da Laban, “Yaꞌ! Dzi udzufangꞌ nanga gum i agu ugu iba ntsup sib, da warim dzi fininggangꞌ ba da dzi i dzi udan.”
GEN 29:22 Ibinigi da Laban isu nam gadan tsiraꞌ bintsudagin da irim nan da ampan santan gamp arigi iwaꞌ da iga nam.
GEN 29:23 Da idziang arigi da Laban iyu Lia iba da Yakop da Yakop irut igingꞌ.
GEN 29:24 (Da Laban irim sagat gum mangan, Tsilpa, da Lia.)
GEN 29:25 Gubuꞌ pisan da Yakop irunt fafun i tsanganda Lia. Da arangan ifa ni da Laban, “Wain idzuwai gan ani da u nang uwayant bida ani da dzi? Dzi nang gum angu i Retsel. Da ibianungꞌ da u bu iyuꞌ dzi i rima Lia?”
GEN 29:26 Laban ini arangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Aga sanabangꞌ anungꞌ ibinigi, mamaꞌ finam bampan suda gabun mungꞌ da miamun rumpadan u.
GEN 29:27 Wampai nasangꞌ suntaꞌ bintsudan ani ntsupan, ida dzi namus rima Retsel da agu, da u bungꞌ atip anang gum i dzi nasangꞌ udzuf 7 mangan.”
GEN 29:28 Yakop itaga ruan da irut Lia impai isangꞌ suntaꞌ arigi ntsupan. Ida Laban irim Retsel da Yakop isu arangan fininggan.
GEN 29:29 (Laban itangin sagat gum, Bilha, da Retsel.)
GEN 29:30 Da Yakop irut Retsel impai da maran yari i arangan nidzun angu iyus Lia. Da arangan itip inang gum i Laban isangꞌ udzuf 7 mangan.
GEN 29:31 Da Yawe itsangan ibi Yakop maran yari i Retsel iyus Lia, ibinigi da irim Lia sib i uda i mamaꞌ narun. Da bitsintaꞌ Retsel isu sagat yami.
GEN 29:32 Lia iwangun da irim narun marub mangan da ifaringꞌ i binganggan Ruben (wainggan ibi ‘watsanga, narun marub’), da ini, “Yawe itsangan dzi wangu barabin gangꞌ sib; aruani da dzi gabunggangꞌ maran bungꞌ ari dzi.”
GEN 29:33 Raiyi da Lia itip iwangun da irim narun marub mangan da ini ibiani, “Yawe iringantin ibiani, Yakop maran wari i dzi isangꞌ maran arida i Retsel u, da irim mamaꞌ narun manga ani da dzi.” Ibinigi da ifaringꞌ mamaꞌ narun igi binganggan Simion (wanggan faringꞌan iwaꞌ ibi ‘ringantagin’).
GEN 29:34 Impa da Lia itip iwangun da irim narun marub mangan da ini, “Aruani da dzi gabunggangꞌ bungꞌ amits dzi da wasangꞌ tanginda dzi rai, i dzi rim arangan narun rusan marub iruꞌ da bits,” da ifaringꞌ i binganggan Liwai (wanggan faringꞌan iwaꞌ ibi ‘udzuda mpruꞌa ruan’).
GEN 29:35 Da Lia itip iwangun gin da irim narun marub mangan da ini, “Gubuꞌ aruani da dzi bungꞌ atsarif Yawe binganggan.” Ibinigi da Lia ifaringꞌ mamaꞌ narun igi binganggan Yuda (wanggan faringꞌan iwaꞌ ibi ‘tsarifan’). Ntsupa sib da arangan watip irim mamaꞌ narun u.
GEN 30:1 Retsel itsanga runggan ibianungꞌ irim Yakop narunggan da nugun iruaꞌ i rainggan da ini da Yakop ibiani, “Warim narum da dzi amaꞌ. I bida anungꞌ da dzi bungꞌ amamp.”
GEN 30:2 Yakop nugun isasus i arangan da ini binaꞌ, “Isangꞌ i dzi uda Anutu mumai gan i nanga nam Anutu nangan? Imaꞌ! Arangan runtaꞌ angu isu wain i udzuda agu i mamida rima narum.”
GEN 30:3 Da Retsel ini, “Dzi sagat gumangꞌ Bilha aruani. Nabiaꞌ da warut wagingꞌ da narim mamaꞌ narun i dzi binganggangꞌ da dzi nasu rinan gin. I mingꞌa arangan da dzi bungꞌ autus i yanginggangꞌ.”
GEN 30:4 Ibinigi da Retsel irim sagat guman Bilha ifan da Yakop isu i fininggan. Da Yakop irut igingꞌ,
GEN 30:5 da Bilha iwangun da irim Yakop narunggan marub mangan.
GEN 30:6 Da Retsel ini binaꞌ, “Anutu iraru agai da imunti maran udzib da dzi da iringant i dzi nanggangꞌ udagin da irim mamaꞌ narun aruani da dzi.” I wain igi da ifaringꞌ i binganggan Dan (wainggan ibi ‘iraru’).
GEN 30:7 Retsel sagat guman Bilha itip iwangun da irim Yakop narunggan marub mangan.
GEN 30:8 Da Retsel ini binaꞌ, “Dzi yis gudzun nidzun angu da rainggangꞌ da aruani dzi waꞌ da nam nidzun sib.” Ibinigi da arangan ifaringꞌ i binganggan Naftali (wainggan ibi ‘isa gudzun’).
GEN 30:9 Gubuꞌ Lia tsanganda bida arangan watip irim narun u, da irim sagat guman, Tsilpa, da Yakop da arangan iyu isu i fininggan.
GEN 30:10 Lia sagat guman Tsilpa irim Yakop narunggan marub mangan.
GEN 30:11 Da Lia ini, “Dzi rab runggangꞌ inting angu.” Ibinigi da arangan ifaringꞌ i binganggan Gat (wainggan ibi ‘raba runggan ntingan angu’).
GEN 30:12 Impai da Lia sagat guman itip irim narun marub mangan.
GEN 30:13 Da Lia ini, “Dzi nugungꞌ inuf wasi bingan. Sagat sib angu bungꞌ ani dzi sagat nugungꞌ tsiaꞌan.” Ibinigi da arangan ifaringꞌ i binganggan Aser (wainggan ibi ‘nugun tsiaꞌan’).
GEN 30:14 Gubuꞌ safa wit ibawaꞌ da Ruben ifa gum wit da itsangan nam nidzun fain turuda sagat i wangundan rumingꞌan. Arangan iyu i nidzunggan da iyu ifan da rinanggan Lia. Retsel itsangan da ini, “Amaꞌ Lia, isangꞌ u rima narunggam nam nidzunggan fain da dzi?”
GEN 30:15 Da bitsintaꞌ Lia ini da Retsel, “Mani nidzun arangan igi i u uda dzi gabunggangꞌ sinungꞌ dzi? Da aruani da u ni tipa uda dzi narunggangꞌ nanggan uda badan da dzi ani mpruꞌan, a!” Da Retsel ini, “Isangꞌ. Bida u rima narunggam nam nidzunggan fain da dzi, da Yakop bungꞌ arut agu nagingꞌ da idziang aruani.”
GEN 30:16 Gubuꞌ Yakop mingꞌa gum ba da nam nufan arigi da Lia imingꞌ sanab ifa i arangan da ini rutin, “U bungꞌ arut dzi nagingꞌ da idziang aruani, i dzi rim nam ntsuman sib i agu i gai nidzun dzi narunggangꞌ uda badan.” Ibinigi da Yakop irut arangan igingꞌ da idziang arigi.
GEN 30:17 Anutu iringant i Lia nanggan udagin da arangan iwangun da irim Yakop narunggan mangan isu 5.
GEN 30:18 Da Lia ini binaꞌ, “Dzi tangin sagat gumangꞌ da gabunggangꞌ, ibinigi da Anutu irim i mungaꞌ gan bini angu da dzi.” Ibinigi da Lia inuꞌ arangan binganggan Isakar (wanggan faringꞌan iwaꞌ ibi ‘rima i mungaꞌ gan bini’).
GEN 30:19 Raiyi da Lia itip iwangun da irim Yakop narun marub mangan ifa 6.
GEN 30:20 Da ini binaꞌ, “Anutu irim maraampi bini da dzi. Da aruani dzi gabunggangꞌ nifun bungꞌ atsaf dzi nidzun angu, i dzi rim arangan narun rusan marub isangꞌ 6.” Ibinigi da Lia inuꞌ arangan binganggan Tsebulun (wanggan faringꞌan iwaꞌ ibi ‘nifun tsafan’).
GEN 30:21 Raiyi da Lia itip irim narun finam mangan da inuꞌ i binganggan Daina.
GEN 30:22 Da Anutu maran rufur Retsel i nanggan udagin da itus muantsi i arangan wangunggan da aranga sangꞌ i rima narun.
GEN 30:23 Ibinigi da arangan iwangun da irim narun marub mangan da ini binaꞌ, “Anutu itias dzi miaꞌ gangꞌ rai.”
GEN 30:24 Da inuꞌ arangan binganggan Yosef (wainggan ibi ‘rima ragun i ruan’). Da itip ini binaꞌ, “Dzi marangꞌ yari i Yawe tipa suda maraampi i marub manga atsungꞌa ani.”
GEN 30:25 Gubuꞌ Retsel rima Yosef sib da Yakop ini da Laban ibiani, “Dzi nang gum i agu isangꞌ udzuf 14 sib, da dzi ni tipa fada gampangꞌ wain. Da watangin dzi finingꞌ rusangꞌ da narungꞌ rusangꞌ ba i dzi ruta fadan, i dzi nang gum tsiraꞌ i agu iyab i sagat iruꞌ igi. Da u sruꞌ gin sib wa.”
GEN 30:27 Da bitsintaꞌ Laban ini da arangan ibiani, “Dzi gaib runggangꞌ da agu i anungꞌ fadan u. I dzi tsanga Yawe inang bini i dzi, i wain ibi u rut dzi impai. Ibinigi da wampai da watip wanang gum i dzi.
GEN 30:28 Da wani nam bunumpam u nida udan da dzi, da dzi bungꞌ arim da agu.”
GEN 30:29 Da Yakop ini, “U tsanga dzi gumangꞌ nanga i agu sib iyab i u apu gam waꞌa bini da yusan da gubuꞌ dzi mpada tayangꞌ gin.
GEN 30:30 Mungꞌ aru dzi mamida badan ugu da u mpa tayangꞌ apu gam iruꞌ angu. Da gubuꞌ dzi bawaꞌan da ruta agu mpadan da u apu gam inti iyus, i Yawe ifinti agu iyab i gum dzi nanga i agu sib da inang agu isu garam nidzun. Da dzi burima utupangꞌ sib bida anungꞌ?”
GEN 30:31 Da Laban igut i arangan, “Da u maram ifur nam bunump idzuwai i dzi riman da agu?” Da Yakop ini, “Dzi wani u rima nam mangan da dzi u, imaꞌ. Dzi bungꞌ autus gumangꞌ mpada tayangꞌ u apu gam, bida u uda dzi nanggangꞌ bida ani yaban:
GEN 30:32 Aruani da dzi bungꞌ ayung natsuar u dumpa gam da nuning gam santan da nau dumpa marabusung da rinin puatpuatagin da nuning rinin puatpuatagin nasu dzi nam bunumpangꞌ.
GEN 30:33 Bida u tsanganda nuning mangan rinin mamida puatpuatagin ma dumpa mangan rinin maragamp mingꞌa dzi gin, da u bungꞌ asruꞌ gin nabi dzi wap. Nigi bungꞌ asu gum isiꞌ da agu i u tsangandan dumpa da nuning dzi uda suda nam ntsuman, da u bungꞌ asruꞌ gin nabi dzi yatsungꞌ nanggangꞌ rururungan, ma imaꞌ.”
GEN 30:34 Laban iringantin da ini binaꞌ, “Ngarubini. Wanang wabi u nidan.”
GEN 30:35 Da bitsintaꞌ gubuꞌ arigi da Laban ipiriang nuning gan arapuꞌ da rinan rini maragamp puatpuatagin ma umpuar taringꞌan impruꞌ da dumpa marabusung santan da itangin ifa da narun rusan marub i mpada tayangꞌ gin.
GEN 30:36 Laban irut riban iyu apu gan piriangꞌan ugu da ifa guntiꞌ isangꞌ yunga gubuꞌ iruꞌ da bits. Da Yakop rumpa tayangꞌ Laban dumpa gan da nuning gan fain.
GEN 30:37 Da Yakop irab gai bangin rururungan fain imingꞌ gai iruꞌ da bits binganggan popla da almon da plen, da itsuwaꞌ i gangan itangin tangin gin da gai igi isap wasaꞌ wasaꞌ gin.
GEN 30:38 Da idamangꞌ uts da piangꞌ numa mpui gin i Laban nuning da dumpa gan bada i numa mpui da raraban. Yakop isruꞌ gin i gubuꞌ nuning da dumpa bada i numa mpui da arapuꞌ bungꞌ ayab i rinan.
GEN 30:39 Ibinigi da gubuꞌ arapuꞌ yaba i rinan uts da gai bangin igi da bungꞌ apingꞌ narun rinin puatpuatagin da umpuar taringꞌan.
GEN 30:40 Yakop ibibi i apu naru faꞌ rinin ruga rugan ifa munti utup utup da apu santan yaba i ruan maran ifan da apu naru faꞌ marabusung da umpuar taringꞌan igi. Arangan inang ibinigi da runggan isu wain i gan dumpa gan da nuning gan, da wampruꞌ ifan da Laban gan u.
GEN 30:41 Da gubuꞌ dumpa da nuning riniurun nanga i yaba i ruan da Yakop irim gai bangin uts sib in i mpui numan igi. Da itsangan gai igi da iyab i ruan.
GEN 30:42 Da gubuꞌ dumpa da nuning awan maꞌan nanga i yaba i ruan da Yakop warim gai igi u. Ibinigi da dumpa da nuning awan maꞌan ifan da Laban, da riniurun ibafa da Yakop.
GEN 30:43 Yakop sanaban nanga bida nigi da aranga isu garam nam bunump tsiraꞌ i dumpa da nuning ampi bingan impruꞌ da garam da sagat gum, kamir da dongki.
GEN 31:1 Yakop iringant i Laban narun rusan nanggan nida yaba i arangan bida ani, “Yakop iyu agi ramanggangꞌ nanggan santan da isu garam nidzun i nam bunump tsiraꞌ.”
GEN 31:2 Yakop itsangan Laban uwayantan yitam i ruan da maran anungꞌ yari i arangan ibi miamun ugu u.
GEN 31:3 Da Yawe ini da Yakop ibiani, “Watip wafa rumpum rusam da utupam gampan. Da Dzi bungꞌ arut agu.”
GEN 31:4 Ibinigi da Yakop irim sisingꞌ da Retsel da Lia i badan da arangan mingꞌa arangan mpada tayangꞌ apu gan gin.
GEN 31:5 Rib iruꞌ igi ibawaꞌ da arangan ini da ribarangan ibiani, “Dzi tsanga agam ramanggam uwayantan nanga yaba i dzi da aruani wabi aru mungꞌ arangan tida nangan ugu u, da bitsintaꞌ dzi ramanggangꞌ Anutu gan rurut dzi.
GEN 31:6 Agam itsanga dzi gumangꞌ uwats uwats tsiraꞌ nanga yaba i agam ramanggam sib wa,
GEN 31:7 da bitsintaꞌ arangan iti ini nan umpur da dzi da nifu-nanggan iyuꞌan ampi bingan isangꞌ 10 i nam bunump riman da dzi. Da bitsintaꞌ Anutu imunti sib i arangan i anungꞌ ngaungꞌa dzi u.
GEN 31:8 Bida arangan nidan, ‘Apu rinin puatpuatagin nasu u nanggam,’ da apu santan irim narun puatpuatagin isangꞌ ruan. Da bida arangan nidan, ‘Apu umpuar taringꞌan nasu u nanggam,’ da apu santan irim narun umpuar taringꞌan isangꞌ ruan santan.
GEN 31:9 I sanab bida nigi da Anutu iyu agam ramanggam nuning da dumpa gan sinungꞌ da irim da dzi.
GEN 31:10 “Mingꞌa nuning arapuꞌ da rinan gubuꞌ gan yaba i ruan, da dzi tsanga nam puafuban mangan i nuning arapuꞌ rinin umpuar taringꞌan da puatpuatagin angu yaba i nuning rinan.
GEN 31:11 Mingꞌa nam puafuban igi da Anutu angira gan ini da dzi ibiani, ‘Yakop.’ Da dzi ni, ‘Dzi rumpai.’
GEN 31:12 Da angira ini binaꞌ, ‘Watsangan nuning arapuꞌ rinin umpuar da puatpuatagin runggan angu iyab i rinan. Dzi nang ibinigi, i wain ibiani, dzi tsangan nam santan Laban nanga yaba i agu sib wa.
GEN 31:13 Dzi Anutu aru waꞌan da agu mingꞌa Betel, mumai u antungꞌa tauf da yatsa madamin gin da tagada ruam i tsarifa dzi runtaꞌ angu gin ugu. Wauriꞌ da watangin gamp ani rai sung angu da watip wafa gampam wain.’”
GEN 31:14 Retsel da Lia iringant i nan igi da ini binaꞌ, “Aga binganggangꞌ mangan wamingꞌ impruꞌ da aga ramanggangꞌ i nam bunumpan mangan u.
GEN 31:15 Ramangꞌ inang agai ibi rib marawampua. Arangan itangin agai da agu da iyu nam bunump in da iga nam bunumpan arangan santan sib.
GEN 31:16 Da nam bunump santan Anutu uda sinungꞌ arangan isu agi da narungꞌ rusangꞌ nanggangꞌ rururungan. Da wanang nam nabi Anutu nidan da agu.”
GEN 31:17 Ibinigi da Yakop itangin narun rusan da finin rusan iyab kamir,
GEN 31:18 da itsuts i apu gan santan uda mingꞌa Mesopotemia i fada da ramanggan Isak i gan gampan Kanan.
GEN 31:19 Da gubuꞌ ribarangan nanga i fadan da Laban ifa sib i trapa dumpa gan rinifufun da Retsel iwap mugus maraganun mingꞌa ramanggan ungaran sib.
GEN 31:20 Yakop irim umpur i Laban, garam Aram, da idzigin nan gin da irunt ifa gan arun.
GEN 31:21 Arangan iyu nam bunumpan santan da irunt, yis mpui Yufretis udziꞌ ifa marafain da iyung ifa i waꞌa intap mamai Giliat.
GEN 31:22 Gubuꞌ suda iruꞌ da bits da Laban iyu sisingꞌ ibi Yakop irunt an arun.
GEN 31:23 Laban iyu gan utupan da irunt yatsungꞌ Yakop isangꞌ gubuꞌ 7 da iwaꞌ da arangan imingꞌ intap mamai Giliat.
GEN 31:24 Da Anutu iwaꞌ da Laban (garam Aram) da idziang i nam puafuban da ini da arangan ibiani, “Watsanga runggam sib i nanggam nidan da Yakop.”
GEN 31:25 Yakop irut utupan yari ungar impai imingꞌ mamai Giliat, da gubuꞌ arigi da Laban irut utupan iba tsangan da impa marafain.
GEN 31:26 Da Laban ifan da Yakop da ini, “Wain idzuwai da u rim umpur i dzi da u yu dzi narungꞌ rusangꞌ finam ani iba ibi sagat wapan mingꞌa wasaꞌ i nam isan?
GEN 31:27 Ibianungꞌ da u kup angu i dzi da u runt iba? U madani da dzi da dzi dasu nam gadan da aga dangump nam da datangin agam rai ruta nam nugun tsiaꞌan.
GEN 31:28 U runt asub da dzi watsutsuf rumpungꞌ rusangꞌ da narungꞌ rusangꞌ mangan u. U nang uwayant maisan bingan.
GEN 31:29 Dzi sangꞌ i wayada agam, da bitsintaꞌ idziang ugu da u ramanggam Anutu gan ini da dzi ibiani, ‘Watsanga runggam sib i nanggam nidan da Yakop.’
GEN 31:30 Dzi sruꞌ gin ibi u maram ifur iyus i tipa fada gam gampam wain da u tangin dzi rai. Da bitsintaꞌ wain idzuwai da u wap dzi mugusangꞌ maraganun sib?”
GEN 31:31 Da Yakop ini da Laban, “Dzi rat i u bungꞌ ayu narum rusam finam iruꞌ ani sinungꞌ dzi, ibinigi da dzi kup i agu da dzi runt iba.
GEN 31:32 Da bida u tsanganda aga mangan uda u mugusam da arangan namamp. Mingꞌa agi utupangꞌ maranggan, da waba sau gam nanggam da wau.” Da bitsintaꞌ Yakop wasruꞌ gin ibi Retsel iwap ramanggan mugusan u.
GEN 31:33 Ibinigi da Laban yatangꞌ Yakop ungaran apu rini gangan da isau. Nigi ntsup sib da yatangꞌ Lia ungaran da inang ibinigi. Arangan inang ibinigi angu i sagat gum iruꞌrun impruꞌ, da bitsintaꞌ wawaꞌ da mugusan igi u. Ntsupa ungar igi sib da yatangꞌ Retsel ungaran.
GEN 31:34 Retsel iyu ramanggan mugus maraganunggan da ifarangꞌ iruꞌ nam rima yaba kamir barun i garam gar mpada gin da impa ragun gin. Laban inguar i nam sib angu imingꞌ ungar wasaꞌ da wawaꞌ rutin u.
GEN 31:35 Retsel ini da ramanggan ini binaꞌ, “Ramangꞌ, dzi gaib runggangꞌ da agu i dzi wasangꞌ i muntida yaba u maranggam u. I dzi yu ukam.” Ibinigi da Laban inguar i nam bunump santan da wawaꞌ da gan mugus maraganunggan mangan u.
GEN 31:36 Yakop nugun iruaꞌ nidzun angu i Laban da impiꞌ ini binaꞌ, “Dzi nang nam idzuwai asub? Nam maisan idzuwai dzi nang da u daru dzi ibi garam asub?
GEN 31:37 U nguar i dzi nanggangꞌ santan da u waꞌ da nanggam idzuwai? Warim namingꞌ wasaꞌ i u ribam da dzi ribangꞌ maran da ribarangan natsangan i mangan nanggan isu nidzun, dzi ma agu.
GEN 31:38 Dzi nang gum i agu isangꞌ udzuf 20 aruani. Dzi mpa tayangꞌ u dumpa gam da nuning gam ngarubini bingan angu da sib angu irim narun bini. Da dzi waga dumpa arapuꞌ mangan imingꞌ u gin u. Imaꞌ angu.
GEN 31:39 U apu gam idzuwai apu buman ma garam wapan da gubuꞌ ma idziang, da u rim riringꞌ da dzi i dzi rima mungaꞌ gan. Ibinigi da gubuꞌ apu buman garada dumpa ma nuning funub, da dzi wayu iba santingꞌ agu gin u, imaꞌ. Dzi runggangꞌ irim mungaꞌ i nigi.
GEN 31:40 Dzi gumangꞌ ibinigi: gubuꞌ igauf dzi funub da idziang rangarang gan idadaum dzi da dzi sau marampruꞌ gingꞌan.
GEN 31:41 Udzuf 20 dzi ruta agu mpadan ugu ibiani: dzi nang gum i agu isangꞌ udzuf 14 i uda u narum rusam finam iruꞌ ani da dzi nang gum i agu isangꞌ udzuf 6 i uda apu mingꞌa agu gin. Da u iyuꞌ iyuꞌ dzi i u nifunggam nidan isangꞌ 10 i nam bunumpangꞌ da u anungꞌ irim rururungan.
GEN 31:42 Da bida dzi rumpunggangꞌ Abraham da ramanggangꞌ Isak Anutu gan aru garam rata gin damami ruta dzi, da u madawat dzi rai dafa bangi sasaꞌ angu. Da bitsintaꞌ Anutu irarab dzi gumangꞌ uwats uwats da dzi banginggangꞌ tanginda ruꞌan, ibinigi da idziang ugu Anutu ini u uwayantam maisan u nanga yaba i dzi ugu wasi da agu.”
GEN 31:43 Ibinigi da Laban ini Yakop nanggan mungaꞌ ibiani, “Sagat iruꞌ igi isu dzi narungꞌ rusangꞌ. Da narun rusan isu dzi gangꞌ, da apu igi isu dzi apu gangꞌ. Watsangan! Nam santan aru u udan igi isu dzi nanggangꞌ. Da bitsintaꞌ dzi nanang nabianungꞌ i dzi narungꞌ rusangꞌ finam iruꞌ igi da narun rusan?
GEN 31:44 Da agi naudzu nan da nanang nam mangan namunti wasaꞌ i agu da dzi i agi marangꞌ rufura nan udzudan igi.”
GEN 31:45 Ibinigi da Yakop iyu tauf guntiꞌ mangan da yantungꞌ imunti isu dubung.
GEN 31:46 Da ini da gayan rusan impruꞌ ini binaꞌ, “Agam wafura i tauf ba da wantungꞌ wampruꞌ da ruan nasu marabuntup.” Ibinigi da ribarangan iyufum tauf isu marabuntup sib da impruꞌ ruan impai uts da tauf ufuman igi da iga nam iyab i nam udzudan igi.
GEN 31:47 Laban ifaringꞌ tauf ufuman igi binganggan Yegar Sahaduta, da Yakop ifaringꞌ ini Galid.
GEN 31:48 Da Laban ini, “Tauf ufuman ani isu ampap i rima maran furan i nan udzudan muntida wasaꞌ i agu da dzi da aruani da fadan.” I wain igi da Yakop ifaringꞌ ini Galid.
GEN 31:49 Da itip ifaringꞌ i binganggan mangan Mitspa (wainggan ibi ‘mumai mingꞌa wasaꞌ tsanganda mungaꞌ da mungꞌa sib’), i Laban ini, “Gubuꞌ agi tanginda ruangꞌ rai da Yawe namunti wasaꞌ i agu da dzi da natsanga agi ragun i agi anungꞌ atupa nanggangꞌ udzudan ani sib u.
GEN 31:50 Da bida u nanga dzi narungꞌ rusangꞌ finam ani nanggan mpadan maisa wasi ma u tipa uda sagat faꞌ mpruꞌan da garam maꞌan i tsangandan da mamida barima sisingꞌ da dzi da maram wafur, Anutu imunti wasaꞌ da irarab agi sib.”
GEN 31:51 Laban ini da Yakop impruꞌ ibiani, “Watsangan tauf guntiꞌ rung muntidan ani da tauf dzi ufuman suda marabuntup mpruꞌan mingꞌa wasaꞌ i agi iruꞌ ani.
GEN 31:52 Tauf guntiꞌ da tauf marabuntup ani isu nam maran furan nan utusa i ruan gin. Dzi wasangꞌ atupa ampap tauf ani sib i wayada agu u, da agu anungꞌ atupa tauf ani sib bada marafain i wayada dzi u.
GEN 31:53 Abraham da Nahor da ramanggan Tera Anutu gan bungꞌ amunti wasaꞌ i raruda agu da dzi bida agi manga runta asub.” Ibinigi da Yakop itsarif ruan da Laban i ramanggan Isak Anutu gan binganggan aru rib rata nidzun angu gin ugu.
GEN 31:54 Da itsara apu da Anutu imingꞌ mamai igi da inuꞌ gayan rusan iba da irut impruꞌ ruan iga nam. Gada nam sib da ribarangan santan igingꞌ nigi.
GEN 31:55 Pisa tataꞌ mangan nigi da Laban itsutsuf rumpun rusan da narun rusan finam iruꞌ igi da ifinti ribarangan. Da arangan itip ifa gampan.
GEN 32:1 Yakop ibinigi irut utupan yuriꞌ da imingꞌ sanaban ifan da Anutu angira gan utup mangan iwaꞌ da arangan imingꞌ sanab igi.
GEN 32:2 Yakop itsanga da ini, “Mumai aruani isu Anutu gampan singaari.” Ibinigi da Yakop ifaringꞌ i binganggan Mahanaim, wainggan ibiani, ‘gamp singaari iruꞌrun’.
GEN 32:3 Gubuꞌ arigi da Yakop rainggan Isau impa imingꞌ intap Seir, bingan mangan Idom. Yakop itangin garaman uda sisingꞌ imungꞌ ifan da arangan rainggan Isau.
GEN 32:4 Yakop ini da garam uda sisingꞌ i uda arangan nifunggan fadan da nidan da Isau bida ani, “Garam tsiraꞌ Isau, gam garam gumam Yakop itangin nan bida ani, ‘Dzi rut gayangꞌ Laban impai iba isangꞌ bawaꞌan da aruani.
GEN 32:5 Dzi sangꞌ i makau, dongki, dumpa da nuning, garam gum da sagat gum. Aruani da dzi tangin nan ibiaꞌ da dzi garam tsiraꞌ gangꞌ agu da dzi gaib runggangꞌ da agu i u maram arida i dzi.’”
GEN 32:6 Da gubuꞌ garam rima sisingꞌ tipa bawaꞌan da Yakop da ini binaꞌ, “Aga yu sisingꞌ ifan da u rainggam Isau da aruani da arangan imingꞌ sanab iba i tsanganda agu, da garam 400 irut arangan iba.”
GEN 32:7 Yakop iringant i nan igi da irat nidzun angu da wangun ibarabin da maran ifur nan iyus. Ibinigi da arangan itsaf gan garaman santan ruta arangan badan ugu isu utup iruꞌrun da itsaf dumpa da nuning, makau da kamir isangꞌ utup iruꞌrun ibinigi.
GEN 32:8 Arangan maran ifur ibiani, “Bida Isau badan da ruta utup mangan isa ruan da wangidan da utup mangan isangꞌ runtan.”
GEN 32:9 Da Yakop yugin ibiani, “O dzi rumpunggangꞌ Abraham da ramanggangꞌ Isak Anutu gan. O Yawe, agu ni da dzi ibiani, ‘Watip wafa gampam wain da gam utupam, da dzi bungꞌ ampa tayangꞌ agu da nanang u nanggam mpadan nawaꞌ ngarubini angu.’
GEN 32:10 U garam gumam dzi ani wadaum i u nanggam maram aridan da mpada tayangꞌ dzi da gubuꞌ santan. Gubuꞌ aru dzi isa mpui Yordan ani udziꞌ ugu da dzi ba bangi sasaꞌ— dzi gif itipangꞌ angu. Da bitsintaꞌ aruani dzi tip iba impruꞌ da utupangꞌ iruꞌrun.
GEN 32:11 O Yawe, warim dzi sib i dzi rat i dzi rainggangꞌ Isau bungꞌ aba da nais dzi nampruꞌ da sagat da mamaꞌ narun santan.
GEN 32:12 Da bitsintaꞌ u ni da dzi sib ibiani, ‘Dzi bungꞌ ampa tayangꞌ agu da nanang u nanggam mpadan nawaꞌ ngarubini angu, da nautus u yangin rusam nayus nasangꞌ sasanuai mingꞌa uruts ringan, da garam gar mangan wasangꞌ i farisan fantsupa sib u.’”
GEN 32:13 Gingꞌa arigi da idziang, da pisan da arangan irants nam riman da rainggan Isau:
GEN 32:14 nuning rinan 200 da nuning arapuꞌ 20, dumpa rinan 200 da dumpa arapuꞌ 20,
GEN 32:15 kamir rinan 30 ruta narun ruas, makau rinan 40 da makau arapuꞌ 10, dongki rinan 20 da dongki arapuꞌ 10.
GEN 32:16 Arangan itangin garam guman imunti isangꞌ apu gan utup utup igi santan i mungꞌa gin da ini binaꞌ, “Agam wayu apu ani da wamungꞌ wafa i dzi da wayung da watangin taptap i ruam.”
GEN 32:17 Yakop isantingꞌ nan da garam guman mungꞌa miamun ibiani, “Gubuꞌ dzi rainggangꞌ Isau bawaꞌan da agu da guta i agu, ‘Manga garam guman agu, da agu fa anungꞌ, da manga apu gan ani?’
GEN 32:18 Da wani wabiani, ‘Yakop, u garam gumam, apu gan sib ani. Da itangin iba da agu, dzi garamangꞌ tsiraꞌ Isau, i suda u nanggam. Da arangan rungꞌ iyung imingꞌ bampan i agai.’”
GEN 32:19 Da rungꞌ ini nan ibinigi da garam gum atsungꞌa ba da mingꞌa wasaꞌ ibinigi angu ifan isangꞌ garam gum santan, “Agam wani nan bitsintaꞌ aru dzi nidan da agam igi da gubuꞌ agam waꞌan da arangan.
GEN 32:20 Da wani nan wasi rutin nabiani, ‘U garam gumam Yakop rungꞌ imingꞌ bampan iba i agai.’” I arangan maran ifur ibiani, “Bida dzi tanginda nam ani mungꞌan da dzi bungꞌ arasu arangan wangu tsakia gan mungꞌ ugu. Da gubuꞌ arangan bawaꞌan da dzi da maran bungꞌ asamu wangu tsakia gan igi, da nugun bungꞌ anuf i dzi da nau dzi nayab.”
GEN 32:21 Ibinigi da Yakop itangin apu rima suda Isau gan ugu imungꞌ ifan. Da idziang arigi da arangan rungꞌ igingꞌ mumai igi.
GEN 32:22 Idziang arigi da Yakop yuriꞌ da iyu finin rusan iruꞌ da sagat guman iruꞌ igi impruꞌ da narun rusan marub 11 da yis mpui Dzabok udziꞌ ifa marafain.
GEN 32:23 Arangan itangin ribigi ifa sib marafain da itip iba da ini da garam gum i uda nam bunump santan fada marafain mpruꞌan.
GEN 32:24 Yakop runtaꞌ rungꞌ impai nigi da garam mangan iwaꞌ rutin, da irut impung ruan da idabir i ruan i ruaꞌa ruꞌan isangꞌ gubuꞌ pisan.
GEN 32:25 Garam igi itsangan i arangan wasangꞌ i dabira i Yakop da yis Yakop ngump marafain da igruꞌ ruan.
GEN 32:26 Da garam igi ini da Yakop, “Watangin dzi da dzi nafan. Gubuꞌ inang i pisan.” Da bitsintaꞌ Yakop idudunting i arangan da irim udzungꞌ da arangan ini binaꞌ, “Wasangꞌ u! Bida u fintida dzi sib da dzi bungꞌ atangin bangingꞌ rai i agu da wafan.”
GEN 32:27 Ibinigi da garam igi igut i arangan ini binaꞌ, “U binganggam wai?” Da arangan ini binaꞌ, “Dzi binganggangꞌ Yakop.”
GEN 32:28 Da garam igi ini binaꞌ, “Wasangꞌ i rung faringꞌa u binganggam Yakop u. I u su gudzu uris da Anutu da garam gar impruꞌ. Da u yus. Ibinigi da aruani da bungꞌ afaringꞌ agu binganggam nabi Israil (wainggan ibiani, ‘isu gudzu uris da Anutu’).”
GEN 32:29 Da Yakop igutin, “Da isangꞌ i u nida binganggam wasi da dzi?” Da bitsintaꞌ garam igi ini binaꞌ, “Wain idzuwai da u gut i dzi i dzi binganggangꞌ?” Da ifinti Yakop i nigi.
GEN 32:30 Ibinigi da Yakop ifaringꞌ gamp arigi binganggan Penuel (wainggan ibiani, ‘Anutu maranggan’) da ini, “Dzi tsangan Anutu maran i mara nidzunggangꞌ rururungan, da dzi rungꞌ impa marataꞌ.”
GEN 32:31 Gubuꞌ iyab iba da Yakop itangin Penuel rai da intsungꞌ i fagan ifan, i wain iruꞌ arangan ngump marafain igruꞌ ruan.
GEN 32:32 Ibinigi da gubuꞌ aruani da garam Israil anungꞌ iga apu far mingꞌa ngump u, i wain iruꞌ arangan yis Yakop far mingꞌa ngump ugruꞌ.
GEN 33:1 Yakop iraꞌ i maran da itsangan Isau ruta garaman 400 badan. Da itangin narun rusan yatsungꞌ rinan ruas, Lia, Retsel da gan sagat guman iruꞌ igi.
GEN 33:2 Itangin sagat gum iruꞌ igi impruꞌ da narun rusan imungꞌ miamun. Ida Lia da narun rusan yatsungꞌ ifan. Da Retsel da narunggan Yosef imingꞌ bampan gin.
GEN 33:3 Yakop runggan imungꞌ ifan i riban santan, da yidzaꞌ fagan da itauf maran iruꞌ intap da yuriꞌ, da inang ibinigi angu isangꞌ 7 imingꞌ sanab ifan da rainggan.
GEN 33:4 Da bitsintaꞌ Isau irunt iba i waꞌa da rainggan da impung Yakop da itsutsuf arangan. Da rib iruꞌ igi irang da ruan.
GEN 33:5 Da Isau iraꞌ i maran da itsangan sagat da mamaꞌ narun da igutin, “U rut rib idzuwai bingan aga ba?” Da Yakop ini, “Nigi mamaꞌ narun Anutu maraampi gan riman da dzi, u garam gumam.”
GEN 33:6 Da sagat gum iruꞌ igi da narun rusan iba da yidzaꞌ fagan da itauf maran iruꞌ intap imingꞌ Isau maran.
GEN 33:7 Ida Lia da narun rusan iba da itatapuangꞌ iruꞌ intap imingꞌ Isau maran. Raiyi da Yosef da rinanggan Retsel iba da runang ibinigi angu.
GEN 33:8 Isau ini binaꞌ, “Dzi mingꞌa naga badan da dzi tsanga apu utup utup, da nigi wainggan ibianungꞌ?” Yakop ini arangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Nam dzi riman da agu igi da dzi rim i yafada u wangum i u tsanganda dzi bini.”
GEN 33:9 Da bitsintaꞌ Isau ini binaꞌ, “Rainggan, dzi sangꞌ inting angu. Nigi runamingꞌ da agu.”
GEN 33:10 Da Yakop ini, “Imaꞌ. Dzi gampun runggangꞌ da agu. Dzi yut apu ani ruta wangunggangꞌ santan ibiaꞌ da agu. Bida u maram arida i dzi da wayu. I dzi nugungꞌ itsiaꞌ nidzun angu i tipa tsanganda u maranggam ibi dzi tsanganda Anutu maran, i u yu dzi iyab.
GEN 33:11 Dzi gaib runggangꞌ da agu i uda nam dzi riman da agu igi. Anutu isu maraampi da dzi, da dzi wasau runggangꞌ i nam mangan u.” Yakop irim udzung da Isau isangꞌ arangan itaga ruan i udan.
GEN 33:12 Da Isau ini da Yakop, “Agi mpruꞌa runggangꞌ fadan.”
GEN 33:13 Da bitsintaꞌ Yakop ini da arangan, “Dzi garamang tsiraꞌ, u tsangan mamaꞌ narun narun aga anungꞌ tsiraꞌ tsiraꞌ u. Da dzi nampa tayangꞌ makau da dumpa rinan narun ruas rututan. Bida dzi usudan da yunga sanab guntiꞌ da gubuꞌ bitsintaꞌ angu da apu santan bungꞌ amamp sib i.
GEN 33:14 Ibinigi da garam tsiraꞌ, wamungꞌ wabiaꞌ i dzi, u garam gumam. Dzi bungꞌ ayung da nairab i apu santan da mamaꞌ narun natsungꞌ agu nabiaꞌ nasangꞌ waꞌa da agu mingꞌa intap Seir.”
GEN 33:15 Isau ini, “Da nabinigi da dzi natangin garam fain da agu i rima agu sib.” Da Yakop ini arangan nifunggan mungaꞌ ini binaꞌ, “Dangki tsiraꞌ. Da bitsintaꞌ anungꞌ nanga bida nigi u. Ma maram anungꞌ fura sanab ampi bingan u. Aga sangꞌ. Da bida u maram aridan da aga bungꞌ amingꞌ bampan i agu.”
GEN 33:16 Ibinigi da gubuꞌ arigi da Isau itangin arangan rai da itip iyung ifa Seir.
GEN 33:17 Da bitsintaꞌ Yakop yuriꞌ da intsungꞌ ifa Sukot. Waꞌan nigi da arangan irim gan ungaran, da irim ungar tsaparangꞌ fain i gan apu gan santan mpadan gin. I wain igi da ifaringꞌ gamp igi binganggan Sukot, wainggan ibi ‘ungar tsaparangꞌ’.
GEN 33:18 Impai nigi gubuꞌ fain sib raiyi, da Yakop iyung iba da ibawaꞌ bini angu imingꞌ gamp Sekem imingꞌ intap Kanan, da impa uts angu da gamp igi. Da arangan sanaban yunga mingꞌa Mesopotemia badan ibantsup imingꞌ nigi.
GEN 33:19 Da arangan irim nam ntsuman isangꞌ 100 silva ifan da Hamor narun rusan, Sekem da rain rusan, i intap marafain aru arangan arida ungar in igi.
GEN 33:20 Da yantungꞌ tauf isu mumai mararam tsarada nam in i nigi da ifaringꞌ i binganggan El-Elohi-Israil, wainggan ibiani, ‘El, Israil Anutu gan’.
GEN 34:1 Gubuꞌ mangan da Daina, Yakop narunggan finam riman da Lia ugu, iyung ifan i tsanganda sagat sagat gamp igi.
GEN 34:2 Da Hamor, nifutsarif gamp igi, aranga garam Hiwi da narunggan marub Sekem. Gubuꞌ Sekem tsanganda Daina da iyafi un gin da yuntapin da inang asub in.
GEN 34:3 Da arangan nugunggan imais nidzun angu i Daina da nan isu madamin bingan i untapa i arangan wangunggan.
GEN 34:4 Arangan yaga ramanggan Hamor ini binaꞌ, “Wau sagat aga da dzi i suda dzi fininggangꞌ.”
GEN 34:5 Gubuꞌ Yakop uda sisingꞌ i arangan narunggan finam igi waꞌa da sanab asub, da wanang nam mangan u, i narun ruas ifa sib i mpada tayangꞌ apu santan, da impa ntras angu.
GEN 34:6 Da Sekem ramanggan Hamor ifa i ruta Yakop tipa nan igi.
GEN 34:7 Gubuꞌ Yakop narun rusan mingꞌa gum bawaꞌan da ba ringanta i nan da nugun itsakia tsiraꞌ bingan, i Sekem nanga sanab asub i ribarangan nafunggan da nigi isu miaꞌ tsiraꞌ bingan da Israil utupan. Uwayant bida nigi anungꞌ sanab bini mangan u.
GEN 34:8 Hamor ini da Yakop da narun rusan ibiani, “Dzi narunggan Sekem wangungan iyu u narunggam finam aga nidzun angu. Dzi gaib runggangꞌ da agam i agam rima Daina suda arangan fininggan.
GEN 34:9 Nam uda ruan namingꞌ wasaꞌ i agam da agai; warim narum rusam finam da agai da wau aga narungꞌ rusangꞌ finam nasu agamam nabinigi.
GEN 34:10 Da wampa wasaꞌ i agai; intap rumingꞌ da wampa gin da wanang gumam in nasangꞌ maranggam furan da wayu intap fain nasu u nanggam.”
GEN 34:11 Da Sekem ini da Daina nafun rusan da ramanggan ini binaꞌ, “Dzi gaib runggangꞌ da agam; dzi ni uda agam nafunggam suda dzi fininggangꞌ. Dzi bungꞌ arim nam ntsuman idzuwai agam gutagin.
GEN 34:12 Warim nam bunump gudzunggan. Bida agam maram fura i rima tsiraꞌ bingan, da wani, da dzi bungꞌ arim, bida agam rima mamaꞌ finam arigi da dzi suda dzi fininggangꞌ.”
GEN 34:13 Da bitsintaꞌ Yakop narun rusan yi-iyuꞌ Sekem da Hamor i nam idzuwai Sekem nanga da ribarangan nafunggan Daina.
GEN 34:14 Da ini binaꞌ, “Aga wasangꞌ atsunga sanab bida arigi. Aga wasangꞌ i rima nafunggangꞌ da garam mangan mamida i safa riniubit u. Nigi bungꞌ asu rinin miaꞌan tsiraꞌ da agai.
GEN 34:15 Aga sangꞌ i nida nifungꞌ da agu i uda arangan bida u nanga nam bida aruani suda miamun: agu da garam gampam ani sib angu nasaf riniubit nabi agai.
GEN 34:16 Ida aga bungꞌ arim narungꞌ rusangꞌ finam da agam, da nayu agamam. Da aga bungꞌ ampa wasaꞌ i agam da nasu garam utup bitsintaꞌ.
GEN 34:17 Da bitsintaꞌ bida agam buginda i safa riniubit, da aga bungꞌ ayu nafunggangꞌ da narut afan.”
GEN 34:18 Hamor da narunggan Sekem itsanga ribarangan nanggan nidan igi iwaꞌ bini angu.
GEN 34:19 Da Sekem nugun itsiaꞌ i uda Yakop narun finam igi da iyu nan igi iyab sung angu. Da arangan ramanggan utupan itsarif arangan isarimp ramanggan Hamor.
GEN 34:20 Ibinigi da Hamor da narunggan Sekem ifa gan gampan igi mumai gan mpruꞌa maran gin da ini nan wasi da gan garaman sib angu ibiani,
GEN 34:21 “Garam utup igi isu agi rinungꞌ rusangꞌ nidzun. Agi natangin ribarangan nampa agi intapangꞌ da nanang guman gin nasangꞌ maranggan furan. Intap ani tsiraꞌ bingan isangꞌ agi da ribarangan. Da agi sangꞌ i uda ribarangan narun rusan finam da ribarangan isangꞌ i uda agi gangꞌ.
GEN 34:22 Da bitsintaꞌ ribigi bungꞌ ani nifun i ruta agi mpruꞌa ruangꞌ mpada suda garam utup bitsintaꞌ bida agi nanga nam bitsintaꞌ angu bida ani: garam sib angu nasaf riniubit nasangꞌ ruan, nabi ribarangan nangan.
GEN 34:23 Bida agi nanga bida nigi da ribarangan makau gan da apu gan da nanggan santan bungꞌ asu agi gangꞌ. Ibinigi da agi nanang nam ribarangan nidan igi da ribarangan bungꞌ ampa wasaꞌ i agi.”
GEN 34:24 Garam gamp igi santan iringant i nan igi, da sib angu irut Hamor da narun Sekem isaf riniubit.
GEN 34:25 Gubuꞌ iruꞌ da bits ntsupan da garam santan rungꞌ mpadan da tsakia tsiraꞌ da Yakop narun rusan iruꞌ, Simion da Liwai, Daina nafun rusan igi, iyu bainatan da yatangꞌ gamp isu nam runta fafun da yis garam da mamaꞌ marub gamp igi sib angu funub.
GEN 34:26 Da yis Hamor da narunggan Sekem funub da iyu nafunggan Daina i Sekem ungaran da irut ifa gan arun.
GEN 34:27 Yakop narun rusan fain iba tsangan garam santan mampa sib da iyu nam santan mingꞌa gamp igi iyab i Sekem nanggan maisan nanga i ribarangan nafunggan.
GEN 34:28 Ribarangan iyu dumpa, nuning, makau da dongki impruꞌ da nam mingꞌa gamp wasaꞌ da mingꞌa manaꞌ santan.
GEN 34:29 Ribarangan iyu ribigi nam bunumpan mara maran sib angu impruꞌ da sagat da mamaꞌ narun da nam idzuwai mingꞌa ungar wasaꞌ santan.
GEN 34:30 Ntsupa sib da Yakop ini da Simion da Liwai ini binaꞌ, “Aruani da agam irim barabin tsiraꞌ bingan angu da dzi, da inang dzi binganggangꞌ imais. Garam Kanan da Peris mpada intap ani bungꞌ abugin dzi nidzun angu. Agi anungꞌ ampi bingan u. Garam gamp ani bida mpruꞌa ruan da udzuda nan sib i waꞌa gamp da bungꞌ ais agi sib.”
GEN 34:31 Da bitsintaꞌ Yakop narun rusan iruꞌ igi ini i nanggan mungaꞌ ibiani, “Aga tusa marangꞌ i garam bida nigi i nanga sanab asub yaba i aga nafunggangꞌ bida arangan sagat sanab mangan, a?”
GEN 35:1 Da Anutu ini da Yakop ibiani, “Wauriꞌ da watip wafa gamp Betel da wampai nigi da warim mumai mararam tsarada nam in da dzi Anutu aru waꞌan da agu da gubuꞌ u runta sinungꞌ rainggam Isau badan ugu.”
GEN 35:2 Yakop iringant i Anutu nanggan igi da ini da utupan da riban ruta mpadan ibiani, “Agam santan watiri gam mugus maraganun gam udan ugu rai da wayiꞌ mpui da watip runggam bini da watsuf ngarukui gam sapan.
GEN 35:3 Ida agi bungꞌ ayab gamp Betel, da dzi bungꞌ arim mumai mararam tsarada nam in da Anutu aru nanga dzi nanggangꞌ udagin suda nidzun. Arangan irim dzi sib da gubuꞌ dzi waꞌan da barabin ugu, da impa tayangꞌ dzi i sanab santan aru dzi fada gin ugu.”
GEN 35:4 Ibinigi da ribarangan santan itapu mugus maraganun santan impruꞌ da nam arida i ringan da irim da Yakop. Da Yakop iraf ntsuf in imingꞌ gai tsiraꞌ wain mingꞌa Sekem da idzufungꞌ sib.
GEN 35:5 Da Yakop irut ampan gan itumuangꞌ nanggan santan da ifan. Da Anutu itangin nam ratan tsiraꞌ ibuafir gamp santan mingꞌa uts da ribarangan fadan da manga wadaru u.
GEN 35:6 Yakop da ampan gan santan igi ibawaꞌ gamp Luts mingꞌa intap Kanan. Luts igi gamp Betel binganggan ratar.
GEN 35:7 Mingꞌan nigi da arangan yantungꞌ tauf isu mumai mararam tsarada nam in da ifaringꞌ mumai arigi bingan ibi El Betel (wainggan ibi ‘Anutu Mpada Betel’), i Anutu iwaꞌ da Yakop imingꞌ arigi da gubuꞌ arangan runta sinungꞌ rainggan badan.
GEN 35:8 Gubuꞌ aru ribarangan mpadan nigi da Debora, Rebeka sagatan mpada tayangꞌ gin, imamp da ribarangan irim arangan imingꞌ gai tsiraꞌ wain imingꞌ Betel. Ibinigi da ifaringꞌ gai igi binganggan “Gai Singisiang.”
GEN 35:9 Da Yakop tanginda Mesopotemia rai da tipa fada intap Kanan sib, da Anutu itip iwaꞌ da arangan imingꞌ nigi da ifinti arangan.
GEN 35:10 Da ini da arangan ibiani, “U binganggam Yakop. Da aruani da wasangꞌ i rungꞌ tipa faringꞌa u binganggam Yakop u; bungꞌ afaringꞌ u binganggam faꞌ Israil.” Ibinigi da Anutu ifaringꞌ arangan binganggan Israil.
GEN 35:11 Da Anutu ini da arangan, “Dzi Anutu Nampang Wain ini da agu ibiani, warim narum ruas nautus i ruan nawaꞌ nasisungꞌ nabinigi. Mingꞌa agu da garam wain wain da king ruas bungꞌ awaꞌ nabinigi.
GEN 35:12 Da intap dzi riman da u rumpunggam Abraham da ramanggan Isak aruani isu agu gam. Hai, aruani da dzi rima da agu, da bungꞌ asu u tafanggam taptap yangin rusan nanggan.”
GEN 35:13 Da Anutu itangin arangan rai i mumai aru Anutu ruta arangan nidan nan da ruan gin ugu da ifan.
GEN 35:14 Yakop yantungꞌ tauf guntiꞌ mangan imingꞌ mumai Anutu nida nan da arangan gin ugu da iyats wain da madamin ragun gin isu ampap santingꞌa mumai mararam tsarifa Anutu gin.
GEN 35:15 Da Yakop ifaringꞌ mumai Anutu ruta nida nan da ruan gin igi binganggan Betel— Anutu ungaran.
GEN 35:16 Yakop irut utupan itangin Betel rai da iyung ifan i waꞌa gamp Efrata. Rungꞌ yunga fadan da Retsel gubuꞌ gan nanga i apingꞌan iwaꞌ da ipriꞌ da nam tsakia tsiraꞌ bingan iyus.
GEN 35:17 Da arangan rima narun ruta nam tsakia tsiraꞌ da gan sagatan rima sib ini da arangan ini binaꞌ, “U anungꞌ ratan u, i u rim marub mangan.”
GEN 35:18 Da gubuꞌ Retsel ntafa gin i mampan da ifaringꞌ mamaꞌ mitan igi binganggan Benoni (wainggan ibi ‘mamaꞌ uda tsakia gin’). Da bitsintaꞌ ramanggan Yakop ifaringꞌ i binganggan Benyamin (wainggan ibi ‘mamaꞌ gifa gamp’).
GEN 35:19 Ibinigi da Retsel imamp da irim i sanab fada Efrata (gamp Betlehem binganggan ratar).
GEN 35:20 Mingꞌa Retsel ntsufan rima gin da Yakop iraꞌ i tauf guntiꞌ mangan da intang iruꞌ isu ampap i santingꞌa Retsel ntsufan gingꞌa gin. Da tauf igi rungꞌ imunti da aruani.
GEN 35:21 Israil yuriꞌ da ifan da iyus ungar guntiꞌ tsanganda dumpa sib nida Eder gin ba da yari ungaran iruꞌ.
GEN 35:22 Gubuꞌ Israil rungꞌ mpada mingꞌa nigi da Ruben yatangꞌ da irut ramanggan sagat guman Bilha igingꞌ da Israil iringantin. Yakop narun rusan marub 12 rima da finin rusan ugu ibiani:
GEN 35:23 Lia sagat miamun irim: Yakop narunggan miamun Ruben, Simion, Liwai, Yuda, Isakar, da Tsebulun.
GEN 35:24 Retsel irim: Yosef da Benyamin.
GEN 35:25 Bilha, Retsel sagat guman, irim: Dan da Naftali.
GEN 35:26 Tsilpa, Lia sagat guman, irim: Gat da Aser. Nigi Yakop narun rusan mpada Mesopotemia da riman ugu igi.
GEN 35:27 Yakop ibawaꞌ da ramanggan Isak i gamp Mamri, mingꞌa uts da gamp Kiriat Arba (bingan mangan Hibron) aru Abraham da Isak mpada gin ugu.
GEN 35:28 Isak impai udzufan isangꞌ 180,
GEN 35:29 da ifufi nidzun bingan angu da arangan imamp. Da narun rusan Isau da Yakop irim arangan.
GEN 36:1 Nani Isau (nida Idom) tafan rusan nanggan ragidan.
GEN 36:2 Isau iyu finin iruꞌrun imingꞌ Kanan: Ada, Elon garam Hit ugu narun finam, da Oholibama, Ana narun finam da Tsibion garam Hiwi rumpunggan.
GEN 36:3 Arangan itip iyu Basemat, Ismail narun finam da Nebaiot nafun finam, impruꞌ ibinigi.
GEN 36:4 Isau irim narun ruas da finin rusan ibiani, Ada sagat miamun irim Elifats, da Basemat irim Ruel.
GEN 36:5 Da Oholibama irim Dzeus da Dzalam da Kora. Isau irim narun rusan igi da gubuꞌ aru arangan mpada mingꞌa intap Kanan.
GEN 36:6 Raiyi da Isau iyu finin rusan da narun rusan, impruꞌ da garam guman, da makau gan da apu gan santan, da nanggan santan uda mingꞌa Kanan ugu da intsungꞌ iwaꞌ sinungꞌ rainggan Yakop, da ifampa intap wasaꞌ mangan ruguntiꞌ i arangan.
GEN 36:7 I intap arangan da rainggan Yakop mpada gin isisungꞌ ruan i ribarangan makau gan da dumpa gan da nuning gan, da wasangꞌ i rima ribarangan sib u.
GEN 36:8 Ibinigi da Isau (bingan mangan Idom) ifa mpa imingꞌ intap mamai Seir.
GEN 36:9 Nigi Isau, garam Idom ramanggan mpada intap mamai Seir ugu, yangin rusan:
GEN 36:10 Isau narun rusan marub binganggan ibiani: Elifats, Ada narunggan, da Ruel, Basemat narunggan.
GEN 36:11 Elifats narun rusan marub ibiani: Teman, Omar, Tsefo, Gatam da Kenats.
GEN 36:12 Elifats sagatan mangan Timna irim Amalek. Nigi Isau fininggan Ada rumpun rusan.
GEN 36:13 Ruel narun rusan marub binganggan ibiani: Nahat, Tsera, Sama da Misa. Nigi Isau fininggan Basemat rumpun rusan.
GEN 36:14 Oholibama, Isau finin mangan, Ana narun finam da Tsibion rumpun finam, irim Dzeus, Dzalam da Kora.
GEN 36:15 Da utup utup waꞌa mingꞌa Isau narun rusan ibiani: Elifats, Isau narunggan miamun, isu garam utup bida ani tafanggan: Teman, Omar, Tsefo, Kenats,
GEN 36:16 Gatam da Amalek. Ribarangan isu Ada, Isau fininggan, yangin rusan.
GEN 36:17 Da Ruel, Isau narun mangan igi, isu garam utup bida ani tafanggan: Nahat, Tsera, Sama da Misa. Ribarangan isu Basemat, Isau fininggan, yangin rusan.
GEN 36:18 Da Isau fininggan mangan Oholibama, Ana narunggan finam, isu garam utup bida ani tafanggan: Dzeus, Dzalam da Kora.
GEN 36:19 Garam utup utup igi Isau (ma Idom) yangin rusan.
GEN 36:20 Garam Hor mpada intap Idom igi mungꞌ binganggan Seir yangin rusan ani. Ribigi impa utup utup yatsungꞌ tafan rusan binganggan ibiani: Lotan, Sobal, Tsibion, Ana,
GEN 36:21 Dison, Etser da Disan. Rib arigi Seir narun rusan da garam Hor garam gudzun rusan imingꞌ intap Idom.
GEN 36:22 Da Lotan narun rusan marub ibiani: Hori da Hemam. Lotan nafunggan Timna.
GEN 36:23 Da Sobal narun rusan marub ibiani: Alwan, Manahat, Ebal, Siefo da Onam.
GEN 36:24 Da Tsibion narun rusan marub ibiani: Aia da Ana. Ana arigi impa tayangꞌ ramanggan Tsibion dongki gan imingꞌ nam manaꞌ dadauntan da arangan isu miamun i tsanganda mpui maran sasusan fain.
GEN 36:25 Da Ana narun rusan ibiani: Dison da nafunggan finam Oholibama.
GEN 36:26 Da Dison narun rusan marub ibiani: Hemdan, Esban, Itran da Keran.
GEN 36:27 Da Etser narun rusan marub ibiani: Bilhan, Dzawan da Akan.
GEN 36:28 Da Disan narun rusan marub ibiani: Uts da Aran.
GEN 36:29 Garam ani garam Hor gudzun gudzunggan mpada intap Seir binganggan ibiani: Lotan, Sobal, Tsibion, Ana, Dison, Etser da Disan.
GEN 36:31 Mungꞌ garam Israil mamida suda king, da garam bida ani isu king i intap Idom:
GEN 36:32 Beor narunggan Bela isu king miamun impa tayangꞌ Idom. Da gan gampan binganggan Dinhaba.
GEN 36:33 Gubuꞌ Bela mampan, da Tsera narunggan Dzobap mingꞌa gamp Botsra iyu arangan mumai gan isu king.
GEN 36:34 Gubuꞌ Dzobap mampan, da Husam, garam mingꞌa intap Teman, iyu arangan mumai gan isu king.
GEN 36:35 Gubuꞌ Husam mampan, da Bedad narunggan Hadad mingꞌa gampan Awit, isa garam gamp Midian sib mingꞌa intap Moab ugu, iyu arangan mumai gan isu king.
GEN 36:36 Gubuꞌ Hadad mampan, da Samla, garam gamp Masrika, iyu arangan mumai gan isu king.
GEN 36:37 Gubuꞌ Samla mampan, da Siaul, garam gamp Rihobot mingꞌa mpui ringan, iyu arangan mumai gan isu king.
GEN 36:38 Gubuꞌ Siaul mampan, da Akbor narunggan Bal-Hanan iyu arangan mumai gan isu king.
GEN 36:39 Gubuꞌ Akbor narunggan Bal-Hanan mampan, da Hadad iyu arangan mumai gan isu king. Arangan gampan binganggan Pau, da fininggan binganggan Mehetabel, Matret narunggan finam da Metsahap rumpunggan.
GEN 36:40 Isau garam Idom tafanggan da yangin rusan utup utup ibiani: Timna, Alwa, Dzetet, Oholibama, Ela, Pinon, Kenats, Teman, Mipsar, Makdiel da Iram. Intap garam utup igi mpada gin iyu bingan yatsungꞌ garam gudzun igi binganggan. Nigi Isau tafan rusan.
GEN 37:1 Yakop impa intap Kanan, gamp arangan ramanggan mpada gin mungꞌ ugu.
GEN 37:2 Yakop da narun rusan nanggan ibiani: Yosef mamaꞌ faꞌ, udzufan 17, irut rain rusan, Yakop finin rusan Bilha da Tsilpa narun rusan, impa tayangꞌ gan dumpa gan da nuning gan. Da Yosef iba da ini rain rusan igi nanggan maisan nangan wasi da ribarangan ramanggan.
GEN 37:3 Israil maran yari nidzun angu i Yosef iyus narun rusan fain igi, wain ibi arangan ifufi da Yosef iwaꞌ. Ibinigi da arangan itip ngarukui grigriꞌ guntiꞌ bini mangan da Yosef.
GEN 37:4 Da gubuꞌ arangan rain rusan tsanganda bida ribarangan ramanggan irim wangun nidzun angu da arangan iyus ribarangan, da nugun iruaꞌ i arangan da ifiꞌ i nan angu rutin.
GEN 37:5 Gubuꞌ mangan da Yosef ipuafub da ifis i nanggan puafuban da rain rusan. Da rain rusan ringantagin da nugun iruaꞌ nidzun iyus i arangan.
GEN 37:6 Yosef ini da rain rusan ibiani, “Agam waringant i dzi nanggangꞌ puafuban dzi tsangandan:
GEN 37:7 Dzi tsangan agi santan impruꞌ ruangꞌ udzuda wit pun pun sangꞌa ruangꞌ mingꞌa gum wasaꞌ. Da gubuꞌ agi udzudan da dzi gangꞌ sung angu iraiꞌ i ruan da imunti rururungan angu yab da agamam iba mingꞌ iwafiꞌ dzi gangꞌ da irim antungꞌ iruꞌ rutin.”
GEN 37:8 Da rain rusan ini binaꞌ, “U maram mafur i suda king da mpada tayangꞌ agai? Ma u mani suda gudzun i aga santan?” Ribarangan nugun iruaꞌ nidzun angu i arangan da ibugin arangan i nanggan puafuban da gan nanggan fisagin.
GEN 37:9 Da arangan itip itsanga nam puafuban mangan da itip ifisin da rain rusan ini binaꞌ, “Agam waringantin. Dzi tip itsanga nam puafuban mangan. Dzi tsanga gubuꞌ da ukam da ngantam 11 idzaꞌa fagan da dzi.”
GEN 37:10 Arangan ifis i nanggan puafuban igi da ramanggan da rain rusan. Da arangan ramanggan impiꞌ arangan da ini, “U nanggam puafuban igi ibianungꞌ? U mani rinanggam da dzi da raim rusam badan da idzaꞌa fagangꞌ ruꞌa agu maram?”
GEN 37:11 Arangan rain rusan ifis i arangan, da bitsintaꞌ arangan ramanggan maran ifur i nan ampi bingan iyus imingꞌ i uwayantan i arangan nanggan puafuban igi.
GEN 37:12 Gubuꞌ mangan Yosef rain rusan ifa Sekem sib i mpada tayangꞌ ribarangan ramanggan dumpa gan,
GEN 37:13 da Israil ini da Yosef ibiani, “U raim rusam impa tayangꞌ dumpa imingꞌ uts da gamp Sekem. Da dzi ni u atsungꞌa raim rusam da tsanganda ribarangan.” Da Yosef ini, “Hai, ramangꞌ. Dzi bungꞌ afan i.”
GEN 37:14 Da ini da arangan impruꞌ ibiani, “Wafa tsanga raim ruas nanggan mpadan da mpada tayangꞌ dumpa ibianungꞌ. Watsanga sib da watip wau sisingꞌ waba da dzi.” Ibinigi da Yakop itangin Yosef imingꞌ bump Hibron ifan i arangan impa imingꞌ nigi. Gubuꞌ Yosef fawaꞌ sib Sekem,
GEN 37:15 da garam mangan itsangan arangan yunga mingꞌa puatsi manaꞌ igi bafadan da igutin, “U sau wai?”
GEN 37:16 Da arangan ini, “Dzi sau raingꞌ rusangꞌ. Da bida u tsanganda ribarangan gan fada gin da mpada tayangꞌ dumpa gan gin, da isangꞌ i u ntuangꞌa ribarangan gan mpada gin da dzi?”
GEN 37:17 Da garam igi ini arangan nifunggan mungaꞌ ibiani, “Ribarangan itangin nani rai da ifa sib. Dzi ringant i ribarangan nida nan da ruan bida ani, ‘Agi fada Dotan.’” Ibinigi da Yosef yatsungꞌ rain rusan da iwaꞌ da ribarangan santan imingꞌ Dotan.
GEN 37:18 Da bitsintaꞌ gubuꞌ ribarangan tsanganda Yosef fada ruguntiꞌ i ribarangan da musa bawaꞌan, da yudzu nan i isa arangan funub.
GEN 37:19 Da ini da ruan ini binaꞌ, “Ariꞌ tsangan! Garam puafuba funub angu ugu iba.
GEN 37:20 Yaꞌ! Agi isa arangan funub da tapuda ruꞌa ntsuf utaꞌ ani mangan, da nani apu buman mangan igara arangan funub. Da agi natsanga i gan nanggan puafuban igi nakap nidzun nabianungꞌ.”
GEN 37:21 Gubuꞌ Ruben ringanta i nan ribarangan tipan igi da yintsaꞌ nan i rima arangan sib sinungꞌ ribarangan banginggan da ini, “Agi anungꞌ isa arangan funub u.
GEN 37:22 Agi runggangꞌ anungꞌ suda bangi biꞌ. Watapu waruꞌ ntsuf mpui riꞌa gin mingꞌa nam dadauntan ani, da anungꞌ wayada arangan u.” Ruben ini nan ibinigi i maran ifur i rima arangan sib da tipa uda arangan maradzigin angu badan da ramanggan.
GEN 37:23 Ibinigi da gubuꞌ Yosef bawaꞌan da rain rusan, da ribarangan impung arangan da igruꞌ i gan ngarukui gan griꞌgriꞌ guntiꞌ bini igi sinungꞌ
GEN 37:24 da iyu arangan ifan da itapu iruꞌ ntsuf mpui riꞌa gin igi.
GEN 37:25 Ribarangan impruꞌ ruan impai i nanga i gada nam, da iraiꞌ i maran da itsangan garam Ismail ruta gan kamiran mingꞌa gamp Giliat bada i ruꞌa Idzip. Gan kamiran iyu nam bunump bida ani iyus: asam ma wasub wasub da gai gurun gaunt waꞌa bini.
GEN 37:26 Yuda ini da rain rusan ini binaꞌ, “Bida agi isa rainggangꞌ funub da buafira agi nanggangꞌ suda bangi biꞌ igi, da nigi nabu rim agi sib nabianungꞌ?
GEN 37:27 Agi natangin arangan nafan da rib Ismail badan aga, nasu mamaꞌ gum utaꞌ angu, da agi anungꞌ wayada bangingꞌ i arangan mangan u. Nigi agi rainggangꞌ, agi biꞌ gangꞌ rururungan.” Da rain rusan iyu nan igi iyab.
GEN 37:28 Da gubuꞌ garam Midian suba nam bunump fain bawaꞌan da Yosef rain rusan yuntap i arangan iyab sinungꞌ ntsuf da itangin arangan da garam Ismail igi (nida Midian gin). Da garam igi irim nam bunump 20 silva, barabin gan isangꞌ 200 gram, da iyu arangan iruꞌ Idzip.
GEN 37:29 Da gubuꞌ Ruben batipa fada ntsuf da sauda Yosef wasi da wangun ibarabin nidzun angu da igari ngarukui gan.
GEN 37:30 Da arangan itip ifan da rain rusan da ini, “Ai! Yosef anungꞌ rungꞌ impa ntsuf aga u. Dzi nabu ni nan nabianungꞌ?”
GEN 37:31 Ida ribarangan yis nuning mangan funub da iyu Yosef ngarukui gan da ifiru i biꞌ.
GEN 37:32 Da ribarangan iyu ngarukui igi ifan da ramanggan. Da ini binaꞌ, “Aga waꞌ da ngarukui ani. Da watsangan. Mani u narunggam ngarukui gan ani ma imaꞌ?”
GEN 37:33 Raman isruꞌ gin da ini, “Hai, dzi narunggangꞌ ngarukui gan arangan ani. Apu buman mangan igara arangan funub da itsiar fafarab da iga sib. O dzi narunggangꞌ Yosef!”
GEN 37:34 Yakop nugun ibarabin nidzun angu i narunggan, ibinigi da igari ngarukui gan da yatsuf ngarukui ranga rutin, da irang i narunggan gubuꞌ ampi bingan angu imingꞌ ibinigi.
GEN 37:35 Arangan narun rusan marub da finam santan iba i yafada arangan wangun, da bitsintaꞌ arangan ibugin da ini, “Imaꞌ. Dzi bungꞌ arang angu nabiani nasangꞌ dzi tipa atsungꞌa narunggangꞌ i garam mampan gampan.” Da Yakop irang imingꞌ ibinigi angu.
GEN 37:36 Da gubuꞌ arigi da rib Midian iyu Yosef ifa Idzip da itangin arangan da Potifar, garam suda gudzun i garam singaari muntida sib i King Farau, da arangan isu i gan mamaꞌ guman utaꞌ angu.
GEN 38:1 Mingꞌa gubuꞌ igi da Yuda itangin rain rusan rai da iruꞌ i ruta garam bits mpada Adulam binganggan Hira.
GEN 38:2 Mpadan nigi da Yuda iwaꞌ da garam Kanan bits, binganggan Sua, narun finam. Arangan iyu da irut impai.
GEN 38:3 Da sagat iwangun da irim arangan narunggan marub mangan da inuꞌ arangan binganggan Er.
GEN 38:4 Impai da sagat igi itip iwangun da irim narun marub mangan da ifaringꞌ i binganggan Onan.
GEN 38:5 Impai da arangan itip iwangun da irim narun marub mangan imingꞌ gamp Kedzib da inuꞌ arangan binganggan Sela.
GEN 38:6 Gubuꞌ Yuda narunggan marub miamun Er suda garam sib, da ramanggan iyu sagat mangan rutin, binganggan Tamar.
GEN 38:7 Da bitsintaꞌ Er iwaꞌ maisan imingꞌ Yawe maranggan da Yawe yis arangan funub.
GEN 38:8 Da Yuda ini da Er rainggan Onan ibiani, “Warut rainggam sagat yarufan wagingꞌ natsungꞌ agi sanabangꞌ, i rima narun rutin i utusa u rainggam yanginggan rungꞌ fadan.”
GEN 38:9 Da bitsintaꞌ Onan isruꞌ gin sib ibi mamaꞌ narun igi wasangꞌ i suda arangan gan u, ibinigi da gubuꞌ arangan ruta rainggan sagat yarufan igi gingꞌan da inang da iyats mpui iran gan rai iruꞌ intap i Tamar anungꞌ wangundan da rima narun i utusa rainggan yanginggan u.
GEN 38:10 Yawe itsangan Onan sanaban nangan igi iwaꞌ maisan i maranggan, da yis arangan funub.
GEN 38:11 Yuda irat i narunggan Sela mampan bida rain rusan ugu. Ibinigi da ini da bunggan Tamar ibiani, “Watip wafan da wampa ramanggam gampan nabi sagat yaruf nasangꞌ dzi narunggangꞌ Sela yingꞌa suda garam sib.” Ibinigi da Tamar itip ifa ramanggan gampan i ruta riban mpadan.
GEN 38:12 Yuda impai nigi gubuꞌ guntiꞌ bingan da arangan fininggan, Sua narun finam, imamp. Arangan impai isangꞌ arangan maran dzidziwandan, da arangan irut rinunggan Hira, garam Adulam, ifa Timna i tsanganda garaman trapa arangan dumpa gan rinifufun.
GEN 38:13 Gubuꞌ rib fain nida sisingꞌ da Tamar nida binaꞌ, “U bunggam ini fada Timna i trapa dumpa gan rinifufun,”
GEN 38:14 da Tamar igruꞌ umpuafan rai da ipatiꞌ gudzun da maran sib i bruꞌ paparatan i manga anungꞌ faringꞌa arangan u, da impa gamp Inaim muantsi nifunggan imingꞌ sanab fada gamp Timna. Arangan itsangan ibi Sela isu garam sib da Yuda watsungꞌ nanggan i Sela uda arangan suda i fininggan u.
GEN 38:15 Ibinigi da gubuꞌ Yuda tsanganda arangan da ini sagat sanab angu gin, i arangan ipatiꞌ maran sib.
GEN 38:16 Arangan anungꞌ isruꞌ gin ibi arangan bunggan u, da yis sanab udziꞌ ifan da ini, “Amaꞌ. Dzi ni ruta agu gingꞌan.” Da arangan ini, “Bida u ruta dzi gingꞌan da u burima nam idzuwai da dzi?”
GEN 38:17 Da Yuda ini, “Dzi bungꞌ atangin nuning naru faꞌ bits mingꞌa dzi apu gangꞌ mpada tayangꞌ gin naba da agu.” Da Tamar itip igutin, “Hai. Da isangꞌ u rima nam mangan mungꞌ da dzi i santingꞌa bida u ni nan nidzun da dzi, nasangꞌ u rima nigi badan?”
GEN 38:18 Da arangan ini, “U maram yari i nam idzuwai arigi i dzi riman da agu?” Da Tamar ini, “U nanggam sungundan suda u maram nampruꞌ da u itipam yunga gin.” Ibinigi da Yuda irim da arangan da irut igingꞌ da arangan iwangun.
GEN 38:19 Tamar itiri Yuda rai da ifan. Da igruꞌ bruꞌ paparatan buafira maran sib in ugu rai, da itip yatsuf umpuafan.
GEN 38:20 Yuda itangin rinunggan Hira, garam Adulam ugu, i uda nuning naru faꞌ i fada da sagat ruta gingꞌan ugu da tipa uda i gan nanggan riman rutin ugu, da bitsintaꞌ isau arangan wasi.
GEN 38:21 Da igut i garam mpadan nigi ini binaꞌ, “Sagat sanab mpada sanab ringan Inaim ani impa anungꞌ?” Da ribigi ini binaꞌ, “Sagat sanab mangan wampai ani mangan u.”
GEN 38:22 Ibinigi da arangan itip ifan da ini da Yuda ibiani, “Dzi sau sagat arangan da dzi wawaꞌ rutin u. Garam mpadan naga ini da dzi ibiani, ‘Sagat sanab mangan wampai ani mangan u.’”
GEN 38:23 Da Yuda ini, “Arangan runayu nam igi. Dzi bugin agi rusaudan da ampan rubungꞌa ruan i agi. Dzi rim nuning igi ifan da arangan ibi dzi nida rutin ugu. Da bitsintaꞌ u wawaꞌ da arangan u. Da isangꞌ i.”
GEN 38:24 Ukam iruꞌ da bits ifa sib da rib fain ini da Yuda ibiani, “U bunggam Tamar inang runggan ibi sagat sanab. Da aruani da arangan iwangun sib.” Da Yuda ini, “Wayu arangan waba da wafanga i dzaf nasangꞌ arangan mampan.”
GEN 38:25 Gubuꞌ garam uda arangan waꞌa ba, da arangan irim nam bunggan riman ugu da sisingꞌ ibiani ifan da bunggan, “Garam suda wain i nam bida ani iwaꞌ da dzi, da dzi wangun. Watsangan da wafaringꞌ i manga nam maranggan da itipan yunga gin ani.”
GEN 38:26 Yuda isruꞌ gin da ini, “Arangan wanang asub u; dzi su asub. Arangan inang sanab igi i dzi warim arangan da narunggangꞌ Sela ibi dzi nidan.” Da Yuda watip irut igingꞌ u.
GEN 38:27 Tamar gubuꞌ gan nanga i apingꞌan da mamaꞌ marub bampungꞌ imingꞌ arangan wangun wasaꞌ.
GEN 38:28 Gubuꞌ aru arangan apingꞌan igi da mamaꞌ narun mangan yintsi bangin imungꞌ ba. Da sagat rima sib idzur fufuai biꞌ i arangan bangin da ini, “Mamaꞌ narun aruani isu miamun.”
GEN 38:29 Da bitsintaꞌ mamaꞌ narun igi itip intsruk bangin yatangꞌ ifan da gan rainggan isu miamun i waꞌa ba, da sagat rima sib ini, “U brang gudzum i muantsi da u waꞌ ba.” Da ifaringꞌ arangan binganggan Perets (wainggan ibi ‘brangꞌa muantsi i waꞌan’).
GEN 38:30 Ida rainggan udzuda fufuai biꞌ i bangin ugu iwaꞌ yatsungꞌ arangan ba. Da ifaringꞌ arangan binganggan Tsera (wainggan ibi ‘dzadzaniangan’).
GEN 39:1 Gubuꞌ garam Ismail uda Yosef ruꞌa Idzip ugu da Potifar irim nam ntsuman da ribarangan da iyu Yosef isu gan mamaꞌ guman utaꞌ angu. Potifar igi isu gudzun i king Idzip garaman singaari muntida sib i arangan.
GEN 39:2 Yawe irut Yosef, da gum santan Yosef nangan mingꞌa garam gudzunggan ungaran iwaꞌ ngarubini bingan angu.
GEN 39:3 Potifar itsangan da isruꞌ gin ibi Yawe irut Yosef da inang nam santan Yosef nangan iwaꞌ ngarubini angu,
GEN 39:4 ibinigi da nugun inuf nidzun angu i Yosef da itaga arangan isu i gan garam guman mpada tayangꞌ arangan ungaran mpruꞌan da arangan nanggan santan.
GEN 39:5 Mingꞌa gubuꞌ aru Potifar tanginda arangan mpada tayangꞌ i nam santan igi da fadan, da Yawe ifinti Potifar nanggan santan, mingꞌa ungaran da gan guman wasaꞌ, i wain iruꞌ Yosef.
GEN 39:6 Ibinigi da Potifar itangin Yosef impa tayangꞌ arangan nanggan santan. Da maran wafur nan mangan i nida yaba i nanggan santan igi mangan u, imaꞌ, da bitsintaꞌ nam gadan arangan gadan angu. Yosef igi iyingꞌ garam mara urun da maran bini angu.
GEN 39:7 Gubuꞌ fain fada sib da Potifar fininggan iyafi un nidzun angu i Yosef da ini binaꞌ, “Dzi ni u badan da agi gingꞌan.”
GEN 39:8 Da bitsintaꞌ Yosef ibugin da ini, “U tsangan sib wa! Dzi garam gudzunggangꞌ itangin dzi i mpada tayangꞌ arangan ungaran da gan nanggan santan, da maran wafur i nam mangan u.
GEN 39:9 Manga wasu gudzun tsiraꞌ ibi dzi imingꞌ ungar aruani u, imaꞌ. Dzi garam gudzunggangꞌ wapaꞌ dzi i nam mangan u, da bitsintaꞌ agu angu, i wain arangan fininggan agu. Da dzi nabu nang sanab asub maisan igi nabianungꞌ? Nigi bungꞌ abi nam maisan tsiraꞌ bingan dzi nangan da Anutu.”
GEN 39:10 Da sagat igi rurim udzung da Yosef maiꞌ maiꞌ i ruta arangan gingꞌan, da bitsintaꞌ Yosef ibugin da wasu uts da arangan.
GEN 39:11 Gubuꞌ mangan da Yosef yatangꞌ ungar wasaꞌ i nanga guman da garam gum mangan wampai nigi u.
GEN 39:12 Potifar fininggan impung arangan ngarukui gan ufiak da ini rutin, “Waba da agi gingꞌ!” Da bitsintaꞌ Yosef isagruꞌ ngarukui gan rai imingꞌ arangan banginggan da irunt iwaꞌ sinungꞌ ungar.
GEN 39:13 Gubuꞌ arangan tsanganda ngarukui rungꞌ mingꞌa arangan banginggan da Yosef runta waꞌan,
GEN 39:14 da arangan inuꞌ garam guman da ini, “Agam watsangan garam Hibru araga. Dzi gabunggangꞌ iyu garam araga iba agi ungarangꞌ i rima rini miaꞌ tsiraꞌ da agi. Arangan yatangꞌ ba i arimpa dzi, da dzi rim ungaꞌ.
GEN 39:15 Da gubuꞌ arangan ringanta i dzi rima ungaꞌ, da itiri ngarukui gan rai iruꞌ da dzi, da irunt iwaꞌ biaꞌ manaꞌ.”
GEN 39:16 Potifar fininggan rugif ngarukui igi ragun isangꞌ gabunggan bawaꞌan.
GEN 39:17 Da arangan ifis i nan ibiani da gabunggan, “Mamaꞌ gum utaꞌ Hibru aru agu uda bada agi ungarangꞌ ugu yatangꞌ ungar da dzi i nanga asub i dzi.
GEN 39:18 Da dzi rim ungaꞌ da arangan itiri ngarukui gan rai iruꞌ da dzi da irunt iwaꞌ manaꞌ.”
GEN 39:19 Gubuꞌ Yosef garam tsiraꞌ gan Potifar ringanta i fininggan nanggan fisa i Yosef nanggan nanga rutin da nugun itsakia tsiraꞌ bingan angu.
GEN 39:20 Da irim Yosef i karabus imingꞌ ungar karabus king rima garam nanga asub in ugu. Da bitsintaꞌ Yosef mpada karabus,
GEN 39:21 da Yawe irut arangan da inang bini gin da inang garam mpada tayangꞌ ungar karabus igi maran yari nidzun angu i Yosef.
GEN 39:22 Ibinigi da garam arigi itangin Yosef i mpada tayangꞌ gum da garam karabus santan.
GEN 39:23 Garam mpada tayangꞌ ungar karabus igi maran wafur i tsuwara gum Yosef nangan u, wain ibi Yawe irut arangan da irim arangan sib i nanga nam santan waꞌa bini.
GEN 40:1 Gubuꞌ fain ifa sib raiyi da king Idzip garam gudzunggan iruꞌrun, mangan mpada tayangꞌ garam tipa wain gurun da mangan mpada tayangꞌ garam taida bret, inang asub imingꞌ king maranggan.
GEN 40:2 King Farau nugun iruaꞌ nidzun i garam gudzunggan iruꞌ igi,
GEN 40:3 da irim i karabus imingꞌ garam singaari gudzunggan ungaran nanga gumin, aru Yosef mpada gin ugu.
GEN 40:4 Da garam singaari gudzunggan itangin Yosef i mpada tayangꞌ garam iruꞌ igi, da arangan impa tayangꞌ gin. Mpada karabus igi gubuꞌ fain sib
GEN 40:5 da idziang mangan, da garam iruꞌ igi— garam mpada tayangꞌ king wain gurun gan ugu da garam mpada tayangꞌ king ungaran taida bret in ugu— iguruan puafuban. Da gan nanggan puafuban iruꞌ igi wainggan ruga rugan.
GEN 40:6 Da gubuꞌ Yosef batsanganda ribarangan da tataꞌ, da itsangan rib iruꞌ igi wangun ibarabin da maran nidzun imais wasi.
GEN 40:7 Da igutin, “Wain idzuwai da agam wangum ibarabin?”
GEN 40:8 Da rib iruꞌ igi ini da arangan ibiani, “Aga iruꞌ ani itsangan nam puafuban da idziang ugu. Da garam imaꞌ i dziwara i wainggan da agai.” Da Yosef ini da garam iruꞌ igi ibiani, “Anutu runtaꞌ isu wain i dziwara i nam puafuban. Da agam wani agam nanggam puafuban agam tsangandan igi da dzi.”
GEN 40:9 Ibinigi da garam mpada tayangꞌ king wain gurun gan ifis i nanggan puafuban da Yosef ibiani, “Mingꞌa dzi nanggangꞌ puafuban da dzi tsangan bruꞌ wain mangan muntida dzi marangꞌ.
GEN 40:10 Bruꞌ wain igi bangin iruꞌ da bits. Gubuꞌ marasira puꞌan da gan maraburuaban ipuꞌ inting, da sung angu da ikap da idzub inting.
GEN 40:11 Dzi gif King Farau kapan da igangingꞌ wain nidzun dzuban igi gurun iruꞌ gin da irim da arangan.”
GEN 40:12 Yosef ini da arangan ibiani, “Nigi wainggan ibiani: bruꞌ wain bangin iruꞌ da bits igi iram iyab i gubuꞌ iruꞌ da bits.
GEN 40:13 Gubuꞌ iruꞌ da bits bungꞌ afa sib da king bungꞌ atip ayu agu sinungꞌ karabus da natangin agu i gam gumam. Da u bungꞌ atip arim kap wain gurun da king nabi aru u nangan da mungꞌ ugu.
GEN 40:14 Da gubuꞌ u mpada bini, da maram wafur dzi da wagaib dzi da wafis i dzi da king i rima dzi sib i uda dzi sinungꞌ karabus ani.
GEN 40:15 I miamun da garam iwap dzi angu imingꞌ garam Hibru intapan da iyu dzi iba ani. Da gubuꞌ dzi mpada ani, dzi wanang asub mangan u. Irim dzi utaꞌ angu yatangꞌ karabus.”
GEN 40:16 Gubuꞌ garam mpada tayangꞌ ungar taida bret in ringanta i Yosef ragida nam puafuban igi wainggan bini da ini da Yosef ibiani, “Dzi binigi. Dzi puafub da dzi tsanga dzi untuda bret tsitsuꞌ fir iru da bits tatagun i ruan mingꞌa dzi gudzungꞌ.
GEN 40:17 Tsitsuꞌ fir mingꞌa wagungꞌ igi fungꞌ i bret mara maran i king gadan, da bitsintaꞌ apu dzuf idzuf iruꞌ da igan.”
GEN 40:18 Da Yosef ini, “U nanggam puafuban igi wainggan ibiani: bret tsitsuꞌ fir iruꞌ da bits igi iram iyab i gubuꞌ iruꞌ da bits.
GEN 40:19 Gubuꞌ iruꞌ da bits ntsupa sib da king bungꞌ asaf u wam utap da narugu u nidzunggam nayab gai, da apu dzuf bungꞌ adzuf aruꞌ da naga agu sib.”
GEN 40:20 Da gubuꞌ iru da bits arigi da intuang king gubuꞌ gan rinanggan apingꞌa rutin da isu nam gadan tsiraꞌ angu i gan garam guman santan da irut impruꞌ ruan iga nam. Da ifa yu garam iruꞌ rima i karabus ugu iba munti i gan garam guman santan maranggan.
GEN 40:21 Da king ini da garam mpada tayangꞌ wain i tipa uda gan guman aru uda mungꞌ ugu,
GEN 40:22 da irugu garam mpada tayangꞌ ungar bret igi iyab gai mangan imingꞌ nam manaꞌ, yatsungꞌ nan Yosef ragida wasi da ribarangan ugu.
GEN 40:23 Da bitsintaꞌ garam mpada tayangꞌ king wain gan maran watip ifur Yosef u. Imaꞌ. Maran isamu Yosef nidzun angu.
GEN 41:1 Gubuꞌ udzuf iruꞌrun fada sib da King Farau ipuafub da itsangan arangan muntida mpui Nail ringan,
GEN 41:2 da itsangan makau dudubadan bini 7 waꞌa mpui Nail yaba ba da gada sai mpui ringan.
GEN 41:3 Da itip itsangan makau 7 gangkidan muntida urun utaꞌ waꞌa mpui Nail atsungꞌa yaba ba da bamuntida sarimpa makau dudubadan 7 ugu mingꞌa mpui ringan.
GEN 41:4 Da itsangan makau gangkidan gada makau dudubadan 7 igi sib. Da Farau maran itaꞌ.
GEN 41:5 Arangan itip igingꞌ marampruꞌ da itip itsangan nam puafuban mangan, da itsangan dzangkum wain bitsintaꞌ kapa nidzun 7 da iwaꞌ maran bini angu.
GEN 41:6 Rai da dzangkum wain mangan gubuꞌ garadan da kapa nidzun 7 maisan angu da fingꞌa i ruan iyab impruꞌ.
GEN 41:7 Da dzangkum nidzun fingꞌa i ruan sib intap i dzangkum nidzun bini 7 ugu sib. Farau maran itaꞌ da isruꞌ gin ibi arangan ipuafub angu.
GEN 41:8 Pisan da arangan iyu uwayant ampi bingan i nanggan puafuban igi, da itangin nan i garam mararuru da garam kupisa nam maradzigin santan mingꞌa Idzip iwaꞌ impruꞌ. Da Farau ifis i nanggan puafuban tsangandan igi da ribarangan. Da bitsintaꞌ ribarangan imami ruan i dziwara arangan nanggan puafuban igi wainggan.
GEN 41:9 Da garam suda wain i king wain gurun gan ini da king ibiani, “Aruani da dzi marangꞌ ifur asubangꞌ tsafa ruangꞌ gin i nangan, i dzi marangꞌ isamu ruangꞌ sib.
GEN 41:10 Gubuꞌ mangan da agu King nugum iruaꞌ i garam guman agai, dzi da gam garaman mpada tayangꞌ u ungaram bret, da u rim agai i karabus imingꞌ u garamam singaari garam gudzunggan ungaran nanga gumin.
GEN 41:11 Da idziang mangan aga iruꞌ igi iwaꞌ da nam puafuban, da aga nanggangꞌ puafuban igi wainggan da ruga rugan.
GEN 41:12 Gubuꞌ arigi da garam rinifaꞌ Hibru mangan, garam singaari gudzunggan garam guman, irut agai impai karabus. Aga fis i nanggangꞌ puafuban rutin da arangan idziwar i aga nanggangꞌ igi wainggan da agai.
GEN 41:13 Da nam santan arangan ragidan da agai igi iwaꞌ isu nidzun. Dzi tip iyu gumangꞌ da u rugu garam mangan ugu.”
GEN 41:14 Ibinigi da King Farau iwat garam gum ifan da iyu Yosef sung angu sinungꞌ ungar karabus da irut iba. Yosef inab mun da yatsuf nanggan faꞌ sib da iba munti King Farau maran.
GEN 41:15 Da King Farau ini da Yosef ibiani, “Dzi waꞌ da nam puafuban mangan da manga wadziwar i dzi nanggangꞌ puafuban igi wainggan wasi da dzi u. Da bitsintaꞌ garam mangan ini da dzi i agu sangꞌ i dziwara i nam puafuban wainggan wasi.”
GEN 41:16 Da Yosef ini King Farau nanggan mungaꞌ ibiani, “Dzi runggangꞌ wasangꞌ u, da bitsintaꞌ Anutu bungꞌ aragi wain wasi da agu Farau da bungꞌ anang u nugum nanuf.”
GEN 41:17 Da king ini da Yosef, “Mingꞌa dzi nanggangꞌ puafuban da dzi tsangan dzi muntida mpui Nail ringan,
GEN 41:18 da dzi tsanga makau dudubadan bini 7 waꞌa mpui Nail yaba ba da gada sai mpui ringan.
GEN 41:19 Rai da dzi tip itsanga makau 7 gangkidan muntida urun utaꞌ tipa waꞌa mpui. Dzi watsangan makau maran manga bida nigi imingꞌ intap Idzip santan u.
GEN 41:20 Da makau gangkidan muntida urun utaꞌ igi iga makau dudubadan bini 7 waꞌa mungꞌ ugu sib.
GEN 41:21 Iga sib da bitsintaꞌ dzi tsanga ibi makau gangkidan igi wawaꞌ bini ibi gada makau bini igi u. Imaꞌ. Rugangki angu ibi miamun ugu. Da dzi marangꞌ itaꞌ.
GEN 41:22 Da dzi tipa gingꞌan da dzi tsangan dzangkum wain bitsintaꞌ kapa nidzun 7 da iwaꞌ maran bini angu.
GEN 41:23 Raiyi da itip ikap nidzun 7 maisan angu fingꞌa i ruan.
GEN 41:24 Da dzangkum nidzun fingꞌa i ruan intap i dzangkum nidzun bini 7 ugu sib. Dzi fis i nanggangꞌ puafuban igi da garam mararuru da garam kupisa nam maradzigin da manga wadziwar i nam puafuban igi wainggan wasi da dzi u. Imaꞌ.”
GEN 41:25 Da Yosef ini da King Farau ibiani, “U nanggam puafuban iruꞌ igi wainggan isangꞌ ruan angu. Anutu ini nan wasi da agu mungꞌ i nam arangan nida nangan.
GEN 41:26 Makau dudubadan bini 7 iram i udzuf 7. Da dzangkum nidzun 7 iram i udzuf 7 ibinigi. Nam puafuban i makau 7 da dzangkum nidzun 7 igi iram iyab i nam wain bitsintaꞌ angu.
GEN 41:27 Da makau gangkidan 7 waꞌa atsungꞌa ba igi da dzangkum nidzun 7 gubuꞌ garadan iram iyab i udzuf mangits 7.
GEN 41:28 O king, ibi nan dzi nida sib ugu, Anutu isantingꞌ agu i nam arangan nida nangan.
GEN 41:29 Udzuf 7 da nam gadan bungꞌ anti nasangꞌ intap Idzip santan.
GEN 41:30 Da nigi ntsupan, da gubuꞌ mangits tsiraꞌ bungꞌ amunti nasangꞌ udzuf 7. Garam Idzip maran bungꞌ asamu gubuꞌ bini nam gadan ntidan. Da gubuꞌ tsiraꞌ nam gadan maꞌan bungꞌ awaya intap da garam gar santan.
GEN 41:31 Garam gar santan maran bungꞌ asamu udzuf bini nam gadan ntidan ugu i gubuꞌ fus tsiraꞌ nam maringꞌa sib igi bungꞌ amais nidzun angu.
GEN 41:32 Wain Anutu rima nam puafuban iruꞌrun da agu igi ibi arangan itip nam igi sib i waꞌan, da Anutu bungꞌ anang nawaꞌ sung angu.
GEN 41:33 Da aruani da wapiriangꞌ garam mararuru tipa rabuba i nan bini i suda gudzun da mpada tayangꞌ gum santan mingꞌa Idzip.
GEN 41:34 Da wapiriangꞌ garam fain nasu gudzun i gamp nasangꞌ intap Idzip santan da nabrang nam gadan ntidan igi nasangꞌ 5, da nayu 5 igi gan bits nasangꞌ udzuf 7.
GEN 41:35 Da u runggam wani nifum i ribarangan ufuma nam gadan udan da udzuf 7 igi i ungar ufuma nam gadan gin mingꞌa gamp gamp santan, da watangin garam singaari i mpada tayangꞌ gin.
GEN 41:36 Da gubuꞌ tsiraꞌ muntidan da nam gadan maꞌan sangꞌa udzuf 7 waꞌa intap Idzip, da nam gadan garam gudzun ufuman mingꞌa ungar tsiraꞌ igi bungꞌ arim ampan santan sib i anungꞌ mampa i mangits u.”
GEN 41:37 King Farau da gan garam gudzunggan iringant i Yosef nanggan santingꞌan igi da maran yari gin.
GEN 41:38 Ibinigi da Farau igut i gan garam gudzun gan ini binaꞌ, “Agi busauda garam idzuwai igi i busangꞌa garam ani i nanga gum ani? Imaꞌ. Anutu Marapayaman irut garam ani.”
GEN 41:39 Da Farau ini da Yosef ibiani, “Anutu runggan isantingꞌ nam ani santan da agu, ibinigi da garam mangan wayu uwayant da mararuru bini ibi agu u.
GEN 41:40 Dzi tangin agu isu garam gudzun tsiraꞌ imingꞌ dzi ungarangꞌ, da dzi ampanggangꞌ santan bungꞌ atangꞌ warangꞌ i agu da naringant i u nanggam. Da dzi king runtaꞌ angu da u bungꞌ ampa warangꞌ i dzi.”
GEN 41:41 Ibinigi da King Farau ini da Yosef ini binaꞌ, “Yosef, waringantin. Aruani da dzi tangin agu isu gudzun i intap Idzip santan.”
GEN 41:42 Da King Farau igruꞌ gan ring gan suda i maran mingꞌa gin i bangin da yatsuf i Yosef bangi narun. Farau yatsuf ngarukui faꞌ faꞌ ngarubini angu iyab da Yosef da isungun tsein gol ifa i wan.
GEN 41:43 King Farau irim karis mangan i Yosef mpada gin yatsungꞌ king da garam singaari imungꞌ i arangan da inuꞌ ini binaꞌ, “Wawaꞌ manaꞌ i sanab da frap anuf! Garam tsiraꞌ iba!” I sanab bida nigi da itangin Yosef isu gudzun i intap Idzip santan.
GEN 41:44 Da Farau ini da Yosef ibiani, “Dzi runtaꞌ isu King Farau, da bitsintaꞌ garam Idzip mangan wasangꞌ i nanga nam mangan i maranggan furan. Imaꞌ. Nau nan namingꞌ agu gin mungꞌ rai.”
GEN 41:45 Da Farau irim bingan Tsafenat Pania da Yosef. Da irim Asenat, Potifera narun finam, da Yosef, isu i fininggan. (Da Potifera igi isu garam anutu wain i anutu umpur imingꞌ gamp On, nida Heliopolis gin.) Da Yosef binganggan imunti isangꞌ intap Idzip santan.
GEN 41:46 Gubuꞌ Yosef uda king Idzip guman da udzufan isangꞌ 30. Yosef itangin king rai da iyung itsuar gamp santan mingꞌa intap Idzip igi.
GEN 41:47 Da mingꞌa udzuf bini 7 aru Yosef nidan ugu da nam gadan inti iyus angu.
GEN 41:48 Yosef intsungꞌ nam gadan ntidan mingꞌa udzuf 7 arigi santan da yufum imingꞌ gamp tsiraꞌ santan. Nam gadan gum santan mingꞌa wafiꞌa gamp tsiraꞌ bitsintaꞌ bitsintaꞌ da yufum imingꞌ gamp igi ruga rugan.
GEN 41:49 Yosef yufum wit nidzun isu marabuntup tsiraꞌ bingan imingꞌ gamp tsiraꞌ santan, isangꞌ sasanuai mingꞌa uruts, da arangan anungꞌ isangꞌ i kakara i gudzunggan da fantsupa sib u. Imaꞌ.
GEN 41:50 Yosef fininggan Asenat irim arangan narun rusan marub iruꞌrun raiyi da imus waꞌa udzuf mangits tsiraꞌ.
GEN 41:51 Yosef ifaringꞌ mamaꞌ marub miamun igi binganggan Manase (wainggan ibi ‘maran isamu’), da ini, “I Anutu inang da dzi marangꞌ isamu barabin gangꞌ santan da dzi ramanggangꞌ utupan santan mpada dzi gampangꞌ wain.”
GEN 41:52 Da ifaringꞌ narun marub isiꞌ igi binganggan Ifraim (wainggan ibi ‘kapa nidzun’) da ini, “I Anutu inang da dzi kap nidzunggangꞌ bini i mamaꞌ narun iruꞌ imingꞌ intap dzi mpada da barabin gin ani.”
GEN 41:53 Udzuf 7 nam gadan ntidan mingꞌa gamp Idzip gubuꞌ gan iba ntsup,
GEN 41:54 da udzuf 7 mangits tsiraꞌ iwaꞌ ibi Yosef nidan ugu. Da mangits tsiraꞌ iwaꞌ imingꞌ intap fain aga, da bitsintaꞌ mingꞌa intap Idzip santan da nam gadan rumingꞌ.
GEN 41:55 Gubuꞌ rib Idzip rabuba i nam gadan ntsupan da ifa yaiꞌ ruan da King Farau i nam gadan. Da king ini da rib Idzip santan ibiani, “Agam wafan da Yosef da agam wanang nam arangan nidan da agam.”
GEN 41:56 Gubuꞌ fus tsiraꞌ nam santan maringꞌa sib isangꞌ intap Idzip igi santan. Da ibinigi da Yosef itus muantsi i ungar ufuma nam gadan gin, da irim wit da garam Idzip da iyu nam ntsuman gin.
GEN 41:57 Da garam intap fain iba Idzip i tsanganda Yosef da uda nam gadan bida nigi, i gubuꞌ tsiraꞌ ingaungꞌ intap santan.
GEN 42:1 Gubuꞌ Yakop ringanta i nan bida wit mingꞌa Idzip, da ini da narun rusan ibiani, “Amaꞌ! Agam ibumpa irarab rumaram ibinigi?
GEN 42:2 Dzi ringant i nan i wit imingꞌ Idzip. Agam waruꞌ da wayu agi gangꞌ fain, i agi mamamp i mangits i.”
GEN 42:3 Ibinigi da Yosef rain rusan 10 iruꞌ i uda wit mingꞌa Idzip.
GEN 42:4 Da bitsintaꞌ Yakop watangin Benyamin, Yosef rainggan isiꞌ igi, warut rain ruas fain igi ifan u. Irat i Benyamin mawaꞌ da barabin.
GEN 42:5 Ibinigi da Israil narun rusan irut ampan fain ruꞌa Idzip i uda wit impruꞌ ruan ifan, i gubuꞌ tsiraꞌ nam gadan maꞌan iwaꞌ intap Kanan ibinigi.
GEN 42:6 Gubuꞌ Yosef suda garam gudzun tsiraꞌ mingꞌa Idzip da isu wain i rima wit da ampan santan barima nam ntsuman gin. Da rain rusan ibawaꞌ da yidzaꞌ fagan da itauf maran iruꞌ intap imingꞌ arangan maran.
GEN 42:7 Gubuꞌ aru Yosef tsanganda rain rusan da ifaringꞌ ribarangan sib, da bitsintaꞌ irib inang runggan ibi garam mangan da ini nan nampang da ribarangan da igutin ini binaꞌ, “Agam imingꞌ anungꞌ iba?” Da ribarangan ini, “Aga mingꞌ intap Kanan iba i uda nam gadan.”
GEN 42:8 Yosef ifaringꞌ rain rusan sib, da rain rusan wafaringꞌ arangan u.
GEN 42:9 Da Yosef maran ifur gan nanggan puafuban mungꞌ tsanganda rain rusan idzaꞌa fagan rutin ugu, da ini binaꞌ, “Agam garam bada i rima ipiap i agai igi da tsanganda aga gampangꞌ da sruꞌagin i ba-isa agai.”
GEN 42:10 Da ribarangan ini binaꞌ, “Garam tsiraꞌ, imaꞌ. U garam gumam agai iba i suba nam i nam gadan.
GEN 42:11 Aga santan ani ramanggangꞌ bitsintaꞌ angu. U garam gumam agai ani garam nan nidzun; aga anungꞌ garam rima ipiap u.”
GEN 42:12 Da Yosef ini, “Imaꞌ. Agam iba i tsanganda aga gampangꞌ i bida anungꞌ da agam ba-isa agai.”
GEN 42:13 Da ribarangan ini, “O garam tsiraꞌ, imaꞌ. Aga 12, aga ramanggangꞌ bitsintaꞌ, da aga 10 angu iba i uda nam gadan da aga ramanggangꞌ irut aga rainggangꞌ isiꞌ impa mungꞌ, da aga rainggangꞌ mangan itangin aga rai.”
GEN 42:14 Yosef rurim udzungꞌ da ini, “Imaꞌ. Nan ibi aru dzi nidan da agam. Agam garam rima ipiap i agai.
GEN 42:15 Da dzi bungꞌ aintsaꞌ agam nanggam nabiani: dzi ni nan nidzun da agam i Farau nampanggan, agam wasangꞌ i fadan bida agam rainggam isiꞌ igi mamida i badan.
GEN 42:16 Agam watangin agamam bits nafan da nau agam rainggam isiꞌ igi naba. Da agam santan bungꞌ ampa karabus. Da aga natsangan agam nanggam nidan igi bida nan nidzun ma imaꞌ. Bida maꞌan da dzi ni nan nidzun da agam i King Farau nampanggan, agam garam rima ipiap i agai.”
GEN 42:17 Da irim ribarangan i karabus isangꞌ gubuꞌ iruꞌ da bits.
GEN 42:18 Waꞌa gubuꞌ iruꞌ da bits, da Yosef ini da ribarangan ibiani, “Dzi garam rata i Anutu, ibinigi da dzi wasangꞌ isa agam funub bida agam nanga nam bida dzi nidan.
GEN 42:19 Bida agam garam nan nidzun da watangin rainggam bits nampa karabus namingꞌ ani da agam santan wayu wit nafa i gam ribam mpada mangits.
GEN 42:20 Da agam wau rainggam isiꞌ igi naba da dzi i dzi sruꞌagin bida agam ini nan nidzun. Agam nanga bida nigi da agam wasangꞌ mampan u.” Da ribarangan itaga ruan i Yosef nanggan.
GEN 42:21 Da ribarangan ini nan da runggan ibiani, “Nan nidzun bingan! Agi nanggangꞌ nanga yaba i rainggangꞌ Yosef ugu mungaꞌ gan ani. Agi tsanga rainggangꞌ wangu barabin gan da gubuꞌ maragab ranga gampunda ruan da agi ugu, da agi wagaib arangan u. Ibinigi da barabin ani iwaꞌ da agi.”
GEN 42:22 Da Ruben ini, “Dzi ni wai da agam? Dzi ni agam anungꞌ nanga nam asub mangan yaba i mamaꞌ igi. Da bitsintaꞌ agam anungꞌ iringant i nan u. Aruani da agi yu barabin mungaꞌ i arangan nanggan mampan.”
GEN 42:23 Ribarangan wasruꞌ gin ibi Yosef isruꞌ i nan ribarangan nidan da ruan igi u, i wain ibi garam itama i nan imunti wasaꞌ i Yosef da rain rusan.
GEN 42:24 Da itiri ribarangan rai da ifa mangan da irang. Ntsupa sib da arangan itip iba da ini nan da ribarangan. Arangan ini da garam gum impung Simion da idzur arangan imingꞌ i rain rusan maran.
GEN 42:25 Yosef ini da gan garam guman i farangꞌa wit ruꞌa ribarangan bekan da tipa farangꞌa ribarangan silva gan ragun gin ruꞌa bek ruga rugan sangꞌa santan, da rima nam gadan i rima ribarangan sib i sanaban tipa fadan. Da mamaꞌ gum inang isangꞌ Yosef nidan.
GEN 42:26 Ntsupa sib da ribarangan idzur bek wit iyab dongki gan da ifan.
GEN 42:27 Gubuꞌ ribarangan yunga fawaꞌa mumai wasaꞌ manga gingꞌa gin da ribarangan mangan ikiraꞌ bekan i rima nam gadan da dongki gan da itsangan silva gan mingꞌa bek nifun angu.
GEN 42:28 Da inuꞌ rain rusan ini binaꞌ, “Aitsangan! Ribaga tip ifarangꞌ dzi silva gangꞌ iruꞌ dzi bekangꞌ.” Ribarangan nugun isantan ruan da irat da irarab ru maran da ini da ruan, “Nam idzuwai gan ani da Anutu inang ibiani da agi?”
GEN 42:29 Gubuꞌ ribarangan bawaꞌa sib da raman Yakop i intap Kanan, da ifis i nam santan waꞌan da ribarangan ugu. Da ini binaꞌ,
GEN 42:30 “Garam gudzun tsiraꞌ mpada tayangꞌ Idzip ini nan tsiraꞌ angu iyab i agai da idzur nan i agai ini aga garam rima ipiap i ribarangan gampan.
GEN 42:31 Da bitsintaꞌ aga ni da arangan, ‘Aga garam nan nidzun; aga anungꞌ garam rima ipiap u.
GEN 42:32 Aga 12, aga ramanggangꞌ bitsintaꞌ. Da aga rainggangꞌ mangan itangin aga rai, da aga rainggangꞌ isiꞌ rurut aga ramanggangꞌ impa Kanan.’
GEN 42:33 Da garam gudzun tsiraꞌ mpada tayangꞌ intap igi ini da agai ibiani, ‘Sanab dzi tsanganda agam bida garam nan nidzun bungꞌ abiani: Agam watangin agamam bits narut dzi nampai. Da agam wayu nam gadan wafa i gam utupam nam gadan maꞌa gin aga.
GEN 42:34 Da bitsintaꞌ agam wau rainggam isiꞌ igi naba da dzi da dzi bungꞌ asruꞌ gin nabi agam anungꞌ garam rima ipiap u, agam garam nan nidzun. Da dzi bungꞌ atangin agam rainggam nabiaꞌ da agam. Da agam isangꞌ yunga aga gampangꞌ da nanga gumam da suba nam in sangꞌa maranggam furan.’”
GEN 42:35 Da ribarangan iyats gan bek witan da itsanga silva gan mingꞌa sangꞌa gan bek witan ruga rugan. Gubuꞌ ribarangan ruta ramanggan tsanganda silva igi da ribarangan irat.
GEN 42:36 Ribarangan ramanggan Yakop ini da ribarangan ibiani, “Agam angu inang da dzi narungꞌ rusangꞌ iruꞌrun maran imaꞌ. Yosef maran imaꞌ, da Simion maran imaꞌ. Da aruani da agam ini tipa uda Benyamin fada sinungꞌ dzi. Agam nanggam nangan bida nigi da dzi buaringꞌ barabin gin!”
GEN 42:37 Da Ruben ini da raman ibiani, “Ramangꞌ. Watangin arangan ba dzi banginggangꞌ. Dzi bungꞌ ampa tayangꞌ arangan nasangꞌ dzi tipa uda arangan badan da agu. Da bida dzi mamida tipa uda Benyamin badan da agu ida wais dzi narungꞌ rusangꞌ marub iruꞌ aga funub.”
GEN 42:38 Da bitsintaꞌ Yakop ini ibiani, “Dzi narunggangꞌ wasangꞌ i ruta agam ruꞌan u, i arangan rainggan imamp sib da arangan runtaꞌ angu rungꞌ impai. Da bida barabin waꞌa da arangan i sanab da barabin igi bungꞌ ais dzi funub, i dzi fufi sib.”
GEN 43:1 Gubuꞌ mangits rumingꞌ isu mais nidzun angu imingꞌ intap Kanan.
GEN 43:2 Ibinigi da gubuꞌ Yakop da gan utupan gada witan uda i Idzip badan ugu sib, da Yakop ini da narun rusan ibiani, “Agam watip wafan da warim nam ntsuman i suba agi nam gadan gangꞌ faꞌ.”
GEN 43:3 Da bitsintaꞌ Yuda ini da arangan, “Ramangꞌ. Garam gudzun tsiraꞌ aga ini nan riniurun da aga sib ibiani, ‘Dzi anungꞌ tsanganda agam nasangꞌ agam uda rainggam igi da ruta badan.’
GEN 43:4 Bida agu tanginda aga rainggangꞌ da agai i ruta fadan, da aga bungꞌ aruꞌ da nayu nam gadan i agu.
GEN 43:5 Da bida u mamida tanginda arangan da agai da aga wasangꞌ i ruꞌan u, i garam gudzun tsiraꞌ ini da aga sib ibiani, ‘Dzi anungꞌ tsanganda agam nasangꞌ agam uda rainggam igi da ruta badan.’”
GEN 43:6 Da Israil igutin, “Ibianungꞌ da agam yutus barabin igi da dzi i nidan da garam igi bida agam rainggam mangan rungꞌ impai?”
GEN 43:7 Ribarangan ini arangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Garam igi igut aga rururungan angu i aga rib idzuwai da gangꞌ utupangꞌ impruꞌ, da ini, ‘Da agam ramanggam rungꞌ impai ma imaꞌ? Da agam arangan aru nigi ma agam rainggam bits rumpai?’ Igut i agai da aga kupis nan santan wasi. Da manga busruꞌ gin ibi arangan nida aga uda rainggangꞌ igi tipa ruta fadan?”
GEN 43:8 Da Yuda ini da ramanggan Israil ini binaꞌ, “Watangin Benyamin ba da dzi da aga nafa sung angu, i agu da agai da aga narungꞌ rusangꞌ anungꞌ mampa i mangits u.
GEN 43:9 Dzi runggangꞌ bungꞌ asu wain i mpada tayangꞌ arangan fadan da tipa badan da agu. Da bida dzi mamida uda arangan badan da batanginda i u maranggam, da dzi bungꞌ asu wain i barabin igi santan namingꞌ u maranggam nanting.
GEN 43:10 U damami muntida sib i agai da aga sangꞌ fadan da badan sangꞌa iruꞌrun da aruani sib.”
GEN 43:11 Ibinigi da ribarangan ramanggan Israil ini rutin ibiani, “Bidanigi da agam wanang wabiani: agam wafarangꞌ nam bini bini intap ani fain bida gai gurun gaunt bini da bigub gurun da asam da wasub wasub da gai nidzun pistasio da almon— nasu nam rima nugun tsiaꞌan da arangan.
GEN 43:12 Wayu silva ruampi nasangꞌ uda nam gadan faꞌ da tipa rima nam ntsuman ratar farangꞌa ragun i agam bekam ugu, i mabi maran masaꞌ gin.
GEN 43:13 Agam wau rainggam da wafa sung da garam tsiraꞌ igi.
GEN 43:14 Da Anutu Nampang Wain nanang garam tsiraꞌ igi uwayantan nawaꞌ bini i agam da natip atangin agam rainggam mangan ugu nampruꞌ da Benyamin narut agam natip aba da dzi. Da bida dzi waꞌa da wangu barabin tsiraꞌ igi i narungꞌ rusangꞌ mampa sib, da nawaꞌ nabi arigi.”
GEN 43:15 Ibinigi da ribarangan iyu nam bini riman da Yosef impruꞌ da silva ruampi da irut Benyamin iruꞌ gamp Idzip sung angu da ifamunti Yosef maranggan.
GEN 43:16 Gubuꞌ Yosef tsanganda Benyamin ruta ribarangan, da ini da garam guman mpada tayangꞌ arangan ungaran ibiani, “Wau garam tuas arani nafa dzi ungarangꞌ da wais apu mangan da watip nam gadan. I ribarangan bungꞌ arut dzi naga nam da gubuꞌ wasaꞌ.”
GEN 43:17 Garam igi yatsung Yosef nanggan nidan da iyu ribarangan ifa Yosef ungaran.
GEN 43:18 Da gubuꞌ uda ribarangan fada Yosef ungaran, da ribarangan irat da ini da ruan ibiani, “Arangan iyu agi iba ani i wain maruꞌ silva farangꞌa ruꞌa agi bek witangꞌ da gubuꞌ miamun agi badan ugu. Mani bungꞌ ampung agi da nais agi da nanang agi nasu garam gum utaꞌ da nau agi dongki gangꞌ sib.”
GEN 43:19 Ibinigi da ribarangan ifawaꞌ da Yosef garam guman i muantsi atangꞌa ungar wasaꞌ da ini rutin ibiani,
GEN 43:20 “O garam tsiraꞌ, miamun da aga ruꞌ ba Idzip da aga rim nam ntsuman i nam gadan.
GEN 43:21 Da bitsintaꞌ gubuꞌ aga fadan da fagingꞌa sanab da kiraꞌa bek nam gadan da aga tsanga silva gangꞌ suba nam gadan gin ugu rururungan mingꞌa bek nifun sangꞌa ruan santan. Aga wasruꞌ i manga farangꞌa silva igi ruꞌa aga bekangꞌ. Ibinigi da aga tip iyu silva santan iba. Da aga yu silva fain impruꞌ i tipa suba nam gadan faꞌ gin.”
GEN 43:23 Da arangan ini ribarangan nanggan mungaꞌ ini binaꞌ, “Nan imaꞌ gin. Agam anungꞌ ratan u. Agam da ramanggam Anutu gan runggan irim silva igi iruꞌ agam bekam. Dzi yu agam silva gam sib wa.” Da arangan ifa yu Simion iwaꞌ ba da ribarangan.
GEN 43:24 Garam gum iyu ribarangan yatangꞌ Yosef ungaran da irim mpui da ribarangan i adzuꞌa fagan gin, da irim nam gadan da ribarangan dongki gan.
GEN 43:25 Ribarangan iringant i nan sib ibi Yosef bungꞌ arut ribarangan naga nam da gubuꞌ wasaꞌ namingꞌ arangan ungaran, ibinigi da ribarangan itip ruan i nanggan riman da Yosef.
GEN 43:26 Gubuꞌ Yosef bada ungar, da ribarangan irim nanggan uda badan ugu da arangan, da yidzaꞌ fagan da itauf maran iruꞌ intap imingꞌ arangan maran.
GEN 43:27 Da arangan igut i ribarangan i nanggan mpadan impa ibianungꞌ ida igut i ribarangan i ramanggan ibiani, “Agam ramanggam fufi nida da dzi ugu impa ibianungꞌ? Arangan rumpai bini, ma?”
GEN 43:28 Da ribarangan ini, “Hai, garam tsiraꞌ. U garam gumam aga ramanggangꞌ rungꞌ impa bini angu.” Da itip itauf maran iruꞌ i tsarifa arangan.
GEN 43:29 Yosef irarab ribarangan da itsangan rainggan Benyamin, rinanggan wain narunggan, da igutin, “Mani agam rainggam isiꞌ agam nida da dzi ugu aruani, ma?” Da arangan ini, “Narungꞌ, Anutu nafinti agu.”
GEN 43:30 Tsanganda rainggan isiꞌ igi da maran igaib arangan nidzun angu da inang i rangan, da itangin rain ruas da isau mumai mangan i fa ranga gin. Arangan yatangꞌ ungar wasaꞌ gan da irang.
GEN 43:31 Irang sib da yadzuꞌ maran da iwaꞌ ba da ya-aba i ruan angu da ini, “Warim nam gadan.”
GEN 43:32 Ribigi irim Yosef nanggan gadan i mumai mangan da rain rusan gan i mumai mangan. Rib Idzip ruta Yosef mpadan ugu iga nam mumai mangan, i rib Idzip wasangꞌ i ruta rib Hibru mpruꞌa ruan gada nam u. I rib Idzip nanggan pumuꞌan da itsanga rib Hibru da nanggan gadan ibi nam bubumpuadan da ipaꞌ ruan gin.
GEN 43:33 Yosef itangin rain ruas igi impai irants ruan yatsungꞌ udzufan mingꞌa rain tsiraꞌ da fantsupa rain isiꞌ, da impai maran ifan da arangan. Da rain ruas irunt fafun da irarab ruan i mpada bida nigi.
GEN 43:34 Garam gum iyu nam gadan imingꞌ Yosef maran da irim da arangan rain rusan i gadan. Da bitsintaꞌ Benyamin nanggan gadan da irim isangꞌ garam 5 gan gadan. Ibinigi da ribarangan santan irut arangan impruꞌ ruan iga nam da inum wain iyus angu da nugun itsiaꞌ.
GEN 44:1 Gubuꞌ gada nam sib da Yosef ini da gan garaman mpada tayangꞌ arangan ungaran ibiani, “Wafarangꞌ nam gadan i garam ani bekan nasangꞌ fungꞌan da watip wafarangꞌ ribarangan silva gan ragun gin.
GEN 44:2 Da wafarangꞌ dzi kapangꞌ tipa i silva naruꞌ ribarangan rainggan isiꞌ bekan nampruꞌ da arangan silva gan suba wit gin ugu.” Da arangan inang isangꞌ Yosef nidan.
GEN 44:3 Da pisa maratait da Yosef garam guman itangin arangan rain rusan da dongki gan ifan.
GEN 44:4 Rain ruas itangin gamp igi rai da wafa guntiꞌ u da Yosef ini da garam guman ibiani, “Warunt sung angu watsungꞌ garam tuas aru naga. Da gubuꞌ u waꞌa da ribarangan da wani wabiani rutin, ‘Ibianungꞌ da dzi garam tsiraꞌ gangꞌ inang bini i agam da agam inang maisan rutin?
GEN 44:5 Wain idzuwai da agam iwap dzi garam tsiraꞌ gangꞌ kapan silva? Nigi kap dzi garam tsiraꞌ gangꞌ numa wain gin da rima nam fain gin i kupisa nam maradzigin wasi. Agam inang asub tsiraꞌ bingan.’”
GEN 44:6 Ibinigi da Yosef garam guman irunt yatsungꞌ da ifawaꞌ da ribarangan da ini Yosef nifunggan rutin.
GEN 44:7 Da bitsintaꞌ ribarangan ini i nifunggan mungaꞌ, “O garam tsiraꞌ, ibianungꞌ da u ni nan bida nigi iyab i agai? U garam gumam agai wasangꞌ nanga nam bida nigi u.
GEN 44:8 U sruꞌ gin sib wa, gubuꞌ aga tanginda intap Kanan rai i tipa badan, da aga yu silva aga tsanganda mingꞌa aga bekangꞌ wit nifun itip iba da agu. Da wain idzuwai da aga wapa silva ma gol mingꞌa u garam tsiraꞌ gam ungaran?
GEN 44:9 Garam tsiraꞌ! Bida u tsanganda aga gangꞌ bits udan, da wais arangan funub. Da aga santan aruani nasu u garam gumam utaꞌ angu.”
GEN 44:10 Da arangan ini, “Isangꞌ. Dzi bungꞌ atsungꞌ nan nabi agam nidan, da bitsintaꞌ bida dzi waꞌa rutin i agamam bits udan da arangan angu bungꞌ asu dzi garam gumangꞌ utaꞌ angu. Da nan bungꞌ amaꞌ i agam santan.”
GEN 44:11 Ibinigi da sung angu ribarangan santan itangin bek witan iruꞌ intap da ikiraꞌ bek nifun santan.
GEN 44:12 Da Yosef garam guman isau nam igi i bek santan, imingꞌ rain tsiraꞌ gin ibafan isangꞌ waꞌa rain isiꞌ igi gin. Da itsangan kap silva igi mingꞌa Benyamin bek witan.
GEN 44:13 Gubuꞌ ribarangan tsangandan da wangun ibarabin nidzun angu da igari gan ngarukui gan, da itip itsara bek witan iyab dongki gan ruga rugan da itip iba gamp tsiraꞌ igi.
GEN 44:14 Gubuꞌ Yuda ruta rain rusan tipa bada Yosef ungaran da arangan rumpai. Da ribarangan ifa tatapuangꞌ iruꞌ Yosef maran.
GEN 44:15 Da Yosef ini da ribarangan ini binaꞌ, “Agam inang uwayant idzuwai gan ani? Agam madasruꞌ gin i garam tsiraꞌ bida dzi ani isangꞌ i nanga nam i tsanganda nam mingꞌa maradzigin.”
GEN 44:16 Da Yuda ini, “Garam tsiraꞌ. Aga bunida nan bida anungꞌ i nida u nanggam mungaꞌ? Aga wasangꞌ tsarifa ruangꞌ bida aga wanang asub mangan u, imaꞌ. Anutu ikupis wasi gam garam gumam agai ani asubangꞌ. Aga santan bungꞌ asu u garam gumam utaꞌ angu nampruꞌ da aru garam gum tsanganda kap mingꞌa i gan bek witan ugu.”
GEN 44:17 Da bitsintaꞌ Yosef ini binaꞌ, “Imaꞌ. Dzi wasangꞌ i nanga sanab bida nigi u. Garam aru uda kap silva angu bungꞌ asu dzi garam gumangꞌ utaꞌ. Da nan imaꞌ i agam. Agam santan bungꞌ afan da ramanggam ruta nan nufan.”
GEN 44:18 Yuda ifa uts da Yosef da ini binaꞌ, “O garam tsiraꞌ! Dzi gaib runggangꞌ da agu i u ringanta i garam gumam dzi nanggangꞌ. U garam tsiraꞌ bingan isangꞌ King Farau, da u nugum anungꞌ ruaꞌa i garam gumam dzi u.
GEN 44:19 Garam tsiraꞌ, mungꞌ aga badan ugu da u gut i garam gumam agai ibiani, ‘Agam ramanggam ma rainggam rumpai ma imaꞌ?’
GEN 44:20 Da aga ni da agu sib ugu ini binaꞌ, ‘Hai, aga ramanggangꞌ fufi rurut aga rainggangꞌ isiꞌ aga ramanggangꞌ fufida sib da riman ugu rumpai. Arangan rainggan imamp sib, da arangan runtaꞌ angu, i rinanggan irim rib iruꞌ igi. Ibinigi da raman maran yari nidzun angu gin.’
GEN 44:21 Da u ni da agai u garam gumam ibiani, ‘Wau arangan waruꞌ ba da dzi da dzi runggangꞌ natsangan.’
GEN 44:22 Da aga ni sib da agu, aga garam tsiraꞌ gangꞌ, ibiani, ‘Mamaꞌ isiꞌ arigi wasangꞌ i tanginda ramanggan rai u. Bida arangan tanginda ramanggan rai da raman bungꞌ amamp.’
GEN 44:23 Da bitsintaꞌ u ni da garam gumam agai ibiani, ‘Agam mamida ruta rainggam isiꞌ igi badan da dzi anungꞌ tipa tsanganda agam u.’
GEN 44:24 “Da gubuꞌ aga tipa fadan da aga fis i nan sib angu aga garam tsiraꞌ gangꞌ agu nidan da agai da aga ramanggangꞌ, u garam gumam.
GEN 44:25 Raiyi da aga ramanggangꞌ ini binaꞌ, ‘Agam watip wafan da wayu nam gadan isiꞌ pas i agi.’
GEN 44:26 Da aga ni da ramanggangꞌ ibiani, ‘Aga wasangꞌ mangan i ruꞌan u. Bida aga ruta rainggangꞌ isiꞌ igi fadan, da isangꞌ. Garam tsiraꞌ igi wasangꞌ i tipa tsanganda agai bida aga rainggangꞌ isiꞌ igi mamida i ruta aga fadan.’
GEN 44:27 Da u garam gumam dzi ramanggangꞌ ini da agai ibiani, ‘Agam isruꞌ gin sib wa. Dzi fininggangꞌ Retsel irim dzi narungꞌ rusangꞌ marub iruꞌrun.
GEN 44:28 Dzi narunggangꞌ mangan itangin dzi rai. Dzi ni binaꞌ, “Mani apu buman mangan igara arangan fafarab sib.” Da dzi watsangan arangan maran ibasangꞌ aruani u.
GEN 44:29 Da bida agam tipa uda manga aruani sinungꞌ dzi fadan da barabin waꞌa rutin, da barabin igi bungꞌ ais dzi funub, i dzi fufi sib.’
GEN 44:30 “Aruani da bida aga tipa fadan, da u garam gumam dzi ramanggangꞌ mamida i tsanganda aga rainggangꞌ isiꞌ igi, da nugu barabin bungꞌ ais arangan funub, i wain ibi arangan ifufi sib da aga rainggangꞌ isiꞌ igi ibi arangan nugunggan marafain. Da u garam gumam agai bungꞌ asu wain i aga ramanggangꞌ nanggan mampan igi.
GEN 44:32 Dzi tsaf ruangꞌ sib da ramanggangꞌ i mpada tayangꞌ rainggangꞌ isiꞌ igi bini. Da dzi ni binaꞌ, ‘Bida dzi mamida tipa uda rainggangꞌ isiꞌ igi badan da agu, da dzi angu bungꞌ asu wain i barabin igi santan namingꞌ u maranggam nanting.’
GEN 44:33 Ibinigi da garam tsiraꞌ, dzi gaib runggangꞌ da agu i u garam gumam dzi uda rainggangꞌ isiꞌ igi mumai gan da suda u garam gumam utaꞌ angu, da watangin arangan da narut rain rusan natip nafan.
GEN 44:34 Dzi butipa fadan da ramanggangꞌ bida anungꞌ bida mamaꞌ igi mamida ruta dzi fadan? Imaꞌ! Dzi bugin i tsanganda ramanggangꞌ buaringꞌa barabin igi.”
GEN 45:1 Nam rangan iyab Yosef sib imingꞌ garam guman maran, da iwat ribarangan ini binaꞌ, “Agam santan wawaꞌ sinungꞌ dzi maranggangꞌ.” Ibinigi da mangan warut Yosef impai da gubuꞌ arangan santingꞌa runggan wasi da rain rusan.
GEN 45:2 Da arangan irang nifun tsiraꞌ bingan da garam Idzip iringantin, da king da riban santan mpada king ungaran iringant i nan igi.
GEN 45:3 Da Yosef ini da rain rusan ibiani, “Dzi Yosef! Dzi ramanggangꞌ rungꞌ impai ma imaꞌ?” Da bitsintaꞌ rain ruas wangun isantan ruan sib, da irat i arangan da wasangꞌ i nida nan mangan u.
GEN 45:4 Da Yosef ini da rain rusan ini binaꞌ, “Agam waba uts angu da dzi.” Ribarangan iba uts da rainggan Yosef da arangan ini ibiani, “Dzi Yosef, agam rainggam aru agam uda nam ntsuman gin da tangindan da garam nam bunump uda bada Idzip ugu ani!
GEN 45:5 Da aruani da agam wangum anungꞌ barabindan da tsakiada i runggam tuaꞌ i tanginda dzi bada ani u, imaꞌ. Anutu itangin dzi imungꞌ iba ani i agam i rima santan angu sib.
GEN 45:6 Gubuꞌ fus nam gadan maꞌan imunti isangꞌ udzuf iruꞌ angu da aruani, da udzuf 5 rumingꞌ da garam mangan wasangꞌ i suda gum da waꞌa da nidzun u.
GEN 45:7 Anutu itangin dzi imungꞌ iba i agam i rima agam sib i rungꞌ utusa i agam da yangin rusam nanggam mpadan.
GEN 45:8 Da agam anungꞌ itangin dzi iba ani u. Imaꞌ. Anutu angu. Da itangin dzi su king garaman santingꞌa sanab da mpada tayangꞌ king gampan da intap Idzip santan.
GEN 45:9 Aruani da agam wafa sung angu da ramangꞌ da wani rutin, ‘U narunggam Yosef ini ibiani: Anutu itangin dzi isu garam gudzun tsiraꞌ da dzi mpa tayangꞌ intap Idzip santan. Wauriꞌ da waba sung.
GEN 45:10 U bungꞌ aba mpa namingꞌ intap Gosen uts da dzi i nangan da dzi tsanganda agu ragun— agu da narum rusam da rumpum rusam da gam dumpa gam, nuning gam, makau gam da nanggam santan u suda wain gin.
GEN 45:11 Waba mpa nigi i dzi rima agu sib. Gubuꞌ tsiraꞌ nam gadan maꞌa sib ani rubungꞌ amunti nasangꞌ udzuf 5, da dzi bugin i agu da gam utupam da apu gam santan sauda nam gadan.’”
GEN 45:12 Da Yosef ini, “Agam da dzi rainggangꞌ Benyamin watsangan da wasruꞌ gin i dzi Yosef rururungan ani ini nan da agam.
GEN 45:13 Agam wani da dzi ramanggangꞌ i bingan tsiraꞌ dzi udan mingꞌa Idzip da nam santan agam tsangandan. Da agam wau ramangꞌ naruꞌ ba ani sung.”
GEN 45:14 Arangan impung rainggan Benyamin da irang funub angu, da Benyamin impung arangan da irang impruꞌ ibinigi.
GEN 45:15 Rungꞌ irang da itsutsuf rain ruas igi santan ibafan. Intsup sib da rain ruas imus ruta fisa i nan da ruan.
GEN 45:16 Gubuꞌ sisingꞌ waꞌa da king mingꞌa gan ungaran tsiraꞌ i Yosef rain rusan bawaꞌan, da king da gan garam gudzun gudzun gan nugun itsiaꞌ gin.
GEN 45:17 Arangan ini da Yosef ini binaꞌ, “Wani da raim rusam i tipa dongki gan da tipa fada intap Kanan.
GEN 45:18 Wani da ribarangan i uda ramanggam da gan utupan da tipa bada ani. Dzi bungꞌ arim intap ngarubini bingan mangan yusa intap santan mingꞌa Idzip i ribarangan mpada gin da gada nam bini bini gin.
GEN 45:19 Wani da ribarangan nampruꞌ i uda karis fain mingꞌa Idzip ani nafan i uda narun rusan da finin rusan da ramanggam naba ani.
GEN 45:20 Maran anungꞌ fura nan ampi bingan i nam bunumpan tanginda rai mingꞌa intap Kanan igi u, wain ibiani, dzi bungꞌ arim nam bini bini ampi bingan mingꞌa intap Idzip ani da ribarangan.”
GEN 45:21 Ibinigi da Israil narun rusan inang ibi king nidan. Yosef irim karis fain da ribarangan yatsungꞌ king nifunggan nidan. Da irim nam gadan da ribarangan i gan sanaban tipa fadan.
GEN 45:22 Da irim ngarukui faꞌ faꞌ isangꞌ ribarangan santan. Da bitsintaꞌ Yosef irim ngarukui 5 impruꞌ da 300 silva, barabin gan isangꞌ 3.5 kilogram, da Benyamin.
GEN 45:23 Da arangan iyu nam bini bini ampi bingan mingꞌa Idzip da itangin iyab dongki arapuꞌ 10 ifan da ramanggan, da itangin nam gadan rima i ramanggan sib i sanab tipa badan iyab i dongki rinan 10.
GEN 45:24 Yosef itangin rain rusan ifan da ifai nan i ribarangan ibiani, “Agam anungꞌ suda ufuai da rungam mingꞌa sanab fadan u.”
GEN 45:25 Ibinigi da ribarangan itangin gamp Idzip rai da itip ifan da ifawaꞌ da ramanggan Yakop imingꞌ intap Kanan.
GEN 45:26 Waꞌa sib da ramanggan da ini rutin ibiani, “Ramangꞌ, Yosef wamamp u; rumpa marataꞌ! Arangan isu garam gudzun tsiraꞌ impa tayangꞌ intap Idzip santan.” Yakop iringantin da wangun isantan ruan sib, da wamuaruts nan igi u.
GEN 45:27 Da bitsintaꞌ gubuꞌ ribarangan fisa i nan santan Yosef nidan da tsanganda karis Yosef tanginda badan i uda arangan tipa fadan igi, da arangan itangin wangun iruꞌ.
GEN 45:28 Da Israil ini ibiani, “Nan nidzun bingan! Dzi narunggangꞌ Yosef rungꞌ impa marataꞌ. Dzi nafan da natsanga arangan sib raiyi, ida dzi namus mampan.”
GEN 46:1 Ibinigi da Israil iyu nanggan santan da irut utupan ifa i waꞌa Idzip, da gubuꞌ arangan fawaꞌa Birsiba da itsara nam isu dangki ifan da ramanggan Isak Anutu gan.
GEN 46:2 Da Anutu ini nan da arangan imingꞌ nam puafuban da idziang ibiani, “Yakop! Yakop!” Da Yakop ini, “Dzi aruani!”
GEN 46:3 Da Anutu ini binaꞌ, “Dzi Anutu, u ramanggam Anutu gan. Agu anungꞌ ratan i ruꞌa Idzip u, i dzi bungꞌ anang u yanginggam nawaꞌ nasu garam utup tsiraꞌ mangan namingꞌ nigi.
GEN 46:4 Dzi bungꞌ arut agu nampruꞌ ruangꞌ naruꞌ Idzip, da bampan naga da dzi bungꞌ atip nau agu natip naba. Da u bungꞌ amamp nayab Yosef banginggan.”
GEN 46:5 Da Yakop tanginda Birsiba rai, da narun rusan itangin arangan impruꞌ da ribarangan finin rusan da narun rusan santan iyab karis King Farau tangindan bada i uda ribarangan fadan ugu.
GEN 46:6 Da Yakop irut narun rusan da rumpun rusan finam da marub santan ifa Idzip. Da ribarangan iyu apu gan mpada tayangꞌ gin da nam bunumpan santan udan mingꞌa Kanan ugu impruꞌ ibinigi.
GEN 46:8 Israil yangin rusan aru ruta fada gamp Idzip ugu binganggan ibiani: Ruben, Yakop narunggan miamun.
GEN 46:9 Da Ruben narun rusan marub binganggan ibiani, Hanok, Palu, Hetsron da Karmi.
GEN 46:10 Simion narun rusan marub binganggan ibiani, Dzemuel, Dzamin, Ohat, Dzakin, Tsohar da Siaul. Siaul rinanggan sagat Kanan.
GEN 46:11 Liwai narun rusan marub binganggan ibiani, Gerson, Kohat da Merari.
GEN 46:12 Yuda narun rusan marub binganggan ibiani, Er, Onan, Sela, Perets da Tsera. (Da bitsintaꞌ Er da Onan imamp da gubuꞌ ribarangan rungꞌ mpada mingꞌa intap Kanan ugu.) Da Perets narun rusan marub binganggan ibiani, Hetsron da Hamul.
GEN 46:13 Isakar narun rusan marub binganggan ibiani, Tola, Pua, Dzasup da Simron.
GEN 46:14 Tsebulun narun rusan marub binganggan ibiani, Seret, Elon da Dzalil.
GEN 46:15 Nigi Lia narun rusan gabunggan Yakop riman da arangan da gubuꞌ mpada mingꞌa Padan-Aram (Mesopotemia). Lia irim narun finam mangan impruꞌ binganggan Daina. Mpruꞌa Yakop narun rusan rima da Lia da rumpun rusan isangꞌ 33.
GEN 46:16 Gat narun rusan marub binganggan ibiani, Tsefon, Hagi, Suni, Esbon, Eri, Arodi da Areli.
GEN 46:17 Aser narun rusan marub binganggan ibiani, Imna, Iswa, Iswi da Beraia. Ribarangan nafunggan Sera. Da Beraia narun rusan marub binganggan ibiani, Heber da Malkiel.
GEN 46:18 Nigi Yakop yangin rusan riman da Tsilpa, sagat gum Laban riman da Lia ugu. Mpruꞌa utup igi santan isangꞌ 16.
GEN 46:19 Retsel narun rusan Yakop riman da arangan binganggan ibiani: Yosef da Benyamin.
GEN 46:20 Gubuꞌ Yosef mpada gamp tsiraꞌ Idzip da irim narun rusan Manase da Ifraim da fininggan Asenat, Potifera garam pumuꞌan mingꞌa gamp On narunggan finam.
GEN 46:21 Benyamin narun rusan marub binganggan ibiani: Bela, Beker, Asbel, Gera, Neman, Ehi, Ros, Mupim, Hupim da Art.
GEN 46:22 Nigi Yakop narun rusan riman da fininggan Retsel mpruꞌan da rumpun rusan isangꞌ 14.
GEN 46:23 Dan narunggan marub bitsintaꞌ angu binganggan Husim.
GEN 46:24 Naftali narun rusan marub ibiani: Dzatsiel, Guniꞌ, Dzetser da Silem.
GEN 46:25 Nigi Yakop yangin rusan riman da Bilha, sagat gum Laban riman da Retsel ugu. Mpruꞌa utup igi santan isangꞌ 7.
GEN 46:26 Yakop narun rusan da rumpun rusan ruta arangan ruꞌa gamp Idzip ugu isangꞌ 66. Da wafaris arangan narun rusan finin rusan impruꞌ u.
GEN 46:27 Yosef narun rusan marub iruꞌ waꞌa mingꞌa Idzip ugu bampruꞌan da utup 66 igi da Yakop utupan fada Idzip igi isangꞌ 70.
GEN 46:28 Yakop itangin Yuda imungꞌ i nida sisingꞌ da Yosef i bawaꞌan da ribarangan mingꞌa Gosen. Da gubuꞌ ribarangan bawaꞌan mingꞌa intap Gosen sib,
GEN 46:29 da Yosef iyu karisan da ifa Gosen i waꞌa da ramanggan Israil. Gubuꞌ Yosef bawaꞌan da tsanganda ramanggan da impung arangan da irang guntiꞌ bingan angu.
GEN 46:30 Da Israil ini da Yosef ibiani, “Aruani da dzi runggangꞌ maranggangꞌ itsangan agu ibi agu rungꞌ impai marataꞌ, da dzi bungꞌ amamp ruta nugungꞌ nufan.”
GEN 46:31 Da Yosef ini da rain rusan da ramanggan utupan ibiani, “Dzi bungꞌ afani da King Farau nabiani, ‘Dzi raingꞌ rusangꞌ da dzi ramanggangꞌ da utupan santan mpada Kanan ugu ibawaꞌ sib.
GEN 46:32 Ribarangan garam mpada tayangꞌ dumpa da makau da iyu apu gan santan angu iba impruꞌ da nam bunumpan santan suda wain gin ibinigi.’
GEN 46:33 Da gubuꞌ Farau nuꞌa agam atangꞌa fadan da guta i agam bida ani, ‘Agam inang gumam ibianungꞌ?’
GEN 46:34 da agam wani arangan nanggan mungaꞌ nabiani, ‘U garam gumam agai ani gumangꞌ nangan da ibiani, aga garam mpada tayangꞌ dumpa da makau, yatsungꞌ aga ramangꞌ rusan sanaban musa nangan. Aga atsungꞌ gin da aga isi isiꞌ isangꞌ aga yingꞌa rutin.’ Da nigi sangꞌ i rima agam sib i mpada intap Gosen, i garam Idzip ibugin i suda uts da garam mpada tayangꞌ dumpa.”
GEN 47:1 Ibinigi da Yosef ifani da King Farau ini binaꞌ, “Dzi ramanggangꞌ da raingꞌ rusangꞌ mpada intap Kanan ugu ibawaꞌ sib. Ribarangan iba inting da dumpa gan da makau gan da nam bunumpan santan, da iba mpa imingꞌ intap Gosen da aruani.”
GEN 47:2 Arangan ipiriangꞌ rain rusan 5 da ifa rut imunti King Farau maranggan.
GEN 47:3 Da king iguti ribarangan ini binaꞌ, “Agam inang gumam idzuwai?” Da ribarangan ini, “U garam gumam agai ani garam mpada tayangꞌ dumpa yatsungꞌ ramangꞌ rusangꞌ sanaban musa nangan.”
GEN 47:4 Da ribarangan ini da arangan impruꞌ ibiani, “Aga ba i mpada nani pas angu, i gubuꞌ fus tsiraꞌ nam maringꞌa sib iwaꞌ Kanan da u garam gumam apu gan isau sai i gadan. Ibinigi da u garam gumam agai ani igaib runggangꞌ da agu i u gaiba agai da aga fampada intap Gosen.”
GEN 47:5 Ibinigi da King Farau ini da Yosef ibiani, “U ramanggam da raim rusam iba da agu;
GEN 47:6 da intap Idzip ani santan isu u nanggam da wapiriangꞌ nasangꞌ u maram aridagin. Bida u maram furan da watangin ramanggam da raim rusam i intap bini Gosen. Da bida u tsanganda ribarangan gan fain waꞌa bini yusan i sanab mpada tayangꞌ apu santan da nampa tayangꞌ dzi makau gangꞌ nampruꞌ nabinigi.”
GEN 47:7 Ibinigi da Yosef ifa yu ramanggan iba munti King Farau maranggan. Da Yakop ifinti king i nan bini,
GEN 47:8 da king igut i arangan da ini, “Agu udzufam wayawai?”
GEN 47:9 Da Yakop ini da king ibiani, “Dzi udzufangꞌ ntsungꞌa mpada yungan da aruani isangꞌ 130 angu, da wasangꞌ dzi ramanggangꞌ da rumpunggangꞌ udzufan ntsungꞌa mpada yungan u. Da dzi waꞌ da barabin ampi bingan impruꞌ.”
GEN 47:10 Yakop ini nan sib da ifinti King Farau da itangin arangan rai da ifan.
GEN 47:11 Ibinigi da Yosef itangin intap bini Rameses mingꞌa Idzip da ramanggan da rain rusan impa gin ibi king nidan.
GEN 47:12 Da Yosef irim nam gadan da ramanggan da rain rusan da ramanggan utupan santan yatsungꞌ narun ruas wayawai ibinigi.
GEN 47:13 Gubuꞌ fus tsiraꞌ imingꞌ gubuꞌ guntiꞌ bingan da nam gadan santan imaringꞌ sib, da garam gar sib angu Idzip da Kanan impa asub i mangits.
GEN 47:14 Yosef iyu moni santan ampan Idzip da Kanan suba nam gadan gin da iyu iba rim i king ungaran.
GEN 47:15 Gubuꞌ ampan Idzip da Kanan santan moni gan ntsupan, da rib Idzip iba da Yosef da ini, “Warim aga sib i nam gadan, i aga bungꞌ amamp i mangits. I aga moni gangꞌ santan intsup sib wa!”
GEN 47:16 Da Yosef ini, “Da bida nigi da agam wayu apu gam waba da dzi da dzi bungꞌ arim nam gadan da agam i mungaꞌ gan.”
GEN 47:17 Ibinigi da ribarangan iyu hos, dumpa, nuning, makau da dongki gan iba da Yosef i suba nam gadan. Da Yosef irim ribarangan santan sib i nam gadan isangꞌ udzuf arigi.
GEN 47:18 Gubuꞌ udzuf arigi ntsupan da atupa udzuf faꞌ da ribarangan itip iba da Yosef da ini, “O garam tsiraꞌ! Aga wasangꞌ dziginda barabin gangꞌ i agu u. Aga moni gangꞌ da apu gangꞌ santan intsup sib da isu agu gam. Da aga nanggangꞌ mangan ruwamingꞌ i riman da agu i suba nam gadan gin u. Imaꞌ, agai angu da gangꞌ intapangꞌ.
GEN 47:19 Warim aga sib i aga anungꞌ mampa i mangits da aga intapangꞌ mingꞌa utaꞌ u. Wayu agai da intapangꞌ nasub dzafain i nam gadan. Da aga nasu king garam guman da sagat guman utaꞌ angu, da intapangꞌ bungꞌ asu king gan. Warim nam gadan da agai i aga anungꞌ mampan, da warim nam yamun da agai i intap anungꞌ mingꞌa utaꞌ u.”
GEN 47:20 Ibinigi da Yosef irim nam gadan isu nam ntsuman i rib Idzip intapan santan isu king nanggan, iruꞌ i nam mangits tsiraꞌ wayada garam Idzip santan.
GEN 47:21 Da Yosef inang garam Idzip santan mingꞌa gubuꞌ yaban da gubuꞌ ruꞌan isu King Farau garam guman utaꞌ angu i nanga i guman.
GEN 47:22 Da intap Yosef mamida udan, da garam anutu wain i anutu umpur intapan, i king impa tayangꞌ ribarangan da isangꞌ i nam gadan. I wain igi da ribarangan rugif intapan ragun.
GEN 47:23 Yosef ini da ampan santan ibiani, “Agam sib angu waringantin, gubuꞌ aruani da dzi yu agam da intapam isub dzafain isu King Farau nanggan. Da nam yamun aruani, agam wayu da wafa ntang i gumam ruga rugam.
GEN 47:24 Gubuꞌ nam igi suda nidzun sib da agam waufum nasangꞌ 5. Da warim 5 igi gan bits nafan da king, da agam wayu gam faban igi gan 4 i agam utupam gadan da ntangan.”
GEN 47:25 Da ribarangan ini, “Garam tsiraꞌ, u rim aga sib ngarubini, da aga rubungꞌ ampa marataꞌ. Aga taga ruangꞌ i suda king garam guman utaꞌ angu.”
GEN 47:26 Ibinigi da Yosef yudzu nan mangan isu nan faidagin imunti wasaꞌ i garam Idzip, i bida gubuꞌ nam atiꞌan da natsaf 5 igi gan bits nasu king gan. Da nan igi rungꞌ imunti da gubuꞌ aruani ibinigi. Da garam anutu wain i anutu umpur intapan angu da king anungꞌ iyu u.
GEN 47:27 Garam Israil impai imingꞌ intap Gosen mingꞌa Idzip da iyu intap imingꞌ nigi, da isangꞌ nidzun angu i nam bunump da irim narun rusan iyus angu.
GEN 47:28 Yakop impai Idzip isangꞌ udzuf 17, da mpruꞌ arangan udzufan santan mpada rutin igi isangꞌ 147.
GEN 47:29 Yakop gubuꞌ gan nanga i mampan basuda uts, da inuꞌ narunggan Yosef ba da ini rutin ibiani, “Bida u maram arida nidzun angu i dzi da warim bangim waruꞌ dzi faga rampuat da wataga ruam nidzun angu da dzi i u anungꞌ rima dzi i gamp Idzip ani u,
GEN 47:30 gubuꞌ dzi mampa sib da watip wau dzi nawaꞌ sinungꞌ gamp Idzip da wafarim dzi nampruꞌ da ramangꞌ rusangꞌ i gampan gingꞌa gin.” Da Yosef ini, “Hai, ramangꞌ! Dzi bungꞌ anang nabi u nidan.”
GEN 47:31 Da Yakop ini, “Watsarif ruam nidzun angu da dzi.” Yosef itaga ruan nidzun angu da raman, da Yakop irim antungꞌ iruꞌ gan rabiꞌ gan gingꞌa gin da irim dangki gin.
GEN 48:1 Gubuꞌ fain fada sib da Yosef iyu sisingꞌ i arangan ramanggan gingꞌa rinin. Ibinigi da arangan iyu narun rusan marub iruꞌ igi, Manase da Ifraim, ifan i tsanganda Yakop.
GEN 48:2 Gubuꞌ Yakop uda sisingꞌ i narun Yosef bada i tsanganda arangan, da arangan riniurun gan pas rumingꞌan da inting ruan i rabiꞌ gan da impa iyab.
GEN 48:3 Yakop ini da Yosef, “Anutu Nampang Wain iwaꞌ da dzi imingꞌ Luts mingꞌa intap Kanan da ifinti dzi imingꞌ nigi
GEN 48:4 da ini ibiani, ‘Dzi bungꞌ arim yangin ampi bingan da agu da u yanginggam bungꞌ autus i ruan nasu garam utup tsiraꞌ bingan. Da dzi bungꞌ arim intap aruani da u yanginggam taptap nasu i nam bunumpan nanting.’
GEN 48:5 Da, Yosef, u narum rusam marub iruꞌ waꞌa gamp Idzip ani mungꞌ da dzi musa badan da isu dzi gangꞌ; Ifraim da Manase bungꞌ asu dzi narungꞌ rusangꞌ nidzun nabi Ruben da Simion.
GEN 48:6 Da bida u narum rusam fain waꞌa bampan i mamaꞌ iruꞌ ani da bungꞌ asu u gam. Da intap nida faba bafadan da ribarangan bungꞌ amaꞌ. Da bungꞌ ampa wasaꞌ i Ifraim da Manase yangin rusan angu.
GEN 48:7 Dzi ni nan igi i gubuꞌ dzi mingꞌa Padan Aram badan ugu da Retsel imamp imingꞌ sanab, uts angu da gamp Efrata imingꞌ intap Kanan da irim nugu barabin tsiraꞌ bingan da dzi i u rinanggam. Da dzi rim arangan i sanampun ringan fada Efrata” (nigi Betlehem).
GEN 48:8 Gubuꞌ Israil raraba Yosef narun rusan marub igi da igutin, “Manga narun rusan igi?”
GEN 48:9 Da Yosef ini, “Ramangꞌ! Mamaꞌ iruꞌ ani dzi narungꞌ rusangꞌ Anutu riman da dzi mingꞌa ani.” Da Israil ini, “Da wayu mamaꞌ igi waba da dzi nafinti.”
GEN 48:10 Gubuꞌ arigi da Israil maran isap da watip tsanganda nam bini u, i arangan ifufi funub. Ibinigi da Yosef iyu narun rusan igi iba uts angu da ramanggan Yakop, da yari bangin ragun gin da itsutsuf.
GEN 48:11 Yakop ini ibiani da Yosef, “Dzi marangꞌ wafur i tipa tsanganda agu maram u, da bitsintaꞌ Anutu irim dzi sib i dzi tsanganda agu mpruꞌan da narum rusam.”
GEN 48:12 Da Yosef ibibi narun rusan sinungꞌ ramanggan Yakop da yidzaꞌ fagan da itauf maran iruꞌ intap imingꞌ raman maran.
GEN 48:13 Yosef igif Ifraim i bangi bini da yusu ifa Israil bangi yas da igif Manase i bangi yas da yusu ifa Israil bangi bini, i arangan mamaꞌ miamun.
GEN 48:14 Da bitsintaꞌ Israil iraiꞌ i bangin bini da ibarim ifa ragun i mamaꞌ isiꞌ Ifraim gudzun. Da iraiꞌ i bangin yas da ibarim ifa ragun i mamaꞌ miamun Manase gudzun. Ibinigi da Israil anungꞌ yatsungꞌ sanampun rima bangi bini ragun i mamaꞌ miamun da gubuꞌ rima mirimp.
GEN 48:15 Da ifinti Yosef ibiani, “Anutu aru mungꞌ da dzi rumpunggangꞌ Abraham da dzi ramanggangꞌ Isak pumuꞌan ugu da mpada tayangꞌ dzi da gubuꞌ sib angu badan da bawaꞌan da gubuꞌ aruani,
GEN 48:16 da Angira aru rima dzi sib i barabin mara maran sib angu nafinti mamaꞌ marub iruꞌ ani. Da bungꞌ afaringꞌ dzi binganggangꞌ da rumpunggangꞌ Abraham da ramanggangꞌ Isak binganggan nayab i ribarangan, da yanginggan nautus i ruan nasu tsiraꞌ namingꞌ intap.”
GEN 48:17 Gubuꞌ Yosef tsanganda ramanggan rima bangin bini yaba Ifraim gudzun, da wangun i barabin gin, ibinigi da Yosef igif Yakop bangin da inang i raꞌa gin sinungꞌ Ifraim gudzun da barima fada Manase gudzun.
GEN 48:18 Da ini, “Aꞌa ramangꞌ! Nani mamaꞌ miamun. Da warim bangim bini nayab i arangan gudzun.”
GEN 48:19 Da bitsintaꞌ Israil ibugin da ini, “Dzi sruꞌ gin, dzi narungꞌ! Dzi sruꞌ gin i arangan yanginggan bungꞌ awaꞌ nasu garam utup tsiraꞌ mangan nabinigi. Da bitsintaꞌ arangan rainggan isiꞌ ani yanginggan bungꞌ awaꞌ nayus arangan gan da nasu garam utup ampi bingan angu.”
GEN 48:20 Ibinigi da Israil ifinti rib iruꞌ igi da gubuꞌ arigi ibiani, “Garam Israil nifun bungꞌ agamp agu binganggam i nan fintidan da nani, ‘Anutu nafinti agam nabi Ifraim da Manase.’” I sanab igi da itangin Ifraim isu miamun i Manase.
GEN 48:21 Da Israil ini da Yosef, “Dzi su uts i mampan, da Anutu bungꞌ arut agu da nau agu natip nafa u tafam rusam intapan.
GEN 48:22 Mamai fiririꞌ Sikem igi dzi rim isu u nanggam, da dzi warim da u raim rusam u. Imaꞌ. Dzi yis garam Amor i gangꞌ bainatangꞌ da dampa gangꞌ i uda intap igi.”
GEN 49:1 Yakop inuꞌ narun rusan santan impruꞌ da ini rutin ibiani, “Agam santan wabampa wampruꞌ ruam watsuafiꞌ dzi da dzi nani nan idzuwai nida waꞌan da agam da gubuꞌ bampan aga.
GEN 49:2 “Dzi, Yakop, narungꞌ rusangꞌ, wampruꞌ ruam waba da waringant i dzi, agam ramanggam Israil, nanggangꞌ nidan.
GEN 49:3 “Ruben, dzi narunggangꞌ miamun, u waꞌ da u santingꞌ dzi riniurun gangꞌ miamun. U yu bingan tsiraꞌ da nampang iyus raim rusam.
GEN 49:4 Agu bi mpui furan fuafagin suda tsurupiap da wasangꞌ i garam ntingan u, da bitsintaꞌ wasangꞌ i rungꞌ tsarifa agu u, i u atangꞌ ramanggam ungaran sib da u rim rini miaꞌ tsiraꞌ bingan da dzi.
GEN 49:5 “Simion da rainggan Liwai isangꞌ ruan angu i uwayant i suda bangi biꞌ da wayada nam.
GEN 49:6 Dzi wasangꞌ i mpada wasaꞌ i rib iruꞌ igi nanggan maradzigin tipan u. Iyu wangun tsakiadan utaꞌ angu da yis garam funub da itipuꞌ makau faga far utaꞌ utaꞌ angu isangꞌ maranggan furan.
GEN 49:7 Nam pupuarapan narut ribarangan i nam nugun tsakia tsiraꞌ da nugun tsiaꞌan i rima tsakia da isa garam funub. Dzi bungꞌ awat ribarangan rai nadzarang nampa wasaꞌ i garam Israil gampan.
GEN 49:8 “Yuda, u raim rusam bungꞌ atsarif agu, da bungꞌ aidzaꞌ fagan da agu. Da agu bungꞌ agab garam ipiapam wan.
GEN 49:9 O Yuda, agu sangꞌ laion naru faꞌ mangan gada apu gan garadan da tipa bada gan gingꞌa gin. Da isangꞌ laion amputan i mprutsan da manga wasangꞌ suda frapin.
GEN 49:10 Mingꞌa Yuda da bungꞌ agif bungaꞌ king gan i banginggan da yanginggan taptap bungꞌ asu king, nasangꞌ bungaꞌ igi ramanggan nidzun suda wain gin bawaꞌan da garam intap wain wain atangꞌa warangꞌ i arangan.
GEN 49:11 Yuda bruꞌ wain gan bungꞌ ayus da arangan bungꞌ adzur dongki gan nafa bruꞌ wain bini yusan maran aridagin. Bungꞌ atip wain gurun nayus da bungꞌ adzuꞌ ngarukui gan gin.
GEN 49:12 Arangan maranidzun bungꞌ asu biꞌ i wain numan, da nifu urun bungꞌ asap nidzun angu i makau sisu gurun numan.
GEN 49:13 “Tsebulun bungꞌ ampa namingꞌ mpui uruts ringan da bungꞌ asu mumai bini madzung ba antungꞌa gin. Da ampapan bungꞌ afan da nawaꞌ gamp Saidon.
GEN 49:14 “Isakar ibi dongki riniurun gingꞌa wasaꞌ i tayap nam bunump iruꞌrun.
GEN 49:15 Gubuꞌ arangan tsanganda intapan igi bida intap ngarubini bingan mpada asap gin, da bungꞌ adzuangꞌ aruꞌ da nausu runggan i buaringꞌa barabin bida mamaꞌ gum utaꞌ angu.
GEN 49:16 “Dan bungꞌ asu gudzun i raruda garaman bini nabi utupan Israil fain naga.
GEN 49:17 Dan bungꞌ abi muntsir isiꞌ angu da nampang tsiraꞌ gingꞌa sanab ringan. Da bida hos runta badan da bungꞌ agara i faga mutun, da garam mpada hos bungꞌ aruaꞌ nafa barun gin.
GEN 49:18 “O Yawe, dzi mpa irim marangꞌ i u yuda dzi sinungꞌ ipiap banginggan.
GEN 49:19 “Garam wapa nam bungꞌ awaꞌ da nais Gat, da bitsintaꞌ arangan bungꞌ ais ribarangan da nadaru rai nafan.
GEN 49:20 “Aser intapan bungꞌ anti nidzun angu i nam gadan bini. Da bungꞌ arim nam bini mara maran nasangꞌ king ruasan gadan.
GEN 49:21 “Naftali ibi dia rinan runta utaꞌ angu yungan i maranggan furan, da rima narun ruas bini bini angu.
GEN 49:22 “Yosef ibi bruꞌ muntida uts da mpui maran da kapa nidzun bini yusan da bangi ngab yari ragun i nam santan.
GEN 49:23 Garam isa nam i biriang da dampa iwaꞌ da yintsaꞌ i faningꞌa arangan da isa arangan funub.
GEN 49:24 Da bitsintaꞌ Yosef bangin waratarat da gan dampa gan u, imaꞌ. Bangin ipuapap angu i Yakop Anutu gan nampanggan irim arangan sib, da binganggan fain ibi Garam Mpada Tayangꞌ Dumpa da Tauf Tsiraꞌ Muntida Sib i Israil.
GEN 49:25 Da dzi Anutu gangꞌ Nampang Wain bungꞌ arim agu sib da nanang nam bini ampi bingan nawaꞌ da agu: natangin gamiꞌ namingꞌ maranguntung wagungꞌ naruꞌ, da mpui namingꞌ intap warangꞌ nayab, da sagat da apu rinan santan narim narun ruas nayus.
GEN 49:26 Nam fintidan ampi bingan u ramanggam dzi riman da agu iyus nam bini bini mingꞌa mamai ratar ratar sib. Nam fintidan santan igi narut agu, Yosef, i u yu bingan tsiraꞌ imingꞌ wasaꞌ i u raim rusam santan.
GEN 49:27 “Benyamin isangꞌ iyam buman ragiyab tsiraꞌ. Tataꞌ santan da arangan igara apu funub da igan. Da nam nufan da arangan ifab fain rumingꞌan igi.”
GEN 49:28 Nigi utup 12 Israil, da raman Yakop ifinti i nan fintidan igi intuang ribarangan ruga rugan.
GEN 49:29 Yakop ini nan babampafan da narun rusan ibiani, “Isu uts i dzi mampan. Da agam warim dzi wampruꞌ da dzi ramangꞌ rusangꞌ namingꞌ tauf bampun mingꞌa Efron garam Hit intapan
GEN 49:30 mingꞌa Makpela ugu, Mamri marafain gan gubuꞌ yaban mingꞌa intap Kanan. Tauf bampun da intap igi da Abraham iyu imingꞌ Efron gin, i rima badzab in.
GEN 49:31 I mingꞌa nigi da irim Abraham da fininggan Sara da Isak da fininggan Rebeka, da dzi rim Lia imingꞌ nigi impruꞌ.
GEN 49:32 Dzi rumpunggan Abraham iyu intap da tauf bampun igi imingꞌ garam Hit gin.”
GEN 49:33 Yakop intsup nanggan nidan da narun rusan sib da intsrung faganggan iyab rabiꞌ gan da igingꞌ iruꞌ da imamp.
GEN 50:1 Yosef impai iruꞌ da igingꞌ ragun i raman da irang da itsutsuf arangan.
GEN 50:2 Da irang sib da ini da garam tipa garam mampan riniuriatsan i mingꞌa gubuꞌ guntiꞌ i tipa arangan ramanggan riniuriatsan.
GEN 50:3 Sanab tipa Yakop riniuriatsan igi iyu gubuꞌ 40, yatsungꞌ gum igi gubuꞌ gan rururungan. Garam Idzip irang i arangan isangꞌ gubuꞌ 70.
GEN 50:4 Gubuꞌ ranga i Yakop ntsupa sib da Yosef igaib runggan da King Farau garam gudzun gan ibiani, “Isangꞌ agam uda dzi nifunggangꞌ fadan da king da nidan da arangan bida ani,
GEN 50:5 ‘Gubuꞌ dzi ramanggangꞌ nanga i mampan, da arangan ini da dzi taga ruangꞌ da arangan, i dzi tipa uda arangan riniuriatsan fada intap Kanan, da rima mingꞌa tauf bampun arangan runggan rafan. Da isangꞌ u tusa maram i dzi da dzi farima ramanggangꞌ sib, da dzi musa tipa badan?’”
GEN 50:6 Da king iringant i Yosef nanggan da ini ibiani, “Wayab da warim ramanggam nasangꞌ u nanggam tagada ruam rutin.”
GEN 50:7 Ibinigi da Yosef iyu ramanggan iyab i riman. King garam gudzun gan ampi bingan irut Yosef impruꞌ ruan fadan — garam mpada tayangꞌ king ungaran da garam suda wain i gamp fain mingꞌa Idzip,
GEN 50:8 impruꞌ da Yosef utupan da rain rusan santan da ramanggan utupan santan. Da narun rusan mpruꞌan da apu gan angu rungꞌ impa imingꞌ intap Gosen.
GEN 50:9 Garam mpada karis da garam mpada hos irut arangan impruꞌ ruan yaban. Da rib fadan igi utup tsiraꞌ bingan.
GEN 50:10 Gubuꞌ ribarangan bawaꞌa mingꞌa mumai tura wit i uda nidzun gin mingꞌa Atad, uts da mpui Yordan, da singisiang tsiraꞌ bingan imunti i Yakop. Da Yosef itip impa i ramanggan i nigi isangꞌ gubuꞌ 7.
GEN 50:11 Garam Kanan mpada gamp igi itsanga nam pumuꞌa badzab mingꞌa mumai tura wit gin mingꞌa Atad da ini, “Garam Idzip aga isantingꞌ nam maran gaiban tsiraꞌ bingan.” Ibinigi da ifaringꞌ mumai igi Abel Mitsraim, wainggan ‘garam Idzip maran gaiban gan’.
GEN 50:12 Ibinigi da Yakop narun rusan yatsungꞌ nan ibi arangan nidan da ribarangan:
GEN 50:13 Ribarangan iyu ramanggan ifa Kanan da irim i tauf bampun mingꞌa intap Makpela, uts da Mamri, intap Abraham rima nam ntsuman gin da Efron, garam Hit ugu, isu mumai rima badzabin.
GEN 50:14 Gubuꞌ Yosef rima ramanggan sib da irut rain rusan da rib ruta fadan ugu impruꞌ ruan itip iba Idzip.
GEN 50:15 Gubuꞌ Yosef rain rusan tsanganda bida ramanggan mampa sib da ini ibiani, “Bida Yosef maran rufura asub agi nanga rutin ugu da bubida anungꞌ i agi?”
GEN 50:16 Ibinigi da ribarangan irim nan ifan da Yosef da ini ibiani, “U ramanggam irim nan bida ani mungꞌ da agai da imus mampan:
GEN 50:17 ‘Agam wani wabiani da Yosef: Dzi gut i agu i u siata raim rusam nanggan maisan nanga yaba i agu.’ Ibinigi da maram wantuꞌ ramanggam Anutu gan garam guman agai da wasiat aga nanggangꞌ maisan rai.” Gubuꞌ ribarangan nanggan fawaꞌa da Yosef, da arangan irang.
GEN 50:18 Da arangan rain rusan impruꞌ ruan iba da yidzaꞌ fagan da itauf maran iruꞌ arangan maran da ini, “Aga rim runggangꞌ da agu isu u garam gumam utaꞌ angu.”
GEN 50:19 Da bitsintaꞌ Yosef ini, “Agam anungꞌ ratan u. Dzi wasangꞌ i uda Anutu mumai gan da rima nam mungaꞌ da agam u. Imaꞌ.
GEN 50:20 Agam ini wayada dzi da bitsintaꞌ Anutu yitam i agam nanggam maisan igi isu nam ngarubini, i rima garam ampi bingan nanggan mpadan sib. Da iwaꞌ ibinigi.
GEN 50:21 Ibinigi da agam anungꞌ ratan u. Dzi bungꞌ arim agam da narum rusam sib.” Da Yosef iyafa rain rusan wangun i nan mantsingan bida nigi.
GEN 50:22 Yosef da rain rusan da gan utupan impa Idzip. Arangan impa isangꞌ udzuf 110,
GEN 50:23 da itsangan narunggan Ifraim rumpun rusan. Da arangan iyu Manase narunggan Makir narun rusan isu i gan ibinigi.
GEN 50:24 Da Yosef ini da rain rusan ibiani, “Dzi su uts i mampan. Da Anutu bungꞌ ampa tayangꞌ agam da nau agam sinungꞌ intap aruani nafa intap arangan ragada mungꞌ da Abraham, Isak da Yakop ugu.”
GEN 50:25 Da Yosef ini da Israil narun rusan i tsafa ruan nidzun angu da ini, “Gubuꞌ Anutu uda agam waꞌa sinungꞌ intap ani da agam wau dzi riniuriatsangꞌ nampruꞌ.”
GEN 50:26 Ibinigi da Yosef udzufan waꞌa 110 sib da imamp da itip riniuriatsan i mingꞌa gubuꞌ guntiꞌ da irim i bugis da igingꞌ Idzip.
JON 1:1 Yawe irim nan da Amitai narunggan Yona ibiani,
JON 1:2 “Wauriꞌ wafa gamp tsiraꞌ Niniwe da wani nan babampafan da garam gamp igi, i Dzi tsanga ribarangan nanggan maisan ampi bingan nangan, da Dzi bungꞌ araru.”
JON 1:3 Da bitsintaꞌ Yona yuriꞌ da ifa sanab rugan fada gamp Tarsis i runta sinungꞌ Yawe. Ibinigi da arangan iruꞌ gamp Dzopa mingꞌa uruts ringampa da iwaꞌ da madzung mangan nida fada Tarsis. Da irim moni gin da iyabin i runta sinungꞌ Yawe.
JON 1:4 Da bitsintaꞌ Yawe itangin fifing tsiraꞌ iwaꞌ uruts wasaꞌ, da mpui isu iyamiyam da inang i branga madzung.
JON 1:5 Garam runta i madzung irat da inuꞌ gan anutu umpuran ruga rugan i rima sib. Da ribarangan itatapu nam bunump ararai iruꞌ uruts i nanga madzung puapapan. Da bitsintaꞌ Yona iruꞌ madzung igi wasaꞌ gan da igingꞌ marampruꞌ mungꞌ raiyi.
JON 1:6 Garam gudzun madzung gan ifawaꞌ da Yona da ini rutin ibiani, “Amaꞌ! U bugingꞌ ibinigi? Wauriꞌ da waugin da anutu gam! Mani arangan maran bungꞌ agaib agi da narim agi sib i agi anungꞌ mampan u.”
JON 1:7 Da garam runta i madzung igi ini da ruan, “Agi antungꞌa rarub i kupisa wasi garam idzuwaarigi su wain i barabin tsiraꞌ waꞌan da agi ani.” Da ribarangan yantungꞌ rarub, da rarub ikupis Yona binganggan wasi.
JON 1:8 Da ribarangan igut i Yona ini binaꞌ, “Wani da agai! Mabi u su wain i barabin waꞌan da agi ani? Da agu nang gumam idzuwai? Da u ba imingꞌ anungꞌ? Da u garam utup idzuwai?”
JON 1:9 Da Yona ini da ribarangan ibiani, “Dzi garam utup Hibru, da dzi pumuꞌ Yawe, Anutu mpada gunungun tanginda intap da uruts.
JON 1:10 Da dzi runt sinungꞌ Arangan.” Gubuꞌ ribarangan ringanta gin da irat nam tsiraꞌ bingan angu da ini da Yona, “U nang asub tsiraꞌ bingan angu!”
JON 1:11 Da fifing da uruts iyamiyaman igi iyingꞌ ifa i suda tsiraꞌ bingan. Ibinigi da ribarangan igut i Yona, “Aga nanga bida anungꞌ i agu da uruts ani ntungan?”
JON 1:12 Da Yona ini binaꞌ, “Waraꞌ i dzi da watapu dzi naruꞌ uruts, da uruts bungꞌ antung. Dzi sruꞌ gin i dzi asubangꞌ igi da fifing tsiraꞌ bingan ani iwaꞌ da agam.”
JON 1:13 Da bitsintaꞌ ribarangan yintsaꞌ riniurun gan i tsariꞌa madzung igi fada ringampa da inang itsiri, i fifing da uruts irunt tsiraꞌ bingan iyus miamun ugu da ingaungꞌ i gan fadan.
JON 1:14 Ibinigi da ribarangan iyugin da Yawe ini binaꞌ, “O Yawe! Aga gampun runggangꞌ da Agu. Bida garam ani asuban maꞌan, da anungꞌ rima nam mungaꞌ da agai i arangan nanggan mampan u. Da anungꞌ raruda agai bida U raruda garam yatsa garam biꞌ gan rai u, i wain, Agu, O Yawe, U rim barabin ani da agai, yatsungꞌ U rugam uwayantam.”
JON 1:15 Ida garam runta i madzung iraꞌ i Yona da itapu iruꞌ uruts, da uruts iyamiyam tsiraꞌ intung.
JON 1:16 Ribarangan itsanga Yawe nampanggan da irat tsiraꞌ bingan angu i Arangan, da itsara nam da itaga ruan i nanga nam fain da Yawe.
JON 1:17 Da Yawe itangin yafas tsiraꞌ mangan iba da intap i Yona. Da Yona igingꞌ yafas wangun wasaꞌ isangꞌ gubuꞌ da idziang iruꞌ da bits.
JON 2:1 Yona impa yafas wangun wasaꞌ da yugin da Yawe, arangan Anutu gan,
JON 2:2 ibiani, “O Yawe! Dzi waꞌ da barabin tsiraꞌ bingan, da dzi nuꞌ Agu i U rima dzi sib, da U ringant i dzi. Dzi mpa iruꞌ garam mampan gampan, da dzi rang ibiaꞌ da Agu, da U ringant i dzi nanggangꞌ rangan.
JON 2:3 U tapu dzi ruꞌ uruts warangꞌ da mpui ifingꞌ i dzi ruꞌ rungum warangꞌ bingan. Uruts ibuarum dzi da U iyamiyamam tsiraꞌ ititam i dzi.
JON 2:4 Dzi buni gaꞌ U tiasa dzi rai i U maranggam, da bitsintaꞌ dzi bungꞌ atip atsanga Agu Ungaram Mararam.
JON 2:5 Mpui tsiraꞌ igangum dzi da yintsungꞌ dzi yu fufin da asapangꞌ sib da ibuafir dzi nting angu. Da dzi nang i mampan. Biningꞌ biningꞌ yudzu dzi gudzungꞌ gangꞌ sib.
JON 2:6 Dzi sasatup iruꞌ ifa mamai wain mingꞌa uruts warangꞌ bingan, da intap igi itsungin dzi sib i dzi gangꞌ tipa yaban. Da bitsintaꞌ Yawe, dzi Anutu gangꞌ Agu; U tip iyu dzi sinungꞌ garam mampan gampan da dzi rungꞌ impa marataꞌ.
JON 2:7 Gubuꞌ dzi nanga i mampan da dzi marangꞌ ifur Agu, Yawe, da dzi nanggangꞌ udagin ibiawaꞌ da Agu imingꞌ U Ungaram Mararam.
JON 2:8 Rib pumuꞌa mugus maraganun mamida i nanga nam waꞌan irim barun da U maraampi gam.
JON 2:9 Da bitsintaꞌ dzi bungꞌ arim nam tsaradan nabiaꞌ da Agu ruta mint tsarifa U binganggam. Da dzi bungꞌ anang nam santan dzi tagada ruangꞌ gin sib. I nam rima sib iba imingꞌ Agu Yawe gin angu.”
JON 2:10 Da Yawe ini da yafas itsup Yona iwaꞌ ifa uruts ringan.
JON 3:1 Yawe itip ini da Yona ibiani,
JON 3:2 “Wauriꞌ da wafa gamp tsiraꞌ Niniwe da wafis i sisingꞌ dzi riman da agu ugu da garam gamp igi.”
JON 3:3 Ibinigi da Yona iringant i Yawe nanggan da yuriꞌ ifa gamp Niniwe. Da gamp igi tsiraꞌ bingan, da sanab yunga atangꞌa wasaꞌ i fawaꞌa gamp igi mungaꞌ gan iyu gubuꞌ iruꞌ da bits.
JON 3:4 Yona iyung gubuꞌ mangan sib imingꞌ gamp igi da iyaiꞌ nifun tsiraꞌ bingan ini ibiani, “Agam waringantin! Gubuꞌ 40 angu rungꞌ imingꞌ i Anutu siata gamp ani rai!”
JON 3:5 Garam gamp Niniwe imuaruts Anutu nanggan igi da ipaꞌ ruan i nam gadan. Da ampan santan — mingꞌa garam gudzun tsiraꞌ da bawaꞌa mamaꞌ utaꞌ utaꞌ — yatsuf ngarukui gampunda ruan.
JON 3:6 Da gubuꞌ Niniwe king gan ringanta gin, da arangan yuriꞌ sinungꞌ bintipan, igruꞌ ngarukui king gan da yatsuf ngarukui gampunda ruan. Da arangan impa iruꞌ pap wasaꞌ.
JON 3:7 Da king irim nan babampafan ifan da rib santan Niniwe ibiani: “Nani nan faidagin iba imingꞌ king da garam gudzun gan gin: Manga anungꞌ gada nam mangan u — garam gar ma apu pakra ma makau ma dumpa bits anungꞌ gada nam ma numa mpui u.
JON 3:8 Agam santan watsuf ngarukui gampunda ruan, da wabuafir makau da dumpa gin nabinigi. Watangin asub agam nangan da rib fain da sanab maisan mara maran sib angu rai. Da wagaib runggam da Anutu da wau gin babampafan ruta wangunggam santan.
JON 3:9 Manga sruꞌ gin? Mani Anutu maran bungꞌ antuꞌ agi da naitam i uwayantan, da natangin wangun tsakiadan rai i anungꞌ tiasa agi rai u.”
JON 3:10 Gubuꞌ Anutu tsanganda rib Niniwe parima i ruan da tanginda nanggan maisan rai, da Arangan yitam i uwayantan da anungꞌ ingaungꞌ ribarangan ibi nan Arangan nidan ugu u.
JON 4:1 Da bitsintaꞌ Yona nugun anungꞌ inuf i Yawe nanggan maran ntuꞌa rib Niniwe u, da arangan nugun itsakia nidzun angu gin.
JON 4:2 Ibinigi da arangan yugin da Yawe ibiani, “O Yawe! Gubuꞌ dzi rungꞌ mpada gamp ugu da dzi sruꞌ gin sib ibi U bungꞌ anang nam bida nigi. Ibinigi da dzi runt sinungꞌ Agu i fada gamp Tarsis. I dzi sruꞌ gin i Agu Anutu maraampi da maran gaiban. U anungꞌ inang da isantingꞌ nugu sasusam sung u, da maran aridan wain Agu. Da U nang da U parim i uwayantam i anungꞌ wayada garam u.
JON 4:3 Ibinigi da wais dzi funub, O Yawe, i dzi bugin i rungꞌ mpada marataꞌ. Ngarubini bingan i dzi mampan.”
JON 4:4 Da Yawe ini arangan nanggan mungaꞌ ibiani, “U yu wangum iyaꞌ? Nigi madaum?”
JON 4:5 Da Yona iwaꞌ manaꞌ sinungꞌ gamp tsiraꞌ igi da ifa mpa imingꞌ gubuꞌ yaban. Da mingꞌan nigi da arangan itip marayawaꞌ mangan da impa yaung gin. Da impa ifangꞌ i tsanganda nam idzuwai bungꞌ awaꞌ i gamp tsiraꞌ igi.
JON 4:6 Da Anutu Yawe itangin bruꞌ mangan da intap iyab da irim yaung i Yona gudzunggan i rima arangan sib. Da Yona nugun inufin.
JON 4:7 Da pisa maratait da Anutu itangin apu uruai mangan da igara bruꞌ da imayangꞌ gin.
JON 4:8 Gubuꞌ impa wasaꞌ da Anutu irim manis sasusan imingꞌ gubuꞌ yaban iba. Gubuꞌ tsiraꞌ itai Yona gudzun, da maran ididirunt da inang i mampa asub. Da arangan ini ibiani, “Ngarubini bingan angu i dzi mampan. Dzi bugin i rungꞌ mpada marataꞌ!”
JON 4:9 Da Anutu ini da Yona ibiani, “Nigi madaum i u uda wangum i bruꞌ maringꞌan igi?” Da Yona ini binaꞌ, “Hai, idaum! Dzi gurungur iyus da dzi ni mampan!”
JON 4:10 Da Yawe ini da arangan, “Bruꞌ ani runggan iyab da idziang mangan, da imaringꞌ da idziang mangan. Da u anungꞌ isu gum asap asap in ma irim sib i rungꞌ dzufan u. Da u maram intuꞌ i nam isiꞌ arigi.
JON 4:11 Da bitsintaꞌ gamp Niniwe gamp tsiraꞌ bingan da rib mpadan nigi iyus 120 tausen, impruꞌ da apu pakra ampi bingan. Ribigi anungꞌ isruꞌ i nam bini da maisan u. Da nam idzuwai bumais i dzi marangꞌ ntuꞌa gamp tsiraꞌ igi?”
MAR 1:1 Nani Anutu narunggan Yisus Kristus Sisingꞌ Bini gan. Iwaꞌ ibi nan profet Aisaia kakaran ugu: “Anutu ini ibiani: Waringantin! Dzi bungꞌ atangin garamangꞌ rima sisingꞌ namungꞌ i agu, da bungꞌ atip u sanabam.
MAR 1:3 Nifun mangan inuꞌ imingꞌ nam manaꞌ dadauntan ini ibiani, ‘Watip Nifutsarif sanaban yunga gin narururung.’ ”
MAR 1:4 Da Yowanis Ruruba Garam iwaꞌ imingꞌ nam manaꞌ dadauntan da ifis i nan wasi da garam i parima i ruan da tanginda nanggan maisan rai da uda mpui ruruban, i fadan da Anutu i siata i nanggan maisan rai.
MAR 1:5 Da rib ampi bingan mpada mingꞌa Yerusalem da gamp santan mingꞌa intap Yudia ifan da Yowanis. Da ribarangan ini nanggan maisan wasi, da Yowanis irurub ribarangan imingꞌ mpui Yordan.
MAR 1:6 Da Yowanis yatsuf ngarukui tipa i kamir rini fufun da yari ritan tipa i apu rini gangan imingꞌ i ngumpan, da iga utungꞌ da inum bigub gurun.
MAR 1:7 Da arangan ifis i nan ini binaꞌ, “Garam mangan nampanggan yusa dzi bungꞌ atsungꞌ dzi ba. Dzi wadaum i piraꞌa fufuai i Arangan faga gangkang gan u.
MAR 1:8 Dzi rurub agam i mpui, da bitsintaꞌ Garam Arangan bungꞌ arurub agam i Marapayam Mararam.”
MAR 1:9 Mingꞌa wasaꞌ i gubuꞌ arigi da Yisu imingꞌ gamp Nasaret mingꞌa intap Galili iba da Yowanis irurub Arangan imingꞌ mpui Yordan.
MAR 1:10 Da gubuꞌ aru Yisu yaba sinungꞌ mpui, da sung angu itsangan gunungun dagangan, da Marapayam Mararam isu busir maran iruꞌ ba imingꞌ ragun i Arangan.
MAR 1:11 Da nifun mangan iwaꞌ imingꞌ gunungun ini ibiani, “Dzi Narunggangꞌ Agu da Dzi marangꞌ yari da nugungꞌ inuf nidzun angu i Agu.”
MAR 1:12 Sung angu da Marapayam Mararam iyu Yisu ifa nam manaꞌ dadauntan.
MAR 1:13 Da Arangan impai nam manaꞌ dadauntan isangꞌ gubuꞌ 40 da Sadang yintsaꞌ Arangan. Da Arangan impai impruꞌ da apu buman. Da angira ruas irim Arangan sib.
MAR 1:14 Gubuꞌ Herot Antipas mpunga Yowanis da tanginda i karabus sib raiyi, da Yisu ifa intap Galili da ifis i Anutu Sisingꞌ Bini gan.
MAR 1:15 Da Arangan ini binaꞌ, “Gubuꞌ Anutu ragadan ibawaꞌ sib, i Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman isu uts sib wa. Waparim i ruam da wamuaruts Sisingꞌ Bini.”
MAR 1:16 Gubuꞌ Yisu yunga mpui fuꞌan Galili ringan fadan, da itsanga Saimon da rainggan Andru tapuda ubing ruꞌa mpui igi, i rib iruꞌ igi garam uda yafas.
MAR 1:17 Da Yisu ini da garam iruꞌ igi ibiani, “Agam watsungꞌ dzi, da dzi bungꞌ asantingꞌ agam i sanab uda garam.”
MAR 1:18 Da sung angu da ribarangan itangin ubing gan rai da yatsungꞌ Arangan.
MAR 1:19 Yisu iyung pas angu ifan, da itsangan Sebedi narun rusan iruꞌ, Dzems da rainggan Yowanis. Ribarangan impa madzung da rungꞌ yagit ubing gan.
MAR 1:20 Da sung angu Arangan inuꞌ garam iruꞌ igi da ribarangan itangin ramanggan Sebedi da gan garaman nanga gum mpada madzung igi rai, da yatsungꞌ Yisu.
MAR 1:21 Da Yisu da riban atsungꞌa gin iyung ifawaꞌ gamp Kapenaum. Da waꞌa gubuꞌ Sabat da Yisu yatangꞌ ungar mpruꞌa ruan gin da yutus ampan igi i Anutu nanggan.
MAR 1:22 Da ribigi irunt fafun i nan Arangan fisa gin i Arangan iragi nan isangꞌ garam nifutsarif da iyus garam gudzupuꞌ i nan faidagin.
MAR 1:23 Da sung angu da garam mangan marapayam maisan bubumpuadan yantsangan yatangꞌ ba ungar mpruꞌa ruan gin da iyaiꞌ nifun tsiraꞌ ibiani,
MAR 1:24 “Yisu, garam Nasaret! U ni mantuda i agai? U maba i wayada agai? Dzi sruꞌ i agu wa, agu Anutu Garaman Mararam!”
MAR 1:25 Da Yisu ini nan babampafan da marapayam maisan igi ibiani, “Wasimprim nifum! Wawaꞌ sinungꞌ garam igi!”
MAR 1:26 Da marapayam maisan bubumpuadan inang da arangan iratarat, da iyaiꞌ nifun tsiraꞌ bingan, da iwaꞌ sinungꞌ.
MAR 1:27 Garam sib angu irunt fafun gin da yunta i ruan ini binaꞌ, “Nam idzuwai gan ani? Nan faꞌ mangan ruta nampang tsiraꞌ! Mai! Ini angu da marapayam maisan isu ringa mafrip rutin.”
MAR 1:28 Da sung angu Yisu sisingꞌ gan isu maradza imingꞌ gamp sib angu mingꞌa intap Galili.
MAR 1:29 Yisu da rib atsungꞌa gin itangin ungar mpruꞌa ruan gin rai da sung angu irut Dzems da Yowanis ifa Saimon da Andru ungaran.
MAR 1:30 Da Saimon bunggan finam igingꞌ rinin ruta rinin sasusan tsiraꞌ da rugingꞌ. Da ribarangan irim sisingꞌ da Yisu.
MAR 1:31 Ibinigi da Yisu ifan da sagat igi da igif i bangin da iraꞌ i arangan iyab da rinin sasusan itangin arangan rai. Da arangan ipumuꞌ ribarangan.
MAR 1:32 Da nam nufan, gubuꞌ ruꞌa sib, da ampan igi iyu rib ampi bingan gingꞌa rinin da marapayam maisan yantsangan ifa da Yisu.
MAR 1:33 Ampan santan gamp igi iba mpruꞌ ruan imingꞌ muantsi maran.
MAR 1:34 Da Yisu itip garam ampi bingan gingꞌa rinin maisan mara maran rinin idaum. Da iwat marapayam maisan ampi bingan rai da itsungin i nifun i anungꞌ nida Arangan wasi u, i ribarangan isruꞌ i Yisu garam idzuwai.
MAR 1:35 Tataꞌ maratait nam rungꞌ mimindan da Yisu yuriꞌ iwaꞌ ifa manaꞌ mumai ampan maꞌa gin da yugin da Anutu.
MAR 1:36 Da Saimon da rib ruta arangan isau Yisu ifan.
MAR 1:37 Gubuꞌ fawaꞌan da Arangan da ini rutin, “Garam santan isau agu.”
MAR 1:38 Da Yisu ini da ribigi ibiani, “Agi nafa gamp fain aga nampruꞌ, da dzi nafis i nan da rib mingꞌa naga nabinigi, i wain arigi da dzi ba.”
MAR 1:39 Yisu iyung isangꞌ gamp santan mingꞌa intap Galili da ifis i nan isangꞌ ribarangan ungaran mpruꞌa ruan gin da idaru marapayam maisan rai.
MAR 1:40 Gubuꞌ mangan da garam bits diginting tirida gin ifa da Yisu da yidzaꞌ fagan da igaib runggan da ini ibiani, “Bida u maram furan da u sangꞌ i nanga dzi riningꞌ dauman da dzi anungꞌ bubumpuadan i Anutu maranggan.”
MAR 1:41 Da Yisu maran ifa i arangan da irim bangin ragun i arangan da ini, “Dzi marangꞌ yari. U rininggam nadaum da agu nawaꞌ bini i Anutu maranggan.”
MAR 1:42 Da sung angu diginting itangin arangan rai da arangan anungꞌ rungꞌ ibubumpua i Anutu maranggan u.
MAR 1:43 Da Yisu iwat arangan da ifai nan gin da ini binaꞌ,
MAR 1:44 “Watsanga runggam sib, i anungꞌ nida nan igi wasi da garam fain u. Wafan da wasantingꞌ runggam da garam pumuꞌa Anutu wain namingꞌ Ungar Mararam Yerusalem. Da watsara nam da Anutu nasangꞌ nan faidagin Moses akaran i garam diginting waꞌa bini, i garam santan sruꞌa gin bida u rininggam idaum sib da u anungꞌ rungꞌ ibubumpua i Anutu maranggan.”
MAR 1:45 Da bitsintaꞌ arangan waꞌa fadan, da ini nan Yisu nanga arangan rinin dauman igi wasi da garam santan. Ibinigi da Yisu sisingꞌ gan ipuꞌ idzarangꞌ da Arangan anungꞌ isangꞌ i atangꞌa gamp gamp mingꞌa dzidziwan i ampan maran. Impai gamp garam gar maꞌa gin, da ampan imingꞌ gamp gamp sib angu ifa rutin.
MAR 2:1 Gubuꞌ fain ifa sib da Yisu itip iba gamp Kapenaum, da ampan santan iringantin i Arangan bampada ungaran mpada gin sib.
MAR 2:2 Garam ampi bingan impruꞌ ruan ungar Arangan mpada gin, da mumai ungar wasaꞌ isisungꞌ ifasangꞌ muantsi manaꞌ. Da Yisu ifis i Anutu nanggan da ampan igi.
MAR 2:3 Da garam fain iyu garam mangan urungun gruꞌa ruan iba da Yisu da garam iruꞌ da iruꞌ ibuaringꞌ arangan.
MAR 2:4 Bawaꞌan, da garam isisungꞌ da imami ruan angu i fasuda uts da Yisu. Ibinigi da iyu garam arangan iyab ungar gudzun da itawaꞌ ungar gudzun intuang Yisu gan muntida gin. Da gubuꞌ branga sib da itatangin garam urungun gruꞌa ruan igi impruꞌ da rabiꞌ gan iruꞌ.
MAR 2:5 Gubuꞌ Yisu tsanganda ribarangan nanggan muarutsan igi, da ini da garam urungun gruꞌa ruan ini binaꞌ, “Narungꞌ, dzi siat u nanggam maisan rai.”
MAR 2:6 Da garam gudzupuꞌ i nan faidagin fain mpadan nigi iringantin da ini angu i wangunggan,
MAR 2:7 “Ibianungꞌ da garam ani ini nan mais ibiani? Itsarif runggan i uda Anutu mumai gan! Anutu runtaꞌ angu isangꞌ i siata nam maisan.”
MAR 2:8 Sung angu da Yisu itsangan ribarangan uwayantan maran furan igi ratar da ini rutin, “Ibianungꞌ da agam maram ifur nan bida nigi imingꞌ gam wangunggam?
MAR 2:9 Nan idzuwai arigi ibarabin iyus i dzi nidan da garam urungun gruꞌa ruan igi, bida dzi nida, ‘Dzi siat u nanggam maisan rai,’ ma ‘Wauriꞌ da wayu rabiꞌ gam da wafan’?
MAR 2:10 Da bitsintaꞌ aruani da dzi ni agam sruꞌa gin bida Garam Narunggan isu wain i siata nam maisan rai mingꞌa intap.” Da Yisu ini da garam urungun gruꞌa ruan igi,
MAR 2:11 “Dzi nani da agu, wauriꞌ da wayu rabiꞌ gam da wafa gampam.”
MAR 2:12 Sung angu da garam urungun gruꞌa ruan igi yuriꞌ iyab da iyu rabiꞌ gan da iyung iwaꞌ wasaꞌ i ampan santan igi maran. Da rib santan igi irunt fafun gin da itsarif Anutu da ini, “Aga watsangan nam mangan bida ani mungꞌ u!”
MAR 2:13 Da Yisu itip iwaꞌ ifa mpu fuꞌ Galili ringan da garam utup tsiraꞌ bingan ifa da Arangan, da Arangan ifis i nan rutin.
MAR 2:14 Da Yisu ruyung ifan da itsangan Alfius narunggan Liwai impa mumai uda takis in. Da ini da arangan ini binaꞌ, “Watsungꞌ dzi.” Da Liwai yuriꞌ da itangin guman rai da yatsungꞌ Yisu.
MAR 2:15 Raiyi da Yisu irut riban atsungꞌa gin iga nam impruꞌ da garam nanga asub da garam uda takis ampi bingan impai imingꞌ Liwai ungaran, i garam ruampi bingan yatsungꞌ Arangan.
MAR 2:16 Da garam gudzupuꞌ i nan faidagin fain mingꞌa utup Farisai itsangan Yisu gada nam mpruꞌan da ribigi, da igut i Arangan riban atsungꞌa gin ini binaꞌ, “Wain ibianungꞌ da arangan iga nam impruꞌ da garam uda takis da garam nanga asub?”
MAR 2:17 Yisu ringanta gin da ini da ribarangan, “Garam mamida i gingꞌa rinin wasangꞌ i fadan da dudaꞌ u, imaꞌ, garam gingꞌa rinin angu. Dzi anungꞌ iba i nuꞌa rib rururungan u, imaꞌ; dzi ba i nuꞌa garam nanga nam maisan.”
MAR 2:18 Gubuꞌ mangan da Yowanis Ruruba Garam riban atsungꞌa gin da utup Farisai ipaꞌ ruan i nam gadan. Da garam fain iba da igut i Yisu ibiani, “Yowanis riban atsungꞌa gin da rib Farisai garaman atsungꞌa gin ipaꞌ ruan i nam gadan, da ibianungꞌ da u ribam atsungꞌa i agu wapaꞌ ruan i nam gadan u?”
MAR 2:19 Da Yisu ini da ribarangan, “Amaꞌ, garam bungꞌ uda finin ampi gan waꞌan igi isangꞌ i paꞌa ruan i nam gadan da gubuꞌ aru arangan mpada mpruꞌan igi? Imaꞌ! Gubuꞌ garam uda finin igi ruruta ribarangan mpadan, da wasangꞌ i paꞌa ruan i nam gadan u.
MAR 2:20 Da bitsintaꞌ gubuꞌ mangan bungꞌ awaꞌ i uda garam uda finin igi sinungꞌ riban, da gubuꞌ arigi da ribarangan bungꞌ apaꞌ ruan i nam gadan.
MAR 2:21 “Manga anungꞌ isangꞌ i uda bruꞌ faꞌ mamida i nunda i ruan marafaingꞌ isiꞌ mangan da ntanga fada ngarukui ratar u. Bida nanga bida nigi, da bruꞌ faꞌ igi bungꞌ anun i ruan da bungꞌ atus ruan sinungꞌ ngarukui ratar, da garida ruan bungꞌ asu tsiraꞌ.
MAR 2:22 Da manga anungꞌ isangꞌ i yatsa wain gurun faꞌ ruꞌa apu rini gangan ratar ranguda wain gurun gin u. Bida u nanga bida nigi da wain gurun faꞌ nampanggan bungꞌ anang da apu rini gangan ratar igi bungꞌ aitsiar ruan, i gangan igi wasangꞌ i suda tsiraꞌ. Da nigi bungꞌ awaya wain gurun nampruꞌ da apu rini gangan. Imaꞌ, garam inang da irangu wain gurun faꞌ iruꞌ apu rini gangan faꞌ angu.”
MAR 2:23 Gubuꞌ Sabat mangan da Yisu irut riban atsungꞌa gin iyung gum wit wasaꞌ, da riban atsungꞌa gin ituru wit nidzun fain i gadan.
MAR 2:24 Da rib Farisai ini da Arangan ibiani, “Mai! Ibianungꞌ da u ribam atsungꞌa i agu yis nan faidagin udziꞌ i nanga gum suruda wit da gubuꞌ Sabat?”
MAR 2:25 Da Yisu ini binaꞌ, “Agam ini nan ibi agam mamida i farisa nan i nam Tafit da riban ruta arangan nangan da gubuꞌ ribarangan mangits rutan da sauda nam gadan ugu.
MAR 2:26 I gubuꞌ aru Abiatar nanga gum bida garam pumuꞌa Anutu wain gudzunggan tsiraꞌ ugu da Tafit yatangꞌ Anutu ungaran da iyu bret tsarada suda mararam da igan, da irim fain da gan garaman iga impruꞌ. Nam gadan igi garam pumuꞌa Anutu wain ruas runggan angu gan gadan da Anutu nanggan faidagin ipaꞌ nan i garam utaꞌ anungꞌ gadan u.”
MAR 2:27 Da Yisu ini da ribigi ibiani, “Anutu itangin gubuꞌ Sabat i rima garam gar sib. Anungꞌ itangin garam gar i suda pumuꞌan da gubuꞌ Sabat u.
MAR 2:28 Ibinigi da Garam Narunggan isu wain i gubuꞌ Sabat impruꞌ da nam santan.”
MAR 3:1 Gubuꞌ Sabat mangan da Yisu itip yatangꞌ ungar mpruꞌa ruan gin, da garam bits bangin mampan impa wasaꞌ.
MAR 3:2 Da garam Farisai fain isau sanab i dzura nan i raruda Yisu da irarab Arangan ragun i bida Arangan tipa garam bangin mampan igi da gubuꞌ Sabat.
MAR 3:3 Da Yisu ini da garam bangin mampan igi, “Wamunti da wawaꞌ ba rib santan maran.”
MAR 3:4 Da yunta i garam santan ibiani, “Anutu nanggan faidagin ini nan idzuwai i gubuꞌ Sabat, nanga bini i garam ma nanga maisan gin, rima garam sib i mpada maran taꞌan ma isa garam funub?” Da bitsintaꞌ ribarangan impa frap maꞌan.
MAR 3:5 Yisu irarab ribigi maran iba fan da nugun itsakia da wangun ibarabin i ribigi wangun ibabampaf inting. Da ini da garam bangin mampan igi, “Watatu banginggam.” Arangan itatu banginggan igi, da iwaꞌ bini.
MAR 3:6 Ibinigi da garam Farisai igi iwaꞌ ifan da sung angu da irut rib muntida barun i Herot Antipas isau sanab i isa Yisu funub.
MAR 3:7 Yisu irut riban atsungꞌa gin itangin gamp igi rai, da iwaꞌ ifa mpu fuꞌan Galili. Da garam ampi bingan yatsungꞌ i Arangan imingꞌ intap Galili da intap Yudia
MAR 3:8 da gamp Yerusalem da intap Idumia da gamp fain mingꞌa mpui Yordan marafain da intap tsuafiꞌa gamp Taia da Saidon, i ampi tsiraꞌ igi iringant i Arangan nanggan santan nangan igi da iba rutin.
MAR 3:9 Da Yisu ini da riban atsungꞌa gin i tsanganda madzung mangan i Arangan fampada gin bida ampi tsiraꞌ igi basisungꞌa Arangan nidzun angu.
MAR 3:10 I Yisu itip ampi bingan sib da rib ampi bingan ruta rinin gingꞌan maisan yintsaꞌ i nguara i garam i fasuda uts da gifa Arangan.
MAR 3:11 Da gubuꞌ marapayam mais mais tsanganda Arangan, da inang da itatapuang iruꞌ da iyaiꞌ nifun tsiraꞌ ibiani, “Anutu Narunggan agu!”
MAR 3:12 Da bitsintaꞌ Yisu ini nan babampafan da marapayam maisan i anungꞌ nida Arangan wainggan wasi u.
MAR 3:13 Yisu iyab ifa mamai da inuꞌ rib aru Arangan maran furan i bada rutin, da ribarangan iba.
MAR 3:14 Ipiriangꞌ garaman 12 i suda i gan aposelan i mpada mpruꞌan da Arangan, raiyi da tanginda fada gamp fain i fisa i sisingꞌ bini
MAR 3:15 da uda Arangan nampanggan da nanggan suda wain gin i daruda marapayam maisan rai i garam.
MAR 3:16 Garam 12 Yisu piriangꞌan ibiani: Saimon (aru Arangan rima bingan Petrus rutin),
MAR 3:17 Dzems da Yowanis, Sebedi narun rusan (aru Yisu rima bingan Boanerges rutin, wainggan ibi ‘wayampang narun rusan’),
MAR 3:18 Andru, Filip, Bartolomiu, Matiu, Tomas, da Dzems, Alfius narunggan, Tadius, da Saimon, garam Dzelot,
MAR 3:19 da Yudas Iskariot, aru rima Yisu fada garam ipiap banginggan.
MAR 3:20 Yisu irut riban atsungꞌa gin itip ifa ungar da inang i gada nam da bitsintaꞌ imami ruan angu, i garam ampi bingan impruꞌ ruan imingꞌ ungar ribarangan mpada gin igi.
MAR 3:21 Da Yisu utupan iringantin da ifa i untapa i Arangan, i ribigi ini, “Arangan ibururiꞌ.”
MAR 3:22 Da garam gudzupuꞌ i nan faidagin mingꞌa Yerusalem ruꞌa ba ini binaꞌ, “Bilsebul iyantsang arangan. Da arangan iyu nampang igi imingꞌ marapayam maisan garam gudzunggan igi gin, da isiat marapayam maisan rai gin.”
MAR 3:23 Ibinigi da Yisu inuꞌ ribarangan impruꞌ da ifis i nan raman ibiani, “Sadang nadaru Sadang nabianungꞌ?
MAR 3:24 Wasangꞌ u! Da utup intap mangan bida branga ruan suda utup iruꞌ da isa ruan, da anungꞌ isangꞌ muntida babampaf u.
MAR 3:25 Da bida utup biꞌ bitsintaꞌ branga ruan suda iruꞌ, da anungꞌ isangꞌ muntida babampaf u.
MAR 3:26 Ibinigi da bida Sadang riban isa runggan da branga ruan, da wasangꞌ i muntida babampaf u; bungꞌ antsup sib.
MAR 3:27 Garam mangan nida atangꞌa garam nampang mangan ungaran i wapa i nam bunumpan, da mamida i dzura arangan mungꞌ, da anungꞌ isangꞌ u. Naudzu arangan mungꞌ da bungꞌ asangꞌ i atangꞌan da uda arangan nam bunumpan.
MAR 3:28 Dzi nani nan nidzun bingan da agam. Anutu bungꞌ asiat nam maisan santan garam nangan ma nan asub nida yaba i Arangan.
MAR 3:29 Da bitsintaꞌ mangan bida nida nan asub yaba i Marapayam Mararam da Anutu wasangꞌ i siata arangan nanggan maisan igi rai u. Bungꞌ amingꞌ ratar nanting angu.”
MAR 3:30 Yisu ini nan igi, i wain, garam gudzupuꞌ i nan faidagin ini, “Marapayam maisan yantsanga Arangan.”
MAR 3:31 Da Yisu rinanggan da rain rusan ibawaꞌ da imunti manaꞌ da iwat garam mangan yatangꞌ i nidan da Yisu i waꞌa ba.
MAR 3:32 Garam ampi bingan impa itsuafiꞌ Arangan da ini rutin, “Waringantin! U rinanggam da raim rusam iba munti manaꞌ isau agu.”
MAR 3:33 Da Yisu igutin, “Dzi rinanggangꞌ da raingꞌ rusangꞌ mangan?”
MAR 3:34 Da Arangan irarab garam santan mpada tsuafiꞌa Arangan igi da ini, “Dzi rinanggangꞌ da raingꞌ rusangꞌ ani.
MAR 3:35 Mangan bida atsungꞌa Anutu maranggan furan da isu dzi rinanggangꞌ da nafunggangꞌ da rainggangꞌ.”
MAR 4:1 Da gubuꞌ mangan da Yisu itip ifis i nan imingꞌ mpui fuꞌ Galili ringan. Da garam ampi bingan iba sisungꞌ Arangan. Ibinigi da Arangan iyab ifampa madzung mangan rungꞌ muntida mpui wasaꞌ da garam santan impa magamangꞌ mpui fuꞌ ringan.
MAR 4:2 Da Yisu ifis i nan ampi bingan angu i nan raman, da ini,
MAR 4:3 “Waringantin! Garam mangan ifa guman i tirida nam yamun.
MAR 4:4 Gubuꞌ tirida nam yamun nidzun igi, da fain iruaꞌ iruꞌ sanab, da apu dzuf iruꞌ da iga sib.
MAR 4:5 Da fain iruaꞌ iruꞌ intap tauf mingꞌa warangꞌ gin, da nam yamun intap sung angu i intap bini pas angu imingꞌ ragun i tauf igi.
MAR 4:6 Da bitsintaꞌ gubuꞌ iyab da igara da imaringꞌ, i igatan anungꞌ iruꞌ warangꞌ bingan u.
MAR 4:7 Da fain iruaꞌ yatangꞌ gantsuats maradantang wasaꞌ. Da iyab impruꞌ da gantsuats igi, da gantsuats iyari ruan ragun gin da anungꞌ ikap nidzun u.
MAR 4:8 Da nam yamun igi fain iruaꞌ iruꞌ intap bini. Da iyab bini da ikap nidzun ampi bingan. Da fain ikap isangꞌ farangꞌa bek 30, da fain isangꞌ 60, da fain ikap isangꞌ farangꞌa bek 100, i bek bitsintaꞌ bitsintaꞌ aru tiridan ugu.”
MAR 4:9 Da Yisu ini impruꞌ, “Rib ringa bampun mingꞌan, da narim ringan i nan igi bini.”
MAR 4:10 Gubuꞌ ampi tsiraꞌ igi dzarangan, da Yisu riban 12 ugu impruꞌ da rib fain atsungꞌa Arangan igut i Yisu i nan raman igi wainggan.
MAR 4:11 Da Arangan ini da ribarangan, “Dzi dziwar i nan maradzigin iyab i Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman wasi da agam. Da bitsintaꞌ, dzi bungꞌ ani nan i nan raman angu da ampan fain aga,
MAR 4:12 i “ribarangan bungꞌ ararab da bitsintaꞌ wasangꞌ tsanganda ratar u, da bungꞌ aringantin da bitsintaꞌ wasangꞌ i sruꞌa gin u, i bida maꞌan da ribarangan ma-itam i ruan da Anutu masiat i nanggan maisan rai i.”
MAR 4:13 Da Yisu ini da ribarangan ibiani, “Agam mamida i sruꞌa i nan raman ani wainggan, da agam busruꞌa i nan raman fain aga bida anungꞌ?
MAR 4:14 Garam tirida nam yamun isangꞌ garam fisa i Anutu nanggan.
MAR 4:15 Garam fain iringant i Anutu nanggan da Sadang sung angu iba da yuntap i nan igi sinungꞌ i wangunggan. Nigi isangꞌ nam yamun ruaꞌa sanab.
MAR 4:16 Da garam fain isangꞌ intap tauf tauf. Iringant i Anutu nanggan da iyu iyab ruta nugun tsiaꞌan sung angu,
MAR 4:17 da bitsintaꞌ imuaruts pas angu, i wain, igatan imaꞌ. Da gubuꞌ barabin waꞌan ma rib fain rima ipiap i ribarangan yaba i Anutu nanggan, da sung angu itiri nanggan muarutsan rai.
MAR 4:18 Fain isangꞌ nam yamun ruaꞌa atangꞌa gantsuats maradantang wasaꞌ. Iringant i Anutu nanggan,
MAR 4:19 da bitsintaꞌ maran ifur nam intap ani iyus, da uwayant ufuma nam bunump tsiraꞌ iyuꞌ ribarangan, da wangun ipipifa i uda nam ampi bingan intap ani. Ibinigi da uwayant sib angu igi anungꞌ irim wasaꞌ i nan igi da anungꞌ ikap nidzun u.
MAR 4:20 Da fain isangꞌ nam yamun tirida ruꞌa intap bini. Iringant i Anutu nanggan da yu iyab da ikap nidzun iyus. Fain ikap isangꞌ farangꞌa bek 30, da fain 60, da fain 100.”
MAR 4:21 Da Yisu ini da ribarangan, “Isangꞌ i agam taufa gur ragun i rampi ma rima ruꞌa tiriang gingꞌa gin warangꞌ? Imaꞌ! Agam yantungꞌ iyab wagungꞌ.
MAR 4:22 I sanab bida nigi da nam santan dziginda ruan da bungꞌ awaꞌ dzidziwan, da nam santan mingꞌa marapatiꞌ bungꞌ akupis ruan wasi da rib santan bungꞌ asruꞌ gin.
MAR 4:23 Bida manga ringa bampun mingꞌan, da narim ringan i nan igi bini.”
MAR 4:24 Da Yisu ini da ribarangan, “Nan agam ringanta gin da maram wafur bini angu. Sanab agam atsungꞌa gin i nangan da rib fain, da agam bungꞌ ayu i mungaꞌ gan i sanab bida arigi angu, da agam bungꞌ ayu nam ampi bingan ragun gin.
MAR 4:25 I garam uda nan ruꞌa wangunggan da Anutu rubungꞌ asinga, da garam mamida uda nan igi da uwayant isiꞌ pas aru arangan uda sib ugu da bungꞌ ayu sinungꞌ arangan.”
MAR 4:26 Da Yisu ini, “Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman ibi garam tirida nam yamun i gan guman.
MAR 4:27 Idziang sib angu da igingꞌ da tataꞌ sib angu da yuriꞌ, da nam yamun igi intap isu tsiraꞌ, da arangan itungꞌ maran i nam igi iyab ibianungꞌ.
MAR 4:28 Intap runggan inang da nam yamun igi ikap nidzun. Iyab irim fagawain, ida maraburuab, ida nidzun isu tsiraꞌ wasaꞌ i maraburuab.
MAR 4:29 Gubuꞌ nam nidzun igi dzuban da sung angu garam arangan bungꞌ asaf, i wain, gubuꞌ igi gubuꞌ yunga nam gadan igi.”
MAR 4:30 Da Yisu ini, “Dzi santingꞌa agam i Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman bida anungꞌ? Nan raman idzuwai da dzi nani i dzi dzuwara gin da agam?
MAR 4:31 Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman isangꞌ gai yamun nidzun isiꞌ aru mangan angu yusa gai yamun nidzun santan garam ntanga ruꞌa intap.
MAR 4:32 Da bitsintaꞌ gubuꞌ garam ntanga sib da iyab isu tsiraꞌ iyus nam santan mingꞌa gum wasaꞌ. Irim bangin tsiraꞌ tsiraꞌ da apu dzuf isangꞌ i rima gingitin da mpada yaung gin.”
MAR 4:33 Yisu iragi nan da ribarangan i nan raman ampi bingan sangꞌa ruan isangꞌ i ribarangan uwayantan waꞌa gin.
MAR 4:34 Arangan iragi nan i nan raman angu, da bitsintaꞌ bida ruta riban atsungꞌa gin angu mpadan da iragi nan santan wasi da ribarangan.
MAR 4:35 Gubuꞌ inang i ruꞌan da nam nufan arigi da Yisu ini da riban atsungꞌa gin, “Ariꞌ, agi nais mpui fuꞌ ani udziꞌ nafa marafain aga.”
MAR 4:36 Arangan da riban itangin ampan santan igi rai da yu madzung Yisu rumpada gin igi da ifan. Madzung fain irut ribarangan.
MAR 4:37 Pas angu da fifingꞌ tsiraꞌ irunt impruꞌ da iyamiyam tsiraꞌ, mpui yatsu ruan iruꞌ madzung, da madzung inang i buaruma ruan.
MAR 4:38 Da Yisu yis gudzun i unub da igingꞌ marampruꞌ imingꞌ madzung bampan. Da riban ifa is Arangan marataꞌ da ini, “Kidungwaga, agi bungꞌ amamp! Nigi nam utaꞌ i u maranggam, ma?”
MAR 4:39 Da Yisu yuriꞌ iyab da impiꞌ manis da iyamiyam da ini, “Wantsup! Wantung!” Da manis da iyamiyam intung.
MAR 4:40 Da Yisu ini da riban atsungꞌa gin, “Agam irat i wai? Agam ruwamuaruts u?”
MAR 4:41 Da gan riban atsungꞌa gin igi irat funub da igut i ruan. “Garam idzuwai aruani? Manis da iyamiyam iringant i arangan nanggan!”
MAR 5:1 Yisu da gan riban atsungꞌa gin rungꞌ irunt i madzung igi imingꞌ mpui fuꞌ Galili igi ifa marafain da ifawaꞌ garam Gerasa intapan.
MAR 5:2 Da Arangan ruꞌa sinungꞌ madzung igi, da garam mangan ruta marapayam maisan bubumpuadan imingꞌ gamp rima garam badzabin iba i waꞌa da Yisu.
MAR 5:3 Garam igi isu gampan imingꞌ gamp rima garam badzabin. Da mangan wasangꞌ i dzura arangan, ma dzura i tsen u.
MAR 5:4 I gubuꞌ ampi bingan da garam idzur arangan bangin da fagan i tsen, da arangan intap tsen da yidzaꞌ ain mingꞌa arangan fagan. Da manga riniurunggan wasangꞌ i mpunga arangan.
MAR 5:5 Isangꞌ idziang da gubuꞌ, arangan impa imingꞌ gamp badzab da mamai da iyaiꞌ nifun tsiraꞌ da isaf runggan i tauf bararangꞌ.
MAR 5:6 Arangan tsanganda Yisu mingꞌa ruguntiꞌ badan, da arangan irunt ifa yidzaꞌ fagan da itatapuangꞌ iruꞌ Yisu fagan.
MAR 5:7 Arangan iyaiꞌ nifun tsiraꞌ da ini, “Yisu, Anutu Mpada Wagungꞌ Narunggan, U buni mantuda i dzi? Dzi gaib runggangꞌ da Agu i Anutu binganggan i anungꞌ rima tsakia da dzi u!”
MAR 5:8 I Yisu ini da marapayam maisan mungꞌ ibiani, “Marapayam bubumpuadan, wawaꞌ sinungꞌ arangan!”
MAR 5:9 Ida Yisu igut i arangan, “U binganggam wai?” Da marapayam maisan ini, “Dzi binganggangꞌ Ampi Bingan, i aga yus angu.”
MAR 5:10 Ida marapayam maisan igi igampun ruan iyus da Yisu i anungꞌ wata ribarangan rai waꞌa manaꞌ sinungꞌ intap igi u.
MAR 5:11 Da ifab utup tsiraꞌ bingan rumunti iga nam imingꞌ mamai isiꞌ mangan mingꞌa uts.
MAR 5:12 Da marapayam maisan iyaiꞌ ruan da Yisu da ini, “Wawat agai nafa da ifab utup tsiraꞌ aga, da aga nafa atangꞌ gin.”
MAR 5:13 Yisu ini nifun da marapayam bubumpuadan igi iwaꞌ sinungꞌ garam igi da ifa atangꞌ i ifab utup tsiraꞌ igi, da ifab santan irunt mamai igi iruꞌ ifa mpui fuꞌ da inum mpui isuf da imamp sib. Ifab utup tsiraꞌ igi gudzunggan isangꞌ ibi 2000.
MAR 5:14 Da garam mpada tayangꞌ ifab igi irunt ifan da irim sisingꞌ da rib mpada gamp tsiraꞌ da gamp isiꞌ fain mingꞌa manaꞌ. Ringanta gin da ampan igi runggan iba i tsanganda nam idzuwai waꞌan igi i maranggan.
MAR 5:15 Da waꞌa da Yisu da itsangan garam marapayam maisan ampi bingan yantsangan ugu rumpadan da atsufa ngarukui da uwayantan tipa waꞌa bini, da iratin.
MAR 5:16 Da garam tsangandan nam Yisu nangan yaba i garam marapayam maisan yantsangan mpruꞌa da ifab utup tsiraꞌ ugu ifis i nan igi da ampan santan.
MAR 5:17 Da ampan gamp igi igampun runggan da Yisu i tanginda intap igi rai da fada gan arun.
MAR 5:18 Da Yisu yaba fada madzung da garam aru marapayam maisan yantsangan ugu igaib runggan da Yisu i ruta Arangan fadan.
MAR 5:19 Da Yisu wataga ruan i ruta Arangan fadan u, da iwat da ini binaꞌ, “Wafa gampam da gam utupam da wafis i nam tsiraꞌ Nifutsarif gaiba agu da nangan da agu igi.”
MAR 5:20 Ibinigi da arangan ifa gan arun da ifis i nan imingꞌ intap Dekapolis i nam tsiraꞌ Yisu nanga yaba i arangan igi. Da garam santan irunt fafun da itsauꞌ gin.
MAR 5:21 Da gubuꞌ Yisu tipa isa mpui fuꞌan udziꞌ i madzung fada marafain sib, da ampan utup tsiraꞌ iba munti iwafiꞌ Arangan imingꞌ mpui fuꞌan ringan.
MAR 5:22 Da garam mangan mpada tayangꞌ ungar mpruꞌa ruan gin, binganggan Dzairus, iba nigi. Da gubuꞌ tsanganda Yisu da itatapuangꞌ iruꞌ Arangan fagan
MAR 5:23 da igaib runggan nidzun da Arangan da ini, “Dzi narunggangꞌ finam isiꞌ isu uts i mampan. Waba da warim bangim ragun i arangan da rinin nadaum da nampa bini.”
MAR 5:24 Ibinigi da Yisu irut arangan ifan. Garam ampi bingan yatsungꞌ da isirus rinin i Arangan.
MAR 5:25 Da sagat mangan biꞌ arida ratar in sangꞌa udzuf 12 iyung impruꞌ ibinigi.
MAR 5:26 Arangan iyu tsakia tsiraꞌ i dudaꞌ ampi bingan banginggan da itapu nam bunumpan santan ararai i rima runggan sib, da bitsintaꞌ dudaꞌ mangan anungꞌ irim arangan sib u, da nam rinin igi isu tsiraꞌ.
MAR 5:27 Da arangan ringanta i nam maran mangan Yisu nangan igi da idziri wasaꞌ i ampi santan imingꞌ Yisu barun ba da yamus Arangan ngarukui gan,
MAR 5:28 i arangan maran ifur ibiani, “Bida dzi amusa Arangan ngarukui gan da dzi bungꞌ adaum.”
MAR 5:29 Sung angu da biꞌ intap ruan da irabub i tsakia mingꞌa arangan rininggan tanginda arangan rai.
MAR 5:30 Da Yisu sung angu isruꞌ i nampang iwaꞌ sinungꞌ imingꞌ Arangan gin da yitam i ruan wasaꞌ i ampan santan da igutin, “Manga ani yamus dzi ngarukui gangꞌ?”
MAR 5:31 Da garaman atsungꞌa gin ini rutin, “U tsanga ampi santan sirusa rinin i Agu da U bugutin, ‘Manga amus dzi?’ ”
MAR 5:32 Da bitsintaꞌ Yisu rutaningꞌ isau i tsanganda manga amus Arangan.
MAR 5:33 Da sagat arangan sruꞌa i nam idzuwai waꞌan da arangan iba tatapuangꞌ iruꞌ Yisu fagan, irat da iratarat da ifis i nanggan santan wasi da Yisu.
MAR 5:34 Da Yisu ini da sagat arangan, “Narungꞌ, u nanggam muarutsan inang agu iwaꞌ bini. Wafa ruta nan nufan da wampa bini angu.”
MAR 5:35 Yisu rungꞌ nida nan da sagat igi da garam fain imingꞌ Dzairus ungaran iba da ini, “U narunggam finam ugu imamp sib wa. Da anungꞌ rungꞌ rima barabin da kidungwaga u.”
MAR 5:36 Yisu iringantin angu da ini da Dzairus, “Anungꞌ ratan u; wamuaruts angu.”
MAR 5:37 Arangan ipaꞌ nan i santan da yu Petrus, Dzems, da Dzems rainggan Yowanis angu i atsungꞌa gin.
MAR 5:38 Tuasarangan bawaꞌa garam mpada tayangꞌ ungar mpruꞌa ruan gin igi ungaran, da Yisu iringant i nam rangan da singisiang da nam yaiꞌan tsiraꞌ.
MAR 5:39 Arangan yatangꞌ ifan da ini da ribarangan, “Ibianungꞌ da agam irang da agam iyaiꞌ tsiraꞌ bingan? Mamaꞌ narun igi anungꞌ imamp u; igingꞌ marampruꞌ angu.”
MAR 5:40 Da bitsintaꞌ ampan igi irubungꞌ Arangan. Da Arangan iwat rib santan igi iwaꞌ manaꞌ da yu mamaꞌ igi ramanggan da rinanggan da gan riban iruꞌ da bits ruta Arangan yatangꞌ ifa mamaꞌ narun igi gan gingꞌa gin.
MAR 5:41 Igif mamaꞌ narun igi bangin da ini, “Talita kum!” (wainggan ibi ‘Mamaꞌ finam, dzi ni da agu, wauriꞌ!’).
MAR 5:42 Da sung angu da mamaꞌ finam igi yuriꞌ imunti da iyung, i arangan udzufan 12. Da rib ruta Arangan irunt fafun tsiraꞌ bingan.
MAR 5:43 Da Yisu ini nan babampaf i ribigi anungꞌ nida nan igi wasi da rib fain u. Da ini da ribarangan i rima nam gadan da mamaꞌ finam igi.
MAR 6:1 Yisu itangin gamp igi rai da irut gan riban atsungꞌa gin ifa gampan wain Nasaret.
MAR 6:2 Waꞌa gubuꞌ Sabat da Arangan ifis i nan da garam imingꞌ ungar mpruꞌa ruan gin, da ampi bingan iringantin da irunt fafun gin da igut i ruan ini binaꞌ, “Garam ani buyu nan ani imingꞌ anungꞌ? Da aranga buyu uwayant mararuru ani imingꞌ manga gin? Da arangan ibunang nam maran mangan bida nigi ibubianungꞌ?
MAR 6:3 Arangan garam kamunda ugu arigi, ma? Maria narunggan igi, da rain rusan Dzems, Yosef, Yudas da Saimon! Arangan nafun rusan rurut agi mpai!” Da ribarangan nugun iruaꞌ da ibugin i muarutsa Arangan.
MAR 6:4 Da Yisu ini da ribarangan, “Profet mangan iyu bingan tsiraꞌ imingꞌ gamp santan, da bitsintaꞌ mingꞌa gampan wain da wasaꞌ i rain rusan da utupan, da arangan wayu bingan tsiraꞌ u.”
MAR 6:5 Yisu imami ruan angu i nanga nam maran mangan mingꞌa nigi, da bitsintaꞌ irim bangin ragun i garam iruꞌ angu gingꞌa rinin, da rinin idaum.
MAR 6:6 Da Arangan irunt fafun i ribigi nanggan mamida muarutsan. Da Yisu iyung ifa gamp fain mingꞌa nigi da ifis i nan da garam.
MAR 6:7 Da inuꞌ aposel rusan 12 igi iba da itangin ribarangan iruꞌ iruꞌ gin da irim nampang rutin ntuaꞌ i siata marapayam maisan rai i Arangan binganggan.
MAR 6:8 Da Yisu irim sanab ibiani da aposel rusan igi: “Agam yungan da anungꞌ uda nam fain mpruꞌan u, wau gam itipam yunga gin angu. Anungꞌ uda nam gadan ma tayap ma moni u.
MAR 6:9 Watsuf faga gangkang gam da ngarukui bitsintaꞌ angu.
MAR 6:10 Gubuꞌ agam fa mpada ungar mangan da wampa arigi nasangꞌ u tanginda gamp igi rai.
MAR 6:11 Da bida gamp mangan mamida i uda agam yaban da ringanta i agam nanggam, da gubuꞌ agam tanginda gamp igi rai da agam watsiats ngaruntsuaf mingꞌa agam fagam rai i santingꞌa Anutu nugu tsakia gan.”
MAR 6:12 Ibinigi da ribarangan ifan da ifis i nan da garam i parima i ruan.
MAR 6:13 Da isiat marapayam maisan rai da iyats madamin i garam gingꞌa rinin ampi bingan da rinin idaum.
MAR 6:14 Yisu binganggan isu maradza da King Herot Antipas iringantin. Garam fain ini binaꞌ, “Yowanis Ruruba Garam itip imunti marataꞌ imingꞌ garam mampan gin. Ibinigi da isangꞌ i nanga nam maran mangan ampi bingan ruta nampang tsiraꞌ.”
MAR 6:15 Da garam fain ini, “Eliya igi.” Da fain ini, “Arangan profet mangan, isangꞌ profet mingꞌa mungꞌ ugu gan bits.”
MAR 6:16 Da Herot iringantin da ini, “Yowanis aru dzi tipuꞌa i wan utap ugu, itip imunti marataꞌ!”
MAR 6:17 I mungꞌ, gubuꞌ Yowanis rungꞌ mpada marataꞌ, da Herot runggan ini nifun da garam impung arangan, idzur da itangin i karabus. I wain, Herot iyu rainggan Filip fininggan Herodias isu i gan fininggan,
MAR 6:18 da Yowanis ini da Herot, “Nigi u nang asub, i uda rainggam fininggan.”
MAR 6:19 Ibinigi da Herodias nugun iruaꞌ i Yowanis da ini angu i wangunggan i isa arangan funub. Da bitsintaꞌ imami ruan angu,
MAR 6:20 i Herot isruꞌ gin ibi Yowanis garam rururungan da garam mararam, ibinigi da irat i arangan da irim arangan sib. Da gubuꞌ Herot ringanta i Yowanis nanggan fisa gin, da maran ifur nan iyus da wangun ibarabin, da bitsintaꞌ maran yari i ringanta i arangan nanggan.
MAR 6:21 Raiyi Herodias gubuꞌ gan bini sangꞌa i isa Yowanis funub iwaꞌ. Gubuꞌ arunigi da Herot maran ifur gan gubuꞌ gan rinanggan apingꞌan da isu nam gadan tsiraꞌ da gan garam guman gudzun rusan da garaman singaari gudzun rusan da garam nidzun nidzun Galili.
MAR 6:22 Da gubuꞌ Herodias narunggan finam atangꞌa bangumpan da Herot da gan ampi gan nugun itsiaꞌ. Da king ini da mamaꞌ finam igi, “Wagut i dzi i nam idzuwai u maram arida gin, da dzi bungꞌ arim da agu.”
MAR 6:23 Da itaga ruan da arangan da ini, “U guta dzi i nam idzuwai, da dzi bungꞌ arim da agu. Da bida u guta i dzi i branga nam santan dzi suda wain gin da rima marafain da agu, da dzi bungꞌ anang nabinigi.”
MAR 6:24 Mamaꞌ finam arangan iwaꞌ ifan da igut i rinanggan, “Dzi buguta king i nam idzuwai?” Da rinanggan ini, “Wani rutin i rima Yowanis Ruruba Garam ugu gudzunggan da agu.”
MAR 6:25 Sung angu da mamaꞌ finam yatangꞌ ifan da ini da king, “Dzi marangꞌ yari i agu rima Yowanis Ruruba Garam gudzunggan ruꞌa ibang da rima da dzi da aruani angu.”
MAR 6:26 Da king wangun ibarabin, da bitsintaꞌ arangan itaga ruan da gan ampi gan iringantin sib. Ibinigi da ibugin i isa mamaꞌ finam igi nanggan udziꞌ.
MAR 6:27 Da sung angu arangan ini nifun da garam isa garam funub i tipuꞌa Yowanis wan utap da uda i gudzun badan. Da garam igi ifa ungar karabus da itipuꞌ Yowanis wan utap
MAR 6:28 da irim i gudzun iruꞌ ibang da iba rim da mamaꞌ finam igi. Da arangan ifa rim da gan rinanggan.
MAR 6:29 Da gubuꞌ Yowanis Ruruba Garam riban atsungꞌa gin ringanta gin, da ibayu arangan riniuriatsan da ifarim i ntsuf.
MAR 6:30 Aposel ruas irut Yisu impruꞌ ruan da ribarangan ifis i nan da Arangan i gum ribarangan nangan da nan ribarangan fisa gin da ampan ugu.
MAR 6:31 Da garam ampi bingan ifan da iba, ibinigi da gubuꞌ maran imaꞌ i ribarangan gada nam. Da Arangan ini da ribarangan, “Agi nafa mumai mangan garam maꞌa gin da agi nampa asap pas.”
MAR 6:32 Ibinigi da Yisu irut ribarangan angu iyab i madzung mangan da ifa gamp garam maꞌa gin.
MAR 6:33 Da bitsintaꞌ garam ampi bingan itsanga ribarangan fadan da isruꞌ gin, da garam mingꞌa gamp sib angu mingꞌa uts irunt sanab da ifawaꞌ mungꞌ gin.
MAR 6:34 Da Yisu ruꞌa sinungꞌ madzung ba da tsanganda ampi tsiraꞌ bingan da maran intuꞌ, i ribarangan ibi dumpa garam mpada tayangꞌ gin maꞌan. Ibinigi da Arangan ifis i nan ampi bingan rutin.
MAR 6:35 Nam nufa funub da riban atsungꞌa i Arangan iba da ini rutin, “Gubuꞌ ifa sib da watangin ribani nafan i sauda nam gadan gan mingꞌa gamp isiꞌ isiꞌ fain mingꞌa uts aruani. I agi mpa mumai wasaꞌ mangan gamp maꞌa gin ani.”
MAR 6:37 Da bitsintaꞌ Yisu ini ribarangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Agam runggam warim nam gadan rutin.” Da ribarangan ini rutin, “Aga wasangꞌ i fasuba nam gadan i rima da garam ampi bingan ani u. Bida garam mangan nanga gum sangꞌa gubuꞌ 200 da nam ntsuman gan bungꞌ asangꞌ i suba nam gadan i garam santan ani.”
MAR 6:38 Da Yisu igut i ribarangan, “Bret wayawai rumingꞌ da agam? Wafa tsangan.” Da ribarangan fatsanganda sib da ibani da Yisu, “Bret isiꞌ isiꞌ 5 da yafas iruꞌrun.”
MAR 6:39 Da Yisu ini da ribarangan i nidan da garam santan mpada utup utup ruꞌa puatsi runtu bini igi.
MAR 6:40 Da garam igi impa utup utup, utup fain isangꞌ 50 da utup fain isangꞌ 100.
MAR 6:41 Yisu yu bret 5 da yafas iruꞌrun igi da idantangꞌ iyab gunungun, iyugin, da ibrang bret da irim da riban atsungꞌa gin. Da riban ifab da garam santan. Da Arangan ibrang yafas iruꞌrun igi da itip ifab isangꞌ garam santan ibinigi.
MAR 6:42 Da santan igan da isuf funub.
MAR 6:43 Da riban atsungꞌa gin intsungꞌ bret da yafas pupumuts da ifarangꞌ i tsitsuꞌ firan 12 da ifungꞌ.
MAR 6:44 Da garam mpruꞌa ruan gada nam igi gudzunggan isangꞌ 5,000.
MAR 6:45 Ntsupa sib da sung angu da Yisu ini da riban atsungꞌa gin i yaba i madzung i mungꞌa fada marafain Betsaida, da Arangan itangin ampan santan idzarangꞌ.
MAR 6:46 Da gubuꞌ tanginda ribigi fada sib da iyab mamai i udagin.
MAR 6:47 Nam yidziang sib da madzung igi ifawaꞌ mpui fuꞌ wasaꞌ. Da Yisu runtaꞌ rumpa intap.
MAR 6:48 Yisu itsanga riban nanga gum tsiraꞌ i tsariꞌa madzung, i madzung irunt idzang i manis. Fawaꞌa wasaꞌ bida 3 da 6 kilok suda uts i gubuꞌ nanga i pisan da Arangan iyung mpui wagungꞌ angu ifan da ribarangan da inang i yusan.
MAR 6:49 Da gubuꞌ ribarangan tsanganda Arangan yunga mpui wagungꞌ da ini garam ganun manga gin. Da irat da iyaiꞌ tsiraꞌ bingan. Da sung angu da Arangan ini da ribarangan, “Dzi ani. Wayafi wangunggam da watangin ratan!”
MAR 6:51 Ida Arangan iyab ifa madzung impruꞌ da ribarangan da manis tsiraꞌ intung. Da ribarangan irunt fafun da itsauꞌ gin,
MAR 6:52 i wain, ribarangan uwayantan anungꞌ idzidziwan i nam maran mangan Yisu nangan i bret 5 ugu. Imaꞌ, wangun ibabampaf.
MAR 6:53 Gubuꞌ ribarangan isa mpui fuꞌ udziꞌ da ifawaꞌ Genesaret da idzur madzung imunti igi.
MAR 6:54 Da gubuꞌ ribarangan ruꞌa sinungꞌ madzung da ampan igi sung angu itsanga Yisu da isruꞌ gin.
MAR 6:55 Ibinigi da irunt ifa gamp ruga rugan mingꞌa intap Genesaret igi i buaringꞌa gan garaman rinin gingꞌan i fada da Yisu i gamp idzuwai ribarangan ringanta i Arangan mpada gin.
MAR 6:56 Da Arangan fada anungꞌ — atangꞌa gamp fain, gamp tsiraꞌ ma gamp isiꞌ isiꞌ — da garam yu rib rinin gingꞌan da irim i mumai rantsa nam in. Da igaib runggan da Yisu i garam gingꞌa rinin amusa Arangan ngarukui gan ringan angu. Da santan amusa Arangan ngarukui gan rinin idaum.
MAR 7:1 Garam Farisai da garam gudzupuꞌ fain i nan faidagin mingꞌa Yerusalem badan ugu ifampai impruꞌ da Yisu,
MAR 7:2 da itsanga Arangan riban atsungꞌa gin fain gada nam da mamida atsungꞌa garam Yuda sanaban adzuꞌa bangin u.
MAR 7:3 (I garam Farisai da garam Yuda santan wasangꞌ i gada nam nasangꞌ nadzuꞌ bangin natsungꞌ tafan rusan sanaban pumuꞌa Anutu.
MAR 7:4 Gubuꞌ mingꞌa mumai rantsa namin badan da nadzuꞌ bangin mungꞌ raiyi da namus gada nam. Yatsungꞌ sanab ampi bingan mingꞌan tafan rusan gin, bida adzuꞌa kap da gur da birigin.)
MAR 7:5 Ibinigi da garam Farisai da garam gudzupuꞌ i nan faidagin igut i Yisu, “Ibianungꞌ da u garamam atsungꞌa i agu imami atsungꞌa agi tafangꞌ rusangꞌ sanaban adzuꞌa bangin mungꞌ da musa gada nam? I sanab bida nigi da ribarangan bangin ibubumpua i Anutu maranggan da gubuꞌ gada nam.”
MAR 7:6 Da Yisu ini, “Mungꞌ ugu da profet Aisaia yakar nan nidzun rururungan iyab i agam, garam umpur nifun nida nan angu, ibiani, ‘Ampan ani itsarif Dzi i nifun wagungꞌ angu, da wangun wasaꞌ rumingꞌ guntiꞌ bingan i Dzi.
MAR 7:7 Ribarangan ipumuꞌ Dzi utaꞌ angu i ribarangan yutus ampan i garam gar nanggan faidagin da ini Dzi nanggangꞌ faidagin i nan igi.’
MAR 7:8 Agam itangin Anutu nanggan faidagin rai da rugif garam gar sanaban ragun.”
MAR 7:9 Da Arangan ini da ribarangan, “Agam yatsungꞌ sanab bini angu i tanginda Anutu nanggan faidagin rai da atsungꞌa tafam rusam sanaban, a?
MAR 7:10 Moses ini ibiani, ‘Watsarif ramanggam da rinanggam,’ da, ‘Bida manga nida nan maisan yaba i ramanggan ma rinanggan, da nais arangan funub.’
MAR 7:11 Da bitsintaꞌ agam ini, bida garam mangan nida nan da ramanggan ma rinanggan bida ani, ‘Nam fain rumingꞌ da dzi, i dzi rima agu sib in, da bitsintaꞌ dzi raga nam igi sib i rima suda dangki fada da Anutu,’
MAR 7:12 da garam igi wasangꞌ i rima ramanggan ma rinanggan sib in.
MAR 7:13 I sanab bida nigi da agam isantingꞌ garam i ringanta i Anutu nanggan rai angu da atsungꞌa sanab agam uda mingꞌa tafam rusam gin ugu. Da agam inang nam ampi bingan ibi arigi angu.”
MAR 7:14 Yisu itip inuꞌ ampi tsiraꞌ igi iba rutin da ini, “Agam santan waringantin da wasruꞌ gin.
MAR 7:15 Nam gadan mingꞌa manaꞌ atangꞌa garam gar wangu patiꞌ wasaꞌ wasangꞌ i nanga garam bubumpuadan u. Da bitsintaꞌ nam mingꞌa garam gar wasaꞌ gan waꞌa ba inang arangan ibubumpua.”
MAR 7:16 
MAR 7:17 Gubuꞌ Arangan tanginda garam ampi tsiraꞌ igi rai da atangꞌa fada ungar, da riban atsungꞌa gin igut i Arangan i nan raman igi.
MAR 7:18 Da Yisu igut i ribarangan, “Agam itungꞌ maram gin impruꞌ, a? Agam wasruꞌ gin i nam gadan mingꞌa manaꞌ atangꞌa garam gar wangu patiꞌ wasaꞌ anungꞌ isangꞌ i nanga garam bubumpuadan u, a?
MAR 7:19 Iruꞌ arangan wangu patiꞌ angu da ifan da iwaꞌ gan arun, da anungꞌ iruꞌ i nugun u.” (Yisu nanggan nidan igi isantingꞌ wasi i nam gadan santan iwaꞌ bini i Anutu maranggan.)
MAR 7:20 Da Arangan itip ini, “Nam mingꞌa garam gar wasaꞌ gan waꞌa ba inang garam ibubumpua.
MAR 7:21 I wain, mingꞌa garam gar wangun wasaꞌ angu da uwayant bida ani iwaꞌ ba: nan maran fura uwayant maisan, nam araraꞌan, wapa nam, isa garam funub,
MAR 7:22 araraꞌa i garam fininggan, afida un, nanga maisan da garam, iyuꞌa nam, uwayant maran frukan, mara aba, idzaꞌa i nan, tsarifa runggan angu da rasuda rib fain da uwayant brabruꞌan i Anutu sanaban.
MAR 7:23 Nam maisan santan igi iba imingꞌ garam gar wangun wasaꞌ da inang garam ibubumpua i Anutu maranggan.”
MAR 7:24 Yisu itangin gamp igi rai da ifa ibi gamp Taia. Maran ifur i runtaꞌ mpada rugan angu; ibinigi da ifa atangꞌ ungar mangan. Da bitsintaꞌ imami ruan angu i kupa i rib maranggan.
MAR 7:25 Da sagat mangan, marapayam maisan yantsanga i narunggan finam, iringantin i Yisu mpada nigi, da iba da itatapuang iruꞌ Arangan fagan.
MAR 7:26 Sagat arangan sagat marautu, rinan yapingꞌ imingꞌ distrik Fonisia mingꞌa provins Siria. Arangan igaib runggan da Yisu i siata marapayam maisan waꞌa sinungꞌ arangan narunggan finam igi.
MAR 7:27 Da Yisu ini da arangan, “Anungꞌ idaum i uda mamaꞌ narun narun nanggan gadan da riman da iyam ruas u. Mamaꞌ narun nasuf mungꞌ sib raiyi.”
MAR 7:28 Da sagat igi ini Yisu nanggan mungaꞌ ibiani, “Nifutsarif, nan nidzun igi, da bitsintaꞌ iyam inang da iga mamaꞌ narun nanggan pupumuts ruaꞌa ruꞌa tiriang warangꞌ.”
MAR 7:29 Da Yisu ini da arangan, “U ni nan ngarubini. Ibinigi da watip wafan, i marapayam maisan ugu itangin u narunggam rai.”
MAR 7:30 Arangan ifa ungaran da itsanga narunggan gingꞌa rabiꞌ da marapayam maisan itangin arangan rai sib.
MAR 7:31 Da Yisu itangin gamp Taia da iyung wasaꞌ i gamp Saidon, da ruyung ifan da ifawaꞌ intap Dekapolis da iruꞌ mpui fuꞌan Galili.
MAR 7:32 Da waꞌan nigi da garam fain iyu garam mangan ringan putidan da nifun barabinda i nida nan iba da Yisu, da igaib ruan da Arangan i rima bangin ragun i garam igi i nanga arangan waꞌa bini.
MAR 7:33 Da Yisu iyu arangan iwaꞌ manaꞌ sinungꞌ ampan santan da itanungꞌ bangi tsitsin yatangꞌ arangan ringa bampun iruꞌrun. Itupingꞌ nifu gurun iruꞌ bangi tsitsin da irim i garam arangan manggan.
MAR 7:34 Yisu idantangꞌ iyab gunungun, da iyafi asap tsiraꞌ da ini, “Efata” (wainggan ibi ‘Wapuꞌ wasi’).
MAR 7:35 Yisu inang ibinigi sib, da sung angu garam arangan ringan ipuꞌ da man ipuapap da ini nan rururungan.
MAR 7:36 Da Yisu ifai nan i garam santan igi i anungꞌ nida sisingꞌ wasi da garam fain u. Ifai nan babampaf i ribigi, da bitsintaꞌ ribigi rungꞌ yutus i nan igi isu maradza.
MAR 7:37 Da ribarangan irunt fafun da itsauꞌ gin da ini binaꞌ, “Yisu inang gum sib angu ngarubini funub. Arangan inang garam ringan putidan iringant i nan, da garam mamida i nida nan ini nan.”
MAR 8:1 Gubuꞌ igi mangan da garam ampi bingan itip impruꞌ ruan da nam gadan imaꞌ gin. Da Yisu inuꞌ riban atsungꞌa gin iba rutin da ini,
MAR 8:2 “Dzi gaib ribani i irut dzi mpa gubuꞌ iruꞌ da bits sib da nanggan gadan mangan ruwamingꞌ i gadan u.
MAR 8:3 Da bida dzi wata ribarangan tipa fada gampan ruta mangits, da maran bungꞌ adidirunt da naruaꞌ namingꞌ sanab, i fain imingꞌ gamp guntiꞌ iba.”
MAR 8:4 Da Yisu riban atsungꞌa gin igi ini i nifunggan mungaꞌ, “Agi buwaꞌa da nam gadan bida anungꞌ mingꞌa nam manaꞌ dadauntan bingan ani i riman da garam santan ani i gada sufan?”
MAR 8:5 Da Arangan igut i ribarangan, “Bret wayawai rumingꞌ da agam?” Da ribarangan ini, “Bret 7.”
MAR 8:6 Arangan ini da ampi tsiraꞌ igi impai iruꞌ intap. Da Arangan iyu bret 7 igi da irim dangki gin, da ibrang, irim da riban atsungꞌa gin igi da ifab isangꞌ garam santan igi.
MAR 8:7 Da yafas narun narun iruꞌ rumingꞌ ibinigi. Arangan irim dangki gin da ini da riban atsungꞌa gin i faba mpruꞌa bida nigi.
MAR 8:8 Ampan santan igan da isuf sib da ribarangan intsungꞌ nam gadan pupumuts da ifarangꞌ i tsitsuꞌ firan tsiraꞌ tsiraꞌ 7 da ifungꞌ.
MAR 8:9 Da garam ibi 4,000 impai. Da Arangan iwat ampan santan igi ifa gamp gampan.
MAR 8:10 Sung angu da irut riban atsungꞌa gin iyab i madzung da yis mpui fuꞌ udziꞌ ifa intap Dalmanuta.
MAR 8:11 Da garam Farisai iwaꞌ da yudzungꞌ i nan da Yisu. Ini intsaꞌa Arangan da ini rutin, “Wanang nam maran mangan i santingꞌa bida u nampanggam iba imingꞌ Anutu gin.”
MAR 8:12 Da Yisu ringantagin da iyafi asap tsiraꞌ i nugun ibarabin da ini, “Ibianungꞌ da yangin gubuꞌ aruani igutin i tsanganda nam maran mangan? Dzi nani nan nidzun da agam i yangin gubuꞌ aruani anungꞌ isangꞌ i tsanganda nam maran mangan bida nigi u.”
MAR 8:13 Da Arangan itangin ribigi rai, da itip iyab i madzung da yis mpui fuꞌ udziꞌ ifa marafain.
MAR 8:14 Da Arangan riban atsungꞌa gin iyu bret bitsintaꞌ angu imingꞌ madzung da maran isamu i uda nam gadan fain mpruꞌan.
MAR 8:15 Da Yisu ifai nan i ribarangan, “Watsanga runggam sib i garam Farisai da Herot yist gan.”
MAR 8:16 Da ribarangan maran ifur da ini nan da ruan i Arangan nanggan nidan igi wainggan ibi ribarangan anungꞌ iyu bret fain impruꞌ u.
MAR 8:17 Yisu isruꞌ i ribarangan nanggan nidan igi da ini, “Wain ibianungꞌ da agam ini nan nam gadan maꞌan? Agam watsanga nam ratar ma wasruꞌ i nan u, a? Wain ibianungꞌ da agam wangum ibabampaf wasi?
MAR 8:18 Agam maram rumingꞌ, da agam madatsanga nam? Agam ringam rumingꞌ, da agam madaringant i nan? Da agam maram masamu ruam, ma?
MAR 8:19 Gubuꞌ dzi branga bret 5 da riman da garam 5,000 ugu, da agam intsungꞌ pupumuts da ifarangꞌ i tsitsuꞌ fir wayawai?” Da ribarangan ini Arangan nifunggan mungaꞌ ibiani, “Tsitsuꞌ firan 12.”
MAR 8:20 Da Yisu itip ini, “Da gubuꞌ dzi branga bret 7 da riman da garam 4,000 ugu, da agam intsungꞌ pupumuts da ifarangꞌ i tsitsuꞌ firan tsiraꞌ tsiraꞌ wayawai?” Da ribarangan ini, “Tsitsuꞌ firan tsiraꞌ tsiraꞌ 7.”
MAR 8:21 Da Arangan ini da ribarangan, “Da agam madasruꞌ gin, amaꞌ?”
MAR 8:22 Gubuꞌ ribarangan fawaꞌa Betsaida, da garam fain iyu garam maran gampaman mangan iba da igaib ruan da Yisu i rima bangin i arangan maran.
MAR 8:23 Da Yisu igif garam igi bangin da yutsungꞌ iwaꞌ sinungꞌ gamp. Arangan itupingꞌ nifu gurun i garam igi maran nidzun da irim bangin iyab i garam igi, da igutin, “U tsanga nam fain?”
MAR 8:24 Da garam igi raꞌ i maran da ini, “Dzi tsanga garam fain, da bitsintaꞌ dzi tsangan ibi gai fain yungan.”
MAR 8:25 Da Yisu itip irim bangin iyab i garam igi maran nidzun. Da garam igi intrung maran da itip itsangan nam, da itsangan nam santan idzidziwan.
MAR 8:26 Da Yisu iwat arangan, “Wafa ungaram angu da anungꞌ tipa atangꞌa fada gamp u.”
MAR 8:27 Yisu irut riban atsungꞌa gin ifa gamp fain mingꞌa uts da Kaisaria Filipai. Mingꞌa sanab fadan da Arangan igut i ribarangan, “Amaꞌ, ampan santan ugu ini dzi mangan?”
MAR 8:28 Da ribarangan ini i nifunggan mungaꞌ ibiani, “Rib fain ini agu Yowanis Ruruba Garam, da fain ini agu Eliya, da fain ini profet ruas mungꞌ ugu mangan i agu.”
MAR 8:29 Arangan igut i ribarangan, “Da agam? Agam ibuni manga i dzi?” Da Petrus ini Arangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Agu Kristus, Garam Anutu Ragada mungꞌ i rima i garaman sib.”
MAR 8:30 Da Yisu ifai nan i ribarangan i anungꞌ nida Arangan wasi da rib fain u.
MAR 8:31 Da Arangan iragi nan da ribarangan da ini, “Garam Narunggan bungꞌ awaꞌ da barabin ampi bingan. Garam Israil gudzun rusan, da garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan, da garam gudzupuꞌ i nan faidagin ruas bungꞌ abugin Arangan da bungꞌ asiat Arangan rai da bungꞌ ais funub, da gubuꞌ suda iruꞌ da bits da Arangan bungꞌ atip amunti marataꞌ.”
MAR 8:32 Arangan idziwar i nan santan da ribarangan, ida Petrus iyu Arangan iwaꞌ ifa sinungꞌ rib santan igi da impiꞌ Arangan i anungꞌ nida bida nigi u.
MAR 8:33 Da Yisu yitam i ruan da irarab riban atsungꞌa gin da impiꞌ Petrus ini binaꞌ, “Sadang, wawaꞌ manaꞌ i dzi! U maram anungꞌ ifur Anutu uwayantan u; u maram ifur garam gar uwayantan angu.”
MAR 8:34 Da Arangan inuꞌ ampi tsira igi impruꞌ da riban atsungꞌa gin da ini, “Bida mangan nida atsungꞌa dzi, da narim barun da wangunggan da maranggan furan, da nabuaringꞌ gai mpara i ruan gan da natsungꞌ dzi.
MAR 8:35 I garam maran fura i rima runggan sib i nanggan mpada bini mingꞌa intap ani, da bungꞌ arim ganunggan rai, da bitsintaꞌ garam rima runggan rai i dzi da sisingꞌ bini gangꞌ, da bungꞌ arim ganunggan sib.
MAR 8:36 I bida garam ufuma nam bunump santan intap ani, da rima ganunggan rai, da nigi naburim arangan sib nabianungꞌ?
MAR 8:37 Da garam burima nanggan idzuwai da Anutu i tipa uda ganunggan sinungꞌ nam mampan?
MAR 8:38 Yangin gubuꞌ aruani nam maisan gan iyus da isangꞌ sagat mangan tanginda gabun rai da waꞌa suda sagat sanab. Da bida mangan rinin miaꞌa i dzi da nanggangꞌ mingꞌa ampan igi maran, da dzi riningꞌ bungꞌ amiaꞌ gin da gubuꞌ dzi, Garam Narunggan, tipa bada ruta angira mararam da Ramangꞌ nanggan puatsadan.”
MAR 9:1 Da Yisu ini da ribarangan, “Dzi ni nan nidzun da agam, agam fain muntida ani bungꞌ atsanga Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman naba ruta nampanggan tsiraꞌ sib raiyi, ida namus mampan.”
MAR 9:2 Gubuꞌ 6 ifa sib da Yisu iyu Petrus, Dzems da Yowanis da iyab mamai guntiꞌ mangan i runggan angu mpada nigi. Fawaꞌa mamai igi sib da Arangan rinin iwaꞌ maran mangan i ribarangan maran.
MAR 9:3 Arangan ngarukui gan isu maragamp da idzadzaniang iyus; garam mangan wasangꞌ i adzuꞌa bruꞌ mangan fasapa sangꞌan u.
MAR 9:4 Da Eliya da Moses iwaꞌ ribarangan maran da irut Yisu ini nan.
MAR 9:5 Da Petrus ini da Yisu, “Rabai, bini angu i aga mpada ani, aga naraf marayawaꞌ iruꞌ da bits; u gam mangan, da Moses gan mangan da Eliya gan mangan.
MAR 9:6 (Arangan wasruꞌ i nan idzuwai arangan nidan igi u, i ribarangan irat tsiraꞌ.)
MAR 9:7 Da sung angu da maraum mangan iwaꞌ da ibuafir ribarangan, da nifun mangan iwaꞌ imingꞌ maraum ibiani, “Nigi dzi Narunggangꞌ dzi marangꞌ aridagin yusan. Waringant i Arangan nanggan!”
MAR 9:8 Da ringanta i nifun igi sib da sung angu ribarangan itaningꞌ taningꞌ da watsanga garam mangan u; Yisu runtaꞌ angu rurut ribarangan.
MAR 9:9 Da ribarangan rungꞌ yunga mamai ruꞌa badan da Yisu ini nan babampaf da ribarangan i anungꞌ nida nan mangan da rib fain i nam ribarangan tsangandan nasangꞌ Garam Narunggan natip namunti marataꞌ namingꞌ garam mampan gin.
MAR 9:10 Ribarangan igif nan igi imingꞌ uwayantan da igut i ruan ibiani, “Nan Arangan nida bida ‘muntida marataꞌ mingꞌa garam mampan gin’ igi wainggan ibianungꞌ?”
MAR 9:11 Da ribarangan igut i Arangan, “Wain idzuwai da garam gudzupuꞌ i nan faidagin ini biani, ‘Eliya namungꞌ ba’?”
MAR 9:12 Da Yisu ini ribarangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Nan igi nan nidzun, Eliya imungꞌ ba i tipa nam santan tipa waꞌa bini. Da wain ibianungꞌ i nan kakaran ugu nida bida Garam Narunggan bungꞌ ayu tsakia da garam bungꞌ atsanga Arangan nabi nam utaꞌ angu?
MAR 9:13 Da bitsintaꞌ dzi ni da agam, Eliya iba sib, da ribarangan inang nam santan mingꞌa ribarangan wangunggan rutin, isangꞌ nan kakara mungꞌ i arangan.”
MAR 9:14 Gubuꞌ Yisu da riban iruꞌ da bits igi yunga bawaꞌan da riban atsungꞌa gin fain, da itsanga garam gudzupuꞌ i nan faidagin ruas ruta Arangan riban fain igi udzungꞌa i nan da ruan, da ampi tsiraꞌ tsuafiꞌa ribarangan sib.
MAR 9:15 Da garam santan irunt fafun da itsauꞌ i tsanganda Yisu badan da santan irunt ifan i isa yaring i Arangan.
MAR 9:16 Da Yisu igut i ribarangan, “Agam irut ribaga udzungꞌ i nan da ruam i nam idzuwai?”
MAR 9:17 Da garam mangan mingꞌa ampi tsiraꞌ igi wasaꞌ ini, “Kidungwaga, marapayam maisan nanga rib nifun putidan iyantsang dzi narunggangꞌ marub da dzi yu arangan iba da agu.
MAR 9:18 Da gubuꞌ marapayam maisan igi yantsanga arangan, da itapu arangan iruꞌ intap. Arangan nifu fufuat iyus da igara gris gris da rinin santan irururung. Da dzi gut i u ribam atsungꞌa i agu i siata marapayam maisan igi rai da inang itsiri.”
MAR 9:19 Da Yisu ini nan mungaꞌ ibiani, “Agam yangin gubuꞌ aruani, agam garam mamida i muarutsan! Dzi rut agam impai gubuꞌ guntiꞌ bingan, da gubuꞌ idzuwai da agam muarutsan? Wayu mamaꞌ igi naba da dzi.”
MAR 9:20 Ibinigi da ribarangan iyu arangan ifan. Da marapayam maisan tsanganda Yisu, da sung angu da yuntsiang i mamaꞌ igi da ibrup iruꞌ intap, nifu fufuat iwaꞌ da irimpingꞌ i ruan iyung.
MAR 9:21 Da Yisu igut i mamaꞌ igi ramanggan, “Gubuꞌ idzuwai da nam ani waꞌ da arangan isu miamun?” Da ramanggan ini, “Gubuꞌ arangan mamaꞌ narun angu.
MAR 9:22 Gubuꞌ ampi bingan da marapayam maisan igi itapu arangan iyab dzaf da iruꞌ mpui i isa arangan funub. Da bitsintaꞌ bida agu sangꞌan, da maram wantuꞌ agai ani da warim aga sib.”
MAR 9:23 Da Yisu ini, “Ibianungꞌ da u ni, ‘Bida agu sangꞌan’? Anutu isangꞌ i nanga nam santan da mangan bida muarutsan.”
MAR 9:24 Da sung angu da mamaꞌ igi ramanggan inuꞌ ibiani, “Dzi muaruts, da warim dzi nanggangꞌ mamida i muarutsa babampafan ani sib.”
MAR 9:25 Da Yisu tsanganda ampi tsiraꞌ runta badan, da Arangan impiꞌ marapayam maisan igi, “Agu marapayam nanga garam nifun da ringan putidan, Dzi nani da agu, wawaꞌ ba sinungꞌ arangan da anungꞌ tipa atangꞌa i arangan u.”
MAR 9:26 Da marapayam maisan iyaiꞌ tsiraꞌ da yuntsiang i mamaꞌ igi tsiraꞌ bingan da iwaꞌ sinungꞌ arangan. Da mamaꞌ igi iwaꞌ ibi garam mampan, ibinigi da garam ampi bingan ini, “Arangan imamp.”
MAR 9:27 Da bitsintaꞌ Yisu igif arangan bangin da iraꞌ gin iyab da arangan imunti.
MAR 9:28 Da gubuꞌ Yisu ruta riban atsungꞌa gin angu atangꞌa ungar wasaꞌ sib, da ribarangan igut i Arangan, “Wain idzuwai da aga wasangꞌ i daruda marapayam maisan igi rai u?”
MAR 9:29 Da Yisu ini ribarangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Nan udagin angu da isangꞌ i daruda marapayam maisan bida nigi rai.”
MAR 9:30 Ribarangan itangin gamp igi rai da iyung intap Galili ifan. Yisu ibugin i rib fain sruꞌa i ribarangan gan mpada gin,
MAR 9:31 i wain, Arangan yutus i riban atsungꞌa gin angu i nan fain. Da ini da ribarangan, “Bungꞌ atangin Garam Narunggan nafa garam ipiap banginggan. Da ribarangan bungꞌ ais Arangan funub, da mampa sib, da gubuꞌ iruꞌ da bits da bungꞌ atip namunti marataꞌ.”
MAR 9:32 Da bitsintaꞌ Yisu riban atsungꞌa gin igi wasruꞌ i nan Arangan nidan igi wainggan u, da irat i guta i Arangan gin.
MAR 9:33 Yisu da riban atsungꞌa gin ibawaꞌ gamp Kapenaum. Da gubuꞌ atangꞌa ungar wasaꞌ da Arangan igut i ribarangan, “Agam ini nan idzuwai da ruam imingꞌ sanab iba?”
MAR 9:34 Da bitsintaꞌ ribarangan impa untras angu, i wain, ribarangan yudzungꞌ i nan da ruan imingꞌ sanab iba i mangan nigi suda tsiraꞌ yusan.
MAR 9:35 Yisu impa iruꞌ da inuꞌ aposel rusan 12 igi iba da ini, “Bida mangan nida suda miamun da arangan nasu garam bampan bingan, da nasu mamaꞌ gum i santan.”
MAR 9:36 Da Arangan iyu mamaꞌ narun mangan iba imunti wasaꞌ i ribarangan. Da yarimp mamaꞌ narun igi da ini da ribarangan,
MAR 9:37 “Bida manga isa yaring i mamaꞌ narun mangan bida ani i dzi binganggangꞌ, da yis yaring i dzi; da manga isa yaring i dzi anungꞌ yis yaring i dzi angu u, da bitsintaꞌ yis yaring i aru tanginda dzi badan ugu impruꞌ ibinigi.”
MAR 9:38 Da Yowanis ini da Arangan, “Kidungwaga, aga tsanga garam mangan siata marapayam maisan i u binganggam. Da aga ni da arangan i tanginda rai, i wain, arangan anungꞌ yatsungꞌ i agi.”
MAR 9:39 Da Yisu ini, “Anungꞌ muntida sib i arangan u, i manga bida nanga nam maran mangan i dzi binganggangꞌ da wasangꞌ nida nan maisan i dzi sung angu u,
MAR 9:40 i manga mamida i rima ipiap i agi isu agi gangꞌ mangan.
MAR 9:41 Dzi nani nan nidzun da agam, manga rima kap mpui mangan da agam, i wain, agam iyu Kristus binganggan, da garam igi bungꞌ ayu nam igi mungaꞌ gan.
MAR 9:42 “Da bitsintaꞌ bida manga nanga mamaꞌ narun narun tuas aru muarutsa dzi ani manga ruaꞌa i asub, da bungꞌ awaꞌ da barabin nayus barabin bida dzura i tauf tsiraꞌ i arangan wan da tapuda ruꞌa uruts wasaꞌ.
MAR 9:43 Da bida u bangim mangan nanga agu waꞌan da asub da warab utap. Anungꞌ idaum i u bangim iruꞌrun rumingꞌan da u fada dzaf gada ratar ntingan angu. Bungꞌ adaum nayus i u atangꞌa nam mpada ratar ntingan ruta bangim bits tutupan.
MAR 9:45 Da bida u fagam mangan nanga agu waꞌan da asub da warab utap. Anungꞌ idaum i Anutu tapuda agu ruꞌa dzaf gada ratar ruta fagam iruꞌrun. Bungꞌ adaum nayus i u waꞌan da nam mpada ratar ntingan ruta fagam bits tutupan.
MAR 9:47 Da bida u mara nidzun mangan nanga agu waꞌan da asub da waruaꞌ da watapu rai. Bida u atangꞌa Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman ruta mara nidzun bitsintaꞌ angu, da nan imaꞌ. Da bitsintaꞌ anungꞌ idaum i u mara nidzun iruꞌrun rumingꞌan da Anutu tapuda agu ruꞌa dzaf gada ratar,
MAR 9:48 mingꞌa mumai ‘turup gada ribarangan mamida i mampan, da dzaf mamida i mampan.’
MAR 9:49 “Anutu bungꞌ atiri dzaf nayab i garam santan nabi garam nangan da tirida iriꞌ i nam tsaradan santan suda dangki fadan da Arangan.
MAR 9:50 Iriꞌ igi nam ngarubini bingan. Da bitsintaꞌ bida gamiꞌ adzuꞌan da giriripan gan maꞌan, da wasangꞌ tipa nanga nam manga i iriꞌ igi i tipa giriripan u. Imaꞌ. Agam nawaꞌ abi iriꞌ bini nanga nam mpadan waꞌa bini da wampa wampruꞌ ruam ruta nan nufan.”
MAR 10:1 Yisu itangin gamp Kapenaum rai da ifa intap Yudia da yis mpui Yordan udziꞌ da ifa marafain. Da ampi tsiraꞌ iba da Yisu ibi mungꞌ ugu, da Arangan itip ifis i nan ibi musa nangan da gubuꞌ santan ugu.
MAR 10:2 Da garam Farisai fain iba da yintsaꞌ Yisu i nan guta gin ini binaꞌ, “Bida garam manga siata fininggan rai, da bungꞌ asangꞌ Nan Faidagin, ma?”
MAR 10:3 Da Yisu ini ribarangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Da Moses ifai nan i agam ibianungꞌ?”
MAR 10:4 Da ribarangan ini, “Moses ini ibi garam isangꞌ i akara papiar i safa bruꞌ gudzun uda ruan da siata finin rai.”
MAR 10:5 Da Yisu ini ribarangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Agam wangum ibabampaf wasi, ibinigi da Moses yakar nan igi da agam.
MAR 10:6 Da bitsintaꞌ miamun ugu, gubuꞌ Anutu tanginda nam santan, da Arangan ‘itip garam da sagat.’
MAR 10:7 ‘I wain aru nigi da garam inang da itangin ramanggan da rinanggan rai da irut fininggan impai
MAR 10:8 isu nam wain bitsintaꞌ.’ Ibinigi da ribarangan ruwasu iruꞌrun u; imaꞌ, isu nam wain bitsintaꞌ angu.
MAR 10:9 Ibinigi da nam Anutu udzuda mpruꞌa da ruan sib da garam gar anungꞌ brangan u.”
MAR 10:10 Da gubuꞌ ribarangan fampada ungar wasaꞌ da Yisu riban atsungꞌa gin ibinigi igut i Arangan i nan igi.
MAR 10:11 Da Yisu ini da ribarangan, “Garam mangan bida siata fininggan rai da tipa uda sagat mangan da inang asub araraꞌan i fininggan.
MAR 10:12 Da bida sagat tanginda gabunggan rai da suda gabun i garam mangan da arangan inang asub araraꞌan i gabunggan.”
MAR 10:13 Da rib fain iyu mamaꞌ narun narun iba i Yisu rima bangin ragun gin, da bitsintaꞌ Arangan riban atsungꞌa gin impiꞌ ribarangan.
MAR 10:14 Da gubuꞌ Yisu tsangandan, da anungꞌ irim wangun da riban igi u, da ini, “Watangin mamaꞌ narun narun igi naba da dzi, da anungꞌ muntida sib in u, i Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman bungꞌ awaꞌ da garam atsungꞌa sanab bida narun narun ani sanaban.
MAR 10:15 Dzi nani nan nidzun bingan da agam, manga mamida muarutsa Anutu i mpada tayangꞌ arangan bida mamaꞌ narun da wasangꞌ i mpada wasaꞌ i Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman.”
MAR 10:16 Da Arangan igif mamaꞌ narun narun igi da irim bangin ragun gin da iyugin da Anutu i nanga bini i ribarangan.
MAR 10:17 Da Yisu tipa uriꞌa i yunga fadan da garam mangan irunt iba idzaꞌ fagan iruꞌ Arangan maran da ini, “Kidungwaga tsiraꞌ bini, dzi bunanga bida anungꞌ i waꞌan da nam mpada ratar ntingan?”
MAR 10:18 Da Yisu ini da arangan ibiani, “Ibianungꞌ da u faringꞌ dzi bini? Garam manga anungꞌ bini u, imaꞌ, Anutu runtaꞌ angu.”
MAR 10:19 U sruꞌ i nan faidagin sib ibiani: ‘U mais garam funub maꞌ. U ma-araraꞌ maꞌ. U mawap nam maꞌ. U madzur garam maꞌ. U maiyuꞌ garam i uda i nanggan maꞌ. Watsarif ramanggam da rinanggam.’”
MAR 10:20 Da garam arangan ini, “Kidungwaga, dzi yatsungꞌ sanab igi santan da dzi mamaꞌ isiꞌ angu.”
MAR 10:21 Da Yisu intrung maran i arangan da maran yari gin da ini, “Nam bitsintaꞌ angu da agu anungꞌ inang u. Wafan da wasub moni i nam bunumpam santan da warim moni da garam sauda runggan da u bungꞌ awaꞌ da nam bini namingꞌ Gunungun. Da waba atsungꞌ i dzi.”
MAR 10:22 Gubuꞌ garam igi ringanta i nan igi da iyafi asap uput, da ifa gan arun ruta wangun barabindan angu i arangan garam nam bunump tsiraꞌ bingan.
MAR 10:23 Yisu irarab ifa iba da ini da riban atsungꞌa gin ibiani, “Rib nam bunump tsiraꞌ bungꞌ abarabin i atangꞌa Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman.”
MAR 10:24 Da Arangan riban atsungꞌa gin irunt fafun i Arangan nanggan nidan igi. Da bitsintaꞌ Yisu itip ini, “Narungꞌ ruas, barabin tsiraꞌ bingan i atangꞌa Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman!
MAR 10:25 Garam nam bunump nanggan atangꞌa Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman barabin gan iyus kamir barabin gan atangꞌa i nil marabampun.”
MAR 10:26 Da riban irunt fafun tsiraꞌ da ini da ruan, “Bidanigi da mangan igi bungꞌ awaꞌ da nam mpada ratar ntingan?”
MAR 10:27 Yisu irarab ribarangan da ini, “Garam gar wasangꞌ i nangan u, da bitsintaꞌ nam igi wabarabin da Anutu u, i Anutu isangꞌ i nanga nam santan.”
MAR 10:28 Da Petrus ini da Arangan, “Waringantin, aga tangin nanggangꞌ santan rai da yatsungꞌ Agu.”
MAR 10:29 Da Yisu ini, “Dzi ni nan nidzun bingan da agam, rib aru tanginda ungaran ma rain rusan ma nafun rusan ma rinanggan ma ramanggan ma narun rusan ma intapan i pumuꞌa dzi da sisingꞌ bini gangꞌ,
MAR 10:30 da ribarangan bungꞌ awaꞌ da nam igi mungaꞌ gan nayus nasangꞌ 100 da gubuꞌ aru rumpada intap ani, bida ungar, rain ruas, nafun ruas, rinan ruas, narun ruas, da intapan, nampruꞌ da ipiap rib riman. Da waꞌa gubuꞌ bampan aga, da ribarangan bungꞌ awaꞌ da nam mpada ratar ntingan.
MAR 10:31 Da bitsintaꞌ rib ampi bingan suda miamun bungꞌ asu bampan, da rib bampan bungꞌ asu miamun.”
MAR 10:32 Ribarangan iyung iyab sanab fada Yerusalem da Yisu imungꞌ i riban atsungꞌa gin, da ribarangan irunt fafun tsiraꞌ, da rib fain atsungꞌa ribarangan irat. Da Yisu itip iyu riban 12 igi ifa sanab ringan da iragi nan da ribarangan i nam idzuwai bungꞌ awaꞌ da Arangan,
MAR 10:33 ini biani, “Agi yung iyab Yerusalem, da garam bungꞌ atangin Garam Narunggan nafa da garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan da garam gudzupuꞌ i nan faidagin ruas, da ribarangan bungꞌ adzur nan i isa Arangan funub. Da bungꞌ arim Arangan nafa da garam marautu mingꞌa manaꞌ i utup Yuda banginggan.
MAR 10:34 Da bungꞌ arim umpur i Arangan da natupingꞌ nifu gurun gin da naripi Arangan da nais Arangan funub. Da gubuꞌ iruꞌ da bits ntsupa sib da Arangan bungꞌ atip namunti marataꞌ.”
MAR 10:35 Da Sebedi narun rusan iruꞌrun, Dzems da Yowanis, iba da Yisu da ini binaꞌ, “Kidungwaga, aga ni U nanga nam idzuwai aga guta Agu gin i agai.”
MAR 10:36 Da Arangan ini da ribarangan, “Agam ini dzi nanga nam idzuwai i agam?”
MAR 10:37 Da ribarangan ini, “Warim aga mangan nampa U bangi bini gam da mangan nampa U bangi yas gam namingꞌ U nanggam dzidziwandan wasaꞌ da gubuꞌ Agu uda bingan tsiraꞌ.”
MAR 10:38 Da Yisu ini, “Agam anungꞌ isruꞌ i nam idzuwai agam guta gin. Agam isangꞌ i numa i kap fungꞌa i nam tsakia sangꞌa dzi numan, ma yiꞌa i mpui ruruban i nam tsakia sangꞌa dzi yiꞌa gin?”
MAR 10:39 Da ribarangan ini, “Aga sangꞌ.” Da Yisu ini da ribarangan, “Agam bungꞌ anum i kap dzi numan da nayiꞌ i mpui ruruban dzi yiꞌa gin.
MAR 10:40 Da bitsintaꞌ mpada dzi bangi bini ma bangi yas, da dzi runggangꞌ anungꞌ isangꞌ i nidan u. Mumai igi isu rib aru Ramangꞌ Anutu tagada sib ugu gan.”
MAR 10:41 Da gubuꞌ riban 10 fain igi ringanta i nan Dzems da Yowanis nidan igi da anungꞌ irim wangun da iruꞌ igi u.
MAR 10:42 Da Yisu inuꞌ ribarangan santan impruꞌ da ini, “Agam itsangan, garam marautu gudzun rusan inang gum babampaf i suda wain i ampanggan, da gan garaman nifutsarif ini nan babampaf i ampanggan santan atsungꞌa ribarangan nanggan.
MAR 10:43 Da bitsintaꞌ agam anungꞌ atsungꞌa i sanab bida nigi u. Bida agamam mangan nida suda tsiraꞌ i agam, da nasu agam mamaꞌ gam pumuꞌan.
MAR 10:44 Da agamam mangan nida suda miamun i agam, da nasu agam santan mamaꞌ gumam utaꞌ.
MAR 10:45 I wain, Garam Narunggan ibinigi anungꞌ iba i garam pumuꞌa Arangan u; iba i suda garam pumuꞌan da rima runggan rai suda nam ntsuman i tipa uda ampi bingan.
MAR 10:46 Da ribarangan ibawaꞌ gamp Dzeriko. Da gubuꞌ Yisu da riban atsungꞌa gin da ampi tsiraꞌ tanginda Dzeriko rai, da garam maran gampaman mangan binganggan Bartimius, Timius narunggan, impa sanab ringan da iyaiꞌ ruan da garam i nam.
MAR 10:47 Da arangan ringanta gin bida Yisu garam Nasaret badan da arangan inuꞌ ibiani, “Yisu, Tafit Narunggan, wagaib dzi ani!”
MAR 10:48 Garam ampi bingan impiꞌ arangan da ini rutin i mpada frap nufan, da bitsintaꞌ arangan rungꞌ iyaiꞌ nifun tsiraꞌ bingan, “Tafit Narunggan, wagaib dzi ani!”
MAR 10:49 Da Yisu ifa munti da ini, “Wani da arangan naba.” Da ribarangan ini da arangan, “Wangum nababampaf da wauriꞌ! I Arangan inuꞌ agu.”
MAR 10:50 Arangan ipruts iyab da itapu ngarukui gan guntiꞌ atsufa i manaꞌ rai da iba da Yisu.
MAR 10:51 Da Yisu igut i arangan, “U ni dzi nanga nam idzuwai i agu?” Da garam maran gampaman ini, “Rabai, dzi ni tsanganda nam.”
MAR 10:52 Da Yisu ini, “Wafan, u nanggam muarutsan inang u maranggam idaum.” Sung angu da arangan maran intap ruan da itsanga nam ratar, da yatsungꞌ Yisu imingꞌ sanab ifan.
MAR 11:1 Gubuꞌ ribarangan yunga bawaꞌa uts da Yerusalem, da ibawaꞌ Betfage da Betani mingꞌa mamai Oliv, da Yisu itangin garaman atsungꞌa gin iruꞌrun imungꞌ
MAR 11:2 da ini rutin, “Agam wamungꞌ gamp aga. Da gubuꞌ agam atangꞌa fadan, da agam bungꞌ atsanga dongki naru faꞌ mangan garam mamida i mpada gin mungꞌ da idzur i nigi. Wakiraꞌ bruꞌ gin da wauntapin waba ani.
MAR 11:3 Da bida rib fain guta i agam, ‘Wain idzuwai da agam inang igi?’ da wani rutin, ‘Nifutsarif ini nanga gum in da bungꞌ atip natangin naba sung angu.’”
MAR 11:4 Rib iruꞌ igi ifan da iwaꞌ da dongki naru faꞌ muntida sanab, rib fain idzur ifan da ungar mangan muantsi gan. Da ribarangan ikiraꞌ.
MAR 11:5 Da garam fain muntidan nigi igutin, “Agam ikiraꞌ dongki narun igi i mantuda gin?”
MAR 11:6 Da rib iruꞌ igi ini nan mungaꞌ ibi Yisu nidan da ribarangan ugu, da ribigi itus maran angu i ribarangan da iyu ifan.
MAR 11:7 Da ribarangan untapa i dongki narun igi bawaꞌan da Yisu da yafus gan ngarukui gan guntiꞌ mingꞌa manaꞌ ntuaꞌ iyabin da Arangan impa gin.
MAR 11:8 Garam ampi bingan yafus ngarukui gan iruꞌ sanab, da fain yafus sai da gai yafan raba mingꞌa gum wasaꞌ.
MAR 11:9 Da garam santan yunga mungꞌan i Yisu da yunga atsungꞌan inuꞌ da ini, “Hosiana! Watsarif Anutu! Nifutsarif Anutu ifinti Arangan aru bada i Arangan binganggan!
MAR 11:10 Anutu ifinti Tafit Narunggan bada bida King i mpada tayangꞌ gan garaman! Hosiana! Nan tsarifan nafan da Anutu mpada wagungꞌ!”
MAR 11:11 Da Yisu yatangꞌ Yerusalem da ifa Ungar Mararam. Da Arangan iyung da itsanga nam santan, da bitsintaꞌ nam inuf sib da itip irut riban 12 iwaꞌ ifa Betani.
MAR 11:12 Da gubuꞌ pisan fada maiꞌ da ribarangan tanginda Betani rai, da Yisu mangits irut.
MAR 11:13 Da itsangan gai fik mangan yafan yusan muntida ruguntiꞌ, da Arangan ifa i tsanganda gai igi ikap nidzun, ma imaꞌ. Da fawaꞌan da gai igi, da itsangan yafan runggan angu da isau nidzun, i wain, anungꞌ iwaꞌ i gubuꞌ gan kapa nidzun u.
MAR 11:14 Da Yisu ini da gai igi, “Garam mangan anungꞌ tipa gada nidzun mangan mingꞌa agu gin ntingan u.” Da riban atsungꞌa gin iringant i Arangan nanggan nidan igi.
MAR 11:15 Fawaꞌa Yerusalem, da Yisu yatangꞌ Ungar Mararam ntiangꞌ gan wasaꞌ da idaru garam suba nam da rantsa nam. Arangan yitam i garam suba moni tiriang gan da yitam i bintip garam mpada gin i rantsa ngasabusir in.
MAR 11:16 Da Arangan ipaꞌ garam i anungꞌ buaringꞌa nam fada badan mingꞌa Ungar Mararam ntiangꞌ gan wasaꞌ igi u.
MAR 11:17 Da Arangan ifis i nan da ribarangan da ini, “Nan mingꞌa Anutu nanggan akaran ratar ibiani, ‘Bungꞌ afaringꞌ Dzi ungarangꞌ nabi garam intap santan ungaran udagin.’ Da bitsintaꞌ agam inang ungar ani ibi garam wapa nam mumai gan kupa gin!”
MAR 11:18 Da garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan da garam gudzupuꞌ i nan faidagin ruas ringanta gin da isau sanab i isa Arangan funub. I ribarangan irat i Arangan, i wain, itsangan ampan santan irunt fafun da itsauꞌ i Arangan nanggan fisagin.
MAR 11:19 Da nam nanga idziangan da ribarangan itangin gamp tsiraꞌ rai da iwaꞌ ifan.
MAR 11:20 Da ribarangan tipa yungan fadan da tataꞌ da itsangan gai fik igi imayangꞌ gin imingꞌ igat da iyab ifa sangꞌ buntun.
MAR 11:21 Da Petrus maran itip ifur da ini, “Rabai, watsangan! Gai fik u pupuarapa rutin ugu imayangꞌ gin wa.”
MAR 11:22 Da Yisu ini da ribarangan, “Wamuaruts Anutu nidzun.
MAR 11:23 Dzi nani nan nidzun da agam, bida manga nidan da mamai ani, ‘Wafan da watapu runggam waruꞌ uruts aga,’ da bida arangan muarutsa bida nan arangan nidan igi bungꞌ awaꞌ nasu nidzun da wangun mamida i suda iruꞌrun, da Anutu bungꞌ anang nasu nidzun da arangan.
MAR 11:24 Ibinigi da dzi nani da agam, nam santan agam guta i Anutu gin, da wamuaruts nidzun nabi agam iyu sib, da Anutu bungꞌ anang nasu nidzun da agam.
MAR 11:25 Da bida agam muntida i udagin, da bida agam gifa garam mangan ragun i wangum, da wasiat rai mungꞌ, ida agam Ramanggam mpada gunungun bungꞌ asiat agam nanggam maisan rai.
MAR 11:26 
MAR 11:27 Ribarangan batipa waꞌa Yerusalem, da gubuꞌ Yisu ruyunga Ungar Mararam ntiangꞌ gan wasaꞌ igi, da garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan, da garam gudzupuꞌ i nan faidagin ruas, da garam gudzun ruas mingꞌa wasaꞌ i ampan iba da Arangan.
MAR 11:28 Da igutin, “U nang nam santan igi i manga binganggan da nampanggan? Da manga taga ruan da agu i nanga nam bida nigi?”
MAR 11:29 Da Yisu ini ribarangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Dzi bungꞌ agut i agam i nan guta gin mangan. Da bida agam nida nan mungaꞌ da dzi, da dzi bungꞌ ani da agam i dzi nang nam santan igi i manga binganggan da nampanggan.
MAR 11:30 Agam wani da dzi! Nampangꞌ Yowanis ruruba garam in iba imingꞌ Anutu gin ma iba imingꞌ garam gar gin?”
MAR 11:31 Da ribarangan ini nan da ruan ibiani, “Bida agi nida bida ani, ‘Iba imingꞌ Anutu gin,’ da arangan bungꞌ ani, ‘Ibianungꞌ da agam imami muarutsa arangan?’
MAR 11:32 Da bitsintaꞌ, bida agi nida bida ani, ‘Iba imingꞌ garam gar gin,’ da anungꞌ isangꞌ.” (I ribarangan irat i ampan, i wain, rib santan imuaruts ibi Yowanis igi profet mangan.)
MAR 11:33 Da ribarangan ini Yisu nanggan mungaꞌ ibiani, “Aga anungꞌ isruꞌ gin u.” Da Yisu ini, “Dzi binigi, dzi wasangꞌ i nidan da agam i dzi nang nam santan igi i manga binganggan da nampanggan.”
MAR 12:1 Da Yisu ini nan da ribarangan i nan raman ini binaꞌ, “Garam mangan intang gum wain mangan, intang ntiangꞌ iwafiꞌ gin, da iraf ntsuf mangan da itiri tauf in i tipa wain gurun gin. Da iraf ungar guntiꞌ mangan i garam mpada gin da mpruꞌa i gum igi. Da irim gum igi ifa rib faingꞌ banginggan i nanga gum yaba gin. Da itip nan i ribarangan uda nam igi nidzunggan marafaingꞌ da rima faingꞌ da arangan. Ida arangan ifa sanab bingibing mangan.
MAR 12:2 Da gubuꞌ nam gum nidzun waꞌan, da arangan itangin mamaꞌ guman mangan ifan da garam mpada tayangꞌ gum i uda wain nidzun igi fain mingꞌa gum wain igi.
MAR 12:3 Da bitsintaꞌ ribarangan impung da yis arangan da iwat rai ifa bangi sasaꞌ.
MAR 12:4 Ida arangan itip itangin mamaꞌ guman mangan ifan da ribarangan. Tuasarangan yis arangan gudzun da inang maisan i arangan.
MAR 12:5 Arangan itip iwat mangan, da ribarangan yis funub. Da arangan rungꞌ iwat fain, da ribarangan irim tsakia da fain da yis fain funub.
MAR 12:6 “Da garam bitsintaꞌ rumpada i arangan tanginda fadan igi, arangan narunggan bitsintaꞌ maran arida gin. Arangan itangin narunggan igi ifan imingꞌ bampa sib i garam santan, da ini, ‘Tuasarangan bungꞌ atsarif dzi narunggangꞌ.’
MAR 12:7 “Da bitsintaꞌ ribarangan ini da ruan, ‘Garam igi bungꞌ asu wain i ramanggan nam bunumpan santan. Agi nais funub da gum wain ani bungꞌ asu agi gangꞌ.’
MAR 12:8 Ibinigi da ribarangan impung arangan da yis funub, da itapu arangan iwaꞌ manaꞌ i gum wain igi.
MAR 12:9 “Da gum wain igi rinunggan bunanga bida anungꞌ? Arangan bungꞌ aba da nais rib mpada tayangꞌ gum wain igi funub da natangin gum igi nafan da garam fain.
MAR 12:10 Mabi agam anungꞌ ifaringꞌ nan akaran mangan nida bida ani: ‘Tauf aru garam tipa ungar tapuda rai ugu isu tauf bini iyus tauf santan i antungꞌa ungar yaba gin.
MAR 12:11 Nifutsarif Yawe runggan inang nam igi iwaꞌ, da iwaꞌ ngarubini angu i aga maranggangꞌ da aga runt fafun gin.’ ”
MAR 12:12 Da garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan, da garam gudzupuꞌ i nan faidagin ruas, da garam gudzun ruas mingꞌa wasaꞌ i ampan igi isruꞌ gin ibi Yisu ini nan raman igi iyab i ribarangan. Da isau sanab i mpunga Arangan, da bitsintaꞌ irat i ampi tsiraꞌ igi, ibinigi da ribarangan itiri Arangan rai da ifa gan arun.
MAR 12:13 Raiyi da ribarangan itangin garam Farisai fain da garam fain muntida barun i Herot Antipas ifan da Yisu i iyuꞌa Arangan i nida nan asub da mpunga Arangan.
MAR 12:14 Tuasarangan ibawaꞌ da Arangan da ini, “Kidungwaga tsiraꞌ, aga sruꞌ gin i agu garam nida nan nidzun. Agu anungꞌ irat i garam mangan u. U ni nan rururungan da garam santan, garam ruta bingan tsiraꞌ da garam utaꞌ impruꞌ ibinigi. Da u ni nan nidzun angu da santan i santingꞌa Anutu sanaban. Garam Yuda nanggan faidagin ini wai, isangꞌ agi rima takis fadan da Kaisar, ma imaꞌ? Agi riman ma agi anungꞌ riman?”
MAR 12:15 Da bitsintaꞌ Yisu isruꞌ i ribarangan uwayantan iyuꞌa Arangan igi da ini da ribarangan, “Wain idzuwai da agam yintsaꞌ dzi? Warim moni mangan naba da dzi natsangan.”
MAR 12:16 Tuasarangan irim moni mangan rutin, da Arangan igut i ribarangan, “Manga maraganunggan da binganggan imingꞌ i moni ani?” Da ribarangan ini, “Kaisar.”
MAR 12:17 Da Yisu ini da ribarangan, “Nabinigi da warim Kaisar nanggan nafan da Kaisar da Anutu nanggan nafan da Anutu.” Da ribarangan irunt fafun i Arangan.
MAR 12:18 Da garam Sadusi, rib nida garam mampan mamida tipa muntida marataꞌ ugu, fain iba da Yisu da igutin ibiani,
MAR 12:19 “Kidungwaga tsiraꞌ, Moses yakar nan faidagin ibiani da agi: bida garam mangan mampan da fininggan rumpadan ruta narun ruas maꞌan, da garam igi rainggan nau sagat yaruf igi da narim narun rutin i faringꞌa rainggan yaba gin.
MAR 12:20 Garam mangan irim narun ruas marub 7. Da narun miamun iyu finin da warim narun u, da imamp.
MAR 12:21 Da narun ampada garam miamun itip iyu sagat yaruf da bitsintaꞌ imamp da warim narun u. Da rubinigi i garam atsungꞌa garam iruꞌ igi.
MAR 12:22 Isangꞌ ruan angu, da garam 7 igi mangan warim narun mangan da sagat yaruf igi u. Santan imamp sib da sagat igi imamp bampan.
MAR 12:23 Ibinigi da waꞌa gubuꞌ garam mampan tipa muntida marataꞌ da sagat igi bungꞌ asu mangan igi fininggan? I garam 7 bingan iyu arangan sib.”
MAR 12:24 Da Yisu ini ribarangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Agam ini nan asub i agam imami sruꞌa i Anutu nanggan kakaran da Anutu nampanggan.
MAR 12:25 Gubuꞌ garam mampan tipa muntida marataꞌ da ribarangan wasangꞌ i uda finin ma suda gabun u. Da bitsintaꞌ ribarangan bungꞌ awaꞌ nabi angira Gunungun.
MAR 12:26 Da aruani da dzi bungꞌ adziwar i nan mampan da tipa muntida marataꞌ. Agam ifaris nan Moses akara yaba i dzaf gada gai maragagab ugu, ma? Mingꞌa nan igi da Anutu ini nan da arangan ibiani, ‘Dzi Abraham Anutu gan da Isak Anutu gan da Yakop Anutu gan.’
MAR 12:27 Da Anutu anungꞌ isu garam mampan Anutu gan u; Arangan isu garam maran taꞌan Anutu gan. Ibinigi da ribarangan rungꞌ impai agam ini nan asub tsiraꞌ bingan!”
MAR 12:28 Da garam gudzupuꞌ i nan faidagin mangan iba da iringant i ribigi udzungꞌa i nan da ruan da Yisu nida ribarangan nanggan mungaꞌ bini angu, da arangan igut i Yisu, “Nan faidagin idzuwai iyus nan faidagin santan da isu nan faidagin miamun?”
MAR 12:29 Da Yisu ini, “Nan faidagin miamun da tsiraꞌ ani: ‘Ampan Israil, waringantin bini! Nifutsarif Yawe agi Anutu gangꞌ, Nifutsarif Yawe runtaꞌ angu impai.
MAR 12:30 Maram wari i Nifutsarif Yawe u Anutu gam ruta wangunggam santan da ganunggam santan da uwayantam santan da riniurun gam santan.’
MAR 12:31 Da nan mangan ampadan nigi ini ibiani, ‘Maram wari i u rinum rusam nabi u maram arida i runggam.’ Da nan faidagin mangan anungꞌ iyus nan faidagin iruꞌ igi u.”
MAR 12:32 Da arangan ini da Yisu, “Kidungwaga tsiraꞌ, nan bini. U ni nan nidzun bingan i Anutu runtaꞌ angu impai da mangan wampai impruꞌ da Arangan u.
MAR 12:33 Maran arida i Arangan da wangunggam santan da uwayantam santan, da riniurun gam santan, da maran arida i u rinum rusam bida u maram arida i runggam iyus apu taida i dzaf da nam tsaradan santan suda dangki da Anutu.”
MAR 12:34 Gubuꞌ Yisu ringanta i arangan nida nan da uwayant bini, da ini da arangan, “U anungꞌ impa guntiꞌ i Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman u.” Da gubuꞌ arigi fadan da garam santan irat i tipa guta i Yisu i nan fain.
MAR 12:35 Da Yisu rungꞌ fisa i nan mingꞌa Ungar Mararam ntiangꞌ gan wasaꞌ da ini ibiani, “Ibianungꞌ da garam gudzupuꞌ i nan faidagin ini Kristus igi Tafit narunggan?
MAR 12:36 Tafit runggan, wasaꞌ i Marapayam Mararam riniurunggan, ini ibiani, ‘Nifutsarif Yawe ini da dzi Nifutsarifangꞌ ibiani, “Wampa dzi bangingꞌ bini nasangꞌ dzi rasuda u garam ipiapam da tanginda ribarangan ruꞌa u faganggam warangꞌ.”’
MAR 12:37 Tafit runggan ifaringꞌ Arangan ‘Nifutsarif’. Da ibianungꞌ da isu arangan narunggan?” Da ampan tsiraꞌ iringant i Arangan nanggan igi da nugun itsiaꞌ.
MAR 12:38 Yisu rungꞌ fisa i nan, da ini, “Watsanga runggam sib i garam gudzupuꞌ i nan faidagin. Ribarangan maran yari i atsufa ngarukui faga guntiꞌ angu da yunga ampan maran mingꞌa mumai rantsa nam in i garam tsarifan da rima bingan tsiraꞌ rutin.
MAR 12:39 Da maran yari i uda mumai miamun angu mingꞌa ungar mpruꞌa ruan gin da mingꞌa nam gadan tsiraꞌ.
MAR 12:40 Da ribarangan yiyuꞌ sagat yaruf i wapa i ungaran da nam bunumpan santan. Da isu umpur i udagin faga guntiꞌ bingan. Garam bida nigi bungꞌ ayu nam tsakia tsiraꞌ nayus da gubuꞌ Anutu raruda garam.
MAR 12:41 Yisu impa marafain i bugis rima dangki gin da irarab ampan santan igi gan farima dangki gin. Garam ruta nam bunump tsiraꞌ ampi bingan irim dangki gan tsiraꞌ.
MAR 12:42 Da sagat yaruf sauda runggan mangan iba da irim moni isiꞌ iruꞌrun ibi toea iruꞌ angu.
MAR 12:43 Da Yisu inuꞌ riban atsungꞌa gin iba da Arangan da ini, “Dzi nani nan nidzun da agam, sagat yaruf aru sauda runggan ani arangan irim dangki iyus rib santan dangki gan riman.
MAR 12:44 Garam santan igi irim dangki gan imingꞌ nam bunumpan tsiraꞌ igi marafain angu isangꞌ maranggan furan. Da bitsintaꞌ sagat sauda runggan ani irim nam bunumpan santan aru rima arangan sib in.”
MAR 13:1 Da gubuꞌ Yisu tanginda Ungar Mararam ntiangꞌ gan rai da waꞌan, da garaman atsungꞌa gin mangan ini da Arangan, “Kidungwaga tsiraꞌ, watsanga tauf tsiraꞌ tsiraꞌ rima ungar aga gin da ungar bini bini aga!”
MAR 13:2 Da Yisu ini nan mungaꞌ ibiani, “U tsanga ungar tsiraꞌ tsiraꞌ igi? Garam ipiap wasangꞌ i gantsida tauf mangan rumingꞌa ragun i mangan u. Bungꞌ agruꞌ tauf santan igi da natataratin.”
MAR 13:3 Da Yisu fa mpada mamai Oliv marafain gan raraba Ungar Mararam fadan, da Petrus, Dzems, Yowanis da Andru angu irut Arangan impai da igutin ini binaꞌ,
MAR 13:4 “Wani da agai, nam igi bungꞌ awaꞌ da gubuꞌ idzuwai? Da nam idzuwai bungꞌ awaꞌ nasu miamun i santingꞌa bida nan U nidan igi isu uts i suda nidzun?”
MAR 13:5 Da Yisu ini da ribarangan ibiani, “Watsanga sib i mangan anungꞌ iyuꞌa agam u.
MAR 13:6 Garam ampi bingan bungꞌ aba i dzi binganggangꞌ da nafaringꞌ runggan nabi, ‘Dzi Kristus, Garam Anutu Ragadan ugu ani,’ da bungꞌ aiyuꞌ rib ampi bingan.
MAR 13:7 Da gubuꞌ agam ringanta i sisingꞌ i nam isa ruan waꞌan ma nan manis angu i nam isa ruan nanga i waꞌa intap fain aga, da anungꞌ runta fafun gin da ratan u. Nam santan igi nawaꞌ, da bitsintaꞌ anungꞌ gubuꞌ buntun arigi u; bungꞌ amus badan.
MAR 13:8 Utup intap mangan bungꞌ auriꞌ da nais utup intap mangan, da king mangan garaman bungꞌ auriꞌ da nais king mangan garaman. Tufuringꞌ bungꞌ awaꞌ namingꞌ gamp fain da nam mangits nabinigi. Da nam santan igi bungꞌ awaꞌ nabi tsakia miamun sagat udan da gubuꞌ nanga i apingꞌan.
MAR 13:9 “Watsanga runggam sib i rib fain bungꞌ ampung agam nafan da garam Yuda utupan nan tipan mpada mingꞌa gamp gamp da naripi agam namingꞌ ungar mpruꞌa ruan gin mingꞌa gamp gamp. Da agam bungꞌ amunti kiap tsiraꞌ da king ruas maranggan i nida dzi wasi, i wain, agam yatsungꞌ dzi.
MAR 13:10 Da dzi ribangꞌ atsungꞌa i dzi nafis i sisingꞌ bini da garam utup intap da intap sib angu mungꞌ raiyi.
MAR 13:11 Da gubuꞌ mpunga agam da uda agam fada i rarudan, da anungꞌ ratan da maram fura nan yusan i nan idzuwai agam bungꞌ ani. Wani nan idzuwai waꞌa agam nifunggam, i anungꞌ agam runggam bungꞌ ani nan igi u; imaꞌ, Marapayam Mararam bungꞌ ani.
MAR 13:12 “Da gubuꞌ aru nigi da rain bungꞌ arim rain nafa garam ipiap banginggan i isa funub, da raman bungꞌ anang nabinigi i narun. Da narun ruas wasangꞌ i atangꞌa warangꞌ i raman da rinan u; imaꞌ, bungꞌ asu ufuai rutin da nani da garam i isa funub.
MAR 13:13 Garam santan bungꞌ abugin agam, i wain, agam iyu dzi binganggangꞌ. Da bitsintaꞌ rib muntida babampaf nidzun i nam muarutsan sangꞌa i gubuꞌ buntun gan, da Anutu bungꞌ arim sib, da bungꞌ awaꞌ da nam mpada ratar ntingan.
MAR 13:14 Da Yisu ini, “‘Nam maisan aru nanga Ungar Mararam bubumpuadan da garam tirida rai ugu’ bungꞌ amunti mumai aru nan faidagin paꞌa arangan gin ugu. (Da garam farisa nan ani nadzidziwan gin.) Gubuꞌ agam tsangandan, da rib aru mpada Yudia narunt sib nayab mamai.
MAR 13:15 Da garam mpada ungar gudzun wagungꞌ anungꞌ tipa atangꞌa gan ungaran i ntsungꞌa nam bunumpan u.
MAR 13:16 Da manga mpada gum wasaꞌ anungꞌ tipa fadan i uda gan ngarukui gan guntiꞌ u.
MAR 13:17 Da gubuꞌ arigi da sagat wangundan da sagat rima sisun da narun natsauꞌ i ruan!
MAR 13:18 Waugin i nam bida nigi anungꞌ waꞌan da gubuꞌ rangarang tsiraꞌ u.
MAR 13:19 I waꞌa gubuꞌ aru nigi da barabin tsiraꞌ bungꞌ awaꞌ nayus barabin santan waꞌa mingꞌa gubuꞌ Anutu tanginda nam santan ugu da bawaꞌan da aruani, da wasangꞌ i tipa waꞌan da bampan aga u.
MAR 13:20 Da bida Anutu damami safa gubuꞌ igi, da garam gar santan madarim runggan rai. Da bitsintaꞌ iruꞌ i gan garaman runggan piriangꞌan da Arangan isaf gubuꞌ igi.
MAR 13:21 “Waꞌa gubuꞌ arigi da bida garam fain nidan da agam bida ani, ‘Watsangan, Kristus, Garam Anutu Ragadan ugu ani!’ ma ‘Watsangan, arangan naga!’ da agam anungꞌ muarutsan u.
MAR 13:22 Kristus umpur da profet umpur bungꞌ awaꞌ da nanang nam maran mangan santingꞌa nampang i iyuꞌa garam Anutu runggan piriangꞌan, bida ribarangan sangꞌa i iyuꞌan.
MAR 13:23 Ibinigi da wampa tayangꞌ runggam! Aruani da dzi ni nan santan igi mungꞌ da agam.
MAR 13:24 “Da bitsintaꞌ waꞌa gubuꞌ tuasaru atsungꞌa barabin tsiraꞌ igi, ‘da gubuꞌ bungꞌ aimingin, da ukam wasangꞌ i puatsadan u,
MAR 13:25 da ngantam bungꞌ arururuaꞌ sinungꞌ gunungun, da nam riniurun mingꞌa gunungun bungꞌ audza i ruan.’
MAR 13:26 “Da gubuꞌ arigi da garam intap bungꞌ atsanga Garam Narunggan mingꞌa maranguntung wasaꞌ ruta nampang da puatsadan tsiraꞌ badan.
MAR 13:27 Da Arangan bungꞌ atangin angira gan da nantsungꞌ i gan garaman piriangꞌa sib ugu namingꞌ intap da intap sib angu, namingꞌ gubuꞌ yaban nafan nasangꞌ gubuꞌ ruꞌa gin.
MAR 13:28 “Aruani da agam wau uwayant i gai fik nabiani, gubuꞌ agam tsanganda bangin santan puꞌa gin da marasiringa waꞌan da rima yafan, da agam isruꞌ gin ibi isu uts i gubuꞌ fus waꞌan.
MAR 13:29 Da bida agam tsanganda nam santan dzi nidan da agam igi bawaꞌan, da wasruꞌ gin nabi ibasu uts sib, aru muantsi nifun.
MAR 13:30 Dzi ni nan nidzun da agam, yangin gubuꞌ aruani fain rubungꞌ ampai nasangꞌ nam santan igi waꞌan.
MAR 13:31 Gunungun da intap bungꞌ antsup sib, da bitsintaꞌ dzi nanggangꞌ bungꞌ amingꞌ ratar nanting angu.
MAR 13:32 “Da bitsintaꞌ manga wasruꞌ i gubuꞌ da gubuꞌ maran idzuwai rururungan da Garam Narunggan bungꞌ aba. Angira Gunungun anungꞌ isruꞌ gin, da Narun anungꞌ isruꞌ gin ibinigi, da bitsintaꞌ Raman runtaꞌ angu.
MAR 13:33 Wadamangꞌ ruam da anungꞌ gingꞌan! I agam anungꞌ isruꞌ i nam igi gubuꞌ gan waꞌan u.
MAR 13:34 Gubuꞌ igi ibi garam mangan tanginda ungaran rai da fada i yunga rinimbur. Arangan irim gum da gan mamaꞌ guman igi bits bits i mpada tayangꞌ ungar igi, da irim sanab da garam mpada tayangꞌ muantsi i damangꞌa ruan da anungꞌ gingꞌan.
MAR 13:35 “Ibinigi da wadamangꞌ ruam da anungꞌ gingꞌan u! I agam anungꞌ isruꞌ i ungar rinunggan gubuꞌ maranggan tipa badan — naba da nam nufan, ma pas wasaꞌ, ma tatariꞌ isan, ma gubuꞌ pisa wasi.
MAR 13:36 Bida arangan furunguda agam da arangan anungꞌ tsanganda agam gingꞌan u.
MAR 13:37 Nan dzi nidan da agam ani, da dzi ni da garam santan impruꞌ ibinigi: Wadamangꞌ ruam da anungꞌ gingꞌan u!”
MAR 14:1 Gubuꞌ iruꞌrun angu rumingꞌ i waꞌa gubuꞌ mararam tsiraꞌ Angira Atupa Sib da gubuꞌ Gada Bret Yist Maꞌa Gin. Da garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan da garam gudzupuꞌ i nan faidagin ruas isau sanab i mpunga Yisu mingꞌa maradzigin da isa Arangan funub.
MAR 14:2 Da ribarangan ini, “Da bitsintaꞌ agi anungꞌ nangan da gubuꞌ mararam tsiraꞌ ani u, i ufuai tsiraꞌ mawaꞌ i.”
MAR 14:3 Da Yisu impa gamp Betani da iga nam imingꞌ Saimon, garam mangan diginting tirida gin mungꞌ ugu, ungaran. Da sagat mangan iyu madamin gaunt bini tipa i gai mangan binganggan nard gurun gan da ranguda ruꞌa gur bini tipa i tauf alabasta iba. Da madamin gaunt bini igi nam ntsuman gan tsiraꞌ bingan. Sagat arangan yidzaꞌ gur igi nifun da iyats madamin igi iyab i Yisu gudzunggan.
MAR 14:4 Da rib fain mpada mpruꞌan itsangan da nugun itsakia da ini da ruan, “Ibianungꞌ da iwaya madamin aga?
MAR 14:5 Agi sangꞌ i suba i nam ntsuman gin sangꞌa nam ntsuman garam mangan nanga gum in da udzuf bitsintaꞌ da rima garam sauda runggan sibin.” Da ribarangan impiꞌ sagat igi tsiraꞌ bingan.
MAR 14:6 Da Yisu ini, “Watangin arangan rai. Ibianungꞌ da agam irim barabin da arangan? Arangan inang nam ngarubini angu i dzi.
MAR 14:7 Da rib sauda runggan igi da agam bungꞌ arut ampai da gubuꞌ santan. Da agam isangꞌ i rima ribarangan sib da gubuꞌ idzuwai agam maram furan. Da bitsintaꞌ dzi wasangꞌ i ruta agam mpadan da gubuꞌ santan u.
MAR 14:8 Sagat ani inang nam arangan sangꞌa i nanga i dzi. Iyats madamin i dzi mungꞌ i tipa dzi riniuriatsangꞌ i rima i ntsuf.
MAR 14:9 Dzi ni nan nidzun da agam, bida fisa i sisingꞌ bini mingꞌa gamp idzuwai fasangꞌa intap santan da bungꞌ afis i sagat igi nanggan nangan ani nampruꞌ, i maran fura arangan.
MAR 14:10 Da rib 12 igi gan bits Yudas Iskariot ifan da garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan i rima Yisu fada i banginggan.
MAR 14:11 Da ribarangan nugun itsiaꞌ i ringanta gin da yudzu nan i rima moni da Yudas. Ibinigi da Yudas isau sanab i rima Yisu fada ribarangan banginggan.
MAR 14:12 Gubuꞌ mararam tsiraꞌ Gada Bret Yist Maꞌa Gin gubuꞌ gan miamun iwaꞌ, da gubuꞌ aru nigi da rib Yuda inang da itsara dumpa narun i maran fura gubuꞌ Angira Atupa Garam Israil Sib. Da Yisu riban atsungꞌa gin igut i Arangan, “U maram ifur i aga fada anungꞌ i tipa nam santan i agi gada nam Angira Atupa Sib in?”
MAR 14:13 Ibinigi da Arangan iwat riban atsungꞌa gin iruꞌ da ini rutin, “Watangꞌ wafa gamp tsiraꞌ aga, da garam buaringꞌa mpui i gur mangan bungꞌ awaꞌ da agam. Da watsungꞌ arangan.
MAR 14:14 Da arangan atangꞌa ungar idzuwai da wani da ungar igi rinunggan nabiani, ‘Kidungwaga igut i agu, “Da dzi mumai gaꞌ mpada gin wasaꞌ mangan imingꞌ anungꞌ i dzi ruta ribangꞌ atsungꞌa i dzi gada nam maran fura Angira Atupa Sib in?” ’
MAR 14:15 Da arangan bungꞌ asantingꞌ agam i mumai wasaꞌ tsiraꞌ mingꞌa wagungꞌ da irim nam santan mpada gada nam in sib imingꞌ igi. Da watip agi nanggangꞌ gadan namingꞌ igi ntuaꞌ.”
MAR 14:16 Da riban iruꞌ igi ifa atangꞌ gamp tsiraꞌ igi da itsanga nam santan ibi aru Yisu nidan da ribarangan ugu. Ibinigi da rib iruꞌ igi itip nam gadan Angira Atupa Sib.
MAR 14:17 Da gubuꞌ nam idziangan da Yisu irut riban 12 igi ibawaꞌ.
MAR 14:18 Da ribarangan mpada gada nam da Yisu ini ibiani, “Dzi ni nan nidzun da agam, agamam mangan bungꞌ arim dzi nafa garam ipiap banginggan, agamam bits aru gada nam mpruꞌan da dzi ani.”
MAR 14:19 Ribarangan wangun ibarabin i nan Arangan nidan igi da bitsintaꞌ bitsintaꞌ ini da Arangan, “Mabi U anungꞌ ini dzi u.”
MAR 14:20 Da Arangan ini ribarangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Agam 12 igi gam mangan aru ruta dzi mpruꞌa ruangꞌ tuguda bret ruꞌa gur mpuaꞌ ani.
MAR 14:21 I Garam Narunggan bungꞌ amamp nasangꞌ nan kakara mungꞌ yaba i Arangan ugu. Da bitsintaꞌ garam aru rima Garam Narunggan fada garam ipiap banginggan natsauꞌ i runggan! Arangan rinanggan damami apingꞌa arangan da madadaum ayus.”
MAR 14:22 Ribarangan rungꞌ gada nam, da Yisu iyu bret da irim dangki gin da ibrang, da irim da riban da ini, “Wau wabiaꞌ da wagan, dzi nidzunggangꞌ igi.”
MAR 14:23 Da iyu kap wain, irim dangki gin, da irim da ribarangan, da sib angu inumin.
MAR 14:24 Da ini da ribarangan ibiani, “Wain gurun igi, nigi dzi biꞌ gangꞌ yatsa rai i rib ampi bingan i nanga nan utusa i ruan gin mingꞌa wasaꞌ i Anutu da ampanggan suda nidzun.
MAR 14:25 Dzi ni nan nidzun da agam, dzi wasangꞌ tipa numa wain gurun nasangꞌ gubuꞌ dzi numa wain gurun faꞌ mingꞌa wasaꞌ i Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman.”
MAR 14:26 Da ribarangan yis mint mangan sib da iyung iwaꞌ ifa Mamai Oliv.
MAR 14:27 Yisu ini da ribarangan, “Agam santan bungꞌ atangin dzi rai, i nan akaran mangan ini ibiani ‘Dzi bungꞌ ais garam mpada tayangꞌ dumpa funub, da dumpa bungꞌ adzarangꞌ.’
MAR 14:28 Da bitsintaꞌ gubuꞌ dzi tipa muntida marataꞌ sib da dzi bungꞌ amungꞌ nafa Galili mungꞌ i agam.”
MAR 14:29 Da Petrus ini da Arangan, “Bida rib santan tanginda Agu rai da dzi wasangꞌ i tanginda Agu rai u.”
MAR 14:30 Da Yisu ini arangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Dzi ni nan nidzun da agu, idziang aruani angu da agu bungꞌ atungꞌ maram i dzi nasangꞌ iruꞌ da bits sib raiyi da tatariꞌ namus kakarakan nasangꞌ iruꞌrun.”
MAR 14:31 Da bitsintaꞌ Petrus imunti babampaf i nan da ini, “Bida rib nida isa dzi funub mpruꞌan da Agu, da dzi wasangꞌ tungꞌa marangꞌ i Agu u.” Da rib santan ini ibinigi angu.
MAR 14:32 Da ribarangan ifawaꞌ gum faringꞌa Getsemani gin, da Yisu ini da riban atsungꞌa gin, “Agam wampai ani, da dzi naugin.”
MAR 14:33 Da Arangan iyu Petrus, Dzems da Yowanis da irut ifan, da gubuꞌ arigi da Arangan nugun imais da wangun ibarabin.
MAR 14:34 Da Yisu ini da ribarangan, “Dzi wangungꞌ ibarabin iyus da dzi rabub ibi dzi nang i mampan. Agam wampai ani da wadamangꞌ ruam da anungꞌ gingꞌan u.”
MAR 14:35 Yisu iyung ifa pas da itauf maran iruꞌ intap da yugin i bida Anutu maran aridan da gubuꞌ barabin igi anungꞌ waꞌan da Arangan u.
MAR 14:36 Da yugin ibiani, “Aba, Ramangꞌ, U sangꞌ nanga nam santan. Wau kap fungꞌa i nam barabin ani sinungꞌ dzi. Da bitsintaꞌ, anungꞌ atsungꞌa i dzi marangꞌ furan gaꞌ u; watsungꞌ i maranggam furan angu.”
MAR 14:37 Da Arangan itip ifan da riban iruꞌ da bits igi da itsanga ribarangan gingꞌa marampruꞌ sib. Da inuꞌ Petrus da ini ibiani, “Saimon, u gingꞌ marampruꞌ, a? U wanasangꞌ damangꞌa ruam gubuꞌ maran bitsintaꞌ angu, a?
MAR 14:38 Agam wadamangꞌ ruam da waugin, i agam anungꞌ ruaꞌa i nam intsaꞌan u. Agam ganunggam maran yari i nanga nam, da bitsintaꞌ agam riniuriatsam iraraiꞌ!”
MAR 14:39 Da Yisu itip ifan da itip yugin i nam Arangan udagin sibin ugu.
MAR 14:40 Gubuꞌ Arangan tipa badan da itip itsanga ribarangan gingꞌa marampruꞌ sib, wain ibi maran itatapruꞌ. Da isau nan angu i nidan da Yisu.
MAR 14:41 Da Yisu itip iba tsanga ribarangan isangꞌ iruꞌ da bits, da ini da ribarangan, “Agam rugingꞌ inting angu? Isangꞌ! Gubuꞌ maran ibawaꞌ sib wa. Aitsangan! Itangin Garam Narunggan ifa garam maisan banginggan.
MAR 14:42 Agam wauriꞌ! Agi fadan! Aitsangan! Garam rima dzi fada garam ipiap banginggan ibawaꞌ sib.”
MAR 14:43 Gubuꞌ Yisu rungꞌ nida nan da sung angu riban 12 ugu gan mangan, Yudas, ibawaꞌ. Arangan irut garam utup tsiraꞌ uda bainat da bungaꞌ iba, i garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan da garam gudzupuꞌ i nan faidagin ruas da garam gudzun ruas itangin ribarangan iba.
MAR 14:44 Garam rima Yisu fada rib ipiap banginggan igi ini mungꞌ da ribarangan ibiani, “Garam dzi tsutsufan da arangan nigi. Wampung da wau arangan nafan da watsanga sib.”
MAR 14:45 Da sung angu da Yudas iba su uts da Yisu da ini, “Rabai!” da itsutsuf Arangan.
MAR 14:46 Da garam utup igi impung arangan.
MAR 14:47 Da rib aru muntidan nigi gan mangan itus gan bainatan da itsapi garam pumuꞌa Anutu wain gudzunggan tsiraꞌ mamaꞌ guman mangan ringan utap.
MAR 14:48 Da Yisu ini, “Mani dzi garam isa nam da wapa nam, da agam iba inting da bainat da bungaꞌ i mpunga dzi?
MAR 14:49 Gubuꞌ santan da dzi rut agam impai da ifis i nan imingꞌ Ungar Mararam, da agam imami mpunga dzi. Da bitsintaꞌ, nam ani iwaꞌ i nanga nan akaran ugu suda nidzun.”
MAR 14:50 Da riban atsungꞌa gin santan itangin Arangan rai da irunt sib.
MAR 14:51 Da garam rini faꞌ mangan yatsungꞌ Yisu ifan. Ibuafir ruan i bruꞌ bini mangan angu da anungꞌ yatsuf nam mangan impruꞌ u. Da ribigi inang i mpunga arangan, da impung arangan bruꞌ gan.
MAR 14:52 Da arangan itiri gan bruꞌ gan rai da irunt rini sasaꞌ ifa gan arun.
MAR 14:53 Ribarangan iyu Yisu ifan da garam pumuꞌa Anutu wain gudzunggan tsiraꞌ. Da garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan da garam gudzun ruas, da garam gudzupuꞌ i nan faidagin ruas santan iba mpruꞌ ruan.
MAR 14:54 Da Petrus iyung ruguntiꞌ pas yatsungꞌ Arangan yatangꞌ garam pumuꞌa Anutu wain gudzunggan tsiraꞌ ungar ntiangꞌ gan wasaꞌ. Da ifa rut garam singaari mpada tayangꞌ Ungar Mararam ruas igi impruꞌ ruan mpada mafa rinin i dzaf.
MAR 14:55 Da garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan da utup nan tipan santan, faringꞌa Sanhidrin gin, isau garam i nida nan wasi yaba i Yisu, i isa Arangan funub, da bitsintaꞌ wawaꞌ da nan nida wasi santingꞌa asub mangan sangꞌa i isa Arangan funub u.
MAR 14:56 I ampi bingan idzur nan umpur iyab i Arangan, da bitsintaꞌ nanggan wafa sangꞌ ruan u.
MAR 14:57 Da fain imunti iyab da ini nan umpur iyab i Arangan ibiani:
MAR 14:58 “Aga ringant i arangan nida binaꞌ, ‘Dzi bungꞌ agruꞌ Ungar Mararam aru garam rima i bangin ani, da gubuꞌ iruꞌ da bits raiyi, da dzi bungꞌ arim mangan garam gar mamida i tipa i bangin.’ ”
MAR 14:59 Da bitsintaꞌ nan nida wasi i Ungar Mararam igi ruwafa sangꞌ ruan u.
MAR 14:60 Ida garam pumuꞌa Anutu wain gudzunggan tsiraꞌ imunti iyab wasaꞌ i rib santan maranggan da igut i Yisu, “U mabugin i nida nan mungaꞌ? U bungꞌ ani nan nabianungꞌ i nan ribani nida yaba i agu ani?”
MAR 14:61 Da bitsintaꞌ Yisu imunti frap nufan ruta nan mungaꞌ nidan maꞌan. Da garam pumuꞌa Anutu wain gudzunggan tsiraꞌ itip igut i Arangan “Agu Kristus, Aru agi tsarifan ugu narunggan agu, a?”
MAR 14:62 Da Yisu ini, “Dzi Arangan ani. Da agam bungꞌ atsanga Garam Narunggan mpada Nampang Wain Wagungꞌ banginggan bini da mingꞌa maranguntung wasaꞌ badan.”
MAR 14:63 Ibinigi da garam pumuꞌa Anutu wain gudzunggan tsiraꞌ igari ngarukui gan da ini, “Agi anungꞌ rungꞌ rima udzungꞌ i rib fain i nida nan wasi yaba i arangan u.
MAR 14:64 Agam iringantin sib, i arangan ini nan asub i Anutu. Da agam maram ifur nan idzuwai?” Da rib santan ini Arangan isu asub sib da nais Arangan funub.
MAR 14:65 Ibinigi da fain itupingꞌ nifu gurun i Yisu da ipatiꞌ Arangan maran sib da yintingꞌ Arangan da ini, “Bida u profet, da wani wasi! Manga is agu?” Da garam singaari mpada tayangꞌ Ungar Mararam igi iyu Arangan da ipuak.
MAR 14:66 Gubuꞌ Petrus rungꞌ mpada warangꞌ mingꞌa ungar igi ntiangꞌ gan wasaꞌ, da garam pumuꞌa Anutu wain gudzunggan tsiraꞌ sagat guman mangan iba.
MAR 14:67 Da itsanga Petrus mafa rinin i dzaf da intrung maran i arangan da ini, “Agu ibinigi, u rut Yisu garam Nasaret ugu.”
MAR 14:68 Da bitsintaꞌ Petrus itungꞌ i ruan da ini, “Dzi wasruꞌ i nan idzuwai u nidan igi u, da dzi sau uwayantin.” Da iyung ifa su uts da ntiangꞌ igi muantsi gan waꞌa gin. Da tatariꞌ mangan ikakarak.
MAR 14:69 Da sagat gum arangan itip itsanga Petrus i nigi da ini da rib santan muntida nigi, “Garam aruani da ribarangan gan mangan.”
MAR 14:70 Da arangan itip itungꞌ i ruan. Pas angu da rib muntida uts ini da Petrus, “Nan nidzun bingan, ribarangan gan mangan agu, i agu garam Galili.”
MAR 14:71 Da arangan ipupuarap da runggan da ini nan babampaf ibiani, “Nidzun da wagungꞌ bingan! Dzi anungꞌ isruꞌ i garam aru agam nida nan gin igi u. Da bida dzi mamida i nida nan nidzun, da Anutu nawaya dzi.”
MAR 14:72 Sung angu da tatariꞌ ikakarak isu iruꞌ da Petrus maran ifur Yisu nanggan nidan da arangan, “Agu bungꞌ atungꞌ maram i dzi nasangꞌ iruꞌ da bits sib raiyi da tatariꞌ namus kakarakan nasangꞌ iruꞌrun.” Da arangan igub ruan da irang funub angu.
MAR 15:1 Da tataꞌ maratait, da garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan da garam gudzun ruas da garam gudzupuꞌ i nan faidagin ruas da utup nan tipan santan impruꞌ ruan da yudzu nan. Ribarangan idzur Yisu da yuntap i Arangan ifan da itangin ifa Pilatus bangingan.
MAR 15:2 Da Pilatus igut i Arangan, “Garam Yuda king gan agu, a?” Da Yisu ini arangan nifunggan mungaꞌ ini binaꞌ, “U runggam ini.”
MAR 15:3 Da garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan idzur nan i nam ampi bingan iyab i Yisu.
MAR 15:4 Da Pilatus itip igut i Arangan, “U mabugin i nida nan mungaꞌ? Waringant i nan ampi bingan ribarangan dzura yaba i agu aga!”
MAR 15:5 Da bitsintaꞌ Yisu wani nan mangan u. Da Pilatus irunt fafun da yu uwayant ampi bingan.
MAR 15:6 Sangꞌa udzuf santan da waꞌa gubuꞌ mararam tsiraꞌ Angira Atupa Sib da Pilatus inang da yatsungꞌ sanaban uda garam Yuda manga sinungꞌ karabus da tanginda fadan, atsungꞌa ampan Yuda nanggan runggan ragadan da yaiꞌa ruan gin.
MAR 15:7 Da gubuꞌ arigi da garam fain suda ufuai da ruta gabman Rom isa ruan da isa garam funub impa karabus. Da ribarangan gan mangan binganggan Barabas.
MAR 15:8 Da ampi tsiraꞌ igi iba da Pilatus da iyaiꞌ ruan i arangan nanga bida musa nangan ugu.
MAR 15:9 Da Pilatus igutin, “Agam maram yari i dzi tanginda garam Yuda king gan biaꞌan da agam?”
MAR 15:10 Pilatus ini ibinigi, i wain, arangan isruꞌ i garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan ibugin Yisu, i wain, ampan maran yari i Arangan, ibinigi da iyu iba rim i arangan banginggan.
MAR 15:11 Da bitsintaꞌ garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan iraꞌ i ampi tsiraꞌ igi wangun i yaiꞌan da nidan da Pilatus i rima Barabas waꞌa sinungꞌ karabus, da anungꞌ Yisu u.
MAR 15:12 Da Pilatus igut i ribarangan, “Da dzi nanga bida anungꞌ i garam agam faringꞌa bida garam Yuda king gan ani?”
MAR 15:13 Da ribarangan santan iyaiꞌ da ini, “Wadintip wayab gai mpara i ruan.”
MAR 15:14 Da Pilatus igutin, “Wain idzuwai? Arangan inang asub idzuwai?” Da bitsintaꞌ ribarangan ruyaiꞌ tsiraꞌ bingan da ini, “Wadintip wayab gai mpara i ruan!”
MAR 15:15 Da Pilatus ini yafada ampan tsiraꞌ igi wangun da irim Barabas iwaꞌ ifan da ribarangan. Da ini da iripi Yisu da itangin Arangan ifa garam singaari ruas banginggan i dintipa yaba gai mpara i ruan.
MAR 15:16 Da garam singaari ruas yuntap i Yisu yatangꞌ ifa Pilatus ungaran tsiraꞌ mpada gin da nanga guman gin ntiangꞌ gan wasaꞌ, da inuꞌ garam singaari utup tsiraꞌ igi santan impruꞌ.
MAR 15:17 Ribarangan yatsuf ngarukui biꞌ bini bida king ngarukui gan da Arangan, ida ifir gantsuats maradantang imimuan gin isu dampun gudzun da yatsuf iyab i Arangan gudzun.
MAR 15:18 Da inuꞌ da ini, “O garam Yuda king gan! Aga tsarif agu!”
MAR 15:19 Da ribarangan yis Arangan gudzun i gai da itupingꞌ nifu gurun i Arangan, da yidzaꞌ faga gudzun, da itatapuang iruꞌ Arangan fagan.
MAR 15:20 Da ribarangan irim umpur i Arangan sib, da igruꞌ ngarukui biꞌ bini igi rai da yatsuf Arangan ngarukui gan iyab rutin. Da ribarangan iyu Arangan ifan i dintipa yaba gai mpara i ruan.
MAR 15:21 Da garam mangan gampan Sairini, binganggan Saimon, Aleksander da Rufus ramanggan, iyung sanab igi iba i atangꞌa gamp tsiraꞌ igi, da garam singaari ruas yusu arangan i buaringꞌa Yisu gai mpara i ruan gan.
MAR 15:22 Ribarangan iyu Yisu ifa mumai nida Golgota gin, wainggan ibi ‘Mumai Gudzu Urun’.
MAR 15:23 Da ribarangan irim wain gurun impruꞌ da gai gurun ngkiangan i Yisu numan, da bitsintaꞌ anungꞌ inum u.
MAR 15:24 Da ribarangan idintip Arangan iyab gai mpara i ruan. Da ifab ruan i Arangan ngarukui gan. Da yantungꞌ rarub i tsanganda mangan bungꞌ ayu i ngarukui gan idzuwai.
MAR 15:25 Gubuꞌ iyab sib ibi 9 kilok da ribarangan idintip Yisu iyab gai mpara i ruan.
MAR 15:26 Da yakar nan dzura yaba i Arangan ibiani: “GARAM YUDA KING GAN ANI.”
MAR 15:27 Da garam singaari ruas indintip garam mpunga rib da wapa nam iruꞌrun iyab gai mpara i ruan iruꞌrun impruꞌ da Yisu, mangan itupriꞌ Arangan bangin bini da manga i bangi yas.
MAR 15:28 
MAR 15:29 Da rib fain yunga ba fadan yis gudzun da irim ub i Arangan ibiani, “Ya! Agu ni tawaꞌa Ungar Mararam ruꞌa sib da tipa riman da gubuꞌ iruꞌ da bits angu ugu.
MAR 15:30 Ariꞌ, warim runggam sib da waruꞌ ba sinungꞌ gai mpara i ruan igi!”
MAR 15:31 Da garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan da garam gudzupuꞌ i nan faidagin ibinigi irim umpur i Arangan da ini da runggan da ini binaꞌ, “Arangan irim rib fain sib, da bitsintaꞌ arangan wasangꞌ i rima runggan sib u.
MAR 15:32 Amaꞌ, Kristus garam aru Anutu ragadan ugu igi da garam Israil King gan, arangan naruꞌ ba sinungꞌ gai mpara i ruan, i aga tsangandan da muarutsan.” Da garam iruꞌ tupriꞌa gai mpara i ruan mpruꞌan ugu irim ub impruꞌ ibinigi.
MAR 15:33 Da gubuꞌ maran waꞌa 12 kilok da nam mimin tsiraꞌ ibuafir intap arigi santan, imingꞌ isangꞌ 3 kilok nam nufan.
MAR 15:34 Da waꞌa 3 kilok nam nufan arigi da Yisu iyaiꞌ nifun tsiraꞌ angu ibiani, “Eloi, Eloi, lama sabaktani?” — wainggan ibi, ‘Dzi Anutu gangꞌ, dzi Anutu gangꞌ, wain ibianungꞌ da U tangin dzi rai?’
MAR 15:35 Gubuꞌ rib fain muntida uts ringanta gin da ini, “Waringantin, arangan inuꞌ Eliya.”
MAR 15:36 Da garam mangan irunt da ibuarum bruꞌ iruꞌ wain gurun giriripan da idzur i gai da yintsi iyab ifan da Yisu i numan, da ini, “Agi anungꞌ nanga nam manga gin u. Agi nampa da natsangan, Eliya bungꞌ aba da nayu arangan naruꞌ ba, ma?”
MAR 15:37 Da Yisu inuꞌ nifun tsiraꞌ da imamp.
MAR 15:38 Da bruꞌ tsiraꞌ ruguda i Ungar Mararam igari ruan farab isu iruꞌrun imingꞌ wagungꞌ ifa sangꞌ warangꞌ.
MAR 15:39 Gubuꞌ garam singaari gudzunggan muntida Yisu maran igi tsanganda Arangan nanggan mampan da ini, “Nan nidzun bingan, garam ani Anutu Narunggan!”
MAR 15:40 Da sagat fain imunti ruguntiꞌ da ifuris nam idzuwai waꞌa nigi. Wasaꞌ i rib muntidan igi da Maria mingꞌa gamp Magadala, Dzems isiꞌ da Yoses rinanggan Maria, da Salome.
MAR 15:41 Gubuꞌ Yisu rumpada Galili, da sagat iruꞌ da bits igi yatsungꞌ Arangan da irim Arangan sib. Da sagat ampi bingan ruta Arangan yaba ba Yerusalem rumunti nigi impruꞌ ibinigi.
MAR 15:42 Nigi garam Yuda gubuꞌ gan tipa ruan i gubuꞌ Sabat. Nam inuf sib da gubuꞌ Sabat inang i waꞌan.
MAR 15:43 Ibinigi da garam Arimatia binganggan Yosef iba. Arangan garam nidzun mangan mpada wasaꞌ i garam Yuda utupan nan tipan da irim maran i tsanganda Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman. Da arangan ifa munti Pilatus maranggan ruta nam ratan maꞌan da igutin i uda Yisu riniuriatsan.
MAR 15:44 Pilatus ringanta i Yisu mampa sib da arangan irunt fafun gin. Ibinigi da irim nan da garam singaari gudzunggan iba da Pilatus igut i arangan gin i bida Yisu mampa sib.
MAR 15:45 Da gubuꞌ Pilatus ringanta gin rururungan mingꞌa garam singaari gudzunggan gin bida nan igi nan nidzun, da arangan itaga ruan i Yosef uda Yisu riniuriatsan.
MAR 15:46 Da Yosef isub moni i bruꞌ faꞌ bini mangan, da iyu Yisu riniuriatsan iruꞌ, ipatiꞌ sib i bruꞌ igi, da irim yatangꞌ tauf bampun mangan garam raban. Ida irimpingꞌ i tauf tsiraꞌ mangan sib i tauf nifun.
MAR 15:47 Maria mingꞌa gamp Magadala da Maria Yoses rinanggan itsanga mumai rima Arangan riniuriatsan gin igi.
MAR 16:1 Gubuꞌ Sabat intsup sib da Maria mingꞌa gamp Magadala, Dzems rinanggan Maria, da Salome isub moni i nam rini gaunt i fadan da yatsa i Yisu riniuriatsan.
MAR 16:2 Da gubuꞌ miamun pisa Suntaꞌ maratait da ribarangan iyung i fada tauf bampun,
MAR 16:3 da igut i ruan, “Mangan bungꞌ arimpingꞌ i tauf tsiraꞌ sinungꞌ tauf bampun nifun aga?”
MAR 16:4 Da bitsintaꞌ gubuꞌ ribaranga fawaꞌa uts da raraba fada tauf bampun da itsangan ibi manga rimpingꞌ i tauf tsiraꞌ bingan igi sinungꞌ tauf nifun igi sib.
MAR 16:5 Da atangꞌa fada tauf bampun da itsanga garam rini faꞌ mangan atsufa ngarukui guntiꞌ sap mpada mingꞌa bangin bini, da ribarangan irunt fafun tsiraꞌ.
MAR 16:6 Da garam igi ini, “Anungꞌ runta fafun u. Agam isau Yisu, garam Nasaret, aru rib dintipa yaba gai mpara i ruan ugu. Arangan imunti marataꞌ sib! Ruwampa ani u. Watsangan Arangan mumai gan gingꞌa gin ani.
MAR 16:7 Wafan da wani da gan riban atsungꞌa gin da Petrus nabiani, ‘Yisu imungꞌ i agam ifa Galili. Mingꞌa nigi da agam bungꞌ atsanga Arangan, nasangꞌ nan Arangan nida sib da agam ugu.’”
MAR 16:8 Ribarangan irunt fafun tsiraꞌ da iratarat, da iwaꞌ sinungꞌ tauf bampun da irunt ifan, da anungꞌ ini nan mangan da garam mangan u, i ribarangan irat. [Nan mingꞌa ampap 9 fasangꞌa ampap 20 anungꞌ imingꞌ papiar Grik ratar fain miamun u. Da garam mararuru ampi bingan maran ifur ibi Markus runggan anungꞌ yakar nan igi u; raiyi da garam manga makakar nan igi. Da bitsintaꞌ nan igi imingꞌ papiar Grik ratar ampi bingan, da garam mararuru ratar ugu itsanga ibi nan igi da Anutu nanggan.]
MAR 16:9 Gubuꞌ Yisu muntida marataꞌ da Suntaꞌ maratait da isantingꞌ runggan isu miamun da Maria sagat Magadala. Arangan sagat aru Yisu siata marapayam maisan 7 waꞌa manaꞌ sinungꞌ gin ugu.
MAR 16:10 Sagat arangan ifan da irim sisingꞌ da rib ruta Yisu ugu da gubuꞌ ribarangan rungꞌ rangan da wangun barabindan.
MAR 16:11 Da gubuꞌ ribaranga ringanta i nan bida Yisu muntida marataꞌ da sagat igi tsanganda Arangan, da ribigi anungꞌ imuaruts nan igi u.
MAR 16:12 Raiyi da Yisu maran iwaꞌ maran mangan da isantingꞌ runggan da riban iruꞌ yunga sanab mingꞌa gamp tsiraꞌ waꞌa manaꞌ.
MAR 16:13 Da rib iruꞌ igi itip iba da ifis i nan igi da Yisu riban atsungꞌa gin santan, da bitsintaꞌ ribigi anungꞌ imuaruts rib iruꞌ igi nanggan impruꞌ ibinigi.
MAR 16:14 Raiyi da Yisu isantingꞌ runggan da riban 11 da gubuꞌ ribarangan gada nam. Arangan impiꞌ ribarangan i nanggan mamida i muarutsan da wangunggan babampafan, i wain, ribarangan imami muarutsa rib fain igi nanggan tsanganda Arangan tipa muntida marataꞌ.
MAR 16:15 Da Arangan ini da ribarangan, “Wafa intap santan da wafis i sisingꞌ bini da garam sib angu.
MAR 16:16 Da rib muarutsan da uda mpui ruruban da Anutu bungꞌ arim sib, da rib tungꞌa maran muarutsan da Anutu bungꞌ araru ribarangan da narim i mungaꞌ gan.
MAR 16:17 Da nam maran mangan fain santingꞌa Anutu nampanggan bida ani bungꞌ arut rib muarutsan. Bungꞌ adaru marapayam maisan i dzi binganggangꞌ. Da bungꞌ ani nan nifun faꞌ mara maran.
MAR 16:18 Da ribarangan bungꞌ ampung mur ragiyab i banginggan, da mur wasangꞌ i wayadan u. Da bida ribaranga numa nam ngkiangan maisan, da bungꞌ atungꞌ maran i wayada ribarangan. Da bungꞌ arim bangin nayab i garam rinin gingꞌan da rinin bungꞌ adaum.”
MAR 16:19 Nifutsarif Yisu nida nan sib da Anutu iyu Arangan iyab gunungun da ifampa Anutu banginggan bini.
MAR 16:20 Da Yisu riban atsungꞌa gin idzarangꞌ ifan da ifis i sisingꞌ bini imingꞌ gamp ampi bingan. Da Nifutsarif inang gum impruꞌ da ribarangan, da inang nam maran mangan fain i ribarangan banginggan i santingꞌa bida ribarangan nanggan fisa gin igi da nan nidzun.
LUK 1:1 O garam tsiraꞌ bini Tiofilas, garam ampi bingan yintsaꞌ i akara nan igi ntuanga nam waꞌa wasaꞌ i agai.
LUK 1:2 Da yakar yatsungꞌ sisingꞌ garam ruta Yisu mpada miamun da tsangandan da fisagin da agai.
LUK 1:3 Ibinigi da dzi runggangꞌ itip sauda nam santan idzuwai waꞌan igi rururungan imingꞌ rib tsangandan suda miamun, da dzi marangꞌ ifur i akara rururungan i ntuanga nam santan biaꞌan da agu, garam tsiraꞌ bini Tiofilas,
LUK 1:4 i mingꞌa nan fain u ringantagin sib ugu da aruani da u bungꞌ asruꞌ i nan idzuwai igi nan nidzun bingan.
LUK 1:5 Gubuꞌ Herot mpada suda king mpada tayangꞌ Yudia ugu, da garam pumuꞌa Anutu bits nida Tsakarias in impa wasaꞌ i garam pumuꞌan utupan mangan faringꞌa Abidza gin mingꞌa Aron utupan tsiraꞌ. Da fininggan Elisabet iwaꞌ imingꞌ Aron utupan ibinigi.
LUK 1:6 Rib iruꞌ igi sanaban irururung imingꞌ Anutu maranggan, i nanggan atsungꞌa Nifutsarif nanggan faidagin santan da impa tayangꞌ runggan faganggan da banginggan ngarubini.
LUK 1:7 Da bitsintaꞌ rib iruꞌ igi narunggan imaꞌ, i Elisabet isu sagat yami. Da iruꞌ igi ifufi sib.
LUK 1:8 Da iwaꞌ gubuꞌ Abidza utupan nanga gum pumuꞌa Anutu, da yantungꞌ rarub in isangꞌ garam pumuꞌan sanaban da intuang Tsakarias i taida nam gaunt mingꞌa Nifutsarif Ungaran Mararam.
LUK 1:10 Da waꞌa gubuꞌ taida nam gaunt da ampan santan muntida manaꞌ igi impruꞌ ruan iyu Anutu gin.
LUK 1:11 Da Anutu angira gan iwaꞌ da arangan imunti imingꞌ bangin bini imingꞌ mumai mararam taida nam gauntin.
LUK 1:12 Da Tsakarias tsanganda arangan da nugun isantan ruan gin da iratin.
LUK 1:13 Da bitsintaꞌ angira ini rutin, “Tsakarias, anungꞌ ratan u. Anutu iringant i u nanggam udagin sib wa. U fininggam Elisabet bungꞌ arim mamaꞌ narun marub mangan da agu. Da wafaringꞌ i binganggan Yowanis.
LUK 1:14 Arangan bungꞌ asu nam nugun tsiaꞌan da agu, da rib ampi bingan nugun bungꞌ anuf i arangan gubuꞌ gan rinan apingꞌan,
LUK 1:15 i Nifutsarif bungꞌ arim bingan tsiraꞌ da arangan. Da arangan anungꞌ numa wain gurun ma mpui riniurun maran didiruntan fain u, da Marapayam Mararam bungꞌ asisungꞌ arangan mungꞌ namingꞌ rinan wangun wasaꞌ.
LUK 1:16 Da arangan bungꞌ arim garam Israil ampi bingan sib i parima i ruan badan da gan Nifutsarifan Anutu.
LUK 1:17 Da arangan bungꞌ amungꞌ i Nifutsarif, da guman nangan da nanggan nidan bungꞌ arut Anutu nampanggan nasangꞌ profet Eliya sanaban, i nanga raman ruas da narun ruas maran arida i ruan, da nanga garam ringa dadantang itama i ruan atsungꞌa garam rururungan uwayantan, da rima ampan sib i tipa runggan i Nifutsarif gubuꞌ gan badan.”
LUK 1:18 Da Tsakarias igut i angira, “Dzi sruꞌa i nan u nidan igi waꞌa bida anungꞌ? I dzi da fininggangꞌ aga fufi sib.”
LUK 1:19 Da angira ini i nanggan mungaꞌ, “Dzi Gabriel. Dzi munti Anutu maranggan da itangin dzi iba i nida sisingꞌ bini ani da agu.
LUK 1:20 U mami muarutsa dzi nanggangꞌ nidan. Da waringantin, Anutu bungꞌ anang nan dzi nidan igi nawaꞌ nasu nidzun da gan gubuꞌ gan rururungan. Ibinigi da aruani u bungꞌ asu nifu mutut nasangꞌ i gan gubuꞌ gan bawaꞌan.”
LUK 1:21 Tsakarias rumpada Ungar Mararam igi gubuꞌ maran guntiꞌ bingan, da ampan santan ifangꞌ gin da maran ifur, “Wain idzuwai da imami waꞌa ba sung?” Da iyu uwayant ampi bingan.
LUK 1:22 Da arangan waꞌa ba da anungꞌ ini nan da ampan santan u, da iram bangin angu da ribarangan. Ibinigi da ribarangan isruꞌ gin i arangan matsanga nam maran mangan namingꞌ Ungar Mararam wasaꞌ.
LUK 1:23 Da arangan gubuꞌ gan nanga gum mingꞌa Ungar Mararam ntsupa sib da itip ifa gan gampan.
LUK 1:24 Gubuꞌ fain ifa sib da Tsakarias fininggan, Elisabet, iwangun, da impa ungar angu isangꞌ ukam 5.
LUK 1:25 Da Elisabet ini, “Aruani da Nifutsarif igaib dzi, da irim dzi sib i mamaꞌ narun i tiasa dzi rini miaꞌ gangꞌ rai mingꞌa ampan maran.”
LUK 1:26 Elisabet iwangun isangꞌ ukam 6 sib da Anutu iwat angira Gabriel ifa intap Galili gampan mangan nida Nasaret in,
LUK 1:27 i nidan da aruf mangan utupan ragada sib i bintsudan da Yosef, mingꞌa Tafit utupan ugu. Aruf igi binganggan Maria.
LUK 1:28 Da angira ifawaꞌ da arangan da ini, “Nan nufan narut agu, sagat Anutu maran arida gin da piriangꞌan. Nifutsarif irut agu.”
LUK 1:29 Maria iringant i nan angira nidan igi da iyu uwayant ampi bingan gin da ini i gan unggan, “Nan ani wainggan ibianungꞌ?”
LUK 1:30 Da angira ini, “Maria, anungꞌ ratan u. Anutu maran yari i agu da irim maraampi gan da agu.
LUK 1:31 U bungꞌ awangun da wapingꞌ narum marub. Da wafaringꞌ i binganggan Yisu.
LUK 1:32 Arangan bungꞌ ayu bingan tsiraꞌ ruta nampang. Da Nifutsarif Anutu Wagungꞌ bungꞌ afaringꞌ Arangan nabi Narunggan, da bungꞌ arim tafanggan Tafit bintipan king rutin,
LUK 1:33 da bungꞌ asu king i garam Israil namingꞌ ratar nanting, da nanggan mpada tayangꞌ gin wasangꞌ i ntsupan u.”
LUK 1:34 Da Maria igut i angira, “Nigi waꞌa bida anungꞌ, i dzi wawaꞌ da garam mangan u?”
LUK 1:35 Da angira ini, “Marapayam Mararam bungꞌ aba da agu da Anutu Wagungꞌ nampanggan bungꞌ arim marayaung i agu da nanang nam igi nawaꞌ. Ibinigi da mamaꞌ narun u apingꞌan igi bungꞌ asu mararam da bungꞌ afaringꞌ Arangan nabi Anutu Narunggan.
LUK 1:36 Watsangan, u yaranggam Elisabet, sagat yami ugu, iwaꞌ da nam fufidan sib da iwangun i mamaꞌ marub da ukaman 6 aruani.
LUK 1:37 Nam mangan wabarabin da Anutu i nangan u, imaꞌ.”
LUK 1:38 Da Maria ini, “Dzi su Nifutsarif sagat guman. Nan igi nasu nidzun da dzi nabi u nidan.” Da angira itangin arangan rai.
LUK 1:39 Maria itip runggan sib da yuriꞌ da ifa sung angu garam Yuda gampan mangan mingꞌa intap mamai.
LUK 1:40 Da ifa atangꞌ Tsakarias ungaran da ifa nuꞌ ini, “Gubuꞌ bini, Elisabet.”
LUK 1:41 Elisabet ringanta i Maria nifunggan da mamaꞌ narun gingꞌa i wangun igi intus, da Marapayam Mararam isisungꞌ Elisabet.
LUK 1:42 Da arangan inuꞌ nifun tsiraꞌ da ini ibiani, “Anutu ifinti agu iyus sagat santan aga da ifinti mamaꞌ narun mingꞌa u wangum wasaꞌ igi.
LUK 1:43 Dzi sagat utaꞌ bingan! Da ibianungꞌ da dzi Nifutsarifangꞌ rinanggan maran yari i dzi da iyung ampi da dzi?
LUK 1:44 Gubuꞌ dzi ringanta i u nifunggam da mamaꞌ narun mingꞌa dzi wangungꞌ wasaꞌ nugun itsiaꞌ da intus.
LUK 1:45 U nugum anuf i u muaruts nan santan ibi Nifutsarif nidan da agu sib ugu bungꞌ asu nidzun.”
LUK 1:46 Da Maria ini, “Dzi tsarif Nifutsarif ruta wangunggangꞌ santan,
LUK 1:47 da dzi ganunggangꞌ nugun itsiaꞌ i Anutu aru uda dzi sinungꞌ nam maisan.
LUK 1:48 I Arangan maran ifur dzi, sagat gum utaꞌ bingan ani, da inang bini da dzi. Da aruani da waꞌa bampan aga da yangin taptap bungꞌ afaringꞌ dzi nabi sagat nugun tsiaꞌan tsiraꞌ,
LUK 1:49 i Anutu Garam Nampang Wain inang nam bini tsiraꞌ bingan angu i dzi, da Arangan Garam Mararam Nidzun.
LUK 1:50 Da Arangan bungꞌ agaib rib tsarifa Arangan mingꞌa miamun ugu da bungꞌ autus i ruan nafan nasangꞌ yangin taptap aga nabinigi angu.
LUK 1:51 Da Arangan inang nam nampang mara maran ampi bingan i banginggan. Da idaru garam wangunggan tsarifa runggan da idzarang ruga rugan.
LUK 1:52 Arangan igruꞌ king ruas i gan bintipan, da iraꞌ i rib rasuda runggan.
LUK 1:53 Arangan ifut rib mpada mangits i nam gadan bini, da iwat rib ruta nam bunump ifa bangi sasaꞌ.
LUK 1:54 Arangan irim gan garam guman utup Israil sib, da maran wasamu i maran ntuꞌa Abraham da yangin rusan taptap ntingan, ibi ragadan da agi tafangꞌ rusangꞌ ugu.”
LUK 1:56 Maria irut Elisabet impa ukam 3 sib, da itip ifa gan gampan.
LUK 1:57 Waꞌa Elisabet gubuꞌ gan apingꞌan da yapingꞌ narun marub.
LUK 1:58 Arangan utupan da rib mpada uts rutin ringanta i Nifutsarif nanga nam ngarubini bingan i arangan da nugun itsiaꞌ impruꞌ da arangan.
LUK 1:59 Mamaꞌ narun gubuꞌ gan bawaꞌa suda 8, da gan utupan santan iwaꞌ impruꞌ i gubuꞌ safa mamaꞌ igi riniubitan, da ini faringꞌa raman Tsakarias bingan yaba gin,
LUK 1:60 da bitsintaꞌ rinanggan Elisabet ini ibiani, “Imaꞌ! Wafaringꞌ i binganggan Yowanis.”
LUK 1:61 Da ribigi ini da arangan, “Da bitsintaꞌ u utupam fain mangan wamingꞌ i bingan aru nigi u.”
LUK 1:62 Da ribigi iram bangin da mamaꞌ igi ramanggan i faringꞌa bingan idzuwai yaba gin.
LUK 1:63 Tsakarias iram bangin i nam akara nan gin da arangan yakar ibiani, “Arangan binganggan Yowanis.” Da rib santan irunt fafun gin.
LUK 1:64 Da sung angu Tsakarias nifun ipuapap da ini nan ratar da itsarif Anutu.
LUK 1:65 Da rib santan igara bangin angu gin, da nan igi idzarang isangꞌ Yudia gampan mamai santan.
LUK 1:66 Garam sib angu ringanta i nan igi da maran ifur nan ampi bingan da igut i ruan, “Mamaꞌ narun ani yingꞌan, da nanga gum tsiraꞌ idzuwai?” Ini ibinigi i Nifutsarif nampanggan irut arangan.
LUK 1:67 Da Marapayam Mararam isisungꞌ raman Tsakarias da arangan ini Anutu nanggan Marapayam nida rutin wasi ibiani:
LUK 1:68 “Agi nifungꞌ natsarif Nifutsarif Yawe, Israil Anutu gan, i Arangan iba rim gan garaman sib da iyu sinungꞌ nam maisan.
LUK 1:69 Arangan itangin Garam nampang mangan i rima agi sib iba imingꞌ gan garam guman Tafit utupan,
LUK 1:70 ibi Anutu nida wasi i profet mararam ruas nifunggan mungꞌ ugu.
LUK 1:71 Itangin Garam igi i rima agi sib i gangꞌ garam ipiapangꞌ da garam nugun tsakiada i agi,
LUK 1:72 da santingꞌa nam gaiban bida ragada sib da agi tafangꞌ rusangꞌ ugu, da nanga Arangan nanggan mararam utusa i ruan gin suda nidzun.
LUK 1:73 Da Arangan iraga nan utusa i ruan gin igi mungꞌ da agi tafanggangꞌ Abraham
LUK 1:74 i uda agi sinungꞌ garam ipiap banginggan, da agi anungꞌ rungꞌ ratan, da agi pumuꞌan Arangan
LUK 1:75 ruta wangunggangꞌ sapan da sanab rururungan mingꞌa Anutu maranggan da gubuꞌ sib angu sangꞌa agi nanggangꞌ mpadan.
LUK 1:76 Dzi narungꞌ, bungꞌ afaringꞌ agu nabi Anutu Wagungꞌ profetan. I u bungꞌ amungꞌ sanab i Nifutsarif, da watip sanab i Arangan,
LUK 1:77 i rima ampan gan sib i sruꞌa i Anutu sanaban siata nanggan maisan rai da uda ribigi sinungꞌ nam mampan,
LUK 1:78 wain ibiani Anutu nanggan maran gaiban. I nanggan gaiban igi angu da Puatsadan bungꞌ amingꞌ wagungꞌ naba da agi nabi gubuꞌ yaban
LUK 1:79 i arida wasi i garam gar mpada nam mimin da rata i nam mampan. Da napuatsa nari agi faganggangꞌ i yunga sanab mpada bini.”
LUK 1:80 Da Yowanis iyingꞌ isu tsiraꞌ da ifai i runggan iyab i uwayant bini da nam muarutsan. Da impa imingꞌ nam manaꞌ dadauntan isangꞌ i fisa i nan wasi da garam Israil.
LUK 2:1 Gubuꞌ wasaꞌ aru Yowanis rinan apingꞌa sib igi da King tsiraꞌ Kaisar Augustus itangin nan i kakara garam sib angu mpada gamp santan Rom mpada tayangꞌ gin binganggan.
LUK 2:2 Gum akara garam bingan igi iwaꞌ isu miamun da gubuꞌ Kwirinius suda kiap tsiraꞌ i intap Siria.
LUK 2:3 Da garam sib angu ifa gampan wain ruga rugan i rima bingan.
LUK 2:4 Ibinigi da Yosef irut Maria, sagat ragada rutin ugu, itangin gamp Nasaret mingꞌa Galili rai da ifa Yudia, i akara bingan. Da iwaꞌ Betlehem, Tafit gampan, i wainggan Yosef imingꞌ Tafit utupan gin. Da gubuꞌ arigi sagat rumpa marabampap.
LUK 2:6 Bawaꞌa nigi sib da sagat gubuꞌ gan apingꞌan ibawaꞌ.
LUK 2:7 Da yapingꞌ narun marub miamun, da ipatiꞌ i bruꞌ da isintungꞌ iruꞌ ibang. I ungar ampi gingꞌa gin wasaꞌ utaꞌ mangan ruwamingꞌ u.
LUK 2:8 Mingꞌa gamp igi, da garam mpada tayangꞌ dumpa impa tayangꞌ gan dumpa gan imingꞌ puatsi manaꞌ da idziang.
LUK 2:9 Nifutsarif angira gan iwaꞌ rutin, da Nifutsarif nanggan puatsadan yari wasi gin, da ribarangan irunt fafun da irat tsiraꞌ angu i nam igi.
LUK 2:10 Da bitsintaꞌ angira ini rutin, “Watangin ratan. Waringantin! Dzi yu sisingꞌ bini iba da agam i rima nugun tsiaꞌan tsiraꞌ da garam santan.
LUK 2:11 I gubuꞌ aruani da agam garamam rima sib rinan yapingꞌ imingꞌ Tafit gampan. Arangan Nifutsarif Kristus, Garam Anutu Ragadan.
LUK 2:12 Agam fawaꞌan da bungꞌ atsangan i nam santingꞌan bida ani: mamaꞌ mitan patiꞌa sib i bruꞌ igingꞌ iruꞌ ibang.”
LUK 2:13 Sung angu da angira utup tsiraꞌ iwaꞌ impruꞌ da angira igi, da nifun itsaf Anutu ibiani:
LUK 2:14 “Nan tsarifan nafan da Anutu mpada wagungꞌ, da nan nufan namingꞌ intap narut garam Anutu maran aridagin.”
LUK 2:15 Angira itangin ribarangan rai da itip ifa gunungun, da garam mpada tayangꞌ dumpa ini da ruan, “Ariꞌ, agi fada Betlehem da tsanganda nam Nifutsarif santingꞌa agi gin ani.”
LUK 2:16 Ifa sung angu da iwaꞌ da Maria da Yosef da itsangan mamaꞌ narun gingꞌa ruꞌa ibang.
LUK 2:17 Tuasarangan itsangan sib, da ifis i nan i mamaꞌ narun angira nida rutin ugu wasi.
LUK 2:18 Da garam santan aru ringanta i nan igi irunt fafun gin da igara bangin i garam mpada tayangꞌ dumpa nanggan fisagin.
LUK 2:19 Da Maria maran ifur nam sib angu waꞌan igi da itip imingꞌ i gan wangunggan.
LUK 2:20 Garam mpada tayangꞌ dumpa itip ifan da nifun itsaf da itsarif Anutu i nam sib angu ribarangan ringantagin mingꞌa angira gin da tsangandan mingꞌa Betlehem ugu iwaꞌ isangꞌ angira nidan.
LUK 2:21 Mamaꞌ narun igi gubuꞌ gan iwaꞌ 8 da isaf i rinin da ifaringꞌ i binganggan Yisu, bingan angira nida mungꞌ da rinan rumpada sasaꞌ ugu.
LUK 2:22 Gubuꞌ nam paꞌa ruan ntsupa sib, da Maria irut Yosef iyu Yisu da ifa Yerusalem i rima dangki ngarumum narufaꞌ ma ngasabusir iruꞌrun atsungꞌa Moses nanggan faidagin i nanga runggan sapan. Da irim Yisu isu Nifutsarif nanggan mararam, isangꞌ Nifutsarif nanggan faidagin nidan bida ani, “Watangin mamaꞌ marub miamun sib angu nafan da Nifutsarif.”
LUK 2:25 Da gubuꞌ arigi, garam rururungan atsungꞌa sanab mararam mangan, binganggan Simion, impa Yerusalem. Da Anutu Marapayaman Mararam isisungꞌ arangan da impa irim maran i Anutu gubuꞌ gan rima gan garaman Israil sib.
LUK 2:26 Anutu Marapayaman Mararam ini rutin mungꞌ i anungꞌ isangꞌ mampan da bungꞌ ampai marataꞌ raiyi nasangꞌ tsanganda Nifutsarif Garaman ragadan.
LUK 2:27 Da gubuꞌ arigi da Marapayam yusu Simion ifa Ungar Mararam. Da mpada nigi, da itsangan Maria da Yosef uda mamaꞌ narun Yisu badan i nanga nam i Arangan atsungꞌa sanab nan faidagin nidan.
LUK 2:28 Da Simion yapingꞌ Yisu sinungꞌ Maria da nifun itsarif Anutu ini binaꞌ:
LUK 2:29 “Nifutsarif nampang wain, u nanggam ragadan ibasu nidzun, da watangin dzi, u garam pumuꞌan gam, nafan ruta nan nufan bini.
LUK 2:30 I dzi maranggangꞌ itsangan u nanggam rima aga sib
LUK 2:31 aru u tipa mungꞌ i garam sib angu tsangandan.
LUK 2:32 Da Arangan bungꞌ asu nam puatsadan nadumpu wasi i garam mamida mingꞌa wasaꞌ i utup Yuda da nasu nan tsarifan nafan da u garamam Israil.”
LUK 2:33 Da Yisu ramanggan da rinanggan maran ifur nan ampi bingan i Simion nanggan nidan i mamaꞌ narun igi.
LUK 2:34 Da Simion ifinti ribarangan sib da ini da rinan Maria ibiani, “Mamaꞌ narun ani bungꞌ anang da garam Israil ampi bingan bungꞌ arururuaꞌ da bungꞌ araꞌ i ampi bingan. Da Arangan bungꞌ asu nam santingꞌa Anutu uwayantan bini, da bitsintaꞌ garam ampi bingan bungꞌ arim barun rutin.
LUK 2:35 Da ibinigi bungꞌ asu nam kupisa garam wangunggan ratar wasi. Da agu wangunggam barabindan bungꞌ abi singan bararang ntanga u nugunggam.”
LUK 2:36 Da Ana, Fanuel narun finam imingꞌ utup Aser an, arangan sagat profet mangan uda Anutu nanggan da nida wasi. Gubuꞌ suda gabun da irut impai isangꞌ udzuf 7 angu da gabun imamp. Arangan isu sagat fufi sib.
LUK 2:37 Da isu sagat yaruf isangꞌ udzufan 84. Da watangin Ungar Mararam rai u. Arangan imingꞌ ruta nanggan paꞌa ruan i nam gadan da uda Anutu gin da gubuꞌ da idziang.
LUK 2:38 Da Simion ntsupa nanggan nidan sib, da Ana iwaꞌ ba da irim dangki da Anutu da ini nan iyab i mamaꞌ narun ifan da garam santan mpada fangꞌa i garam idzuwai barima Israil sib.
LUK 2:39 Yosef irut Maria inang nam santan isangꞌ Nifutsarif nanggan faidagin sib da itip ifa gan gampan wain Nasaret mingꞌa Galili.
LUK 2:40 Da mamaꞌ narun igi iyingꞌ ruta riniurun da mararuru, da Anutu maraampi gan ibuafir Arangan.
LUK 2:41 Da Yisu ramanggan da rinanggan iti ifa Yerusalem da udzuf santan i gubuꞌ mararam faringꞌa bida Angira Atupa Sib.
LUK 2:42 Da Yisu udzufan waꞌa 12, da Arangan irut ramanggan da rinanggan iyab Yerusalem i gubuꞌ tsiraꞌ igi, yatsungꞌ gan tafan rusan sanaban.
LUK 2:43 Da gubuꞌ mararam igi gubuꞌ gan ntsupan, da ramanggan da rinanggan itip iyung ifa gan gampan, da bitsintaꞌ anungꞌ isruꞌ i Yisu rumpada Yerusalem u.
LUK 2:44 Maran ifur Arangan yunga wasaꞌ i ribarangan utupan, da iyung isangꞌ gubuꞌ bits raiyi da isau Arangan imingꞌ wasaꞌ i gan utupan.
LUK 2:45 Imami waꞌan da Arangan da itip ifa Yerusalem i sauda Arangan.
LUK 2:46 Da gubuꞌ suda iruꞌ da bits da iwaꞌ da Arangan imingꞌ Ungar Mararam, impa impruꞌ da nan gudzun ruas, iringant i ribigi nanggan nidan da igut i ribigi i nan fain.
LUK 2:47 Rib santan ringanta i Arangan nanggan nidan da igara bangin i Arangan uwayantan da nanggan mungaꞌ nidan.
LUK 2:48 Arangan ramanggan da rinanggan tsanganda Arangan da irunt fafun. Da rinanggan ini da Arangan, “Narungꞌ, ibianungꞌ da u nang ibiani da agai? Dzi da u ramanggam isau agu ruta nan maran furan ampi bingan.”
LUK 2:49 Da Yisu ini da ribarangan, “Ibianungꞌ da agam isau dzi? Agam madasruꞌ gin dabi dzi mpa ramanggangꞌ ungaran?”
LUK 2:50 Da bitsintaꞌ ribarangan anungꞌ idzidziwan i nan Arangan nida rutin igi wainggan u.
LUK 2:51 Da Arangan irut ramanggan da rinanggan iruꞌ Nasaret, da yatangꞌ warangꞌ i raman da rinan nanggan santan. Da rinan maran ifur da itip nam igi sib angu imingꞌ i wangunggan.
LUK 2:52 Arangan iyingꞌ tsiraꞌ ruta mararuru, da Anutu da garam maran yari gin da itsarif Arangan.
LUK 3:1 King tsiraꞌ Taiberias udzufan mpada tayangꞌ gamp santan mpada warangꞌ i Rom ibawaꞌ 15, da Pontius Pilatus isu kiap tsiraꞌ impa tayangꞌ Yudia, da Herot Antipas isu garam gudzun gabman gan mpada tayangꞌ utup Galili, da rainggan Filip isu garam gudzun gabman gan mpada tayangꞌ utup Ituria da Trakonitis, da Lisanias isu garam gudzun gabman gan i utup Abilini.
LUK 3:2 Da Anas da Kaiafas isu garam pumuꞌa Anutu wain gudzunggan tsiraꞌ. Da gubuꞌ arigi da Anutu nanggan iwaꞌ da Yowanis, Tsakarias narunggan, imingꞌ nam manaꞌ dadauntan.
LUK 3:3 Da Yowanis iyung gamp sib angu mingꞌa uts da mpui Yordan, da ifis i nan da garam i parima i ruan da tanginda nanggan maisan rai da yiꞌa i mpui ruruban, i fadan da Anutu i siata i nanggan maisan rai.
LUK 3:4 Da inang gum igi yatsungꞌ profet Aisaia nanggan nidan ibiani: “Nifun mangan inuꞌ imingꞌ nam manaꞌ dadauntan ini ibiani, ‘Watip Nifutsarif sanaban yunga gin narururung.
LUK 3:5 Wasama marangruꞌ, da warab mamai da marabuntup santan naruꞌ nasu bump rururungan. Sanab santan nguangꞌan narururung, da sanab marangruꞌ nafafus.
LUK 3:6 Da garam gar santan bungꞌ atsangan Anutu nanggan rima sib.’ ”
LUK 3:7 Da Yowanis ini da ampi tsiraꞌ badan i arangan ruruban igi ibiani, “Muntsir narun rusan agam! Manga ni nan da agam i runta sinungꞌ Anutu nugu tsakia gan da agam iba da dzi?
LUK 3:8 Wakap nidzun bini mungꞌ i santingꞌa bida agam itangin nanggam maisan rai da iparim i ruam ifan da Anutu. Da anungꞌ nidan da runggam bida ani, ‘Abraham isu agi tafanggangꞌ,’ i nam igi anungꞌ isangꞌ i rima agam sib u. Dzi nani da agam, Anutu isangꞌ i nanga tauf ani suda Abraham yangin rusan.
LUK 3:9 Da dzantsun imingꞌ sib gai wain, da gai santan mamida i kapa nidzun bini da bungꞌ arab rai da natapu nafa dzaf.”
LUK 3:10 Da ampan santan igutin, “Aga nanga bida anungꞌ?”
LUK 3:11 Da Yowanis ini ribarangan nanggan mungaꞌ, “Da mangan ngarukui gan iruꞌ da narim bits da mangan sauda runggan. Da mangan nanggan gadan rumingꞌan da nanang nabinigi angu.”
LUK 3:12 Da garam uda takis fain iba i Yowanis ruruban bida nigi, da igut i arangan, “Nan Wain, aga nanga bida anungꞌ?”
LUK 3:13 Da arangan ini da ribarangan, “Gubuꞌ agam ntsungꞌan nam mingꞌa garamin da anungꞌ ntsungꞌa nam yusa nam bunump gudzun tangindan u.”
LUK 3:14 Da garam singaari fain igutin ibinigi, “Da agai nanga bida anungꞌ?” Da arangan ini da ribarangan, “Agam madzur nan umpur ma narim tsakia da garam i uda i gan nam bunumpan maꞌ. Nugum wanuf i nam bunump aru agam udan i gum agam nangan.”
LUK 3:15 Da ampan santan impa irim maran i Kristus, Garam Anutu Ragadan, badan, da maran ifur i Yowanis igi mani Kristus arangan.
LUK 3:16 Da Yowanis ringanta i ampan igi nanggan da ini i nifunggan mungaꞌ ibiani, “Dzi rurub agam i mpui, da bitsintaꞌ Manga aru atsungꞌa dzi ruta nampang tsiraꞌ yusa dzi bungꞌ aba. Dzi wadaum i piraꞌa fufuai i Arangan faga gangkang gan u. Arangan bungꞌ arurub agam i Marapayam Mararam da dzaf.
LUK 3:17 Da bangin rugif fok i aruda nam gangan santan sinungꞌ nam nidzun mingꞌa mumai turan da piriangꞌa nam nidzun gin. Da bungꞌ aufum nam nidzun natangꞌ ungar da bungꞌ afanga nam gangan santan i dzaf gada ratar ntingan.”
LUK 3:18 Da Yowanis imus ini Anutu sisingꞌ bini gan i nan ampi bingan i untapa i garam uwayantan.
LUK 3:19 Da bitsintaꞌ Yowanis impiꞌ Herot Antipas, garam gudzun gabman gan mpada tayangꞌ Galili ugu, i asuban uda rainggan fininggan, Herodias, da asuban ampi bingan nangan.
LUK 3:20 Raiyi da Herot itip inang asub mangan i tanginda Yowanis atangꞌa ungar karabus.
LUK 3:21 Gubuꞌ aru Yowanis rung ruruba ampan ampi bingan da arangan irurub Yisu impruꞌ. Yisu muntida udagin, da gunungun idagang.
LUK 3:22 Da Marapayam Mararam isu busir maran iruꞌ imingꞌ ragun i Yisu. Da nifun mangan iwaꞌ imingꞌ gunungun ini binaꞌ, “Dzi Narunggangꞌ Agu, da Dzi marangꞌ yari da nugungꞌ inuf nidzun angu i Agu.”
LUK 3:23 Da Yisu udzufan waꞌa bida 30, da iraꞌ i gan guman. Da ampan maran ifur da ibuni Yisu igi Yosef narunggan. Da Yosef igi Heli narunggan.
LUK 3:24 Da Heli igi Matat narunggan. Da Matat igi Liwai narunggan. Da Liwai igi Melki narunggan. Da Melki igi Yanai narunggan. Da Yanai igi Yosef narunggan.
LUK 3:25 Da Yosef igi Matatias narunggan. Da Matatias igi Amos narunggan. Da Amos igi Nahum narunggan. Da Nahum igi Esli narunggan. Da Esli igi Nagai narunggan.
LUK 3:26 Da Nagai igi Mat narunggan. Da Mat igi Matatias narunggan. Da Matatias igi Semen narunggan. Da Semen igi Yosek narunggan. Da Yosek igi Yoda narunggan.
LUK 3:27 Da Yoda igi Yoanan narunggan. Da Yoanan igi Resa narunggan. Da Resa igi Tserubabel narunggan. Da Tserubabel igi Sealtiel narunggan. Da Sealtiel igi Neri narunggan.
LUK 3:28 Da Neri igi Melki narunggan. Da Melki igi Adi narunggan. Da Adi igi Kosam narunggan. Da Kosam igi Elmadam narunggan. Da Elmadam igi Er narunggan.
LUK 3:29 Da Er igi Yosua narunggan. Da Yosua igi Elieser narunggan. Da Elieser igi Yorim narunggan. Da Yorim igi Matat narunggan. Da Matat igi Liwai narunggan.
LUK 3:30 Da Liwai igi Simion narunggan. Da Simion igi Yuda narunggan. Da Yuda igi Yosef narunggan. Da Yosef igi Yonam narunggan. Da Yonam igi Eliakim narunggan.
LUK 3:31 Da Eliakim igi Melea narunggan. Da Melea igi Mena narunggan. Da Mena igi Matata narunggan. Da Matata igi Natan narunggan. Da Natan igi Tafit narunggan.
LUK 3:32 Da Tafit igi Yesi narunggan. Da Yesi igi Obet narunggan. Da Obet igi Boas narunggan. Da Boas igi Salmon narunggan. Da Salmon igi Nason narunggan.
LUK 3:33 Da Nason igi Aminadap narunggan. Da Aminadap igi Atmin narunggan. Da Atmin igi Arni narunggan. Da Arni igi Hesron narunggan. Da Hesron igi Perets narunggan. Da Perets igi Yuda narunggan.
LUK 3:34 Da Yuda igi Yakop narunggan. Da Yakop igi Isak narunggan. Da Isak igi Abraham narunggan. Da Abraham igi Tera narunggan. Da Tera igi Nahor narunggan.
LUK 3:35 Da Nahor igi Seruk narunggan. Da Seruk igi Reu narunggan. Da Reu igi Pelek narunggan. Da Pelek igi Eber narunggan. Da Eber igi Sela narunggan.
LUK 3:36 Da Sela igi Kainan narunggan. Da Kainan igi Arfaksat narunggan. Da Arfaksat igi Sem narunggan. Da Sem igi Noa narunggan. Da Noa igi Lamek narunggan.
LUK 3:37 Da Lamek igi Metusela narunggan. Da Metusela igi Inok narunggan. Da Inok igi Yaret narunggan. Da Yaret igi Mahalalel narunggan. Da Mahalalel igi Kenan narunggan.
LUK 3:38 Da Kenan igi Inos narunggan. Da Inos igi Set narunggan. Da Set igi Adam narunggan. Da Adam igi Anutu narunggan.
LUK 4:1 Marapayam Mararam isisungꞌ Yisu da itangin mpui Yordan rai. Da gubuꞌ arigi Marapayam yutsungꞌ Arangan ifa nam manaꞌ dadauntan.
LUK 4:2 Da Sadang yintsaꞌ Arangan i nigi isangꞌ gubuꞌ 40. Da gubuꞌ igi ntsupan da mangits irut iyus, i Arangan anungꞌ iga nam mangan u.
LUK 4:3 Da Sadang ini da Yisu, “Bida Anutu Narunggan Agu, da wani da tauf ani naitam i ruan nasu bret.”
LUK 4:4 Da Yisu ini i nifunggan mungaꞌ ibiani, “Anutu nanggan akaran rumingꞌ ibiani, ‘Garam gar mangan anungꞌ isangꞌ i mpada marataꞌ i nam gadan angu u.’ ”
LUK 4:5 Da Sadang yutsungꞌ Arangan iyab mamai wagungꞌ mangan da sung angu isantingꞌ i gamp santan mingꞌa intap da intap.
LUK 4:6 Da ini rutin, “Nam bunump santan u tsangandan ani dzi su wain gin, da dzi bungꞌ atangin da agu i u suda wain gin, da u bungꞌ au bingan tsiraꞌ gin. Da bida dzi riman da mangan da dzi bungꞌ arim.
LUK 4:7 Ibinigi da bida u idzaꞌa fagam da dzi, da nam santan igi bungꞌ asu agu gam.”
LUK 4:8 Da bitsintaꞌ Yisu ini Sadang nifunggan mungaꞌ ibiani, “Anutu nanggan akaran rumingꞌ ibiani, ‘Watsarif Nifutsarif Yawe u Anutu gam da wapumuꞌ Arangan runtaꞌ angu.’ ”
LUK 4:9 Da Sadang itip yutsungꞌ Arangan ifa Yerusalem da itangin Arangan imunti Ungar Mararam gudzun wagungꞌ. Da ini, “Bida Agu Anutu Narunggan da watup waruꞌ,
LUK 4:10 i Anutu nanggan akaran rumingꞌ ibiani: ‘Arangan bungꞌ ani da angira gan i rima agu sib.
LUK 4:11 Da ribarangan bungꞌ amagangꞌ agu i banginggan sinungꞌ tauf, da agu wasangꞌ i isa fagam yaba tauf u.’”
LUK 4:12 Da Yisu ini arangan nifunggan mungaꞌ ibiani, “Anutu nanggan akaran mangan ini binaꞌ, ‘U anungꞌ intsaꞌa Nifutsarif Yawe u Anutu gam da agada Arangan i santingꞌa nampanggan u.’”
LUK 4:13 Gubuꞌ Sadang intsaꞌa Yisu sib da itangin Arangan rai, da ifangꞌ i gubuꞌ mangan i tipa intsaꞌan.
LUK 4:14 Yisu tipa fada Galili da isisungꞌ i Marapayam nampanggan, da Arangan sisingꞌ gan ipuꞌ idzarangꞌ gamp santan mingꞌa Galili.
LUK 4:15 Arangan iyung ifis i nan imingꞌ ungar mpruꞌa ruan gin da garam santan itsarif Arangan.
LUK 4:16 Arangan itip ifa Nasaret, gan gampan wain aru yingꞌa gin ugu. Yisu yatangꞌ ungar mpruꞌa ruan gin da Sabat, gubuꞌ mararam mpada asap, ibi musa nangan da gubuꞌ Sabat santan. Da imunti iyab i faringꞌa nan mingꞌa Anutu nanggan.
LUK 4:17 Da garam mangan irim papiar profet Aisaia nanggan kakaran mingꞌa gin da Arangan. Ibuadza da iwaꞌ da nan da ifaringꞌ ibiani:
LUK 4:18 “Nifutsarif Marapayaman irut dzi, i Arangan ipiriangꞌ dzi i fisa i gan sisingꞌ bini gan da garam sauda runggan. Itangin dzi iba i nida nan wasi i garam karabus ruas bungꞌ atangin karabus rai, da maran gampaman bungꞌ atsanga nam, da rib mpada wasaꞌ i barabin mpada nugu nufan,
LUK 4:19 da nida Nifutsarif gubuꞌ gan suda maraampi da gan garaman da aruani.”
LUK 4:20 Da Yisu yipingꞌ nan kakaran da itip irim ifan da garam mpada tayangꞌ gin da impa iruꞌ. Da garam santan mpada ungar wasaꞌ igi intrung maran i Arangan.
LUK 4:21 Da Arangan ini da ribarangan ibiani, “Aruani da nan agam ringanta gin ani isu nidzun.”
LUK 4:22 Da garam santan irunt fafun da itsauꞌ i nan bini bingan Yisu nidan, da ini nan bini angu i Arangan. Da bitsintaꞌ itip ini da ruan, “Ibianungꞌ da arangan ifis i nan ibinigi? Yosef narunggan angu igi!”
LUK 4:23 Da Yisu ini da ribarangan, “Nan nidzun, agam bungꞌ ani nan bida ani da dzi, ‘Dudaꞌ, watip runggam!’ Da agam bungꞌ ani nabiani, ‘U madanang nam u nanga mingꞌa Kapenaum, da aga ringantagin ugu, damingꞌ gam gampam ani?’
LUK 4:24 “Da bitsintaꞌ, dzi nani nan nidzun da agam, profet mangan garam gampan anungꞌ itsarif imingꞌ gan gampan wain u.
LUK 4:25 Dzi nani da agam nabinigi, i Eliya gubuꞌ gan ugu da gubuꞌ ifus isangꞌ udzuf 3 da ukam 6 da nam mangits tsiraꞌ iwaꞌ intap Israil santan. Da gubuꞌ aru nigi, sagat yaruf ampi bingan impa Israil.
LUK 4:26 Da bitsintaꞌ Anutu anungꞌ itangin Eliya ifan da gan mangan u, itangin arangan ifan da sagat yaruf mangan imingꞌ gamp Tsarefat mingꞌa Saidon.
LUK 4:27 Da profet Elisa gubuꞌ gan mpadan, da diginting itiri i garam Israil ampi bingan, da bitsintaꞌ ribigi gan mangan anungꞌ iwaꞌ bini u. Imaꞌ, Anutu inang Naiman garam Siria angu rininggan iwaꞌ bini da anungꞌ rungꞌ ibubumpua i Anutu maranggan.”
LUK 4:28 Da garam santan mpada ungar mpruꞌa ruan gin igi ringanta i Yisu nanggan nidan igi da nugun itsakia tsiraꞌ.
LUK 4:29 Da ribarangan yuriꞌ iyab da iyut Arangan iwaꞌ ifa sinungꞌ gamp igi da ifa gangar ringan i yuta Arangan ruꞌa gangar, i gamp Nasaret igi imingꞌ mamai wagungꞌ.
LUK 4:30 Da bitsintaꞌ Arangan idziri ribigi santan wasaꞌ da ifa gan arun.
LUK 4:31 Da Yisu iyung iruꞌ Galili gampan mangan nida Kapenaum. Da ifis i nan da garam da gubuꞌ Sabat.
LUK 4:32 Tuasarangan irunt fafun i nan Yisu fisagin igi, i nanggan isangꞌ garam nifutsarif nanggan fisagin.
LUK 4:33 Da garam mangan marapayam maisan bubumpuadan yantsangan impai ungar mpruꞌa ruan gin igi impruꞌ, inuꞌ nifun tsiraꞌ ibiani,
LUK 4:34 “Ai, Yisu garam Nasaret! U ni mantuda i agai? U maba i wayada agai? Dzi sruꞌ i agu wa, agu Anutu Garaman Mararam!”
LUK 4:35 Da Yisu ini nan babampafan, “Wasimprim nifum da wawaꞌ sinungꞌ arangan!” Da marapayam maisan iyut garam arangan iruꞌ ribigi maranggan, da iwaꞌ sinungꞌ arangan da anungꞌ irim tsakia mangan da garam igi u.
LUK 4:36 Da garam santan irunt fafun gin da ini da ruan, “Nan gan fisagin ani ibianungꞌ? Garam ani ini nan nampang isangꞌ garam nifutsarif da marapayam maisan iringantin da irunt sinungꞌ!”
LUK 4:37 Da nam Yisu nangan igi sisingꞌ gan ipuꞌ idzarangꞌ isangꞌ gamp santan mingꞌan nigi.
LUK 4:38 Da Yisu itangin ungar mpruꞌa ruan gin rai da ifa Saimon Petrus ungaran. Da gubuꞌ igi Saimon bunggan finam igingꞌ rinin ruta rinin sasusan tsiraꞌ bingan, da ribarangan igut i Yisu i rima sib.
LUK 4:39 Da Yisu imunti sagat igi rabiꞌ gan ringan da impiꞌ rinin sasusan da itangin arangan rai. Da sung angu sagat igi yuriꞌ iyab da irim nam gadan da ribarangan.
LUK 4:40 Da gubuꞌ ruꞌan da garam ampi bingan iyu garam rinin gingꞌan mara maran iba da Yisu i tipan. Da irim bangin ragun i bitsintaꞌ bitsintaꞌ da rinin idaum.
LUK 4:41 Da marapayam maisan iwaꞌ sinungꞌ garam ampi bingan da inuꞌ tsiraꞌ ibiani, “Agu Anutu Narunggan!” Da bitsintaꞌ Yisu ipaꞌ ribarangan i anungꞌ nida nan u, i ribarangan isruꞌ i Arangan Kristus, Garam Anutu Ragadan.
LUK 4:42 Da gubuꞌ pisan da Yisu runtaꞌ iyung ifa mumai mangan garam maꞌa gin. Da garam ampi bingan isau Arangan isangꞌ bawaꞌan da Arangan i nigi, da imunti sib i Arangan i anungꞌ tanginda ribarangan rai u.
LUK 4:43 Da bitsintaꞌ Yisu ini, “Imaꞌ, dzi bungꞌ afa gamp fain naga nampruꞌ i fisa i sisingꞌ bini Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman, i wain aru nigi da Anutu itangin dzi iba.”
LUK 4:44 Ibinigi da Yisu iyung ifis i sisingꞌ bini wasi imingꞌ garam Yuda ungaran mpruꞌa ruan gin santan.
LUK 5:1 Gubuꞌ mangan da Yisu imunti mpui fuꞌ tsiraꞌ Genesaret ringan ifis i nan, da ampi tsiraꞌ angu imunti itsuafiꞌ Arangan i ringanta i Anutu sisingꞌ bini gan.
LUK 5:2 Da Arangan itsanga madzung utaꞌ iruꞌ dzungꞌa gin yaba fada magamangꞌ ringan da garam uda yafas in igi ifa sib i adzuꞌa ubing gan.
LUK 5:3 Arangan iyab ifa madzung manga Saimon gan, da ini da arangan i usuda pas waꞌa fada sinungꞌ magamangꞌ igi. Da Arangan impa iruꞌ madzung wagungꞌ da ifis i nan da ampi tsiraꞌ muntida magamangꞌ.
LUK 5:4 Gubuꞌ Yisu fisa i nan sib da Arangan ini da Saimon, “Wayu madzung ani nafa rungum wasaꞌ da watangin ubing gam naruꞌ i uda yafas.”
LUK 5:5 Da Saimon ini, “Garam tsiraꞌ, idziang ugu da aga nang gum tsiraꞌ bingan da aga wayu nidzun gan mangan u. Da bitsintaꞌ u ni, ibinigi da dzi bungꞌ atangin ubing aruꞌ.”
LUK 5:6 Gubuꞌ ribarangan nanga bida nigi, da iyu yafas ampi bingan angu da ubing gan inang i ntapa ruan.
LUK 5:7 Ibinigi da ribarangan iwabi gan riban mpada madzung mangan i uda madzung bada i rima sib. Da ribarangan iyu madzung iba, da madzung iruꞌ igi ifungꞌ wasi i yafas da inang i satupan.
LUK 5:8 Gubuꞌ Saimon Petrus tsanganda nam bida nigi da arangan idzaꞌ faga gudzun iruꞌ Yisu fagan da ini, “Nifutsarif, watangin dzi rai, i dzi garam maisan bingan.”
LUK 5:9 Ini ibinigi i arangan da gan utupan uda yafas igi irunt fafun i yafas ampi bingan igi.
LUK 5:10 Arangan riban Dzems da Yowanis, Sebedi narun rusan, irunt fafun ibinigi. Da Yisu ini da Saimon, “Anungꞌ ratan u. Aruani da fadan da u bungꞌ ayu garam gar nabinigi.”
LUK 5:11 Da gubuꞌ ribarangan antira madzung yaba fada magamangꞌ da itiri nanggan santan rai da yatsungꞌ Yisu.
LUK 5:12 Yisu fawaꞌa gamp mangan da iwaꞌ da garam manga diginting tirida gin. Da gubuꞌ arangan tsanganda Yisu da arangan itatapuangꞌ maran iruꞌ intap da igaib runggan da Yisu, “Nifutsarif, bida u maram furan da u sangꞌ i nanga dzi rininggangꞌ dauman da dzi anungꞌ bubumpuadan i Anutu maranggan.”
LUK 5:13 Da Yisu irim bangin i arangan da ini, “Dzi marangꞌ yari. U rininggam nadaum da agu nawaꞌ bini i Anutu maranggan.” Da sung angu diginting itiri arangan rai.
LUK 5:14 Da Yisu ifai nan i arangan i anungꞌ nidan da rib fain. Da ini, “Da bitsintaꞌ wafasantingꞌ runggam da garam pumuꞌa Anutu namingꞌ Ungar Mararam Yerusalem. Da watsara nam da Anutu nasangꞌ nan faidagin Moses akaran i garam diginting waꞌa bini, i garam santan sruꞌa gin bida u rininggam idaum sib da u anungꞌ rungꞌ ibubumpua i Anutu maranggan.”
LUK 5:15 Da bitsintaꞌ Yisu sisingꞌ gan igi ipuꞌ idzarang sung angu iyus miamun ugu, ibinigi da garam ampi bingan iba i ringanta i Arangan da tipa ribarangan rinin gingꞌan waꞌa bini.
LUK 5:16 Da bitsintaꞌ Yisu inang da ifingꞌ iruan ifa gamp frap nufan mangan da yugin.
LUK 5:17 Gubuꞌ mangan Yisu fisa i nan, da garam Farisai da garam gudzupuꞌ i nan faidagin impai impruꞌ. Ribarangan iba imingꞌ gamp isiꞌ isiꞌ ampi bingan mingꞌa Galili da Yudia da gamp Yerusalem ibinigi. Da Anutu nampanggan isisungꞌ Yisu i tipa rinin gingꞌan.
LUK 5:18 Da garam faingꞌ ibuaringꞌ garam urungun gruꞌa ruan i tiriang. Da intsaꞌ i dziwara i ampi i fasuda uts da Yisu mingꞌa ungar wasaꞌ, da bitsintaꞌ imami ruan angu gin. Ibinigi da ribarangan iyab ungar gudzun wagungꞌ, da itawaꞌ nam bida intap gur sinungꞌ ungar gudzun. Da itatangin garam urungun gruꞌa ruan igi impruꞌ da rabiꞌ gan iruꞌ wasaꞌ i ampi tsiraꞌ igi da iruꞌ rururungan da Yisu maranggan.
LUK 5:20 Gubuꞌ Yisu tsanganda ribarangan nanggan muarutsan igi da Arangan ini da garam igi, “Garam, dzi siat u nanggam maisan rai.”
LUK 5:21 Da garam Farisai da garam gudzupuꞌ i nan faidagin ini angu i wangunggan, “Garam aruani nam idzuwai? Itsarif runggan i uda Anutu mumai gan! Manga sangꞌ i siata nam maisan? Anutu runtaꞌ angu isangꞌ i siata nam maisan.”
LUK 5:22 Yisu isruꞌ i nan idzuwai ribarangan maran furan da igutin, “Ibianungꞌ da agam maram ifur nan bida nigi imingꞌ gam wangunggam?
LUK 5:23 Nan idzuwai arigi ibarabin iyus i dzi nidan, bida dzi nida, ‘Dzi siat u nanggam maisan rai,’ ma ‘Wauriꞌ da wayu rabiꞌ gam da wafan’?
LUK 5:24 Da bitsintaꞌ aruani da dzi ni agam sruꞌa gin bida Garam Narunggan isu wain i siata nam maisan rai mingꞌa intap.” Da ini da garam urungun gruꞌa ruan igi, “Dzi nani da agu, wauriꞌ da wayu rabiꞌ gam da wafa gampam.”
LUK 5:25 Da sung angu arangan yuriꞌ iyab ribarangan maran, da intsung rabiꞌ gan gingꞌa gin, da iyung da itsarif Anutu ifa gampan.
LUK 5:26 Da rib santan irunt fafun da nugun isantan ruan gin da itsarif Anutu. Da ribarangan ini ibiani, “Gubuꞌ aruani da agi tsanga nam maran mangan santan angu.”
LUK 5:27 Raiyi da Yisu iyung iwaꞌ ifa manaꞌ, da itsanga garam uda takis mangan binganggan Liwai impai mumai uda takis in. Da Yisu ini rutin, “Watsungꞌ dzi.”
LUK 5:28 Da Liwai itangin nam santan rai da yuriꞌ da yatsungꞌ Yisu.
LUK 5:29 Liwai isu nam gadan tsiraꞌ i Yisu imingꞌ ungaran. Da garam uda takis utup tsiraꞌ da garam faingꞌ iwaꞌ da iga nam impruꞌ da ribarangan.
LUK 5:30 Da bitsintaꞌ garam Farisai da gan garaman gudzupuꞌ i nan faidagin impruꞌ ruan da ini nan ampi bingan angu da Yisu riban atsungꞌa gin, “Ibianungꞌ da agam irut garam uda takis da garam maisan santan igi iga nam?”
LUK 5:31 Da Yisu ini ribarangan nanggan mungaꞌ, “Garam mamida gingꞌa rinin wasangꞌ i fadan da dudaꞌ u, imaꞌ, garam gingꞌa rinin angu.
LUK 5:32 Dzi anungꞌ iba i nuꞌa rib rururungan u, imaꞌ; dzi ba i nuꞌa garam nanga nam maisan i parima i ruan sinungꞌ nam maisan.”
LUK 5:33 Da ribarangan ini da Yisu ibiani, “Yowanis Ruruba Garam riban atsungꞌa gin inang da ipaꞌ ruan i nam gadan da gubuꞌ fain da yugin, da Farisai riban atsungꞌa gin ibinigi. Ibianungꞌ da u ribam atsungꞌa i agu anungꞌ ipaꞌ ruan i nam gadan da gubuꞌ fain u?”
LUK 5:34 Da Yisu ini nan mungaꞌ, “Amaꞌ, garam bungꞌ uda finin ampi gan waꞌan igi isangꞌ i paꞌa ruan i nam gadan da gubuꞌ aru arangan mpada mpruꞌan igi, ma imaꞌ?
LUK 5:35 Da bitsintaꞌ gubuꞌ mangan bungꞌ awaꞌ i uda garam uda finin igi sinungꞌ riban, da gubuꞌ arigi da ribarangan bungꞌ apaꞌ ruan i nam gadan.”
LUK 5:36 Arangan ini nan raman ani da ribarangan, “Manga anungꞌ isangꞌ i garida ngarukui faꞌ marafaingꞌ isiꞌ mangan da ntanga fada ngarukui ratar u. Bida arangan nanga bida nigi da iwaya ngarukui faꞌ igi da marafaingꞌ amitsa fada ratar igi anungꞌ isangꞌ i sangꞌa ruan u.
LUK 5:37 Da manga anungꞌ isangꞌ i yatsa wain gurun faꞌ ruꞌa apu rini gangan ratar ranguda wain gurun gin u. Bida u nanga bida nigi da wain gurun faꞌ nampanggan bungꞌ anang da apu rini gangan ratar igi bungꞌ aitsiar ruan, i gangan igi wasangꞌ i suda tsiraꞌ. Da wain gurun bungꞌ ayats ruan da nawaya apu rini gangan igi.
LUK 5:38 Imaꞌ, bungꞌ ayats wain gurun faꞌ naruꞌ apu rini gangan faꞌ angu, i rini gangan faꞌ isangꞌ i suda tsiraꞌ.
LUK 5:39 Da manga numa wain ratar sib da bungꞌ abugin i numa wain gurun faꞌ, i arangan ini wain gurun ratar igi bini bingan angu.”
LUK 6:1 Gubuꞌ Sabat mangan da Yisu iyung wasaꞌ i gum wit mangan. Da gan riban atsungꞌa gin ituru wit nidzun fain da isisa gangan i bangin da iga i nidzun.
LUK 6:2 Da garam Farisai fain igutin, “Ibianungꞌ da agam yis nan faidagin udziꞌ i nanga gum suruda wit da gubuꞌ Sabat?”
LUK 6:3 Da Yisu ini ribarangan nanggan mungaꞌ, “Agam ini nan ibi agam mamida i faringꞌa nan i nam Tafit da gan garaman nangan da gubuꞌ ribarangan mangits rutan ugu.
LUK 6:4 Arangan yatangꞌ Anutu ungaran da iyu bret tsarada suda mararam da igan, da irim fain da gan garaman iga impruꞌ. Nam gadan igi garam pumuꞌa Anutu wain ruas runggan angu gan gadan da Anutu nanggan faidagin ipaꞌ nan i garam utaꞌ anungꞌ gadan u.”
LUK 6:5 Da Yisu itip ini, “Garam Narunggan isu wain i gubuꞌ Sabat.”
LUK 6:6 Da gubuꞌ Sabat mangan da Yisu yatangꞌ ungar mpruꞌa ruan gin da ifis i nan. Da garam manga bangin watsiang mingꞌa i bangin bini impa wasaꞌ impruꞌ.
LUK 6:7 Da Farisai da garam gudzupuꞌ i nan faidagin isau sanab i dzura nan i raruda Yisu. Ibinigi da ribarangan irarab Yisu ragun, i bida tipa garam rinin gingꞌan da gubuꞌ Sabat igi.
LUK 6:8 Da bitsintaꞌ Arangan iwaꞌ da ribarangan maran furan gan igi sib. Ibinigi da Arangan ini da garam bangin watsiang igi, “Wauriꞌ da wamunti rib santan maran.” Da arangan imunti iyab rib santan maran.
LUK 6:9 Da Yisu ini da ribarangan, “Dzi ni guta i agam, mingꞌa gubuꞌ Sabat da isangꞌ nanga bini ma nanga maisan, ma agi rima rib fain sib i mpada marantaꞌan ma isa funub?”
LUK 6:10 Arangan irarab ribigi maran iba fan da ini da garam igi, “Watatu banginggam,” da arangan inang ibinigi, da arangan banginggan itip iwaꞌ bini.
LUK 6:11 Da bitsintaꞌ rib Farisai da garam gudzupuꞌ nugun itsakia iyus da impruꞌ ruan ini nan i nanga bida anungꞌ i Yisu.
LUK 6:12 Gubuꞌ igi gan mangan da Yisu ifa mamai i udagin da iyu idziang manga santan i udagin da Anutu.
LUK 6:13 Pisa tataꞌ mangan da Arangan inuꞌ gan riban atsungꞌa gin santan impruꞌ da ipiriangꞌ 12 angu da irim bingan aposel rutin:
LUK 6:14 manga Saimon (aru Arangan faringꞌa Petrus in) da Andru (Petrus rainggan), da Dzems, Yowanis, Filip, da Bartolomiu,
LUK 6:15 Matiu, Tomas, da Dzems (Alfius narunggan), da Saimon (faringꞌa Dzelot in),
LUK 6:16 da Yudas (Dzems narunggan), da Yudas Iskariot (aru nida Yisu wasi da garam ipiap).
LUK 6:17 Da Yisu irut ribarangan impruꞌ ruan iruꞌ ifa munti bump mangan. Da riban atsungꞌa gin utup tsiraꞌ da garam ampi tsiraꞌ bingan mingꞌa Yudia santan, mingꞌa Yerusalem, da mingꞌa uruts ringan Taia da Saidon iwaꞌ impruꞌ.
LUK 6:18 Santan igi iba i ringanta i Arangan da Arangan tipa ribigi rininggan dauman. Da Arangan itip rib santan marapayam maisan yantsangan iwaꞌ bini.
LUK 6:19 Da garam santan yintsaꞌ i gifa Arangan, i wain nampang iwaꞌ imingꞌ Arangan da inang ribarangan santan idaum.
LUK 6:20 Yisu irarab riban atsungꞌa gin da ini, “Agam aru sauda runggam ani, nugum watsiaꞌ, i agam bungꞌ ampa wasaꞌ i Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman.
LUK 6:21 Agam aru mpada mangits da aruani, nugum watsiaꞌ, i agam bungꞌ asuf. Agam aru ranga maragurun da aruani, nugum watsiaꞌ, i agam bungꞌ arubungꞌ.
LUK 6:22 Nugum watsiaꞌ da gubuꞌ garam buginda agam da siata agam rai da rima ub da agam da tsanganda agam binganggam maisan, i wain, agam yatsungꞌ Garam Narunggan.
LUK 6:23 Gubuꞌ nam bida nigi waꞌan da agam da nugum watsiaꞌ da watup da wangump farab angu gin. I agam bungꞌ ayu mungaꞌ gan tsiraꞌ bingan namingꞌ gunungun. I ribigi rumpun rusan inang ibinigi i profet ruas mungꞌ.
LUK 6:24 Agam garam nam bunump yusan, watsauꞌ i runggam, i agam iwaꞌ da nanggam mpada bini sib.
LUK 6:25 Agam garam sufa bini i nam gadan da aruani, watsauꞌ i runggam, i agam bungꞌ ampa mangits. Agam garam rubungꞌan da aruani, watsauꞌ i runggam, i agam bungꞌ arang nagampun runggam.
LUK 6:26 Agam aru rib santan tsarifan ugu, watsauꞌ i runggam, i ribarangan rumpun rusan inang ibinigi i profet umpur.
LUK 6:27 “Da bitsintaꞌ dzi nani da agam aru ringanta i dzi nabiani: Maram wari i garam ipiapam, da wanang bini i rib buginda agam.
LUK 6:28 Da waugin da wagut i Anutu i nanga bini i rib pupuarapan da agam da rib nanga maisan i agam.
LUK 6:29 Bida manga puaka u giyam marafaingꞌ da waitam i marafaingꞌ nafa rutin, ma bida manga uda u saketam, da anungꞌ miminda i siotam u.
LUK 6:30 Rib guta agu i nanggam idzuwai da warim rutin. Da bida rib fain uda u nanggam mangan da anungꞌ guta gin i tipa udan u.
LUK 6:31 Sanab idzuwai agam nida rib fain nangan da agam, da wanang da ribigi mungꞌ raiyi.
LUK 6:32 “Bida agam maram arida i rib fain maran arida i agam, da manga butsarifa agam in? I garam asub maran yari i garam maran arida gin ibinigi.
LUK 6:33 Bida agam nanga bini i rib nanga bini i agam, da manga butsarifa agam in? I garam asub inang sanab bida nigi impruꞌ.
LUK 6:34 Da bida agam rima nam da ribagam maram fura i uda nam mungaꞌ gin, da manga butsarifa agam in? I garam asub irim nam da garam asub fain i uda nam mungaꞌ gin ibinigi.
LUK 6:35 Da bitsintaꞌ maram wari i garam ipiapam, da wanang bini i ribarangan. Da warim nam rutin, da maram anungꞌ fura i tipa uda nam igi mungaꞌ gan u. Atsungꞌa uwayant bida nigi da agam bungꞌ awaꞌ da nam mungaꞌ tsiraꞌ bingan, da agam bungꞌ asu Anutu Mpada Wagungꞌ narun rusan, i Arangan isu maraampi da garam maisan da mamida i nida dangki rutin.
LUK 6:36 Wasu maraampi da rib fain nabi agam Ramanggam isu maraampi da agam.
LUK 6:37 “Anungꞌ raruda garam fain; agam nanga bida nigi da Anutu wasangꞌ raruda agam. Da anungꞌ tsanganda garam fain maisan da nida nan asubin; agam nanga bida nigi da Anutu wasangꞌ tsanganda agam maisan. Wasiat garam fain nanggan maisan rai da Anutu bungꞌ asiat agam nanggam maisan rai nabinigi.
LUK 6:38 Warim nam da rib fain, da bida agam nanga bida nigi, da agam bungꞌ awaꞌ da nam igi mungaꞌ gan nayus, da bungꞌ afungꞌ wasi da nayats ruan. Nam igi bungꞌ awaꞌ da agam nasangꞌ ampap idzuwai agam riman da rib fain.”
LUK 6:39 Da Yisu itip ini nan raman mangan ibiani, “Amaꞌ, isangꞌ garam maran gampaman mangan mungꞌa i maran gampaman mangan? Imaꞌ! Bungꞌ aruaꞌ ntsuf!
LUK 6:40 Da mamaꞌ atangꞌan anungꞌ isangꞌ i yusa kidungwaga gan. Da bitsintaꞌ rib santan ntsupa guman atangꞌan sib da bungꞌ asangꞌ gan kidungwaga gan.
LUK 6:41 Ibianungꞌ da u tsanga gai pupumuts mingꞌa u rainggam maranggan, da u maram wafur dubung mingꞌa sib i u maranggam?
LUK 6:42 Ibianungꞌ da u ni da rainggam ibiani, ‘Raingꞌ, wanang da dzi nadziwar i gai pupumuts mingꞌa u maranggam,’ da bitsintaꞌ u anungꞌ itsangan dubung tsiraꞌ mingꞌa sib i u maram u? U garam umpur nifun nida nan angu, watus dubung mingꞌa u maranggam mungꞌ raiyi, ida u maram bungꞌ adzidziwan i siata gai pupumuts rai i rainggam maran.
LUK 6:43 “Gai bini anungꞌ ikap nidzun maisan ma gai maisan anungꞌ ikap nidzun bini u, imaꞌ.
LUK 6:44 Garam isruꞌ i gai santan angu iyab i gan nidzunggan. Garam anungꞌ iyu gai fik nidzun i gantsuats u, ma wain nidzun i gai maradantang u. Imaꞌ.
LUK 6:45 Nam bini sisungꞌa mingꞌa garam bini wangun isu wain i sanab bini santan nangan. Da nam maisan sisungꞌa mingꞌa garam maisan wangun isu wain i sanab maisan santan nangan. Nan idzuwai garam nifun nidan bungꞌ asanting i wangunggan.
LUK 6:46 “Ibianungꞌ da agam ifaringꞌ dzi, ‘Nifutsarif, Nifutsarif,’ da agam anungꞌ yatsungꞌ dzi nanggangꞌ?
LUK 6:47 Dzi bungꞌ asantingꞌ agam i nan nayab i garam badan da dzi da ringanta i dzi nanggangꞌ da yunga atsungꞌa gin.
LUK 6:48 Garam igi isangꞌ garam rafa ungar dubung ruꞌa intap tauf babampafan i gifa ufiak. Da gubuꞌ mpui furan da udzada i ungar igi da anungꞌ isangꞌ i gruꞌa ruan, i arangan itip bini angu.
LUK 6:49 Da bitsintaꞌ manga ringanta i dzi nanggangꞌ da mamida i atsungꞌa gin da aranga sangꞌ garam mamida rafa dubung ruꞌa intap warangꞌ da rima ungar yaba gin. Da gubuꞌ mpui furan badan da udzada gin, da igruꞌ ruan iruꞌ da itatarat i ruan.”
LUK 7:1 Gubuꞌ Yisu fisa i nan igi da garam ringantagin sib da Arangan ifa Kapenaum.
LUK 7:2 Da mingꞌa gamp igi garam singaari Rom gudzunggan mangan impai, da garam guman mangan arangan maran arida gin yusan igingꞌ rinin da inang i mampan.
LUK 7:3 Da gubuꞌ arangan ringanta i Yisu sisingꞌ gan, da arangan itangin garam gudzun Yuda fain ifa i guta i Yisu i batipa i garam guman rininggan.
LUK 7:4 Gubuꞌ rib Yuda igi fawaꞌan da Yisu da ribarangan igampun ruan iyus da Arangan i rima sib, da ini, “Garam aga garam bini i u rima sib,
LUK 7:5 i arangan maran yari i agi utup Yuda da iraf aga ungarangꞌ mpruꞌa ruan gin.”
LUK 7:6 Ibinigi da Yisu irut ribarangan ifan. Da gubuꞌ ribarangan basuda uts, da garam singaari gudzunggan igi itangin rinun rusan fain ifan da isu i nifunggan da ini da Yisu, “Nifutsarif, agu anungꞌ rima barabin da runggam i dzi nanggangꞌ. Dzi anungꞌ garam bini i u bada dzi ungarangꞌ u.
LUK 7:7 Nan wain aru nigi da dzi runggangꞌ anungꞌ iba i tsanganda agu u. Da bitsintaꞌ wani nan angu da dzi mamaꞌ gumangꞌ rinin nadaum.
LUK 7:8 I dzi ibinigi, dzi garam mpada warangꞌ i garam gudzun fain nampanggan, da dzi mpa tayangꞌ garam singaari fain. Bida dzi nidan da mangan, ‘Wafan,’ da ifan, ma ‘Waba,’ da iba. Da dzi mamaꞌ gumangꞌ ibinigi, dzi nidan, ‘Wanang wabiani,’ da inang ibi dzi nidan.”
LUK 7:9 Gubuꞌ Yisu ringantagin da Arangan irunt fafun gin, da iparim i ruan da ini da ampi santan atsungꞌa Arangan igi ibiani, “Dzi nani da agam, dzi anungꞌ itsanga nam muarutsan tsiraꞌ bida ani mingꞌa wasaꞌ i garam Israil santan u.”
LUK 7:10 Da rib aru fa nida nan da Yisu ugu itip ifawaꞌ ungar, da itsanga mamaꞌ gum rinin iwaꞌ bini sib.
LUK 7:11 Maiꞌ mangan da Yisu ifa gamp mangan binganggan Nain, da gan riban atsungꞌa gin da ampi tsiraꞌ irut Arangan impruꞌ ruan ifan.
LUK 7:12 Gubuꞌ Arangan fasuda uts da muantsi nifun atangꞌa fada gamp igi, da rib ibuaringꞌ garam mampan iwaꞌ ba. Sagat yaruf mangan narunggan bitsintaꞌ arangan igi. Da ampi tsiraꞌ gamp igi irut sagat igi iba impruꞌ.
LUK 7:13 Gubuꞌ Nifutsarif tsanganda sagat igi da igaib arangan da ini rutin, “Anungꞌ rangan u.”
LUK 7:14 Ida Yisu iyung ifa rim bangin i tiriang badzab gingꞌa gin igi, da rib buaringꞌan imunti untras angu. Da Arangan ini, “Mamaꞌ rini faꞌ, dzi nani da agu, wauriꞌ wayab.”
LUK 7:15 Da garam mampan igi itip impai iyab da itip ini nan, da Yisu iyu arangan itip ifa da rinanggan.
LUK 7:16 Da ribarangan irat da nugun isantan ruan da itsarif Anutu. Da ribarangan ini, “Profet tsiraꞌ mangan iwaꞌ wasaꞌ i agi. Anutu iba i rima ampan gan sib.”
LUK 7:17 Yisu sisingꞌ gan raꞌa i garam igi ipuꞌ idzarang isangꞌ garam Yuda intapan santan da intap fain mingꞌa manaꞌ impruꞌ ibinigi.
LUK 7:18 Yowanis riban atsungꞌa gin ifis i nam santan Yisu nangan igi da arangan. Ibinigi da Yowanis inuꞌ garaman atsungꞌa gin iruꞌrun ba
LUK 7:19 da itangin ifa i guta i Nifutsarif bida ani, “Mani agu Garam aru Anutu ragadan i badan ugu aruani, ma aga rungꞌ rima marangꞌ i garam mangan?”
LUK 7:20 Gubuꞌ garam igi fawaꞌan da Yisu da ribarangan ini, “Yowanis Ruruba Garam itangin agai iba i guta i agu bida ani, ‘Mani agu Garam aru Anutu ragadan i badan ugu aruani, ma aga rungꞌ rima marangꞌ i garam mangan?’”
LUK 7:21 Da gubuꞌ arigi rururungan da Yisu itip garam rinin gingꞌan mara maran ampi bingan, da rib marapayam maisan yantsangan, da maran gampaman iwaꞌ bini.
LUK 7:22 Ibinigi da Arangan itip ini nan mungaꞌ da garam uda sisingꞌ igi ibiani, “Agam watip wafan da wani wasi da Yowanis i nam idzuwai santan agam tsangandan da ringantagin. Maran gampaman itip itsanga nam ratar, da ngump bigruꞌan itip iyung bini, da rib diginting tirida gin iwaꞌ bini, da ringan putidan iringant i nan, da mampan imunti marataꞌ, da garam sauda runggan iringant i Sisingꞌ Bini.
LUK 7:23 Da garam idzuwai uwayantan mamida suda iruꞌrun i dzi, nugun natsiaꞌ.”
LUK 7:24 Gubuꞌ Yowanis garam sisingꞌ gan fada sib da Yisu ifis i Yowanis nanggan da garam utup tsiraꞌ igi ibiani, “Agam ibufa nam manaꞌ dadauntan i tsanganda nam idzuwai? Agam ifa i tsanganda garam mamida muntida babampafan bida sai yafan manis isa gin da fada badan? Imaꞌ.
LUK 7:25 Da agam ifa i tsanganda nam idzuwai igi, garam atsufa nam fafusan griꞌgriꞌan bini? Imaꞌ. Rib atsufa nam mara kakar bini da mpada bini angu impa king ruas ungaran.
LUK 7:26 Da bitsintaꞌ agam ifa i tsanganda nam idzuwai? Profet mangan? Hai, dzi nani da agam, Yowanis iyus profet ruas santan.
LUK 7:27 I nan kakaran mungꞌ ugu intuang nan i arangan ibiani, ‘Waringantin! Dzi bungꞌ atangin garamangꞌ rima sisingꞌ namungꞌ i agu da bungꞌ atip u sanabam namungꞌ i agu.’
LUK 7:28 Dzi nani da agam, garam santan sagat apingꞌa mingꞌa intap gan mangan wayus Yowanis u. Da bitsintaꞌ garam utaꞌ bingan maꞌan mangan mingꞌa wasaꞌ i Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman iyus Yowanis.
LUK 7:29 Gubuꞌ garam uda takis da garam santan ringanta i Yowanis nanggan fisa gin ugu da iyu mpui ruruban imingꞌ Yowanis banginggan da nigi isantingꞌ ibi imuaruts Anutu uwayantan igi irururung.
LUK 7:30 Da bitsintaꞌ garam Farisai da garam gudzupuꞌ i nan faidagin ibugin i atangꞌa warangꞌ i Anutu nanggan rantsa sib i ribarangan, da anungꞌ iyu mpui ruruban imingꞌ Yowanis banginggan.
LUK 7:31 Da yangin gubuꞌ aruani iwaꞌ ibianungꞌ? Ma dzi nabu ram ribarangan da nam idzuwai?
LUK 7:32 Ribarangan isangꞌ mamaꞌ narun narun mpruꞌa maran mingꞌa mumai rantsa nam in wasaꞌ da nuꞌa fada badan da nuꞌa bida ani, ‘Aga rab simpup da agam wangump u, da aga is mint badzab da agam warang u.’
LUK 7:33 I sanab bida nigi da Yowanis Ruruba Garam iba da anungꞌ iga bret da inum wain gurun u, ida agam ini marapayam maisan yantsanga arangan.
LUK 7:34 Da Garam Narunggan iba da igan da inum da agam itsangan da ini, ‘Garam gada nam da numa wain yusan igi, da nigi garam uda takis da garam asub rinunggan igi i.’
LUK 7:35 Agam ini ibinigi, da bitsintaꞌ rib atsungꞌa Anutu nanggan isantingꞌ ibi Anutu mararuru gan igi nan rururungan.”
LUK 7:36 Farisai mangan irim nan i Yisu i ruta gada nam; ibinigi da Yisu ifa Farisai igi ungaran da igingꞌ iruꞌ i bangin yas i gada nam yatsungꞌ ribigi sanaban.
LUK 7:37 Da sagat asub mangan impa gamp igi. Da gubuꞌ arangan ringanta i Yisu gada nam mingꞌa garam Farisai igi ungaran, da arangan iyu gur bini madamin gaunt bini yusan.
LUK 7:38 Da arangan ifa munti uts Yisu fagan, da irang da maragurun itsururuꞌ iruꞌ i Yisu fagan. Da yidzaꞌ fagan iruꞌ da itias i gudzu yafan gan da itsutsuf i fagan da iyats madamin iyab in.
LUK 7:39 Da Farisai aru rima nan i Yisu ugu gubuꞌ tsanganda nam sagat nangan igi da ini i unggan, “Bida garam ani profet nidzun da madasruꞌ i sagat idzuwai aru gifa arangan ani, i arangan sagat asub.”
LUK 7:40 Da Yisu ini da garam Farisai igi, “Saimon, dzi ni nida nan mangan da agu.” Da Saimon ini, “Kidungwaga tsiraꞌ, wani.”
LUK 7:41 Da Yisu ini, “Garam iruꞌ iyu nam ntsuman imingꞌ garam nam bunump manga gin. Manga yu 500 da manga yu 50.
LUK 7:42 Da rib iruꞌ igi moni gan imaꞌ i tipa rima nam ntsuman igi mungaꞌ gan. Ibinigi da garam igi isiat nam ntsuman rib iruꞌ igi udan rai. Da rib iruꞌ igi mangan maran bungꞌ ari i arangan nayus?”
LUK 7:43 Da Saimon ini, “Dzi marangꞌ ifur i garam uda nam ntsuman tsiraꞌ bingan da garam nam bunump siata rai.” Da Yisu ini, “U ni nan rururungan.”
LUK 7:44 Da Yisu yitam i ruan ifan da sagat igi da ini da Saimon, “Amaꞌ, u tsanga sagat aruani? Dzi yatangꞌ ba ungaram da u anungꞌ irim mpui i dzi adzuꞌa fagangꞌ gin u. Da bitsintaꞌ arangan yadzuꞌ dzi fagangꞌ i maragurun gan, da itias i gan gudzu yafan gan.
LUK 7:45 Da agu anungꞌ itsutsuf dzi u, da bitsintaꞌ gubuꞌ dzi atangꞌa ba ungar da sagat aruani itsutsuf dzi fagangꞌ gubuꞌ guntiꞌ bingan.
LUK 7:46 Da agu anungꞌ irim madamin i dzi gudzungꞌ u, da bitsintaꞌ arangan iyats madamin gaunt bini i dzi fagangꞌ.
LUK 7:47 Ibinigi da dzi nani da agu, dzi tias arangan nanggan maisan ampi bingan ugu rai, ibinigi da arangan isantingꞌ nam maran aridan tsiraꞌ bingan. Da bitsintaꞌ garam nanggan maisan isiꞌ angu da gubuꞌ tiasan, da isantingꞌ nam maran aridan isiꞌ angu.”
LUK 7:48 Da Yisu ini da sagat, “Dzi siat u nanggam maisan rai sib wa.”
LUK 7:49 Da ampi fain mpada mpruꞌan igi ini nan ifa iba da runggan ibiani, “Garam aruani nam idzuwai i tiasa nam maisan rai?”
LUK 7:50 Da Yisu ini da sagat, “U nanggam muarutsan irim agu sib. Wafan ruta nan nufan.”
LUK 8:1 Yisu rumpa nigi pas raiyi, da imus yunga fada gamp gamp da ifis i sisingꞌ bini Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman. Da riban 12 ugu irut Arangan,
LUK 8:2 da sagat fain Yisu siata marapayam maisan da rinin gingꞌan mara maran sinungꞌ ugu irut impruꞌ: Maria (faringꞌa sagat Magadara) aru marapayam maisan 7 waꞌa gin ugu,
LUK 8:3 da Yowana — gabunggan Kudza suda gudzun i Herot ungaran — da sagat mangan binganggan Susana, da sagat ampi bingan fain. Sagat igi irim nam bunumpan i rima Yisu da gan riban atsungꞌa gin sib.
LUK 8:4 Gubuꞌ aru garam ampi tsiraꞌ bingan bada mingꞌa gamp gamp igi bampruꞌa ruan da Yisu, da Arangan ini nan raman ani,
LUK 8:5 “Garam mangan ifa i tirida nam yamun i guman. Gubuꞌ arangan tirida nam yamun nidzun igi, da fain iruaꞌ iruꞌ sanab yunga gin. Da garam gar iyung iyabin da apu dzuf iga sib.
LUK 8:6 Da fain iruaꞌ iyab intap tauf mingꞌa warangꞌ gin, da gubuꞌ ntapa yaban da mpui imaꞌ gin da imaringꞌ sib.
LUK 8:7 Da nam yamun fain iruaꞌ iruꞌ wasaꞌ i gantsuats maradantang da iyab, da bitsintaꞌ gantsuats maradantang iyari ruan ragun gin.
LUK 8:8 Da fain iruaꞌ iruꞌ intap bini, da iyab bini da ikap nidzun iyus, da arangan iyu handret bek i bek bitsintaꞌ aru tiridan ugu.” Gubuꞌ Yisu nida nan igi sib da Arangan ini nan tsiraꞌ ibiani, “Rib ringa bampun mingꞌan, da narim ringan i nan igi bini.”
LUK 8:9 Da Yisu riban atsungꞌa gin igut i Arangan, “Nan raman ani wainggan ibianungꞌ?”
LUK 8:10 Da Arangan ini ibiani, “Agam angu da dzi dziwar i nan maradzigin i Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman wasi da agam, da bitsintaꞌ rib fain aga da dzi bungꞌ ani nan raman angu, i ‘tuas aru nigi bungꞌ ararab da bitsintaꞌ wasangꞌ tsanganda ratar u, da bungꞌ aringantin da bitsintaꞌ wasangꞌ i sruꞌa gin u.’
LUK 8:11 “Nan raman wainggan ibiani: Nam yamun nidzun igi Anutu nanggan.
LUK 8:12 Da nam nidzun aru ruaꞌa ruꞌa sanab da isangꞌ rib ringantagin, da bitsintaꞌ Sadang iba da itias rai i gan wangunggan i ribarangan mamida i muarutsan da waꞌan da nam rima sib i mpada marantaꞌan.
LUK 8:13 Da nam nidzun ruꞌa yaba intap tauf da ibi rib uda nan ruta nugun tsiaꞌan, da imuaruts pas angu. Da gubuꞌ nam intsaꞌan waꞌa rutin da intsruk ruan sib, i igatan imaꞌ.
LUK 8:14 Da nam nidzun ruaꞌa ruꞌa wasaꞌ i gai maradantang da isangꞌ rib ringanta i Anutu nanggan, da bitsintaꞌ wangun barabindan, da nam bunump, da nugun tsiaꞌan intap ani gan ibuafir ribarangan uwayantan. Da nan igi anungꞌ ikap nidzun i wangunggan.
LUK 8:15 Da bitsintaꞌ nam nidzun ruaꞌa ruꞌa intap bini, da isangꞌ rib nida nan nidzun da wangunggan dzidziwandan bini da ringanta i Anutu nanggan da gifa babampafan sangꞌa kapa nidzun bini yusan.
LUK 8:16 “Manga ntanga rampi da anungꞌ itangaf gur ragun gin ma irim iruꞌ tiriang gingꞌa gin warangꞌ u. Imaꞌ, arangan yantungꞌ iyab wagungꞌ i rib atangꞌa ba ungar da tsanganda puatsadan.
LUK 8:17 I sanab bida nigi da nam santan dziginda ruan da bungꞌ awaꞌ namingꞌ nam manaꞌ, da nam santan mingꞌa marapatiꞌ bungꞌ akupis ruan wasi da rib santan bungꞌ asruꞌ gin.
LUK 8:18 Ibinigi da watip rima ringam i nan. I garam uda nan ruꞌa wangunggan da Anutu rubungꞌ asinga, da garam mamida uda nan igi da uwayant isiꞌ pas aru arangan nida uda sib ugu da bungꞌ ayu sinungꞌ arangan.”
LUK 8:19 Yisu rinanggan da rain rusan iba i tsanganda Arangan, da bitsintaꞌ ampi tsiraꞌ bingan igi da wafasu uts rutin.
LUK 8:20 Da garam mangan ini da Yisu, “U rinanggam da raim rusam iba munti manaꞌ da ini tsanganda agu.”
LUK 8:21 Da Yisu ini, “Dzi rinanggangꞌ da raingꞌ rusangꞌ aranga aru rib ringanta i Anutu nanggan da atsungꞌa gin.”
LUK 8:22 Gubuꞌ mangan da Yisu ini da riban atsungꞌa gin, “Agi fada mpui fuꞌ ani marafaingꞌ aga.” Ibinigi da ribarangan iyab ifa madzung da ifan.
LUK 8:23 Da gubuꞌ madzung rungꞌ mapa fadan da Yisu igingꞌ marampruꞌ. Da fifingꞌ da iyamiyam tsiraꞌ iwaꞌ, da mpui iyats ruan yatangꞌ madzung. Da ribarangan impa maisan.
LUK 8:24 Da ifa nuꞌ Yisu marataꞌ da ini, “Tsiraꞌ, agi bungꞌ amamp!” Ibinigi da Yisu yuriꞌ da impiꞌ fifingꞌ da mpui iyamiyam tsiraꞌ igi da intung.
LUK 8:25 Da Yisu igut i gan riban atsungꞌa gin igi, “Agam nanggam muarutsan imingꞌ anungꞌ?” Tuasarangan irat da igara bangin gin da igut i ruan ifa iba. Da ini, “Garam idzuwai aruani? Arangan ini nan angu da fifingꞌ da mpui iyamiyam tsiraꞌ ugu iringant i gan nanggan!”
LUK 8:26 Da ribarangan ifawaꞌ rib Gerasa intapan sib, imingꞌ mpui fuꞌ marafaingꞌ i intap Galili.
LUK 8:27 Gubuꞌ Yisu ruꞌa i madzung igi da iwaꞌ da garam gamp igi mangan marapayam maisan yantsangan. Gubuꞌ guntiꞌ bingan da garam aru nigi anungꞌ yatsuf nam mangan da anungꞌ impa ungar u; imaꞌ, arangan impai imingꞌ tauf bampun rima badzab in.
LUK 8:28 Da gubuꞌ ampi bingan da garam idzur arangan bangin da fagan i tsen da impa tayangꞌ arangan. Da bitsintaꞌ marapayam maisan intap tsen da iyu arangan ifa nam manaꞌ dadauntan. Gubuꞌ arangan tsanganda Yisu da Yisu yaga marapayam maisan i waꞌa sinungꞌ arangan. Da arangan iyaiꞌ da itatapuang iruꞌ Yisu fagan, da inuꞌ nifun tsiraꞌ bingan da ini, “Yisu, Anutu Mpada Wagungꞌ Narunggan, U buni mantuda i dzi? Dzi gaib runggangꞌ da Agu, anungꞌ rima tsakia da dzi u!”
LUK 8:30 Da Yisu igut i marapayam maisan igi, “U binganggam wai?” Da marapayam maisan ini, “Ampi Bingan,” i wainggan ibiani marapayam maisan ampi bingan iyantsang arangan.
LUK 8:31 Da ribarangan igampun ruan iyus angu da Yisu i anungꞌ wata ribarangan rai ruꞌa ntsuf ampapan maꞌan u.
LUK 8:32 Da mingꞌa mamai igi da ifab pakraꞌ ampi bingan iyung iga nam. Da marapayam maisan igi igampun ruan i Yisu nida nifun da ribarangan atangꞌa i ifab. Da Yisu itaga ruan rutin.
LUK 8:33 Gubuꞌ marapayam maisan waꞌa sinungꞌ garam igi, da ribarangan yatangꞌ i ifab santan igi. Da ifab santan igi irunt iruꞌ mamai igi da iruaꞌ iruꞌ mpu fuꞌ da inum mpui isuf da imamp sib.
LUK 8:34 Da gubuꞌ rib mpada tayangꞌ ifab igi tsanganda nam waꞌan igi, da irunt ifan da ifis i nan igi wasi imingꞌ gamp tsiraꞌ da gamp isiꞌ isiꞌ fain mingꞌa wafiꞌa gamp tsiraꞌ igi.
LUK 8:35 Da garam santan iba i tsanganda nam waꞌan nigi. Gubuꞌ ribarangan bawaꞌan da Yisu da itsanga garam marapayam maisan tirida rai ugu da uwayantan idaum, da yatsuf nam, da impai Yisu fagan warangꞌ, da ribarangan irat.
LUK 8:36 Da rib tsanganda nam waꞌan nigi ifis i nam garam marapayam maisan yantsangan ugu iwaꞌ bini ibianungꞌ da garam fain mingꞌa bampan igi.
LUK 8:37 Ibinigi da rib Gerasa santan waꞌan igi irat nidzun angu da ini da Yisu, “Watangin aga rai.” Ibinigi da Yisu irut riban iyab madzung i tipa fadan.
LUK 8:38 Da garam marapayam maisan tirida rai ugu igampun ruan rutin i ruta fadan, da bitsintaꞌ Yisu ini, “Watip wafa gampam da wafis i nam bini Anutu nangan da agu igi.” Ibinigi da garam igi ifa gamp tsiraꞌ igi da iyung ifis i nam Yisu nangan da arangan igi.
LUK 8:40 Gubuꞌ Yisu tipa fawaꞌan da ampi santan rima maran i Arangan igi yis yaring gin.
LUK 8:41 Ida garam gudzun mpada tayangꞌ ungar mpruꞌa ruan gin mangan, binganggan Dzairus, iba tatapuang iruꞌ Yisu fagan da igaib ruan rutin i ruta fada i gan ungaran.
LUK 8:42 Ibiani i arangan narunggan finam bitsintaꞌ angu udzufan 12 arangan inang i mampan. Da Yisu ruta Dzairus yunga fadan da ampi tsiraꞌ isisungꞌ Yisu.
LUK 8:43 Da sagat mangan biꞌ tida waꞌa gin sangꞌa udzuf 12 iwaꞌ igi, da mangan anungꞌ isangꞌ i tipa arangan i waꞌa bini u.
LUK 8:44 Arangan imingꞌ Yisu barun angu ba da irim bangin angu i Arangan ngarukui bampan gan igi, da sung angu arangan biꞌ gan igi intap ruan.
LUK 8:45 Da Yisu igutin, “Manga rim bangin ba i dzi?” Gubuꞌ rib santan tunga maran gin, da Petrus ini, “Tsiraꞌ, garam ampi tsiraꞌ bingan isirus rinin i Agu.”
LUK 8:46 Da bitsintaꞌ Yisu ini, “Imaꞌ. Mangan irim bangin i dzi, i dzi sruꞌ gin i nampang iwaꞌ sinungꞌ dzi.”
LUK 8:47 Da sagat igi iwaꞌ da nan igi ibi Yisu sruꞌagin sib da arangan iratarat iba tatapuang iruꞌ Yisu fagan. Da ifis i nan rib santan maran i wain idzuwai da arangan irim bangin i Yisu ngarukui gan da gubuꞌ arangan gifan da iwaꞌ bini sung angu.
LUK 8:48 Da Yisu ini da arangan, “Narungꞌ, u nanggam muarutsan inang da u daum. Wafa ruta nan nufan.”
LUK 8:49 Gubuꞌ Yisu rungꞌ nida nan da sagat igi da garam mangan imingꞌ Dzairus ungaran iba da ini da Dzairus, “U narunggam finam ugu imamp sib. Da anungꞌ rungꞌ rima barabin da garam tsiraꞌ igi u.”
LUK 8:50 Yisu iringant i nan igi sib da ini da Dzairus, “Anungꞌ ratan u. Wamuaruts angu da arangan bungꞌ awaꞌ bini.”
LUK 8:51 Da gubuꞌ Arangan fawaꞌa Dzairus ungaran igi, da ipaꞌ nan i rib fain da irut Petrus, Yowanis, Dzems, da mamaꞌ mampan igi ramanggan da rinanggan angu yatangꞌ ifan.
LUK 8:52 Da rib santan rungꞌ irang i mamaꞌ finam igi. Da Yisu ini, “Watangin nam rangan. Arangan anungꞌ imamp u; arangan igingꞌ marampruꞌ angu.”
LUK 8:53 Da ribarangan irubungꞌ Yisu i ribarangan itsanga ibi mamaꞌ finam igi mamp sib.
LUK 8:54 Da bitsintaꞌ Yisu igif mamaꞌ igi bangin da ini, “Dzi narungꞌ, wauriꞌ wayab!”
LUK 8:55 Da ganunggan marantaꞌan iba tip yatangꞌ gin da sung angu da arangan yuriꞌ iyab. Da Yisu ini da ribarangan i rima nam rutin i gadan.
LUK 8:56 Arangan ramanggan da rinanggan irunt fafun i nam igi, da bitsintaꞌ Yisu ifai nan i ribarangan i anungꞌ nida nam idzuwai waꞌan igi wasi da rib fain u.
LUK 9:1 Gubuꞌ Yisu nuꞌa riban 12 igi mpruꞌan, da Arangan irim nampang rutin da itangin ribarangan ifa ruta nan ragadan i daruda marapayam maisan rai i garam da nanga rini gingꞌan mara maran dauman da fisa i sisingꞌ bini Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman.
LUK 9:3 Da Yisu ini da ribarangan, “Gubuꞌ agam nida yunga fadan, da anungꞌ uda nam fain u — itip yunga gin, ma tayap farangꞌa nam in, ma nam gadan, ma moni, ma anungꞌ uda ngarukui iruꞌ u.
LUK 9:4 Ungar idzuwai agam fawaꞌa gin da mpada gin, da wampai arigi nasangꞌ agam tanginda gamp igi rai.
LUK 9:5 Da bida garam santan mamida uda agam yaban, da gubuꞌ agam tanginda gamp igi rai da watias faga ngaruntsuafam igi rai, i santingꞌa Anutu nugu tsakia gan.”
LUK 9:6 Ibinigi da ribarangan ifa gamp gamp da ifis i sisingꞌ bini da inang garam rinin gingꞌan idaum.
LUK 9:7 Da Herot Antipas, garam gudzun Galili, iringanti i nam santan waꞌan igi sisingꞌ gan da arangan iyu uwayant ampi bingan gin. I rib fain ini ibiani, “Yowanis Ruruba Garam mampan ugu itip yuriꞌ,”
LUK 9:8 da garam fain ini, “Profet Eliya ibawaꞌ,” da faingꞌ ini, “Mani profet ruas ratar ugu mangan itip imunti marataꞌ.”
LUK 9:9 Da Herot ini, “Dzi saf Yowanis wan utap da bitsintaꞌ garam idzuwai igi aru dzi ringanta i nanggan ani?” Da arangan intsaꞌ i waꞌan da Arangan.
LUK 9:10 Gubuꞌ aposel ruas batipa waꞌa sib, da ifis i nam ribarangan nangan ugu santan da Yisu. Ida Yisu iyu ribarangan angu da impruꞌ ruan fada gamp manga nida Betsaida gin.
LUK 9:11 Da bitsintaꞌ ampi tsiraꞌ isruꞌ i Yisu gan fada gin igi sib da yatsungꞌ Arangan. Da Yisu yis yaring gin, da ifis i Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman da ribarangan, da itip garam rinin gingꞌan iwaꞌ bini.
LUK 9:12 Nam inuf sib da aposel 12 igi iba da Yisu da ini da Arangan, “Wani da ampi ani nadzarang nafa gamp uts uts mingꞌa ani i sauda nam gadan da mumai gan gingꞌa gin. I agi mpa nam manaꞌ nam gadan maꞌa gin.”
LUK 9:13 Da Yisu ini nan mungaꞌ, “Agam runggam warim nam gadan rutin.” Da ribarangan itip ini, “Aga yu bret isiꞌ 5 da yafas iruꞌ angu, da bida agai nida rima nam gadan da ribani, da agai nafa baim nam asangꞌ ampi tsiraꞌ bingan ani!”
LUK 9:14 (I garam ampi igi garam runggan isangꞌ 5,000.) Da Yisu ini da riban atsungꞌa gin, “Wani da ribarangan 50 nampruꞌ ruan nampai nasangꞌ utup utup.”
LUK 9:15 Yisu riban atsungꞌa gin inang ibinigi da garam santan impai iruꞌ.
LUK 9:16 Da Yisu iyu bret 5 da yafas iruꞌ igi, da idantang iyab gunungun da yugin i nam igi da ibrang. Ida Arangan irim da riban atsungꞌa gin i faban da garam santan.
LUK 9:17 Da ribarangan igan da isuf wasi, da nam gadan pupumuts fain rumingꞌan, da intsungꞌ da ifarangꞌ i tsitsuꞌ firan 12 da ifungꞌ.
LUK 9:18 Gubuꞌ mangan da Yisu irut riban atsungꞌa gin angu impai da Arangan runtaꞌ yugin, da Arangan igut i ribarangan, “Amaꞌ, ampan santan ugu ini dzi mangan?”
LUK 9:19 Da ribarangan ini, “Rib fain ini Yowanis Ruruba Garam, da rib fain ini Eliya, da fain rungꞌ ini, ‘Mani profet ratar ugu mangan igi itip imunti marataꞌ.’ ”
LUK 9:20 Da Yisu igut i ribarangan, “Da agam? Agam ibuni manga i dzi?” Da Petrus ini, “Agu Kristus, Garam Anutu Ragada mungꞌ i rima garaman sib.”
LUK 9:21 Da Yisu ifai nan i ribarangan i anungꞌ nida nan igi wasi da rib fain u.
LUK 9:22 Da Arangan rungꞌ ini, “Garam Narunggan bungꞌ awaꞌ da barabin ampi bingan namingꞌ garam banginggan. Garam Israil gudzun rusan, da garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan, da garam gudzupuꞌ i nan faidagin ruas bungꞌ abugin Arangan da bungꞌ asiat Arangan rai da bungꞌ ais funub, da gubuꞌ suda iruꞌ da bits da Arangan bungꞌ amunti marataꞌ.”
LUK 9:23 Da Yisu ini da garam santan, “Bida manga nida atsungꞌa dzi da narim barun da wangunggan da maranggan furan, da gubuꞌ sib angu da nabuaringꞌ gai mpara i ruan gan da natsungꞌ dzi.
LUK 9:24 I garam maran fura i rima runggan sib i nanggan mpada bini mingꞌa intap ani, da bungꞌ arim ganunggan rai, da bitsintaꞌ garam rima runggan rai i dzi, da bungꞌ arim ganunggan sib.
LUK 9:25 I bida garam ufuma nam bunump santan intap ani, da rima ganunggan rai, da nigi naburim arangan sib nabianungꞌ?
LUK 9:26 Da bida manga rinin miaꞌa i dzi da nanggangꞌ, da dzi riningꞌ bungꞌ amiaꞌ gin da gubuꞌ dzi, Garam Narunggan, tipa badan da santingꞌa dzi da Ramangꞌ da angira mararam nanggangꞌ puatsadan wasi.
LUK 9:27 Dzi ni nan nidzun bingan da agam, rib fain rungꞌ muntida aruani bungꞌ atsanga Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman sib raiyi, ida namus mampan.”
LUK 9:28 Gubuꞌ bida 8 fada sib i nan Yisu nidan igi, da Arangan iyu Petrus, Yowanis, da Dzems iyab mamai i udagin.
LUK 9:29 Da gubuꞌ Arangan rungꞌ udagin da Arangan maran iwaꞌ maran mangan, da ngarukui gan iningining ibi tsuarip.
LUK 9:30 Da sung angu garam iruꞌ, Moses da Eliya, iwaꞌ da irut Yisu ini nan.
LUK 9:31 Rib iruꞌ igi imunti ruta nam puatsadan, da ini nan i Yisu nanggan mampan bungꞌ awaꞌ uts angu namingꞌ Yerusalem i sangꞌa Anutu nanggan ragada sib.
LUK 9:32 Petrus da rib ruta arangan igingꞌ marampruꞌ, da bitsintaꞌ gubuꞌ ribarangan maran taꞌan da itsanga Yisu nanggan puatsadan da rib iruꞌ muntidan mpruꞌan.
LUK 9:33 Da gubuꞌ Moses da Eliya nanga i tanginda Yisu rai, da Petrus ini da Yisu, “Tsiraꞌ, bini angu i aga ruta agam mpada ani; aga naraf marayawaꞌ iruꞌ da bits nasangꞌ agam — agu, da Moses, da Eliya.” (Petrus anungꞌ isruꞌ i nanggan nidan igi u.)
LUK 9:34 Gubuꞌ arangan rungꞌ nida nan da maraum iwaꞌ da ibuafir ribarangan sib, da gubuꞌ maraum nanga i buafiran da ribarangan irat.
LUK 9:35 Da nifun mangan iwaꞌ imingꞌ maraum wasaꞌ da ini, “Nani dzi Narunggangꞌ aru dzi ragadan ugu; waringant i Arangan.”
LUK 9:36 Gubuꞌ nifun nan igi waꞌa sib, da ribarangan itsanga Yisu runtaꞌ angu rungꞌ muntidan. Da ribarangan anungꞌ ifis i nam tsangandan igi wasi da rib fain isangꞌ gubuꞌ guntiꞌ bingan.
LUK 9:37 Da maiꞌ mangan da ribarangan iruꞌ mamai iba, da ampi tsiraꞌ iwaꞌ da Yisu.
LUK 9:38 Da garam manga mingꞌa wasaꞌ i ampi tsiraꞌ igi inuꞌ, “Kidungwaga tsiraꞌ, dzi gampun runggangꞌ da agu i u tsanganda dzi narunggangꞌ marub. I dzi narunggangꞌ bitsintaꞌ arangan igi.
LUK 9:39 Marapayam maisan inang da iyantsang arangan da sung angu arangan iyaiꞌ tsiraꞌ. Da yuntsiang i arangan da nifu fufuat iwaꞌ i nifun. Maiꞌ maiꞌ da marapayam maisan igi yis arangan da iwaya nidzun angu da gubuꞌ ampi bingan da wasangꞌ i tirida arangan rai.
LUK 9:40 Dzi gampun runggangꞌ da u ribam atsungꞌa i agu i daruda marapayam maisan igi rai, da bitsintaꞌ ribarangan anungꞌ isangꞌ u.”
LUK 9:41 Da Yisu ini nan mungaꞌ, “Agam yangin gubuꞌ aruani, agam garam nanggam muarutsan maꞌan da mamida atsungꞌa sanab rururungan! Dzi rut agam impai gubuꞌ guntiꞌ bingan, da gubuꞌ idzuwai da agam muarutsan? Wayu narunggam igi naba.”
LUK 9:42 Gubuꞌ mamaꞌ igi yunga fadan da Yisu, da marapayam maisan itapu arangan iruꞌ intap da yuntsiang i arangan. Da bitsintaꞌ Yisu impiꞌ marapayam maisan i tirida mamaꞌ igi rai da rinin dauman, da itip itangin arangan ifa da ramanggan.
LUK 9:43 Da garam santan irunt fafun gin da maran ifur nan i Anutu nampanggan tsiraꞌ igi. Gubuꞌ rib santan maran rufura nan i nam Yisu nangan da gubuꞌ santan, da Arangan ini da riban atsungꞌa gin ibiani,
LUK 9:44 “Agam warim ringam bini angu i nan dzi nidan da agam ani! Garam mangan bungꞌ arim Garam Narunggan nafa garam ipiap banginggan.”
LUK 9:45 Da bitsintaꞌ nan igi imingꞌ isu marapatiꞌ da ribarangan i anungꞌ sruꞌa i nan igi wainggan, da ribarangan irat i guta i Arangan.
LUK 9:46 Yisu riban atsungꞌa gin yudzungꞌ i nan da ruan i manga suda miamun i ribarangan.
LUK 9:47 Da Yisu isruꞌ i ribigi wangunggan rima udzungꞌ da ruan gin igi, da iyu mamaꞌ narun isiꞌ mangan iba munti isarimp Arangan.
LUK 9:48 Da Yisu ini da ribarangan, “Manga isa yaring i mamaꞌ narun mangan bida ani i dzi binganggangꞌ, da yis yaring i dzi. Da manga isa yaring i dzi, da yis yaring i aru tanginda dzi badan ugu. I manga aru rasuda runggan wasaꞌ i agam santan da nigi isu miamun.”
LUK 9:49 Da Yowanis ini, “Garam tsiraꞌ, aga tsanga garam mangan siata marapayam maisan i u binganggam. Da aga ni da arangan i tanginda rai, i wain, arangan anungꞌ irut agai yatsungꞌ agu u.”
LUK 9:50 Da Yisu ini, “Anungꞌ muntida sib in u, i garam mamida rima ipiap i agam da nigi su agamam mangan.”
LUK 9:51 Gubuꞌ uda Yisu fada gunungun ibasu uts da Yisu irim uwayantan santan i fada Yerusalem.
LUK 9:52 Da Arangan itangin garam sisingꞌ imungꞌ da yatangꞌ Samaria gampan mangan i rima sisingꞌ i tipa ruan i Arangan.
LUK 9:53 Da bitsintaꞌ garam gamp mingꞌa nigi anungꞌ yis yaring i Arangan u, i wain, Arangan ini fada Yerusalem.
LUK 9:54 Gubuꞌ garaman atsungꞌa gin iruꞌ Dzems da Yowanis tsanganda nam igi da igut in, “Nifutsarif, u maram ifur i agai nuꞌa dzaf mingꞌa gunungun ruꞌa ba da gada rib arani?”
LUK 9:55 Da bitsintaꞌ Yisu itaningꞌ da impiꞌ ribarangan,
LUK 9:56 da ribarangan ifa gamp mangan.
LUK 9:57 Gubuꞌ rungꞌ yunga sanab fadan, da garam mangan ini da Yisu, “Dzi bungꞌ atsungꞌ agu i sanabam idzuwai u yunga gin.”
LUK 9:58 Da Yisu ini nan mungaꞌ, “Iyam buman igingꞌ bampun gan, da apu dzufa maranguntung wagungꞌ irim gitan. Da bitsintaꞌ Garam Narunggan ungaran gingꞌa isa gudzunggan gin imaꞌ.”
LUK 9:59 Da Arangan itip ini ifa da garam mangan, “Watsungꞌ dzi.” Da bitsintaꞌ garam igi itip ini nan mungaꞌ, “Nifutsarif, watangin dzi da dzi nampai nasangꞌ dzi dzufungꞌa ramanggangꞌ sib raiyi.”
LUK 9:60 Da Yisu ini da arangan, “Wanang da rib mampan narim garaman mampan, da bitsintaꞌ wafan da wafis i sisingꞌ Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman.”
LUK 9:61 Da garam mangan rungꞌ ini, “Nifutsarif, dzi bungꞌ atsungꞌ i agu, da bitsintaꞌ wanang da dzi natip afan da nasu nam pas da narata utupangꞌ bangin raiyi.”
LUK 9:62 Da Yisu ini, “Garam gifa nam makau dzungꞌa gin da safa intap da tida taningꞌa fada barun wadaum i nanga gum i Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman u.”
LUK 10:1 Raiyi da Nifutsarif iraga rib fain atsungꞌa gin isangꞌ 72 da itangin ribigi iruꞌ iruꞌ gin imungꞌ ifa gamp tsiraꞌ da isiꞌ santan Arangan maran fura i fada gin.
LUK 10:2 Arangan ini da ribarangan, “Nam gum atiꞌ iyus, da bitsintaꞌ garam gum iruꞌ angu. Ibinigi da wagut i gum Ramanggan i rima mamaꞌ gum i ufuma nam nidzun mpruꞌan.
LUK 10:3 Wafan! Dzi tangin agam iwaꞌ ifan ibi dumpa mingꞌa wasaꞌ i iyam buman.
LUK 10:4 Anungꞌ uda nam farangꞌa moni gin, ma tayap tsiraꞌ, ma faga gakang. Da anungꞌ nida nan faga guntiꞌ da rib fain mingꞌa sanab.
LUK 10:5 “Gubuꞌ agam atangꞌa ungar mangan da wani, ‘Anutu nan nufan gan narut agam.’
LUK 10:6 Da bida garam ungar igi garam nan mantsingan da nan nufan bungꞌ arut arangan. Da bida maꞌan da Anutu nanggan nufan wasangꞌ i ruta arangan; bungꞌ atip aba da agam.
LUK 10:7 Wampa ungar arigi, da wagan da wanum nam idzuwai ribarangan riman da agam, i nigi iwaꞌ ibi garam gum nam ntsuman gan. Da anungꞌ mpada yunga ungar ungar u.
LUK 10:8 “Da bida gamp idzuwai agam fada gin da isa yaring i agam da waga nam idzuwai ribarangan riman,
LUK 10:9 da watip rib rinin gingꞌan nigi da wani da rib gamp igi, ‘Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman iba su uts da agam sib.’
LUK 10:10 Da bida gamp idzuwai agam fada gin da mamida isa yaring i agam da wawaꞌ wafa sanab da wani,
LUK 10:11 ‘Agam ngaruntsuafam mingꞌa aga fagangꞌ ani aga tsafuts rai i santingꞌa Anutu nugun tsakia gan ibiaꞌ da agam, da bitsintaꞌ wasruꞌ i nan ani: Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman iba su uts sib.’
LUK 10:12 Dzi nani da agam, gubuꞌ raruda garam santan, da garam gamp igi bungꞌ awaꞌ da barabin tsiraꞌ bingan nayus garam Sodom.
LUK 10:13 “Agam garam Koradzin watsauꞌ i runggam! Agam garam Betsaida watsauꞌ i runggam nabinigi! Anutu nampanggan dzi santingꞌan da agam ugu dawaꞌ damingꞌ Taia da Saidon, da ribigi madayiꞌ i pap da madaatsuf umpuaf i santingꞌa bida ribigi iparim i ruan.
LUK 10:14 Da bitsintaꞌ, waꞌa gubuꞌ raruda garam santan, da agam bungꞌ awaꞌ da barabin tsiraꞌ bingan nayus garam Taia da Saidon.
LUK 10:15 Agam garam Kepenaum, agam maram ifur i Anutu uda agam yaba gunungun, a? Imaꞌ! Arangan bungꞌ atapu agam naruꞌ mumai garam mampan uda tsakia gin mingꞌa ratar.”
LUK 10:16 Da ini da riban atsungꞌa gin, “Manga bida ringanta i agam da iringant i dzi, da manga buginda agam da ibugin dzi, da bitsintaꞌ rib idzuwai buginda dzi igi da ibugin garam tanginda dzi badan.”
LUK 10:17 Raiyi da rib 72 igi itip ibawaꞌ da nam nugun tsiaꞌan da ini, “Nifutsarif, aga ni u binganggam da marapayam maisan iringant i nan da iwaꞌ manaꞌ.”
LUK 10:18 Da Arangan ini, “Dzi tsangan Sadang iruaꞌ imingꞌ gunungun ibi tsuarip prikan.
LUK 10:19 Waringantin, dzi rim nampang ibiaꞌ da agam i yaba ragun i mur da nifumafai da agam nampanggam iyus garam ipiap Sadang gan, da nam mangan wasangꞌ wayada agam u.
LUK 10:20 Da bitsintaꞌ nugum anungꞌ tsiaꞌan i marapayam maisan iringant i agam, imaꞌ, nugum watsiaꞌ i yakar agam binganggam i gunungun sib wa.”
LUK 10:21 Gubuꞌ arigi da Marapayam Mararam isisungꞌ Yisu i nam nugun tsiaꞌan, da Arangan ini, “Dzi tsarif Agu, Ramangꞌ Nifutsarif gunungun da intap, i U dzigin nam ani i garam mararuru da uwayant tsiraꞌ da U santingꞌ wasi da garam uwayantan waꞌa bida mamaꞌ naru narun. Hai, Ramangꞌ, nigi U tsanga iwaꞌ bini imingꞌ U maranggam.”
LUK 10:22 Da Yisu itip ini, “Dzi Ramanggangꞌ irim nam santan da dzi. Da manga wasruꞌ i Narun u, imaꞌ, Raman angu. Da manga wasruꞌ i Raman u, imaꞌ, Narun angu da rib Narun piriangꞌan angu i santingꞌa Raman wasi rutin.”
LUK 10:23 Ida Arangan itam i ruan da ini da riban atsungꞌa gin angu ibiani, “Agam nugum watsiaꞌ i nam santan agam tsangandan.
LUK 10:24 I dzi nani da agam, profet da king ruas ampi bingan maran yari i tsanganda nam agam tsangandan, da bitsintaꞌ anungꞌ itsangan, da ringanta i nan agam ringanta gin ani, da anungꞌ iringantin.”
LUK 10:25 Da garam gudzupuꞌ i nan faidagin imunti da yintsaꞌ Yisu i nan guta gin ibiani, “Kidungwaga tsiraꞌ, dzi bunanga bida anungꞌ i waꞌa da nam mpada ratar ntingan?”
LUK 10:26 Da Yisu ini arangan nanggan mungaꞌ, “Da u faris nan faidagin Moses akaran ugu ibianungꞌ?”
LUK 10:27 Da garam igi ini, “Maram wari i Nifutsarif Yawe u Anutu gam ruta wangunggam santan da ganunggam santan da riniurun gam santan da uwayantam santan. Da maram wari i u rinum rusam nabi u maram arida i runggam.”
LUK 10:28 Da Yisu ini rutin, “U ni nan rururungan. Wanang wabinigi da u bungꞌ awaꞌ da nam mpada maran taꞌan.”
LUK 10:29 Da bitsintaꞌ garam gudzupuꞌ igi inang i rima runggan sib, ibinigi da igut i Yisu, “Mangan igi isu dzi rinungꞌ rusangꞌ?”
LUK 10:30 Da Yisu ini ibiani, “Gubuꞌ mangan da garam mangan imingꞌ sanab Yerusalem iruꞌ Dzeriko, da garam wapa nam impung arangan. Da ribarangan itsiar i gan ngarukui gan da yis arangan fafarab angu, imamp asub da itangin arangan da rungꞌ igingꞌ.
LUK 10:31 Da garam pumuꞌa Anutu mangan imingꞌ sanab arigi da gubuꞌ arangan fa tsanganda garam igi da isariꞌ sanab ringan gin ya ifa gan arun.
LUK 10:32 Da garam rima gum sib mingꞌa Ungar Mararam mangan ibinigi gubuꞌ aranga bawaꞌa mumai aru nigi da tsanganda garam igi da arangan isariꞌ sanab ringan ibinigi.
LUK 10:33 Da bitsintaꞌ garam Samaria mangan ifan da ifawaꞌ garam igi gan gingꞌa gin, da gubuꞌ arangan tsanganda garam igi da maran intuꞌ gin.
LUK 10:34 Arangan ifa rutin da iyats wain da madamin i rini maisan da ipatiꞌ sib. Ida itangin garam igi iyab dongki gan da iyu arangan ifa ungar ampi gingꞌa gin da impa tayangꞌ gin.
LUK 10:35 Gubuꞌ pisa maiꞌ da garam igi iyu moni silva iruꞌ da irim da garam mpada tayangꞌ ungar igi i mpada tayangꞌ garam igi. Da ini, ‘Watsanga arangan sib, da bida u rima aranga sib yusa nam ntsuman dzi riman da agu, da gubuꞌ dzi tipa badan, da dzi bungꞌ arim u nam ntsuman gam mungaꞌ.’”
LUK 10:36 Da Yisu ini, “U maram ifur garam iruꞌ da bits gan idzuwai aru nigi isu rinunggan i garam waꞌa da barabin i garam maisan banginggan igi?”
LUK 10:37 Da garam gudzupuꞌ i nan faidagin ini, “Garam aru maran gaiba garam igi.” Da Yisu ini, “Wafan da wanang wabinigi.”
LUK 10:38 Gubuꞌ Yisu da riban atsungꞌa gin yunga fadan da iwaꞌ gamp mangan. Da sagat mangan binganggan Mata itus muantsi i gan ungaran da iyu Arangan iyab.
LUK 10:39 Da aranga rainggan binganggan Maria, arangan impa uts da Yisu da irim ringan i nan Yisu nidan.
LUK 10:40 Da bitsintaꞌ Mata ifa iba iyus angu i tipa nam gadan. Da arangan iba da igut i Yisu, “Nifutsarif, anungꞌ bini i dzi rainggangꞌ ruta agu mpadan da dzi nanga gum santan angu gin. Isangꞌ u nidan da arangan i barima dzi sib, ma?”
LUK 10:41 Da Nifutsarif ini da arangan, “Mata, Mata, u wangum ibarabin da u maram ifur nam ampi bingan,
LUK 10:42 da bitsintaꞌ maram wafur nam bitsintaꞌ angu. Maria iyu nam bini sib, da mangan wasangꞌ i siata rai sinungꞌ arangan u.”
LUK 11:1 Gubuꞌ mangan da Yisu yugin, da gubuꞌ Arangan udagin sib, da Arangan garaman atsungꞌa gin mangan ini da Arangan, “Nifutsarif, wasantingꞌ agai i nan udagin, nabi Yowanis santingꞌan da garaman atsungꞌa gin.”
LUK 11:2 Yisu ini da ribarangan ibiani, “Gubuꞌ u nida udagin, da wani wabiani, ‘Ramangꞌ, nifun natsarif u binganggam. U nanggam mpada tayangꞌ garamam naba sung.
LUK 11:3 Warim aga nanggangꞌ gadan da gubuꞌ sib angu.
LUK 11:4 Wasiat aga nanggangꞌ maisan rai i aga siata garam nanggan ntsuma i agai rai. U mauntap i agai nafa nam intsaꞌa agai maꞌ.’”
LUK 11:5 Da Arangan ini da ribarangan, “Bida agamam mangan fada da rinunggan da pas wasaꞌ da nuꞌa arangan da nidan, ‘Raingꞌ, warim bret iruꞌ da bits da dzi,
LUK 11:6 i dzi rinunggangꞌ mangan iba sanab bingibing, da nam gadan imaꞌ i dzi riman da arangan.’
LUK 11:7 Da manga gingꞌa wasaꞌ ini nan mungaꞌ, ‘Anungꞌ rima barabin da dzi u. I dzi tsungin muantsi sib, da dzi rut narungꞌ rusangꞌ igingꞌ sib. Da dzi wasangꞌ uriꞌan da rima nam mangan u.’
LUK 11:8 Dzi ni guta i agam, agam maram ifur i arangan bungꞌ auriꞌ da narim bret, i wain arangan rinunggan igi? Imaꞌ. Nam rima udzungꞌ angu da arangan bungꞌ auriꞌ da narim nam aru aranga sauda runggan gin igi.
LUK 11:9 Ibinigi da dzi nani da agam: wagutin da agam bungꞌ ayu; wasau da agam bungꞌ awaꞌ rutin; wadidinting muantsi da Arangan bungꞌ atus muantsi i agam.
LUK 11:10 I rib santan aru guta gin da iyu mungaꞌ; manga saudan da bungꞌ awaꞌ rutin; da manga didintinga muantsi da muantsi bungꞌ atus ruan.
LUK 11:11 Agam raman ruas, bida mangan narunggan guta gin i yafas da bungꞌ arim mur, ma?
LUK 11:12 Ma bida aranga guta i apu urubit mangan da u bungꞌ arim nifumafai? Imaꞌ, anungꞌ isangꞌ.
LUK 11:13 Agam garam maisan, da bida agam sruꞌa i rima nam bini da narum rusam, da Ramanggam mpada gunungun ibinigi rurim maran angu i rima Marapayam Mararam da rib guta gin.”
LUK 11:14 Gubuꞌ mangan da Yisu idaru marapayam maisan nifu mutut sinungꞌ garam mangan, da garam arangan itip ini nan, da ampi tsiraꞌ irunt fafun gin.
LUK 11:15 Da bitsintaꞌ faingꞌ ini, “Arangan iyu nampanggan imingꞌ Bilsebul, marapayam maisan gudzun gan gin, i siata marapayam maisan rai.”
LUK 11:16 Da rib faingꞌ intsaꞌ Arangan da igutin i santingꞌa nam maran mangan bida Arangan iba imingꞌ Anutu gin.
LUK 11:17 Da Yisu isruꞌ i ribarangan maran furan gan igi, ibinigi da ini da ribarangan, “Bida utup intap mangan branga ruan suda utup iruꞌ da isa ruan da bungꞌ asiat runggan rai, da utup biꞌ bitsintaꞌ branga ruan da bungꞌ asiat runggan rai nabinigi.
LUK 11:18 Bida Sadang utupan mpada tayangꞌ gin branga ruan suda iruꞌ, da bumuntida babampaf bida anungꞌ? Dzi ni nan igi, i agam ini dzi daruda marapayam maisan i Bilsebul nampanggan.
LUK 11:19 Da bida dzi siata marapayam maisan i Bilsebul nampanggan, da bida anungꞌ i agam mamaꞌ gam atsungꞌa i agam? Ribarangan isiat marapayam maisan rai ibinigi da ribarangan bungꞌ araru agam i nan agam nidan.
LUK 11:20 Da bitsintaꞌ bida dzi siata marapayam maisan waꞌa manaꞌ i Anutu banginggan, da nigi isantingꞌ Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman ibawaꞌ da agam sib.
LUK 11:21 “Da gubuꞌ garam riniurun mangan ruta bangin nam muntida sib i gan ungaran, da gan nam bunumpan bungꞌ amingꞌ bini.
LUK 11:22 Da bitsintaꞌ, gubuꞌ garam mangan riniurun yusa arangan bada isa arangan, da bungꞌ ampa riri gin, da nayu arangan bangi nam aru rima runggan sib in ugu sinungꞌ, da nasu wain i gan nam bunumpan da nafab.
LUK 11:23 “Manga mamida rima dzi sib, da irim ipiap i dzi, da manga mamida ufuma ampan mpruꞌan da dzi, da idaru rai.
LUK 11:24 “Da gubuꞌ marapayam maisan tanginda garam mangan rai, da ifa nam manaꞌ dadauntan i sauda mumai mpada asap in. Da bitsintaꞌ, gubuꞌ sauda wasi da ini da runggan, ‘Dzi bungꞌ atip afa ungar dzi tanginda rai ugu.’
LUK 11:25 Da gubuꞌ bawaꞌan da itsangan ungar igi isamur sib da iwaꞌ bini da imingꞌ utaꞌ angu.
LUK 11:26 Ida arangan itip ifan da iyu marapayam maisan 7 maisa yusa arangan ugu, da ribarangan iba tip yatangꞌ da impa ungar igi. Da garam arigi nanggan mpadan imais wasi iyus miamun ugu.”
LUK 11:27 Da Yisu rungꞌ nida nan aru nigi da sagat mangan mingꞌa wasaꞌ i utup tsiraꞌ igi inuꞌ, “U rinanggam aru apingꞌa agu da mpada tayangꞌ agu nugun natsiaꞌ!”
LUK 11:28 Da Arangan ini nan mungaꞌ, “Hai, da bitsintaꞌ rib aru ringanta i Anutu sisingꞌ bini gan da atangꞌa warangꞌ gin nugun natsiaꞌ nayus.”
LUK 11:29 Da garam ampi tsiraꞌ waꞌa sib da fain rungꞌ waꞌa badan, da Yisu ini, “Utup gubuꞌ aruani rib maisan. Ini tsanganda nam maran mangan i santingꞌa bida dzi ba imingꞌ Anutu gin. Da bitsintaꞌ, imaꞌ, nam waꞌan da Yona ugu angu bungꞌ asu nam santingꞌan da ribarangan i tsangandan.
LUK 11:30 Nam idzuwai waꞌan da Yona ugu isu nam santingꞌa garam Niniwe ibi arangan iba imingꞌ Anutu gin, da nam idzuwai waꞌan da Garam Narunggan ibinigi bungꞌ asu nam santingꞌan da utup gubuꞌ aruani.
LUK 11:31 Da gubuꞌ raruda garam da Kwin mingꞌa intap fiꞌ bungꞌ atip amunti marataꞌ mpruꞌan da utup gubuꞌ aruani, da bungꞌ asantingꞌ ribigi nanggan maisan wasi, i arangan iba imingꞌ bingibing bingan i ringanta i Solomon uwayantan bini. Da garam bini bingan yusa Solomon ugu aruani.
LUK 11:32 Da gubuꞌ raruda garam da garam Niniwe bungꞌ atip amunti marataꞌ mpruꞌan da utup gubuꞌ aruani, da bungꞌ asantingꞌ i gan nanggan maisan wasi, i wain ibi rib Niniwe iparim i ruan i nan Yona fisagin, da garam bini bingan yusa Yona ugu aruani.
LUK 11:33 “Manga ntanga rampi da anungꞌ idzigin ma itangaf gur ragun gin u. Imaꞌ; arangan yantungꞌ iyab wagungꞌ i rib atangꞌa ba ungar da tsanganda puatsadan.
LUK 11:34 U maram nidzun isu rampi i u nidzunggam. Gubuꞌ u maram nidzun dauman da puatsadan isisungꞌ u nidzunggam santan, da bitsintaꞌ gubuꞌ u maram nidzun maisan da nam mimin isisungꞌ u nidzunggam.
LUK 11:35 Da u maram fura bida puatsadan mingꞌa wasaꞌ i agu, da watsanga runggam sib i nigi anungꞌ mimindan u.
LUK 11:36 Ibinigi da bida puatsadan sisungꞌa u wasaꞌ gam santan da marafaingꞌ anungꞌ mimindan u, da santan bungꞌ adzidziwan nabi rampi puatsadan arida sib i agu.”
LUK 11:37 Da Yisu fisa i nan sib, da Farisai mangan igut i Arangan i ruta gada nam. Ibinigi da Arangan yatangꞌ ifan da impai iga nam.
LUK 11:38 Da bitsintaꞌ Farisai itsangan da irunt fafun i Yisu anungꞌ yatsungꞌ garam Farisai sanaban adzuꞌa bangin mungꞌ i gada nam u.
LUK 11:39 Ida Nifutsarif ini da arangan, “Waringantin. Agam Farisai iti yadzuꞌ kap da plet manaꞌ angu, da bitsintaꞌ agam wasaꞌ gam ifungꞌ angu i nam yafida un da nanga sasub.
LUK 11:40 Agam garam brabruꞌan! Anutu aru tipa nam manaꞌ, itip nam wasaꞌ impruꞌ ibinigi.
LUK 11:41 Da bitsintaꞌ warim nam mingꞌa wasaꞌ da garam sauda runggan, da nam santan agam nangan bungꞌ awaꞌ bini i Anutu maranggan.
LUK 11:42 “O agam Farisai, watsauꞌ i runggam! I agam irim bus mara maran rini gaunt mingꞌa gum ufuma suda 10 igi gan bits isu dangki da Anutu. Da agam anungꞌ inang uwayant bini i garam fain ma maram yari i Anutu u. Da bitsintaꞌ agam maram wari i Anutu da wanang bini i garam, nampruꞌ da nam rima dangki igi.
LUK 11:43 O agam Farisai, watsauꞌ i runggam! I agam maram yari i uda bintip miamun mingꞌa ungar mpruꞌa ruan gin da garam tsarifa agam mingꞌa mumai rantsa nam in.
LUK 11:44 Agam watsauꞌ i runggam! I agam isangꞌ garam badzab gampan mamida tirida tauf in da garam anungꞌ isruꞌ gin da iyung iyab in.”
LUK 11:45 Da garam gudzupuꞌ i nan faidagin mangan ini da Arangan, “Kidungwaga tsiraꞌ, nan u nidan da arani irim barabin da agai impruꞌ.”
LUK 11:46 Yisu ini nan mungaꞌ, “Agam garam gudzupuꞌ i nan faidagin, watsauꞌ i runggam! I agam nanggan faidagin ampi bingan irim barabin raragun da garam da ribarangan ibuaringꞌ itsiri. Da agam warim bangi tsitsin gam mangan i rima sib u.
LUK 11:47 Watsauꞌ i runggam! Ibiani, agam isara tauf i profet ruas agam tafam rusam miamun isa funub ugu ntsufan.
LUK 11:48 Ibinigi da agam isantingꞌ rururungan i agam maram yari i tafam rusam miamun sanaban nangan; ribarangan yis profet ruas funub da agam isara tauf i ntsufan.
LUK 11:49 Ibinigi da Anutu nanggan mararuru ini, ‘Dzi bungꞌ atangin profet da aposel nafan da ribarangan, da ribarangan bungꞌ awaya profet da aposel ruas nanggan mpadan da bungꞌ ais faingꞌ funub.’
LUK 11:50 Nabinigi da yangin tuas arani bungꞌ asu wain i profet ruas santan biꞌ gan aru yata rai da miamun Anutu tanginda gunungun da intap bawaꞌan da aruani,
LUK 11:51 mingꞌa Abel biꞌ gan da bawaꞌa Tsekaria biꞌ gan aru isa funub mingꞌa wasaꞌ i Ungar Mararam da mumai tsarada nam in. Hai, dzi nani da agam, yangin tuas aruani bungꞌ awaꞌ da nam mungaꞌ i asub santan ugu.
LUK 11:52 “Agam garam gudzupuꞌ i nan faidagin, watsauꞌ i runggam! I agam itsungin muantsi sib i garam uwayantan i sruꞌa i Anutu. Agam runggam watangꞌ u, da agam imunti sib i rib nida atangꞌan.”
LUK 11:53 Gubuꞌ Yisu tanginda ungar igi rai, da garam Farisai da garam gudzupuꞌ i nan faidagin nugun itsakia, da mingꞌa gubuꞌ arigi da fadan da irim ipiap i Arangan i nan guta gin ampi bingan.
LUK 11:54 Ribarangan yintsaꞌ Arangan i bida Arangan nida nan fain asub da mpungan.
LUK 12:1 Gubuꞌ nam igi waꞌan da garam ampi tsiraꞌ bingan iwaꞌ impruꞌ ruan da iyab i rufagan. Da Yisu yis fagan i nan mungꞌ da gan riban atsungꞌa gin, da ini, “Watsanga runggam sib i rib Farisai uwayantan umpur, nifun nidan angu da mamida i atsungꞌa gin. I sanab bida nigi bungꞌ ayantsang agam nabi yist yantsanga bret da fupa yaban.
LUK 12:2 Nam santan mingꞌa marapatiꞌ da bungꞌ abrang patiꞌ gin, da nam santan dziginda ruan da bungꞌ ani wasi.
LUK 12:3 Da nan u nida mingꞌa nam mimin ugu da garam bungꞌ aringantin namingꞌ gubuꞌ dzidziwandan. Da nam idzuwai agam fatafata gin da ruam mingꞌa ungar wasaꞌ da bungꞌ anuꞌ nani wasi namingꞌ nam manaꞌ da santan naringantin.
LUK 12:4 “Dzi rinungꞌ rusangꞌ, agam waringantin. Anungꞌ rata i tuas aru isa riniuriats funub da anungꞌ isangꞌ i tipa nanga nam mangan da agam u.
LUK 12:5 Da bitsintaꞌ, dzi bungꞌ asanting agam i mangan agam rata gin. Warat i Anutu i isa riniuriats funub da isu nampang i tapuda agam ruꞌa dzaf gada ratar ntingan. Hai, dzi nani da agam, warat i Arangan.
LUK 12:6 Da apu dzuf isiꞌ isiꞌ 5 i suba nam bida 2 toea angu, da bitsintaꞌ Anutu maran anungꞌ isamu tuasaranga mangan u.
LUK 12:7 Nan nidzun, Arangan ifaris agam gudzu fufunggam igi santan sib angu. Da anungꞌ ratan u; agam iwaꞌ bini iyus apu dzuf ampi bingan.
LUK 12:8 “Dzi nani da agam, bida manga nida dzi binganggangꞌ wasi da garam intap i muarutsa dzi, da dzi, Garam Narunggan, ibinigi bungꞌ ani arangan binganggan wasi da Anutu angira gan i arangan isu dzi garamangꞌ.
LUK 12:9 Da bitsintaꞌ, bida manga tungꞌa maran i dzi mingꞌa garam intap maran da dzi bungꞌ atungꞌ marangꞌ gin namingꞌ Anutu angira gan maranggan.
LUK 12:10 Da rib nida nan maisan i Garam Narunggan da dzi bungꞌ asiat i nanggan maisan rai, da bitsintaꞌ, mangan nida nan asub ma rima umpur i Marapayam Mararam da Anutu wasangꞌ i siata i nanggan maisan rai u.
LUK 12:11 “Da gubuꞌ uda agam famuntida ungar mpruꞌa ruan gin, ma garam gudzun, ma gabman maranggan i raruda agam, da agam maram anungꞌ fura i nida nan idzuwai i muntida sib i runggam u.
LUK 12:12 I gubuꞌ arigi da Marapayam Mararam bungꞌ asanting agam i nan agam nidan.”
LUK 12:13 Da garam manga mingꞌa wasaꞌ i ampi tsiraꞌ igi ini da Arangan, “Kidungwaga tsiraꞌ, wani da dzi rainggaꞌ da nafab aga ramanggaꞌ nam bunumpan ugu dzi gangꞌ marafaingꞌ.”
LUK 12:14 Da Yisu ini garam igi nanggan mungaꞌ, “Mangan igi iraga dzi i raruda agam ma faba agam nanggam?”
LUK 12:15 Da Arangan itip ini da ribarangan, “Watsanga runggam sib da wamunti babampaf i agam anungꞌ suda mara dziriri i nam bunump mara maran u. I sanab ufuma nam bunump ampi bingan mingꞌa intap ani wasangꞌ i rima nam maran taꞌan da garam gar u.”
LUK 12:16 Da Arangan ini nan raman ani da ribarangan: “Garam da nam bunump mangan gan guman ikap nidzun ampi bingan.
LUK 12:17 Da maran ifur ibiani, ‘Dzi bu nanga bida anungꞌ? Mumai imaꞌ i dzi ufuma nam gadan nidzun ani gin.’
LUK 12:18 Ida arangan ini ibiani, ‘Dzi bungꞌ anang nabiani. Dzi bungꞌ atawaꞌ ungarangꞌ isiꞌ isiꞌ ani da natip tsiraꞌ tsiraꞌ faingꞌ, da bida nigi da dzi bungꞌ arim nam gum nidzun da nam santan gin.
LUK 12:19 Da dzi bungꞌ ani da runggangꞌ, “U sangꞌ sib wa i nam bini bini santan rima agu sib sangꞌa udzuf ampi bingan. Ibinigi da wampa asap bini angu, wagan, da wanum ruta nugum nufan.”’
LUK 12:20 Da bitsintaꞌ Anutu ini da arangan, ‘U garam brabruꞌan nidzun! Idziang aruani da u bungꞌ amamp. Da manga bungꞌ ayu u nanggam santan tipa yaba i runggam ugu?’
LUK 12:21 Hai. Sanab bida nigi bungꞌ awaꞌ nampruꞌ da rib aru ufuma nam bunump intap ani gan, da anungꞌ isu garam nam bunump i Anutu maranggan u.”
LUK 12:22 Da Yisu ini da riban atsungꞌa gin, “Ibinigi da dzi ni da agam, wangum anungꞌ barabindan yaba i nanggam mpada marataꞌ i agam bu gada nam idzuwai, ma wangum anungꞌ barabindan yaba i nam riniuriats i agam bu atsufa nam idzuwai. Imaꞌ.
LUK 12:23 Nam mpada maran taꞌan iyus nam gadan da riniuriats iyus nam atsufan.
LUK 12:24 “Ariꞌ maram wafur apu ngampuaꞌ: Tuasaranga anungꞌ intang nam gadan da anungꞌ yufum nam nidzun impruꞌ u, da ribarangan ungaran ufuma nam in imaꞌ. Da bitsintaꞌ Anutu runggan impa tayangꞌ ribarangan i rima nam gadan rutin. Da agam iwaꞌ ngarubini bingan iyus apu dzuf.
LUK 12:25 Bida agam mangan maran fura runggan da wangun barabindan, da nigi isangꞌ i utusa gubuꞌ suda ruguntiꞌ i gan nanggan mpada maran taꞌan? Imaꞌ.
LUK 12:26 Da bida agam mamida sangꞌa i nanga nam isiꞌ bida nigi, da ibianungꞌ da agam wangum ibarabin iyab i nam faingꞌ igi?
LUK 12:27 “Ariꞌ, agam maram wafur ubub nanggan yingꞌan. Ribigi anungꞌ inang gum ma itip nam atsufan. Da dzi ni nidan da agam, Solomon nanggan atsufan rini gira gan bini angu anungꞌ isangꞌ nam maraburuab igi u.
LUK 12:28 Da bida Anutu girada ubub igi bini mingꞌan da aruani, da maiꞌ da maringꞌan da tapuda rai fada dzaf, da Arangan rubungꞌ ampa tayangꞌ agam i nam atsufan nayus ubub maraburuab. Agam nanggam muarutsan isiꞌ angu!
LUK 12:29 “Da anungꞌ rima udzungꞌ i waꞌa da nam gadan da numan, da wangum barabinda yaba gin u.
LUK 12:30 I garam intap manaꞌ isau da rurim udzungꞌ i waꞌa da nam santan bida nigi, da agam Ramanggam isruꞌ gin sib i nam aru agam sauda runggam gin.
LUK 12:31 Da bitsintaꞌ warim udzungꞌ i waꞌa da Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman mungꞌ da Arangan bungꞌ arim nam santan igi nampruꞌ nabinigi angu.
LUK 12:32 “Dzi narungꞌ ruas, anungꞌ ratan u. I agam Ramanggam maran yari i agam ruta Arangan suda wain i nanggan mpada tayangꞌ gan garaman.
LUK 12:33 Da warim nam bunumpam nafa i suba moni gin, da warim garam sauda runggan sib in. Da wayu nam bunump mingꞌa Gunungun mamida i ntsupan nabi nam farangꞌa moni gin mamida i branga ruan da mingꞌa ratar angu. Garam wapa nam wasangꞌ suda uts rutin da afaif wasangꞌ i garadan da ngaungꞌan u.
LUK 12:34 Da mumai idzuwai aru agam nam bunumpam mingꞌa gin igi da agam nugunggam bungꞌ amingꞌ nampruꞌ nabinigi.
LUK 12:35 “Watip runggam da waraing bruꞌ gam uts i nanga gum da agam rampi gam runabururung.
LUK 12:36 Wanang nabi garam mpada fangꞌa i gan garaman gudzun tipa bada i nanggan bintsuda i finin. Da arangan bawaꞌan da didintinga muantsi da ribarangan bungꞌ atus muantsi i arangan sung angu.
LUK 12:37 Da bida garam tsiraꞌ igi badan da tsanganda mamaꞌ guman rungꞌ rima maran da mpada fangꞌa i arangan gubuꞌ gan badan, da ribarangan nugun natsiaꞌ. Da dzi nani nan nidzun bingan da agam; arangan bungꞌ atip runggan i nanga gum da nani da ribarangan i mpada ruꞌan da narim nam gadan rutin.
LUK 12:38 Da bida arangan badan da gubuꞌ maran bida pas wasaꞌ ma gubuꞌ nanga i pisan, da tsanganda mamaꞌ guman tipa ruan sib da mpada rima maran gin, da ribarangan nugun natsiaꞌ.
LUK 12:39 Da bitsintaꞌ wasruꞌ i nan ani. Bida ungar ramanggan mangan sruꞌa i gubuꞌ maran garam wapa nam badan, da arangan isangꞌ i damangꞌa ruan i garam wapa nam anungꞌ brangan u.
LUK 12:40 Da agam ibinigi watip runggam! I Garam Narunggan bungꞌ aba da gubuꞌ maran agam maram fura bida arangan wasangꞌ i badan.”
LUK 12:41 Da Petrus igutin, “Nifutsarif, u ni nan raman ani da agai angu ma rib santan aga mpruꞌ?”
LUK 12:42 Da Nifutsarif ini, “Agam runggam maram wafur. Mangan igi bungꞌ asu garam gum uwayant bini aru garaman tsiraꞌ muarutsan i tanginda i mpada tayangꞌ mamaꞌ gum faingꞌ, i rima nam gadan rutin maiꞌ maiꞌ?
LUK 12:43 Bida garam tsiraꞌ igi tipa badan da tsanganda garam gum igi nanga gum bida nigi, da garam gum igi nugun natsiaꞌ.
LUK 12:44 Dzi nani nan nidzun bingan da agam, arangan bungꞌ atangin arangan nasu wain i gan nam bunumpan santan.
LUK 12:45 Da bitsintaꞌ bida garam gum nida i wangunggan bida ani, ‘Dzi garam tsiraꞌ gangꞌ anungꞌ isangꞌ i tipa bada sung,’ da arangan isa mamaꞌ gum finam da marub da arangan gada nam yusan da numa mpui maran didiruntan da bururiꞌan,
LUK 12:46 da garam tsiraꞌ gan bungꞌ aba da gubuꞌ arangan maran fura bida wasangꞌ i badan da gubuꞌ maran arangan mamida i sruꞌagin. Arangan bungꞌ arab arangan wasaꞌ farab da natapu nampruꞌ da rib mamida muarutsan.
LUK 12:47 “Da mamaꞌ gum sruꞌa i garam tsiraꞌ gan uwayantan da mamida tipa runggan gin ma atsungꞌa gin, da bungꞌ aripi arangan nayus.
LUK 12:48 Da bitsintaꞌ mamaꞌ gum mamida sruꞌa i garam tsiraꞌ gan uwayantan da nanga nam sangꞌa waꞌan da tsakia, da bungꞌ aripi arangan pas angu. Bida Anutu rima nam ampi bingan da garam, da bungꞌ ayu i mungaꞌ gan ampi bingan; da bida Anutu rima nam yusan i manga banginggan, da bungꞌ ani nan gin i tipa uda i mungaꞌ gan yusan.
LUK 12:49 “Dzi ba i tapuda dzaf mingꞌa intap, da dzi marangꞌ yari nidzun i dzaf bururungꞌa sung.
LUK 12:50 Da dzi bungꞌ awaꞌ da mpui ruruban maran mangan, da dzi nugungꞌ ibarabin i nam arangan nafa nasangꞌ ntsupan.
LUK 12:51 Agam mani dzi maba i uda nan nufan bada intap? Imaꞌ! Dzi nani da agam, dzi ba i branga garam gar.
LUK 12:52 Da aruani fadan, rib 5 mingꞌa utup bitsintaꞌ bungꞌ abrang ruan; iruꞌ da bits bungꞌ arim ipiap i iruꞌ da iruꞌrun bungꞌ arim ipiap i iruꞌ da bits.
LUK 12:53 Ribarangan bungꞌ abrang ruan nabinigi: raman da narun marub bungꞌ arim ipiap i ruan, da rinan da narun finam bungꞌ arim ipiap i ruan, da bun finam da mayak finam bungꞌ arim ipiap i ruan.”
LUK 12:54 Da Arangan ini da ampi tsiraꞌ ibiani, “Gubuꞌ agam tsanganda maraum muntidan mingꞌa gubuꞌ ruꞌan, da sung angu da agam ini, ‘Gamiꞌ bungꞌ amui,’ da iwaꞌ ibinigi.
LUK 12:55 Da gubuꞌ amas mingꞌa nam dadauntan runtan da agam ini, ‘Bungꞌ asasus nayus,’ da iwaꞌ ibinigi.
LUK 12:56 Agam garam umpur nifun nida nan angu! Agam isruꞌ i raraban da faringꞌa nam mingꞌa intap da maranguntung. Da ibianungꞌ da agam anungꞌ isruꞌ i raraban da faringꞌa nam waꞌan da gubuꞌ aruani?
LUK 12:57 “Ibianungꞌ da agam runggam imami raruda sanab rururungan atsungꞌa gin?
LUK 12:58 Bida u garam ipiapam uda agu fadan da garam raruda nan, da gubuꞌ agam rungꞌ yunga sanab da waintsaꞌ i ruta arangan tipa nan wangum mpruꞌa ruam. I mauntap i agu nafa da garam raruda nan da narim agu nafa da polis da polis natapu agu natangꞌ karabus.
LUK 12:59 Dzi ni da agu, u wasangꞌ i waꞌa sinungꞌ karabus nasangꞌ u rima nam ntsuman fantsupa santan sib sangꞌa nan rarudan nidan raiyi.”
LUK 13:1 Gubuꞌ arigi da faingꞌ rungꞌ mpadan irim sisingꞌ da Yisu i garam Galili faingꞌ aru Pilatus isa funub da gubuꞌ ribarangan tsarada apu da Anutu mingꞌa Ungar Mararam.
LUK 13:2 Da Yisu ini i nanggan mungaꞌ, “Da agam maram ifur i rib Galili tuas aru nigi nanggan maisan mayus rib Galili faingꞌ aga, ibiani da tuasaranga iwaꞌ ibinigi?
LUK 13:3 Dzi nani da agam, imaꞌ! Da bitsintaꞌ bida agam mamida parima i ruam da agam santan bungꞌ arim ganunggam rai nabinigi.
LUK 13:4 Da agam maram ifur ibianungꞌ i rib 18 aru ungar guntiꞌ Siloam ruaꞌa ragun gin da mampan ugu? Ribarangan nanggan maisan mayus rib faingꞌ mpada Yerusalem?
LUK 13:5 Dzi nani da agam, imaꞌ! Da bitsintaꞌ bida agam mamida parima i ruam da agam santan bungꞌ arim ganunggam rai nabinigi.”
LUK 13:6 Ida Arangan ini nan raman ani: “Garam mangan intang gai fik wasaꞌ i gum wain gan, da arangan ifa i uda i nidzunggan, da bitsintaꞌ anungꞌ iwaꞌ rut u.
LUK 13:7 Ibinigi da arangan ini da garam mpada tayangꞌ gum wain igi ibiani, ‘Aruani da udzuf iruꞌ da bits da dzi ba i uda gai fik ani nidzunggan da dzi anungꞌ iwaꞌ rutin u. Ibinigi da warab rai! Wain idzuwai da intsup intap nagaran gan utaꞌ angu?’
LUK 13:8 Da garam mpada tayangꞌ gum ini, ‘Tsiraꞌ, wagantsi da udzuf bits, da dzi bungꞌ antang intap nawafiꞌ da narim apu ragin i wainggan.
LUK 13:9 Da bida kapa nidzun da udzuf mangan aga, bini! Da bida maꞌan, da narab rai.’”
LUK 13:10 Gubuꞌ Sabat mangan da Yisu ifis i nan imingꞌ ungar mpruꞌa ruan gin mangan.
LUK 13:11 Da sagat mangan impai nigi; marapayam maisan rima rinin gingꞌan iyantsang arangan isangꞌ udzuf 18, da inang arangan baru urun inguangꞌ da wasangꞌ muntida rururungan u.
LUK 13:12 Da gubuꞌ Yisu tsanganda sagat igi da inuꞌ arangan ba da ini, “Sagat, dzi kiraꞌ rinin gingꞌan dzura agu ugu sib.”
LUK 13:13 Ida Arangan irim bangin ragun i sagat igi, da sung angu barun idaum da imunti rururungan iyab da itsarif Anutu.
LUK 13:14 Da garam gudzun mpada tayangꞌ ungar mpruꞌa ruan gin itsangan da nugun iruaꞌ i Yisu tipa rinin gingꞌan dauman da gubuꞌ Sabat. Da ini da ribigi ibiani, “Gubuꞌ 6 igi gubuꞌ gum nangan. Ibinigi da agam waba da gubuꞌ arigi angu i nanga rininggam dauman, da anungꞌ nangan da Sabat u.”
LUK 13:15 Da Nifutsarif ini da arangan, “Agam garam umpur nifun nida nan angu! Agam santan inang da ikiraꞌ makau ma dongki gam i mumai gada nam in i mungꞌa gin fada i numa mpui da gubuꞌ Sabat!
LUK 13:16 Da sagat ani Abraham narunggan aru Sadang udzudan sangꞌa udzuf 18, da nam idzuwai bumais i dzi kiraꞌa arangan rininggan da gubuꞌ Sabat?”
LUK 13:17 Gubuꞌ Yisu nida nan igi da gan garam ipiapan santan rinin imiaꞌ, da bitsintaꞌ rib santan nugun itsiaꞌ i nam ngarubini santan aru Arangan nangan igi.
LUK 13:18 Ida Yisu igutin, “Dzi naram Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman nayab i nam idzuwai?
LUK 13:19 Nigi sangꞌ gai nidzun isiꞌ angu garam mangan udan da ntanga ruꞌa gan guman. Da iyingꞌ isu gai tsiraꞌ da apu dzuf irim git i bangin.”
LUK 13:20 Da Arangan itip igutin, “Dzi nabutip naram Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman nayab i nam idzuwai?
LUK 13:21 Isangꞌ yist sagat mangan udan da yatsa mpruꞌan da parawaꞌ tsiraꞌ bingan. Raiyi da iyantsang isangꞌ parawaꞌ santan fupan.”
LUK 13:22 Da Yisu iyung da ifis i nan imingꞌ gamp isiꞌ da tsiraꞌ ifa i waꞌa Yerusalem.
LUK 13:23 Da garam mangan igut i Arangan, “Nifutsarif, Anutu bungꞌ atus maran i rib iruꞌ angu i runta sinungꞌ Arangan nugu tsakia gan da atangꞌa gan nanggan mpada tayangꞌ gan garaman?” Da Arangan ini da ribarangan,
LUK 13:24 “Warim runggam santan i atangꞌa muantsi nifufiring igi, i dzi nani da agam, ampi bingan bungꞌ aintsaꞌ i atangꞌan da anungꞌ isangꞌ u.
LUK 13:25 Da gubuꞌ ungar rinunggan tsunginda muantsi sib, da agam bungꞌ amunti manaꞌ da nadiditing muantsi da nanuꞌ, ‘Nifutsarif, watus muantsi i agai.’ “Da bitsintaꞌ Arangan bungꞌ ani nan mungaꞌ, ‘Dzi anungꞌ isruꞌ i agam ma agam imingꞌ anungꞌ iba.’
LUK 13:26 “Ida agam bungꞌ ani, ‘Amaꞌ. Aga rut agu iga nam da inum impruꞌ ruangꞌ da u fis i nan da agai imingꞌ aga gampangꞌ ugu.’
LUK 13:27 “Da bitsintaꞌ Arangan bungꞌ ani nan mungaꞌ, ‘Dzi anungꞌ isruꞌ i agam ma agam imingꞌ anungꞌ iba. Agam garam nanga maisan wafa manaꞌ i dzi!’
LUK 13:28 Da gubuꞌ siata agam rai da agam tsanganda Abraham, Isak, da Yakop, da profet ruas santan mpruꞌa ruan mingꞌa Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman, da bitsintaꞌ agam mpada manaꞌ, da agam bungꞌ arang tsiraꞌ da agam nifu urungun bungꞌ agara gris gris.
LUK 13:29 Da garam mingꞌa manaꞌ i utup Yuda bungꞌ aba namingꞌ gubuꞌ yaban da gubuꞌ ruꞌan, manis dzraꞌ da fiꞌ, da bungꞌ ampai naga nam namingꞌ Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman.
LUK 13:30 Watsangan sib i rib fain tsanganda bida utaꞌ utaꞌ ugu bungꞌ asu miamun, da rib nidzun nidzun ugu bungꞌ asu garam bampan.”
LUK 13:31 Da gubuꞌ aru nigi angu da rib Farisai faingꞌ iba da Yisu da ini da Arangan, “Watangin gamp arani rai da wafan, i Herot Antipas ini isa agu funub.”
LUK 13:32 Da Arangan ini nan mungaꞌ, “Watip wafan da wani da iyam buman igi i dzi bungꞌ adaru marapayam maisan da natip rinin gingꞌan nadaum da aruani da maiꞌ aga. Da gubuꞌ suda iruꞌ da bits da dzi bungꞌ antsup sib.
LUK 13:33 Da bitsintaꞌ aruani da maiꞌ da maiꞌ mangan aga da dzi rubungꞌ ayung afan i waꞌa Yerusalem, i anungꞌ isangꞌ Anutu profetan mampa gamp mangan; imaꞌ, namamp namingꞌ Yerusalem angu.
LUK 13:34 “O Yerusalem, Yerusalem, agu gamp aru isa profet ruas funub da tapuda tuas aru tanginda bada da agu ugu funub i tauf! Gubuꞌ ampi bingan da dzi ni ufuma u narum rusam mpruꞌa bida tatariꞌ rinan singuba narun rusan ruꞌa inutan da bitsintaꞌ agam ibugin.
LUK 13:35 Da aruani da watsangan, agam gampam imingꞌ da agam. Dzi nani da agam, agam wasangꞌ tipa tsanganda dzi, nasangꞌ agam nidan, ‘Anutu ifinti aru badan suda Nifutsarif maran ani.’”
LUK 14:1 Gubuꞌ Sabat mangan da Yisu ifa i gada nam mingꞌa garam gudzun Farisai mangan ungaran. Da ribarangan itsanga Yisu ragun i bungꞌ anang nam faingꞌ.
LUK 14:2 Da garam mangan fagan da bangin fupan impa Arangan maran.
LUK 14:3 Da Yisu igut i rib Farisai da garam gudzupuꞌ i nan faidagin, “Amaꞌ, nan faidagin ini i isangꞌ i nanga garam gingꞌa rinin dauman da gubuꞌ Sabat, ma imaꞌ?”
LUK 14:4 Da bitsintaꞌ tuasarangan ibugin nida nan mungaꞌ da impa frap nufan angu. Da Yisu igif garam ugu da rinin idaum da Arangan ini da ifan.
LUK 14:5 Da Yisu igut i ribarangan, “Bida agam mangan narunggan ma makau gan mangan ruaꞌa ntsuf guntiꞌ bingan da gubuꞌ Sabat, da arangan anungꞌ isangꞌ uriꞌa sung angu i fada i dzungꞌa gin yaban, ma?”
LUK 14:6 Da ribarangan wasangꞌ i nida nan mungaꞌ u.
LUK 14:7 Yisu itsangan ampi waꞌa i gada nam igi da yus-yusa ruan i mpada mumai miamun. Da Arangan ini nan raman ani da ribarangan:
LUK 14:8 “Bida rib fain rima nan i agu i fada i nam gadan bingsuda i garam da sagat uda ruan, da anungꞌ mpada mumai miamun u. I bida nuꞌa garam mangan tsarifa yusa agu mpruꞌan,
LUK 14:9 da garam wain nuꞌa agam igi bungꞌ aba da nani da agu, ‘Wauriꞌ i mumai igi da aruani nampa gin.’ Da u bungꞌ auriꞌ nafa mpa bampan ruta rini miaꞌ.
LUK 14:10 Da bitsintaꞌ bida rib fain nuꞌa agu da wampai mumai bampan bingan. I bida garam nuꞌa agu igi badan da tsanganda agu, da bungꞌ ani, ‘Raingꞌ, wauriꞌ da wamungꞌ afa mumai bini aga.’ Bidanigi mingꞌa rib santan mpadan igi marangan da bungꞌ atsarif agu.
LUK 14:11 Garam tsarifa runggan da Anutu bungꞌ arasu arangan da garam rasuda runggan da Anutu bungꞌ araꞌ i arangan.”
LUK 14:12 Ida Yisu itip ini nan da garam nuꞌa Arangan badan ibiani, “U nida suda nam gadan tsiraꞌ mangan, da anungꞌ nuꞌa rinum rusam, ma raim rusam, ma rini gisinggam, ma garam nam bunump mpada uts da agu u. Bida u nanga bida nigi, da ribarangan mani bungꞌ atip anang nam igi mungaꞌ da agu.
LUK 14:13 Da bitsintaꞌ bida u nida suda nam gadan tsiraꞌ da warim nan i garam sauda runggan, da garam ngump bigruꞌ, da garam gasriꞌan, da garam maran gampaman.
LUK 14:14 Da nugum watsiaꞌ i ribarangan anungꞌ isangꞌ i rima nam mungaꞌ da agu. I wain ibi Anutu bungꞌ arim nam mungaꞌ da agu da gubuꞌ garam muarutsan santan muntida marataꞌ.”
LUK 14:15 Garam ruta Yisu gada nam igi gan bits iringant i nan igi da ini da Yisu, “Rib aru gada nam mingꞌa Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman igi nugun natsiaꞌ.”
LUK 14:16 Da Yisu ini nan mungaꞌ ibiani: “Garam mangan ini gada nam tsiraꞌ da irim sisingꞌ i garam ampi bingan.
LUK 14:17 Waꞌa gubuꞌ gada nam da arangan itip itangin mamaꞌ guman mangan ifa i nida nan da rib aru rima nan gin ugu, ‘Agam waba, i itip nam gadan sib.’
LUK 14:18 “Da bitsintaꞌ ribarangan ini nan gaiba ruan mara maran i mamida i badan. Miamun ini, ‘Dzi nagaib runggaꞌ i dzi bungꞌ iyu intap gum faꞌ mangan da dzi nafa tsangan, ibinigi da dzi wasangꞌ i biaꞌan u.’
LUK 14:19 “Da mangan ini, ‘Dzi bungꞌ iyu makau 10 i nanga gum in, da dzi bungꞌ afa intsaꞌ ribarangan i nanga gum. Da wafa ni dzi nanggaꞌ gampunda ruangꞌ igi.’
LUK 14:20 “Da mangan ini, ‘Dzi gampun runggangꞌ da agu i dzi bungꞌ iyu fininggaꞌ da dzi wasangꞌ i biaꞌan.’
LUK 14:21 “Da mamaꞌ gum itip iba da ifis i nan santan igi da garam gudzun gan. Da ungar rinunggan igi nugun itsakia wasi da itip iwat mamaꞌ guman da ini, ‘Wafa sung sanampun tsiraꞌ da isiꞌ mingꞌa gamp da wais bangim i garam sauda runggan da garam faga bigruꞌ da maran gampaman da gasriꞌan.’
LUK 14:22 “Raiyi da mamaꞌ gum itip iba da ini, ‘Tsiraꞌ, nan idzuwai u nidan, da dzi nang sib, da bitsintaꞌ mumai rumingꞌ.’
LUK 14:23 “Da garam gudzun ini da mamaꞌ guman, ‘Wafa sanab tsiraꞌ da sanab mingꞌa gum wasaꞌ, da wani da rib fain u waꞌa rutin da naba i dzi ungarangꞌ fungꞌan.
LUK 14:24 Dzi nani da agam, garam tuas aru dzi nuꞌa mungꞌ ugu gan mangan wasangꞌ i ntanga nifun i dzi nam gadan gaꞌ igi.’”
LUK 14:25 Utup tsiraꞌ bingan yatsungꞌ Yisu da Arangan iparim i ruan da ini da ribarangan,
LUK 14:26 “Bida mangan nida atsungꞌa dzi, da mamida buginda gan ramanggan da rinanggan da fininggan da narun rusan da rain rusan da nafun rusan da mamida nida mais i runggan, da arangan wasangꞌ i suda dzi garamangꞌ atsungꞌa i dzi.
LUK 14:27 Garam mangan mamida buaringꞌa gai mpara i ruan gan da atsungꞌa dzi, da anungꞌ isangꞌ i suda dzi garamangꞌ atsungꞌa i dzi u.
LUK 14:28 “Bida agam mangan maran furan i rima ungar guntiꞌ antungꞌa yaban, da arangan nampa mungꞌ da narants uwayant i ungar igi nam bunumpan, i tsanganda bida moni gan isangꞌ i ntsupa ungar igi sib ma imaꞌ.
LUK 14:29 Da bida arangan mamida nanga bida nigi, da arangan rafa dubung sib da sintunga uru angu da mamida ntsupa ungar igi sib, da rib santan tsangandan igi bungꞌ arubungꞌ arangan da bungꞌ ani da ruan,
LUK 14:30 ‘Garam aruani buni rima ungar da moni gan imaꞌ i ntsupa sib.’
LUK 14:31 “Ma bida king manga garaman singaari 20,000 bada i ruta king manga garaman singaari 10,000 isa ruan, da king garaman singaari 10,000 natip nan mungꞌ i sruꞌagin bida garaman singaari isangꞌ i muntida mungꞌ i garam singaari 20,000 igi ma.
LUK 14:32 Bida arangan tsanganda runggan bida mamida sangꞌan, da aru garam ipiap rumingꞌa guntiꞌ badan, da arangan natangin garam yafada nan nafa i tipa nan mpada bini.
LUK 14:33 Ibinigi da u wasangꞌ i suda dzi garamangꞌ atsungꞌa i dzi bida u mamida i tanginda nam bunumpam santan intap ani rai.
LUK 14:34 “Iriꞌ igi nam ngarubini bingan. Da bitsintaꞌ bida gamiꞌ adzuꞌan da giriripan gan maꞌan, da wasangꞌ tipa nanga nam manga i iriꞌ igi i tipa giriripan u. Imaꞌ.
LUK 14:35 Da iriꞌ giriripan maꞌan igi da anungꞌ isangꞌ i rima intap ma nam ragin ufuman sib i suda nagaran. Imaꞌ, bungꞌ atapu rai. Rib ringa bampun mingꞌan, da narim ringan i nan igi bini.”
LUK 15:1 Garam uda takis da garam asub ampi bingan angu ifa tsuafiꞌ Yisu sib i rima ringan i Arangan.
LUK 15:2 Da Farisai da garam gudzupuꞌ i nan faidagin ini nan pusupusan ibiani, “Garam aruani iti isu rinun rusan angu i garam asub da irut iga nam.”
LUK 15:3 Da Yisu ini nan raman ani da ribarangan:
LUK 15:4 “Bida agam mangan mpada tayangꞌ dumpa 100 da gan bits fada sinungꞌ da 99 rumpadan, da garam igi bungꞌ atangin 99 igi rai i puatsi manaꞌ da bungꞌ afa i sauda mangan igi sangꞌa waꞌa rutin.
LUK 15:5 Gubuꞌ arangan waꞌa rutin da bungꞌ auntu da nayung nafa gampan ruta nugun tsiaꞌan.
LUK 15:6 Da gubuꞌ arangan waꞌa ungar da bungꞌ ais bangin i rinun rusan da riban mpada uts nampruꞌ da nani rutin, ‘Dzi waꞌ da dumpa gaꞌ saudan ugu da agam nugum watsiaꞌ nampruꞌ da dzi.’
LUK 15:7 Dzi nani da agam, i sanab bida nigi da rib mpada gunungun nugun bungꞌ atsiaꞌ i garam asub mangan parima i ruan fadan da Anutu, nayus rib rururungan 99 asuban maꞌan i parima i ruan gin.”
LUK 15:8 Da Yisu itip ini, “Ma bida sagat mangan uda moni gan 10 da rima bits rai, da arangan nanga bida anungꞌ? Arangan bungꞌ antang rampi da nasamur ungaran igi da nasau nasangꞌ waꞌa rutin.
LUK 15:9 Da gubuꞌ arangan waꞌa rutin da arangan bungꞌ ais bangin i rinun rusan da riban mpada uts nampruꞌ. Da nani rutin, ‘Agam nugum watsiaꞌ nampruꞌ da dzi, i dzi waꞌ da moni gangꞌ saudan ugu.’”
LUK 15:10 Yisu ini, “Dzi nani da agam, i sanab bida nigi da Anutu da gan angira gan inang da nugun itsiaꞌ iyus i garam asub mangan parima i ruan.”
LUK 15:11 Yisu rung ini, “Garam mangan narunggan marub iruꞌ impai.
LUK 15:12 Da isiꞌ ini da ramanggan, ‘Ramangꞌ, wafab nam bunumpam u suda wain gin ani dzi gangꞌ.’ Ibinigi da raman ifab nam bunumpan igi isangꞌ narun rusan igi.
LUK 15:13 “Da gubuꞌ iruꞌ ifa sib da narun isiꞌ isub moni i nam bunumpan igi santan. Da arangan iyung ifa gamp bingibing mangan. Da iwaya moni gan santan i sanab maisan bida garam buman uwayantan imingꞌ nigi.
LUK 15:14 Gubuꞌ arangan ntsupa moni gan santan sib da mangits tsiraꞌ iwaꞌ imingꞌ gamp igi santan. Da arangan isau runggan nidzun angu.
LUK 15:15 Ibinigi da arangan ifa gut i garam gamp wain igi mangan i gum da itangin arangan i mpada tayangꞌ ifab i rima nam gada rutin.
LUK 15:16 Da mangits yis arangan funub angu da maran ifur i gada upis gangan ifab gadan igi sufan, da bitsintaꞌ mangan anungꞌ irim arangan sib i nam mangan u.
LUK 15:17 “Gubuꞌ arangan tsanganda runggan da arangan maran ifur da ini, ‘Ai, dzi bubiani! Dzi ramanggaꞌ mamaꞌ guman ugu santan impa bini angu i nam gadan, da mangits ibu is dzi funub angu i nani!
LUK 15:18 Dzi bungꞌ atip nafan da ramanggaꞌ da nani rutin nabiani, “Ramangꞌ, dzi nang asub i Anutu da agu,
LUK 15:19 da dzi anungꞌ rung idaum i u faringꞌa bida u narunggam. Watsanga dzi nabi u mamaꞌ gumam mangan.”’
LUK 15:20 “Ibinigi da arangan yuriꞌ da iyung i waꞌa da ramanggan. Da gubuꞌ arangan rung bada guntiꞌ da ramanggan itsangan da maran intuꞌ i arangan. Ramanggan irunt ifan da arangan da impung da itsutsuf i gian.
LUK 15:21 Da narun ini da raman, ‘Ramangꞌ, dzi nang asub i Anutu da agu. Dzi anungꞌ rung idaum i u faringꞌa dzi bida u narunggam.’
LUK 15:22 “Da bitsintaꞌ ramanggan ini da mamaꞌ guman, ‘Wayu ngarukui bini naba sung da watsuf da arangan, da watsuf ring i banginggan da faga gangkang i faganggan.
LUK 15:23 Da agam wayu makau narun dadabungan bini arugu naba da wais funub. Da agi naga nam da nugungꞌ natsiaꞌ gin.
LUK 15:24 I dzi narunggaꞌ aruani imamp sib da maran itip itaꞌ. Gubuꞌ guntiꞌ bingan da dzi watsanga i maran da aruani da dzi tip iwaꞌ rutin.’ Ibinigi da ribarangan iga nam ruta nugun tsiaꞌan.
LUK 15:25 “Gubuꞌ arigi da rain tsiraꞌ impa gum wasaꞌ sib. Da gubuꞌ arangan basuda uts da ungar, da iringant i mint da nam ngumpan.
LUK 15:26 Da arangan inuꞌ mamaꞌ gum bits i sruꞌa i nam waꞌan igi wainggan.
LUK 15:27 Da mamaꞌ gum ini, ‘U rainggam itip ibawaꞌ ngarubini angu, ibinigi da u ramanggam ini da aga is makau narun dadabungan bini arugu gin.’
LUK 15:28 “Da rain tsiraꞌ nugun itsakia da ibugin atangꞌa fada ungar igi. Ibinigi da raman iwaꞌ ifa i yafada arangan i atangꞌa ba.
LUK 15:29 Da bitsintaꞌ arangan ini nan mungaꞌ da ramanggan, ‘Watsangan! Udzuf ampi bingan ugu da dzi nang gum tsiraꞌ bingan i agu. Da dzi anungꞌ isu ringa dadantang i u nanggam nidan. Da bitsintaꞌ agu anungꞌ irim nuning narun mangan da dzi i ruta rinungꞌ rusangꞌ gadan da nugungꞌ nufan!
LUK 15:30 Da bitsintaꞌ gubuꞌ u narunggam aru tapuda u nam bunumpam rai i sanab araraꞌ ugu bawaꞌan da u is makau narun dadabungan bini arugu gin!’
LUK 15:31 “Da raman ini, ‘Dzi narungꞌ, gubuꞌ sib angu da u rut dzi mpai, da nam santan dzi gin ani isu u gam.
LUK 15:32 Da bitsintaꞌ agi naga nam da nugungꞌ natsiaꞌ, ibiani u rainggam ani imamp sib da maran itip itaꞌ; agi watsanga i maran da agi tip iwaꞌ rutin.’”
LUK 16:1 Yisu ini da riban atsungꞌa gin, “Garam ruta nam bunump mangan impai, da rib fain ini da arangan i gan garaman mpada tayangꞌ i nanggan itapu arangan nam bunumpan igi ararai.
LUK 16:2 Ibinigi da garam nam bunump inuꞌ garam gum igi da igut i arangan, ‘Nan dzi ringantagin yaba i agu ani ibianungꞌ? Wakakar da wasantingꞌ dzi i u nanggam mpada tayangꞌ gin wainggan, i u wasangꞌ rung mpada tayangꞌ gin u.’
LUK 16:3 “Da garam mpada tayangꞌ igi ini angu i runggan, ‘Dzi nanang nabianungꞌ da aruani? I dzi garam gudzunggaꞌ ani bungꞌ asiat dzi rai i gangꞌ gumangꞌ ani. Dzi anungꞌ isu riniurun i suda mamaꞌ gum rafa intap, da dzi riningꞌ imiaꞌ i yaiꞌa ruangꞌ da garam.
LUK 16:4 A! Dzi sruꞌ i nam idzuwai dzi nangan i bida gubuꞌ garam gudzun siata dzi rai i gangꞌ gumangꞌ da garam bungꞌ ais yaring i dzi fada rutin i gan ungaran.’
LUK 16:5 “Ibinigi da arangan inuꞌ garam uda nam ntsuman i gan garam gudzun gan igi bitsintaꞌ bitsintaꞌ iba rutin. Da arangan igut i miamun, ‘U yu nam ntsuman wayawai i dzi garam gudzunggaꞌ?’
LUK 16:6 “Da arangan ini binaꞌ, ‘Dzi yu madamin oliv dram isiꞌ isiꞌ 100.’ “Da arangan ini da garam uda nam ntsuman igi, ‘Wampai waruꞌ sung da wayu papiaram nam ntsuman ani, wagari rai, da wakar 50 angu.’
LUK 16:7 “Da arangan itip igut i garam suda iruꞌ, ‘U nam ntsuman gam wayawai?’ “Da arangan ini nan mungaꞌ ibiani, ‘Dzi yu 1,000 bek wit.’ “Da garam mpada tayangꞌ ini, ‘Wayu papiaram nam ntsuman ani, wagari rai, da wakar 800 angu.’
LUK 16:8 “Ibinigi da garam nam bunump itsarif garam nan umpur mpada tayangꞌ i nanggan igi, ibiani arangan inang gum ibi garam mararuru tsiraꞌ. I sanab bida nigi garam intap isu mararuru iyus garam mararam i sanab tsanganda runggan bini mingꞌa wasaꞌ i garam intap ani.
LUK 16:9 Ibinigi da dzi nani da agam, warim rib fain sib i nam bunump intap ani gan i suda agam rinum rusam. Da gubuꞌ nam bunump igi ntsupa sib da ribigi bungꞌ ais yaring i agam i ungar mingꞌa gamp mpada ratar ntingan.
LUK 16:10 “Manga bida mpada tayangꞌ nam isiꞌ angu bini, da arangan bungꞌ ampa tayangꞌ nam tsiraꞌ bini nabinigi. Da mangan bida wayada nam isiꞌ angu da bungꞌ awaya nam tsiraꞌ nabinigi.
LUK 16:11 Bida agam mamida mpada tayangꞌ nam bunump intap ani gan bini, da Anutu isangꞌ i rima nam bunump nidzun mingꞌa gunungun i agam mpada tayangꞌ gin?
LUK 16:12 Da bida agam mamida mpada tayangꞌ garam mangan nam bunumpan bini, da mangan bungꞌ arim agam nam bunumpam da agam?
LUK 16:13 “Garam gum bitsintaꞌ anungꞌ isangꞌ i nanga gum i garam gudzun iruꞌ u, i maran bungꞌ ari i mangan da nabugin mangan, ma bungꞌ ani mais i mangan da narim runggan santan nafa da mangan. Agam wasangꞌ i pumuꞌa Anutu mpruꞌan da nam bunump intap ani.”
LUK 16:14 Da rib Farisai maran arida i moni yusan iringant i nan igi da igagara sib i Yisu da irim umpur in.
LUK 16:15 Da Yisu ini da ribarangan, “Agam rib aru tsarifa runggam bida garam rururungan mingꞌa garam gar maranggan, da bitsintaꞌ Anutu isruꞌ i agam wangunggam sib. Nam idzuwai garam gar maran arida gin yusan ugu da Anutu ibugin nidzun angu.
LUK 16:16 Nan faidagin da profet ruas nanggan akaran isu nan mpada tayangꞌ agam nanggam mpadan isangꞌ bawaꞌa Yowanis gubuꞌ gan. Mingꞌa gubuꞌ arigi da sisingꞌ bini Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman ipipuaꞌ i ruan wasi, da ampi bingan irim ruan iyus iyus i atangꞌa gin.
LUK 16:17 Gunungun da intap isangꞌ i ntsupan, da bitsintaꞌ Anutu nanggan faidagin isiꞌ mangan anungꞌ isangꞌ i ntsupan. Imaꞌ.
LUK 16:18 Bida garam mangan siata fininggan da uda sagat mangan da arangan inang sanab araraꞌ, ma garam manga uda sagat mangan gabunggan siatan da garam igi inang sanab araraꞌ ibinigi.
LUK 16:19 “Garam nam bunump mangan yatsuf ngarukui grigriꞌan da fafusan bini angu. Da arangan impa bini da iga nam bini bini da nugun itsiaꞌ da gubuꞌ santan.
LUK 16:20 Da garam sauda runggan mangan binganggan Ladzarus, diginting tirida gin, riban isintungꞌ arangan imingꞌ garam nidzun igi muantsi nifun gan manaꞌ.
LUK 16:21 Da arangan maran yari iyus i gada nam pupumuts ruꞌa mingꞌa garam igi tebolan warangꞌ. Da iyam inang da iba damis arangan rini mais igi.
LUK 16:22 “Gubuꞌ mangan da garam sauda runggan igi imamp da angira iyu arangan ifan da itangin arangan impa uts da Abraham. Da garam nam bunump imamp ibinigi da idzufungꞌ arangan.
LUK 16:23 Arangan iwaꞌ da nam tsakia iyus imingꞌ garam mampan gampan, da arangan iraꞌ i maran da itsanga Abraham da Ladzarus mpada i bangin marafaingꞌ mingꞌa ruguntiꞌ bingan.
LUK 16:24 “Ibinigi da arangan inuꞌ, ‘Ramangꞌ Abraham, maram wagaib dzi ani. Da watangin Ladzarus i tuguda bangin tsitsin i mpui da ba rima i dzi mangꞌ rangarangan, ibiani dzi waꞌ da nam tsakia iyus imingꞌ dzaf ani.’
LUK 16:25 “Da bitsintaꞌ Abraham ini, ‘Narunggangꞌ, maram wafur u gubuꞌ gam mpada marataꞌ ugu da u waꞌ da nam bini bini da Ladzarus impa maisan angu, da bitsintaꞌ aruani da arangan impa ruta nugun nufan, da u waꞌ da nam tsakia.
LUK 16:26 Da wain bits impruꞌ ibiani, gangar tsiraꞌ imunti wasaꞌ i agu da agai, da mangan mingꞌa ani wasangꞌ i biadan da agam, ma agam mangan wasangꞌ isa udziꞌ i badan da agai u.’
LUK 16:27 “Da garam nam bunump ini, ‘Ramangꞌ, dzi nagaib runggangꞌ da agu nabiani. Watangin Ladzarus natip nafa dzi ramanggaꞌ gampan,
LUK 16:28 i dzi raingꞌ rusangꞌ 5 rumpai i. Wanang da arangan nafa fai nan i ribarangan i anungꞌ bada gamp aru nam tsakia yusan gin ani u.’
LUK 16:29 “Da Abraham ini, ‘Imaꞌ. Moses da profet ruas nanggan akaran rumingꞌ i ribarangan ringantida gin.’
LUK 16:30 “Da garam nam bunump ini, ‘Imaꞌ, ramangꞌ Abraham, bida garam mampan mangan waꞌan da ribarangan da ribarangan bungꞌ aparim i ruan sinungꞌ nanggan maisan.’
LUK 16:31 “Da Abraham ini da garam igi, ‘Bida ribarangan mamida muarutsa Moses da profet ruas nanggan, da ribarangan anungꞌ isangꞌ i parima i ruan bida manga muntida marataꞌ mingꞌa garam mampan gin u.’”
LUK 17:1 Yisu ini da gan riban atsungꞌa gin ibiani, “Nam mara maran intsaꞌa garam i ruaꞌa i asub bungꞌ aba. Da bitsintaꞌ mangan santingꞌa nam intsaꞌan bida nigi natsauꞌ i runggan.
LUK 17:2 I bida nangan da isiꞌ isiꞌ tuas arani mangan ruaꞌa i asub, da bungꞌ awaꞌ da barabin nayus barabin bida dzura i tauf tsiraꞌ i wan da tapuda ruꞌa uruts wasaꞌ.
LUK 17:3 Watsanga runggam sib. “Bida u rainggam mangan nanga asub yaba i agu, wararu arangan, da bida parima i ruan da wasiat i gan asuban rai.
LUK 17:4 Da bida gubuꞌ bitsintaꞌ arangan nanga asub sangꞌa 7 da agu, da parima i ruan da tipa badan da agu sangꞌa 7 da gampunda ruan, da wasiat i nanggan maisan rai.”
LUK 17:5 Da aposel ruas ini da Nifutsarif, “Wanang aga nanggangꞌ muarutsan nasu tsiraꞌ.”
LUK 17:6 Da Nifutsarif ini nan mungaꞌ, “Bida agam nanggam muarutsan isiꞌ angu sangꞌa miriamp nidzun da agam isangꞌ i nidan da gai igi bida ani, ‘Wabriꞌ ruam da wantangꞌ runggam waruꞌ uruts wasaꞌ,’ da bungꞌ atsungꞌ nan agam nidan!
LUK 17:7 “Ma bida agam mangan garam guman raba intap ma mpada tayangꞌ dumpa tanginda gum rai da bungꞌ bawaꞌan, da garam tsiraꞌ gan anungꞌ isangꞌ i nidan da ba mpada ruꞌan da gada nam u, imaꞌ.
LUK 17:8 Da bungꞌ ani da garam guman, ‘Watsuf ngarukui gam faꞌ da watip dzi nanggangꞌ gadan da wayu waba da dzi nagan da nanum mungꞌ, raiyi da wamus gada gam.’
LUK 17:9 Da isangꞌ i garam tsiraꞌ rima dangki da arangan i guman nangan ibi arangan nidan? Imaꞌ.
LUK 17:10 Da agam ibinigi, gubuꞌ agam nanga nam santan nidan da agam bida arigi, wani wabiani, ‘Agai mamaꞌ gum utaꞌ angu; aga atsungꞌ gumangꞌ nangan.’”
LUK 17:11 Yisu iyung ifa i waꞌa Yerusalem da Arangan iyung yatsungꞌ ampap mingꞌa wasaꞌ i intap Galili da Samaria.
LUK 17:12 Da gubuꞌ Arangan atangꞌa gamp mangan da garam 10 diginting tirida gin iwaꞌ rutin da imunti ruguntiꞌ gin
LUK 17:13 da inuꞌ ifan, “Yisu, Tsiraꞌ, wagaib agai ani!”
LUK 17:14 Da gubuꞌ Yisu tsanganda ribarangan da ini, “Agam wafa santingꞌ runggam da garam pumuꞌa Anutu wain.” Da gubuꞌ ribarangan rungꞌ yunga fadan da rininggan iwaꞌ bini da anungꞌ rungꞌ ibubumpua i Anutu maranggan u.
LUK 17:15 Da gubuꞌ ribarangan gan mangan tsanganda rininggan waꞌa bini, da iparim i ruan da itip iba, da iyaiꞌ tsiraꞌ bingan itsarif Anutu.
LUK 17:16 Da arangan iba tatapuangꞌ maran iruꞌ Yisu fagan da irim dangki da Arangan. Garam aru nigi garam Samaria.
LUK 17:17 Da Yisu igutin, “Dzi buni garam 10 rinin dauman. Da 9 ugu ifa anungꞌ?
LUK 17:18 Ibianungꞌ da garam mingꞌa manaꞌ i utup Yuda ani angu itip iba i tsarifa Anutu da fain ugu imaꞌ?”
LUK 17:19 Da Yisu ini da arangan, “Wauriꞌ da wafan; u nanggam muarutsan inang u rininggam idaum.”
LUK 17:20 Gubuꞌ mangan da garam Farisai igut i Yisu ibiani, “Gubuꞌ bungꞌ abianungꞌ da Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman bungꞌ aba?” Da Yisu ini, “Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman wabi nam garam tsangandan u.
LUK 17:21 Garam anungꞌ isangꞌ i nidan, ‘Watsangan! Arangan ani,’ ma ‘Watsangan! Arangan aga.’ Imaꞌ. Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman imingꞌ wasaꞌ i agam sib.”
LUK 17:22 Da Yisu ini da gan riban atsungꞌa gin, “Gubuꞌ maran bungꞌ aba da agam bungꞌ arim maram nidzun angu i tsanganda Garam Narunggan gubuꞌ gan bitsintaꞌ angu, da bitsintaꞌ agam wasangꞌ i tsangandan.
LUK 17:23 Garam bungꞌ ani da agam, ‘Watsangan! Arangan aga,’ ma ‘Watsangan! Arangan ani.’ Imaꞌ. Wampai wabi arigi; anungꞌ atsungꞌa ribigi u.
LUK 17:24 Mingꞌa arangan gubuꞌ gan da Garam Narunggan bungꞌ awaꞌ nabi tsuarip prikan mpara i ruan mingꞌa maranguntung wagungꞌ.
LUK 17:25 Da bitsintaꞌ miamun da arangan nawaꞌ da nam tsakia da barabin ampi bingan da yangin gubuꞌ aruani bungꞌ abugin arangan raiyi.
LUK 17:26 “Nam idzuwai waꞌan da Noa gubuꞌ gan mpadan ugu, da Garam Narunggan gubuꞌ gan bungꞌ awaꞌ nabinigi.
LUK 17:27 Tuasarangan iga nam da inum, da iyu finin da isu gabun isangꞌ gubuꞌ Noa atangꞌa madzung sib da mpui fur tsiraꞌ waꞌan da siata ampan santan.
LUK 17:28 Da isangꞌ ibinigi angu i Lot gubuꞌ gan ugu. Garam igan da inum, isub nam, irants nam, intang nam yamun da irim ungar.
LUK 17:29 Da bitsintaꞌ gubuꞌ Lot tanginda Sodom rai da tauf dzaf imui ibi gamiꞌ imingꞌ gunungun da is ribarangan santan funub.
LUK 17:30 “Garam gar santan bungꞌ ampa nabinigi angu da wasangꞌ tipa runggan da gubuꞌ Garam Narunggan kupisa ruan.
LUK 17:31 Waꞌa gubuꞌ arigi da garam mangan mpada ungar manaꞌ wasangꞌ i atangꞌa ungar wasaꞌ i uda nam bunumpan u. Da manga mpada gum wasaꞌ wasangꞌ i tipa fada ungaran i uda nam bunumpan u.
LUK 17:32 Maram wafur nam waꞌan da Lot fininggan.
LUK 17:33 Manga intsaꞌa i rima runggan sib i nanggan mpada bini mingꞌa intap ani da bungꞌ arim ganunggan rai, da bitsintaꞌ garam rima runggan rai da bungꞌ arim ganunggan sib.
LUK 17:34 Dzi nani da agam, rib iruꞌ mpruꞌa ruan gingꞌa rabiꞌ da idziang arigi, da bungꞌ ayu mangan da mangan bungꞌ ampai.
LUK 17:35 Sagat iruꞌ mpruꞌa ruan rusa dzangkum, da bungꞌ ayu mangan da manga bungꞌ ampai.”
LUK 17:36 
LUK 17:37 Da ribarangan ini, “Nifutsarif, nigi bungꞌ awaꞌ amingꞌ anungꞌ?” Da Yisu ini, “Apu mampan mangan mingꞌa anungꞌ, da ibingimp santan bungꞌ ais ampruꞌ gin.”
LUK 18:1 Yisu ini nan raman i santingꞌa riban atsungꞌa gin i udagin maiꞌ maiꞌ, da bida sauda nidzun da anungꞌ raraiꞌa gin u.
LUK 18:2 Da ini ibiani, “Mingꞌa gamp mangan da garam raruda garam mangan impai, da anungꞌ irat i Anutu ma itsarif garam gar u.
LUK 18:3 Da sagat yaruf mangan impai gamp igi mpruꞌ, da iti fa rutin maiꞌ maiꞌ i nida wangu barabin gan bida ani, ‘Warim nan rima dzi sib i gangꞌ garam ipiapangꞌ aga.’
LUK 18:4 I gubuꞌ fain da garam igi bugin rima sagat igi sib, da raiyi ini i wangunggan, ‘Dzi anungꞌ irat i Anutu ma itsarif garam gar u,
LUK 18:5 da bitsintaꞌ sagat yaruf ani iti ba da dzi maiꞌ maiꞌ da dzi raraiꞌ. Dzi bungꞌ arim sib i barabin gan, i maba maiꞌ maiꞌ da dzi da dzi awangꞌ amaꞌ i.’”
LUK 18:6 Da Nifutsarif ini, “Watsanga garam maisan raruda garam igi nanggan nidan.
LUK 18:7 Da ibianungꞌ? Anutu wasangꞌ rima garaman piriangꞌan sib aru udagin rutin gubuꞌ da idziang sib angu, ma? Ma Arangan bungꞌ arim barun rutin? Imaꞌ!
LUK 18:8 Dzi nani da agam, Arangan bungꞌ arim ribarangan sib sung angu. Da bitsintaꞌ, dzi gut i agam, gubuꞌ Garam Narunggan tipa badan, da Arangan bungꞌ awaꞌ da garam muarutsan mingꞌa intap ani ma imaꞌ?”
LUK 18:9 Yisu ini nan raman mangan ani da garam fain tsarifa runggan bini yusan da rasuda rib fain,
LUK 18:10 “Garam iruꞌ iyab Ungar Mararam i udagin da Anutu, manga Farisai da manga garam uda takis.
LUK 18:11 Da garam Farisai imunti iyab da iyugin i runggan ibiani, ‘Anutu, dzi rim dangki da agu, i dzi anungꞌ ibi garam fain aga u — wapa nam, da nanga maisan, da araraꞌan ma bida garam uda takis araga.
LUK 18:12 Da gubuꞌ iruꞌ mingꞌa wasaꞌ i suntaꞌ santan da dzi paꞌ ruangꞌ i nam gadan, da dzi brang nanggangꞌ ufuman isangꞌ 10 da dzi rim i gan bits ibiaꞌ da agu.’
LUK 18:13 “Da bitsintaꞌ garam uda takis imunti ruguntiꞌ. Da arangan anungꞌ idantang iyab gunungun, da bitsintaꞌ itsiats nugun i santingꞌa wangun barabin gan da ini, ‘Anutu, wagaib dzi garam maisan ani.’
LUK 18:14 “Dzi nani da agam, garam aruani iwaꞌ rururungan i Anutu maranggan sib da itip iruꞌ gan ungaran, da garam Farisai imaꞌ. I rib santan tsarifa runggan da Anutu bungꞌ arasu, da rib rasuda runggan da Anutu bungꞌ atsarif.”
LUK 18:15 Rib fain iyu mamaꞌ narun narun ibinigi iba i Yisu rima bangin ragun gin. Da gubuꞌ riban atsungꞌa gin tsanganda bida nigi da impiꞌ ribarangan.
LUK 18:16 Da bitsintaꞌ Yisu inuꞌ i mamaꞌ narun narun bada rutin, da ini da riban atsungꞌa gin ibiani, “Watangin narun narun igi naba da dzi da anungꞌ muntida sib in, i Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman bungꞌ awaꞌ da garam atsungꞌa sanab bida narun narun ani sanaban.
LUK 18:17 Dzi nani nan nidzun bingan da agam, manga mamida muarutsa Anutu i mpada tayangꞌ arangan bida mamaꞌ narun da wasangꞌ i mpada wasaꞌ i Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman.”
LUK 18:18 Da garam gudzun mangan igut i Yisu ibiani, “Kidungwaga tsiraꞌ bini, dzi bunanga bida anungꞌ i waꞌan da nam mpada ratar ntingan?”
LUK 18:19 Da Yisu ini da arangan ibiani, “Ibianungꞌ da u faringꞌ dzi bini? Garam manga anungꞌ bini u. Imaꞌ. Anutu runtaꞌ angu.
LUK 18:20 U sruꞌ i nan faidagin sib ibiani: ‘U ma-araraꞌ maꞌ. U mais garam funub maꞌ. U mawap nam maꞌ. U madzur garam maꞌ. Watsarif ramanggam da rinanggam.’”
LUK 18:21 Da arangan ini, “Dzi yatsungꞌ sanab igi santan da dzi mamaꞌ isiꞌ angu.”
LUK 18:22 Gubuꞌ Yisu ringantagin da ini rutin, “Da bitsintaꞌ u wanang sanab bitsintaꞌ aruani u. Wafan da wasub moni i nam bunumpam santan da warim moni da garam sauda runggan da u bungꞌ awaꞌ da nam bini namingꞌ Gunungun. Da waba atsungꞌ i dzi.”
LUK 18:23 Da gubuꞌ garam arigi ringanta i nan igi, da arangan wangun ibarabin gin, i arangan garam nam bunump tsiraꞌ.
LUK 18:24 Da Yisu itsanga arangan wangun ibarabin da ini, “Rib ruta nam bunump tsiraꞌ bungꞌ abarabin wasi i atangꞌa Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman.
LUK 18:25 Bida kamir nida i atangꞌa i nil marabampun, da barabin gan wasangꞌ garam nam bunump barabin gan atangꞌa Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman.”
LUK 18:26 Da rib ringanta i nan igi igutin, “Bidanigi da mangan igi bungꞌ awaꞌ da nam mpada ratar ntingan?”
LUK 18:27 Da Yisu rungꞌ ini, “Nam garam gar mamida i sangꞌa i nangan ugu da Anutu isangꞌ i nangan.”
LUK 18:28 Da Petrus ini, “Waringantin, aga tangin nanggangꞌ santan rai da yatsungꞌ Agu.”
LUK 18:29 Da Yisu ini da ribarangan, “Dzi ni nan nidzun bingan da agam, rib aru tanginda ungaran, ma fininggan, ma raman da rinanggan, ma rain rusan, ma narun rusan, i mingꞌa wasaꞌ i Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman,
LUK 18:30 ribarangan bungꞌ ayu nam nayus nidzun angu i nanggan tanginda rai ugu da gubuꞌ mpada mingꞌa intap ani, da gubuꞌ buntun aga da ribarangan bungꞌ awaꞌ da nam mpada ratar.”
LUK 18:31 Yisu iyu riban 12 igi angu da ini nan rutin, “Agi yung sanab iyab Yerusalem da nan santan profet ruas akara i Garam Narunggan ugu bungꞌ asu nidzun namingꞌ igi.
LUK 18:32 Bungꞌ arim Arangan nafan da garam mingꞌa manaꞌ i utup Yuda banginggan. Da ribarangan bungꞌ arim umpurin, da bungꞌ arim ubin, da bungꞌ atupingꞌ nifu gurun i Arangan,
LUK 18:33 da bungꞌ aripi Arangan, da nais funub. Da gubuꞌ suda iruꞌ da bits da bungꞌ atip amunti marataꞌ.”
LUK 18:34 Da bitsintaꞌ rib atsungꞌa gin igi anungꞌ isruꞌ gin, i nan igi wainggan rungꞌ imingꞌ maradzigin i ribarangan. Da ribarangan anungꞌ isruꞌ i nan idzuwai Arangan nidan.
LUK 18:35 Aru Yisu fasuda uts da Dzeriko da garam maran gampaman impa sanab ringampa i yaiꞌa ruan da garam.
LUK 18:36 Da gubuꞌ ringanta i garam ampi tsiraꞌ bafadan da igutin i nam idzuwai igi iwaꞌ.
LUK 18:37 Da ribarangan ini da arangan, “Yisu garam Nasaret ugu iba.”
LUK 18:38 Da aranga nuꞌ, “Yisu, Tafit Narunggan, wagaib dzi ani!”
LUK 18:39 Da rib mungꞌa fada i Yisu impiꞌ arangan, da ini rutin i mpada frap nufan. Da bitsintaꞌ arangan iyaiꞌ nifun tsiraꞌ, “Tafit Narunggan, wagaib dzi ani!”
LUK 18:40 Yisu ifa munti da ini da garam i uda arangan bada rutin. Da gubuꞌ arangan bawaꞌa uts, da Yisu igutin ibiani,
LUK 18:41 “U buni dzi nanga bida anungꞌ i agu?” Da arangan ini, “Nifutsarif, dzi ni marangꞌ dzidziwandan i tsanganda nam.”
LUK 18:42 Da Yisu ini da arangan, “U maranggam nawaꞌ bini i u nanggam muarutsan angu itip u maranggam.”
LUK 18:43 Sung angu da aranga maran intap ruan da itsanga nam manaꞌ, da yatsungꞌ Yisu da itsarif Anutu. Gubuꞌ rib santan tsangandan nam igi, da itsarif Anutu ibinigi.
LUK 19:1 Yisu iwaꞌ gamp Dzeriko da iyung wasaꞌ i gamp igi.
LUK 19:2 Da garam mangan impai gamp igi binganggan Sakayus, arangan garam uda takis gudzunggan ruta nam bunump.
LUK 19:3 Arangan maran ifur i tsanganda Yisu igi ibianungꞌ, da bitsintaꞌ arangan uts angu da arangan wasangꞌ tsanganda Yisu i garam ampi tsiraꞌ igi.
LUK 19:4 Ibinigi da arangan irunt imungꞌ sanab Yisu yunga fada gin igi da iyab gai tsiraꞌ mangan i tsanganda Yisu.
LUK 19:5 Gubuꞌ Yisu bawaꞌa mumai igi, da irarab iyab da ini ibiani, “Sakayus waruꞌ sung, aruani da dzi bungꞌ ampa ungaram.”
LUK 19:6 Sakayus iruꞌ sung angu da iyu Yisu iyab ruta nugun tsiaꞌan.
LUK 19:7 Garam santan tsanganda nam igi da ini nan pusupusan da ruan ibiani, “Arangan isu ampi ifa rut garam maisan bingan aga impai.”
LUK 19:8 Da bitsintaꞌ Sakayus imunti iyab da ini da Nifutsarif, “Nifutsarif, waringantin. Aruani da dzi bungꞌ ais nam bunumpangꞌ ani wasaꞌ farab; marafaingꞌ bungꞌ amingꞌ da marafaingꞌ da dzi narim da garam sauda runggan. Da dzi bungꞌ atip narim nam mungaꞌ da rib dzi iyuꞌan da uda takis yusan gin, da dzi bungꞌ arim raragun gin nasangꞌ 4.”
LUK 19:9 Da Yisu ini, “Gubuꞌ aruani angu da utup ungar aruani iwaꞌ da nam rima sib, i garam ani binigi Abraham yanginggan nidzun.
LUK 19:10 I Garam Narunggan iba i sauda garam runta asub da tipa udan.”
LUK 19:11 Gubuꞌ ribarangan rungꞌ rima ringan i nan igi, da Arangan ini nan raman mangan, ibiani Arangan isu uts da Yerusalem da garam maran ifur i Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman bungꞌ awaꞌ dzidziwan sung angu namingꞌ igi.
LUK 19:12 Da Arangan ini, “Garam tsiraꞌ mangan nanga i fada gamp bingibing mangan i king tsiraꞌ rima bingan king da arangan ida tipa badan i mpada tayangꞌ intapan.
LUK 19:13 Ibinigi da arangan inuꞌ garam guman 10 impruꞌ, da irim moni mair bitsintaꞌ bitsintaꞌ isangꞌ santan. Da arangan ini, ‘Warim gum i moni ani nasangꞌ dzi tipa badan.’
LUK 19:14 Da bitsintaꞌ rib intap igi ibugin arangan, ibinigi da itangin garam fain yatsungꞌ arangan i gamp igi i nida nan da king tsiraꞌ bida nigi, ‘Aga bugin garam arigi suda aga king gangꞌ!’
LUK 19:15 “Da gubuꞌ arangan suda king sib da itip iba gampan. Ida arangan itangin nan i mamaꞌ gum arangan rima moni rutin ugu i bada rutin. Arangan ini sruꞌagin i moni rima rutin ugu iyingꞌ ibianungꞌ.
LUK 19:16 Da miamun iba da ini, ‘Tsiraꞌ, u moni mair gam dzi nang gum in da dzi waꞌ da moni mair 10 impruꞌ.’
LUK 19:17 “Da garam tsiraꞌ gan ini, ‘Dzi mamaꞌ gumangꞌ bini, u nang bini iyus. U mpa tayangꞌ nam isiꞌ angu da u santingꞌ ibi dzi sangꞌ rima nam tsiraꞌ yaba u banginggam, ibinigi da u bungꞌ ampa tayangꞌ gamp tsiraꞌ 10.’
LUK 19:18 “Da garam suda iruꞌrun iba da ini, ‘Tsiraꞌ, u moni mair gam dzi nang gum in da dzi waꞌ da moni mair 5 impruꞌ.’
LUK 19:19 “Da gan garam gudzunggan ini, ‘U bungꞌ ampa tayangꞌ gamp tsiraꞌ 5.’
LUK 19:20 “Ida garam mangan iba da ini, ‘Tsiraꞌ, u moni mair gam aruani. Dzi patiꞌ i bruꞌ isiꞌ mangan da dzi dzigin.
LUK 19:21 I dzi rat i agu i u garam nida nan mara dampan. U yu moni i rib fain uwatsuwatsan da ufum nam gadan u mamida ntangan.’
LUK 19:22 “Da arangan garam tsiraꞌ gan ini rutin ibiani, ‘U garam gum maisan! Dzi bungꞌ araru agu natsungꞌ u nanggam nidan. Amaꞌ, u ni dzi garam nan mara dampan, a? Da dzi nang da iyu moni dzi mamida suda uwatsuwats in da nam gadan dzi mamida ntangan igi, a?
LUK 19:23 Ibianungꞌ da u madarim dzi moni gangꞌ da garam mpada tayangꞌ moni i rib ba udan i nanga gum in? Bida nigi da gubuꞌ dzi tipa badan da dzi sangꞌ uda isiꞌ pas ragun i dzi moni gangꞌ.’
LUK 19:24 Ida arangan ini da rib muntidan igi ibiani, ‘Wayu moni sinungꞌ garam arani da warim wafan da garam aru waꞌan da moni mair 10 ugu.’
LUK 19:25 “Da ribarangan ini, ‘Da bitsintaꞌ, Tsiraꞌ, garam igi yu moni mair 10 sib.’
LUK 19:26 “Garam tsiraꞌ ini nan mungaꞌ ibiani, ‘Dzi nani da agam santan nabiani, manga uda nam da nanga gum bini yaba gin da rubungꞌ ayu fain. Da bitsintaꞌ manga uda nam isiꞌ pas angu da mamida nanga gum in, da dzi bungꞌ ayu sinungꞌ arangan.
LUK 19:27 Da bitsintaꞌ wayu rib aru rima ipiap i dzi da buginda i dzi suda i king gan ugu naba aruani da wais funub i dzi maranggangꞌ.’”
LUK 19:28 Gubuꞌ Yisu nida nan aru nigi sib, da Arangan iyung iyab ifa i waꞌa Yerusalem.
LUK 19:29 Da gubuꞌ Arangan waꞌa uts da Betfage da Betani mingꞌa Mamai Oliv, da itangin garaman atsungꞌa gin iruꞌ imungꞌ,
LUK 19:30 da ini rutin ibiani, “Agam wamungꞌ afa gamp isiꞌ mangan naga, da gubuꞌ agam atangꞌa fada gamp igi da agam bungꞌ atsanga dongki narun mangan dzuran, da agam wapiraꞌ da wayu aba.
LUK 19:31 Bida rib fain guta agam, ‘Ibianungꞌ da agam ipiraꞌ dongki igi?’ Da wani rutin nabiani, ‘Nifutsarif ini nanga gum in.’”
LUK 19:32 Ibinigi da rib tanginda mungꞌan igi ifan da itsanga ibi Arangan nida rutin ugu.
LUK 19:33 Gubuꞌ ribarangan piraꞌa dongki narun da rinun rusan igutin, “Agam ibu piraꞌ dongki narun igi iyaꞌ?”
LUK 19:34 Da ribarangan ini ibiani, “Nifutsarif ini nanga gum in.”
LUK 19:35 Da ribarangan iyu ifa da Yisu da ribarangan irim ngarukui gan iyab gin da itangin Yisu iyab impa gin.
LUK 19:36 Yisu rungꞌ impai i dongki ifan da ampi tsiraꞌ igi iyafus ngarukui gan i sanab imungꞌ i Arangan.
LUK 19:37 Gubuꞌ Yisu basuda uts mumai sanab ruꞌa Mamai Oliv igi da utup tsiraꞌ atsungꞌa Yisu nugun itsiaꞌ da iyaiꞌ nifun tsiraꞌ i tsarifa Anutu i nam mara maran santingꞌa Anutu nampanggan ribarangan tsangandan ugu.
LUK 19:38 Da ribarangan inuꞌ, “Nifutsarif ifinti king aru bada i Arangan binganggan! Nan nufan imingꞌ wasaꞌ i Anutu mingꞌa Gunungun da garam intap! Anutu impa wagungꞌ ruta nam puatsadan!”
LUK 19:39 Da Farisai fain mingꞌa wasaꞌ i ampi tsiraꞌ igi ni da Yisu ibiani, “Garam tsiraꞌ, wampiꞌ gam utupam atsungꞌa i agu ani i anungꞌ nida nan bida nigi u.”
LUK 19:40 Da bitsintaꞌ Yisu ini ibiani, “Dzi nani da agam, bida ribarangan frap nufan da tauf santan bungꞌ ayaiꞌ nifun tsiraꞌ.”
LUK 19:41 Gubuꞌ Yisu basuda uts da Yerusalem da tsanganda gamp tsiraꞌ igi da irang gin.
LUK 19:42 Da ini, “O Yerusalem, dzi marangꞌ yari i u madasruꞌ gin i sanab mpada bini da gubuꞌ aruani, da bitsintaꞌ idzigin ruan i u maranggam.
LUK 19:43 Gubuꞌ maisan bungꞌ abawaꞌ da agu da u garam ipiapam bungꞌ arim ntiang i intap da gai natsuafiꞌ agu i isa agu. Da bungꞌ amunti natsuafiꞌ agu nasangꞌ fa arida tam sib.
LUK 19:44 Da ribarangan bungꞌ abrang agu da utupam mpada wasaꞌ i agu rai. Da u bungꞌ asu intap utaꞌ, da tauf rima ungar in manga wasangꞌ mingꞌa ragun i tauf mangan u. I wain ibi u wasruꞌ i gubuꞌ Anutu bada i rima agu sib.”
LUK 19:45 Ida Yisu ifa Ungar Mararam da idaru garam rantsa apu da nam fain i suba moni gin i tsaradan da Anutu rai.
LUK 19:46 Da ini da ribarangan ibiani, “Nan mingꞌa Anutu nanggan akaran ratar ibiani, ‘Dzi ungarangꞌ nasu ungar udagin.’ Da bitsintaꞌ agam inang ungar ani ibi garam wapa nam mumai gan kupa gin!”
LUK 19:47 Gubuꞌ sib angu da Yisu ifis i nan imingꞌ Ungar Mararam. Da bitsintaꞌ garam pumuꞌa Anutu gudzun rusan, da garam gudzupuꞌ i nan faidagin, da garam gudzun mingꞌa wasaꞌ i ampan igi intsaꞌ i isa Arangan funub.
LUK 19:48 Da bitsintaꞌ isau sanab wasi i isa Arangan funub i garam santan isu uts da Arangan i rima ringan i nan santan Arangan fisagin.
LUK 20:1 Gubuꞌ mangan Yisu rungꞌ utusa i nan da garam da fisa i sisingꞌ bini mingꞌa Ungar Mararam igi, da garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan, da garam gudzupuꞌ i nan faidagin, da garam gudzun mingꞌa wasaꞌ i ampan iba da Arangan.
LUK 20:2 Da ribarangan ini da Yisu ibiani, “Wani da agai i u nang nam ani i manga nampanggan, da manga rim nan igi da agu?”
LUK 20:3 Da Yisu ini nan mungaꞌ, “Dzi binigi bungꞌ agut i agam mungꞌ i nan mangan. Wani da dzi,
LUK 20:4 manga rim nampang i Yowanis ruruba garam in igi, Anutu ma garam gar?”
LUK 20:5 Da ribarangan ini nan da ruan ibiani, “Bida agi nida bida ani, ‘Iba imingꞌ Anutu gin,’ da arangan bungꞌ ani, ‘Da agam mada muaruts arangan?’
LUK 20:6 Ma bida agi nida, ‘Iba imingꞌ garam gar in,’ da garam santan bungꞌ atapu agi funub i tauf, i ribarangan imuaruts i Yowanis igi profet mangan.”
LUK 20:7 Ibinigi da ribarangan ini, “Aga anungꞌ isruꞌ gin i arangan nampanggan iba imingꞌ anungꞌ.”
LUK 20:8 Da Yisu ini ibiani, “Ibinigi da dzi wasangꞌ i nidan da agam i manga rim nampang da dzi i nanga nam ani.”
LUK 20:9 Yisu ini nan raman ani da ampan, “Garam mangan intang guman wain mangan. Da irim ifa rib faingꞌ banginggan i nanga gum yaba gin. Da itip nan i ribarangan uda nam igi nidzunggan marafaingꞌ da rima faingꞌ da arangan. Ida arangan ifa gamp bingibing mangan isangꞌ gubuꞌ guntiꞌ bingan.
LUK 20:10 Da waꞌa gubuꞌ wain nidzun dzuban da itangin mamaꞌ guman mangan ifan da garam mpada tayangꞌ gin igi i uda nam nidzun igi arangan gan faingꞌ. Da bitsintaꞌ garam mpada tayangꞌ gum igi yis mamaꞌ gum igi da iwat rai ifa bangi sasaꞌ.
LUK 20:11 Da arangan itip itangin mamaꞌ gum bits ifan. Da bitsintaꞌ ribarangan irim ub in da yis arangan ibinigi da iwat rai ifa bangi sasaꞌ.
LUK 20:12 Da itip itangin mamaꞌ gum isu iruꞌ da bits da ribarangan yis da irim biꞌ rutin da itapu iwaꞌ manaꞌ.
LUK 20:13 Ida gum wain rinunggan ini, ‘Dzi nabu nang nabianungꞌ? Dzi bungꞌ atangin narunggangꞌ marangꞌ aridagin rururungan; dzi marangꞌ ifur ibi ribarangan bungꞌ atangꞌ warangꞌ gin.’
LUK 20:14 “Da bitsintaꞌ gubuꞌ garam mpada gum wain igi tsanganda garam igi narunggan badan da ini da ruan, ‘Garam igi bungꞌ asu wain i ramanggan nanggan santan; agi nais arangan funub da gum wain ani bungꞌ asu agi gangꞌ.’
LUK 20:15 Ibinigi da ribarangan itapu arangan iwaꞌ sinungꞌ gum wain igi da yis funub. “Da gum wain rinunggan bungꞌ anang nabianungꞌ i ribarangan?
LUK 20:16 Arangan bungꞌ aba da nais rib mpada tayangꞌ gum wain igi funub da narim nafa da rib fain.” Gubuꞌ ribarangan ringanta i nan igi da ini, “Nam igi anungꞌ waꞌan u!”
LUK 20:17 Yisu irarab ribarangan da igutin, “Bida maꞌan da nan akaran ani wainggan ibianungꞌ? ‘Tauf aru garam tipa ungar tapuda rai ugu isu tauf bini iyus tauf santan i antungꞌa ungar yaba gin.’
LUK 20:18 Rib santan ruaꞌa ragun i tauf igi da bungꞌ apuꞌ fafarab. Da tauf igi ruaꞌa ragun i mangan da bungꞌ arurumus ruan.”
LUK 20:19 Da garam gudzupuꞌ i nan faidagin da garam pumuꞌa Anutu gudzun rusan isau sanab i mpunga Arangan sung. I ribarangan isruꞌ i nan raman nidan igi intuang ribarangan. Da bitsintaꞌ ribarangan irat i garam santan igi.
LUK 20:20 Ibinigi da rungꞌ itsanga Arangan ragun, da itangin garam i arangꞌa gin, inang runggan ibi garam nan nidzun. Tuasarangan maran ifur i mpunga Yisu yaba i nifun nan nidan da rima fada kiap tsiraꞌ i raruda Arangan.
LUK 20:21 Ibinigi da garam arangꞌa gin igut i Arangan, “Kidungwaga tsiraꞌ, aga sruꞌ gin u ni nan da u santingꞌ agai i nan rururungan. U watsarif garam mangan da u dzigin nan gin u, da bitsintaꞌ u ni nan nidzun rururungan angu da santan i santingꞌa Anutu sanaban.
LUK 20:22 Garam Yuda nanggan faidagin ini wai, isangꞌ agi rima takis fadan da Kaisar, ma imaꞌ?”
LUK 20:23 Arangan itsanga tuasaranga uwayantan iyuꞌa Arangan igi da ini da ribarangan ibiani,
LUK 20:24 “Wasantingꞌ dzi i moni mangan. Manga maraganunggan da binganggan imingꞌ gin?”
LUK 20:25 Da tuasaranga ni ibiani, “Kaisar.” Da Arangan ini da ribarangan, “Ibinigi da warim Kaisar nanggan nafan da Kaisar da Anutu nanggan nafan da Anutu.”
LUK 20:26 Da ribarangan irunt fafun i nan mungaꞌ Aranga nidan, da impa frap nufan angu. I ribarangan wasangꞌ i iyuꞌa Arangan i nida nan asub mingꞌa ampan tsiraꞌ maran i raruda Arangan gin u.
LUK 20:27 Utup Sadusi, nida garam mampan mamida tipa muntida marataꞌ ugu, fain iba da Yisu da igutin,
LUK 20:28 “Kidungwaga tsiraꞌ, Moses yakar nan faidagin ani da agi ibiani, bida sagat mangan gabunggan mampan da mamida rima narun, da garam igi rainggan mangan bungꞌ ayu sagat yaruf igi da narim narun i rainggan binganggan.
LUK 20:29 Ibinigi da garam mangan narun rusan marub 7. Miamun iyu sagat da anungꞌ irim narun da imamp.
LUK 20:30 Da rain atsungꞌan itip iyu sagat yaruf igi da bitsintaꞌ imamp sinungꞌ sagat da narun imaꞌ. Da rain ruas santan igi yatsungꞌ ruan i sanab bida nigi da imamp sib ruta narun maꞌan.
LUK 20:32 Da sagat imamp bampan sib in.
LUK 20:33 Da gubuꞌ buntun da garam mampan tipa muntida marataꞌ da manga aru nigi bungꞌ asu sagat igi gabunggan? I garam 7 igi iyu arangan.”
LUK 20:34 Da Yisu ini da ribarangan, “Mingꞌa intap ani da garam da sagat iyu ruan.
LUK 20:35 Da bitsintaꞌ waꞌa gubuꞌ aga da rib Anutu tsanganda bini i tipa muntida marataꞌ mingꞌa badzab gampan wasangꞌ uda ruan. Imaꞌ.
LUK 20:36 Da ribarangan anungꞌ isangꞌ i tipa mampan, i ribarangan iwaꞌ ibi angira, da isu Anutu narun rusan, i ribarangan imunti marataꞌ imingꞌ badzab gampan.
LUK 20:37 Da Moses isantingꞌ wasi i garam mampan tipa muntida marataꞌ igi imingꞌ nan akaran yaba i dzaf gada gai maragagab, da gubuꞌ faringꞌa Nifutsarif bida ani, ‘Abraham Anutu gan, da Isak Anutu gan, da Yakop Anutu gan.’
LUK 20:38 Da Arangan anungꞌ isu garam mampan Anutu gan. Imaꞌ, isu garam mpada maran taꞌan Anutu gan, i mingꞌa Arangan maranggan da garam santan impa marataꞌ.”
LUK 20:39 Da garam gudzupuꞌ i nan faidagin fain ini Arangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Kidungwaga tsiraꞌ, u ni nan bini.”
LUK 20:40 I ribarangan irat i rungꞌ guta Arangan i nan fain.
LUK 20:41 Ida Yisu igut i ribarangan, “Ibubianungꞌ ida rib ini Kristus igi Tafit narunggan?
LUK 20:42 Tafit runggan ini nan igi wasi imingꞌ papiar nida Mint Tsarifa Anutu Gin, ‘Nifutsarif Yawe ini da dzi Nifutsarifangꞌ ibiani, “Wampa dzi bangingꞌ bini
LUK 20:43 nasangꞌ dzi rasuda u garam ipiapam da nanga ribarangan suda bintip i u rima fagam yaba gin.”’
LUK 20:44 Tafit ifaringꞌ Arangan ‘Nifutsarif’. Da ibubianungꞌ da busuda Tafit narunggan?”
LUK 20:45 Rib santan rungꞌ ringanta i nan da Yisu ini da gan riban atsungꞌa gin,
LUK 20:46 “Watsanga runggam sib i garam gudzupuꞌ i nan faidagin. Ribarangan maran yari i atsufa ngarukui faga guntiꞌ angu da yunga ampan maran mingꞌa mumai rantsa nam in i garam tsarifan da rima bingan tsiraꞌ rutin. Da maran yari i uda mumai miamun angu mingꞌa ungar mpruꞌa ruan gin da mingꞌa nam gadan tsiraꞌ.
LUK 20:47 Da ribarangan yiyuꞌ sagat yaruf i wapa i ungaran da nam bunumpan santan. Da isu umpur i udagin faga guntiꞌ bingan. Garam bida nigi bungꞌ ayu nam tsakia tsiraꞌ nayus da gubuꞌ Anutu raruda garam.”
LUK 21:1 Gubuꞌ Yisu raꞌa i maran da itsanga garam ruta nam bunump fain rima dangki gan ruꞌa bugis dangki gan.
LUK 21:2 Da sagat yaruf sauda runggan mangan ibinigi irim moni narun iruꞌrun iruꞌ.
LUK 21:3 Da Yisu ini, “Dzi nani nan nidzun da agam, sagat yaruf sauda runggan aruani irim nam iyus rib fain aga.
LUK 21:4 Garam santan igi irim dangki gan imingꞌ nam bunumpan tsiraꞌ igi isangꞌ maran furan gan. Da bitsintaꞌ sagat sauda runggan ani irim nam bunumpan santan aru rima arangan sib in.”
LUK 21:5 Rib fain ini nan da ruan iyab i Ungar Mararam giradan i tauf grigriꞌan bini bini da nam rima suda dangki fadan da Anutu.
LUK 21:6 Da bitsintaꞌ Yisu ini, “Nam idzuwai agam tsangandan da aruani, da gubuꞌ mangan bungꞌ abawaꞌ da tauf mingꞌa raragun i ruan ani bungꞌ agruꞌ ruan sib.”
LUK 21:7 Da ribarangan ini, “Kidungwaga tsiraꞌ, gubuꞌ idzuwai da nam igi bungꞌ awaꞌ? Da nam idzuwai igi bungꞌ awaꞌ mungꞌ i santingꞌa nam igi gubuꞌ gan isu uts i waꞌan?”
LUK 21:8 Da Yisu ini, “Watsanga runggam sib i garam iyuꞌa nam. I garam ampi bingan bungꞌ aba i dzi binganggangꞌ da nani, ‘Dzi Arangan ani,’ ma ‘Gubuꞌ maran isu uts.’ Da anungꞌ atsungꞌa ribarangan u.
LUK 21:9 Gubuꞌ agam ringanta i nan i nam isa ruan tsiraꞌ waꞌan, da anungꞌ ratan u. Hai, nam igi bungꞌ awaꞌ mungꞌ raiyi, da bitsintaꞌ gubuꞌ buntun wasangꞌ i waꞌa sung u.”
LUK 21:10 Ida Arangan itip ini da ribarangan, “Utup intap mangan bungꞌ auriꞌ da nais utup intap mangan, da king mangan garaman bungꞌ auriꞌ da nais king mangan garaman.
LUK 21:11 Da nam bida ani bungꞌ awaꞌ namingꞌ intap mara maran: tufuringꞌ tsiraꞌ, nam mangits tsiraꞌ, da rinin gingꞌan tsiraꞌ tsiraꞌ fain. Da nam santingꞌan maran mangan tsiraꞌ tsiraꞌ nanga garam ratan bungꞌ awaꞌ namingꞌ maranguntung.
LUK 21:12 “Da bitsintaꞌ nam bida ani bungꞌ awaꞌ mungꞌ raiyi: garam bungꞌ ampung agam da narim tsakia da barabin da agam. Tuasarangan bungꞌ araru agam namingꞌ ungar mpruꞌa ruan gin da narim agam i karabus. Da nausu agam i muntida king da gabman tsiraꞌ maranggan, i wain, agam yatsungꞌ dzi.
LUK 21:13 Da nigi bungꞌ awaꞌ abi sanab agam nida dzi sisingꞌ bini gangꞌ wasi da santingꞌa agam nanggam muarutsan da ribarangan.
LUK 21:14 Da bitsintaꞌ anungꞌ maram fura i tipa nan mungꞌ i rima runggam sib i nida nan bida anungꞌ.
LUK 21:15 Dzi bungꞌ arim nan da mararuru da agam i agam ipiapam anungꞌ nida nan mungaꞌ da agam.
LUK 21:16 Da anungꞌ rib fain angu u, agam utupam ibinigi — ramanggam da rinanggam da raim rusam da rinum rusam — bungꞌ arim agam nafan da garam fain banginggan da nais agam fain funub.
LUK 21:17 I dzi angu da rib santan bungꞌ abugin agam.
LUK 21:18 Da bitsintaꞌ nam arigi mangan anungꞌ isangꞌ siata agam ganunggam rai, imaꞌ.
LUK 21:19 Agam buaringꞌa barabin da muntida babampaf in da agam bungꞌ awaꞌ da nam mpada ratar.
LUK 21:20 “Gubuꞌ agam tsanganda garam singaari muntida wafiꞌa Yerusalem da agam wasruꞌ gin nabi gubuꞌ siata gamp igi iba su uts.
LUK 21:21 Ida rib mpada intap Yuda narunt sib nafa mamai, da rib mpada wasaꞌ i gamp Yerusalem igi nawaꞌ sib, da rib mpada manaꞌ i gamp igi anungꞌ tipa atangꞌa fadan u.
LUK 21:22 I gubuꞌ arigi da Anutu bungꞌ arim nam mungaꞌ natsungꞌ nan santan akaran ugu.
LUK 21:23 Da gubuꞌ arigi bungꞌ arim barabin nayus da sagat wangundan da sagat narun mitan. I barabin tsiraꞌ bungꞌ awaꞌ intap ani da Anutu bungꞌ ayats wangun sasusan ragun i garam Yuda ani.
LUK 21:24 Da garam singaari bungꞌ ais ribigi fain funub i bainat da nampung fain nasu garam karabus nafa intap santan. Da garam mingꞌa manaꞌ i utup Yuda bungꞌ arasu Yerusalem nasangꞌ garam manaꞌ igi gubuꞌ gan bantsupan.
LUK 21:25 “Da nam santingꞌan maran mangan bungꞌ awaꞌ i gubuꞌ da ukam da ngantam. Da mingꞌa intap da garam utup santan bungꞌ arat da uwayant bungꞌ arintsum ruan i uruts kungan da iyamiyam tsiraꞌ.
LUK 21:26 Maran bungꞌ afur nam nanga i waꞌa intap da bungꞌ arat da maran nadidirunt da namamp asub, i nam riniurun idzuwai mingꞌa maranguntung wagungꞌ bungꞌ audza i ruan.
LUK 21:27 Mingꞌa gubuꞌ arigi da ribarangan bungꞌ atsanga Garam Narunggan bada mingꞌa maraum wasaꞌ ruta nampang da nanggan dzidziwandan tsiraꞌ.
LUK 21:28 Gubuꞌ nam bida nigi bungꞌ waꞌan da wamunti wayab da anungꞌ ratan u, i gubuꞌ Anutu tipa uda agam iba su uts.”
LUK 21:29 Arangan ini nan raman ani, “Watsanga gai fik da gai santan aga.
LUK 21:30 Gubuꞌ gai yafan puꞌan da agam bungꞌ atsangan da wasruꞌ gin nabi gubuꞌ rima maraburuab da nidzun waꞌan isu uts.
LUK 21:31 I sanab bida arigi angu da gubuꞌ agam tsanganda nam bida nigi waꞌan da wasruꞌ gin nabiani, Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman iba su uts.
LUK 21:32 Dzi nani nan nidzun da agam nabiani, rib utup rungꞌ mpadan da gubuꞌ aruani fain rungꞌ bungꞌ ampai nasangꞌ nam santan igi waꞌan.
LUK 21:33 Gunungun da intap bungꞌ antsup sib, da bitsintaꞌ dzi nanggangꞌ bungꞌ amingꞌ ratar nanting angu.
LUK 21:34 “Watsanga runggam sib i agam anungꞌ numa mpui maradidirunt yusan da nanga sanab maisan da maram anungꞌ furan nan i nanggam mpada bini mingꞌa intap ani. I sanab bida nigi bungꞌ arim wangu barabin da agam, da gubuꞌ arigi bungꞌ awaꞌ da agam sung angu
LUK 21:35 nabi pungip mpunga apu. I gubuꞌ arigi bungꞌ awaꞌ da rib santan mpada mingꞌa intap da intap.
LUK 21:36 Ibinigi da gubuꞌ sib angu da agam watsanga runggam sib, da waugin i uda riniurun i waꞌa sinungꞌ nam santan nanga i waꞌan igi ida muntida Garam Narunggan maran.”
LUK 21:37 Gubuꞌ sib angu da Yisu ifis i nan imingꞌ Ungar Mararam, da idziang santan Arangan ifa mpai Mamai Oliv.
LUK 21:38 Da garam santan iba da tataꞌ maratait i ringanta i Arangan fisa i nan mingꞌa Ungar Mararam.
LUK 22:1 Gubuꞌ tsiraꞌ garam Yuda gada bret yist maꞌa gin faringꞌa bida Angira Atupa Sib gubuꞌ gan isu uts i waꞌan.
LUK 22:2 Da garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan da garam gudzupuꞌ i nan faidagin isau sanab maradzigin i isa Yisu funub, i ribarangan irat i ampan bungꞌ ais ribarangan.
LUK 22:3 Da Yudas Iskariot, rib 12 ugu gan mangan, Sadang yatangꞌ gin,
LUK 22:4 da ifan da garam pumuꞌa Anutu wain da garam singaari mpada tayangꞌ Ungar Mararam gudzun rusan. Da irut itip nan i sanab idzuwai rima Yisu fada ribarangan banginggan.
LUK 22:5 Da ribarangan nugun inuf da itaga ruan i rima moni da arangan.
LUK 22:6 Da Yudas yis yaring gin da ifangꞌ i gubuꞌ bini mangan ampi tsiraꞌ mamida i waꞌan da rima Yisu da ribarangan.
LUK 22:7 Gubuꞌ miamun nam gadan tsiraꞌ bret yist maꞌa gin iwaꞌ. Da gubuꞌ arigi da bungꞌ ais dumpa narun i tsarada suda dangki i maran fura gubuꞌ Angira Atupa Garam Israil Sib.
LUK 22:8 Da Yisu itangin Petrus da Yowanis da ini, “Wafan da watip nam gadan maran fura Angira Atupa Sib i agi mpruꞌa ruangꞌ gadan.”
LUK 22:9 Da rib iruꞌ igi igutin, “U ni aga tipa mingꞌa anungꞌ?”
LUK 22:10 Da Yisu ini, “Gubuꞌ agam atangꞌa Yerusalem igi da agam bungꞌ awaꞌ da garam manga buaringꞌa gur mpui gan, da agam watsungꞌ arangan nafa ungar aranga fa atangꞌa gin.
LUK 22:11 Da wani da ungar rinunggan igi nabiani, ‘Kidungwaga tsiraꞌ igutin: Mumai wasaꞌ ampi gan mangan imingꞌ anungꞌ i dzi ruta ribangꞌ atsungꞌa i dzi gada nam maran fura Angira Atupa Sib in?’
LUK 22:12 Da arangan bungꞌ asantingꞌ agam i mumai tsiraꞌ mangan imingꞌ ungar wagungꞌ tipa sib, da agam watip nam gadan namingꞌ igi.”
LUK 22:13 Ribarangan ifa gamp igi da itsangan nam ibi Yisu nidan, ibinigi da ribarangan itip nam gadan Atupa Sib.
LUK 22:14 Gubuꞌ maran ibawaꞌ da Yisu irut aposelan impa i gada nam.
LUK 22:15 Da Arangan ini da ribarangan ibiani, “Dzi marangꞌ yari iyus i ruta agam mpruꞌa ruangꞌ gada nam Angira Atupa Sib ani raiyi da dzi musa uda barabin.
LUK 22:16 I dzi nani da agam, dzi wasangꞌ tipa gada nam Angira Atupa Sib ani u, nasangꞌ wainggan waꞌa suda nidzun mingꞌa Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman.”
LUK 22:17 Da iyu kap wain gurun da irim dangki gin sib da ini, “Wayu wabiaꞌ da wanum wasangꞌ ruam.
LUK 22:18 I dzi nani da agam, aruani da fadan dzi wasangꞌ tipa numa wain gurun nafan nasangꞌ Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman naba.”
LUK 22:19 Da Arangan iyu bret da irim dangki gin da ibrang da irim da ribarangan da ini, “Nani dzi nidzunggangꞌ dzi rima i agam; agam watsungꞌ sanab bida ani i maram fura dzi.”
LUK 22:20 Iga nam sib raiyi da Arangan itip iyu kap wain da ini, “Kap wain aruani nan utusa i ruan gin faꞌ Anutu nanga yaba i dzi biꞌ gangꞌ, aru yata rai i agam.
LUK 22:21 “Da bitsintaꞌ waringantin! Garam rima dzi fadan da garam ipiap banginggan irut dzi iga nam da aruani.
LUK 22:22 Da Garam Narunggan bungꞌ amamp natsungꞌ nan ragada sib yaba i Arangan, da bitsintaꞌ garam rima Arangan fada garam ipiap banginggan natsauꞌ i runggan!”
LUK 22:23 Da ribarangan igut i ruan ifa iba i ribarangan gan idzuwai bungꞌ anang nabinigi.
LUK 22:24 Da ribarangan isu ufuai da ruan i nan manga suda garam tsiraꞌ i ribarangan.
LUK 22:25 Da Yisu ini da ribarangan, “Rib mingꞌa manaꞌ i utup Yuda king rusan irasu utupan da impa tayangꞌ gin, da ini ampan gan tsarifa bida garam maraampi.
LUK 22:26 Da bitsintaꞌ sanab bida nigi anungꞌ waꞌan da agam. Garam tsiraꞌ mingꞌa wasaꞌ i agam narasu runggan nabi mamaꞌ rini faꞌ aga, da garam gudzun da nasu mamaꞌ gum utaꞌ angu.
LUK 22:27 I mangan igi isu bingan tsiraꞌ, garam mpada ruꞌa i gada nam ma garam pumuꞌa garam i rima nam gadan rutin? Aru mpada i gada nam! Da bitsintaꞌ dzi mingꞌ wasaꞌ i agam ibi garam pumuꞌan.
LUK 22:28 Gubuꞌ nam intsaꞌan waꞌan da dzi da agam imunti impruꞌ da dzi.
LUK 22:29 Da ibi dzi ramanggangꞌ irim nampang da dzi i mpada tayangꞌ garam da dzi rim nampang igi da agam.
LUK 22:30 Da agam bungꞌ arut dzi nampruꞌ ruangꞌ gadan da numan mingꞌa dzi nanggangꞌ mpada tayangꞌ garamangꞌ. Da agam bungꞌ ampa nayab bintip king ruas gan i mpada tayangꞌ garam Israil utup 12 ugu.
LUK 22:31 “Saimon, Saimon, waringantin, Sadang igut i Anutu sib i untsianga i agam bida piriangꞌa rais nidzun sinungꞌ piriats.
LUK 22:32 Da bitsintaꞌ dzi yugin da Anutu i agu, Saimon, i agu anungꞌ tirida nanggam muarutsan rai u, da gubuꞌ u parima i ruam da warim riniurun da raim rusam.”
LUK 22:33 Da Petrus ini, “Nifutsarif, dzi tip ruangꞌ sib i ruta agu mpada karabus da mampan mpruꞌan da agu.”
LUK 22:34 Da Yisu ini arangan nanggan mungaꞌ, “Dzi nani da agu, tatariꞌ wasangꞌ kakarakan da pas wasaꞌ nasangꞌ u tungꞌa i dzi sangꞌa iruꞌ da bits sib raiyi.”
LUK 22:35 Da Yisu igut i ribarangan, “Gubuꞌ dzi tanginda agam fada ruta moni da tayap da faga gangkang maꞌan, da agam isau ruam i nam fain, ma imaꞌ?” Da ribarangan ini, “Imaꞌ.”
LUK 22:36 Arangan ini da ribarangan, “Da aruani da bida manga moni gan da tayapan rumingꞌan, da nayu nampruꞌ. Da bida manga bainatan maꞌan da narim ngarukui gan i suba bainat mangan.
LUK 22:37 Nan profet akaran mungꞌ ini ibiani, ‘Ribarangan itsanga arangan ibi garam maisan.’ Dzi nani da agam, nan akaran ugu bungꞌ asu nidzun nayab i dzi. Hai, nan akaran yaba i dzi mungꞌ ugu ibawaꞌ i suda nidzun.”
LUK 22:38 Da ribarangan ini, “Nifutsarif, watsangan bainat iruꞌ ani.” Da Yisu ini, “Nan isangꞌ.”
LUK 22:39 Da Yisu ifa Mamai Oliv ibi Arangan tida fada gin ugu, da gan riban yatsungꞌ gin.
LUK 22:40 Gubuꞌ waꞌa mumai igi da ini da ribarangan, “Agam wayugin da Anutu i agam anungꞌ ruaꞌa i nam intsaꞌan.”
LUK 22:41 Da Yisu iyung pas angu ifa sinungꞌ ribarangan isangꞌ ampap garam tapuda tauf da faruwaꞌa gin da ifa idzaꞌ faga gudzun iruꞌ da iyugin,
LUK 22:42 “Ramangꞌ, bida u maram furan da wayu barabin dzi ntafa gin ani sinungꞌ dzi, da bitsintaꞌ anungꞌ atsungꞌa dzi marangꞌ furan gaꞌ u. Wanang wabi u maram furan.”
LUK 22:43 Da angira gunungun mangan iwaꞌ da Arangan da irim riniurun rutin.
LUK 22:44 Yisu imingꞌ wasaꞌ i nam tsakia tsiraꞌ da iyugin ruta wangunggan santan da uwats uwats tsiraꞌ itituꞌ iruꞌ ibi biꞌ tituꞌa ruꞌa intap.
LUK 22:45 Gubuꞌ Yisu udagin sib da uriꞌa fadan da riban atsungꞌa gin, da itsanga tuasarangan gingꞌa marampruꞌ sib, i ribarangan irabub i barabin da igingꞌ,
LUK 22:46 da Arangan ini da tuasarangan, “Ibianungꞌ da agam igingꞌ? Wauriꞌ da wayugin da Anutu i agam anungꞌ ruaꞌa i nam intsaꞌan.”
LUK 22:47 Gubuꞌ rungꞌ nida nan da garam utup fain iwaꞌ, da rib 12 igi gan mangan nida Yudas in imungꞌ i ribarangan. Arangan ifa su uts da Yisu i tsutsufa Arangan.
LUK 22:48 Da bitsintaꞌ Yisu ini da arangan, “Yudas, u ni rima Garam Narunggan fadan da rib ipiap banginggan i nam tsutsufan?”
LUK 22:49 Gubuꞌ rib ruta Yisu tsanganda nam nanga i waꞌan igi da ini, “Nifutsarif, aga isa ribarangan i bainat?”
LUK 22:50 Da ribarangan mangan itsapi garam pumuꞌa Anutu wain gudzunggan tsiraꞌ mamaꞌ guman mangan ringan bini rai.
LUK 22:51 Da bitsintaꞌ Yisu ini, “Nantsup! Anungꞌ nanga bida nigi u.” Da Arangan igif garam igi ringan da idaum.
LUK 22:52 Ida Yisu ini da garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan da garam singaari mpada tayangꞌ Ungar Mararam gudzun rusan da garam gudzun bada i uda Arangan igi, “Mani dzi garam isa nam da wapa nam, ida agam iba inting da bainat da gai?
LUK 22:53 Gubuꞌ sib angu da dzi rut agam impa Ungar Mararam, da agam anungꞌ itsara bangim i dzi u. Da bitsintaꞌ agam gubuꞌ maran gam aruani da nam mimin nampanggan isu wain da aruani.”
LUK 22:54 Ribarangan impung Arangan, da iyu Arangan ifa garam pumuꞌa Anutu wain gudzunggan tsiraꞌ ungaran. Da Petrus itangin tap yatsungꞌ ribarangan.
LUK 22:55 Da gubuꞌ ribarangan arungꞌa dzaf mingꞌa ungar manaꞌ igi da mpada wafiꞌan, da Petrus impa impruꞌ da ribarangan.
LUK 22:56 Da sagat gum mangan itsanga arangan mpada dzaf bururung arida gin igi da intrung maran i arangan da ini, “Garam arigi binigi irut Yisu.”
LUK 22:57 Da bitsintaꞌ Petrus itungꞌ gin, da ini ibiani, “Sagat, dzi anungꞌ isruꞌ i arangan.”
LUK 22:58 Pas angu da garam mangan itip itsanga arangan da ini, “Agu binigi, ribarangan gan mangan agu.” Da Petrus ini, “Garam ai, anungꞌ dzi u.”
LUK 22:59 Gubuꞌ maran manga yusa ruan sib da garam mangan itip ini nan rururungan, “Nan nidzun, garam aruani irut arangan, i arangan garam Galili ibinigi.”
LUK 22:60 Da bitsintaꞌ Petrus ini, “Garam ai, dzi anungꞌ isruꞌ i nan u nidan igi u!” Gubuꞌ arangan rung nida nan igi da tatariꞌ ikakarak.
LUK 22:61 Da Nifutsarif itaning da intrung maran i Petrus, da Petrus maran ifur nan Nifutsarif nidan, “Aruani da u bungꞌ atungꞌ maram i dzi nasangꞌ iruꞌ da bits, raiyi da tatariꞌ namus kakarakan.”
LUK 22:62 Da Petrus iwaꞌ sinungꞌ mumai igi da irang ruta wangu barabin tsiraꞌ bingan.
LUK 22:63 Da garam muntida tayangꞌ Yisu irim umpur i Arangan da yis Arangan maisan angu.
LUK 22:64 Da ribarangan ipatiꞌ Yisu maran sib da igut i Arangan, “Bida u profet, da wani, manga is agu?”
LUK 22:65 Da ribarangan ini nan nifun maisan ampi bingan iyab i Arangan.
LUK 22:66 Gubuꞌ pisan da tataꞌ, da garam gudzun ruas da garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan da garam gudzupuꞌ i nan faidagin impruꞌ ruan ibi utup tipa nan, faringꞌa bida Sanhidrin gin. Da iyu Yisu iba munti ribarangan maran.
LUK 22:67 Da ribarangan ini, “Bida u Kristus, Garam Anutu Ragadan, da wani da agai.” Da bitsintaꞌ Arangan ini da ribarangan, “Bida dzi nidan da agam, da agam wasangꞌ i muarutsan,
LUK 22:68 da bida dzi rima nan guta gin fain biaꞌan da agam, da agam wasangꞌ nida mungaꞌ.
LUK 22:69 Da bitsintaꞌ aruani da fadan, da Garam Narunggan bungꞌ ampa Anutu Nampang Wain banginggan bini.”
LUK 22:70 Da ribarangan igutin, “Da Anutu Narunggan agu?” Ida Arangan ini, “Agam runggam ini ibi dzi Arangan ani.”
LUK 22:71 Ida ribarangan ini, “Agi anungꞌ rungꞌ rima udzungꞌ i rib fain i nida nan yaba i arangan u. Agi runggangꞌ iringant i nan asub imingꞌ arangan nifunggan rururungan sib.”
LUK 23:1 Ida garam utup tsiraꞌ igi yuriꞌ da iyu Arangan ifan da Pilatus, Rom gabman gan tsiraꞌ mpada tayangꞌ intap Yudia.
LUK 23:2 Da ribarangan idzaꞌ nan i Yisu da ini, “Aga tsanga garam arani iyu agi ampanggangꞌ ifa asub. Arangan ini i ribarangan anungꞌ rima takis fadan da Kaisar, da ini runggan Kristus, Garam Anutu Ragadan, da king.”
LUK 23:3 Ibinigi da Pilatus igut i Yisu ibiani, “Garam Yuda king gan agu, a?” Da Yisu ini arangan nifunggan mungaꞌ ini binaꞌ, “U runggam ini.”
LUK 23:4 Ida Pilatus ini wasi da garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan da garam santan igi ibiani, “Dzi sau garam ani asuban.”
LUK 23:5 Da bitsintaꞌ ribigi rungꞌ irim udzungꞌ da ini, “Arangan nanggan fisa gin mingꞌa Yudia gampan santan iraꞌ i garam wangun i suda ufuai da Rom gabman gan. Arangan iraꞌ gin imingꞌ Galili da ibawaꞌ ani.”
LUK 23:6 Pilatus iringant i nan igi da igutin, “Garam igi garam Galili, ma?”
LUK 23:7 Gubuꞌ arangan sruꞌa gin bida Yisu garam Galili da mpada warangꞌ i Herot Antipas nanggan mpada tayangꞌ gin, da itangin Arangan ifan da Herot, i Herot impa Yerusalem da gubuꞌ arigi.
LUK 23:8 Gubuꞌ Herot tsanganda Yisu da nugun inuf wasi gin, i gubuꞌ guntiꞌ bingan da arangan ini tsanganda Arangan. I wain, Herot iringant i Yisu sisingꞌ gan da ini tsanganda Arangan nanga nam maran mangan.
LUK 23:9 Herot irim nan guta gin ampi bingan ifan da Yisu, da bitsintaꞌ Yisu anungꞌ ini nan mungaꞌ da arangan u.
LUK 23:10 Da garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan da garam gudzupuꞌ i nan faidagin rungꞌ muntida nigi isu gudzu uris i nan ampi bingan dzura yaba i Arangan.
LUK 23:11 Ida Herot da garaman singaari irim umpur i Yisu da igira Arangan i ngarukui bini bida king ruas gan, da itip itangin Arangan ifa da Pilatus.
LUK 23:12 Da gubuꞌ arigi angu da Herot da Pilatus isu rinun i ruan, i mungꞌ da ribarangan irim ipiap i ruan.
LUK 23:13 Pilatus inuꞌ garam pumuꞌa Anutu wain gudzunggan tsiraꞌ da garam gudzun da garam santan impruꞌ,
LUK 23:14 da ini da ribarangan, “Agam ini garam arani garam mungꞌa i garam i sanab asub, da agam iyu iba da dzi. Da bitsintaꞌ dzi yintsaꞌ arangan i nan guta gin imingꞌ agam maranggam, da dzi wawaꞌ da asub mangan ibi agam nidan.
LUK 23:15 Herot ibinigi isau da itip itangin iba da agi, da waringantin, arangan wanang asub mangan i mampan u.
LUK 23:16 Ibinigi da bungꞌ aripi arangan da dzi natangin arangan nafan.”
LUK 23:17 
LUK 23:18 Da bitsintaꞌ garam santan igu ruan nuꞌan bida ani, “Wais garam arigi funub da watangin Barabas naba da agai.”
LUK 23:19 (Barabas impa karabus i nanggan ruta gabman isa ruan mingꞌa gamp tsiraꞌ igi da isa garam funub.)
LUK 23:20 Pilatus ini tanginda Yisu fadan, ibinigi da itip igut i ribarangan.
LUK 23:21 Da bitsintaꞌ ribarangan rungꞌ inuꞌ ibiani, “Wais arangan nayab gai mpara i ruan! Wadintip arangan nayab gai mpara i ruan!”
LUK 23:22 Pilatus itip ini nan da ribarangan isu iruꞌ da bits ibiani, “Wain idzuwai? Arangan inang asub idzuwai? Dzi wawaꞌ da arangan asuban mangan i mampa gin u. Ibinigi da bungꞌ aripi arangan da dzi natangin arangan nafan.”
LUK 23:23 Da bitsintaꞌ ribarangan iyaiꞌ da inuꞌ tsiraꞌ bingan irim udzungꞌ i isa Yisu yaba gai mpara i ruan. Da ribarangan nanggan yaiꞌan irasu Pilatus nanggan.
LUK 23:24 Ibinigi da Pilatus yatsungꞌ ribarangan nanggan.
LUK 23:25 Da arangan itangin Barabas, garam mpada karabus i nanggan ruta gabman isa ruan da isa garam funub, iwaꞌ ibi ribarangan nidan. Da itangin Yisu ifa garam singaari banginggan yatsungꞌ ribarangan maran furan gan.
LUK 23:26 Gubuꞌ ribarangan uda Yisu fadan, da garam singaari impung Saimon garam Sairini bungꞌ bada gamp tsiraꞌ igi. Da yusu arangan i buaringꞌa Yisu gai mpara i ruan gan atsungꞌa Yisu.
LUK 23:27 Da garam utup tsiraꞌ bingan yatsungꞌ Arangan, impruꞌ da sagat rangan.
LUK 23:28 Yisu itaning da ini da ribarangan ibiani, “Sagat Yerusalem, agam anungꞌ ranga i dzi; agam warang i runggam da narum rusam.
LUK 23:29 I bungꞌ awaꞌ gubuꞌ mangan da agam bungꞌ ani nan nabiani, ‘Sagat yami, mamida rima narun, da mamida rima sisun da mamaꞌ narun, ribarangan nugun natsiaꞌ.’
LUK 23:30 Da garam bungꞌ ani da mamai nabiani, ‘Wagruꞌ ruam ragun i agai,’ da bungꞌ ani da mamai yun, ‘Wabuafir aga sib.’
LUK 23:31 I bida garam nanga bida ani da gai pisia da bu bida anungꞌ da gai maringꞌ?”
LUK 23:32 Da iyu garam maisan iruꞌ impruꞌ da Arangan ifa i isa funub yaba gai.
LUK 23:33 Gubuꞌ ribarangan fawaꞌa mumai nida Gudzu Urun, da idintip Arangan iyab gai mpara i ruan, impruꞌ da garam maisan ugu, mangan i bangin bini da mangan i bangin yas.
LUK 23:34 Da Yisu ini, “Ramangꞌ, wasiat ribarangan nanggan maisan rai, i tuasarangan wasruꞌ i nam idzuwai ribarangan nangan.” Da garam singaari yantungꞌ rarub i Arangan ngarukui gan da ifab i ruan.
LUK 23:35 Da garam santan rung muntida raraban, da garam gudzun ipus mun da irim umpur in da ini, “Arangan irim garam fain sib, da arangan narim runggan sib, bida arangan Kristus aru Anutu ragadan.”
LUK 23:36 Garam singaari ibinigi irim umpur in da irim wain gurun giriripan da Arangan.
LUK 23:37 Da ini, “Bida garam Yuda king gan agu, da warim runggam sib.”
LUK 23:38 Da nan akaran mingꞌa wagungꞌ i Arangan ini ibiani, “NANI GARAM YUDA KING GAN.”
LUK 23:39 Garam maisan tupriꞌan nigi mangan ini nan asub i Yisu ibiani, “Agu Kristus, Garam Anutu Ragadan, a? Warim runggam sib da warim agai sib nampruꞌ nabinigi!”
LUK 23:40 Da bitsintaꞌ garam maisan mangan igi impiꞌ mangan igi da ini, “U yu barabin isangꞌ garam ani gan udan, da u rat i Anutu pas, ma?
LUK 23:41 Agi yu barabin ani isangꞌ agi asubangꞌ nangan rururungan, da bitsintaꞌ garam ani anungꞌ inang asub mangan u.”
LUK 23:42 Ida arangan ini, “Yisu, maram wafur dzi da gubuꞌ u suda king.”
LUK 23:43 Da Yisu ini nan mungaꞌ ibiani, “Dzi nani nan nidzun da agu, gubuꞌ aruani da agu bungꞌ arut dzi nampai Paradis, gamp bini mpada nugun nufan.”
LUK 23:44 Gubuꞌ maran ibawaꞌ ibi gubuꞌ muntida wasaꞌ, da gubuꞌ anungꞌ ipuꞌ yari, da nam mimin tsiraꞌ ibuafir intap santan sib isangꞌ 3 kilok nam nufan. Da bruꞌ tsiraꞌ mingꞌa Ungar Mararam wasaꞌ igari ruan farab isu iruꞌrun.
LUK 23:46 Da Yisu inuꞌ nifun tsiraꞌ ibiani, “Ramangꞌ, dzi rim ganunggangꞌ ibiaꞌ u banginggam.” Gubuꞌ Arangan nida bida nigi sib da imamp.
LUK 23:47 Gubuꞌ garam singaari gudzunggan tsanganda nam waꞌan igi, da arangan itsarif Anutu da ini, “Nan nidzun bingan, garam ani garam rururungan nidzun bingan.”
LUK 23:48 Rib santan waꞌa i furisan igi, gubuꞌ tsanganda nam igi waꞌa bida nigi, da itsiats nugun ruta nam gaiban tsiraꞌ bingan ifa gampan.
LUK 23:49 Da bitsintaꞌ rib aru sruꞌa i Yisu, mpruꞌan da sagat fain atsungꞌa gin mingꞌa Galili badan ugu, imunti ruguntiꞌ da irarab sib.
LUK 23:50 Da garam mangan binganggan Yosef, arangan garam bini da rururungan. Arangan Yuda garam gudzunggan manga mingꞌa wasaꞌ i utup nan tipan,
LUK 23:51 da bitsintaꞌ arangan anungꞌ yatangꞌ warangꞌ i ribarangan uwayantan rantsan da sanaban nangan. Arangan gampan wain Arimatia mingꞌa Yudia, da impa ifangꞌ i Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman.
LUK 23:52 Arangan ifa da Pilatus da igutin i uda Yisu riniuriatsan.
LUK 23:53 Da arangan iyu iruꞌ da ipatiꞌ sib i bruꞌ faꞌ bini mangan da irim yatangꞌ tauf bampun mamida rima manga gin.
LUK 23:54 Nigi gubuꞌ tipa ruan; nam inuf sib da gubuꞌ Sabat inang i waꞌan.
LUK 23:55 Da sagat ruas ruta Yisu mingꞌa Galili badan ugu yatsungꞌ Yosef da itsanga tauf bampun da irim Arangan riniuriatsan ibianungꞌ.
LUK 23:56 Ida tuasarangan itip ifan da itip nam rini gaunt bini i rima i Yisu riniuriatsan. Da bitsintaꞌ impa asap da gubuꞌ Sabat yatsungꞌ nan faidagin.
LUK 24:1 Gubuꞌ miamun Suntaꞌ tataꞌ maratait, da sagat sagat iyu nam rini gaunt tipa sib ifa tauf bampun.
LUK 24:2 Ribarangan itsangan ibi tauf tsiraꞌ tsunginda tauf bampun gin ugu anungꞌ rumingꞌ u. Irimpingꞌ gin sib iwaꞌ manaꞌ.
LUK 24:3 Da gubuꞌ ribarangan atangꞌa fadan da isau Nifutsarif Yisu riniuriatsan.
LUK 24:4 Da ribarangan maran rung fura nan yusa yaba i nam igi, da sung angu garam iruꞌ ngarukui gan dzadzaniangan imunti impruꞌ da ribarangan.
LUK 24:5 Da sagat igi irat da itauf maran iruꞌ intap. Da garam iruꞌ igi ini da ribarangan ibiani, “Ibianungꞌ da agam isau garam marantaꞌan imingꞌ garam mampan gampan?
LUK 24:6 Arangan anungꞌ impai ani u; Arangan imunti marataꞌ sib! Agam maram wafur nan Arangan nidan da agam, da gubuꞌ rungꞌ ruta agam mpada mingꞌa Galili ugu:
LUK 24:7 ‘Bungꞌ atangin Garam Narunggan nafa garam asub banginggan, da nais Arangan nayab gai mpara i ruan, da gubuꞌ suda iruꞌ da bits da bungꞌ atip namunti marataꞌ.’”
LUK 24:8 Ida ribarangan maran ifur Yisu nanggan nidan.
LUK 24:9 Gubuꞌ ribarangan tipa bada sinungꞌ tauf bampun, da ifis i nam santan waꞌa mingꞌa nigi da rib 11 ugu impruꞌ da rib fain.
LUK 24:10 Sagat ruas nida nan da aposel ruas igi ibiani: Maria Magadala, Yowana, da Maria Dzems rinanggan, da sagat fain ruta ribarangan.
LUK 24:11 Da bitsintaꞌ ribigi itsanga nan sagat sagat nidan igi ibi nan brabruꞌan, da anungꞌ imuaruts ribarangan u.
LUK 24:12 Da bitsintaꞌ Petrus yuriꞌ iyab da irunt ifa tauf bampun. Da idzuangꞌ iruꞌ da yarangꞌ yatangꞌ da itsanga bruꞌ maragamp utaꞌ runggan rungꞌ ufuma ruan. Da arangan itip ifa gan arun ruta maran furan ampi bingan i nam waꞌan igi.
LUK 24:13 Gubuꞌ arigi da Yisu garaman atsungꞌa gin iruꞌ iyung ifa gamp nida Imaus imingꞌ rungꞌ guntiꞌ i Yerusalem isangꞌ 7 mail.
LUK 24:14 Tuasarangan ini nan da ruan ifa iba i nam santan waꞌan mingꞌa nigi.
LUK 24:15 Gubuꞌ rungꞌ nida nan da ruan, da Yisu runggan ibawaꞌ da iyung impruꞌ da tuasarangan.
LUK 24:16 Da bitsintaꞌ Anutu inang da ribarangan wafaringꞌ Arangan u.
LUK 24:17 Da Arangan igut i ribarangan, “Agam ifis i nan idzuwai igi da yudzungꞌ da ruam iyus in imingꞌ sanab?” Da tuasarangan imunti untras ruta maran gagaingꞌan.
LUK 24:18 Ribarangan mangan nida Kerofas in igut i Arangan, “Mani u runtaꞌ angu imingꞌ wasaꞌ i rib bada Yerusalem da agu anungꞌ isruꞌ i nam idzuwai waꞌan da gubuꞌ iruꞌ fada sib ugu?”
LUK 24:19 Da Yisu ini, “Nam idzuwai igi?” Da ribarangan ini, “Nam idzuwai waꞌan da Yisu, garam Nasaret, Arangan profet da ini nan da inang nam maran mangan ruta nampang imingꞌ Anutu da garam gar santan maranggan.
LUK 24:20 Da aga rim marangꞌ i Arangan aru nigi iba i uda garam Israil sinungꞌ gabman Rom banginggan. Da bitsintaꞌ garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan da aga garam gudzunggangꞌ impung Arangan, da itangin ifa gabman Rom banginggan da ini Arangan mampan da yis iyab gai mpara i ruan. Da gubuꞌ iruꞌ da bits ifa sib i nam igi.
LUK 24:22 Da nan fain ibiani, aga sagat rusangꞌ fain inang aga runt fafun ibiani, tataꞌ maratait aruani da ifa tauf bampun
LUK 24:23 da isau Aranga riniuriatsan, da itip iba da ini da agai i ribarangan itsanga angira iruꞌrun, da angira ini, ‘Arangan imunti marataꞌ sib.’
LUK 24:24 Da aga gangꞌ fain ifa tauf bampun da itsanga nam ibi sagat ruas nidan, da anungꞌ itsanga Arangan u.”
LUK 24:25 Ida Yisu ini da ribarangan, “Agam uwayantam imaꞌ da agam wangum ibabampaf da anungꞌ imuaruts nan profet nidan ugu!
LUK 24:26 Ibianungꞌ? Mani agam wasruꞌ gin ibi Kristus, Garam Anutu Ragadan, nayu barabin ani sib raiyi da namus fada mumai gan tsarifan da uda bingan tsiraꞌ gin?”
LUK 24:27 Da Yisu idziwar i ribarangan i nan miamun santan Moses da profet ruas akara yaba i Arangan ugu.
LUK 24:28 Gubuꞌ ribarangan fa suda uts gamp fada gin igi da Yisu irib inang ibi rungꞌ fadan.
LUK 24:29 Da bitsintaꞌ ribarangan igaib runggan da irim udzungꞌ rutin, da ini, “Nam inuf wasi da gubuꞌ maran intsup, da warut aga nampai.” Ibinigi da Arangan yatangꞌ ifan i ruta ribarangan mpadan.
LUK 24:30 Gubuꞌ Arangan ruta ribarangan mpada i gada nam, da Arangan iyu bret da ifinti da ibrang da irim da ribarangan.
LUK 24:31 Ida rib iruꞌ igi maran intap ruan da isruꞌ i Arangan, da Yisu intsup utaꞌ angu imingꞌ ribarangan maran.
LUK 24:32 Tuasarangan ini nan da ruan ibiani, “Agi wangunggangꞌ iparatat i nan da gubuꞌ aru Arangan ruta agi nida nan da dziwara i nan akaran da agi mingꞌa sanab ugu!”
LUK 24:33 Da gubuꞌ maran arigi da tuasaranga yuriꞌ sung angu da itip ifa Yerusalem da iwaꞌ da rib 11 ruta rib fain mpruꞌa ruan igi.
LUK 24:34 Da ribigi ini da rib iruꞌ igi, “Nigi nan nidzun bingan, Nifutsarif imunti marataꞌ sib da iwaꞌ da Petrus.”
LUK 24:35 Ida rib iruꞌ igi ifis i nam idzuwai waꞌan da ribarangan mingꞌa sanab, da sruꞌa i Yisu da gubuꞌ aru Arangan branga bret.
LUK 24:36 Gubuꞌ ribarangan rungꞌ nidan nan igi da ruan, da Yisu runggan iwaꞌ imunti wasaꞌ i ribarangan, da ini, “Nan nufan narut agam.”
LUK 24:37 Ribarangan santan irunt fafun da irat, i maran ifur ibi itsanga garam ganun.
LUK 24:38 Da Arangan ini da ribarangan, “Ibianungꞌ da agam irat da uwayant isu iruꞌ i nam agam tsangandan?
LUK 24:39 Watsangan dzi bangingꞌ da dzi fagangꞌ, i dzi arangan ani! Warim bangim i dzi da watsangan. Garam ganun anungꞌ isu nidzun da urungun ibi dzi aru agam tsangandan ani u.”
LUK 24:40 Gubuꞌ Arangan nida nan igi da isantingꞌ bangin da fagan da ribarangan.
LUK 24:41 Da ribarangan ruwamuaruts i wain nam nugun tsiaꞌan da maran fura nan isisungꞌ ribarangan, da Arangan igut in, “Agam nam gadan gam fain rumingꞌ i gadan?”
LUK 24:42 Da ribarangan irim yafas taidan mangan da Arangan,
LUK 24:43 da Arangan iyu da igan imingꞌ ribarangan maranggan.
LUK 24:44 Da Arangan ini da ribarangan, “Gubuꞌ dzi ruta agam mpadan ugu da dzi ni nan sib da agam: Nan sib angu akara yaba i dzi mingꞌa Moses nanggan faidagin da profet ruas da Mint Tsarifa Anutu Gin ugu nasu nidzun.”
LUK 24:45 Ida Arangan itus muantsi i ribarangan uwayantan i ribarangan sruꞌa i nan akaran wainggan.
LUK 24:46 Da ini da ribarangan, “Yakar nan ibiani, Kristus bungꞌ awaꞌ da nam tsakia da namamp, da gubuꞌ suda iruꞌ da bits, da namunti marataꞌ.
LUK 24:47 Da garam bungꞌ afis i Arangan binganggan nafan da garam utup santan, i garam parima i ruan, da Anutu siata i nanggan maisan rai. Bungꞌ ais fagan gin namingꞌ Yerusalem da nafan.
LUK 24:48 Agam wafis i nam santan agam tsangandan.
LUK 24:49 Waringantin, dzi bungꞌ atangin Arangan aru Ramangꞌ ragadan naba, da bitsintaꞌ agam wampai Yerusalem ani nasangꞌ nampang wagungꞌ yantsanga agam.”
LUK 24:50 Da Yisu imungꞌ i riban atsungꞌa gin iwaꞌ ifa Betani da iraꞌ i bangin da ifinti ribarangan.
LUK 24:51 Gubuꞌ rungꞌ fintida ribarangan, da Anutu iyu Arangan sinungꞌ ribigi iyab gunungun.
LUK 24:52 Da ribarangan idzaꞌ fagan da itsarif Arangan da itip ifa Yerusalem ruta nugun tsiaꞌan tsiraꞌ.
LUK 24:53 Da gubuꞌ santan da ribarangan ifa Ungar Mararam da irim runggan santan i tsarifa Anutu.
JOH 1:1 Miamun bingan da Nan imingꞌ mungꞌ. Da Nan igi irut Anutu. Da Nan arangan Anutu.
JOH 1:2 Da Arangan irut Anutu impai miamun bingan.
JOH 1:3 I Arangan angu da Anutu itangin nam sib angu, da Anutu watangin nam mangan tangindan ugu sinungꞌ Arangan u.
JOH 1:4 Da Arangan isu nam maran taꞌan wainggan, da nam maran taꞌan igi irim nam puatsadan da garam gar.
JOH 1:5 Da nam puatsadan igi yari imingꞌ nam mimin wasaꞌ, da nam mimin warasu u.
JOH 1:6 Da Anutu itangin garam mangan iba, arangan binganggan Yowanis.
JOH 1:7 Arangan iba i nida nam puatsadan igi wainggan wasi, i rib santan angu muarutsan.
JOH 1:8 Arangan runggan wasu nam puatsadan igi u, imaꞌ. Arangan imungꞌ ba i kupisa nam puatsadan igi wainggan.
JOH 1:9 Da nam puatsadan nidzun aru arida wasi i garam santan iba intap.
JOH 1:10 I Arangan angu da Anutu itangin intap mungꞌ, da Arangan iba mpa intap, da bitsintaꞌ garam intap wasruꞌ i Arangan garam idzuwai igi u.
JOH 1:11 Arangan ibawaꞌ gan intapan sib, da bitsintaꞌ gan utupan wain igi anungꞌ yis yaring i Arangan da iyu iyab u.
JOH 1:12 Da bitsintaꞌ rib uda Arangan yaban da muarutsan, da Arangan inang da ribigi isu Anutu narun rusan.
JOH 1:13 Ribigi anungꞌ isu Anutu narun rusan i garam da sagat wangunggan uda ruan ma garam gar uwayantan ma biꞌ gan u, imaꞌ. Anutu runggan inang ribigi isu i narun rusan.
JOH 1:14 Nan arangan isu garam gar da impa wasaꞌ i agai. Da aga tsangan i nampanggan da binganggan tsiraꞌ isangꞌ Narun yampi bitsintaꞌ angu mingꞌa Raman gin badan. Da Arangan garam maraampi da nan nidzun wain.
JOH 1:15 Yowanis ini Arangan wasi da inuꞌ ibiani, “Garam arani garam aru dzi nidan ugu, ‘Garam atsungꞌa dzi ba isu miamun i dzi, i Arangan impa ratar bingan miamun, raiyi da dzi mus waꞌan.’”
JOH 1:16 I Arangan maraampi gan ntidan ntingan angu da ifinti agi santan i nam bini bini maiꞌ maiꞌ.
JOH 1:17 Anutu irim nan faidagin i Moses banginggan da maraampi da nan nidzun iwaꞌ imingꞌ Yisu Kristus gin.
JOH 1:18 Garam mangan anungꞌ iwarip itsanga Anutu u, imaꞌ. Narun yampi bitsintaꞌ aru runggan Anutu mpada uts da Raman, Arangan angu isantingꞌ Anutu wasi.
JOH 1:19 Nani Yowanis nanggan nida wasi da gubuꞌ garam Yuda garam gudzun gan mpada Yerusalem tanginda garam pumuꞌa Anutu da garam rima gum sib mingꞌa Ungar Mararam fain fadan da Yowanis i guta gin i arangan wai.
JOH 1:20 Yowanis anungꞌ idzigin nan mangan u, imaꞌ. Iragi runggan dzidziwandan wasi angu da ribarangan ibiani, “Dzi wasu Kristus, Garam Anutu Ragadan igi u.”
JOH 1:21 Da ribarangan itip igutin ibiani, “Da agu wai? Agu Eliya?” Da arangan ini binaꞌ, “Dzi wayu.” “Da mani agu profet aga rima marangꞌ gin ugu, ma?” Da arangan ini, “Imaꞌ.”
JOH 1:22 “Da agu wai? Wani da agai, i aga fanida nan mungaꞌ da garam tanginda aga badan aga. U buni ibianungꞌ i runggam?”
JOH 1:23 Da Yowanis ini, “Dzi su nifun mangan nuꞌa mingꞌa nam manaꞌ dadauntan bida ani, ‘Watip Nifutsarif sanaban yunga gin narururung,’ isangꞌ profet Aisaia nidan ugu.”
JOH 1:24 Da rib aru tanginda garam badan ugu da rib Farisai igi.
JOH 1:25 Da ribarangan itip igut i Yowanis ini binaꞌ, “Bida agu anungꞌ Kristus ma Eliya ma profet igi, da ibianungꞌ da agu rurub garam?”
JOH 1:26 Yowanis ini ribigi nanggan mungaꞌ ibiani, “Dzi rurub garam i mpui, da bitsintaꞌ garam mangan impa wasaꞌ i agam da agam wafaringꞌ u.
JOH 1:27 Arangan garam atsungꞌa dzi ba. Da dzi wadaum i piraꞌa fufuai i Arangan faga gangkang gan u.”
JOH 1:28 Nam santan igi iwaꞌ imingꞌ Betani imingꞌ mpui Yordan marafain gan mingꞌa gubuꞌ yaban, aru Yowanis ruruba garam gin ugu.
JOH 1:29 Maiꞌ mangan da Yowanis itsanga Yisu yunga badan da arangan, da ini binaꞌ, “Agam watsangan, Anutu Dumpa Narun gan aru siata garam intap nanggan maisan rai Arangan igi!
JOH 1:30 Garam arani garam aru dzi nidan ugu, ‘Garam atsungꞌa dzi ba isu miamun i dzi, i Arangan impa ratar bingan miamun, raiyi da dzi mus waꞌan.’
JOH 1:31 Dzi runggangꞌ anungꞌ isruꞌ i Arangan garam arangan igi u, da bitsintaꞌ dzi ba rurub garam i mpui, i wainggan ibi kupisa Arangan wasi da garam Israil.”
JOH 1:32 Da Yowanis itip ini nan wasi ibiani, “Dzi tsanga Marapayam Mararam isu busir maran imingꞌ gunungun iruꞌ ibampa iyab i Arangan.
JOH 1:33 Dzi runggangꞌ anungꞌ isruꞌ i Arangan garam arangan igi u, da bitsintaꞌ Anutu aru tanginda dzi badan i ruruba garam i mpui ugu ini wasi da dzi ibiani, ‘Gubuꞌ u tsanganda garam aru Marapayam Mararam ruꞌa bampada yaba gin, da Arangan garam ruruba garam i Marapayam Mararam arigi.’
JOH 1:34 Da dzi runggangꞌ itsangan sib da ini wasi da agam i Anutu Narunggan Arangan igi.”
JOH 1:35 Da tipa pisa maiꞌ mangan da Yowanis itip imunti nigi da riban atsungꞌa gin iruꞌrun imunti impruꞌ da arangan.
JOH 1:36 Da gubuꞌ arangan tsanganda Yisu bayunga fadan da ini ibiani, “Watsangan i! Anutu Dumpa Narun gan igi!”
JOH 1:37 Da Yowanis riban iruꞌ igi iringant i nan arangan nidan da yatsungꞌ Yisu.
JOH 1:38 Gubuꞌ Yisu taningꞌan da tsanganda rib iruꞌ igi atsungꞌa Arangan, da igutin ini binaꞌ, “Agam isau nam idzuwai?” Da rib iruꞌ igi ini Arangan nifunggan mungaꞌ ibiani, “Rabai” (wainggan ibi ‘Kidungwaga’), “u mpa anungꞌ?”
JOH 1:39 Da Yisu ini, “Waba ntuaꞌ da agam bungꞌ atsangan.” Ibinigi da tuasarangan ifan da itsangan Yisu gan mpada gin. Da gubuꞌ arigi da tuasarangan irut Arangan impai, i gubuꞌ maran ibi 4 kilok nam nufan sib.
JOH 1:40 Garam iruꞌrun ringanta i Yowanis nanggan da atsungꞌa Yisu igi gan bits Andru, Saimon Petrus rainggan.
JOH 1:41 Gubuꞌ arangan tanginda Yisu rai da ifa rururungan da iwaꞌ da rainggan Saimon da ini rutin ibiani, “Aga tsanga Mesia sib wa.” (Bingan Mesia isangꞌ Kristus, da wainggan ibiani, ‘Garam Anutu Ragadan’.)
JOH 1:42 Da Andru iyu rainggan ifan da Yisu. Yisu irarab arangan da ini binaꞌ, “Agu Saimon, Yowanis narunggan, da nafaringꞌ agu Sifas.” (Bingan Sifas isangꞌ bingan Petrus, da wainggan ibiani, ‘tauf’.)
JOH 1:43 Maiꞌ mangan da Yisu maran ifur i fada intap Galili. Da Arangan ifawaꞌ da Filip da ini rutin ini binaꞌ, “Watsungꞌ dzi.”
JOH 1:44 Filip igi garam gamp Betsaida, Andru da Petrus gampan wain ibinigi.
JOH 1:45 Filip ifawaꞌ da Natanail da ini rutin ibiani, “Aga waꞌ da garam Moses kakara nan gin mungꞌ mingꞌa wasaꞌ i Nan Faidagin da profet ruas bida nigi kakara nan gin ugu. Arangan Yisu, garam Nasaret, Yosef narunggan.”
JOH 1:46 Natanail igutin, “Gamp Nasaret? Nam bini idzuwai igi isangꞌ i waꞌa nigi ba?” Da Filip ini, “Waba angu da watsangan.”
JOH 1:47 Gubuꞌ Yisu tsanganda Natanail yunga badan da ini ibiani i arangan, “Watsangan! Garam Israil nidzun mangan igi, nan umpur imaꞌ i gan wangunggan.”
JOH 1:48 Natanail igutin ini binaꞌ, “U busruꞌ i dzi ibianungꞌ?” Da Yisu ini, “Dzi tsanga agu mungꞌ gubuꞌ aru u mpada yaung gai fik warangꞌ, da Filip imus nuꞌa agu.”
JOH 1:49 Natanail ini nan mungaꞌ ini binaꞌ, “Rabai! Anutu Narunggan agu! Garam Israil King gan agu!”
JOH 1:50 Yisu ini da arangan ini binaꞌ, “Dzi ni da agu sib ibi dzi tsanga agu mpa yaung gai fik warangꞌ; u ringant i nan arigi angu da u muaruts? Agu bungꞌ atsanga nam tsiraꞌ bingan nayus nigi.”
JOH 1:51 Da Arangan itip ini, “Dzi nani nan nidzun bingan da agam, agam bungꞌ atsanga gunungun dagangan da Anutu angira gan yaban da ruꞌan i Garam Narunggan.”
JOH 2:1 Gubuꞌ iruꞌ fada sib da nam gadan bintsuda garam da sagat iwaꞌ gamp isiꞌ Kana mingꞌa Galili, da Yisu rinanggan impa nigi.
JOH 2:2 Da ribigi irim nan i Yisu da riban atsungꞌa gin i mpada wasaꞌ i nam gadan bintsuda gin igi mpruꞌan.
JOH 2:3 Da gubuꞌ wain gurun ntsupan da Yisu rinanggan ini da Arangan, “Ribani wain gurun gan intsup sib.”
JOH 2:4 Da Yisu ini rinanggan nifunggan mungaꞌ ibiani, “Rinangꞌ, anungꞌ dzi nanggangꞌ mangan igi wayu. I dzi gubuꞌ gangꞌ anungꞌ iba warip iwaꞌ u.”
JOH 2:5 Da Arangan rinanggan ini da garam gum ruas igi ibiani, “Agam wanang nam idzuwai arangan nidan da agam i nangan.”
JOH 2:6 Mingꞌa ungar igi da gur tauf 6 ranguda mpui gin rungꞌ imingꞌ i finuꞌa i adzuꞌa bangin da nam fain gin atsungꞌa garam Yuda sanaban nanga wangunggan sapan i Anutu maranggan. Gur tauf igi bitsintaꞌ bitsintaꞌ isangꞌ ranguda mpui bida 100 lita gin.
JOH 2:7 Yisu ini da garam gum ruas ibiani, “Warangu mpui naruꞌ gur santan aga nasangꞌ bafungꞌan.” Ibinigi da tuasarangan irangu mpui i gur santan igi isangꞌ fungꞌa sib.
JOH 2:8 Da ini da tuasarangan ibiani, “Wafinuꞌ mpui ani pas da wayu wafan da garam suda wain i nam gadan bintsuda gin da naintsaꞌ.” Ribarangan inang ibi Yisu nidan.
JOH 2:9 Gubuꞌ garam wain igi intsaꞌa mpui suda wain gurun igi da anungꞌ isruꞌ i wain gurun igi iba imingꞌ anungꞌ. (Da garam gum ruas finuꞌa mpui igi sruꞌ gin.) Ibinigi da garam suda wain i nam gadan bintsudan igi inuꞌ garam uda finin igi ba
JOH 2:10 da ini rutin, “Garam santan rima ampi i wain gurun irim wain gurun ngiban bini isu miamun. Da gubuꞌ garam numa yusan da maran didiruntan da irim wain gurun mamida i ngiban. Da bitsintaꞌ u gantsi wain gurun ngiban bini ani isangꞌ u riman da aruani.”
JOH 2:11 Nigi nam maran mangan miamun Yisu nangan, da inang imingꞌ gamp Kana mingꞌa Galili. Arangan isantingꞌ nampanggan da riniurun gan wasi, da riban atsungꞌa gin imuaruts Arangan.
JOH 2:12 Da gubuꞌ nam bintsudan igi ntsupan da Yisu irut rinanggan da rain rusan da riban atsungꞌa gin iruꞌ gamp Kapenaum, da impai igi gubuꞌ fain.
JOH 2:13 Garam Yuda gubuꞌ gan tsiraꞌ mararam faringꞌa bida Angira Atupa Sib nanga i waꞌan, da Yisu iyab Yerusalem.
JOH 2:14 Da mingꞌa Ungar Mararam ntiangꞌ gan wasaꞌ da Yisu itsanga garam rantsa makau, dumpa, da ngasabusir, da garam suba moni i moni mingꞌa intap fain badan rumpai.
JOH 2:15 Ibinigi da Arangan iyu bruꞌ da ifir impruꞌ ruan da idzibi ribigi da idaru rai sinungꞌ Ungar Mararam impruꞌ da dumpa da makau. Da yitam i garam suba moni igi tiriang gan da iyats i moni gan ararai.
JOH 2:16 Da impiꞌ rib rantsa ngasabusir da ini binaꞌ, “Wau nam santan igi nawaꞌ sinungꞌ mumai ani! Anungꞌ nanga dzi Ramanggangꞌ ungaran ani suda ungar rantsa nam in u!”
JOH 2:17 Gubuꞌ Arangan riban atsungꞌa gin tsangandan da ringantagin da maran ifur nan kakaran mingꞌa Anutu nanggan nida binaꞌ, “Dzi marangꞌ yari tsiraꞌ bingan angu i ungaram ibi dzaf iga imingꞌ dzi wangunggaꞌ wasaꞌ.”
JOH 2:18 Da garam Yuda garam gudzun gan fain igut i Yisu ini binaꞌ, “U bungꞌ anang nam maran mangan idzuwai i santingꞌa bida Anutu irim nampang da agu i nanga nam bida nigi?”
JOH 2:19 Yisu itip ini ribarangan nifunggan mungaꞌ ibiani, “Watawaꞌ ungar mararam ani rai, da gubuꞌ iruꞌ da bits da dzi bungꞌ atip araꞌ gin.”
JOH 2:20 Da rib Yuda igi itip ini Arangan nifunggan mungaꞌ ibiani, “Aꞌuꞌa! Ungar Mararam riman ani iyu udzuf guntiꞌ bingan isangꞌ 46 i rima sib. Da u ni tipa raꞌa gin da gubuꞌ iruꞌ da bits angu, a?”
JOH 2:21 Da bitsintaꞌ ungar mararam Yisu nidan igi ini iyab i rininggan.
JOH 2:22 Ibinigi da gubuꞌ Anutu raꞌa i Arangan sinungꞌ nam mampan, da riban atsungꞌa gin maran ifur nan Arangan nidan ugu. Da ribarangan imuaruts Anutu nanggan da nan santan Arangan nidan ugu.
JOH 2:23 Gubuꞌ Yisu mpada Yerusalem i gubuꞌ mararam tsiraꞌ faringꞌa bida Angira Atupa Sib, da rib ampi bingan itsanga nam maran mangan ampi bingan Yisu nangan mingꞌa nigi da imuaruts Arangan.
JOH 2:24 Da bitsintaꞌ Yisu wamuaruts ribigi u, i Arangan irarab garam santan ratar.
JOH 2:25 Da Arangan wamami ruan i garam mangan tipa nida garam gar wasi da Arangan u, imaꞌ, i Arangan runggan irarab garam gar wangunggan wasaꞌ sib.
JOH 3:1 Garam Farisai mangan binganggan Nikodimus, garam Yuda garam gudzunggan mangan.
JOH 3:2 Da idziang mangan da arangan iba da Yisu da ini binaꞌ, “Rabai, aga sruꞌ gin i Anutu itangin agu iba ibi kidungwaga. I bida Anutu mamida i ruta garam mangan, da garam arigi wasangꞌ i nanga nam maran mangan bida agu nangan igi u.”
JOH 3:3 Yisu ini arangan nifunggan mungaꞌ ibiani, “Dzi nani nan nidzun bingan da agu, manga wasangꞌ tsanganda Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman bida mamida i tipa apingꞌa arangan suda faꞌ.”
JOH 3:4 Nikodimus itip igutin ini binaꞌ, “Amaꞌ! Nabutip napingꞌ garam fufidan nasu faꞌ nabianungꞌ? Isangꞌ aranga tipa atangꞌa rinan wangun wasaꞌ da tipa apingꞌa arangan, ma?”
JOH 3:5 Yisu itip ini da arangan ibiani, “Dzi nani nan nidzun bingan da agu, manga wasangꞌ atangꞌa Anutu nanggan mpada tayangꞌ gan garaman bida mamida apingꞌa arangan suda faꞌ i mpui da Marapayam Mararam.
JOH 3:6 Nam riniuriats riman da nigi riniuriats. Da nam Marapayam Mararam riman da nigi marapayam rima maran taꞌan.
JOH 3:7 Anungꞌ runta fafun i nan dzi nidan da agu bida, ‘Agam natip nasu faꞌ nabi mamaꞌ narun rinan apingꞌan.’
JOH 3:8 Manis irunt isangꞌ gan fadagin da u ringant i gan ririringgan angu, da bitsintaꞌ u wasruꞌ i gan badagin ma gan fadagin u. Da iwaꞌ ibinigi angu i rib Marapayam Mararam rima suda faꞌ.”
JOH 3:9 Da Nikodimus igutin ini binaꞌ, “Nigi nabuwaꞌ nabianungꞌ?”
JOH 3:10 Yisu ini i gan nifunggan mungaꞌ ibiani, “Agu garam Israil kidungwaga gan mangan, da ibianungꞌ da agu anungꞌ isruꞌ i nam bida ani?
JOH 3:11 Dzi nani nan nidzun bingan da agu, aga fis i nam aga tsangandan da sruꞌa gin da aga ni wasi da agam, da bitsintaꞌ agam wau nan aga nida wasi igi iyab u.
JOH 3:12 Dzi ragi nan da agam i nam intap, da bitsintaꞌ agam wamuaruts u. Da agam bungꞌ abumuaruts dzi nabianungꞌ bida dzi fisa i nam gunungun wasi da agam?
JOH 3:13 Garam mangan anungꞌ iwarip iyab gunungun u; imaꞌ, Garam Narunggan runtaꞌ angu aru mingꞌa gunungun ruꞌa ba.
JOH 3:14 Moses iraꞌ i mur maraganun tipa i ain bras iyab gai imingꞌ nam manaꞌ dadauntan, da nabinigi da naraꞌ i Garam Narunggan,
JOH 3:15 i rib santan aru muarutsa Arangan da bungꞌ awaꞌ da nam mpada ratar ntingan angu.
JOH 3:16 “I Anutu maran yari i garam intap i sanab bida ani: itangin Narun yampi bitsintaꞌ iba, i rib santan aru muarutsa Arangan da wasangꞌ i rima runggan rai u, da bitsintaꞌ bungꞌ awaꞌ da nam mpada ratar ntingan angu.
JOH 3:17 Anutu itangin Narunggan igi iba intap i anungꞌ raruda garam intap u, imaꞌ. Itangin iba i rima garam intap sib.
JOH 3:18 Nugu muarutsa Arangan da anungꞌ imunti nan rarudan wasaꞌ u, da nugu mamida i muarutsa Arangan da impa nam rarudan wasaꞌ sib, i arangan anungꞌ imuaruts Anutu Narun yampi bitsintaꞌ igi u.
JOH 3:19 Nan rarudan sanaban ibiani, Anutu nanggan puatsadan iba sib intap, da bitsintaꞌ garam intap maran yari i nam mimindan iyus nam puatsadan, i nanggan maisan nangan isu gudzu-fugun i ribarangan.
JOH 3:20 Garam musa nanga nam maisan ibugin nam puatsadan da wabasu uts rutin u, i arangan irat i nam puatsadan makupis i nanggan maisan wasi.
JOH 3:21 Da bitsintaꞌ garam atangꞌa warangꞌ i Anutu nanggan nidzun iba mpa nam puatsadan wasaꞌ, i garam santan tsanganda bida arangan inang nam i Anutu nampanggan.”
JOH 3:22 Gubuꞌ fain ifa sib da Yisu irut riban atsungꞌa gin itangin gamp tsiraꞌ Yerusalem rai da ifa intap Yudia gampan isiꞌ fain. Da irut ribarangan impai igi da irurub ampan.
JOH 3:23 Yowanis ibinigi irurub garam imingꞌ gamp Ainon mingꞌa uts da gamp Salim, i mpui tsiraꞌ imingꞌ nigi. Da ampan ampi bingan imus iba rutin i arangan ruruba ribarangan.
JOH 3:24 I gubuꞌ arigi da Herot Antipas anungꞌ iwarip irim Yowanis i karabus u.
JOH 3:25 Da nan udzungꞌan da ruan iwaꞌ wasaꞌ i Yowanis riban atsungꞌa gin da garam Yuda bits iyab i sanab adzuꞌa ruan i nanga wangun sapan mingꞌa Anutu maranggan.
JOH 3:26 Da tuasarangan iba da Yowanis da ini rutin ibiani, “Rabai, garam u ruta mpruꞌa ruam mingꞌa mpui Yordan marafain, da u nida nan wasi gin ugu, aitsangan, arangan irurub garam da aruani, da rib ampi bingan ifan da arangan.”
JOH 3:27 Yowanis ini tuasarangan nifunggan mungaꞌ ibiani, “Bida Anutu mpada gunungun mamida i rima nam mangan da garam mangan, da arangan wasangꞌ nanga nam igi u.
JOH 3:28 Agam runggam iringantin sib i nan dzi nida bida ani, ‘Dzi Kristus wayu, da bitsintaꞌ Anutu itangin dzi imungꞌ iba i Arangan.’
JOH 3:29 Bida garam mangan uda finin, da sagat igi su garam igi fininggan rururungan; anungꞌ garam mangan gan u. Da garam bintsudan igi rinunggan imunti da iringant i arangan nifunggan da nugun itsiaꞌ nidzun angu i arangan. I wain arigi da dzi nugungꞌ itsiaꞌ iyus da aruani.
JOH 3:30 Arangan binganggan nayab da dzi binganggangꞌ naruꞌ.”
JOH 3:31 Garam mingꞌa wagungꞌ badan ugu iyus garam gar sib angu. Garam gar intap ani yatsungꞌ sanab intap da ini nan intap ani angu gan. Da bitsintaꞌ garam mingꞌa gunungun badan ugu iyus ampan sib angu.
JOH 3:32 Arangan ikupis nam Arangan tsangandan da ringanta gin wasi, da bitsintaꞌ manga wau nan kupisan igi iyab u.
JOH 3:33 Da bida manga uda Arangan nanggan igi yaban da muarutsan, da isantingꞌ ibi Anutu nanggan igi nan nidzun.
JOH 3:34 I garam aru Anutu tanginda badan ugu ini Anutu nanggan wasi da garam, i Anutu itangin Marapayam Mararam ifungꞌ isisungꞌ Arangan sib.
JOH 3:35 Da Raman maran yari nidzun angu i Narun igi da irim nam sib angu i Arangan banginggan.
JOH 3:36 Manga muarutsa Narun igi da bungꞌ awaꞌ da nam mpada ratar ntingan. Da manga mamida i atangꞌa warangꞌ i Narun igi nanggan wasangꞌ waꞌan da nam mpada maran taꞌan u, da bitsintaꞌ Anutu nugu tsakia gan rubungꞌ amingꞌ da arangan.
JOH 4:1 Farisai ruas iringantin ibi Yisu riban ruruban da atsungꞌa gin iyus Yowanis riban ruruban da atsungꞌa gin. Da bitsintaꞌ Yisu runggan anungꞌ irurub garam u; riban atsungꞌa gin angu irurub garam. Gubuꞌ Yisu sruꞌa gin bida Farisai ruas ringanta i nan igi, da itangin intap Yudia rai da irut riban ifa intap Galili.
JOH 4:4 Da sanab Arangan yunga gin igi irunt wasaꞌ i intap Samaria.
JOH 4:5 Ibinigi da Arangan ibawaꞌ intap Samaria gampan mangan nida Sikar gin, imingꞌ uts angu da intap Yakop yutan da narunggan Yosef.
JOH 4:6 Da Yakop mpui gan rafan imingꞌ igi. Yisu ibawaꞌ da impa iruꞌ uts da mpui rafan ringan i rinin iraraiꞌ nidzun angu i sanab guntiꞌ yunga badan. Da gubuꞌ impa wasaꞌ sib ibi 12 kilok.
JOH 4:7 Da sagat Samaria bits iba i ranguda mpui, da Yisu ini da arangan, “Sagat i, isangꞌ i u rima mpui da dzi numan?”
JOH 4:8 I Arangan riban atsungꞌa gin ifa sib gamp igi i uda nam gadan.
JOH 4:9 Ibinigi da sagat Samaria ini da Arangan ibiani, “Ai! U garam Yuda da dzi sagat Samaria. Ibianungꞌ da u gut i dzi i mpui i numan?” (I rib Yuda ipaꞌ ruan i ruta rib Samaria mpruꞌa ruan.)
JOH 4:10 Yisu ini arangan nifunggan mungaꞌ ini binaꞌ, “Dabi u dasruꞌ i Anutu maraampi gan da u dafaringꞌ garam guta i agu i mpui, da u madagut Arangan da madarim mpui maran taꞌan da agu.”
JOH 4:11 Da bitsintaꞌ sagat igi ini rutin ibiani, “Garam tsiraꞌ, mpui rafan ani warangꞌ bingan, da u wayu nam mangan i finuꞌa mpui gin u! Ibinigi da agu bu-uda mpui maran taꞌan igi i nanungꞌ?
JOH 4:12 Agi tafanggangꞌ Yakop irim mpui rafan ani da agai ramangꞌ rusangꞌ, da arangan runggan irut narun rusan da apu gan impruꞌ ruan numan. Mani agu mayus arangan?”
JOH 4:13 Yisu ini arangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Garam numa mpui rafan ani da wan bungꞌ atip atsaraꞌ,
JOH 4:14 da bitsintaꞌ manga numa mpui dzi riman da arangan, da wan anungꞌ isangꞌ i tipa tsaraꞌan u. Da mpui dzi riman bungꞌ asu mpui maran mingꞌa wasaꞌ i arangan da bungꞌ afringfring da narim nam mpada maran taꞌan ntingan angu.”
JOH 4:15 Da sagat igi ini da Arangan, “Garam tsiraꞌ! Warim mpui igi da dzi, i dzi wangꞌ anungꞌ tipa tsaraꞌan da tida bada ani i finuꞌa mpui u.”
JOH 4:16 Yisu ini da arangan ibiani, “Wafan da wanuꞌ gabunggam da warut waba.”
JOH 4:17 Sagat igi ini Arangan nifunggan mungaꞌ ibiani, “Dzi gabunggangꞌ imaꞌ.” Yisu ini da arangan ibiani, “U ni nan nidzun bingan i u gabunggam imaꞌ.
JOH 4:18 Da bitsintaꞌ mungꞌ, da u su gabum 5 sib, da aruani da garam aru agu ruta mpadan igi wasu u gabunggam nidzun u, imaꞌ. Nan u nidan igi nan nidzun.”
JOH 4:19 Sagat arangan ini da Yisu ini binaꞌ, “Garam tsiraꞌ, dzi tsangan ibi agu profet mangan.
JOH 4:20 Aga tafangꞌ rusangꞌ da agai ibinigi impruꞌ ruangꞌ imingꞌ mamai igi i pumuꞌa Anutu, da bitsintaꞌ agam rib Yuda ini mumai pumuꞌa Anutu gin da imingꞌ Yerusalem angu.”
JOH 4:21 Yisu ini da arangan, “Sagat ai, wamuaruts dzi nanggangꞌ. Gubuꞌ mangan bungꞌ abawaꞌ da agam wasangꞌ pumuꞌa Ramangꞌ Anutu mingꞌa mamai ani ma gamp Yerusalem aga angu u.
JOH 4:22 Agam rib Samaria ipumuꞌ mangan aru agam mamida i sruꞌa gin, da aga rib Yuda ipumuꞌ aru aga sruꞌa gin, i Anutu nanggan rima garam sib iwaꞌ imingꞌ garam Yuda gin.
JOH 4:23 Da bitsintaꞌ gubuꞌ mangan isu uts i waꞌan da ibawaꞌ sib da arani, da garam pumuꞌa nidzun bungꞌ apumuꞌ Ramangꞌ Anutu i Marapayam riniurun gan da nan nidzun, i Ramangꞌ isau garam bida nigi i pumuꞌa Arangan.
JOH 4:24 Anutu igi Marapayam, da garam pumuꞌa Arangan napumuꞌ Arangan i Marapayam riniurun gan da nan nidzun.”
JOH 4:25 Sagat arangan ini da Yisu ibiani, “Dzi sruꞌ i Mesia bungꞌ aba” (faringꞌa Kristus gin, Garam Anutu Ragadan ugu). “Gubuꞌ Arangan bawaꞌan, da bungꞌ aragi nam santan angu wasi da agai.”
JOH 4:26 Da Yisu ini da arangan ibiani, “Dzi Arangan Aruani ini nan da agu.”
JOH 4:27 Gubuꞌ arigi angu da Arangan riban atsungꞌa gin itip ibawaꞌ da irunt fafun i tsanganda Yisu ruta sagat igi nida nan. Da bitsintaꞌ manga wagut i Arangan i nan bida ani, “U sau nam idzuwai?” ma “Wain idzuwai da u rut sagat igi ini nan?”
JOH 4:28 Sagat igi itangin gur mpui gan rai da itip ifa gamp da ini da rib gamp igi ibiani,
JOH 4:29 “Agam waba da watsangan garam kupisa dzi nanggangꞌ santan dzi nangan ugu wasi da dzi! Mani Kristus, Garam Anutu Ragadan, arangan aga?”
JOH 4:30 Da ampan santan gamp igi iyung iwaꞌ ba i tsanganda Yisu.
JOH 4:31 Mingꞌa wasaꞌ i gubuꞌ maran arigi, da riban atsungꞌa gin irim udzungꞌ da ini da Arangan ini binaꞌ, “Rabai, waga nam.”
JOH 4:32 Da bitsintaꞌ Arangan ini da ribigi ibiani, “Dzi nanggangꞌ gadan rumingꞌ, da agam wasruꞌ gin u.”
JOH 4:33 Ibinigi da ribarangan ini da ruan ini binaꞌ, “Manga mayu nam gadan aba rutin, ma?”
JOH 4:34 Yisu ini da ribarangan ibiani, “Dzi nam gadan gangꞌ ani: atsungꞌa Anutu aru tanginda dzi badan ugu maranggan furan da ntsupa i gan guman.
JOH 4:35 Agam inang da ini ibiani, ‘Ukam iruꞌ da iruꞌ angu rungꞌ imingꞌ i fawaꞌa gubuꞌ gum atiꞌan.’ Aitsangan! Dzi ni nidan da agam, wataningꞌ da watsanga, nam muntida gum wasaꞌ aga isu nidzun sib i yunga gin.
JOH 4:36 Da aruani da garam yunga nam atiꞌan iyu nam ntsuman gan da yufum nam atiꞌan nidzun mpada maran taꞌan ntingan angu. Ibinigi da garam ntanga nam da garam yunga nam atiꞌan nagu ruan nugun tsiaꞌan.
JOH 4:37 I garam inang da ini biani, ‘Garam mangan intang da garam mangan iyung gin.’ Nan igi isu nidzun i sanab bida ani.
JOH 4:38 Dzi tangin agam ifan i yunga nam atiꞌan mingꞌa gum agam mamida nanga gum in, da agam iyung nam nidzun aru rib fain nanga gum uwatsuwats gin ugu.”
JOH 4:39 Ampan Samaria ampi bingan mpada gamp igi imuaruts Yisu i nan sagat igi nidan, “Arangan ikupis dzi nanggangꞌ santan dzi nangan ugu wasi da dzi.”
JOH 4:40 Da ribarangan iba da Arangan da yaga i ruta ribarangan mpadan, ibinigi da Yisu ifa mpa gamp igi isangꞌ gubuꞌ iruꞌrun.
JOH 4:41 Da rib ampi bingan fain imuaruts Yisu i nan Arangan fisa gin angu.
JOH 4:42 Da ini da sagat igi ibiani, “Aga anungꞌ imuaruts Arangan iyab i nan u nidan da agai angu u, imaꞌ. Aga muaruts iyab i nan aga runggangꞌ ringanta gin mingꞌa Arangan nifunggan nidan, da aga sruꞌ gin ibi nan ani nan nidzun i Arangan garam aru rima garam intap sib.”
JOH 4:43 Gubuꞌ Yisu mpadan nigi gubuꞌ iruꞌrun sib, da Arangan itangin nigi rai da iyung ifa Galili.
JOH 4:44 Da mungꞌ da Arangan runggan ini binaꞌ, “Wasangꞌ tsarifa profet mangan mingꞌa gan gampan wain u.”
JOH 4:45 Gubuꞌ Arangan fawaꞌa Galili, da garam gamp igi yis yaring gin, i ribarangan ibinigi ifa i gubuꞌ mararam tsiraꞌ Angira Atupa Sib mingꞌa Yerusalem da itsangan nam santan Arangan nangan mingꞌa nigi.
JOH 4:46 Yisu itip ifawaꞌ Kana, gamp isiꞌ mingꞌa Galili aru Arangan itama i mpui suda wain gurun gin ugu. Da king garam guman mangan narunggan igingꞌ rinin imingꞌ gamp Kapenaum.
JOH 4:47 Gubuꞌ arangan ringanta i Yisu mingꞌa Yudia bada Galili, da ifa aga Arangan i tipa ruta fada Kapenaum da nanga arangan narunggan rinin dauman, i wain ibi inang i mampan.
JOH 4:48 Yisu ini da arangan, “Bida agam mamida i tsanganda nam maran mangan santingꞌa Anutu nampanggan wasi, da agam wasangꞌ i muarutsa dzi u.”
JOH 4:49 Da king garam guman itip yaga Arangan ini binaꞌ, “Garam tsira! Agi ruꞌa sung, i dzi maragab narunggangꞌ bungꞌ abumamp i!”
JOH 4:50 Yisu ini da arangan ibiani, “Wafan! U narunggam rinin idaum.” Da garam igi imuaruts nan Yisu nidan da ifan.
JOH 4:51 Aru arangan rungꞌ yunga sanab fadan da mamaꞌ guman fain iba tur arangan i sanab ruta nan bini bida ani, “U narunggam rinin idaum wa.”
JOH 4:52 Da arangan igut i tuasarangan i gubuꞌ maran idzuwai da narunggan rinin idaum, da ribarangan ini binaꞌ, “Nigi aru 1 kilok gubuꞌ wasaꞌ maiꞌ ugu da rinin sasusan itiri arangan rai.”
JOH 4:53 Da raman isruꞌ gin i gubuꞌ maran arigi angu da Yisu ini da arangan ibiani, “U narunggam rinin idaum.” Ibinigi da arangan irut riban santan imuaruts Yisu.
JOH 4:54 Gubuꞌ Yisu mingꞌa Yudia tipa bawaꞌa Galili, da inang nam maran mangan igi. Da isu nam maran mangan iruꞌrun Arangan nanga mingꞌa Galili.
JOH 5:1 Raiyi da garam Yuda gubuꞌ gan mararam tsiraꞌ mangan iwaꞌ, da Yisu iyab gamp tsiraꞌ Yerusalem.
JOH 5:2 Da mingꞌa Yerusalem igi, mingꞌa uts da muantsi tsiraꞌ faringꞌa bida Dumpa Muantsi Gan, da mpui fuꞌ bits imingꞌ igi, faringꞌa mingꞌa nifu nan Hibru nida Betesda. Da ungar tsaparangꞌ 5 itsuafiꞌ sib.
JOH 5:3 Da mingꞌa ungar tsaparangꞌ tuas arigi da garam gingꞌa rinin utup tsiraꞌ bingan igingꞌ igi ibafan, maran gampaman da urun gruꞌa ruan da fagan mampan.
JOH 5:5 Da garam bits gingꞌa mpui fuꞌ Betesda ringampa igi igingꞌ rinin isangꞌ udzuf 38 sib.
JOH 5:6 Gubuꞌ Yisu tsanganda arangan rungꞌ gingꞌan da sruꞌa gin bida rinin gingꞌan igi uda arangan gubuꞌ guntiꞌ bingan da igutin ini binaꞌ, “U maram yari i u rininggam dauman?”
JOH 5:7 Garam gingꞌa rinin igi ini binaꞌ, “Garam tsiraꞌ, dzi gangꞌ mangan wampai i raꞌa i dzi da tanginda dzi ruꞌa mpui fuꞌan ani da gubuꞌ mpui suda dzaradziriang u, imaꞌ. Dzi runggangꞌ yintsaꞌ i raꞌa i ruangꞌ fada sung, da bitsintaꞌ garam mangan isu miamun i ruan i ruꞌa mpui mungꞌ.”
JOH 5:8 Ida Yisu ini da arangan, “Wauriꞌ wayab! Da wau rabiꞌ gam da wayung!”
JOH 5:9 Sung bingan angu da garam igi rinin idaum da iyu rabiꞌ gan da iyung. Nam igi iwaꞌ da gubuꞌ Sabat rururungan.
JOH 5:10 Ibinigi da garam Yuda gudzun rusan ini da garam rinin dauman igi ini binaꞌ, “Gubuꞌ aruani gubuꞌ Sabat! Da Nan faidagin idzur nan sib i u anungꞌ apingꞌa rabiꞌ gam yungan u.”
JOH 5:11 Da bitsintaꞌ garam igi ini ribigi nifunggan mungaꞌ ibiani, “Garam nanga dzi rininggangꞌ dauman ugu ini da dzi ibiani, ‘Wau rabiꞌ gam da wayung!’”
JOH 5:12 Da ribigi igut i arangan ini binaꞌ, “Garam idzuwai arigi ini da agu i u yuda rabiꞌ gam da yungan?”
JOH 5:13 Da bitsintaꞌ garam rinin dauman igi busau runggan angu i Yisu igi wai, i gubuꞌ aru Yisu tipa arangan da waꞌa bini sib ugu da garam utup tsiraꞌ bingan imunti isisungꞌ nigi sib da Yisu iwaꞌ sinungꞌ da ifan.
JOH 5:14 Raiyi da Yisu itip iwaꞌ da garam arangan imingꞌ Ungar Mararam ntiangꞌ gan wasaꞌ da ini rutin, “U tsangan! Agu rininggam idaum wa. Anungꞌ tipa nanga nam maisan u, i barabin tsiraꞌ yusan mawaꞌ da agu i.”
JOH 5:15 Da garam arangan ifan da ini da garam Yuda gudzun rusan i Yisu angu inang da arangan rinin idaum.
JOH 5:16 Ibinigi da garam Yuda gudzun rusan irim ipiap i Yisu i isa funub, i wain Arangan inang da itip garam rinin idaum da gubuꞌ Sabat.
JOH 5:17 Da bitsintaꞌ Yisu ini da ribarangan ibiani, “Dzi Ramanggangꞌ runang gan guman ibi arigi angu da gubuꞌ santan isangꞌ bawaꞌan da aruani, da dzi binigi inang gumangꞌ ibi arigi angu.”
JOH 5:18 Nan wain Yisu nidan igi inang ribigi nugun iruaꞌ nidzun angu da rungꞌ isau sanab i isa Arangan funub. Yisu anungꞌ yis sanab Sabat udziꞌ angu u, da bitsintaꞌ ini Ramanggan wain Anutu, i nanga runggan sangꞌa Anutu.
JOH 5:19 Ibinigi da Yisu ini ibiani, “Dzi nani nan nidzun bingan da agam! Narun anungꞌ isangꞌ nanga nam mangan i rugan maranggan furan u, imaꞌ. Arangan isangꞌ i nanga nam tsanganda mingꞌa nam Ramanggan nangan angu, i nam idzuwai Raman nangan, da Narun inang ibi arigi.
JOH 5:20 I Raman maran yari i Narun da isantingꞌ nam sib angu runggan musa nangan rutin. Da Arangan bungꞌ asantingꞌ Narun i nam tsiraꞌ bingan nayus nam tuas aru agam tsangandan igi, da agam bungꞌ arunt fafun da nagara bangim gin.
JOH 5:21 I sangꞌa Raman raꞌa i rib mampan da rima nam maran taꞌan rutin, da Narun nabinigi bungꞌ arim nam maran taꞌan da rib idzuwai arangan maran fura i rima rutin.
JOH 5:22 I Raman runggan anungꞌ iraru garam mangan u, imaꞌ. Itangin gum raruda garam santan igi sib ifa Narunggan banginggan.
JOH 5:23 Raman inang ibinigi i wain Arangan ini garam gar sib angu natsarif Narun nabi tsarifa Raman. Da manga mamida i tsarifa Narun, da arangan anungꞌ itsarif Raman aru tanginda Narun igi badan ugu u.
JOH 5:24 “Dzi nani nan nidzun bingan da agam! Garam ringanta i dzi nanggangꞌ da muarutsa Aru tanginda dzi badan ugu iwaꞌ da nam mpada ratar ntingan sib. Ribigi anungꞌ isangꞌ muntida nam rarudan wasaꞌ u, imaꞌ. Iwaꞌ sinungꞌ nam mampan sib da iwaꞌ da nam mpada ratar wain.
JOH 5:25 “Nan nidzun bingan dzi ni nidan da agam! Gubuꞌ mangan isu uts i waꞌan da ibawaꞌ sib, da garam mampan bungꞌ aringant i Anutu Narunggan nifun. Da rib ringanta gin bungꞌ ampa maran taꞌan.
JOH 5:26 I sangꞌa Raman runggan suda wain i nam mpada maran taꞌan, da irim nampang da Narun ibinigi i runggan suda wain i nam mpada maran taꞌan.
JOH 5:27 Da irim nampang da Arangan i raruda garam gar, i Narun igi Garam Narunggan.
JOH 5:28 “Agam anungꞌ runta fafun gin u! I gubuꞌ mangan bungꞌ abawaꞌ da garam gingꞌa garam badzab gampan ugu sib angu bungꞌ aringant i Narun igi nifunggan,
JOH 5:29 da nawaꞌ sinungꞌ ntsufan gingꞌa gin. Rib atsungꞌa sanab bini ugu bungꞌ amunti marataꞌ da nampa maran taꞌan, da rib atsungꞌa sanab maisan ugu bungꞌ amunti marataꞌ da namunti nam rarudan wasaꞌ.
JOH 5:30 “Dzi runggangꞌ anungꞌ isangꞌ nanga nam mangan utaꞌ angu u; dzi raru nam isangꞌ dzi ringantagin i dzi Ramanggangꞌ gin angu. Da dzi nanggangꞌ rarudan igi irururung angu, i dzi anungꞌ yatsungꞌ rugangꞌ maranggangꞌ furan; imaꞌ, dzi yatsungꞌ Ramangꞌ aru tanginda dzi badan ugu maranggan furan.”
JOH 5:31 “Bida dzi runggangꞌ angu nida runggangꞌ wasi, da ampan wasangꞌ uda nan igi yaba bida nan nidzun.
JOH 5:32 Da bitsintaꞌ manga rumpai, dzi Ramanggangꞌ, da Arangan ibinigi ini dzi wainggangꞌ wasi. Da dzi sruꞌ i Arangan nanggan nida wasi igi nan nidzun bingan.
JOH 5:33 “Agam itangin garam faingꞌ ifan da Yowanis, da arangan ini nan nidzun bingan wasi iyab i dzi.
JOH 5:34 Dzi wau garam gar nanggan nida dzi wasi iyab u, i nan igi wasangꞌ i rima riniurun da dzi nanggangꞌ nida runggangꞌ wasi u. Da bitsintaꞌ dzi ni nan igi iyab i Yowanis i Anutu uda agam sinungꞌ nam maisan.
JOH 5:35 Yowanis isu dzaf bururungan da ipuatsa yari wasi, da agam nugum itsiaꞌ i arangan nanggan puatsadan igi uts angu.
JOH 5:36 “Da nam bini bingan yusa Yowanis nanggan igi ini dzi wasi. Nigi da gum santan Ramangꞌ tangindan i dzi nangan da ntsupan. Da gum santan dzi tida nangan igi isantingꞌ wasi i Ramangꞌ itangin dzi iba.
JOH 5:37 Da Ramangꞌ aru tanginda dzi badan ugu runggan ini dzi wasi. Da bitsintaꞌ agam anungꞌ iringant i Arangan nifunggan ma itsanga Arangan maran u.
JOH 5:38 Da agam anungꞌ iyu Arangan nanggan iruꞌ wangunggam u, i agam anungꞌ imuaruts garam aru Ramangꞌ tanginda badan ugu.
JOH 5:39 “Agam ifaris Anutu nanggan kakaran igi nidzun angu da yarangꞌ gin ubat, i agam maram ifur nan igi bungꞌ arim nam mpada maran taꞌan ntingan angu da agam. Da Anutu nanggan kakaran igi ini dzi aruani wasi,
JOH 5:40 da bitsintaꞌ agam ibugin i badan da dzi i uda nam mpada maran taꞌan.
JOH 5:41 “Dzi wau garam nanggan tsarifa dzi iyab u, imaꞌ.
JOH 5:42 Da bitsintaꞌ dzi sruꞌ i agam, i agam maram anungꞌ yari i Anutu imingꞌ gam wangunggam wasaꞌ u.
JOH 5:43 Dzi su Ramangꞌ maran da dzi ba, da agam anungꞌ iyu dzi iyab u. Da bitsintaꞌ bida garam manga bada i rugan binganggan, da agam bungꞌ ayu arangan nayab.
JOH 5:44 Agam inang da iyu nam tsarifan mingꞌa wasaꞌ i runggam iyab, da bitsintaꞌ agam anungꞌ isau nam tsarifan bada mingꞌa Anutu wain bitsintaꞌ angu gin. Ibinigi da agam nabumuaruts dzi nanggangꞌ nabianungꞌ?
JOH 5:45 “Agam anungꞌ bunida dzi bungꞌ asantingꞌ agam asubam wasi i Ramangꞌ maranggan u, imaꞌ. Moses, agam garamam agam nida rima agam sib ugu, bungꞌ asantingꞌ agam asubam wasi.
JOH 5:46 Bida agam damuaruts Moses da agam madamuaruts dzi, i arangan ikakar nan i dzi.
JOH 5:47 Da bitsintaꞌ agam anungꞌ imuaruts nan arangan kakaran i dzi, da agam bungꞌ abumuaruts dzi nanggangꞌ nidan nabianungꞌ?”
JOH 6:1 Raiyi da Yisu ifa mpui fuꞌ tsiraꞌ Galili, nida Taibirias gin, marafain gan.
JOH 6:2 Da garam utup tsiraꞌ bingan itsanga nam maran mangan ampi bingan Arangan nangan i raꞌa i garam rini gingꞌan dauman, ibinigi da yatsungꞌ gin ifan.
JOH 6:3 Da Yisu irut riban atsungꞌa gin iyab mamai da impruꞌ ruan impa nigi.
JOH 6:4 Da garam Yuda gubuꞌ gan mararam tsiraꞌ nida Angira Atupa Sib inang i waꞌan.
JOH 6:5 Gubuꞌ Yisu raꞌa i maran da itsanga garam utup tsiraꞌ bingan bada rutin, da Arangan igut i Filip ini binaꞌ, “Agi nabuyu nam gadan anungꞌ i riman da rib utup tsiraꞌ bingan ani i gadan?”
JOH 6:6 Ini nan guta gin bida nigi i intsaꞌa Filip nanggan muarutsan, i Arangan runggan isruꞌ gin sib wa i nam Arangan maran furan i nangan.
JOH 6:7 Filip ini Arangan nifunggan mungaꞌ ibiani, “Nam ntsuman uda i gum nanga sangꞌa gubuꞌ 200 anungꞌ isangꞌ i uda bret gin i ampi tsiraꞌ ani bits bits gada pas pas u!”
JOH 6:8 Da gan riban bits Andru, Saimon Petrus rainggan, ini binaꞌ,
JOH 6:9 “Mamaꞌ marub isiꞌ bits ani iyu bret isiꞌ isiꞌ 5 tipa i bali nidzun da yafas iruꞌrun. Da bitsintaꞌ, nigi bungꞌ asangꞌ ampi tsiraꞌ ani nabianungꞌ?”
JOH 6:10 Ida Yisu ini da ribarangan, “Wani da ampi tsiraꞌ ani i mpada ruꞌan.” Puatsi iyus mumai igi. Da rib santan impa iruꞌ, da garam ruas angu gudzun gan ibi 5,000.
JOH 6:11 Yisu iyu bali bret igi da irim dangki da Anutu gin da irim da riban atsungꞌa gin ifab da ampi tsiraꞌ igi. Da inang ibinigi angu i yafas. Da ampan santan igi iyu nam gadan isangꞌ maranggan furan.
JOH 6:12 Gubuꞌ ribigi gada nam sufa sib, da Arangan ini da riban atsungꞌa gin ibiani, “Wantsungꞌ nam pupumuts rungꞌ mingꞌan aga, i agi anungꞌ guran u.”
JOH 6:13 Ibinigi da tuasarangan intsungꞌ bali bret 5 ugu gan pupumutsan ampan gadan da rumingꞌan igi da ifarangꞌ i tsitsuꞌ firan 12 da ifungꞌ.
JOH 6:14 Gubuꞌ rib utup tsiraꞌ igi tsanganda nam maran mangan Yisu nangan igi da ini binaꞌ, “Nan nidzun bingan! Profet nida bada intap ugu arangan aruani.”
JOH 6:15 Yisu isruꞌ i ribarangan uwayantan nanga i badan da usuda Arangan suda king, ibinigi da Arangan ifingꞌ i ruan ifa tip iyab mamai i runtaꞌ mpadan nigi.
JOH 6:16 Gubuꞌ nam nufan arigi da gan riban atsungꞌa gin iruꞌ ifa mpui fuꞌ,
JOH 6:17 da bitsintaꞌ nam idziang iruꞌ sib da Yisu watip iba sung u, ibinigi da ribarangan iyab i madzung da yis mpui fuꞌ igi udziꞌ i fada Kapenaum.
JOH 6:18 Da manis tsiraꞌ bingan irunt da mpui iyamiyam tsiraꞌ imunti.
JOH 6:19 Gubuꞌ ribarangan tsariꞌa fawaꞌa wasaꞌ bingan bida 5 ma 6 kilomita sib, da itsangan Yisu yunga mpui wagungꞌ bada uts da madzung, da ribarangan irat iyus.
JOH 6:20 Da bitsintaꞌ Yisu inuꞌ ifan ini binaꞌ, “Watangin ratan! Dzi ani.”
JOH 6:21 Da ribarangan nugun inuf i uda Arangan yaba ba madzung, da sung angu da madzung iwaꞌ intap tsaraꞌ marafain ribarangan nida fada gin igi.
JOH 6:22 Pisa maiꞌ mangan igi da garam ampi tsiraꞌ rungꞌ mpada mpui fuꞌ igi marafain gan maran rufur i madzung bitsintaꞌ angu imingꞌ nigi da gubuꞌ maiꞌ ugu. Da isruꞌ gin ibi Yisu warut riban atsungꞌa gin impruꞌ ruan fada gin u. Imaꞌ, riban atsungꞌa gin angu yatup i madzung igi da ifan.
JOH 6:23 Ida madzung fain mingꞌa gamp Taibirias iba antungꞌ mpui fuꞌ ringan, uts da mumai aru Yisu rima dangki i nam gadan da garam ampi tsiraꞌ gadan ugu.
JOH 6:24 Ibinigi da gubuꞌ ribarangan tsanganda bida Yisu da garaman atsungꞌa gin mamida mpadan nigi, da ribarangan iyab madzung fain igi da ifa Kapenaum i sauda Yisu i nigi.
JOH 6:25 Gubuꞌ ribarangan bawaꞌan da Yisu i mpui marafain igi da ini rutin ibiani, “Rabai, gubuꞌ maran idzuwai da u waꞌ ani?”
JOH 6:26 Yisu ini ribigi nifunggan mungaꞌ ini binaꞌ, “Nan nidzun bingan dzi nani da agam, agam wasau dzi i agam tsanganda nam maran mangan u. Imaꞌ, agam iga nam isuf; ibinigi da agam isau dzi iba.
JOH 6:27 Anungꞌ suda uwatsuwats i nam gadan musa burumpiran. Wanang gum i nam gadan rima maran taꞌan ntingan angu. Garam Narunggan bungꞌ arim nam gadan igi da agam, i Raman Anutu irim nampang sib da Arangan i nanga bida nigi.”
JOH 6:28 Da ampan igi gut i Arangan ini binaꞌ, “Anutu ini aga nanga i gan guman nidzun idzuwai?”
JOH 6:29 Da Yisu ini ribigi nanggan mungaꞌ ibiani, “Anutu guman nidzun ibiani: agam wamuaruts garam aru Anutu tanginda badan ugu.”
JOH 6:30 Da ribigi igut i Arangan ibiani, “U bungꞌ anang nam maran mangan idzuwai igi i aga tsangandan da muarutsa agu? Agi tafangꞌ rusangꞌ iga nam gadan faringꞌa mana gin imingꞌ nam manaꞌ dadauntan isangꞌ nan kakaran nida binaꞌ, ‘Arangan irim bret bada mingꞌa gunungun da ribarangan i gadan.’ Da u bungꞌ anang nam idzuwai? ”
JOH 6:32 Yisu ini da ribarangan ibiani, “Dzi ni nan nidzun bingan da agam, Moses anungꞌ itangin bret ruꞌa gunungun badan igi da agam u, imaꞌ. Dzi Ramanggangꞌ angu inang da irim bret nidzun bada mingꞌa gunungun igi da agam.
JOH 6:33 Da bret aru Anutu riman igi, arangan aru mingꞌa gunungun ruꞌa bada intap da rima maran taꞌan da garam gar.”
JOH 6:34 Ampan igi ini rutin ibiani, “Garam Tsiraꞌ, warim bret igi da agai maiꞌ maiꞌ nabinigi angu.”
JOH 6:35 Da Yisu ini da ribarangan ini biani, “Dzi runggangꞌ isu bret mpada maran taꞌan wain. Garam badan da dzi da mangits wasangꞌ tipa rutan u, da garam muarutsa dzi da wan anungꞌ isangꞌ i tipa tsaraꞌan u.
JOH 6:36 Da bitsintaꞌ ibi dzi nidan da agam, agam itsanga dzi sib wa da agam wamuaruts u.
JOH 6:37 Garam sib angu Ramangꞌ riman da dzi bungꞌ aba da dzi. Da garam badan da dzi, da dzi wasangꞌ paꞌa arangan rai u.
JOH 6:38 I dzi anungꞌ imingꞌ gunungun iruꞌ ba i atsungꞌa rugangꞌ maranggangꞌ furan u. Imaꞌ, dzi ruꞌ ba i atsungꞌa Ramangꞌ aru tanginda dzi badan ugu maranggan furan.
JOH 6:39 Da Ramangꞌ aru tanginda dzi badan ugu maranggan furan ibiani, dzi wasangꞌ i tusa marangꞌ i garam Arangan riman da dzi ugu gan bits i rima ganunggan rai u. Imaꞌ, dzi nais santan igi marataꞌ da gubuꞌ buntun.
JOH 6:40 I dzi Ramanggangꞌ wangunggan ibiani, garam sib angu raraba Narun da muarutsa Arangan da bungꞌ awaꞌ da nam mpada ratar ntingan, da dzi bungꞌ ais ribarangan marataꞌ da gubuꞌ buntun.”
JOH 6:41 Gubuꞌ garam Yuda ringanta i nan Yisu nida binaꞌ, “Dzi runggangꞌ isu bret ruꞌa mingꞌa gunungun badan,” da ribarangan igagara i nan da ruan.
JOH 6:42 Da ini binaꞌ, “Aguꞌa! Nigi Yisu, Yosef narunggan, aru ramanggan da rinanggan aga sruꞌa gin sib ugu igi. Da ibubianungꞌ ida aruani arangan ini i runggan ibiani, ‘Dzi mingꞌ gunungun iruꞌ ba’?”
JOH 6:43 Da Yisu ini ribarangan nifunggan mungaꞌ ibiani, “Watangin gagarada i nan da ruam.
JOH 6:44 Garam mangan anungꞌ isangꞌ i badan da dzi utaꞌ angu u; Ramangꞌ aru tanginda dzi badan ugu runggan nauntap i arangan naba da dzi. Da dzi bungꞌ ais arangan marataꞌ da gubuꞌ buntun.
JOH 6:45 Isangꞌ profet ruas nanggan kakaran nida binaꞌ, ‘Anutu runggan bungꞌ asantingꞌ da nautus garam santan uwayantan.’ Da rib ringanta i Ramangꞌ nanggan da uda uwayant in, bungꞌ aba da dzi.
JOH 6:46 Garam mangan watsanga Ramangꞌ u. Garam aru ruta Anutu mpadan da badan ugu angu runtaꞌ itsanga Ramangꞌ.
JOH 6:47 Dzi ni nan nidzun bingan da agam, nugu muarutsan da bungꞌ ampa ratar nanting angu.
JOH 6:48 Dzi runggangꞌ isu bret mpada maran taꞌan wain.
JOH 6:49 Agam tafam rusam iga mana imingꞌ nam manaꞌ dadauntan, da ribarangan imamp sib.
JOH 6:50 Da bitsintaꞌ bret ani da bret mingꞌa gunungun ruꞌa badan. Garam manga gadan da wasangꞌ mampan u.
JOH 6:51 Dzi runggangꞌ isu bret mpada maran taꞌan mingꞌa gunungun ruꞌa ba. Bida manga gada bret ani da bungꞌ ampa ratar nanting. Da bret ani dzi paiꞌ gangꞌ, da dzi bungꞌ arim rai i garam intap mpada maran taꞌan gin.”
JOH 6:52 Garam Yuda iringantin da yudzungꞌ nan da isu ufuai da ruan gin ini binaꞌ, “Nabubi anungꞌ da garam ani nasangꞌ i rima gan paiꞌ gan i agi gadan?”
JOH 6:53 Yisu ini da ribarangan ibiani, “Nan nidzun bingan dzi nani da agam, bida agam mamida i gada Garam Narunggan paiꞌ gan da numa i biꞌ gan, da nam mpada maran taꞌan anungꞌ isangꞌ i mingꞌa agam wangunggam wasaꞌ u.
JOH 6:54 Garam manga gada dzi paiꞌ gangꞌ da numa dzi biꞌ gangꞌ iwaꞌ da nam mpada maran taꞌan ntingan sib, da dzi bungꞌ ais arangan marataꞌ da gubuꞌ buntun.
JOH 6:55 I dzi paiꞌ gangꞌ isu nam gadan nidzun, da dzi biꞌ gangꞌ isu mpui nidzun numan.
JOH 6:56 Garam manga gada dzi paiꞌ gangꞌ da numa dzi biꞌ gangꞌ impa dzi wasaꞌ, da dzi mpa arangan wasaꞌ.
JOH 6:57 Ibi Ramangꞌ maran taꞌan wainggan itangin dzi iba da dzi mpa maran taꞌan i Arangan, ibinigi da manga gada dzi da bungꞌ ampa maran taꞌan i dzi.
JOH 6:58 Nani bret mingꞌa gunungun ruꞌa badan, da anungꞌ ibi mana agam tafam rusam gadan ugu da imus mampa sib. Imaꞌ, manga gada bret ani da bungꞌ ampa ratar nanting.”
JOH 6:59 Yisu ifis i nan igi da gubuꞌ Arangan ragida nan mingꞌa gamp Kapenaum ungaran mpruꞌa ruan gin.
JOH 6:60 Yisu riban atsungꞌa gin ampi bingan gubuꞌ ringanta i nan igi da ini da ruan ini binaꞌ, “Nan utusan ani ibarabin. Da manga sangꞌ i udan?”
JOH 6:61 Yisu isruꞌ gin ibi riban atsungꞌa gin wangun ibarabin i nan igi da igagara i nan da ruan iyus angu gin. Ibinigi da Yisu ini da ribarangan, “Nan ani mawaya agam nanggam muarutsan, a?
JOH 6:62 Da bida agam tsanganda Garam Narunggan tipa yaba gamp aru Arangan bada gin mungꞌ ugu, da bungꞌ abubianungꞌ da agam?
JOH 6:63 Marapayam Mararam irim maran taꞌan da garam gar. Uriats anungꞌ isangꞌ i rima garam sib u. Da nan dzi nidan da agam ugu nigi marapayam da maran taꞌan.
JOH 6:64 Da bitsintaꞌ agam fain anungꞌ imuaruts u.” I miamun da Yisu isruꞌ gin sib i rib idzuwai igi anungꞌ imuaruts, da garam idzuwai igi bungꞌ arim Arangan nafa garam ipiap banginggan.
JOH 6:65 Da ini, “I wain arigi angu da dzi ni sib da agam i garam mangan wasangꞌ badan da dzi, bida Ramangꞌ mamida i raꞌa i arangan wangunggan i badan.”
JOH 6:66 Da gubuꞌ arigi da riban atsungꞌa gin ampi bingan itiri Arangan rai da watip yatsungꞌ Arangan u.
JOH 6:67 Ibinigi da Yisu igut i riban 12 ugu ini binaꞌ, “Da agam mabinigi, agam mani tanginda dzi rai da fadan?”
JOH 6:68 Saimon Petrus ini i nifunggan mungaꞌ ibiani, “Nifutsarif, aga bufadan da mangan igi? U su wain i nan rima maran taꞌan ntingan.
JOH 6:69 Aga muaruts da isruꞌ gin ibi agu Anutu Garaman Mararam.”
JOH 6:70 Ida Yisu ini nan mungaꞌ ibiani, “Dzi runggangꞌ ipiriangꞌ agam 12, da bitsintaꞌ agamam bits isu maratsaip gudzunggan!”
JOH 6:71 Yisu ini nan igi i Yudas, Saimon Iskariot narunggan. Arangan rib 12 igi gan bits, da bitsintaꞌ raiyi da bungꞌ arim Yisu nafa garam ipiap banginggan.
JOH 7:1 Intsup sib raiyi da Yisu iyung ifa gamp gamp fain mingꞌa intap Galili angu. Arangan ibugin i fada intap Yudia, i garam Yuda garam gudzun gudzun gan ini isa Arangan funub.
JOH 7:2 Da garam Yuda gubuꞌ gan mararam tsiraꞌ Mpada Ungar Bangub isu uts i waꞌan.
JOH 7:3 Da Yisu rain rusan ini rutin ibiani, “Watangin gamp ani rai da wafa Yudia, da u ribam atsungꞌa agu mpada naga isangꞌ i tsanganda nam maran mangan u nangan.
JOH 7:4 Garam bits maran fura i garam tsangandan da rima bingan tsiraꞌ rutin anungꞌ inang guman igi imingꞌ maradzigin u. Bida u nanga nam bida nigi, da wakupis runggam da garam santan natsangan.”
JOH 7:5 I Arangan rain rusan wain anungꞌ imuaruts Arangan u.
JOH 7:6 Ibinigi da Yisu ini ribigi nanggan mungaꞌ ibiani, “Dzi gubuꞌ gangꞌ anungꞌ iba warip iwaꞌ u. Gubuꞌ santan ani isu agamam.
JOH 7:7 Garam intap ani wabugin agam u, imaꞌ! Da bitsintaꞌ ibugin dzi i dzi kupis ribarangan nanggan maisan nangan wasi.
JOH 7:8 Agam wafa tsanga gubuꞌ mararam tsiraꞌ igi. Dzi wasangꞌ i biaꞌan u, i dzi gubuꞌ gangꞌ rururungan waba warip iwaꞌ u.”
JOH 7:9 Yisu ini nan arigi sib da rungꞌ impa imingꞌ Galili.
JOH 7:10 Gubuꞌ Yisu rain rusan fada sib i tsanganda gubuꞌ mararam tsiraꞌ igi, da Arangan ibinigi ifa bampan. Da wasantingꞌ runggan i garam mangan faringꞌa Arangan u.
JOH 7:11 Da garam Yuda garam gudzun rusan isau Yisu imingꞌ gubuꞌ mararam tsiraꞌ igi da igut i ruan ini binaꞌ, “Arangan anungꞌ?”
JOH 7:12 Garam ampi bingan igagara i nan da ruan i Arangan, da fain ini binaꞌ, “Arangan garam bini.” Da bitsintaꞌ fain ini binaꞌ, “Imaꞌ, arangan garam iyuꞌa garam ampi bingan.”
JOH 7:13 Da bitsintaꞌ ribigi rat i garam Yuda garam gudzun rusan, ibinigi da gan mangan wani Arangan wasi imingꞌ ampan santan maran u.
JOH 7:14 Gubuꞌ mararam tsiraꞌ igi bungꞌ fawaꞌa wasaꞌ, da Yisu iyab ifawaꞌ Ungar Mararam da yatangꞌ i ntiangꞌ gan wasaꞌ da ifis i nan da ampan.
JOH 7:15 Garam Yuda gudzun rusan iringantin da igara bangin da ini binaꞌ, “Arangan iyu uwayant araga ibianungꞌ? Anungꞌ yatangꞌ i utusa ampan i Anutu nanggan u!”
JOH 7:16 Yisu ini ribarangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Nan dzi fisa gin ani anungꞌ dzi nanggangꞌ u. Dzi fis i Aru tanginda dzi badan ugu nanggan.
JOH 7:17 Garam maran arida i atangꞌa warangꞌ i Anutu uwayantan da bungꞌ asruꞌ gin nabi nan dzi fisagin ani iba imingꞌ Anutu gin ma dzi ni nan i rugaꞌ uwayantangꞌ.
JOH 7:18 Garam fisa i rugan uwayantan da inang i tsarifa runggan angu. Da bitsintaꞌ manga nanga i tsarifa garam aru tanginda arangan badan ugu, arangan garam nan nidzun da rururungan.
JOH 7:19 Moses irim nan faidagin da agam. Da bitsintaꞌ agam manga watsungꞌ gin u. Ibianungꞌ da agam inang i isa dzi funub?”
JOH 7:20 Rib utup tsiraꞌ igi ini binaꞌ, “Marapayam maisan iyantsang agu! Manga nang i isa agu funub?”
JOH 7:21 Yisu ini ribigi nifunggan mungaꞌ ibiani, “Dzi nang nam maran mangan bitsintaꞌ angu da agam santan igara bangim gin ugu.
JOH 7:22 Moses itangin nan faidagin safa riniubit da agam (da bitsintaꞌ anungꞌ iba imingꞌ Moses u — iba imingꞌ agi tafangꞌ rusangꞌ gin). Ibinigi da bida gubuꞌ safa mamaꞌ mitan marub mangan riniubitan waꞌan da gubuꞌ Sabat, da agam inang da isaf mamaꞌ mitan igi riniubitan da gubuꞌ Sabat igi.
JOH 7:23 Bida agam safa mamaꞌ mitan riniubitan da gubuꞌ Sabat i anungꞌ isa Moses nanggan faidagin udziꞌ, da ibianungꞌ da agam nugum iruaꞌ i dzi nanga garam mangan rininggan santan dauman da gubuꞌ Sabat?
JOH 7:24 Anungꞌ raruda nam yaba i nam maran tsangandan angu u; wararu nam i sanab rururungan.”
JOH 7:25 I nan Yisu nidan igi da garam Yerusalem fain igut i ruan ini binaꞌ, “Mani garam ribigi nanga i isa funub ugu igi, ma?
JOH 7:26 Aitsangan! Garam arangan arigi, imunti ifis i nan ampan tsiraꞌ maran da manga watip ini nan manga gin u. Garam gudzun ruas masruꞌ i arangan Kristus, Garam Anutu Ragadan, ma imaꞌ?
JOH 7:27 Da bitsintaꞌ agi sruꞌ i garam igi gan bada gin. Gubuꞌ Kristus badan da garam mangan wasangꞌ sruꞌa i arangan gan bada gin.”
JOH 7:28 Gubuꞌ Yisu rungꞌ fisa i nan mingꞌa Ungar Mararam ntiangꞌ gan wasaꞌ da inuꞌ nifun tsiraꞌ bingan ibiani, “Agam ini agam sruꞌa i dzi da dzi gangꞌ bada gin sib wa, da bitsintaꞌ dzi waba i rugangꞌ binganggangꞌ u, imaꞌ! Anutu itangin dzi iba, da Arangan nan nidzun wain. Agam anungꞌ isruꞌ i Arangan,
JOH 7:29 da bitsintaꞌ dzi sruꞌ i Arangan, i dzi rut impai da itangin dzi iba.”
JOH 7:30 Ribigi ringanta i nan igi, da fain inang i mpunga Arangan, da manga wangif Arangan u, i Arangan gubuꞌ gan anungꞌ ibawarip iwaꞌ u.
JOH 7:31 Da bitsintaꞌ rib ampi bingan mingꞌa ampi tsiraꞌ igi wasaꞌ imuaruts Arangan da ini, “Garam ani inang nam maran mangan ampi bingan, da garam mangan wasangꞌ nanga nam maran mangan yusa arangan u. Mani Kristus arangan aruani?”
JOH 7:32 Garam Farisai iringant i garam igi gagarada i nan da ruan gin yaba i Arangan, da irut garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan itangin garam singaari ruas mpada tayangꞌ Ungar Mararam iba i mpunga Arangan.
JOH 7:33 Ibinigi da Yisu ini binaꞌ, “Dzi bungꞌ arut agam nampa isiꞌ pas angu da dzi bungꞌ atip nafan da Aru tanginda dzi badan ugu.
JOH 7:34 Agam bungꞌ asau dzi, da agam wasangꞌ i tsanganda dzi u. Da gamp dzi fada gin, da agam anungꞌ isangꞌ i fawaꞌa gin.”
JOH 7:35 Da garam Yuda gudzun rusan ini da ruan, “Garam ani nabuni fada anungꞌ da agi anungꞌ isangꞌ i tipa tsanganda arangan? Arangan mani fadan da agi ribangꞌ fain dzarangan da ruta rib Grik mpada intap faingꞌ aga da utusa garam Grik?
JOH 7:36 Wain ibianungꞌ da arangan ini nan ani, ‘Agam bungꞌ asau dzi, da agam wasangꞌ i tsanganda dzi,’ da ‘Gamp dzi fada gin, da agam anungꞌ isangꞌ i fawaꞌa gin’?”
JOH 7:37 Da gubuꞌ mararam tsiraꞌ igi gubuꞌ gan bampa sib iwaꞌ, da gubuꞌ arigi tsiraꞌ bingan iyus gubuꞌ fain ugu. Da Yisu imunti da inuꞌ nifun tsiraꞌ ini binaꞌ, “Bida garam mangan wan tsaraꞌan, da arangan naba da dzi da nanum.
JOH 7:38 Manga muarutsa dzi, da mpui maran taꞌan bungꞌ afringfring nawaꞌ arangan wangunggan wasaꞌ nabi Anutu Nanggan Kakaran nidan ugu.”
JOH 7:39 Ini nan igi iyab i Marapayam Mararam aru rib muarutsa Arangan ugu bungꞌ amus udan. Gubuꞌ arigi da Marapayam anungꞌ iwarip iba u, i Yisu anungꞌ iwarip iyu bingan tsiraꞌ u.
JOH 7:40 Garam ringanta i nan igi gan fain ini binaꞌ, “Nan nidzun bingan, garam ani arangan Profet agi rima marangꞌ gin ugu.”
JOH 7:41 Da fain ini, “Arangan Kristus.” Da fain ini, “Kristus nabuwaꞌ Galili nabianungꞌ naba?
JOH 7:42 Nan Kakaran ini i Kristus bungꞌ awaꞌ Tafit utupan namingꞌ Betlehem, Tafit gampan wain.”
JOH 7:43 Ibinigi da ribaranga iyu uwayant mara maran i Yisu da yudzungꞌ i nan da ruan.
JOH 7:44 Garam fain ini i mpunga Arangan, da bitsintaꞌ gan manga wangif Arangan u.
JOH 7:45 Da garam singaari ruas mpada tayangꞌ Ungar Mararam ugu itip ifan da garam pumuꞌa Anutu gudzun rusan da garam Farisai ruas. Da garam gudzun ruas igi igutin ini binaꞌ, “Ibianungꞌ da agam imami mpunga arangan da uda badan?”
JOH 7:46 Garam singaari ruas ini nan mungaꞌ ibiani, “Aga rarab garam mangan nanggan nidan wafasangꞌ garam aga nanggan nidan u.”
JOH 7:47 Da Farisai ruas ini ribarangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Mani arangan ma-yiyuꞌ agam ampruꞌ?
JOH 7:48 Aga garam gudzun ma Farisai ani fain mamuaruts arangan? Imaꞌ angu!
JOH 7:49 Da bitsintaꞌ ampi tsiraꞌ ani angu imuaruts arangan da wasruꞌ i nan faidagin u. Da ribarangan bungꞌ awaꞌ da Anutu wangunggan sasusan.”
JOH 7:50 Da Nikodimus, ribigi gan mangan aru fadan da Yisu ugu, igutin ini binaꞌ,
JOH 7:51 “Agi nanggangꞌ faidagin ini agi raruda garam gar sanga angu, ma? Ini agi naringant i arangan nanggan mungꞌ da nasruꞌ i nam arangan nangan.”
JOH 7:52 Ribigi ini arangan nifunggan mungaꞌ ibiani, “Mani garam Galili gan bits agu? Wasau da watsangan nan kakaran ugu, da agu bungꞌ awaꞌ da nan bida profet manga wasangꞌ i waꞌa mingꞌa Galili u!”
JOH 7:53 Da ribarangan itangin ruan rai da idzarang ifa gan gampan wain ruga rugan.
JOH 8:1 Da Yisu ifa mamai Oliv.
JOH 8:2 Da pisa tataꞌ maratait da Arangan itip ifa Ungar Mararam ntiangꞌ gan wasaꞌ. Da ampan santan iba rutin, da Arangan impai iruꞌ da yutus ribarangan.
JOH 8:3 Da garam gudzupuꞌ i nan faidagin da garam Farisai iyu sagat gabun bits ruta garam mangan araraꞌa i ruan iba munti ampan maran
JOH 8:4 da ini da Yisu, “Kidungwaga, sagat ani irut garam mangan yararaꞌ i ruan da rib itsangan arangan.
JOH 8:5 Moses ini i Nan Faidagin i sagat nanga asub bida ani da agi natapu funub i tauf. Da u bungꞌ ani nan idzuwai gin?”
JOH 8:6 Ribarangan ini nan bida nigi i intsaꞌa Yisu i nifu nan idzuwai Arangan nidan i suda ribarangan nanggan muntida yaba gin da dzura nan asub da Arangan. Da bitsintaꞌ Yisu idzuangꞌ iruꞌ da yakar nan iruꞌ intap ngaruntsuaf i bangi tsitsin.
JOH 8:7 Ribigi rurim udzungꞌ da Arangan da igutin babampafan i sagat igi. Da Arangan iraꞌ i ruan da ini, “Bida agamam mangan asub maꞌa gin, da arangan nasu miamun i tapuda tauf yaba i sagat ani!”
JOH 8:8 Ini nan igi sib da itip idzuangꞌ iruꞌ da iyakar nan iruꞌ intap ngaruntsuaf.
JOH 8:9 Ribarangan ringanta i nan igi da itus ruan bits bits ifa gan arun. Garam tsiraꞌ tsiraꞌ isu miamun i ruan da santan ibinigi ifa sib isangꞌ Yisu angu da sagat igi rungꞌ impai.
JOH 8:10 Yisu iraꞌ i ruan iyab da igut i sagat igi, “Sagat ai, garam santan bingan ugu ifa anungꞌ? Gan bits rumunti i raruda agu, ma?”
JOH 8:11 Da sagat igi ini binaꞌ, “Garam tsiraꞌ, imaꞌ.” Da Yisu ini, “Da dzi binigi, dzi wasangꞌ i raruda agu u. Wafan. Aruani da fadan da anungꞌ tipa nanga asub u.”
JOH 8:12 Raiyi da Yisu itip ini da ampan ibiani, “Dzi su nam puatsadan arida intap sib. Manga atsungꞌa dzi da wasangꞌ yunga nam mimindan wasaꞌ u. Imaꞌ, arangan bungꞌ ayu nam puatsadan rima maran taꞌan.”
JOH 8:13 Garam Farisai ringanta i nan igi da ini ibiani, “U runggam ini nan wasi iyab i runggam, ibinigi da aga wasangꞌ uda u nanggam nida runggam wasi igi yaban bida nan nidzun u.”
JOH 8:14 Yisu itip ini da ribarangan ibiani, “Hai, dzi ni nan wasi iyab i runggangꞌ, da bitsintaꞌ nan dzi nidan ani nan nidzun, i dzi sruꞌ i gangꞌ wainggangꞌ bada gin da tipa fada gin. Da agam wasruꞌ i dzi gangꞌ bada gin da tipa fada gin u, imaꞌ!
JOH 8:15 Agam iraru garam i garam gar uwayantan angu. Da dzi anungꞌ iraru garam mangan u.
JOH 8:16 Da bida dzi raruda garam, da dzi bungꞌ araru rururungan, i anungꞌ dzi runtaꞌ angu u; imaꞌ, Ramangꞌ aru tanginda dzi badan ugu irut dzi.
JOH 8:17 Agam Nanggam Faidagin ini i bida garam iruꞌrun nida nan mangan wasi sangꞌa ruan angu da nan igi nan nidzun.
JOH 8:18 Ibinigi da dzi runggangꞌ ini runggangꞌ wasi, da Ramangꞌ aru tanginda dzi badan ugu ini dzi wasi impruꞌ ibinigi.”
JOH 8:19 Rib Farisai igut i Arangan ibiani, “U ramanggam impa anungꞌ?” Da Yisu ini binaꞌ, “Agam wasruꞌ i dzi ma Ramangꞌ u. Bida agam sruꞌa i dzi, da agam isangꞌ i sruꞌa i dzi Ramanggangꞌ bida nigi.”
JOH 8:20 Yisu ifis i nan da ribigi imingꞌ Ungar Mararam ntiangꞌ gan wasaꞌ mumai rima dangki gin. Da garam mangan wampung Arangan u; imaꞌ, i Arangan gubuꞌ gan anungꞌ iwarip ibawaꞌ u.
JOH 8:21 Da Yisu itip ini da ribarangan ibiani, “Dzi bungꞌ afan, da agam bungꞌ asau dzi, da agam bungꞌ amamp nampruꞌ da nanggam maisan. Da gamp dzi fada gin da agam wasangꞌ bada gin u.”
JOH 8:22 Rib Yuda gudzun rusan iringant i nan igi da ini ibiani, “Wain ibianungꞌ da ini, ‘Gamp dzi fada gin da agam wasangꞌ bada gin u’? Mani bungꞌ ais runggan funub, ma?”
JOH 8:23 Yisu ini binaꞌ, “Agam iba imingꞌ intap ani, da dzi ba imingꞌ wagungꞌ. Agam isu intap ani gan, da dzi anungꞌ isu intap ani gan u.
JOH 8:24 Ibinigi da dzi ni da agam sib wa i agam bungꞌ amamp nampruꞌ da gam nanggam maisan. Da bida agam mamida i muarutsa bida Dzi Mpa Ibi Arigi Angu, da agam bungꞌ amamp nampruꞌ da nanggam maisan igi i.”
JOH 8:25 Da ribarangan igutin ini binaꞌ, “Agu wai?” Da Yisu ini ibiani, “Nan dzi nida i dzi mangan ani, da dzi ni da agam sib ugu da gubuꞌ dzi raꞌa i gumangꞌ da iba da isangꞌ aruani.
JOH 8:26 Nan ampi bingan rumingꞌ i dzi nidan da agam i raruda agam. Da bitsintaꞌ Aru tanginda dzi badan ugu, Arangan nan nidzun wain, da nan dzi ringanta gin mingꞌa Arangan gin, nigi angu da dzi nang da dzi ni wasi da garam intap.”
JOH 8:27 Ribigi anungꞌ isruꞌ i nan Arangan nidan igi ini iyab i Ramanggan.
JOH 8:28 Ibinigi da Yisu ini binaꞌ, “Gubuꞌ agam raꞌa i Garam Narunggan, da agam bungꞌ asruꞌ gin nabi Dzi Mpa Ibi Arigi Angu, da dzi anungꞌ inang nam i rugangꞌ uwayantangꞌ u. Imaꞌ, nan idzuwai Ramangꞌ santingꞌa dzi gin, da dzi ni wasi.
JOH 8:29 Aru tanginda dzi badan ugu irut dzi da watangin dzi rai u, i dzi nang nam Arangan nugun nufa gin.”
JOH 8:30 Gubuꞌ Yisu rungꞌ nida nan igi, da rib ampi bingan imuaruts Arangan.
JOH 8:31 Yisu ini da rib Yuda muarutsa Arangan igi ibiani, “Bida agam gifa dzi nanggangꞌ babampaf, da agam isu dzi ribangꞌ atsungꞌa dzi nidzun.
JOH 8:32 Da agam bungꞌ asruꞌ i nan nidzun, da nan nidzun bungꞌ apiraꞌ agam rai sinungꞌ gum agam nangan bida garam gum utaꞌ.”
JOH 8:33 Ribarangan ini Arangan nifunggan mungaꞌ ibiani, “Agai ani Abraham tafan rusan da aga sau runggangꞌ i gubuꞌ mangan da aga suda garam fain garam guman utaꞌ. Da ibianungꞌ da u buni piraꞌa aga rai sinungꞌ gum aga nangan bida garam gum utaꞌ?”
JOH 8:34 Yisu itip ini binaꞌ, “Dzi ni nan nidzun bingan da agam, garam nanga nam maisan isu nam maisan garam guman utaꞌ.
JOH 8:35 Garam gum utaꞌ wasangꞌ ruta garam gudzunggan utupan mpada ntingan u, da bitsintaꞌ garam gudzun narunggan bungꞌ ampa utup igi nanting.
JOH 8:36 Da bida Narun piraꞌa agam rai sinungꞌ nam maisan, da nan nidzun bingan, agam wasangꞌ i rungꞌ mpada bida nam maisan garam guman u.
JOH 8:37 “Dzi sruꞌ gin i agam Abraham tafan rusan, da bitsintaꞌ agam ini isa dzi funub, i wain agam warim wasaꞌ mangan imingꞌ wangunggam i dzi nanggangꞌ mpada gin u.
JOH 8:38 Dzi ni da agam i nam dzi ruta Ramangꞌ mpadan da tsangandan mingꞌa i maranggan ugu, da agam inang nam agam ringanta gin mingꞌa agam ramanggam gin.”
JOH 8:39 Da ribarangan ini, “Aga ramanggangꞌ Abraham.” Da Yisu itip ini, “Bida Abraham narun rusan agam, da agam madanang nam Abraham nangan.
JOH 8:40 Dzi ni nan nidzun aru dzi ringanta gin mingꞌa Anutu gin ugu da agam sib, da bitsintaꞌ agam inang i isa dzi funub. Da Abraham anungꞌ inang nam bida nigi u.
JOH 8:41 Agam inang nam agam ramanggam musa nangan.” Da ribarangan ini, “Aga anungꞌ mamaꞌ puatsi u; aga Ramanggangꞌ da Anutu runtaꞌ angu.”
JOH 8:42 Ida Yisu ini, “Bida agam Ramanggam Anutu da agam maram madaari i dzi, i dzi mingꞌ Anutu gin iba, i wain arigi da dzi mpa wasaꞌ i agam. Dzi waba i rugangꞌ maranggangꞌ furan u, imaꞌ. Arangan itangin dzi iba.
JOH 8:43 Ibianungꞌ da agam imami dzidziwanda i dzi nanggangꞌ nidan da agam igi? Wain ibi agam yintsungꞌ ringa bampun sib i ringanta i dzi nanggangꞌ.
JOH 8:44 Sadang isu agam ramanggam da agam ini atsungꞌa ramanggam igi wangunggan akatsan. Miamun ugu bawaꞌan da aruani da arangan isu garam bangi biꞌ siata garam gar rai, da arangan watsungꞌ nan nidzun u, i nan nidzun imaꞌ i arangan. Gubuꞌ arangan suda umpur da nigi arangan nifu nanggan rururungan, i arangan garam umpur da nan umpur sib angu ramanggan.
JOH 8:45 Da bitsintaꞌ dzi nang da dzi ni nan nidzun da agam, ibinigi da agam anungꞌ imuaruts dzi!
JOH 8:46 Isangꞌ i agam mangan santingꞌa dzi asubangꞌ nangan wasi? Da bitsintaꞌ bida dzi nida nan nidzun da agam, da ibianungꞌ da agam imami muarutsa dzi?
JOH 8:47 Anutu garaman iringant i Arangan nanggan. Da agam anungꞌ Anutu narun rusan u, i wain igi da agam anungꞌ irim ringam i gan nanggan u.”
JOH 8:48 Garam Yuda gudzun rusan ini Arangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Nan nidzun bingan! Agu garam Samaria da marapayam maisan iyantsang agu!”
JOH 8:49 Da Yisu ini, “Imaꞌ! Marapayam maisan manga wayantsang dzi u. Dzi tsarif Ramanggangꞌ runtaꞌ angu da agam irim ub nidzun angu i dzi.
JOH 8:50 Dzi wanang i tsarifa rugaꞌ binganggangꞌ yaban u, da bitsintaꞌ aru nida i ampan tsarifa dzi, Arangan garam raruda nam rururungan.
JOH 8:51 Dzi nani nan nidzun bingan da agam, garam atangꞌa warangꞌ i dzi nanggangꞌ da anungꞌ isangꞌ i mampan u.”
JOH 8:52 Ribigi ini da Yisu ibiani, “Nan nidzun bingan, aruani da aga tsanga marapayam maisan irut agu sib wa! Abraham da profet ruas imamp sib wa, da agu munti babampaf i manga atangꞌa warangꞌ i u nanggam fisagin da uda yaban, da arangan wasangꞌ i mampan u.
JOH 8:53 Aga ramanggangꞌ Abraham imamp sib, da u mani yusa arangan, ma? Profet ruas ibinigi imamp sib. Amaꞌ! U buni nanga runggam bida anungꞌ?”
JOH 8:54 Yisu itip ini ribigi nifunggan mungaꞌ ibiani, “Bida dzi tsarifa runggangꞌ da nigi nam utaꞌ. Da bitsintaꞌ dzi Ramanggangꞌ aru agam nifum faringꞌa agam Anutu gam gin ugu, Arangan itsarif dzi.
JOH 8:55 Agam wasruꞌ i Arangan mangan u, da bitsintaꞌ dzi sruꞌ i Arangan. Bida dzi nida dzi mamida i sruꞌa i Arangan, da dzi madawaꞌ abi garam nan umpur nabi agam. Da bitsintaꞌ dzi sruꞌ i Arangan da yatangꞌ warangꞌ i Arangan nanggan.
JOH 8:56 Gubuꞌ agam tafanggam Abraham maran fura i tsanganda dzi gubuꞌ gangꞌ badan ani, da nugun inuf in, da gubuꞌ arangan tsanganda sib da nugun itsiaꞌ wasi angu gin.”
JOH 8:57 Rib Yuda itip ini Arangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Agu udzufam anungꞌ iwarip iwaꞌ 50 da u butsanga Abraham ibianungꞌ?”
JOH 8:58 Da Yisu ini binaꞌ, “Nan nidzun bingan dzi nani da agam! Gubuꞌ Abraham rinanggan mamida i apingꞌa arangan da Dzi Mpa Ibi Arigi Angu.”
JOH 8:59 Ibinigi da ribarangan intsungꞌ tauf i tapuda Arangan funub, da bitsintaꞌ Arangan ifingꞌ i ruan da itangin Ungar Mararam rai.
JOH 9:1 Gubuꞌ Yisu yunga fadan, da itsanga garam bits rinan apingꞌa maragampam angu da imingꞌ ibinigi.
JOH 9:2 Da riban atsungꞌa gin igutin ini binaꞌ, “Rabai, manga nanggan maisan inang da garam aga rinanggan yapingꞌ arangan ruta maragampam — runggan ma ramanggan da rinanggan?”
JOH 9:3 Yisu ini ribarangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Anungꞌ garam igi ma ramanggan da rinanggan nanggan maisan inang arangan maran igampam u. Nam igi iwaꞌ da garam igi i nanga Anutu guman nangan waꞌa dzidziwan yaba gin.
JOH 9:4 Aru gubuꞌ rungꞌ puꞌan da agi nanang Anutu aru tanginda dzi badan ani guman. Nam idziang bungꞌ awaꞌ, da garam mangan wasangꞌ nanga gum mangan u.
JOH 9:5 Gubuꞌ dzi rungꞌ mpada intap ani da dzi su nam puatsadan i garam intap.”
JOH 9:6 Yisu nida nan igi sib da itupingꞌ nifu gurun iruꞌ intap da imuat da isisa i garam igi maran.
JOH 9:7 Da ini binaꞌ, “Wafan da wadzuꞌ maram mpui fuꞌan Siluam” (wainggan ibi ‘itangin ifan’). Ibinigi da garam maran gampaman arangan ifan da yadzuꞌ maran da maran idaum da irarab nam imingꞌ nigi iba gamp.
JOH 9:8 Gan riban mpruꞌan da rib tsanganda arangan da gubuꞌ musa yaiꞌa ruan ugu igut i ruan ini binaꞌ, “Mani garam aru mpada sanab ringan da yaiꞌa ruan ugu ani?”
JOH 9:9 Da fain ini binaꞌ, “Hai! Garam arangan igi.” Da fain ini binaꞌ, “Imaꞌ! Garam igi maran isangꞌ ruan.” Da bitsintaꞌ garam igi runggan ini runggan wasi ini binaꞌ, “Dzi arangan ani.”
JOH 9:10 Ribigi igutin, “Da u maram igi budaum ibianungꞌ?”
JOH 9:11 Da arangan ini, “Garam rib faringꞌa Yisu gin ugu imuat intap isu tamut da isisa i dzi marangꞌ. Da ini da dzi i dzi fada mpui fuꞌan Siluam da adzuꞌan. Ibinigi da dzi fan da dzi yadzuꞌ marangꞌ da dzi rarab nam.”
JOH 9:12 Da ribigi itip igut i arangan ini binaꞌ, “Da garam arangan anungꞌ?” Da arangan ini, “Dzi wasruꞌ gin u.”
JOH 9:13 Ribigi iyu garam maran gampaman da dauman ugu ifan da Farisai ruas.
JOH 9:14 Gubuꞌ Yisu muata intap suda tamut da nanga garam maran gampaman maran dauman igi gubuꞌ Sabat.
JOH 9:15 Ibinigi da Farisai ruas igut i arangan i maran ibudaum ibianungꞌ. Da arangan ini, “Garam igi sisa tamut i dzi marangꞌ da dzi yadzuꞌ, da aruani da dzi tsanga nam.”
JOH 9:16 Rib Farisai fain ini binaꞌ, “Garam nanga nam bida nigi da gubuꞌ Sabat da mamida i tsarifan, anungꞌ iba imingꞌ Anutu gin u.” Da bitsintaꞌ fain ini binaꞌ, “Isangꞌ garam maisan mangan nanga nam maran mangan tsiraꞌ tsiraꞌ bida nigi?” Da ribarangan yudzung i nan da ruan i uwayant isu iruꞌrun.
JOH 9:17 Da itip igut i garam maran gampaman da dauman igi, “U bufaringꞌ garam nanga agu maram dauman igi garam idzuwai?” Da arangan ini binaꞌ, “Arangan profet mangan.”
JOH 9:18 Da bitsintaꞌ garam Yuda gudzun rusan anungꞌ imuaruts ibi arangan maran igampam, da aruani da idaum, ibinigi da inuꞌ i ramanggan da rinanggan i batsanganda ribarangan.
JOH 9:19 Da igutin ini binaꞌ, “Agam narunggam ani, ma? Da agam ini arangan maran igampam da gubuꞌ rinan apingꞌan? Ibianungꞌ da arangan isangꞌ i tsanganda nam da aruani?”
JOH 9:20 Da garam igi ramanggan da rinanggan ini nan mungaꞌ ibiani, “Aga sruꞌ gin i aga narunggangꞌ arangan igi da rinan irim arangan maragampam angu.
JOH 9:21 Da bitsintaꞌ aga wasruꞌ gin i mangan igi itip arangan maranggan idaum da itsanga nam da aruani. Garam tsiraꞌ bingan igi! Wagutin! Runggan bungꞌ ani nan i nifunggan i.”
JOH 9:22 Ramanggan da rinanggan ini ibinigi i tuasarangan irat i rib Yuda gudzun rusan, i garam gudzun ruas igi iyudzu nan sib i manga nida Yisu wasi bida Arangan Garam Anutu Ragadan da bungꞌ apaꞌ arangan rai nawaꞌ sinungꞌ ungar mpruꞌa ruan gin.
JOH 9:23 I wain bida nigi da arangan ramanggan da rinanggan ini binaꞌ, “Garam tsiraꞌ bingan igi! Agam wagutin!”
JOH 9:24 Da itip inuꞌ garam maran gampaman da dauman ugu ba da ini rutin ibiani, “Watsaf ruam da Anutu da wani nan nidzun da agai, i aga sruꞌ gin sib i garam igi garam maisan.”
JOH 9:25 Garam arangan ini binaꞌ, “Dzi mamigin, mani arangan garam maisan ma imaꞌ? Nam bitsintaꞌ dzi sruꞌa gin da ibiani, mungꞌ da dzi marangꞌ igampam, da bitsintaꞌ aruani da dzi sangꞌ i tsanganda nam.”
JOH 9:26 Da ribigi itip igutin, “Arangan ibunang ibianungꞌ i agu? Da inang u maram idaum ibianungꞌ?”
JOH 9:27 Da arangan ini ribigi nifunggan mungaꞌ ibiani, “Nan arangan dzi ni sib da agam, da bitsintaꞌ agam waringant i nan! Ibianungꞌ da agam rurim udzungꞌ da dzi i tipa ringanta gin? Agam mabuni suda i riban atsungꞌa gin mpruꞌan, ma?”
JOH 9:28 Ibinigi da ribarangan irim ub i arangan ini binaꞌ, “Agu angu su garam bida nigi garaman atsungꞌa gin! Aga ani su Moses riban atsungꞌa gin.
JOH 9:29 Aga sruꞌ gin sib i Anutu ini nan da Moses, da aga tungꞌ marangꞌ i garam igi ibuba anungꞌ.”
JOH 9:30 Garam igi ini ribigi nanggan mungaꞌ ibiani, “Nan agam nidan igi anungꞌ isangꞌ! Garam igi tip dzi maranggangꞌ idaum da dzi tsanga nam, da agam itungꞌ maram i gan bada gin.
JOH 9:31 Agi sruꞌ gin i Anutu wasangꞌ ringanta i garam maisan mangan nanggan u. Da bitsintaꞌ iringant i garam pumuꞌa Arangan da atsungꞌa i maranggan furan.
JOH 9:32 Mungꞌ ugu bawaꞌan da arani da garam mangan waringant i nan bida garam mangan rinan apingꞌa maran gampaman da mangan tipa i maran dauman u.
JOH 9:33 Bida Anutu mamida tanginda garam igi badan, da wasangꞌ i nanga nam mangan u.”
JOH 9:34 Ribigi iringant i arangan nanggan nidan da ini rutin ibiani, “Gubuꞌ u rinanggam apingꞌa agu, da nam maisan isisungꞌ agu! Da u mani utusa agai i nan!” Da isiat arangan rai i ungar mpruꞌa ruan gin.
JOH 9:35 Yisu iringant i sisingꞌ ribigi siata garam igi rai i ampan ungaran mpruꞌa ruan gin, da ifan da iwaꞌ da arangan da ini, “U muaruts Garam Narunggan, ma imaꞌ?”
JOH 9:36 Da arangan igutin, “Garam tsiraꞌ, garam idzuwai igi? Wani da dzi, da dzi sangꞌ i muarutsa Arangan.”
JOH 9:37 Da Yisu ini, “U rarab arangan sib wa! Garam arangan rurut agu ini nan.”
JOH 9:38 Da garam igi ni binaꞌ, “Nifutsarif! Dzi muaruts agu.” Da yidza fagan iruꞌ Yisu maran i tsarifa Arangan.
JOH 9:39 Yisu ini binaꞌ, “Dzi ba intap ani i raruda garam gar nanggan, i garam maran gampaman bungꞌ atsanga nam da garam tsanganda nam maran bungꞌ agampam ruan sib.”
JOH 9:40 Garam Farisai fain mpada uts da Arangan iringantin da igutin, “U ni aga marangꞌ gampaman bida nigi, a?”
JOH 9:41 Yisu ini binaꞌ, “Bida agam maram gampaman, da agam wasangꞌ i mpada warangꞌ i nam raruda agam nanggam maisan u, da bitsintaꞌ agam ini runggam garam raraba nam, da agam nanggam maisan rumingꞌ da agam.”
JOH 10:1 “Nan nidzun bingan dzi nani da agam nabiani, garam mangan mamida i atangꞌa ntiangꞌ ririmpa dumpa sib in muantsi gan, da yaba rugan i atangꞌan, da arangan isu garam wapa nam da garam mpunga garam i uda nam.
JOH 10:2 Da garam atangꞌa muantsi rururungan da arangan garam mpada tayangꞌ dumpa igi.
JOH 10:3 Da garam mpada tayangꞌ muantsi igi itus muantsi i arangan. Da arangan inuꞌ dumpa gan da ifaringꞌ bits bits binganggan, da iringant i nifun da ifuari ruan yatsungꞌ arangan da iyu iwaꞌ manaꞌ.
JOH 10:4 Gubuꞌ uda dumpa gan santan waꞌa sib, da arangan imungꞌ gin da dumpa gan isruꞌ i arangan nifun da yatsungꞌ arangan.
JOH 10:5 Dumpa igi anungꞌ isangꞌ atsungꞌa garam manaꞌ mangan u, bungꞌ arunt sinungꞌ garam bida nigi, i waringant i arangan nifunggan isruꞌ u.”
JOH 10:6 Yisu ini nan raman igi da ribarangan, da ribigi wadzidziwan i arangan nanggan nidan igi wainggan u.
JOH 10:7 Ibinigi da Yisu itip ini binaꞌ, “Dzi ni nan nidzun bingan da agam, dzi aruani isu muantsi nifun i dumpa atangꞌan da waꞌan.
JOH 10:8 Garam sib angu bada mungꞌ i dzi ugu garam wapa nam da garam mpunga garam i uda nam, da bitsintaꞌ dumpa anungꞌ irim ringan i ribigi u.
JOH 10:9 Dzi su muantsi nifun. Manga bada da dzi da atangꞌa wasaꞌ da bungꞌ ampa bini. Bungꞌ atangꞌ da nawaꞌ da nayu nam gadan.
JOH 10:10 Garam wapa nam iba angu i wapa dumpa da isa funub da wayada nidzun angu. Da bitsintaꞌ dzi ba i ribarangan mpada maran taꞌan da mpada ngarubini bingan angu.
JOH 10:11 “Dzi su garam bini mpada tayangꞌ dumpa. Da garam bini mpada tayangꞌ dumpa ini mais i runggan da irim runggan rai i sifa ngants i dumpa.
JOH 10:12 Da bitsintaꞌ garam nanga gum i nam ntsuman anungꞌ dumpa rinunggan da wasu garam rururungan mpada tayangꞌ dumpa u. Gubuꞌ arangan tsanganda iyam buman badan, da itangin dumpa rai da irunt sinungꞌ. Da iyam buman igara dumpa igi da ipuꞌ wasi.
JOH 10:13 Garam nanga gum i nam ntsuman igi irunt an arun, i wain, arangan inang gum i nam ntsuman angu da maran anungꞌ ifur dumpa.
JOH 10:14 “Dzi garam bini mpada tayangꞌ dumpa. Dzi sruꞌ i gangꞌ dumpa gangꞌ da dzi dumpa gangꞌ isruꞌ i dzi,
JOH 10:15 ibi Ramangꞌ isruꞌ i dzi da dzi sruꞌ i Ramangꞌ. Da dzi bungꞌ arim runggangꞌ rai i dumpa igi.
JOH 10:16 Da dzi dumpa gangꞌ fain rumpai da anungꞌ impa ntiangꞌ wasaꞌ ani u. Dzi nafan da nayu aba nampruꞌ nabinigi. Da bungꞌ aringant i dzi nifunggangꞌ da nasu dumpa utup bitsintaꞌ da garam bitsintaꞌ angu i mpada tayangꞌ gin.
JOH 10:17 Ramangꞌ maran yari i dzi, i wain, dzi bungꞌ arim runggangꞌ rai da dzi bungꞌ atip ayu nanggangꞌ mpada maran taꞌan.
JOH 10:18 Manga wasangꞌ siata dzi nanggangꞌ mpada maran taꞌan rai u, imaꞌ. Dzi runggangꞌ maranggangꞌ furan angu da dzi bungꞌ arim runggangꞌ rai. Dzi su wain i rima rai da tipa udan. Nigi nan dzi Ramanggangꞌ ini da dzi i dzi nangan.”
JOH 10:19 Garam Yuda iringant i nan igi da uwayant itip isu iruꞌrun da yudzungꞌ nan da ruan.
JOH 10:20 Ribigi gan ampi bingan ini binaꞌ, “Marapayam maisan iyantsang arangan da ibrabruꞌ! Agam iburim ringam i arangan nanggan iyaꞌ?”
JOH 10:21 Da bitsintaꞌ fain ini binaꞌ, “Garam marapayam maisan yantsangan da anungꞌ isangꞌ nida nan bida nigi u. Isangꞌ marapayam maisan nanga garam maran gampaman tsanganda nam, ma?”
JOH 10:22 Da gubuꞌ mararam tsiraꞌ maran fura i gubuꞌ rima dangki da Anutu i Ungar Mararam ugu iwaꞌ Yerusalem da gubuꞌ rangarang tsiraꞌ.
JOH 10:23 Da Yisu iyung Solomon tsaparaꞌ gan mingꞌa Ungar Mararam ntiangꞌ gan wasaꞌ.
JOH 10:24 Garam Yuda imunti itsuafiꞌ Arangan sib da igutin ini binaꞌ, “Gubuꞌ sib angu da u nang aga wangungꞌ isu iruꞌrun i agu garam idzuwai. Da gubuꞌ idzuwai da u bungꞌ ani runggam wasi? Bida agu Garam Anutu Ragadan da wani nan rururungan da agai.”
JOH 10:25 Yisu ini ribigi nanggan mungaꞌ ibiani, “Dzi ni nan arangan sib da agam wa, da agam wamuaruts u. Gum bini bini dzi nangan i Ramangꞌ binganggan, nigi ikupis dzi wasi,
JOH 10:26 da bitsintaꞌ agam anungꞌ imuaruts dzi, i agam anungꞌ isu dzi dumpa gangꞌ u.
JOH 10:27 Dzi dumpa gangꞌ iringant i dzi nifunggangꞌ, da dzi sruꞌ i ribarangan, da ribarangan yatsungꞌ dzi.
JOH 10:28 Da dzi bungꞌ arim nam mpada ratar ntingan angu rutin, da ribarangan wasangꞌ i rima runggan rai u. Da mangan wasangꞌ i mpungan da dzunga gin sinungꞌ dzi banginggangꞌ u.
JOH 10:29 Ramangꞌ, aru runggan rima ribarangan da dzi, nampanggan iyus nam santan, da mangan wasangꞌ i mpungan da dzunga gin sinungꞌ Ramangꞌ banginggan u, imaꞌ.
JOH 10:30 Dzi da Ramangꞌ isu nam wain bitsintaꞌ.”
JOH 10:31 Gubuꞌ garam Yuda ringanta i nan igi, da itip iyu tauf i tapuda Arangan funub.
JOH 10:32 Da Yisu ini da ribigi ibiani, “Dzi santingꞌ gum bini bini ampi bingan Ramangꞌ tangindan da dzi i nangan imingꞌ agam maranggam sib. Da gum bini idzuwai igi gan inang da agam ini tapuda dzi funub i tauf?”
JOH 10:33 Garam Yuda ini Yisu nifunggan mungaꞌ ini binaꞌ, “Aga wani tapuda agu funub i gum bini igi mangan u, da bitsintaꞌ u ni nan asub i Anutu. Agu garam gar angu da u buni nanga runggam bida agu Anutu.”
JOH 10:34 Yisu ini nan mungaꞌ ini binaꞌ, “Anutu nanggan kakaran ani rumingꞌ wasaꞌ i agam nanggam faidagin nida binaꞌ, ‘Dzi ni, agam isu anutu faingꞌ.’
JOH 10:35 Anutu runggan ifaringꞌ rib uda i nanggan igi ibi anutu faingꞌ, da agi wasangꞌ i siata Anutu nanggan kakaran igi rai u.
JOH 10:36 Da bitsintaꞌ Ramangꞌ iraga dzi isu i rugan nanggan mararam da itangin dzi iruꞌ ba intap. Ibinigi da wain idzuwai da agam ini dzi nida nan asub i Anutu i dzi nida binaꞌ, ‘Dzi aruani isu Anutu Narunggan’?
JOH 10:37 Bida dzi mamida i nanga Ramangꞌ guman, da agam anungꞌ muarutsa dzi u.
JOH 10:38 Da bitsintaꞌ bida dzi nanga Arangan guman da bida agam mamida i muarutsa dzi, da wamuaruts gum bini dzi nangan igi angu. I sanab bida nigi da agam bungꞌ au uwayant dzidziwandan da nasruꞌ gin nabi Ramangꞌ impa dzi wasaꞌ da dzi mpa Ramangꞌ wasaꞌ.”
JOH 10:39 Da ribigi itip yintsaꞌ i mpunga Arangan, da bitsintaꞌ Arangan irunt sinungꞌ ribigi da ifa gan arun.
JOH 10:40 Da Yisu yis mpui Yordan udziꞌ ifa marafain aru Yowanis ruruba garamin ugu da ifampa nigi.
JOH 10:41 Da garam ampi bingan ifan da Arangan i nigi da ini binaꞌ, “Yowanis anungꞌ inang nam maran mangan u. Da bitsintaꞌ nan santan Yowanis nida i garam ani nan nidzun bingan.”
JOH 10:42 Da mingꞌa nigi da garam ampi bingan imuaruts Yisu.
JOH 11:1 Garam bits binganggan Ladzarus igingꞌ rinin. Arangan irut nafun rusan Maria da Mata impa gampan Betani. (Maria igi sagat aru raiyi da arangan imus yatsa madamin gaunt bini ruꞌa i Nifutsarif fagan da tiasa i gudzu yafanggan.)
JOH 11:3 Ibinigi da Maria da rainggan Mata irim sisingꞌ ifan da Yisu ibiani, “Nifutsarif, u garamam maram aridagin ugu igingꞌ rinin.”
JOH 11:4 Gubuꞌ Yisu ringanta i nan igi da ini binaꞌ, “Ladzarus anungꞌ igingꞌ rinin i mampa funub u, imaꞌ! Igingꞌ i garam tsarifa Anutu da Anutu Narunggan uda bingan tsiraꞌ gin.”
JOH 11:5 Yisu maran yari nidzun i Maria da rainggan Mata da nafunggan Ladzarus.
JOH 11:6 Ibinigi da gubuꞌ Arangan uda Ladzarus sisingꞌ gan gingꞌa rinin igi sib da Arangan rungꞌ impa imingꞌ nigi isangꞌ gubuꞌ iruꞌrun raiyi.
JOH 11:7 Ida ini da riban atsungꞌa gin ini binaꞌ, “Agi natip afa intap Yudia.”
JOH 11:8 Da riban atsungꞌa gin ini rutin ibiani, “Rabai! Anungꞌ gubuꞌ fain ifa sib u, da garam Yuda inang i tapuda agu funub i tauf, da u ni tipa fadan, a?”
JOH 11:9 Yisu ini ibiani, “Gubuꞌ pis santan gubuꞌ maran gan isangꞌ 12. Da bida manga yungꞌa da gubuꞌ da arangan wasangꞌ i utuda fagan i nam mangan u, i arangan irarab nam puatsadan arida intap ani.
JOH 11:10 Da bitsintaꞌ bida garam mangan yungan da nam mimindan da bungꞌ autu fagan, i nam puatsadan anungꞌ imingꞌ wasaꞌ i arangan u.”
JOH 11:11 Yisu ini nan igi sib da itip ini da ribigi ibiani, “Agi rinunggangꞌ Ladzarus igingꞌ marampruꞌ, da bitsintaꞌ dzi bungꞌ afan da nais arangan marataꞌ.”
JOH 11:12 Da gan riban atsungꞌa gin ini arangan nifunggan mungaꞌ ibiani, “Nifutsarif, bida arangan gingꞌa marampruꞌ da rinin bungꞌ adaum.”
JOH 11:13 Ribarangan ibuni Yisu nida Ladzarus gingꞌa marampruꞌ angu, da bitsintaꞌ Arangan ini i Ladzarus imamp funub sib.
JOH 11:14 Ibinigi da Yisu ini nan wasi da ribarangan ibiani, “Ladzarus imamp funub sib.
JOH 11:15 Da bitsintaꞌ dzi marangꞌ ifur agam bini gam da dzi nugungꞌ inuf i dzi anungꞌ irut arangan impai da gubuꞌ arigi u, i agam isangꞌ i muarutsa dzi. Da bitsintaꞌ aruani, da agi fadan da tsanganda arangan.”
JOH 11:16 Tomas (faringꞌa Didimas) ini da rib ruta arangan atsungꞌa Yisu igi ini ibiani, “Ariꞌ! Agi fadan da ruta mpruꞌa ruangꞌ mampan.”
JOH 11:17 Gubuꞌ Yisu fawaꞌa uts da gamp Betani da iyu sisingꞌ rima Ladzarus sib mingꞌa badzab gampan sangꞌa gubuꞌ iruꞌ da iruꞌ sib.
JOH 11:18 Gamp Betani igi imingꞌ uts pas angu da gamp tsiraꞌ Yerusalem isangꞌ ibi 3 kilomita,
JOH 11:19 da rib Yuda ampi bingan iba da Mata da Maria i yafada iruꞌ igi wangun i nafunggan nanggan mampan igi.
JOH 11:20 Gubuꞌ Mata ringanta i nan Yisu badan da ifa sanabin. Da Maria rumpa ungar.
JOH 11:21 Mata ini da Yisu ini biani, “Nifutsarif, u madani mpadan da dzi nafunggangꞌ wasangꞌ i mampan u.
JOH 11:22 Da bitsintaꞌ dzi tsangan wa, gubuꞌ maran anungꞌ intsup i u rima arangan sib u! U nida udagin i nam idzuwai da Anutu bungꞌ arim da agu.”
JOH 11:23 Yisu ini da arangan ibiani, “U nafunggam bungꞌ atip namunti marataꞌ.”
JOH 11:24 Da Mata ini, “Hai, dzi sruꞌ gin wa. Waꞌa gubuꞌ buntun da arangan bungꞌ arut garam sib angu namunti marataꞌ.”
JOH 11:25 Yisu ini da arangan ibiani, “Muntida maran taꞌan da mpada ratar wain dzi. Manga muarutsa dzi da bida mampan, da rubungꞌ ampa maran taꞌan.
JOH 11:26 Manga mpada marataꞌ da muarutsa dzi da anungꞌ isangꞌ i mampan u; bungꞌ ampa ratar angu. U muaruts nan igi, ma?”
JOH 11:27 Mata ini da Arangan ibiani, “Hai, Nifutsarif! Dzi muaruts Agu Kristus, Anutu Narunggan, aru Anutu ragada i tanginda bada intap ugu aruani.”
JOH 11:28 Gubuꞌ arangan ntsupa nan nidan igi sib, da itip ifan da ifanuꞌ rainggan Maria iwaꞌ ba manaꞌ sinungꞌ rib ruta mpadan igi da ini rutin ibiani, “Kidungwaga ibawaꞌ sib da ini tsanganda agu.”
JOH 11:29 Gubuꞌ Maria ringanta gin da sungꞌ angu yuriꞌ ifan da Yisu.
JOH 11:30 Da Yisu wawarip yatangꞌ gamp igi u; rungꞌ impa mumai aru Mata fawaꞌa rutin igi.
JOH 11:31 Gubuꞌ garam Yuda ruta Maria mpada ungar igi i yafada i wangun tsanganda arangan suda rinipuat da tanginda ungar rai da fadan, da ribarangan yatsungꞌ gin, i ibuni arangan fada tauf bampun i rangan.
JOH 11:32 Da gubuꞌ Maria fawaꞌa mumai aru Yisu mpada gin da tsanganda Arangan, da ifa tuꞌ iruꞌ Arangan fagan da ini, “Nifutsarif, U dampai da dzi nafunggangꞌ wasangꞌ i mampan u.”
JOH 11:33 Gubuꞌ Yisu tsanganda Maria rangan da rib Yuda ruta badan igi singisiang muntidan da wangun ibarabin da nugun imais nidzun angu.
JOH 11:34 Da Yisu igutin ini binaꞌ, “Agam irim arangan i nanungꞌ?” Da ribarangan ini, “Nifutsarif, waba da watsangan.”
JOH 11:35 Da Yisu irang.
JOH 11:36 Ibinigi da garam Yuda ini da ruan, “Watsangan! Arangan irim wangunggan nidzun angu i garam aga.”
JOH 11:37 Da bitsintaꞌ gan fain ini binaꞌ, “Garam igi itip garam maran gampaman idaum, da madarim garam aga sib i mamida i mampan.”
JOH 11:38 Yisu nugun imais nidzun angu da iyung ifa tauf bampun rima badzab in igi. Da tauf tsiraꞌ mangan itsungin tauf bampun nifun igi sib.
JOH 11:39 Yisu ini da ribigi ibiani, “Warimpingꞌ tauf tsiraꞌ aga rai i tauf bampun nifun igi.” Da bitsintaꞌ Mata, garam mampan igi nafunggan, ini binaꞌ, “Nifutsarif, U sruꞌ gin sib wa, Ladzarus igingꞌ gubuꞌ iruꞌ da iruꞌ sib da ifufin maisan.”
JOH 11:40 Da Yisu ini, “Dzi wanani da agu sib i bida u muarutsan, da agu bungꞌ atsangan Anutu nampanggan?”
JOH 11:41 Ibinigi da ribigi irimpingꞌ i tauf tsiraꞌ iwaꞌ manaꞌ sinungꞌ tauf bampun nifun. Da Yisu idantang iyab da ini, “Ramangꞌ, dzi rim dangki da Agu i wain, U ringant i dzi nanggangꞌ udagin sib wa.
JOH 11:42 Dzi sruꞌ gin sib i gubuꞌ sib angu da U ringant i dzi nanggangꞌ udagin. Da bitsintaꞌ dzi ni nan igi i rib muntida ani ringanta gin da muarutsa bida U tangin dzi iba.”
JOH 11:43 Nida nan igi sib da inuꞌ nifun tsiraꞌ bingan ini binaꞌ, “Ladzarus, wawaꞌ ba!”
JOH 11:44 Da garam mampan ugu iwaꞌ ba impruꞌ da bangin da fagan patiꞌa sib i bruꞌ dzufungꞌan da bruꞌ buafira arangan maran sib in ugu. Da Yisu ini da ribigi ibiani, “Wapiraꞌ bruꞌ patiꞌa arangan gin aga rai da watangin arangan nayung.”
JOH 11:45 Ibinigi da garam Yuda ampi bingan bada mpruꞌa da Maria ugu da tsanganda nam Yisu nangan igi imuaruts Arangan.
JOH 11:46 Da bitsintaꞌ fain ifan da rib Farisai ruas da ini nam Yisu nangan ugu wasi da ribarangan.
JOH 11:47 Da garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan irut garam Farisai inuꞌ garam Yuda gudzun rusan utupan tipa nan, faringꞌa Sanhidrin gin, impruꞌ da igut i ruan ini binaꞌ, “Agi nanga nam bida anungꞌ? Garam aga nang nam maran mangan ampi bingan iyus angu.
JOH 11:48 Bida agi tusa marangꞌ i arangan da runanga bida naga da rib ampi bingan angu bungꞌ amuaruts arangan. Da garam Rom bungꞌ aba da nawaya agi Ungarangꞌ Mararam da agi garamangꞌ santan.”
JOH 11:49 Da gan mangan mingꞌa wasaꞌ i ribarangan binganggan Kaiafas impa ibi garam pumuꞌa Anutu wain gudzunggan tsiraꞌ da gubuꞌ igi, da arangan ini binaꞌ, “Agam wasruꞌ i nam mangan u!
JOH 11:50 Agam madasruꞌ gin i bini iyus i garam bitsintaꞌ angu mampa i uda ampan tsiraꞌ mumai gan; anungꞌ bini i agi garam Yuda santan rima runggangꞌ rai u.”
JOH 11:51 Kaiafas runggan wani nan igi i gan uwayantan u, imaꞌ. Arangan impa ibi garam pumuꞌa Anutu wain gudzungan tsiraꞌ da gubuꞌ arigi, ibinigi da ini nan profet igi wasi i Yisu bungꞌ amamp i rima garam Yuda sib,
JOH 11:52 da anungꞌ ribarangan angu u, imaꞌ. Bungꞌ amamp i uda Anutu narun rusan mpada ruga rugan basuda garam utup bitsintaꞌ.
JOH 11:53 Da mingꞌa gubuꞌ arigi da fadan da garam Yuda garaman gudzun gudzun igi itip nan i isa Yisu funub.
JOH 11:54 Ibinigi da Yisu watip iyung da ikupis runggan wasi imingꞌ garam Yuda maranggan u. Itangin nigi rai da ifa gamp Ifraim mingꞌa uts da nam manaꞌ dadauntan da ifa rut riban atsungꞌa gin impa imingꞌ igi.
JOH 11:55 Garam Yuda gubuꞌ gan mararam tsiraꞌ Angira Atupa Sib isu uts, da garam ampi bingan imingꞌ gamp ruga rugan iyab Yerusalem i nanga runggan suda mararam i Anutu maranggan mungꞌ i gubuꞌ tsiraꞌ igi.
JOH 11:56 Ibinigi da ribigi isau Yisu da imunti Ungar Mararam da igut i ruan ini binaꞌ, “Agam maram ifur nan ibianungꞌ? Arangan bungꞌ aba i gubuꞌ mararam tsiraꞌ ani, ma imaꞌ?”
JOH 11:57 Da garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan da garam Farisai ini nan wasi i manga nida tsanganda Yisu mpada anungꞌ da nabani rutin i ribarangan mpunga Yisu.
JOH 12:1 Gubuꞌ 6 rumingꞌ i waꞌa gubuꞌ mararam tsiraꞌ Angira Atupa Sib da Yisu ifa gamp Betani, Ladzarus gampan, garam mampan aru Yisu isa i marataꞌ ugu.
JOH 12:2 Tuasarangan isu nam gadan i Yisu imingꞌ nigi. Da Ladzarus da ampi fain irut Arangan impruꞌ maran impai, da Mata irim nam gadan da ribarangan.
JOH 12:3 Ida Maria ifa yu madamin gaunt bini tipa i gai mangan binganggan nard gurun gan. Barabin gan isangꞌ 300 gram da nam ntsuman gan tsiraꞌ bingan. Da iba yats i Yisu fagan da itias i gan gudzu yafanggan. Da madamin igi gauntan bini idasangꞌ ungar wasaꞌ igi santan.
JOH 12:4 Da bitsintaꞌ arangan garaman bits atsungꞌa gin nida Yudas Iskariot — uts pas angu da bungꞌ arim Yisu nafa garam ipiap banginggan — ini binaꞌ,
JOH 12:5 “Ibianungꞌ da imami rima nam gaunt bini aga i garam suba i nam ntsuman da agi faban da garam sauda runggan? Agi sangꞌ i uda nam ntsuman gin sangꞌa nam ntsuman garam mangan nanga gum in da udzuf bitsintaꞌ!”
JOH 12:6 Arangan maran wafur garam sauda runggan da ini ibinigi u, da bitsintaꞌ arangan garam wapa nam, da impa tayangꞌ ribarangan moni gan da inang da iwap.
JOH 12:7 Yisu ini arangan nifunggan mungaꞌ ibiani, “Watiri Maria rai! Arangan ingif madamin igi isu nam tipa ruan i dzi gubuꞌ gangꞌ mampan da rima dzi.
JOH 12:8 Garam sauda runggan rubungꞌ arut agam nampai nabinigi angu, da dzi wasangꞌ i rungꞌ ruta agam mpada bida nigi u, imaꞌ.”
JOH 12:9 Da ampi tsiraꞌ Yuda iringant i Yisu mpada nigi da iba, da anungꞌ iba i tsanganda Yisu angu u, imaꞌ. Ini tsanganda Ladzarus aru Yisu isa i marataꞌ ugu mpruꞌan.
JOH 12:10 Ibinigi da garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan itip nan i isa Ladzarus funub mpruꞌan bida nigi,
JOH 12:11 i arangan nanggan mampan da Yisu isa arangan marataꞌ angu da rib Yuda ampi bingan itiri ribarangan rai da imuaruts Yisu.
JOH 12:12 Maiꞌ mangan igi da ampi tsiraꞌ bawaꞌa Yerusalem i gubuꞌ mararam tsiraꞌ Angira Atupa Sib igi iringant i sisingꞌ Yisu bada Yerusalem.
JOH 12:13 Da iyu figiamp yafan da ifa i waꞌan da Arangan. Da iti inuꞌ nifun tsiraꞌ bingan ini binaꞌ, “Aga tsarif Agu, Garam rima agai sib! Nifutsarif Anutu ifinti Arangan aru bada i Anutu binganggan! Hai, Anutu ifinti Israil King gan!”
JOH 12:14 Yisu iyu dongki naru faꞌ mangan da impa iyab gin ibi profet nanggan kakaran nidan,
JOH 12:15 “O Saion narun finam, watangin ratan. Watsangan! U King gam impa dongki naru faꞌ barun wagungꞌ iba.”
JOH 12:16 Gubuꞌ arigi da riban atsungꞌa gin anungꞌ isruꞌ i nam waꞌan da Yisu igi wainggan u. Da bitsintaꞌ gubuꞌ Yisu uda bingan tsiraꞌ sib da ribarangan uwayantan ipuꞌ da maran ifur nan kakaran ugu ini iyab i Yisu da isu nidzun i nam ampan nanga i Arangan.
JOH 12:17 Garam ampi bingan ruta Yisu da tsanganda Arangan nuꞌa Ladzarus sinungꞌ tauf bampun i isa arangan marataꞌ ugu, ifisin wasi da ampan.
JOH 12:18 I wain igi da garam ampi bingan iyung ifa i tsanganda Yisu i nam maran mangan ribarangan ringanta gin igi.
JOH 12:19 Ibinigi da garam Farisai ini da ruan, “Aitsangan! Agi gumangꞌ nangan bini gan mangan wawaꞌ u. Garam intap santan ifa sib da yatsung arangan!”
JOH 12:20 Garam Grik fain ifa impruꞌ i tsanganda gubuꞌ mararam tsiraꞌ Angira Atupa Sib da pumuꞌa Anutu mingꞌa Yerusalem.
JOH 12:21 Ribarangan iba da Filip, aru gampan Betsaida mingꞌa Galili ugu, da igutin ini binaꞌ, “Garam tsiraꞌ, aga ni tsanganda Yisu.”
JOH 12:22 Ibinigi da Filip ifani da Andru da iruꞌ igi impruꞌ ruan ifani da Yisu.
JOH 12:23 Yisu ini ribarangan nifunggan mungaꞌ ibiani, “Gubuꞌ maran ibawaꞌ sib wa da aruani i Garam Narunggan uda bingan tsiraꞌ.
JOH 12:24 Dzi nani nan nidzun bingan da agam, bida dzangkum nidzun mangan mamida i ruaꞌa intap da mampan, da rubungꞌ amingꞌ nidzun bitsintaꞌ angu. Da bitsintaꞌ bida mampan da bungꞌ akap nidzun ampi bingan.
JOH 12:25 Garam maran arida i nanggan mpada marataꞌ yusan, da bungꞌ arim ganunggan rai. Da garam nida mais i nanggan mpada marataꞌ mingꞌa intap ani, da bungꞌ ayu nam mpada maran taꞌan ntingan angu.
JOH 12:26 Manga nanga gum i dzi da natsungꞌ dzi, da gamp dzi mpada gin da arangan bungꞌ ampa gin nabinigi. Da Ramangꞌ bungꞌ arim bingan tsiraꞌ da garam nanga dzi gumangꞌ.
JOH 12:27 Gubuꞌ aruani da dzi wangungꞌ ibarabin nidzun angu. Da dzi nabuni nan nabianungꞌ? Mani dzi nani, ‘Ramangꞌ, warim dzi sib sinungꞌ gubuꞌ barabin nida waꞌan ani’? Imaꞌ. Dzi nabuaringꞌ barabin igi, i wain arigi angu da dzi ba.
JOH 12:28 Ramangꞌ, warim bingan tsiraꞌ da runggam!” Da nifun mangan iwaꞌ imingꞌ gunungun iba ini binaꞌ, “Dzi nang binganggangꞌ isu tsiraꞌ sib da dzi rubungꞌ anang nabinigi.”
JOH 12:29 Garam ampi tsiraꞌ muntida nigi iringant i nifun waꞌan igi da fain ini binaꞌ, “Tsuarip ingkung iririring.” Da bitsintaꞌ fain ini binaꞌ, “Angira mangan ini nan da arangan.”
JOH 12:30 Yisu ini da ampan tsiraꞌ igi ibiani, “Nifun waꞌan ani anungꞌ iwaꞌ i rima dzi sib u, imaꞌ. Iwaꞌ i rima agam sib.
JOH 12:31 Aruani da Anutu gubuꞌ gan raruda garam intap inang i waꞌan, da bungꞌ asiat Sadang, garam suda wain i intap ani, nafa manaꞌ.
JOH 12:32 Da gubuꞌ garam raꞌa i dzi sinungꞌ intap da dzi bungꞌ auntap i garam santan naba da runggangꞌ.”
JOH 12:33 Arangan ini nan igi i santingꞌa Arangan bungꞌ amamp nabianungꞌ.
JOH 12:34 Da garam utup tsiraꞌ igi ini Yisu nifun mungaꞌ ibiani, “Aga ringant i nan mingꞌa Anutu Nanggan Faidagin nida Garam Anutu Ragadan bungꞌ ampa ratar nanting, da ibianungꞌ da agu ni naraꞌ i Garam Narunggan? Da u ni Garam Narunggan idzuwai igi? Garam Anutu Ragadan, ma?”
JOH 12:35 Yisu ini da ribarangan ibiani, “Nam puatsadan bungꞌ ari agam uts pas angu. Gubuꞌ nam puatsadan rumingꞌan da agam wayung, i nam mimindan anungꞌ waꞌan da agam u. Da manga yunga nam mimindan wasaꞌ wasruꞌ i gan fada gin u.
JOH 12:36 Wamuaruts nam puatsadan da gubuꞌ aru rungꞌ arida i agam, da agam bungꞌ asu nam puatsadan narun rusan.” Gubuꞌ Yisu nida nan igi sib da ifa sinungꞌ ribigi da ikup.
JOH 12:37 Yisu inang nam maran mangan ampi bingan angu iwaꞌ imingꞌ ribigi maranggan sib, da bitsintaꞌ ribigi anungꞌ imuaruts u.
JOH 12:38 Nigi iwaꞌ i nanga profet Aisaia nanggan nida mungꞌ ugu suda nidzun, “Nifutsarif, mangan nigi muaruts aga nan gaꞌ fisagin? Da mangan nigi itsanga Nifutsarif nampanggan?”
JOH 12:39 Ribigi anungꞌ isangꞌ i muarutsan u, i wainggan imingꞌ nan mangan profet Aisaia kakaran bida ani,
JOH 12:40 “Anutu itsungin ribigi maran sib da inang ribigi wangun ibabampaf isu tauf. Arangan inang ibinigi i ribigi anungꞌ raraba nam ma sruꞌa gin da mamida parima i ruan badan da dzi, da dzi nanga ribigi dauman.”
JOH 12:41 Aisaia irarab Yisu nampanggan da binganggan tsiraꞌ sib, ibinigi da ini nan igi iyab i Arangan.
JOH 12:42 Da bitsintaꞌ garam ampi bingan mingꞌa wasaꞌ i garam gudzu gudzun imuaruts Yisu, da anungꞌ ini nanggan muarutsan wasi i ribarangan irat i rib Farisai bungꞌ apaꞌ ribarangan rai nawaꞌ sinungꞌ ungar mpruꞌa ruan gin.
JOH 12:43 I ribarangan ini uda bingan tsiraꞌ mingꞌa garam gar gin yusa bingan tsiraꞌ bada mingꞌa Anutu gin.
JOH 12:44 Yisu inuꞌ nifun tsiraꞌ ini binaꞌ, “Garam mangan muarutsa dzi da anungꞌ imuaruts dzi angu u, imaꞌ; imuaruts Aru tanginda dzi badan ugu.
JOH 12:45 Gubuꞌ garam mangan raraba dzi, da irarab Aru tanginda dzi badan ugu impruꞌ ibinigi.
JOH 12:46 Dzi su nam puatsadan iba intap i bida mangan muarutsa dzi da anungꞌ rungꞌ mpada nam mimindan wasaꞌ u.
JOH 12:47 Bida manga ringanta i dzi nanggangꞌ da mamida i atsungꞌa gin, da dzi wasangꞌ i raruda arangan u. Dzi anungꞌ iba i raruda garam intap u; dzi ba i rima garam intap sib.
JOH 12:48 Garam rima barun da dzi da mamida uda dzi nanggangꞌ, da nam rarudan rumingꞌ. Nan dzi fisa gin igi bungꞌ araru arangan da gubuꞌ buntun.
JOH 12:49 I dzi wafis i nan i rugangꞌ uwayantangꞌ u, imaꞌ. Ramangꞌ aru tanginda dzi badan ugu ini da dzi i nan santan dzi nidan da fisa gin.
JOH 12:50 Dzi sruꞌ i Ramangꞌ nanggan irim nam mpada ratar ntingan. Ibinigi da nan sib angu dzi nidan, da dzi ni rururungan ibi Ramangꞌ nidan da dzi angu.”
JOH 13:1 Gubuꞌ mararam tsiraꞌ Angira Atupa Sib iba su uts i waꞌan, da Yisu isruꞌ gin i gubuꞌ Arangan tanginda intap ani rai da fadan da Ramanggan inang i waꞌan. Da maran yari i gan ampanggan mpada intap ani iba isangꞌ aruani, da isantingꞌ nanggan rima wangunggan da ribigi nidzun angu iyus ifawaꞌ i gan ampapan.
JOH 13:2 Ribarangan iga nam da idziang, da Sadang iraꞌ i Saimon Iskariot narunggan Yudas wangunggan sib i rima Yisu fada garam ipiap banginggan.
JOH 13:3 Yisu irarab sib i Raman itangin nam santan angu iyab Arangan banginggan. Da isruꞌ gin impruꞌ ibi Arangan iba imingꞌ Anutu gin da bungꞌ atip afan da Anutu.
JOH 13:4 Ibinigi da Arangan itiri nam gadan igi rai da yuriꞌ iyab da igruꞌ gan ngarukui gan manaꞌ da iyu taur da iraingꞌ i gan tupuatiapan.
JOH 13:5 Ida iyats mpui iruꞌ ibang da yadzuꞌ riban atsungꞌa Arangan fagan gin, da itias i taur aru Aranga raingꞌan ugu.
JOH 13:6 Runang ibinigi da ibawaꞌ da Saimon Petrus. Da Petrus ini da Arangan ibiani, “Nifutsarif, u ni adzuꞌa dzi fagangꞌ?”
JOH 13:7 Yisu ini arangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Nam dzi nangan, da u anungꞌ isruꞌ gin da aruani, da bampan aga da agu bungꞌ asruꞌ gin.”
JOH 13:8 Da Petrus ini binaꞌ, “Imaꞌ angu! U anungꞌ isangꞌ adzuꞌa dzi fagangꞌ u.” Da Yisu ini binaꞌ, “Bida dzi mamida i adzuꞌa agu fagam, da agu wasangꞌ i suda dzi gangꞌ u.”
JOH 13:9 Da Saimon Petrus ini binaꞌ, “Nifutsarif, bida nigi da u anungꞌ adzuꞌa dzi fagangꞌ angu u; wadzuꞌ dzi bangingꞌ da gudzungꞌ nampruꞌ nabinigi.”
JOH 13:10 Yisu itip ini arangan nifunggan mungaꞌ ibiani, “Garam mangan yiꞌa mpui sib da rinin santan sapan, da anungꞌ isangꞌ tipa yiꞌan u, bungꞌ adzuꞌ i fagan angu. Da agam isap sib wa, da bitsintaꞌ anungꞌ agam santan u.”
JOH 13:11 I Yisu isruꞌ gin sib i manga arigi bungꞌ arim Arangan nafa garam ipiap banginggan. Ibinigi da ini binaꞌ, “Anungꞌ agam santan isap u.”
JOH 13:12 Gubuꞌ Arangan adzuꞌa riban fagan sib da itip yatsuf ngarukui gan da ifa tip impa iruꞌ mumai gan mpada gin. Da igut i ribarangan ini binaꞌ, “Agam isruꞌ i nam dzi nanga i agam igi wainggan?
JOH 13:13 Agam ifaringꞌ dzi Kidungwaga da Nifutsarif, da agam ini nan rururungan i dzi arangan aruani.
JOH 13:14 Da agam Nifutsarifam da Kidungwaga gam yadzuꞌ agam fagam sib, da wanang nabinigi angu i adzuꞌa rufagam bida nigi.
JOH 13:15 Dzi santingꞌ sanab da agam isu nam raman i agam nanga bida dzi nangan da agam.
JOH 13:16 Dzi nani nan nidzun bingan da agam! Mamaꞌ gum anungꞌ iyus garaman tsiraꞌ u, ma garam rima sisingꞌ ibinigi anungꞌ iyus garam aru tanginda badan ugu u, imaꞌ.
JOH 13:17 Agam irarab nam igi sib, da bida agam nangan da nugum watsiaꞌ angu gin i Anutu bungꞌ afinti agam in.
JOH 13:18 Dzi wani agam sib angu u, imaꞌ. Dzi sruꞌ i garam dzi runggangꞌ piriangꞌan. Da bitsintaꞌ nan kakaran ani nasu nidzun nabiani, ‘Garam ruta dzi mpruꞌa ruangꞌ gada nam irim ipiap i dzi.’
JOH 13:19 Dzi ni nan igi da agam mungꞌ, da bampan aga da bungꞌ asu nidzun. Da waꞌa suda nidzun da agam bungꞌ amuaruts i Dzi Mpa Ibi Arigi Angu.
JOH 13:20 Nan nidzun bingan dzi nani da agam, manga isa yaring i dzi garamangꞌ tanginda fadan, da yis yaring i dzi. Da manga isa yaring i dzi, da yis yaring i Aru tanginda dzi badan ugu ibinigi.”
JOH 13:21 Yisu ini nan igi sib da wangun ibarabin nidzun angu da ini, “Dzi nani nan nidzun bingan da agam! Agamam bits bungꞌ arim dzi nafa garam ipiap banginggan.”
JOH 13:22 Ini ibinigi, da gan garaman atsungꞌa gin imami ruan angu i mangan nigi bungꞌ arim ipiap i Arangan, da intrung maran i ruan ifa iba.
JOH 13:23 Da gan garaman atsungꞌa gin mangan aru Arangan maran arida gin yusan ugu impa uts rutin.
JOH 13:24 Da Saimon Petrus iraꞌ i maran da garam arigi da ini binaꞌ, “Wagut i Yisu i mangan nigi.”
JOH 13:25 Ibinigi da garam igi impap uts angu ifan da Yisu nugun da igutin ini binaꞌ, “Nifutsarif, u buni mangan nigi?”
JOH 13:26 Yisu ini arangan nifunggan mungaꞌ ibiani, “Garam dzi tuguda bret mungaꞌ ruꞌa mpuaꞌ da rima rutin, da garam arangan arigi.” Da itugu bret igi da irim da Yudas, Saimon Iskariot narunggan.
JOH 13:27 Aru Yudas uda bret igi sib, da Sadang yatangꞌ i arangan. Da Yisu ini da arangan ibiani, “Nam agu nida nangan da wanang sung angu.”
JOH 13:28 Rib ruta Yisu mpruꞌa ruan gada nam igi anungꞌ isruꞌ i nan wain Yisu nidan igi u.
JOH 13:29 Yudas igi garam mpada tayangꞌ ribarangan moni gan, ibinigi da gan fain ibuni Yisu nida rutin i fa uda nam ribarangan sauda runggan gin i gubuꞌ mararam tsiraꞌ igi, ma rima nam da garam sauda runggan.
JOH 13:30 Gubuꞌ aru Yudas uda bret mungaꞌ igi sib, da sung angu da itangin ribigi rai da iwaꞌ ifan da nam idziang.
JOH 13:31 Gubuꞌ Yudas fada sib da Yisu ini ibiani, “Garam Narunggan gubuꞌ gan uda bingan tsiraꞌ arangan aruani, da Anutu bungꞌ ayu bingan tsira i Garam Narunggan.
JOH 13:32 Da bida Anutu uda bingan tsiraꞌ i Arangan, da Anutu runggan bungꞌ arim bingan tsiraꞌ da Garam Narunggan, da bungꞌ anang sung angu.
JOH 13:33 Dzi narungꞌ rusangꞌ, pas angu da dzi wasangꞌ i rungꞌ ruta agam mpadan u. Agam bungꞌ asau dzi. Nan dzi nidan da garam Yuda ugu da dzi ni da agam da aruani. Gamp dzi fada gin, da agam anungꞌ isangꞌ fawaꞌa gin.
JOH 13:34 Da aruani da dzi tangin nan faidagin faꞌ mangan da agam ibiani: Maram wari i runggam ntuaꞌ nabi dzi marangꞌ arida i agam. Ibinigi da agam maram wari i runggam ntuaꞌ.
JOH 13:35 Bida agam maram arida i runggam ntuaꞌ da garam sib angu bungꞌ asruꞌ gin nabi dzi ribangꞌ atsungꞌa dzi agam.”
JOH 13:36 Saimon Petrus igut i Arangan ini binaꞌ, “Nifutsarif, U buni fada anungꞌ?” Da Yisu ini nan mungaꞌ ibiani, “Sanab dzi fadagin da u wasangꞌ atsungꞌa gin badan u. Da bitsintaꞌ bampan aga da u bungꞌ amus atsungꞌa gin.”
JOH 13:37 Petrus itip igutin ini binaꞌ, “Nifutsarif! Ibubianungꞌ da dzi mamida i atsungꞌa agu da aruani? Dzi bungꞌ arim runggangꞌ rai i rima agu sib.”
JOH 13:38 Yisu itip ini arangan nifunggan mungaꞌ ibiani, “U bungꞌ asangꞌ i rima runggam rai i dzi, a? Dzi nani nan nidzun da agu, rai da tatariꞌ musa kakarakan, da agu bungꞌ atungꞌ maram i dzi nasangꞌ iruꞌ da bits.”
JOH 14:1 “Agam wangum anungꞌ barabindan da maram fura nam ampi bingan u! Wamuaruts Anutu da wamuaruts dzi nampruꞌ.
JOH 14:2 Mumai ampi bingan imingꞌ wasaꞌ i Ramangꞌ ungaran, da dzi bungꞌ afa i tipa agam mumai gam. Da bida maꞌan da dzi wasangꞌ nida nan igi wasi da agam.
JOH 14:3 Da gubuꞌ dzi fatipa agam mumai gam sib da dzi bungꞌ atip aba i uda agam, i gamp dzi mpada gin da agam bungꞌ ampa gin nampruꞌ.
JOH 14:4 Da agam isruꞌ i sanab fada gamp dzi fada gin igi sib wa.”
JOH 14:5 Tomas ini da Yisu ibiani, “Nifutsarif, aga uwayantangꞌ mangan wapuꞌ i gamp agu fada gin igi u. Da aga nabusruꞌ i sanab fadan igi nabianungꞌ?”
JOH 14:6 Yisu ini binaꞌ, “Dzi su sanab da nan nidzun da maran taꞌan wain. Garam mangan wasangꞌ badan da Ramangꞌ i sanab mangan u, imaꞌ, i dzi angu.
JOH 14:7 Bida agam sruꞌa i dzi nidzun angu, da agam bungꞌ asruꞌ i Ramangꞌ nabinigi. Aruani da fadan da agam isruꞌ i Arangan da itsanga Arangan sib.”
JOH 14:8 Filip ini da Arangan, “Nifutsarif, wasantingꞌ Ramanggam da agai, da nigi bungꞌ asangꞌ aga wangunggangꞌ.”
JOH 14:9 Yisu ini Filip nifunggan mungaꞌ ini binaꞌ, “Filip, dzi rut agam impa gubuꞌ guntiꞌ bingan sib wa, da ibianungꞌ da agu madabusruꞌ i dzi? Manga tsanganda dzi da itsanga Ramangꞌ. Da ibianungꞌ da u ni, ‘Wasantingꞌ Ramanggam da agai?’
JOH 14:10 U sangꞌ muarutsa bida dzi mpa Ramangꞌ wasaꞌ da Ramangꞌ impa dzi wasaꞌ, ma? Nan santan dzi nidan da agam igi anungꞌ dzi runggangꞌ nanggangꞌ u, imaꞌ; Ramangꞌ aru mpada dzi wasaꞌ runggan inang gan guman igi.
JOH 14:11 Agam wamuaruts nan aru dzi nida bida, ‘Dzi mpa Ramangꞌ wasaꞌ da Ramangꞌ impa dzi wasaꞌ.’ Da bida maꞌan, da wamuaruts dzi i gum dzi nangan da waꞌa sib ugu.
JOH 14:12 Nan nidzun bingan dzi nani da agam! Nugu muarutsa dzi da bungꞌ anang nam dzi nangan. Da arangan bungꞌ anang nam tsiraꞌ nayus nam dzi nangan igi, i wain ibi dzi nang i fadan da Ramangꞌ.
JOH 14:13 Da dzi bungꞌ anang nam idzuwai agam guta gin i dzi binganggangꞌ, da Ramangꞌ bungꞌ au bingan tsiraꞌ i Narun.
JOH 14:14 Bida agam guta dzi i nam idzuwai i dzi binganggangꞌ, da dzi bungꞌ anang.
JOH 14:15 “Bida agam maram arida i dzi da agam bungꞌ atangꞌ warangꞌ i nan dzi nidan.
JOH 14:16 Da dzi bungꞌ agut i Ramangꞌ da natangin Mangan aru rima agam sib naba da bungꞌ arut agam nanting.
JOH 14:17 Nigi Marapayam santingꞌa nan nidzun wasi. Garam intap wasangꞌ uda Arangan yaban u, i ribigi wararab da isruꞌ i Arangan u. Da bitsintaꞌ agam isruꞌ i Arangan sib, i Arangan irut agam impai da bungꞌ ampa wasaꞌ i agam.
JOH 14:18 Dzi wasangꞌ tirida agam rai bida mamaꞌ marabirimpup u; dzi bungꞌ atip aba da agam.
JOH 14:19 Gubuꞌ uts pas angu da garam intap wasangꞌ i tipa tsanganda dzi, da bitsintaꞌ agam bungꞌ atsanga dzi. Dzi mpa marataꞌ, da agam bungꞌ ampa marataꞌ nabinigi.
JOH 14:20 Waꞌa gubuꞌ arigi da agam bungꞌ atsangan nabi dzi mpa wasaꞌ i Ramangꞌ da agam impa wasaꞌ i dzi da dzi mpa wasaꞌ i agam.
JOH 14:21 Manga ringanta i dzi nanggangꞌ da atangꞌa warangꞌ gin, da arangan isu garam maran arida i dzi. Manga maran arida i dzi, da Ramangꞌ maran bungꞌ ari i arangan, da dzi binigi dzi marangꞌ bungꞌ ari i arangan nampruꞌ da dzi nasantingꞌ runggangꞌ wasi da arangan.”
JOH 14:22 Garam bits binganggan Yudas (anungꞌ Yudas Iskariot u) igutin ini binaꞌ, “Nifutsarif, ibianungꞌ da u ni santingꞌa runggam wasi da agai angu da anungꞌ garam intap santan aga u?”
JOH 14:23 Yisu ini binaꞌ, “Bida manga maran arida i dzi, da arangan bungꞌ atangꞌ warangꞌ i dzi nanggangꞌ. Da dzi Ramanggangꞌ maran bungꞌ ari i arangan, da aga bungꞌ aba da narut arangan nampai nanting.
JOH 14:24 Garam maran mamida i arida i dzi, da anungꞌ isangꞌ i atangꞌa warangꞌ i dzi nanggangꞌ u. Nan agam ringanta gin igi anungꞌ dzi runggangꞌ nanggangꞌ u; nigi Ramangꞌ aru tanginda dzi badan ugu nanggan.
JOH 14:25 “Gubuꞌ aru dzi rungꞌ ruta agam mpadan ani, da dzi ragi nan ani da agam.
JOH 14:26 Da bitsintaꞌ Ramangꞌ bungꞌ atangin Marapayam Mararam aru rima agam sib naba i dzi binganggangꞌ. Da Arangan bungꞌ asantingꞌ agam i nam santan da narim maran furan da agam i nan santan dzi nidan da agam sib ugu.
JOH 14:27 Dzi tangin nanggangꞌ nufan narut agam da nampa tayangꞌ agam wangunggam. Dzi nanggangꞌ nufan tangindan da agam anungꞌ ibi garam intap gan riman u. Ibinigi da agam wangum anungꞌ barabindan da ratan u.
JOH 14:28 Agam iringant i nan dzi nidan ugu sib wa, ‘Dzi bungꞌ afa sinungꞌ agam da dzi bungꞌ atip aba da agam.’ Bida agam maram arida i dzi, da agam nugum bungꞌ atsiaꞌ i dzi gangꞌ fadan da Ramangꞌ, i Ramangꞌ binganggan tsiraꞌ iyus dzi.
JOH 14:29 Nan ani dzi ni mungꞌ da agam da aruani, da bungꞌ amus waꞌan. I gubuꞌ nam igi waꞌan, da agam bungꞌ amuaruts.
JOH 14:30 Dzi wasangꞌ i rungꞌ fisa i nan ampi bingan da agam u. I garam gudzun intap ani gan iba. Arangan nampanggan imaꞌ i rasuda dzi,
JOH 14:31 da bitsintaꞌ garam intap nararab nabi dzi marangꞌ yari nidzun angu i Ramangꞌ da dzi mus inang nam isangꞌ Ramangꞌ nidan da dzi. “Ariꞌ, agam wauriꞌ da agi nafan.”
JOH 15:1 “Dzi bruꞌ wain nidzun bingan, da dzi Ramanggangꞌ isu garam mpada tayangꞌ gum.
JOH 15:2 Da bangin narun narun mingꞌa wasaꞌ i dzi mamida kapa nidzun, da Arangan irab rai. Da bangin kapa nidzun, da Arangan inang da itrap da idzuwar in i nanga bangin igi kapa yusan.
JOH 15:3 Da nan dzi nidan da agam ugu inang agam isap sib ibi bruꞌ bangin garam dzuwara gin.
JOH 15:4 Agam wantungꞌ ba i dzi da dzi nantungꞌ biaꞌ i agam. Bida bruꞌ bangin mamida i antungꞌa ba i bruꞌ wain, da anungꞌ isangꞌ kapa nidzun. Ibinigi angu i agam mamida antungꞌa ba i dzi da rumpada wasaꞌ i dzi, da agam wasangꞌ i kapa nidzun mangan u.
JOH 15:5 “Dzi bruꞌ wain, da agam isu bruꞌ wain bangin. Manga antungꞌa ba i dzi da dzi antungꞌa biaꞌ i arangan, da bungꞌ akap nidzun ampi bingan. Da bida agam tirida dzi rai, da agam wasangꞌ nanga nam mangan u.
JOH 15:6 Bida garam mangan mamida antungꞌa ba i dzi, da iwaꞌ ibi bruꞌ bangin maringꞌan garam sirida mpruꞌan da tapuda fada dzaf.
JOH 15:7 Bida agam antungꞌa ba i dzi da dzi nanggangꞌ mingꞌa wasaꞌ i agam, da bida agam maram arida i nam idzuwai da wagutin, da Ramangꞌ bungꞌ anang nawaꞌ da agam.
JOH 15:8 Bida agam kapa nidzun ampi bingan, da bungꞌ asantingꞌ abi agam rib atsungꞌa i dzi. Da sanab bida nigi bungꞌ arim bingan tsiraꞌ da dzi Ramanggangꞌ.
JOH 15:9 “Ibi Ramangꞌ maran arida i dzi, da dzi marangꞌ yari i agam ibinigi. Gubuꞌ sib angu da agam wampa dzi marangꞌ aridagin wasaꞌ.
JOH 15:10 Bida agam atangꞌa warangꞌ i dzi nanggangꞌ, da agam bungꞌ ampa dzi nanggangꞌ marangꞌ aridagin wasaꞌ, nabi dzi yatangꞌ warangꞌ i Ramangꞌ nanggan da dzi mpa arangan nanggan maran aridagin wasaꞌ.
JOH 15:11 Dzi ni nan igi da agam i dzi nanggangꞌ nugungꞌ tsiaꞌan uriꞌa mingꞌa agam wangum da sisungꞌa agam wangunggam yusan angu.
JOH 15:12 Dzi nanggangꞌ faidagin ibiani: Maram wari i ruam nabi dzi marangꞌ yari i agam.
JOH 15:13 Bida garam rima runggan rai i rima rinun rusan sib, da nam maran aridan bida nigi iyus nam maran aridan santan.
JOH 15:14 Agam isu dzi rinungꞌ rusangꞌ bida agam atsungꞌa dzi nanggangꞌ faidagin.
JOH 15:15 Dzi anungꞌ rungꞌ ifaringꞌ agam ibi mamaꞌ gum utaꞌ angu u, i mamaꞌ gum utaꞌ anungꞌ isruꞌ i gan garaman tsiraꞌ guman nangan u. Dzi faringꞌ agam ibi dzi rinungꞌ rusangꞌ, i nan santan dzi ringantagin mingꞌa Ramangꞌ gin ugu, dzi ni wasi da agam sib wa.
JOH 15:16 Agam waraga dzi u, imaꞌ! Dzi raga agam, da dzi rim gum da agam i fadan da kapa nidzun da nidzun igi mingꞌa ratar. Agam nanga bida nigi da nam idzuwai agam guta gin i dzi binganggangꞌ, da Ramangꞌ bungꞌ arim da agam.
JOH 15:17 Da dzi nanggangꞌ faidagin ibiani: Maram wari i ruam.
JOH 15:18 “Bida garam intap rima ipiap i agam da maram wafur i ribigi irim ipiap i dzi isu miamun mungꞌ.
JOH 15:19 Bida agam suda garam intap ani gan, da maran bungꞌ ari i agam da nau agam nayab nasu i gan. Da bitsintaꞌ agam anungꞌ isu i gan u; dzi runggangꞌ iraga agam iwaꞌ ba sinungꞌ ribigi. Ibinigi da ribigi irim ipiap i agam.
JOH 15:20 Maram wafur nan dzi nidan da agam ugu: ‘Mamaꞌ gum anungꞌ yusa gan garaman tsiraꞌ u.’ Bida ribarangan nanga maisan i dzi da bungꞌ anang maisan i agam nabinigi. Da bida atangꞌa warangꞌ i dzi nanggangꞌ fisagin da bungꞌ atangꞌ warangꞌ i agamam nabinigi.
JOH 15:21 Bungꞌ anang nam maisan igi i agam, i wain agam isu dzi gangꞌ. I ribigi anungꞌ isruꞌ i Ramangꞌ aru tanginda dzi badan ugu u.
JOH 15:22 Bida dzi damami badan da ragida Ramangꞌ sisingꞌ gan wasi, da ribigi wasangꞌ i mpada warangꞌ i nam raruda i nanggan maisan u. Da bitsintaꞌ dzi ba da dzi ragi Ramangꞌ sisingꞌ gan sib da ribigi wa, da ribarangan wasangꞌ i nida nan mangan da gubuꞌ Anutu raruda ribarangan u.
JOH 15:23 Garam rima ipiap i dzi da irim ipiap i dzi Ramanggangꞌ ibinigi.
JOH 15:24 Bida dzi damami nanga nam maran mangan garam mamida i nanga mungꞌ, da ribigi wasangꞌ i mpada warangꞌ i nam raruda i nanggan maisan u. Da bitsintaꞌ ribigi itsangan nam dzi nangan sib wa, da irim ipiap i dzi da Ramangꞌ ibinigi.
JOH 15:25 Da bitsintaꞌ nam igi iwaꞌ isu nidzun isangꞌ nan kakaran mingꞌa ribigi Nanggan Faidagin: ‘Ribarangan irim ipiap i dzi utaꞌ angu ruta wainggan maꞌan.’
JOH 15:26 Marapayam aru rima agam sib igi irut Ramangꞌ impai, da dzi bungꞌ atangin nabiaꞌ da agam. Arangan Marapayam santingꞌa nan nidzun wasi. Da gubuꞌ Arangan badan, da bungꞌ ani dzi wasi.
JOH 15:27 Da agam ibinigi, wani dzi wasi nabinigi i agam irut dzi impruꞌ ruangꞌ yungan da arugu iba isangꞌ waꞌan da aruani.
JOH 16:1 “Dzi ni nan igi sib da agam i agam anungꞌ tanginda nanggam muarutsan rai u.
JOH 16:2 Ribigi bungꞌ apaꞌ agam rai nawaꞌ manaꞌ i ungar mpruꞌa ruan gin. Da gubuꞌ bungꞌ awaꞌ i manga nida isa agam funub da bungꞌ ani i runggan i arangan pumuꞌa Anutu i sanab bida nigi.
JOH 16:3 Ribigi bungꞌ anang nam bida nigi i agam, i wain wasruꞌ i Ramangꞌ ma dzi u.
JOH 16:4 Da bitsintaꞌ dzi ni nan igi da agam da aruani, i gubuꞌ nam igi bawaꞌan, da agam maram bungꞌ afur nan dzi nidan da agam ani. “Dzi wani nan igi mungꞌ da agam u, i dzi rungꞌ irut agam impai.
JOH 16:5 Da bitsintaꞌ aruani da dzi bungꞌ atip afan da Ramangꞌ aru tanginda dzi badan ugu, da agamam bits wagut i dzi ibi, ‘U ni fada anungꞌ?’
JOH 16:6 Da bitsintaꞌ agam wangum ibarabin iyus, i wain ibi dzi ni nan santan igi da agam.
JOH 16:7 Da bitsintaꞌ dzi ni nan nidzun bingan da agam! Dzi gangꞌ fadan ani bini i rima agam sib, i bida dzi mamida i fadan da Marapayam aru rima agam sib wasangꞌ i badan u. Da bida dzi fadan da dzi bungꞌ atangin Arangan naba da agam.
JOH 16:8 Gubuꞌ Arangan badan, da bungꞌ asantingꞌ garam intap i gan nanggan maisan nangan wasi, da dzi sanabangꞌ rururungan, da Anutu nanggan raruda garam.
JOH 16:9 Arangan bungꞌ asantingꞌ ribarangan nanggan maisan wainggan wasi rutin nabi ribarangan anungꞌ imuaruts dzi u.
JOH 16:10 Da bungꞌ asantingꞌ ribarangan i dzi sanabangꞌ rururungan nabiani, dzi fadan da Ramangꞌ da agam anungꞌ isangꞌ i tipa tsanganda dzi u.
JOH 16:11 Da bungꞌ asantingꞌ ribarangan nabi Anutu bungꞌ araru garam intap, i Anutu iraru garam intap gudzunggan sib wa.
JOH 16:12 “Nan ampi bingan rumingꞌ i dzi nidan da agam, da bitsintaꞌ agam wasangꞌ i buaringꞌa nan igi barabin gan da aruani u.
JOH 16:13 Gubuꞌ Marapayam nan nidzun badan da bungꞌ asantingꞌ nan nidzun santan wasi da agam. Arangan anungꞌ isangꞌ i nida nan i rugan uwayantan, da bitsintaꞌ bungꞌ ani da agam i nan Arangan ringanta gin. Da bungꞌ afis i nan i nam idzuwai igi bungꞌ amus waꞌan.
JOH 16:14 Arangan bungꞌ au nan idzuwai dzi nidan da nani wasi da agam. I sanab bida nigi da Arangan bungꞌ arim bingan tsiraꞌ da dzi.
JOH 16:15 Nam sib angu mingꞌa Ramangꞌ gin isu dzi gangꞌ, i wain igi da dzi ni i Marapayam Mararam bungꞌ ayu nan dzi nida rutin da nani da agam.
JOH 16:16 “Da wasaꞌ isiꞌ pas angu da agam wasangꞌ i tsanganda dzi, da ruwasaꞌ isiꞌ pas da agam bungꞌ atip natsanga dzi.”
JOH 16:17 Da riban atsungꞌa gin fain ini da ruan ibiani, “Nan igi wainggan ibianungꞌ i nan Arangan nida bida, ‘Wasaꞌ isiꞌ pas angu da agam wasangꞌ i tsanganda dzi da ruwasaꞌ isiꞌ pas angu da agam bungꞌ atip natsanga dzi,’ da nan uts aruani, ‘i dzi fadan da Ramangꞌ’?”
JOH 16:18 Da ribarangan rugut i ruan ini binaꞌ, “Nan ‘wasaꞌ isiꞌ pas angu’ igi wainggan ibianungꞌ? Agi wadzidziwan i nan Arangan nidan ani u.”
JOH 16:19 Yisu isruꞌ i ribarangan uwayantan nanga i guta i Arangan igi sib da ini rutin ini binaꞌ, “Dzi ni da agam sib ibiani, ‘Wasaꞌ isiꞌ pas angu da agam wasangꞌ i tsanganda dzi da ruwasaꞌ isiꞌ pas angu da agam bungꞌ atip natsanga dzi.’ Agam igut i ruam ifa iba i nan arigi, ma?
JOH 16:20 Dzi nani nan nidzun da agam! Agam bungꞌ arang da natsauꞌ i ruam nidzun angu, da garam intap nugun bungꞌ atsiaꞌ nidzun. Agam wangum bungꞌ abarabin, da bitsintaꞌ agam wangunggam barabindan bungꞌ aitam i ruan nasu nam nugun tsiaꞌan.
JOH 16:21 Nigi bungꞌ abi gubuꞌ sagat priꞌa i rima narun da wangun ibarabin i arangan gubuꞌ gan rima narun ibawaꞌ. Da bitsintaꞌ gubuꞌ arangan apingꞌa narun igi sib, da maran isamu nam tsakia, i nanggan nugun tsiaꞌan i mamaꞌ narun iwaꞌ sib.
JOH 16:22 Da nigi binigi angu i agam! Gubuꞌ aruani da agam wangum ibarabin, da bitsintaꞌ dzi bungꞌ atip natsanga agam da agam nugum bungꞌ anuf nidzun. Da nam nugun tsiaꞌan nidzun bida nigi da garam mangan wasangꞌ i siata rai sinungꞌ agam.
JOH 16:23 Mingꞌa gubuꞌ arigi da agam wasangꞌ tipa guta dzi i nam mangan u. Dzi ni nan nidzun bingan da agam, dzi Ramanggangꞌ bungꞌ arim nam idzuwai agam guta gin i dzi binganggangꞌ.
JOH 16:24 Mungꞌ ugu bawaꞌan da aruani da agam wagut i nam mangan i dzi binganggangꞌ u. Aruani da wagutin i dzi binganggangꞌ da agam bungꞌ ayu, da nam nugun tsiaꞌan tsiraꞌ bungꞌ asisungꞌ agam wangunggam.
JOH 16:25 “Dzi ni nan ani da agam imingꞌ nan raman, da bitsintaꞌ gubuꞌ igi bungꞌ abawaꞌ da dzi wasangꞌ tipa nida nan raman da agam u; dzi bungꞌ aragi Ramangꞌ wasi da agam.
JOH 16:26 Da gubuꞌ arigi da agam bungꞌ agut i Ramangꞌ i nam i dzi binganggangꞌ. Da dzi anungꞌ ini ibi dzi udagin da Ramangꞌ i agam u; imaꞌ, agam runggam.
JOH 16:27 I Ramangꞌ runggan maran yari i agam, i agam maram yari i dzi da imuaruts dzi ibi dzi mingꞌ Anutu gin iba.
JOH 16:28 Dzi mingꞌ Ramangꞌ gin iruꞌ ba intap. Da dzi nang i tanginda intap rai da tipa fadan da Ramangꞌ.”
JOH 16:29 Yisu riban atsungꞌa gin ini da Arangan ibiani, “Aruani da U ni nan dzidziwandan da agai da U wani nan raman u.
JOH 16:30 Aruani da aga tsangan i Agu sruꞌ i nam sib angu impruꞌ da garam gar uwayantan. Garam nanga i guta i Agu, da U sruꞌ gin sib. I wain igi da aga muaruts i Agu mingꞌ Anutu gin iba.”
JOH 16:31 Yisu ini ribarangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Aruani angu da agam imuaruts, a?
JOH 16:32 Waringantin! Gubuꞌ mangan isu uts i waꞌan da ibawaꞌ sib, da garam bungꞌ adaru agam nadzarang nafa gampam ruga rugam. Da agam bungꞌ atangin dzi rai da dzi runtaꞌ angu rubungꞌ amunti. Da bitsintaꞌ dzi runtaꞌ anungꞌ isangꞌ muntida susuda marangꞌ u, i Ramangꞌ rurut dzi.
JOH 16:33 Dzi ni nan igi mungꞌ da agam, i agam antungꞌa ba i dzi da dzi nanggangꞌ nufan bungꞌ asisungꞌ agam wangunggam. Mingꞌa intap ani da agam bungꞌ abuaringꞌ barabin nayus, da bitsintaꞌ agam wamunti babampaf da anungꞌ ratan u, i dzi mpa riri i intap ani nampanggan sib wa.”
JOH 17:1 Gubuꞌ Yisu nida nan igi sib, da idantangꞌ iyab gunungun da yugin ibiani, “Ramangꞌ! Gubuꞌ maran ibawaꞌ sib. Warim bingan tsiraꞌ da Narunggam, i U Narunggam bungꞌ arim bingan tsiraꞌ da Agu.
JOH 17:2 I U rim nampang da arangan sib i suda wain i garam gar sib angu, i arangan rima nam mpada ratar ntingan angu da rib santan aru Agu runggam tangindan da arangan ugu.
JOH 17:3 Nam mpada ratar ntingan angu igi ibiani, sruꞌa i Agu, Anutu wain bitsintaꞌ nan nidzun angu, mpruꞌan da Yisus Kristus aru Agu tanginda badan ugu.
JOH 17:4 “Dzi santingꞌ Agu nampanggam da binganggam tsiraꞌ wasi imingꞌ intap ani sib iyab i gum U riman da dzi i nangan da dzi ntsupa sib.
JOH 17:5 Ramangꞌ, gubuꞌ intap mamida waꞌan ugu, da dzi rut Agu impruꞌ ruangꞌ mpadan da dzi yu bingan tsiraꞌ impruꞌ. Da aruani da watip warim bingan tsiraꞌ igi da dzi da gubuꞌ dzi tipa ruta Agu mpadan.
JOH 17:6 “Dzi kupis Agu wasi da rib U runggam piriangꞌan sinungꞌ garam intap ani da tangindan da dzi. Ribani su Agu gam, da U tangin da dzi, da ribarangan isu ringa mafrip da yatsungꞌ i Agu nanggam.
JOH 17:7 Aruani da ribarangan isruꞌ gin i nam santan U tangindan da dzi igi iba imingꞌ Agu runtaꞌ angu gin.
JOH 17:8 I dzi santingꞌ ribarangan i nan santan U riman da dzi ugu, da ribarangan iyu iyab da isruꞌ gin nidzun angu ibi dzi rut Agu impai da dzi ba. Da ribarangan imuaruts ibi U tangin dzi iba.
JOH 17:9 “Dzi yugin i ribarangan da anungꞌ garam intap santan u, rib aru U riman da dzi ugu angu, i ribarangan isu Agu gam.
JOH 17:10 Rib santan mingꞌa dzi gin isu Agu gam, da rib santan mingꞌa Agu gin isu dzi gangꞌ. Da ribigi irim bingan tsiraꞌ da dzi sib.
JOH 17:11 “Dzi wasangꞌ rumpada intap ani u, da bitsintaꞌ ribani rubungꞌ ampa intap ani, da dzi bungꞌ abiaꞌ da Agu. O Ramangꞌ Mararam Wain, wampa tayangꞌ ribani i U binganggam aru U riman da dzi ugu riniurun gan, i ribarangan suda bitsintaꞌ bida agi su bitsintaꞌ.
JOH 17:12 Gubuꞌ aru dzi ruta ribani mpadan da dzi mpa tayangꞌ ribarangan bini i bingan aru U riman da dzi ugu riniurun gan. Da ribarangan santan impa bini, da garam bitsintaꞌ angu aru U tagada mungꞌ ugu, arangan runtaꞌ irim runggan rai. Nigi iwaꞌ i nanga U nanggam kakaran suda nidzun.
JOH 17:13 “Gubuꞌ aruani da dzi nang i biaꞌan da Agu, da dzi ni nan tuas aruani da gubuꞌ dzi rungꞌ mpada intap ani, i dzi nugungꞌ tsiaꞌan gangꞌ sisungꞌa ribani wangunggan ntingan angu.
JOH 17:14 Dzi ragi U nanggam wasi da ribani sib, da garam intap ani irim ipiap i ribarangan, i ribarangan wasu intap ani gan ibi dzi wasu intap ani gan u.
JOH 17:15 Dzi wagut i Agu i U uda ribani sinungꞌ intap ani u, da bitsintaꞌ U mpada tayangꞌ ribarangan bini i Garam Maisan anungꞌ wayada ribarangan u.
JOH 17:16 Ribani anungꞌ isu intap ani gan u, ibi dzi anungꞌ isu intap ani gan u.
JOH 17:17 Agu nanggam igi nan nidzun bingan. Da wanang ribani nasu U nanggam mararam i U nan nidzun gam.
JOH 17:18 Ibi aru U tanginda dzi bada intap ani ugu, da dzi tangin ribani ifa intap da intap.
JOH 17:19 Da dzi rim runggangꞌ santan da Agu i ribarangan bida nigi suda U garamam mararam rururungan i nan nidzun.
JOH 17:20 “Dzi anungꞌ yugin i ribarangan angu u, dzi yugin i rib ringanta i dzi nanggangꞌ mingꞌa ribani nifunggan fisa gin da muarutsa dzi,
JOH 17:21 i ribarangan sib angu suda bitsintaꞌ, bida Ramangꞌ U mpa dzi wasaꞌ da dzi mpa Agu wasaꞌ. Da ribarangan nampa Agu da dzi wasaꞌ, i garam intap tsangandan da muarutsa bida U tangin dzi iba.
JOH 17:22 Dzi rim bingan tsiraꞌ aru U riman da dzi ugu sib da ribarangan i suda bitsintaꞌ bida Agu da dzi suda nam wain bitsintaꞌ ugu.
JOH 17:23 Dzi mpa ribarangan wasaꞌ da U mpa dzi wasaꞌ, i ribarangan suda bitsintaꞌ nidzun angu. I sanab bida nigi da garam intap santan nasruꞌ gin nabi U tangin dzi iba da U maram yari i rib muarutsa dzi isangꞌ ibi U maram arida i dzi.
JOH 17:24 “Ramangꞌ, dzi ni rib U riman da dzi ugu i ruta dzi mpada gamp dzi mpada gin aga da tsanganda dzi nampanggangꞌ da binganggangꞌ tsiraꞌ aru U riman da dzi mungꞌ ugu. U rim da dzi, i wain, U maram yari i dzi da gubuꞌ intap mamida i waꞌan.
JOH 17:25 Ramangꞌ rururungan wain, garam intap wasruꞌ i Agu u, da bitsintaꞌ dzi sruꞌ i Agu. Da dzi ribangꞌ tuas arani isruꞌ gin ibi U tangin dzi iba.
JOH 17:26 Dzi ni Agu wasi da ribarangan, da dzi rubungꞌ asantingꞌ Agu wasi nabinigi, i U nanggam maran aridan aru U maram arida i dzi igi namingꞌ ribarangan wangunggan da dzi nampa ribarangan wasaꞌ gan.”
JOH 18:1 Gubuꞌ Yisu ntsupa nanggan uda gin sib, da irut riban atsungꞌa gin itangin nigi rai da iyung ifa bump Kidron marafain. Gum oliv mangan imingꞌ igi, da Arangan irut riban atsungꞌa gin yatangꞌ gin.
JOH 18:2 Yudas, garam rima Yisu fada garam ipiap banginggan, isruꞌ i gum igi sib, i gubuꞌ fain da Yisu irut riban atsungꞌa gin iti ifa mpa nigi.
JOH 18:3 Da garam pumuꞌa Anutu gudzun rusan da Farisai ruas itangin garam singaari mpada tayangꞌ Ungar Mararam fain ifan da Yudas. Da Yudas iyu garam singaari Rom fain impruꞌ da imungꞌ gin iba gum igi inting da dzaf tsitsuꞌ da rampi da singan.
JOH 18:4 Yisu isruꞌ i nam santan nida waꞌan da Arangan igi da ifa gut i ribigi, “Agam isau mangan nigi?”
JOH 18:5 Ribarangan ini Arangan nifunggan mungaꞌ ibiani, “Yisu, Garam Nasaret ugu.” Da Yisu ini binaꞌ, “Dzi Arangan Aruani.” Da Yudas, garam rima Arangan fadan da garam ipiap, imunti nigi impruꞌ da ribigi.
JOH 18:6 Gubuꞌ Yisu nida binaꞌ, “Dzi Arangan Aruani,” da ribarangan ifa barun barun da iruaꞌ iruꞌ intap.
JOH 18:7 Da Arangan itip igut i ribarangan, “Agam isau mangan nigi?” Da ribarangan ini, “Yisu, Garam Nasaret ugu.”
JOH 18:8 Yisu ini ribarangan nifunggan mungaꞌ ibiani, “Dzi ni da agam i Dzi Arangan Aruani! Bida agam sauda dzi badan da agam wanang da garam fain ani nafan.”
JOH 18:9 Nam igi waꞌ i nanga nan Arangan nidan ugu suda nidzun: “Dzi watiri garam aru U tangindan da dzi ugu gan manga rai u.”
JOH 18:10 Da Saimon Petrus, uda bainat ugu, itus bainat iyab da itsapi garam pumuꞌa Anutu wain gudzunggan tsiraꞌ garam guman mangan ringan bini utrap. Garam gum igi binganggan Malkus.
JOH 18:11 Yisu ini da Petrus ini binaꞌ, “Wantsungꞌ bainatam arigi naruꞌ! Ibianungꞌ? U tsanga ibi dzi wanasangꞌ i numa i kap Ramangꞌ riman da dzi ani u, a?”
JOH 18:12 Garam singaari da gan garam gudzun gan da garam singaari mpada tayangꞌ Ungar Mararam bada mingꞌa garam Yuda gudzun rusan ugu impung Yisu da yudzu Arangan bangin.
JOH 18:13 Da iyu iba da Anas, Kaiafas fininggan ramanggan, isu miamun. Da Kaiafas impa ibi garam pumuꞌa Anutu wain gudzunggan tsiraꞌ da gubuꞌ arigi.
JOH 18:14 Da arangan garam aru nidan da garam Yuda gudzun rusan nida binaꞌ, “Bini iyus i garam bitsintaꞌ angu mampa i uda ampan tsiraꞌ mumai gan.”
JOH 18:15 Saimon Petrus irut Yisu garaman atsungꞌa gin mangan yatsungꞌ Yisu. Garam pumuꞌa Anutu wain tsiraꞌ isruꞌ i Yisu garaman mangan nigi, ibinigi da garam arigi irut Yisu yatangꞌ garam pumuꞌa Anutu wain gudzunggan tsiraꞌ ntiang gan.
JOH 18:16 Da bitsintaꞌ Petrus rungꞌ imunti muantsi nifun. Da Yisu garaman atsungꞌa gin aru garam pumuꞌa Anutu wain gudzunggan tsiraꞌ sruꞌa gin igi itip iwaꞌ ba da itip nan da sagat gum muntida tayangꞌ muantsi da iyu Petrus yatangꞌ.
JOH 18:17 Da sagat gum igi igut i Petrus, “Mabi arangan garaman atsungꞌa gin mangan agu?” Da Petrus ini, “Imaꞌ! Anungꞌ dzi u.”
JOH 18:18 Garam gum da garam singaari mpada tayangꞌ Ungar Mararam ruas yarungꞌ dzaf da imunti imaf rinin gin, i nam irangarang wasi. Da Petrus ibinigi imunti impruꞌ ribigi da imaf rinin.
JOH 18:19 Gubuꞌ arigi da garam pumuꞌa Anutu wain gudzunggan tsiraꞌ igut i Yisu i riban atsungꞌa gin da nanggan fisa gin.
JOH 18:20 Da Yisu ini binaꞌ, “Dzi fis i nan dzidziwandan wasi da ampan tsiraꞌ imingꞌ nam manaꞌ da ungar mpruꞌa ruan gin da Ungar Mararam ntiangꞌ gan wasaꞌ aru garam Yuda santan mpruꞌa ruan gin, da dzi wadzigin nan mangan u.
JOH 18:21 Ibianungꞌ da u gut i dzi? Wagut i rib ringanta i dzi aga. Ribarangan isruꞌ i nan idzuwai dzi fisa gin.”
JOH 18:22 Gubuꞌ Yisu nida nan igi da garam singaari mpada tayangꞌ Ungar Mararam mangan muntida uts ipuak Yisu da ini, “Nigi sanab bini i u nida nan mungaꞌ da garam pumuꞌa Anutu wain gudzunggan tsiraꞌ, a?”
JOH 18:23 Da Yisu ini, “Bida dzi nida nan manga asub da wani wasi! Da bida dzi nida nan nidzun, da ibianungꞌ da u puak dzi?”
JOH 18:24 Ida Anas itangin Arangan ruta bangin dzura sib ifan da garam pumuꞌa Anutu wain gudzunggan tsiraꞌ Kaiafas.
JOH 18:25 Wasaꞌ aru Petrus rungꞌ muntida mafa rinin i dzaf, da ribigi igut i arangan ini binaꞌ, “Da agu binigi, u su arangan mamaꞌ gan manga atsungꞌa gin mpruꞌan, a?” Da arangan ini ribigi nifunggan mungaꞌ ini binaꞌ, “Aꞌa! Anungꞌ dzi u!”
JOH 18:26 Da garam pumuꞌa Anutu wain gudzunggan tsiraꞌ garam guman mangan imunti nigi, da iba imingꞌ garam Petrus tsapida i ringan utrap ugu utupan. Da ini da arangan, “Dzi wanatungꞌ marangꞌ tsanganda agu mpruꞌan da garam igi mingꞌa gum aga ugu, a?”
JOH 18:27 Da Petrus itip itungꞌ maran i arangan, da gubuꞌ arigi rururungan da tatariꞌ ikakarak.
JOH 18:28 Maratait santan da rib Yuda garam gudzun rusan iyu Yisu imingꞌ Kaiafas ungaran ifan da Pilatus, garam Rom mpada tayangꞌ intap Yudia, i ungaran tsiraꞌ mpada gin da nanga guman gin. Maran ifur i anungꞌ nanga runggan bubumpuadan mingꞌa Anutu maran u, i ribarangan ini gada nam gadan tsiraꞌ i maran fura gubuꞌ Angira Atupa Sib. Ibinigi da ribarangan anungꞌ yatangꞌ ifa ungar igi wasaꞌ gan u.
JOH 18:29 Imunti manaꞌ angu da Pilatus iwaꞌ ba da igut i ribarangan, “Agam irarab garam ani asuban nangan idzuwai da agam ini rarudan?”
JOH 18:30 Da ribarangan ini nan mungaꞌ ini binaꞌ, “Bida aranga garam mamida nanga asub, da aga wasangꞌ uda aranga bamuntida agu maram u.”
JOH 18:31 Da Pilatus ini biani, “Agam runggam wayu aranga biaꞌ da wararu nasangꞌ agam nanggam faidagin nidan.” Da rib Yuda igi ini nan mungaꞌ ibiani, “Rom nanggan faidagin ini aga wasangꞌ i isa garam mangan funub u.”
JOH 18:32 Nigi iwaꞌ yatsungꞌ Yisu nanggan nidan da ragidan ugu yaba i sanaban mampan bungꞌ awaꞌ nabianungꞌ, da nan igi iwaꞌ isu nidzun.
JOH 18:33 Ibinigi da Pilatus itip yatangꞌ ifa ungar da inuꞌ Yisu yatangꞌ ifan da igutin ini binaꞌ, “Garam Yuda king gan agu, a?”
JOH 18:34 Yisu itip igut i arangan ini binaꞌ, “Nigi agu uwayantam ma garam fain ini dzi wasi da agu?”
JOH 18:35 Pilatus ini Arangan nifunggan mungaꞌ ini binaꞌ, “Mani dzi garam Yuda, a? U garamam da garam pumuꞌa Anutu wain ruas itangin agu ba dzi banginggangꞌ. Da u nang asub idzuwai?”
JOH 18:36 Yisu ini arangan nifunggan mungaꞌ ini biani, “Dzi nanggangꞌ mpada tayangꞌ gangꞌ garamangꞌ bida king wamingꞌ intap ani u. Dabi damingꞌ intap ani, da dzi garamangꞌ madasif ngants i dzi, da rib Yuda wadasangꞌ mpunga dzi u. Da bitsintaꞌ aruani da dzi nanggangꞌ mpada tayangꞌ gangꞌ garamangꞌ bida king wamingꞌ intap ani u, imaꞌ.”
JOH 18:37 Da Pilatus ini, “Ibinigi da agu king, a?” Da Yisu ini arangan nifunggan mungaꞌ ini binaꞌ, “U runggam ini i dzi king. Rinangꞌ yapingꞌ dzi da dzi ba intap ani i wain ibiani, i fisa i nan nidzun wasi. Da garam santan maran arida i nan nidzun da uda yaban, da iringant i dzi nanggangꞌ da yatsungꞌ gin.”
JOH 18:38 Da Pilatus itip ini, “Da agi nabusruꞌ i nan nidzun igi nabianungꞌ?” Pilatus itip iwaꞌ ungar ba da garam Yuda gudzun rusan da ini binaꞌ, “Dzi wawaꞌ da garam ani asuban mangan nangan u.
JOH 18:39 Da bitsintaꞌ agam isruꞌ i agi sanabangꞌ dzi nangan da gubuꞌ Angira Atupa Sib da udzuf santan, i tanginda garam manga fada sinungꞌ karabus. Da agam maram ifur i dzi tanginda garam Yuda king gan biaꞌan da agam?”
JOH 18:40 Da ribigi inuꞌ nifun tsiraꞌ bingan ini binaꞌ, “Anungꞌ nigi u! Watangin Barabas ba da agai!” Barabas igi garam ruta gabman Rom isa ruan da isa garam funub.
JOH 19:1 Ibinigi da Pilatus ini da garam singaari iyu Yisu ifan da idzibi.
JOH 19:2 Garam singaari iyu bruꞌ maradantang da ifir imimuan gin isu dampun gudzun da yatsuf iruꞌ Yisu gudzun. Da yari ngarukui biꞌ bini bida king gan iyab i Arangan.
JOH 19:3 Da ribigi iba munti Arangan maran da iyasi Arangan ini binaꞌ, “O garam Yuda king gan! Aga tsarif agu!” Da imus ipuak Arangan.
JOH 19:4 Pilatus itip iwaꞌ ba da ini da garam Yuda ini binaꞌ, “Agam watsangan! Dzi tip iyu garam ani iwaꞌ ba da agam, i agam sruꞌa gin bida dzi watsanga asub i garam ani mangan u.”
JOH 19:5 Gubuꞌ Yisu waꞌa ba ntingan da dampun gudzun maradantang riman da ngarukui biꞌ atsufan, da Pilatus ini binaꞌ, “Agam watsangan! Garam agam nidan ugu arani!”
JOH 19:6 Gubuꞌ garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan da garam singaari ruas mpada tayangꞌ Ungar Mararam tsanganda Arangan, da inuꞌ nifun tsiraꞌ bingan ini binaꞌ, “Wais arangan nayab gai mpara i ruan! Wadintip arangan nayab gai mpara i ruan!” Da bitsintaꞌ Pilatus ini ribigi nifunggan mungaꞌ ibiani, “Agam runggam wayu arangan da wadintip wayab gai mpara i ruan! Dzi anungꞌ iwaꞌ da asub mangan garam ani gan nangan u.”
JOH 19:7 Da garam Yuda gudzun rusan ini nan mungaꞌ ibiani, “Aga nanggangꞌ faidagin mangan rumingꞌ da ini arangan mampan, i arangan ifaringꞌ runggan isu Anutu Narunggan.”
JOH 19:8 Gubuꞌ Pilatus ringanta i nan igi da irat tsiraꞌ bingan angu gin,
JOH 19:9 da itip yatangꞌ ifa ungar wasaꞌ da igut i Yisu ini binaꞌ, “U ba imingꞌ anungꞌ?” Da bitsintaꞌ Yisu wani nan mungaꞌ u.
JOH 19:10 Pilatus ini da Arangan ibiani, “U bugin nida dzi nanggangꞌ mungaꞌ, a? U mami sruꞌa i dzi nampanggangꞌ nida nifungꞌ i tanginda agu waꞌan ma isa agu funub yaba gai mpara i ruan?”
JOH 19:11 Yisu ini arangan nifunggan mungaꞌ ibiani, “Bida Anutu damami rima nampang igi da agu, da u anungꞌ isangꞌ i nanga nam mangan i dzi u. Ibinigi da manga aru rima dzi ba u banginggam igi nanggan maisan nangan tsiraꞌ bingan iyus agu gam.”
JOH 19:12 Pilatus iringant i nan igi da isau sanab i rima Yisu sib i tanginda Arangan fadan, da bitsintaꞌ garam Yuda gudzun rusan runuꞌ ini binaꞌ, “Bida u tanginda arangan fadan da agu anungꞌ Kaisar rinunggan u! Manga nanga i nida runggan suda king, da irim ipiap i Kaisar.”
JOH 19:13 Gubuꞌ Pilatus ringanta i nan igi da arangan iyu Yisu iwaꞌ ba da impa iruꞌ bintip raruda garam gin imingꞌ mumai faringꞌa nida Tauf Fafusan Tsiraꞌ Yunga Gin; mingꞌa nifu nan Hibru da ifaringꞌ ini Gabata.
JOH 19:14 Gubuꞌ arigi gubuꞌ tipa nam gadan maran fura gubuꞌ mararam tsiraꞌ Angira Atupa Sib. Da gubuꞌ maran ibi gubuꞌ wasaꞌ, da Pilatus inuꞌ ini da garam Yuda ibiani, “Agam wararab gam king gam ani.”
JOH 19:15 Da bitsintaꞌ ribarangan itip inuꞌ ini binaꞌ, “Wais arangan! Wais arangan funub! Wadintip arangan nayab gai mpara i ruan!” Pilatus igut i ribarangan ini binaꞌ, “Agam ini dzi dintipa agam king gam yaba gai mpara i ruan, a?” Da garam pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan ini arangan nifunggan mungaꞌ ibiani, “Kaisar angu isu aga king gangꞌ!”
JOH 19:16 Ibinigi da Pilatus itangin Yisu ifan da garam singaari i isa arangan funub yaba gai mpara i ruan. Ibinigi da garam singaari iyu Yisu ifan.
JOH 19:17 Da Arangan runggan ibuaringꞌ gai mpara i ruan gan da itangin gamp tsiraꞌ igi rai da ifa mumai faringꞌa nida Gudzu Urun. Da mingꞌa nifu nan Hibru da ifaringꞌ ini Golgota.
JOH 19:18 Mingꞌa nigi da idintip Yisu iyab gai mpara i ruan impruꞌ da garam iruꞌrun. Mangan imingꞌ Arangan bangin bini da mangan imingꞌ Arangan bangi yas, da Yisu imingꞌ wasaꞌ.
JOH 19:19 Pilatus ini da garam ikakar nan mangan ibiani, “YISU, GARAM NASARET, GARAM YUDA KING GAN,” da yis iyab Yisu gai mpara i ruan gan.
JOH 19:20 Da garam Yuda ampi bingan ifaringꞌ nan kakaran igi, i wain, mumai Yisu tupriꞌa gin igi imingꞌ uts da gamp tsiraꞌ, da ikakar nan igi i nifu nan Hibru da Latin da Grik.
JOH 19:21 Ibinigi da garam Yuda garaman pumuꞌa Anutu wain gudzun rusan ini da Pilatus ibiani, “U anungꞌ kakara, ‘Garam Yuda King gan’ u; imaꞌ, wakakar nabi garam igi ini runggan garam Yuda King gan.”
JOH 19:22 Pilatus ini ribarangan nifunggan mungaꞌ ini binaꞌ, “Nan idzuwai dzi kakaran, da dzi kakar.”
JOH 19:23 Gubuꞌ garam singaari dintipa Yisu yaba gai mpara i ruan sib, da iyu Arangan nanggan atsufan da ifab isu iruꞌ da iruꞌ isangꞌ ribarangan. Da iyu i gan ngarukui gan impruꞌ, da bitsintaꞌ itsangan ibi intang ngarukui igi santan isu bitsintaꞌ angu imingꞌ wagungꞌ ibawaꞌ warangꞌ.
JOH 19:24 Ibinigi da ini da ruan, “Agi anungꞌ garidan u. Agi nantungꞌ rarub i tsanganda manga sangꞌ i udan.” Nigi waꞌ i nanga nan kakaran bida ani suda nidzun, “Ribigi ifab dzi nanggangꞌ atsufan isangꞌ runggan da yantungꞌ rarub i dzi ngarukui gangꞌ.” Ibinigi da garam singaari inang nam bida nigi.
JOH 19:25 Yisu rinanggan da rinanggan rainggan da Klopas fininggan Maria da Maria sagat Magadala imunti uts angu da gai mpara i ruan Yisu tupriꞌa gin.
JOH 19:26 Gubuꞌ Yisu raraba rinanggan ruta Arangan garaman atsungꞌa gin aru maran arida gin ugu mpruꞌa ruan muntida nigi, da ini da rinanggan, “Rinangꞌ, nigi da agu narunggam.”
JOH 19:27 Da itip ini da garaman atsungꞌa gin igi, “Nigi da agu rinanggam.” Da gubuꞌ arigi fadan da gan garaman arigi iyu Arangan rinanggan ifa gan ungaran i mpada tayangꞌ gin.
JOH 19:28 Raiyi da Yisu isruꞌ gin i gan guman nangan santan iba ntsup sib, da ini, “Dzi wangꞌ itsaraꞌ,” i nanga Anutu nanggan kakaran suda nidzun.
JOH 19:29 Gubuꞌ arigi da gur mangan imingꞌ igi da wain gurun giriripan imingꞌ gin, da ribigi iyu gai bangin mangan ripida bruꞌ gin da itugu iruꞌ wain gurun igi da yintsi iyab Yisu nifun.
JOH 19:30 Da gubuꞌ Yisu numa sib da ini, “Intsup sib wa.” Da irim antungꞌ iruꞌ da itangin ganunggan ifan.
JOH 19:31 Gubuꞌ arigi da gubuꞌ tipa ruan i nam gadan i gubuꞌ Sabat, da rib Yuda garam gudzunggan ibugin i garam dintipa yaba gai mpara i ruan rungꞌ tupriꞌan da gubuꞌ Sabat, i gubuꞌ Sabat arigi gubuꞌ mararam tsiraꞌ. Ibinigi da ribarangan igut i Pilatus i nida nifun da garam singaari isa garam ruguda ruan gai mpara i ruan igi fagan dzudziꞌ i mampa sung da uda fadan.
JOH 19:32 Ibinigi da garam singaari ifan da yis garam iruꞌ dintipa mpruꞌan da Yisu ugu fagan dzudziꞌ.
JOH 19:33 Da gubuꞌ ribarangan badan da Yisu, da itsangan ibi Arangan imamp sib, da anungꞌ yis Arangan fagan udziꞌ u.
JOH 19:34 Da bitsintaꞌ garam singaari igi mangan intang Yisu saran i singan da sung angu gan biꞌ gan da mpui gan itsururuꞌ.
JOH 19:35 Garam muntidan da tsanganda nam santan waꞌan igi ifis i nan igi wasi, da gan nanggan fisa gin igi nan nidzun bingan. Arangan isruꞌ gin i arangan ini nan nidzun da ini wasi da agam, i agam muarutsa bida nigi.
JOH 19:36 Nam igi iwaꞌ i nanga nan kakaran suda nidzun bida ani, “Ribigi wasangꞌ i isa arangan urun mangan udziꞌ u,”
JOH 19:37 da nan kakaran mangan ini ibiani, “Ribigi bungꞌ ararab garam aru ribarangan ntangan.”
JOH 19:38 Raiyi da garam mangan binganggan Yosef, mpada mingꞌa gamp Arimatia, ifa gut i Pilatus i uda Yisu riniuriatsan fadan. Arangan garam mangan atsungꞌa Yisu, da bitsintaꞌ irat i garam Yuda garam gudzunggan da idzigin runggan angu. Pilatus ini nifun, da arangan ifayu Yisu riniuriatsan ifan.
JOH 19:39 Da Nikodimus, garam aru badan da Yisu da idziang mangan ugu, iba impruꞌ da Yosef. Arangan iyu nam rini gaunt ngarubini funub tipa i gai iruꞌrun iba, gan barabin gan isangꞌ ibi 30 kilogram.
JOH 19:40 Tuasarangan iyu Yisu riniuriatsan da irim nam rini gaunt ngarubini igi gin da ipatiꞌ i bruꞌ ibi garam Yuda gan sanaban atsungꞌa gin i rima garam mampan.
JOH 19:41 Mingꞌa uts da gai mpara i ruan Yisu tupriꞌa gin igi, da gum mangan imingꞌ. Da mingꞌa gum igi da tauf bampun faꞌ mangan imingꞌ, da warim garam mampan manga gin u.
JOH 19:42 Wain ibi garam Yuda gubuꞌ gan tipa ruan i gubuꞌ Sabat igi, da tuasarangan ifa rim Yisu i tauf bampun arigi, i imingꞌ uts angu.
JOH 20:1 Gubuꞌ miamun Suntaꞌ maratait nam rungꞌ mimindan da Maria sagat Magadala ifa tauf bampun da itsangan ibi manga rimpingꞌ i tauf tsiraꞌ igi sinungꞌ tauf bampun nifun igi sib.
JOH 20:2 Ibinigi da arangan itip irunt iba da Saimon Petrus da garam atsungꞌa i Yisu aru Arangan maran arida gin da ini binaꞌ, “Rib fain iyu Nifutsarif riniuriatsan iwaꞌ sib sinungꞌ tauf bampun aga, da aga wasruꞌ i gan rima Arangan gin u!”
JOH 20:3 Ibinigi da Petrus irut garam atsungꞌa i Yisu mangan igi itangin gamp rai da ifa tauf bampun.
JOH 20:4 Rib iruꞌ igi impruꞌ ruan runta fadan, da bitsintaꞌ garam atsungꞌa gin mangan igi irunt iyus Petrus da iwaꞌ tauf bampun mungꞌ.
JOH 20:5 Da idzuangꞌ iruꞌ da yarangꞌ yatangꞌ da itsanga bruꞌ tuas aru patiꞌa Yisu gin ugu rumingꞌan, da anungꞌ yatangꞌ u.
JOH 20:6 Da Saimon Petrus irunt yatsungꞌ arangan ibawaꞌ da yatangꞌ inting tauf bampun. Da itsanga bruꞌ patiꞌa Yisu gin ugu rumingꞌan
JOH 20:7 da bruꞌ patiꞌa Aranga gudzunggan gin rumingꞌan nigi rugan i bruꞌ fain igi, ibi manga ipingꞌan.
JOH 20:8 Ida garam atsungꞌa gin mangan suda miamun i ruan ugu imus atangꞌa bampan. Arangan itsangan da imuaruts.
JOH 20:9 Gubuꞌ arigi da ribarangan anungꞌ idzidziwan i nan akaran nida bida Yisu tipa muntida marataꞌ.
JOH 20:10 Ibinigi da rib atsungꞌa gin iruꞌ igi itip ifa ungaran mpada gin.
JOH 20:11 Maria sagat Magadala imunti irang tauf bampun manaꞌ. Da gubuꞌ arangan rungꞌ rangan da idzuangꞌ iruꞌ i raraba atangꞌa ntsuf igi,
JOH 20:12 da itsanga angira iruꞌ mpada wasaꞌ igi. Angira iruꞌ igi yatsuf ngarukui maragamp da impa Yisu gan gingꞌa gin ugu. Mangan impa gudzun da mangan impa fagan.
JOH 20:13 Angira igi gut i Maria ibiani, “Sagat, u rang iyaꞌ?” Da arangan ini binaꞌ, “Rib iyu dzi Nifutsarifangꞌ ifan da dzi wasruꞌ i gan rima Arangan gin u.”
JOH 20:14 Gubuꞌ Maria nida nan sib, da iparim i ruan da itsanga Yisu muntidan nigi, da bitsintaꞌ wafaringꞌ Arangan u.
JOH 20:15 Yisu igut i arangan, “Sagat, u rang iyaꞌ? Da u sau mangan igi?” Maria ibuni Arangan garam mpada tayangꞌ gum igi da ini rutin, “Garam tsiraꞌ, bida agu uda Arangan fadan, da wani da dzi i u gam rima Arangan gin da dzi nafayu Arangan.”
JOH 20:16 Yisu ini da arangan, “Maria.” Da Maria iparim i maran rutin da ini i nifun nan Hibru ibiani, “Rabonai!” (wainggan ibi ‘Kidungwaga’).
JOH 20:17 Da Yisu ini, “Anungꞌ waripa ngifa dzi, i dzi anungꞌ iwarip iyab ifa da Ramangꞌ u. Wafan da wani da dzi raingꞌ rusangꞌ ugu nabiani, ‘Dzi nang i yaba fadan da Ramanggangꞌ da agam Ramanggam impruꞌ, da Anutu gangꞌ da agam Anutu gam impruꞌ.’”
JOH 20:18 Ibinigi da Maria sagat Magadala itip ifan da ini da rib atsungꞌa Yisu ibiani, “Dzi tsanga Nifutsarif sib!” Da arangan ini da ribarangan i nan santan Yisu nida rutin.
JOH 20:19 Gubuꞌ miamun Suntaꞌ arigi idziang gan da rib atsungꞌa Yisu impruꞌ ruan impa ungar wasaꞌ da itsungin muantsi sib i ruan, i ribarangan irat i garam Yuda gudzun rusan. Da Yisu iwaꞌ imunti wasaꞌ i ribarangan da ini ibiani, “Nan nufan narut agam!”
JOH 20:20 Ini nan igi sib da isantingꞌ banginggan da saran da ribarangan. Gubuꞌ riban atsungꞌa gin tsanganda Nifutsarifan da nugun itsiaꞌ.
JOH 20:21 Da Yisu itip ini, “Nan nufan narut agam! Ramangꞌ itangin dzi iba, i sanab bida nigi da dzi tangin agam ifan.”
JOH 20:22 Ini ibinigi sib da igufi nifu pau ifan da riban atsungꞌa gin da ini, “Agam wau Marapayam Mararam.
JOH 20:23 Bida agam siata garam mangan nanggan maisan rai, da Anutu isiat rai sib. Da bida agam mamida i siata i gan nanggan maisan rai, da gan nanggan maisan rumingꞌ.”
JOH 20:24 Gubuꞌ Yisu waꞌan da riban atsungꞌa gin, da riban 12 igi mangan binganggan Tomas (nida Didimas in) anungꞌ impa wasaꞌ impruꞌ u.
JOH 20:25 Ibinigi da riban atsungꞌa gin fain ini da arangan ibiani, “Aga tsanga Nifutsarif sib!” Da bitsintaꞌ Tomas ini da ribarangan ibiani, “Bida dzi mamida i tsanganda pirim nifun i Arangan bangin da mamida i tsuringꞌa bangi tsitsin atangꞌa gin da mamida i rima bangingꞌ i saran, da dzi wasangꞌ i muarutsan u.”
JOH 20:26 Suntaꞌ manga fada sib da Arangan riban atsungꞌa gin itip impruꞌ ruan impai ungar mpada gin ugu, da gubuꞌ arigi da Tomas impa wasaꞌ impruꞌ. Da itsungin muantsi sib i ruan ntuaꞌ. Da Yisu iwaꞌ imunti wasaꞌ i ribarangan da ini, “Nan nufan narut agam!”
JOH 20:27 Da ini da Tomas, “Waba tsuringꞌ bangi tsitsinggam natangꞌ dzi banginggangꞌ da watsangan. Warim banginggam ba dzi sarangꞌ. U wangum anungꞌ suda iruꞌrun u; wamuaruts angu.”
JOH 20:28 Da Tomas ini binaꞌ, “O, dzi Nifutsarifangꞌ da Anutu gangꞌ!”
JOH 20:29 Da Yisu ini da arangan, “U rarab dzi sib da u muaruts, a? Rib mamida i tsanganda dzi da bitsintaꞌ muarutsan nugun natsiaꞌ.”
JOH 20:30 Yisu inang nam maran mangan ampi bingan imingꞌ riban atsungꞌa gin maranggan, da dzi anungꞌ ikakar santan iruꞌ papiar ani u.
JOH 20:31 Da bitsintaꞌ dzi kakar nan ani i agam muarutsa Yisu igi Kristus, Garam Anutu Ragadan, da Anutu Narunggan. Da bida agam muarutsan da agam bungꞌ ayu nam mpada maran taꞌan i Arangan binganggan.
JOH 21:1 Gubuꞌ fain ifa sib raiyi da Yisu itip iwaꞌ da riban atsungꞌa gin imingꞌ mpui fuꞌ tsiraꞌ Taibirias (nida Galili gin). Arangan iwaꞌ da ribarangan ibiani.
JOH 21:2 Saimon Petrus, Tomas (nida Didimas in) da Natanail mingꞌa gamp Kana mingꞌa Galili, da Sebedi narun rusan iruꞌ impruꞌ da Yisu riban atsungꞌa gin iruꞌ impa impruꞌ ruan.
JOH 21:3 Saimon Petrus ini da gan fain igi ibiani, “Dzi ni fada i uda yafas.” Da ribarangan ini binaꞌ, “Da aga binigi ini ruta agu fadan.” Ibinigi da ribarangan iyu madzung da ifan. Da bitsintaꞌ ribarangan wayu yafas mangan da idziang arigi u.
JOH 21:4 Pisa maratait santan da Yisu imunti magamangꞌ ringan, da riban atsungꞌa gin wadzidziwan ibi Arangan igi u.
JOH 21:5 Arangan inuꞌ ribarangan ifan ini binaꞌ, “Yaꞌ raingꞌ ruas! Agam iyu yafas fain, ma imaꞌ?” Da ribarangan inuꞌ ba ini binaꞌ, “Imaꞌ angu.”
JOH 21:6 Da Arangan ini binaꞌ, “Watip watapu ubing gam waruꞌ nabi madzung marafaingꞌ bangim bini gam da agam bungꞌ ayu yafas faingꞌ.” Da gubuꞌ ribarangan nanga bida nigi, da iyu yafas ampi bingan angu da yuntap i ubing itsiri.
JOH 21:7 Da garam atsungꞌa gin aru Yisu maran arida gin ugu ini da Petrus, “Nifutsarif aga!” Gubuꞌ Petrus ringanta i nan arangan nida bida, “Nifutsarif aga,” da arangan itsirif ngarukui gan i ritan (i arangan anungꞌ yatsuf ngarukui ampi bingan u) da yatup iruꞌ mpui da imap ifa tsaraꞌ.
JOH 21:8 Riban atsungꞌa gin fain rumpa madzung igi iba da yuntap i ubing fungꞌa i yafas igi ifa nam tsaraꞌ. I anungꞌ imingꞌ guntiꞌ i mpui ringan u, ibi 100 mita angu.
JOH 21:9 Gubuꞌ ribarangan bawaꞌa tsaraꞌ sib da itsangan dzaf urun yafas bits mingꞌa gin da bret fain.
JOH 21:10 Yisu ini da ribarangan, “Agam wayu yafas faingꞌ agam bungꞌ udan naba.”
JOH 21:11 Ibinigi da Saimon Petrus itip iyab madzung da yuntap i ubing yafas fungꞌa gin igi iyab tsaraꞌ. Ubing igi fungꞌ i yafas tsiraꞌ tsiraꞌ 153. Yafas igi ampi bingan da bitsintaꞌ ubing igi anungꞌ intap ruan u.
JOH 21:12 Yisu ini da ribarangan, “Agam waba ga nam.” Da riban atsungꞌa gin igi mangan rinin anungꞌ iyaba i guta gin bida, “Agu wai igi?” Imaꞌ. I ribarangan isruꞌ i Arangan Nifutsarif.
JOH 21:13 Yisu ifa yu bret da yafas igi da irim da ribarangan igan.
JOH 21:14 Nigi bi Yisu iwaꞌ da riban atsungꞌa gin isangꞌ iruꞌ da bits sib da gubuꞌ aru Arangan muntida marataꞌ sib ugu.
JOH 21:15 Gubuꞌ ribarangan gada nam sib da Yisu igut i Petrus ini binaꞌ, “Saimon, Yowanis narunggan, u maram yari nidzun angu i dzi iyus rib santan ani nanggan maran arida i dzi, a?” Da arangan ini, “Hai, Nifutsarif, U sruꞌ gin ibi dzi marangꞌ yari i Agu.” Da Yisu ini, “Da warim nam gadan da dzi dumpa gangꞌ narun narun.”
JOH 21:16 Da Yisu itip igut i arangan isu iruꞌrun ini binaꞌ, “Saimon, Yowanis narunggan, u maram yari nidzun angu i dzi, ma imaꞌ?” Da arangan ini, “Hai, Nifutsarif, U sruꞌ gin ibi dzi marangꞌ yari i Agu.” Da Yisu ini, “Da wampa tayangꞌ dzi dumpa gangꞌ.”
JOH 21:17 Yisu itip igut i arangan isu iruꞌ da bits ini binaꞌ, “Saimon, Yowanis narunggan, u maram yari i dzi, ma imaꞌ?” Petrus wangun ibarabin i Yisu nanggan guta i arangan suda iruꞌ da bits nida binaꞌ, “U maram yari i dzi, ma imaꞌ?” Da Saimon ini arangan nifunggan mungaꞌ ibiani, “Nifutsarif, U sruꞌ i nam sib angu, da U sruꞌ gin i dzi marangꞌ yari i Agu.” Da Yisu ini, “Warim nam gadan da dzi dumpa gangꞌ.
JOH 21:18 Dzi ni nida nan nidzun da agu, gubuꞌ u rungꞌ suda garam rinifaꞌ da u runggam idzur gam ritam da u yung yatsung maranggam furan. Da bitsintaꞌ gubuꞌ agu fufidan da u bungꞌ atatu banginggam da garam mangan bungꞌ adzur u ritam da nayu agu nafa mumai u buginda i fada gin.”
JOH 21:19 Yisu ini nan igi i santingꞌa Petrus sanaban mampa gin wasi i arangan rima bingan tsiraꞌ da Anutu gin. Ida Yisu ini rutin ibiani, “Watsungꞌ dzi.”
JOH 21:20 Petrus itaningꞌ da itsanga garam aru Yisu maran arida gin ugu atsungꞌa ribarangan badan. Arangan garam aru impapa fada uts da Yisu nugun da gubuꞌ gada nam maran fura Angira Atupa Sib da guta gin nida binaꞌ, “Nifutsarif, mangan nigi bungꞌ arim Agu nafa garam ipiap banginggan?”
JOH 21:21 Gubuꞌ Petrus tsanganda arangan da igut i Yisu ini binaꞌ, “Nifutsarif, bida anungꞌ i garam igi?”
JOH 21:22 Yisu ini arangan nanggan mungaꞌ ibiani, “Bida dzi nida i arangan mpada sangꞌa dzi tipa badan, da u maram ifur ibianungꞌ, nigi bungꞌ asu u nanggam? Da agu, watsungꞌ dzi.”
JOH 21:23 Ibinigi da nan amas arigi idzarang wasaꞌ i rib muarutsan ibi garaman atsungꞌa gin arigi wasangꞌ i mampan u. Da bitsintaꞌ Yisu wani ibi arangan wasangꞌ i mampan u, imaꞌ. Arangan ini, “Bida dzi nida i arangan mpada sangꞌa dzi tipa badan, da u maram ifur ibianungꞌ, nigi bungꞌ asu u nanggam?”
JOH 21:24 Nigi Yisu garaman atsungꞌa gin aru kakaran da nida nan ani wasi da aruani. Aga sruꞌ gin ibi nanggan nida wasi igi nan nidzun bingan.
JOH 21:25 Yisu inang nam mara maran fain ampi bingan angu. Da bida akara nam santan igi bitsintaꞌ bitsintaꞌ ruꞌan, da dzi marangꞌ ifur ibi mumai wasaꞌ mangan bungꞌ amaꞌ namingꞌ intap santan ani i rima papiar santan igi gin.
TIT 1:1 Dzi Paulus, Anutu mamaꞌ guman da Yisus Kristus aposelan. Itangin dzi ifa i rima Anutu ampanggan runggan piriangꞌan igi sib i nanga i nanggan muarutsan babampafan da utusa ribarangan i sruꞌa i nan nidzun da atsungꞌa Anutu sanaban rururungan.
TIT 1:2 Da ribarangan narim maran i nam mpada ratar ntingan Anutu ragadan da miamun bingan ugu, gubuꞌ Arangan mamida i tanginda nam santan, i Anutu anungꞌ inang da isu umpur u.
TIT 1:3 Da gubuꞌ gan ragadan rururungan, da Anutu, aru rima agi sib, ikupis nanggan igi wasi imingꞌ gum fisa i nan Arangan riman da faida nan i dzi nangan.
TIT 1:4 Dzi yakar nan ani ibiaꞌ da agu Taitus, dzi narunggangꞌ nidzun yaba i agi nanggangꞌ muarutsan. Ramangꞌ Anutu da Yisus Kristus, Garam rima agi sib, maraampi gan da nanggan nufan narut agu.
TIT 1:5 Dzi tangin agu rai i intap Krit i wain ibiani, u tipa gum agi mamida i ntsupan ugu da ragada garam gudzun ruas mingꞌa gamp igi santan bida dzi nidan da agu ugu.
TIT 1:6 Da u nida ragada garam gudzun bits bits igi, da ampan anungꞌ tsanganda asub mingꞌan da arangan u: maran nari i fininggan arigi angu, da gan narun rusan namuaruts da natangꞌ warangꞌ i nan da bingan namaꞌ i nam maisan.
TIT 1:7 I wain, garam gudzun igi isu wain i mpada tayangꞌ Anutu guman da garam muarutsan gan, ibinigi da ampan anungꞌ tsanganda asub mangan mingꞌa da arangan u: anungꞌ garam tsarifa runggan i rib atsungꞌa gin, ma wangun yaba sung sung, ma numa mpui ngkiangan yusan, ma suda gudzu uris, ma iyuꞌa nam i uda nam bunump ampi bingan u.
TIT 1:8 Da bitsintaꞌ arangan nasu garam isa yaring i garam, da maran arida i sanab bini, da uwayantan nawaꞌ bini i mpada tayangꞌ runggan i nanggan santan nangan, da atsungꞌa sanab mararam da rururungan, da mpada tayangꞌ wangunggan da tipa banginggan da faganggan bini.
TIT 1:9 Da arangan namuaruts sisingꞌ bini aru ringanta gin sib ugu babampafan, i nan igi nan nidzun bingan. Da bida nanga bida nigi, da arangan bungꞌ asangꞌ i santingꞌan da utusa ampan i nan nidzun, da raruda garam rima ub i sisingꞌ bini igi.
TIT 1:10 I garam ampi bingan mamida i atangꞌa warangꞌ i nan rumpai. Garam igi garam nida nan umpur nidzun maꞌan da iyuꞌa nam. Da utup aru nida nan babampafan i garam santan safa rinin igi imais iyus rib santan arigi.
TIT 1:11 Wani da ribarangan nantsup i nan bida nigi, i ribarangan ifis i nan umpur da irintsum utup fain nanggan muarutsan i uda nam bunump in.
TIT 1:12 Mungꞌ ugu da rib Krit garaman mararuru mangan runggan ini biani, “Garam Krit garam iyuꞌa nam, da garam bida apu buman maisan, da garam gada nam funub angu da guman nangan maꞌan.”
TIT 1:13 Nan igi nan nidzun. Ibinigi da wani nan riniurun da ribigi da wasantingꞌ i nanggan maisan rutin, da ribarangan namuaruts Anutu nan nidzun gan
TIT 1:14 da anungꞌ ringanta i rib Yuda rabu rabun gan mungꞌ ugu nan umpur umpuran fisa gin, ma nan faidagin waꞌa mingꞌa garam gar aru rima barun da nan nidzun u.
TIT 1:15 Rib wangun sapan mingꞌa Anutu maranggan, da nam mangan — bida nam gadan mara maran fain — wasangꞌ i nanga ribarangan bubumpuadan u. Da bitsintaꞌ rib wangun bubumpuadan da mamida i muarutsa Yisu, da nam mangan wasangꞌ i nanga ribarangan sapan u. Imaꞌ, uwayantan ibubumpua da wasruꞌ i sanab bini da maisan u.
TIT 1:16 Ribarangan ini isruꞌ i Anutu, da bitsintaꞌ gan sanaban isantingꞌ ibi irim barun da Arangan. Gan sanaban imais wasi imingꞌ Anutu maranggan, da watangꞌ warangꞌ i nanggan, da wasangꞌ i nanga nam bini mangan u.
TIT 2:1 Da bitsintaꞌ agu, wafis i nan da ampan natsungꞌ nan nidzun rururungan.
TIT 2:2 Wautus garam tsiraꞌ tsiraꞌ i mpada tayangꞌ nanggan mpadan i anungꞌ yusa ampapan, da uwayantan bini da rururungan mpada tayangꞌ runggan i nanggan santan nangan, da maran arida nidzun i ampan, da muarutsa nidzun, da muntida babampafan i gubuꞌ bini da maisan.
TIT 2:3 Da wautus sagat tsiraꞌ tsiraꞌ nabinigi i tsanganda runggan sib i nanggan mpadan da yungan rima bingan tsiraꞌ da Anutu, da anungꞌ nida nan barungantsang, ma anungꞌ nangan da mpui ngkiangan suda wain gin u, da bitsintaꞌ nasantingꞌ sanab bini angu.
TIT 2:4 I sanab bida nigi da ribarangan isangꞌ i santingꞌa sagat faꞌ faꞌ i sanab maran arida i gan gabun rusan da narun rusan bini,
TIT 2:5 da uwayant bini mpada tayangꞌ runggan i nanggan santan nangan, da atsungꞌa sanab dzidziwandan ruta wangun sapan, da maran furan gan guman nangan mingꞌa gan ungaran da gubuꞌ santan, da nanga bini angu i rib santan, da atangꞌa warangꞌ i gabunggan. Natsungꞌ sanab bida nigi i mangan anungꞌ nida nan maisan i Anutu nanggan u.
TIT 2:6 Da wafai nan i garam rinifaꞌ nabinigi i uwayant bini mpada tayangꞌ runggan i nanggan santan nangan.
TIT 2:7 U nanggam bini nangan santan nasu sanab ribarangan atsungꞌa gin. U nanggam fisa gin da wafisin ruta wangunggam santan da wayung wayab in da anungꞌ rima umpur i Anutu nanggan u.
TIT 2:8 Wafis i nan nidzun rururungan i ampan mangan anungꞌ tsanganda asub in u. I bida nigi da rib rima ipiap i agi bungꞌ asau nan maisan wasi i nida yaba i agi, da rinin bungꞌ amiaꞌ.
TIT 2:9 Wafai i nan i mamaꞌ gum utaꞌ i atangꞌa warangꞌ i gan garam gudzunggan i nanggan santan nangan bida ani: nanga i nugun tsiaꞌan, da anungꞌ dzanga i nan rutin
TIT 2:10 ma wayada i nanggan, da bitsintaꞌ sanaban nasantingꞌ nabi garam gudzunggan isangꞌ i rima nam santan i banginggan i mpada tayangꞌ gin. Ribarangan nanang nabinigi i ampan tsanganda i nanggan mpadan da maran aridan i ringanta i Anutu, aru rima agi sib, nanggan.
TIT 2:11 I wain ibiani, Anutu maraampi gan iba kupis ruan wasi da isangꞌ i rima garam santan sib.
TIT 2:12 Da yutus agi i rima barungꞌ da sanab maisan da nam wangun akatsan intap ani gan, da atsungꞌa uwayant bini i mpada tayangꞌ runggangꞌ, da atsungꞌa sanab rururungan da mararam sangꞌa Anutu maran arida gin da gubuꞌ agi mpada intap ani.
TIT 2:13 Da agi nanang nabinigi da gubuꞌ aru agi rumpada rima marangꞌ i gubuꞌ nugun tsiaꞌan agi Anutu gangꞌ tsiraꞌ Yisus Kristus, Garam rima agi sib, tipa badan da kupisa runggan wasi ruta rini gira gan da puatsadan gan da binganggan tsiraꞌ.
TIT 2:14 Arangan irim runggan rai i uda agi sinungꞌ nam maisan da nanga agi wangunggangꞌ sapan i agi suda Arangan garaman rururungan da wangun fripan i nanga nam bini angu.
TIT 2:15 Ibinigi da wafis i nan santan igi da warim garam muarutsan sib i muntida babampafan da wasantingꞌ i gan nanggan maisan wasi. Wanang nam santan igi ruta nampang da bingan Anutu riman da agu. Da anungꞌ nangan da garam manga rasuda u nanggam ma rima barun da agu u.
TIT 3:1 Watip wani nan marafur da rib muarutsan i atangꞌa warangꞌ i gabman garam gudzun rusan da ringanta i nanggan, da nugun puꞌa i nanga nam bini angu,
TIT 3:2 da anungꞌ rima ub ma nida nan maisan i mangan u, da tsanganda ruan bini, da maran fura rib fain aga suda miamun, da yafada nan angu i ampan santan.
TIT 3:3 I wain ibiani, mungꞌ ugu da agi binigi isu garam bururiꞌan, da imami ringanta i nan, da yatsungꞌ nan umpur. Da isu mamaꞌ gum utaꞌ i nam wangun akatsan intap ani gan da nam mara maran rima nugun tsiaꞌan da riniuriats. Da agi mpa wasaꞌ i nam maisan da nugun ruaꞌa i ruan da buginda ruan maiꞌ maiꞌ.
TIT 3:4 Da bitsintaꞌ gubuꞌ Anutu, aru rima agi sib, maraampi gan da maran aridan gan kupisa ruan wasi,
TIT 3:5 da Arangan irim agi sib, i wain, anungꞌ agi sanabangꞌ bini nangan mangan u, imaꞌ, Arangan nanggan gaiban angu. Irim agi sib i sanab bida ani: i Yisus Kristus, Garam rima agi sib, nanggan mampan angu da Anutu iyats Marapayam Mararam isisungꞌ agi i adzuꞌa agi nanggangꞌ maisan rai da nanga agi wangunggangꞌ suda faꞌ da rima nam maran taꞌan faꞌ da agi.
TIT 3:7 Anutu inang ibinigi iyab i maraampi gan angu, i faringꞌa agi bida garam rururungan da agi suda i gan narun rusan da rima marangꞌ i ruta Arangan mpada ratar ntingan angu.
TIT 3:8 Nan igi nan nidzun bingan. Ibinigi da dzi ni da agu i u dziwara i nan santan igi babampafan angu, i rib muarutsa Anutu ugu rima uwayantan santan i nanga nam bini. Nan igi bini iyus da bungꞌ arim rib santan sib.
TIT 3:9 Da bitsintaꞌ agu anungꞌ mingꞌa wasaꞌ i nan brabruꞌan da branga ruan ma nan ufuai ragida tafan ruas ma mpiꞌa ruan i nan faidagin, i nan igi nidzunggan bini imaꞌ da wasangꞌ i rima garam gar sib u.
TIT 3:10 Da waradzungꞌ garam branga ampan muarutsan, da bida mamida i ringanta i nan, da watip waradzungꞌ, da maꞌan, da watiri arangan rai da warim barum rutin.
TIT 3:11 I u tsanga sib wa, nam maisan yis marawafir i garam bida nigi da iwaya i uwayantan, da gan nanggan maisan nangan irim arangan rai.
TIT 3:12 Gubuꞌ dzi tanginda Atemas ma Tikikus biawaꞌan da agu, da waintsaꞌ i rima runggam santan i bawaꞌan da dzi mingꞌa gamp Nikopolis, i dzi ni biaꞌan i mpada nigi da gubuꞌ nam rangarang.
TIT 3:13 Waintsaꞌ i nanga nam santan i rima Dzinas, garam gudzupuꞌ i nan faidagin, da Apolos sib i gan sanaban yunga fadan, i anungꞌ sauda ruan i nam mangan u.
TIT 3:14 Agi ampan gangꞌ muarutsan narim uwayantan santan i nanga nam bini i rima rib sauda runggan sib, i ribarangan suda garam kapa nidzun bini.
TIT 3:15 Rib santan ruta dzi mpadan ani irim nanggan nufan ibiaꞌ da agu. Warim aga nanggangꞌ nufan da rib muarutsan maran arida i agai mpada nigi. Nifutsarif maraampi gan narut agam sib angu.
JAM 1:1 Dzi Dzems, Anutu da Nifutsarif Yisu Kristus mamaꞌ guman. Dzi kakar nan ani ibiaꞌ da agam garam muarutsan Israil mingꞌa wasaꞌ i utup 12 ugu, dzarangan da mpada wasaꞌ i garam intap faingꞌ. Nan nufan narut agam santan.
JAM 1:2 Raingꞌ ruas, nam intsaꞌan mara maran ampi bingan bida waꞌa da agam, da nugum watsiaꞌ,
JAM 1:3 da wasruꞌ gin i nam intsaꞌan waꞌan da agam i intsaꞌa agam nanggam muarutsan da bungꞌ arim riniurun da agam i muntida babampaf.
JAM 1:4 Nam muntida babampafan i nam muarutsan namingꞌ asu tsiraꞌ da natip agam nasu garam nanga nam ratar da anungꞌ sauda ruam i uwayant bini mingꞌa Anutu gin u.
JAM 1:5 Da bida agam manga sauda runggan i uwayant mararuru da nagut i Anutu gin, da Arangan bungꞌ arim rutin. I Arangan anungꞌ ifiꞌ i nan da irim barun da garam mangan u, imaꞌ! Irim nam ampi bingan da garam sib angu.
JAM 1:6 Agam nida guta gin da wamuaruts nidzun, da anungꞌ uda uwayant ampi bingan u. Uwayant ampi bingan bida nigi isangꞌ uruts manis isan da suda iyamiyam maisan ugu.
JAM 1:7 Garam uwayantan bida nigi da anungꞌ rima maran i Nifutsarif rima sib i nam faingꞌ guta gin u. Imaꞌ!
JAM 1:8 Arangan isu garam uwayant ampi bingan da anungꞌ yatsungꞌ sanampun bitsintaꞌ angu i nam santan arangan nangan u.
JAM 1:9 Raingꞌ mangan bida sauda runggan nidzun, da nugun natsiaꞌ i arangan iyu bingan tsiraꞌ imingꞌ Anutu maranggan.
JAM 1:10 Da garam nam bunump, nugun natsiaꞌ i Anutu irasu arangan, i wain, nanggan mampan bungꞌ awaꞌ abi gai maraburuab.
JAM 1:11 I gubuꞌ tsiraꞌ inang da iyab da igauf gai maraburuab igi, da imayangꞌ gin, da iririruaꞌ da rini gira gan intsup sib. Sanampun bida nigi bungꞌ awaꞌ da garam nam bunump tsiraꞌ da gubuꞌ fada badan i gan guman nam bunump intap ani gan. Arangan nanggan mampan bungꞌ awaꞌ sung angu nabinigi.
JAM 1:12 Garam muntida babampafan i nam intsaꞌan santan ugu nugun natsiaꞌ. I gubuꞌ nam intsaꞌan igi kupisa i nanggan muarutsan wasi, da Anutu bungꞌ arim nam mpada maran taꞌan rutin nabi nam mungaꞌ aru Arangan ragada mungꞌ ugu i riman da rib maran arida i Arangan.
JAM 1:13 Bida nam maisan raꞌa i mangan i nanga asub, da arangan anungꞌ nida bida ani, “Anutu yintsaꞌ dzi.” Imaꞌ! I nam maisan anungꞌ isangꞌ i intsaꞌa Anutu, da Anutu anungꞌ yintsaꞌ rib fain da yuntapin i nanga asub u.
JAM 1:14 Da bida gubuꞌ nam maisan raꞌa i mangan i nanga asub, da wainggan iruꞌ i arangan wangunggan akatsan angu yuntap i arangan i nanga asub.
JAM 1:15 Da nam akatsan mingꞌa garam gar wangun wasaꞌ isangꞌ ibi sagat wangundan, da nam akatsan igi yapingꞌ narunggan nam maisan. Da gubuꞌ nam maisan yingꞌa suda tsiraꞌ da yapingꞌ narunggan nam mampan.
JAM 1:16 O, dzi raingꞌ ruasi, anungꞌ ringanta i nan umpur i nam maisan wainggan ugu da iyuꞌa runggam u.
JAM 1:17 I nam ngarubini da rururungan santan iruꞌ ba imingꞌ Ramangꞌ Anutu gin, Garam tanginda gubuꞌ da ukam da ngantam mingꞌa wagungꞌ. Arangan wabi marayaung yungyungan angu u, imaꞌ! Arangan impa ratar inting angu.
JAM 1:18 Atsungꞌa Arangan maranggan furan angu da inang agi isu i narun rusan faꞌ iyab i nan nidzun aru Sisingꞌ Bini gan nidan ugu; ibinigi da agi su miamun i nam santan Arangan tangindan, ibi nam nidzun miamun waꞌa mingꞌa gum wafaꞌ.
JAM 1:19 O, dzi raingꞌ ruasi, waringantin! Agam santan maram wari i rima ringam i nan, da anungꞌ nidan nan sung angu u da anungꞌ uda wangum yaba sung angu u,
JAM 1:20 i wain, garam gar nugu tsakia gan anungꞌ isangꞌ i atsungꞌa Anutu sanaban rururungan.
JAM 1:21 Nabinigi, da watangin uwayant bubumpuadan santan da nanggam maisan ampi bingan rai. Wasu ringa mafrip i atsungꞌa i Anutu nanggan ntanga ruꞌa agam wangunggam ugu da isangꞌ i rima agam ganunggam sib.
JAM 1:22 Agam ringanta i nan igi sib da watsungꞌ gin. Da bida agam mamida i atsungꞌa gin, da agam yiyuꞌ runggam. Wanang nan igi nasu nidzun.
JAM 1:23 Garam ringanta i nan igi utaꞌ angu da mamida i atsungꞌa gin, da isangꞌ garam tsanganda maran i pinum.
JAM 1:24 Da gubuꞌ tsanganda runggan sib da fadan, da sung angu maran isamu maraganunggan iwaꞌ ibianungꞌ.
JAM 1:25 Anutu nanggan faidagin rururungan ipiraꞌ agi rai sinungꞌ nam maisan nampanggan ugu. Da bida garam rungꞌ raraba nan faidagin igi, da atsungꞌa gin, da nanga suda nidzun, da maran mamida i samudan, da Anutu bungꞌ afinti arangan i nam santan arangan nangan.
JAM 1:26 Bida garam manga nida runggan bida ani, “Dzi garam pumuꞌa Anutu i sanampun rururungan,” da bitsintaꞌ mamida i mpada tayangꞌ nifunggan, da arangan yiyuꞌ wangunggan, da nanggan pumuꞌa Anutu isu nam utaꞌ santan angu.
JAM 1:27 Sanab pumuꞌa Anutu rururungan da waꞌa ngarubini i Ramangꞌ Anutu nanggan maran arida gin da ibiani: Warim mamaꞌ marabirimpup da sagat yaruf sauda runggan ugu sib, da watip runggam i nam bubumpuadan intap anungꞌ yantsanga agam u.
JAM 2:1 Raingꞌ ruas, agam isu garam muarutsa Nifutsarif Yisu Kristus, Garam dzidziwandan. Nabinigi da anungꞌ tsarifa garam mangan da buginda mangan yaba i garam gar nanggan tsangandan angu u.
JAM 2:2 Bida agam mpruꞌa ruam, da garam atsufa ring gol da ngarukui gan bini mangan badan, da garam sauda runggan ngarukui gan gagarida ruan badan mpruꞌan,
JAM 2:3 da bida agam uda garam atsufa ngarukui bini igi yaban da nida rutin bida ani, “Waba ani. Wampa waruꞌ bintip bini ani,” da agam nidan da garam sauda runggan igi bida ani, “Wamunti wafa naga,” ma, “Wampa waruꞌ intap igi,”
JAM 2:4 bida nigi da agam itsarif mangan da ibugin mangan, da iraru garam iyab i gam uwayantam maisan angu.
JAM 2:5 O, dzi raingꞌ ruasi, agam waringantin! Anutu ipiriang garam sauda runggan mingꞌa intap ani i suda garam fungꞌa i nam muarutsan da ruta Arangan mpadan da mpada tayangꞌ i nanggan mpada tayangꞌ gan garaman, aru Arangan ragada mungꞌ ugu i riman da rib maran arida i Arangan.
JAM 2:6 Da bitsintaꞌ agam irim ub i garam sauda runggan. Da mangan igi inang da irasu agam da idzur nan da agam maiꞌ maiꞌ imingꞌ kiap ruas maranggan i raruda agam? Garam nam bunump angu!
JAM 2:7 Da ribigi irim ub da iwaya Yisu binganggan bini faringꞌa yaba i agam ugu isu mais!
JAM 2:8 Bida agam tipa agi Nifutsarifangꞌ Anutu nanggan faidagin tsiraꞌ mingꞌa nan akaran ugu nida bida ani, “Maram wari i garam mangan nasangꞌ u maram arida i runggam,” agam nanga bida nigi da agam yatsungꞌ sanampun ngarubini.
JAM 2:9 Da bitsintaꞌ bida agam maram arida i mangan da buginda mangan, da agam inang asub, da Nan Faidagin bungꞌ asantingꞌ nabi agam garam atupa sib i Nan Faidagin.
JAM 2:10 Bida manga atsungꞌa Nan Faidagin santan bini da atupa sib i bitsintaꞌ angu, da iwaꞌ asub i atupa sib i Nan Faidagin santan ugu.
JAM 2:11 I Anutu ini ibiani, “U ma araraꞌ maꞌ,” da Arangan runi mangan ibiani, “U mais garam funub maꞌ.” Bida u mamida i araraꞌan, da bitsintaꞌ u isa garam funub, da u su garam atupa sib i Nan Faidagin.
JAM 2:12 Nam santan agam nidan da nangan da maram wafur i Anutu bungꞌ araru agam nayab i nan faidagin piraꞌa agi rai sinungꞌ nam maisan nampanggan,
JAM 2:13 i wain ibiani, Anutu bungꞌ araru agi, da maran wasangꞌ i ntuꞌa i garam aru maran mamida i ntuꞌa garam fain u. Da bitsintaꞌ bida garam maran ntuꞌa i rib fain, da Anutu maran bungꞌ antuꞌ i arangan da gubuꞌ raruda garam gar.
JAM 2:14 Raingꞌ ruas, bida manga faringꞌa runggan garam muarutsan da bitsintaꞌ guman bini nangan maꞌan, da bini idzuwai rumingꞌ? Nam muarutsan bida nigi isangꞌ i rima arangan ganunggan sib? Imaꞌ!
JAM 2:15 Bida agam rainggam ma nafunggam mangan bida sauda runggan i ngarukui ma nam gadan,
JAM 2:16 da agam manga nida rutin, “Wafan da nugum nufan da wampa bini da waga nanggam wasuf,” da bitsintaꞌ mamida i rima sib i nam fain, da nan bida nigi sangꞌ i rima garam arigi riniuriatsan sib? Imaꞌ!
JAM 2:17 I sanab bida nigi, da bida garam muarutsan da guman bini nangan maꞌan, da nanggan muarutsan igi isu badzab.
JAM 2:18 Da bitsintaꞌ manga bungꞌ ani nabiani, “Garam mangan imuaruts, da garam mangan inang gum bini bini.” Da dzi ni nida nan igi mungaꞌ gan bida ani: U sangꞌ i santingꞌa dzi i nanggam muarutsan ruta guman bini nangan maꞌan, ma? Anungꞌ isangꞌ u! Da bitsintaꞌ dzi bungꞌ asantingꞌ agu i nanggangꞌ muarutsan nayab i dzi gumangꞌ bini dzi nangan.
JAM 2:19 U muaruts ibi Anutu bitsintaꞌ angu? Ngarubini! Marapayam maisan imuaruts ibinigi — da irat da iratarat.
JAM 2:20 U garam brabruꞌan, u ni sruꞌa gin, nam muarutsan angu da guman bini nangan maꞌan da nigi nam utaꞌ santan, a? Ariꞌ, dzi bungꞌ asantingꞌ agu i nan nabiani.
JAM 2:21 Agi tafanggangꞌ Abraham isu garam rururungan imingꞌ Anutu maranggan iyab i nanggan rima narunggan Isak yaba mumai tsarada nam in suda dangki fada rutin.
JAM 2:22 Wasruꞌ gin i Abraham nanggan muarutsan da guman nangan impruꞌ ruan, da gan nanggan muarutsan ikupis ruan isu nidzun iyab i guman nangan.
JAM 2:23 Ibinigi da nan akaran ani isu nidzun, ini ibiani, “Abraham imuaruts Anutu da Anutu itsangan arangan garam rururungan iyab i nanggan muarutsan.” Da Anutu ifaringꞌ arangan ibiani, “Dzi rinunggangꞌ nidzun Abraham.”
JAM 2:24 Ibinigi da agam watsangan, garam isu garam rururungan i Anutu maranggan iyab i guman nangan, anungꞌ nam muarutsan utaꞌ angu u.
JAM 2:25 I sanab bida nigi da sagat maramais Rehab isu sagat rururungan i Anutu maranggan iyab i nanggan isa yaring i garam Israil atangꞌa i tsuara gamp tsiraꞌ Dzeriko ugu da tanginda fada sanab mangan.
JAM 2:26 Nan ugu wainggan ibiani, riniuriats utaꞌ da ganun maꞌan, da nigi isu badzab sib; bida muarutsan angu da guman bini nangan maꞌan, da isu badzab ibinigi angu.
JAM 3:1 Raingꞌ ruas, anungꞌ isangꞌ agam ampi bingan suda garam ragida Anutu nanggan, i aga garam ragida nan da Anutu bungꞌ araru agai nasangꞌ ampap riman da agai nayus rib faingꞌ aga.
JAM 3:2 I agi santan inang da irunt asub i sanampun ampi bingan. Bida manga mamida i runta asub i nanggan santan nidan, da arangan isu garam rururungan nidzun da isangꞌ i mpada tayangꞌ uwayantan da riniuriatsan santan bini.
JAM 3:3 Da maram wafur kausiꞌ, bida agi rima ain isiꞌ manga atangꞌa kausiꞌ nifun da untapa gin, da kausiꞌ tsiraꞌ igi bungꞌ asu ringa mafrip da bungꞌ ayung atsungꞌ agi nanggangꞌ marangꞌ furan. I sanab bida nigi da agi sangꞌ i parima i kausiꞌ igi da nidzunggan santan.
JAM 3:4 Wau uwayant wayab i madzung. Madzung igi tsiraꞌ bingan da sitiaꞌ gan igi isiꞌ aru mangan. Da bitsintaꞌ, gubuꞌ fifingꞌ yutan da garam mpada tayangꞌ sitiaꞌ igi parima gin, da madzung igi irunt yatsungꞌ arangan nanggan maran furan.
JAM 3:5 Man ibinigi, nam isiꞌ aru mangan imingꞌ wasaꞌ i agi nidzunggangꞌ, da itsarif runggan iyus nam sib angu. Watsangan wayab i dzaf gai fugus isiꞌ aru mangan isangꞌ i gada wap tsiraꞌ manga sib.
JAM 3:6 Da man ibinigi, isangꞌ dzaf, isu wain i nam maisan santan mingꞌa wasaꞌ i garam gar nidzunggan. Da inang garam nidzunggan santan ibubumpua da garam gar nanggan mpadan imais ibi dzaf gada puatsi tsiraꞌ mangan. Da dzaf igi wainggan iba imingꞌ dzaf gada ratar.
JAM 3:7 Apu buman santan bida apu dzufan da yungan da sruakan da apu mara maran mpada uruts santan, garam isangꞌ i tipan da suda marapakra,
JAM 3:8 da bitsintaꞌ garam mangan wasangꞌ i mpada tayangꞌ i man gan bini u, i man igi anungꞌ impa asap i nan maisan nidan u, imaꞌ, imingꞌ angu binigi. Man igi nanggan nidan da ifungꞌ i nam maisan isa garam funub isangꞌ ibi muntsir nifu saꞌ gan.
JAM 3:9 I man angu da agi tsarif Ramanggangꞌ Nifutsarif Anutu, da agi man gangꞌ angu da agi pupuarap da garam gar Anutu tipa suda i maraganunggan ugu impruꞌ ibinigi.
JAM 3:10 Nam tsarifan da pupuarapan iwaꞌ imingꞌ nifu bampun bitsintaꞌ angu. Da raingꞌ ruas, agi anungꞌ nanga bida nigi u!
JAM 3:11 Isangꞌ i mpui bini da mpui ngkiangan mpruꞌa ruan waꞌa mpui maran bitsintaꞌ?
JAM 3:12 Raingꞌ ruas, isangꞌ gai nuwai kapa nidzun guniꞌ, ma nagauꞌ isangꞌ kapa nidzun nuwai? Imaꞌ! Ibinigi angu da mpui bini anungꞌ isangꞌ i waꞌa mingꞌa mpui uruts u.
JAM 3:13 Bida agamam bits suda garam mararuru da uwayant tsiraꞌ, da nasantingꞌ nam mararuru wasi nayab i nam bida ani, nanggan yungan nawaꞌ bini nampruꞌ da nam rasuda runggan. I nam bida nigi iba imingꞌ nam mararuru gin.
JAM 3:14 Da bida agam nugum ruaꞌa i ruam da suda mara aba mingꞌa gam wangunggam, da agam anungꞌ tsarifa runggam i uwayantam mararuru da rasuda nan nidzun u.
JAM 3:15 Mararuru bida nigi anungꞌ imingꞌ gunungun iruꞌ ba u, ima! Iba imingꞌ intap da garam gar da marapayam maisan gin.
JAM 3:16 Gubuꞌ ampan nugun ruaꞌa i ruan da suda mara aba, da isu wangun da ruan da igagara iyus da yatsungꞌ sanampun maisan mara maran ampi bingan.
JAM 3:17 Da bitsintaꞌ garam uda mararuru mingꞌa Anutu gin igi da ibiani, nan miamun wangun isap, da iyafa nan, imantsing nan, isu ringa mafrip, da maran intuꞌ da ikap nidzun bini, da maran yari i garam gar santan angu, da man anungꞌ isu iruꞌrun u.
JAM 3:18 Garam rasuda nan igi nanggan yafadan ikap nidzunggan sanab rururungan.
JAM 4:1 Nam idzuwai imingꞌ wasaꞌ i agam da inang agam wangum itsakia da isu ufuai da runggam? Nam santan waꞌan igi iruꞌ i agam wangunggam akatsan ampi bingan da isu ufuai da ruan imingꞌ agam wangunggam ruga rugan.
JAM 4:2 Agam ini uda nam fain da agam wayu u; ibinigi da agam inang i isa garam funub. Agam iyafi um, da bitsintaꞌ anungꞌ iwaꞌ da nidzun u; ibinigi da agam isu ufuai da yis nam sanga sanga angu. Agam anungꞌ iwaꞌ rutin u, i wain ibiani, agam anungꞌ igut i Anutu gin u.
JAM 4:3 Da gubuꞌ agam guta gin da agam anungꞌ iyu u, wain iruꞌ i agam igutin ruta uwayantam maisan. I agam maram ifur runggam angu i rima runggam sib i nam intap ani gan.
JAM 4:4 Agam itangin Anutu rai ibi sagat maramais tanginda gabun rai da araraꞌa yungan. Da agam wasruꞌ gin nabiani, manga maran arida i nam intap ani gan yusan, da ibugin Anutu. Da mangan nida suda rinun i nam intap ani gan, da irim ipiap i Anutu.
JAM 4:5 Maram wafur i nan akaran mungꞌ, “Ganun Anutu tangindan mpada agi wasaꞌ ugu da Arangan maran yari i suda Arangan runtaꞌ gan angu.” Agam itsanga nan akaran igi ibi nan utaꞌ, a?
JAM 4:6 Da bitsintaꞌ Anutu maraampi gan rima agi sib da iyus; ibinigi da nan akaran mungꞌ isantingꞌ wasi ibiani, “Anutu imunti sib i rib tsarifa runggan da isu maraampi da rib rasuda runggan.”
JAM 4:7 Nabinigi da agam watangꞌ warangꞌ i Anutu. Wamunti sib i Sadang, da arangan bungꞌ arunt sinungꞌ agam.
JAM 4:8 Wafa uts da Anutu da Arangan bungꞌ aba uts angu da agam. Agam rib uwayant suda iruꞌrun da nanga asub yusan, watangin sanampun maisan rai da watip wangunggam i nam maisan anungꞌ mingꞌa gin u.
JAM 4:9 Nugum wabarabin, warang, da wagampun runggam i nanggam maisan. Agam nanggam rubungꞌan nawaꞌ abi nam rangan da nanggam nugun tsiaꞌan nawaꞌ nasu nugu barabin.
JAM 4:10 Warasu runggam da Nifutsarif da Arangan bungꞌ araꞌ i agam nayab.
JAM 4:11 Raingꞌ ruas, anungꞌ rima ub i rainggam mangan u. Manga bida rima ub ma raruda rainggan mangan, da irim ub da iraru Nan Faidagin impruꞌ. Da bida u raruda Nan Faidagin da u wasu garam atsungꞌa gin u. Imaꞌ! U su garam raruda Nan Faidagin.
JAM 4:12 Nifutsarif runtaꞌ angu isu garam rima Nan Faidagin da raruda garam. Arangan runtaꞌ isangꞌ i rima agi sib da siata agi rai. U nam idzuwai da u ni raruda rainggam mangan?
JAM 4:13 Waringantin, agam garam nangan da nida bida ani, “Aruani ma tataꞌ mangan naga da aga bungꞌ afa gamp igi ma gamp tsiraꞌ aga, da nampa udzuf manga sib i nigi da nasub nam i waꞌa da moni tsiraꞌ.”
JAM 4:14 Agam anungꞌ isruꞌ i nam idzuwai bungꞌ awaꞌ da agam da tataꞌ mangan naga. Agam nanggam mpada maran taꞌan isangꞌ nam idzuwai? Agam isangꞌ nam marabuari, imingꞌ uts angu da intap ruan.
JAM 4:15 Ibinigi da agam dani dabiani, “Bida Nifutsarif maran furan, da aga bungꞌ ampa marataꞌ da nanang nam bida ani ma bida naga.”
JAM 4:16 Da bitsintaꞌ, agam itsarif runggam iyus angu i nam idzuwai agam bungꞌ anang. Nam tsarifa ruan bida nigi santan, nigi sanab maisan.
JAM 4:17 Ibinigi da garam sruꞌa i uwayant bini i nangan, da mamida i nangan, da arangan inang asub sib.
JAM 5:1 Agam rib nam bunump yusan ugu, agam waringantin! Warang da wayaiꞌ wagampun runggam i nam tsakia ampi bingan bungꞌ awaꞌ da agam.
JAM 5:2 Agam nam bunumpam bungꞌ amais da afaif bungꞌ agara agam nanggam atsufan tatar.
JAM 5:3 Agam nam bunumpam silva da gol bungꞌ amais. Gubuꞌ buntun isu uts wa da agam yufum nam bunump ampi bingan da imami faban. Da nam mingꞌan da maisan igi bungꞌ ani agam nanggam maisan wasi namingꞌ Anutu maranggan da bungꞌ arim agam nafa dzaf.
JAM 5:4 Waringantin! Agam anungꞌ irim garam nanga gum safa wit nidzun mingꞌa agam gumam ugu nam ntsuman gan u. Ibinigi da nam ntsuman igi irang inuꞌ Anutu i rima nam mungaꞌ da agam. Da Nifutsarif Anutu, Garam ruta nampang wain, iringant i garam gum nanggan rangan igi sib.
JAM 5:5 Agam impa iyab i nam santan da isirungꞌ runggam i nam bini bini santan. Agam isirungꞌ riniuriatsam da itip iduduba iwaꞌ ngarubini angu nafa nasangꞌ waꞌa i gubuꞌ gan isa agam funub.
JAM 5:6 Agam idzur nan da yis garam rururungan mamida i muntida sib i runggan funub.
JAM 5:7 Raingꞌ ruas, waaba i ruam da wabuaringꞌ barabin nasangꞌ Nifutsarif Yisu Kristus gubuꞌ gan tipa badan. Wau uwayantin nabiani, garam ntanga nam yamun sib i guman yaba i ruan angu da impa ifangꞌ i gamiꞌ ruꞌa gin da gubuꞌ arida gin, da raiyi da imus uda nidzun.
JAM 5:8 Agam ibinigi, waaba i ruam da wamunti babampaf, i Nifutsarif Yisu Kristus gubuꞌ gan badan iba su uts wa.
JAM 5:9 Raingꞌ ruas, anungꞌ pusupusan da nida nan barungantsang i ruam u, i Anutu runggan bungꞌ araru agam. Watsangan, Garam raruda garam iba munti muantsi nifun sib wa.
JAM 5:10 Raingꞌ ruas, profet ruas nida Nifutsarif nanggan ugu isantingꞌ agi i sanampun abada i ruan da buaringꞌa barabin da nam tsakia. Agi nau uwayant nayabin da natsungꞌ gin nabinigi angu.
JAM 5:11 Agi tsangan sib wa i Nifutsarif ifinti rib muntida babampafan da buaringꞌa barabin. Agam isruꞌ gin sib i Dzob ibuaringꞌ barabin santan waꞌa da arangan ugu, da raiyi da Nifutsarif ifinti arangan i nam ampi bingan. Nifutsarif igi Arangan Garam maran aridan da maran ntuꞌan.
JAM 5:12 Da bitsintaꞌ, raingꞌ ruas, waringantin! Anungꞌ faringꞌa gunungun ma intap ma nam fain i rima agam nanggam nidan sib u. Anungꞌ nida bida ani, “Nan nidzun bingan da wagungꞌ.” Bida agam nida, “Hai,” da nan arangan nigi, ma bida agam nida, “Imaꞌ,” da nan arangan nigi. Agam nida nan da wani nan nidzun angu, i bida maꞌan da Anutu bungꞌ araru agam.
JAM 5:13 Bida mangan mingꞌa wasaꞌ i agam da waꞌan da barabin, da naugin. Bida mangan nugun tsiaꞌan da nais mint nugun tsiaꞌan i tsarifa Nifutsarif binganggan.
JAM 5:14 Bida mangan mingꞌa wasaꞌ i agam waꞌan da rinin gingꞌan, da nau garam gudzun rusan mingꞌa wasaꞌ i ampan mararam naba. Da garam gudzun igi naugin da Nifutsarif, da nayats madamin i garam gingꞌa rinin igi rininggan i Nifutsarif binganggan.
JAM 5:15 Da ribigi nanggan udagin fada mpruꞌa da nanggan muarutsan da bungꞌ anang garam rinin gingꞌan igi rinin nadaum, da Nifutsarif bungꞌ araꞌ i arangan. Da bida arangan nanga asub, da Nifutsarif bungꞌ asiat i nanggan maisan rai.
JAM 5:16 Nabinigi da wafis i nanggam maisan wasi da runggam da waugin i runggam i agam waꞌa bini. Garam rururungan nanggan udagin da Nifutsarif da isu nampang da inang nam iwaꞌ isu nidzun.
JAM 5:17 Eliya igi arangan garam gar ibi agi, da arangan yugin da wangunggan santan i gamiꞌ anungꞌ isangꞌ mudan u. Da gamiꞌ anungꞌ iruꞌ isangꞌ udzuf iruꞌ da bits da ifawaꞌ wasaꞌ udzuf manga gan.
JAM 5:18 Raiyi da arangan itip yugin i gamiꞌ ruꞌan da gamiꞌ iruꞌ, da nam santan mingꞌa intap iyab da ikap nidzun.
JAM 5:19 Raingꞌ ruas, bida agamam manga runta intiꞌ i nan nidzun, da manga tipa uda waꞌa ba,
JAM 5:20 da maram wafur nan ani, bida mangan uda garam nanga asub sinungꞌ sanab asuban, da bungꞌ arim arangan ganunggan sib i nam mampan. Da Nifutsarif bungꞌ asiat i nanggan maisan santan rai.
1PE 1:1 Dzi Petrus, Yisus Kristus aposelan, ikakar nan ani da agam Anutu ampanggan dzarangan da mpada bida rib marawampua mingꞌa wasaꞌ i provins Pontus, Galesia, Kapadosia, Esia, da Bitinia. Miamun bingan da Ramangꞌ Anutu isruꞌ i agam da iraga agam i suda Arangan ampanggan mararam da atsungꞌa Yisus Kristus nanggan da suda faꞌ i Arangan biꞌ gan. Da nam igi iwaꞌ da agam i gum Marapayam Mararam nanga wasaꞌ i agam. Anutu maraampi gan nafungꞌ nasisungꞌ agam da nayafa agam wangunggam bini angu.
1PE 1:3 Agi natsarif Anutu, agi Nifutsarifangꞌ Yisus Kristus Anutu gan da Ramanggan. Maran intuꞌ i agi tsiraꞌ angu, ibinigi da iraꞌ i Yisus Kristus marataꞌ imingꞌ garam mampan gin; i sanab bida nigi da Anutu irim nam mpadan faꞌ da agi. Da nam mpadan faꞌ igi irim riniurun da agi i rima marangꞌ i nam bini bini Anutu tagadan ugu da sruꞌa gin bida agi bungꞌ awaꞌ rutin.
1PE 1:4 Ibinigi da agi bungꞌ ayu nam mpada bini namingꞌ Gunungun nabi nam bini raman ruas utusa gin fadan da narun rusan. Da nam mpada bini igi anungꞌ isangꞌ i maisan u. Nam igi sap utaꞌ i Anutu maranggan da anungꞌ isangꞌ i bubumpuadan u. Da wasangꞌ i ntsupan u, imaꞌ. Anutu impa tayangꞌ nam mpadan bini igi i agam musa udan.
1PE 1:5 Da yaba i agam nanggam muarutsa Yisu igi da Anutu nampanggan impa tayangꞌ agam da rubungꞌ ampa tayangꞌ agam nasangꞌ Arangan nanggan rima garam sib igi nakap nidzun da nawaꞌ dzidziwan da gubuꞌ buntun aga.
1PE 1:6 Nam santan igi inang da agam nugum itsiaꞌ iyus, da bitsintaꞌ aruani da gubuꞌ uts pas angu da nam intsaꞌan mara maran irim wangun barabindan da agam.
1PE 1:7 Nam bida nigi iwaꞌ i intsaꞌa agam nanggam muarutsan da santingꞌa bida agam nanggam muarutsan igi nam nidzun, bida garam intsaꞌa gol i dzaf ugu. Gol igi isangꞌ i maisan, da bitsintaꞌ rib inang da irim gol ifa dzaf i sruꞌa gin bida nigi gol nidzun ma imaꞌ. Gol igi nam bini, da bitsintaꞌ agam nanggam muarutsan nidzun idaum iyus gol. Da gubuꞌ nam intsaꞌan igi santingꞌa nam muarutsan igi wasi, da Anutu bungꞌ ani nan bini i agam da narim bingan tsiraꞌ da agam da naraꞌ i agam da gubuꞌ Yisus Kristus waꞌa dzidziwan da gubuꞌ buntun aga.
1PE 1:8 Agam anungꞌ iwarip itsanga Arangan, da bitsintaꞌ agam maram yari i Arangan da irim wanggum rutin. Aruani da agam anungꞌ itsangan Arangan, da bitsintaꞌ agam imuaruts Arangan da nugum inuf nidzun. Nam nugun tsiaꞌan arigi da iyus nam nugun tsiaꞌan sib angu, da garam bungꞌ asau nan i nida i nam nugun tsiaꞌan igi fasangꞌa i gan ntsupan.
1PE 1:9 Agam nugum itsiaꞌ, i wain, agam iyu da rubungꞌ ayu nanggam muarutsan nidzunggan, nigi Anutu nanggan rima agam sib da uda agam sinungꞌ nam maisan.
1PE 1:10 Profet ruas ifis i nan mungꞌ i Anutu nanggan rima sib igi da ini Arangan bungꞌ arim maraampi gan da agam. Ribarangan inang gum babampafan nidzun angu i sauda uwayant mingꞌa wasaꞌ i Anutu nanggan
1PE 1:11 i sruꞌa i Kristus nanggan buaringꞌa barabin da musa uda bingan tsiraꞌ. Nigi da Kristus Marapayaman mpada wasaꞌ i ribarangan ini nan profet gin. Da ribarangan ini sruꞌa i nam tuasarigi bungꞌ awaꞌ da gubuꞌ idzuwai da bungꞌ awaꞌ nabianungꞌ.
1PE 1:12 Da bitsintaꞌ Anutu ikupis nan wasi da ribarangan ibi ribarangan anungꞌ ini nan profet igi i ribarangan runggan sruꞌa i nam igi waꞌa bida anungꞌ, da bitsintaꞌ ribarangan ini nan igi i agam sruꞌa gin. Da aruani da Anutu itangin Marapayaman Mararam iruꞌ imingꞌ Gununggun ba, da wasaꞌ i riniurun Marapayam gin, da rib fisa i sisingꞌ bini ini da agam sib i nam Anutu nangan. Angira ruas ibinigi maran yari iyus i uda uwayant i nam bini tuasaru Anutu nanga i agam igi.
1PE 1:13 Ibinigi da watip uwayantam i nanga gum da wampa tayangꞌ uwayantam da nanggam mpadan. Wamuaruts babampaf da warim maram i maraampi Anutu nida riman da agam da gubuꞌ aru Yisus Kristus waꞌa dzidziwan.
1PE 1:14 Watangꞌ warangꞌ i nan nidzun nabi mamaꞌ narun narun nangan da ringanta i nan da atsungꞌa gin. Anungꞌ nangan da uwayant maisan untapa i agam bida agam nangan da gubuꞌ agam mamida i sruꞌa i nan nidzun ugu u.
1PE 1:15 Imaꞌ, Anutu aru nuꞌa agam sib igi da Arangan mararam. Ibinigi da wampa mararam da watsungꞌ sanab rururungan i nanggam yungan sib angu,
1PE 1:16 ibi Anutu nanggan kakaran nida mungꞌ ugu, “Wampa mararam, i wain Dzi mararam.”
1PE 1:17 Agam inang da inuꞌ Anutu da ifaringꞌ Arangan “Ramangꞌ.” Anutu arigi bungꞌ araru garam bitsintaꞌ bitsintaꞌ natsungꞌ gan guman nangan i sanab bitsintaꞌ angu nasangꞌ santan. Ibinigi da gubuꞌ agam rumpada intap ani bida garam marawampua, da watangꞌ warangꞌ nidzun i Anutu da warat i Arangan angu.
1PE 1:18 I wain, agam isruꞌ sib, mungꞌ da agam inang da yatsungꞌ uwayant maisan agam uda mingꞌa tafam rusam gin. Da bitsintaꞌ Anutu irim nam ntsuman i uda agam sinungꞌ sanab maisan igi. Da anungꞌ irim nam intap ani, bida silva da gol, sangꞌa i maisan i uda agam sinungꞌ uwayant maisan igi u.
1PE 1:19 Imaꞌ, Arangan intsum agam i Kristus biꞌ gan, da biꞌ arigi bini iyus nam santan. Kristus arangan iwaꞌ ibi dumpa narun mangan sauda rini uram mangan ma rini mais mangan ngaungꞌa i riniubitan.
1PE 1:20 Anutu iraga Kristus i nanga gum aru uda agam sinungꞌ uwayant maisan igi mungꞌ, raiyi da Arangan itangin intap. Da bitsintaꞌ waꞌa gubuꞌ bampa sib aru agi mpada gin ani, da Anutu inang da Kristus iwaꞌ dzidziwan, i rima agam sib.
1PE 1:21 Da yaba i Kristus guman nangan igi, da agam imuaruts Anutu aru raꞌa i Arangan sinungꞌ nam mampan da rima bingan tsiraꞌ rutin. Ibinigi da agam imuaruts Anutu da irim maram gin i nanga nam Aranga ragada mungꞌ i nangan ugu.
1PE 1:22 Agam yatsungꞌ nan nidzun da wasaꞌ i nam yungan bini bida nigi da agam inang wangunggam isap i Anutu maranggan. Ibinigi da agam maram yari nidzun i raim da nafum rusam wasaꞌ i Anutu ampanggan ruta wangunggam sapan. Aruani da wanang gum babampafan i maram arida i ruam da warim wangunggam santan da ruam.
1PE 1:23 Agam itip isu faꞌ sib ibi mamaꞌ narun rinan apingꞌan. Da nam mpada maran taꞌan faꞌ igi anungꞌ iwaꞌ imingꞌ nam yamun sangꞌa i mutan u, imaꞌ. Iwaꞌ imingꞌ nam yamun nangan da mingꞌa ratar. Nam yamun nidzun arigi da Anutu nanggan, nigi nan maran taꞌan da wasangꞌ i ntsupan u.
1PE 1:24 Anutu nanggan kakaran mungꞌ ugu ini ibiani, “Garam gar sib angu nanggan mpadan inang da intsup sung angu ibi ubub. Ribaranga binganggan tsiraꞌ da rini gira gan iwaꞌ ibi ubub maraburuab. Ubub inang da imayangꞌ gin da maraburuaban inang da iruaꞌ.
1PE 1:25 Da bitsintaꞌ Nifutsarif nanggan igi bungꞌ amingꞌ ratar nanting angu.” Nan arigi da sisingꞌ aru rib fisa gin da agam.
1PE 2:1 Agam isu faꞌ sib, ibinigi da agam watangin sanab maisan santan agam nanga i rib fain da uwayant iyuꞌa nam da uwayant umpur i tsarifa runggam. Da watangin uwayant uda wangun maisan i garam mangan yaba i gan nam bunumpan ma binganggan tsiraꞌ da nan barun sib angu nabinigi.
1PE 2:2 Ibi mamaꞌ mitan inang da maran yari i sisun tutan, da agam nabinigi maram wari nayus i uda Anutu nanggan. Nigi sisu gurun nidzun bada mingꞌa Anutu gin da rima agam ganunggam sib i agam yingꞌa suda tsiraꞌ da uda riniurun i nanggam muarutsan sangꞌa agam waꞌan da Anutu nanggan rima agam sib aga.
1PE 2:3 I agam yintsaꞌ uwayant Nifutsarif nangan da agi, da agam isruꞌ gin sib i Nifutsarif igi bini funub.
1PE 2:4 Nifutsarif igi ibi tauf maran taꞌan da garam da sagat ibugin da itapu rai, da bitsintaꞌ Anutu iraga Arangan sib da itsanga Arangan bini funub. Gubuꞌ agam bada rutin,
1PE 2:5 da agam ibinigi ibi tauf maran taꞌan da Anutu inang da rutip agam isu ungar mararam aru garam gar mamida i tsangandan, i agam waꞌa bida garam utup mararam pumuꞌa Anutu wain i rima nanggam mpadan suda dangki fadan da Anutu. Da Arangan maran yari i nam tsaradan igi iyab i nam Yisus Kristus nangan.
1PE 2:6 I Anutu nanggan kakaran mungꞌ ugu ini ibiani, “Waringantin! Dzi rim tauf mangan imingꞌ gamp Saion. Nigi tauf bini aru dzi ragadan ugu i suda tauf miamun i antungꞌa ungar yaba gin. Garam muarutsa Arangan, da rinin wasangꞌ i miaꞌan u.”
1PE 2:7 Ibinigi da mingꞌa agam garam muarutsa Arangan maranggam da tauf igi isu tauf bini funub. Da bitsintaꞌ mingꞌa garam mamida i muarutsan maranggan, da “Tauf aru garam tipa ungar tapuda rai ugu isu tauf bini iyus tauf santan i antungꞌa ungar yaba gin,”
1PE 2:8 da “Arangan iwaꞌ ibi tauf mingꞌa rib sanaban da ampi bingan bungꞌ autu fagan da naruaꞌ.” Ribarangan inang da wasu ringa mafrip da Anutu u, ibinigi da ribarangan yutu fagan da ituꞌ, i Anutu iraga da ini sib mungꞌ i ribarangan bungꞌ anang nabinigi.
1PE 2:9 Da bitsintaꞌ Anutu iraga agam sib i suda Arangan utupan, da suda garam utup Anutu wain pumuꞌa agi King gangꞌ, da suda garam utup mararam tsiraꞌ, da Anutu garaman da sagatan runggan ragadan i suda i nanggan rururungan, i agam bungꞌ ani uwayant bini bini santan Arangan nanga yaba i agam wasi. I Arangan inuꞌ agam sinungꞌ nam mimindan agam mpada gin ugu da iyu agam yatangꞌ ba gan puatsadan gan bini yusan.
1PE 2:10 Mungꞌ da agam anungꞌ impa ibi garam utup bitsintaꞌ, da bitsintaꞌ aruani da agam impa ibi Anutu ampanggan. Mungꞌ da agam anungꞌ iyu Anutu nanggan maran ntuꞌan u, da bitsintaꞌ aruani da agam iyu Arangan nanggan maran ntuꞌan sib.
1PE 2:11 Dzi rinungꞌ ruas, agam impa intap ani ibi garam gamp mangan da garam marawampua. Ibinigi da dzi gaib runggangꞌ da agam ibiani, agam warim barum da nam maisan santan wangun ratar gan, i uwayant tuasarunigi inang da irut agam ganunggam yis ruan.
1PE 2:12 Agam wayung rururungan angu wasaꞌ i garam marautu. I gubuꞌ ribarangan dzura nan umpur i agam bida agam nanga asub, da ribarangan bungꞌ atsanga agam gumam bini nangan da narim bingan tsiraꞌ da Anutu da gubuꞌ gan tipa badan aga i raruda garam gar.
1PE 2:13 Agam nanggam mpadan narim bingan tsiraꞌ da Nifutsarif. Ibinigi da watangꞌ warangꞌ i gabman gudzun rusan santan, king tsiraꞌ suda miamun i garam santan
1PE 2:14 da kiap ruas aru king tangindan i rima nam maisan mungaꞌ gan da rib atsungꞌa uwayant maisan da tsarifa rib atsungꞌa uwayant bini binganggan.
1PE 2:15 Anutu maran yari i agam atsungꞌa uwayant bini, da sanab bini bida nigi natsungin garam brabruꞌan nifun da gubuꞌ nida nan ruta uwayant maꞌan.
1PE 2:16 Agam wanang da wayung wabi rib mamida i mpada bida nam maisan mamaꞌ guman. Da bitsintaꞌ agam anungꞌ bunida binaꞌ, “Aruani da aga mpa utaꞌ,” da agam fadan da nanga asub mara maran. Imaꞌ, wayung abi Anutu mamaꞌ gum rusan.
1PE 2:17 Agam watsarif garam sib angu, da maram wari i raim rusam da nafum rusam santan mingꞌa Anutu utupan. Warat i Anutu da watangꞌ warangꞌ i Arangan, da warim bingan tsiraꞌ da king.
1PE 2:18 Agam mamaꞌ gum utaꞌ, agam watangꞌ warangꞌ i garam gudzun mpada tayangꞌ agam, da watsungꞌ ribarangan nanggan bini. Dzi anungꞌ ini garam gudzun bini mantsingꞌa nan da agam angu u, imaꞌ. Watangꞌ warangꞌ i garam gudzun nanga maisan i agam nabinigi.
1PE 2:19 I bida rib rima tsakia da garam mangan utaꞌ angu, da aranga buaringꞌa barabin arigi, i wain, aranga maran fura Anutu, da Anutu maran yari i uwayant bida nigi.
1PE 2:20 Bida agam nanga uwayant maisan da rib isa agam, da agam buaringꞌa tsakia arigi, da manga butsarifa agam in? Da bitsintaꞌ bida agam nanga uwayant bini da uda tsakia gin, da agam buaringꞌa barabin arigi, da Anutu maran yari i uwayant bida nigi.
1PE 2:21 I Anutu inuꞌ agam sib i buaringꞌa barabin da gubuꞌ agam nanga uwayant bini, i wain, Kristus ibinigi iyu tsakia i rima agam sib. Da Arangan isantingꞌ agam sib i uwayantan igi i agam atsungꞌa Arangan faga mpiampan.
1PE 2:22 Arangan anungꞌ inang asub mangan ma ini nan umpur mangan u.
1PE 2:23 Rib ini nan maisan i rasuda Arangan, da bitsintaꞌ Arangan anungꞌ itip ini ribigi nanggan maisan mungaꞌ. Arangan iyu tsakia, da bitsintaꞌ anungꞌ ini ngaungꞌa rib rima tsakia rutin igi, imaꞌ. Arangan irim runggan i Anutu aru raruda garam santan i sanab rururungan igi banginggan.
1PE 2:24 Kristus itupriꞌ gai mpara i ruan da ibuaringꞌ agi maisan gaꞌ i gan riniubitan. Arangan inang ibinigi i agi sangꞌ i waꞌa bida garam mampan i anungꞌ runanga uwayant maisan, da bitsintaꞌ agi mpada marataꞌ i atsungꞌa uwayant rururungan. Rib yis Arangan bini angu, da yaba i riniubit tsitsiara i ruan aru Aranga udan da Arangan inang agam itip iwaꞌ bini.
1PE 2:25 Mungꞌ ugu da agam impa ibi dumpa yunga utaꞌ utaꞌ da atupa puatsi. Da bitsintaꞌ aruani da agam itip iba sib da Garam Mpada Tayangꞌ Dumpa da Sifa Ngants i agam ganunggam.
1PE 3:1 I sanab bida nigi da agam sagat gabun watangꞌ warangꞌ i gabum rusam. Da bida ribaranga gan faingꞌ buginda i muarutsa Anutu nanggan, da tuasaranga natsangan uwayant bini finin rusan agam nangan da naparim i ruan ruta nan maꞌan mingꞌa agam in
1PE 3:2 da gubuꞌ ribarangan raraba bida agam sagat nangan da yunga rururungan da mpada warangꞌ i ribarangan.
1PE 3:3 Agam anungꞌ girada riniuriats manaꞌ angu u i uwayant fira gudzum yusa ampap girada ruan da atsufa rini gira gol da nam bini bini, imaꞌ.
1PE 3:4 Da bitsintaꞌ agam wagira ganunggam wasaꞌ i rini gira mamida i ntsupan i uwayant bida mantsingꞌa nan da mpada wangun nufan. Rini gira bida nigi iwaꞌ bini funub i Anutu maranggan.
1PE 3:5 I sanab bida nigi da sagat mararam ruas aru mpada mungꞌ da rima maran i nam bini bini Anutu nida nangan ugu inang da igira runggan i uwayant bida nigi da yatangꞌ warangꞌ i gabun rusan,
1PE 3:6 ibi Sara yatangꞌ warangꞌ i nan Abraham nidan da ifaringꞌ arangan “garam tsiraꞌ.” Bida agam nanga uwayant bini da mamida i rata nidzun i nam mangan, da agam iwaꞌ ibi Sara narun rusan.
1PE 3:7 Agam garam uda finim, agam wasruꞌ bini i finim rusam wangunggan da warut wampa bini, i sagat riniurunggan anungꞌ isangꞌ ibi garaman u. Da agam watsarif ribarangan da wanang uwayant bini, i wain, sagat ruas impruꞌ ibinigi bungꞌ arut agam nayu nam mpada maran taꞌan aru Ramangꞌ Anutu riman da gan narun rusan agi i gan maraampi gan. Watsungꞌ uwayant bida nigi i nam mangan anungꞌ muntida sib i agam nanggam udagin.
1PE 3:8 Nan ani bampanggan ibiani, agam santan wangunggam nasu bitsintaꞌ, da wagaib rib fain, da maram wari i runggam ntuaꞌ, da maram wantuꞌ i garam santan, da warasu runggam.
1PE 3:9 Bida garam faingꞌ nanga maisan i agam, da agam anungꞌ rima mungaꞌ u. Bida rib nida nan maisan i agam, da agam anungꞌ nida i nanggan maisan mungaꞌ u. Da bitsintaꞌ agam wayugin da Anutu i nanga bini i ribarangan, i wain, Anutu inuꞌ agam i nanga bida nigi, i agam uda nam bini bada mingꞌa Ramangꞌ Anutu gin.
1PE 3:10 I nan akaran ini, “Bida garam mangan maran fura i nanggan mpadan waꞌa bini, da nida tsanganda gubuꞌ bini, da nanang nabiani, arangan anungꞌ nida nan maisan da anungꞌ nida nan umpur u.
1PE 3:11 Arangan narim barun da uwayant maisan da natsungꞌ uwayant bini angu. Arangan nanang runggan nawaꞌ nabi garam rima wangun mpruꞌan da garam da sagat faingꞌ da nanang gum babampafan i atsungꞌa uwayant bida nigi.
1PE 3:12 I wain, Nifutsarif inang da impa tayangꞌ garam da sagat rururungan, da inang da irim ringan i ribarangan nanggan uda gin. Da bitsintaꞌ Nifutsarif irim ipiap i rib nanga maisan.”
1PE 3:13 Bida agam nanga gum babampafan i nanga uwayant bini, da manga bungꞌ anang maisan i agam?
1PE 3:14 Da bitsintaꞌ bida agam nanga uwayant bini, da agam uda tsakia gin, da agam nugum natsiaꞌ. Bida rib faingꞌ nanga nam i rima ratan da agam, da agam anungꞌ ratan i ribarangan u. Da agam anungꞌ runta fafun da wangum barabindan u.
1PE 3:15 Mingꞌa agam wangunggam da agam watsarif Kristus runtaꞌ nasu agam Nifutsarifam mararam. Da wampa mungꞌ da gubuꞌ santan i dziwara i nam bini aru agam mpada rima maram gin ani wainggan da rib santan aru guta agam gin igi.
1PE 3:16 Da bitsintaꞌ agam wani nan igi ruta nan yafadan da nan tsarifan. Da gubuꞌ sib angu da agam wampa rururungan i agam rinim anungꞌ miaꞌan i gam uwayantam u, da garam tuasaru nida nan maisan da nan barun i uwayant bini agam nangan i atsungꞌa Kristus gin igi rinin bungꞌ amiaꞌ i nan ribarangan nidan.
1PE 3:17 Bida Anutu nida agi uda tsakia i uwayant bini agi nangan, da nan imaꞌ. Da bida agi uda tsakia i uwayant maisan agi nangan, nigi su asub.
1PE 3:18 I wain, Kristus ibinigi iyu tsakia da imamp i uda agam badan da Anutu. Arangan garam rururungan, da bitsintaꞌ iyu garam mais mais mumai gan da imamp i siata i nanggan maisan rai. Arangan imamp gubuꞌ bitsintaꞌ angu, da anungꞌ isangꞌ i tipa mampan u. Rib yis Arangan riniuriatsan funub, da bitsintaꞌ Anutu inang Arangan marapayaman imunti marataꞌ da impa ratar.
1PE 3:19 Arangan impa ibi marapayam da ifa i fisa i nan da marapayam mpada karabus.
1PE 3:20 Marapayam tuasarigi anungꞌ isu ringa mafrip da Anutu da Noa gubuꞌ gan ugu. Da bitsintaꞌ Anutu anungꞌ irim nam mungaꞌ sung u, imaꞌ. Arangan impa isangꞌ Noa itip madzung gan sib. Da rib iruꞌ angu isangꞌ rib 8, tuasarangan yatangꞌ ifa madzung da mpui tsiraꞌ yufi ribarangan da Anutu irim ribarangan sib da impa bini.
1PE 3:21 Da mpui arigi da iram iyab i mpui ruruban, i wain Anutu irim agam sib da yu agam sinungꞌ nam maisan i mpui ruruban. Mpui ruruban anungꞌ yadzuꞌ rini bubumpua i riniubit u, imaꞌ. Mpui ruruban igi nam agam nanga i guta i Anutu i nanga agam wangunggam dzidziwandan. Da Anutu irim agam sib i mpui ruruban igi iyab i sanab raꞌa i Yisu Kristus mingꞌa garam mampan gampan,
1PE 3:22 da Kristus itip ifa gunungun sib, da ifa mpa Anutu banginggan bini. Da angira ruas da marapayam riniurun da nam riniurun sib angu yatangꞌ warangꞌ i Arangan.
1PE 4:1 Agi sruꞌ gin sib i Kristus iyu tsakia i gan riniubitan, ibinigi da agam wangif uwayant bida nigi babampafan nasangꞌ Arangan. I wain, bida garam mangan uda tsakia i gan riniubitan, da arangan itangin sanab asub rai sib.
1PE 4:2 Ibinigi da gubuꞌ aranga rumpadan da nidzunggan, da arangan anungꞌ rungꞌ atsungꞌa garam gar nanggan wangun akatsan u, imaꞌ. Arangan natsungꞌ Anutu uwayantan.
1PE 4:3 I wain, agam iyung yatsungꞌ garam marautu uwayantan ibasangꞌ sib, uwayant bida uwayant araraꞌan, da wangun akatsan, da numa mpui maran didiruntan yusan, da fada i nam ngumpan i numa mpui ngkiangan yusan da araraꞌa i ruan, da uwayant isa Anutu nanggan faidagin udziꞌ i pumuꞌa anutu umpur.
1PE 4:4 Aruani da agam anungꞌ irut rib marautu inang uwayant maisan ampi bingan ibi ribarangan nangan igi u, da ribarangan irunt fafun gin da ini nan maisan i agam.
1PE 4:5 Da bitsintaꞌ Nifutsarif itip runggan sib i raruda garam mpada marataꞌ da garam mampa sib. Da bampan aga da ribarangan bungꞌ amuntiꞌ Arangan maranggan da nani da Arangan i wain idzuwai da ribarangan inang uwayant maisan bida nigi.
1PE 4:6 I wain arigi da garam muarutsan ifis i sisingꞌ bini da garam tuasaru mampa sib igi da gubuꞌ rungꞌ mpada marataꞌ. Hai, ribarangan riniuriatsan imamp ibi garam da sagat inang da inang asub da imamp i nanggan rarudan, da bitsintaꞌ sisingꞌ bini iba i ribaranga ganunggan mpada maran taꞌan bida Anutu runggan.
1PE 4:7 Gubuꞌ nam santan nanga i ntsupan iba su uts sib wa. Ibinigi da agam wau uwayant bini da wampa tayangꞌ uwayantam da nanggam mpadan, i agam sangꞌa i udagin bini da Anutu.
1PE 4:8 Agam maram wari i runggam ntuaꞌ nidzun angu, i wain, uwayant maran arida i rib faingꞌ inang da ibuafir asub ampi bingan da iyus uwayant santan aga.
1PE 4:9 Da wais yaring i ruam da rib muarutsan faingꞌ bida bada i ruta agam mpadan, da anungꞌ pusupusan i nanga gum bida nigi u.
1PE 4:10 Anutu irim maraampi gan da nam riman ruga rugan da agam santan bitsintaꞌ bitsintaꞌ i agam nanga i guman gin. Ibinigi da agam bitsintaꞌ bitsintaꞌ wampa abi garam gum bini mpada tayangꞌ Anutu maraampi gan igi i rima rib faingꞌ sib in.
1PE 4:11 Gubuꞌ garam mangan fisa i nan, da arangan nafis i nan nabi fisa i Anutu runggan nifunggan rururungan. Gubuꞌ garam mangan nanga gum i rima garam faingꞌ sib, da arangan nanang gum igi i Anutu riniurun gan nangan da rima rutin. I garam da sagat bungꞌ arim bingan tsiraꞌ da Anutu i Yisu binganggan. Arangan isangꞌ bingan tsiraꞌ da nampang mingꞌa ratar ntingan. Nan nidzun.
1PE 4:12 Dzi rinungꞌ rusangꞌ, barabin bits iwaꞌ da agam ibi dzaf i intsaꞌa agam. Da bitsintaꞌ agam anungꞌ runta fafun da uda uwayant bida ani, nam maran mangan nidzun angu iwaꞌ da agam, imaꞌ.
1PE 4:13 Mingꞌa wasaꞌ i nam intsaꞌan igi da agam ibuaringꞌ barabin ibi Kristus ibuaringꞌ ugu; ibinigi da agam nugum natsiaꞌ. I gubuꞌ Kristus binganggan tsiraꞌ waꞌa dzidziwan, da agam nugum bungꞌ anuf da natsiaꞌ nayus angu.
1PE 4:14 Agam iyu Kristus binganggan, da bida rib nida nan maisan i agam i wain arigi, da agam nugum watsiaꞌ, i wain, Anutu Marapayaman igi, Marapayam nampang da bingan tsiraꞌ, irut agam impai.
1PE 4:15 Bida agamam bits isa garam funub ma wapa nam ma nanga uwayant asub faingꞌ ma usuda runggan i garam faingꞌ nanggan, da arangan nayu tsakia gin. Da bitsintaꞌ agam anungꞌ nanga uwayant maisan bida nigi u, imaꞌ! Agam wayung rururungan. Bida agam nanga uwayant maisan da uda tsakia gin, da nigi imais wasi.
1PE 4:16 Da bitsintaꞌ bida agamam bits uda tsakia i sanab muarutsa Kristus, da arangan rinin anungꞌ miaꞌan u, imaꞌ. Arangan narim bingan tsiraꞌ da Anutu i ribigi ifaringꞌ bingan Kristus iyab i arangan.
1PE 4:17 I wain, Anutu gubuꞌ gan raruda garam inang i waꞌan, da bungꞌ awaꞌ da Arangan utupan nasu miamun. Da bida nam rarudan igi waꞌa i agi suda miamun, da bungꞌ antsup nabianungꞌ nampruꞌ da rib mamida i atangꞌa warangꞌ i Anutu sisingꞌ bini gan?
1PE 4:18 Da Anutu nanggan ini biani, “Bida garam rururungan waꞌan da barabin da gubuꞌ Anutu rima arangan sib, da bungꞌ abubi anungꞌ i garam rima barun da Anutu da nanga nam maisan?”
1PE 4:19 Ibinigi da bida garam fain buaringꞌa barabin atsungꞌa Anutu maranggan furan, da garam tuasarigi narim runggan santan nafa Anutu banginggan, i Arangan itip tuasarangan da iti inang nam santan Arangan nidan ugu. Da tuasarangan runais gudzun i nanga uwayant bini igi fadan.
1PE 5:1 Aruani da dzi ni nida nan da agam garam gudzu gudzun ampan mararam gan. Dzi ni nan ani i wain, dzi garam gudzun mangan ibi agam, da dzi maranggaꞌ da dzi tsanga Kristus uda tsakia, da dzi bungꞌ arut Arangan nayu bingan tsiraꞌ nida waꞌa dzidziwan. Ibinigi da dzi ni raꞌa i agam i nanga gum bida ani.
1PE 5:2 Wampa tayangꞌ Anutu ampanggan bini, i ribarangan impa ibi dumpa iyab agam banginggam. Wasangꞌ dauman bida ampan fain usuda agam i nanga gum igi, imaꞌ. Agam nugum watsiaꞌ i mpada tayangꞌ ampan igi, nabi Anutu maran yari i agam nangan. Da agam anungꞌ maram fura i nanga gum igi i uda nam ntsuman gin, aꞌa. Watsangan nabi agam maram yari iyus i nanga gum bida nigi.
1PE 5:3 Agam anungꞌ tsanganda bida agam garam tsiraꞌ tsiraꞌ da agam rasuda ampan aru Anutu rima yaba agam banginggam ugu, imaꞌ. Agam wanang uwayant bini angu, i ribarangan tsangandan da atsungꞌa gin.
1PE 5:4 Bida agam nanga bida nigi, da gubuꞌ Garam Suda Gudzun i Garam Mpada Tayangꞌ Dumpa waꞌa dzidziwan, da agam bungꞌ ayu bingan tsiraꞌ mingꞌa ratar i gum igi mungaꞌ gan, nabi dampun gudzun garam bada miamun i nam runtan udan.
1PE 5:5 I sanab bida nigi da agam garam rinifaꞌ watangꞌ warangꞌ i garam gudzun rusam. Da agam garam muarutsan santan watsungꞌ sanab rasuda runggam da atangꞌa warangꞌ i ruam. I wain, Anutu nanggan ini ibiani, “Anutu inang da irasu garam tsarifa runggan, da bitsintaꞌ Arangan inang da isu maraampi da garam rasuda runggan.”
1PE 5:6 Ibinigi da agam warasu runggam da watangꞌ warangꞌ i Anutu banginggan riniurun. Da waꞌa gubuꞌ Arangan tagadan, da Arangan bungꞌ araꞌ i agam.
1PE 5:7 Anutu inang da igaib agam. Ibinigi da agam wangu barabin gam santan agam buaringꞌan, da agam warim wafa i gan banginggan.
1PE 5:8 Agam uwayantam nadzidziwan bini da warim maram. Sadang, aru agam ipiapam, arangan iwaꞌ ibi apu buman laion giriringa tsiraꞌ. Gubuꞌ sib angu da iyung isau garam i gadan.
1PE 5:9 Wamunti babampaf i nanggam muarutsan da wasiat arangan. I wain, agam isruꞌ gin ibi raim ruas muarutsan mpada intap santan ibuaringꞌ tsakia isangꞌ ibi arigi.
1PE 5:10 Anutu, maraampi wainggan, inuꞌ agam i Kristus ugu, i agam ruta Arangan mpada Arangan puatsadan gan da binganggan tsiraꞌ mingꞌa ratar ntingan. Ibinigi da gubuꞌ agam uda tsakia gubuꞌ uts pas angu sib, da Arangan runggan bungꞌ anang agam nawaꞌ bini, da narim riniurun da agam nanggam muarutsan da nanang agam namunti babampaf.
1PE 5:11 Arangan isangꞌ nampang santan mingꞌa ratar ntingan. Nan nidzun.
1PE 5:12 Sailas, aru dzi tsanganda bida agi rainggangꞌ nidzun muntida babampafan i nam muarutsan ugu, irim dzi sib i kakara nan uts ani da agam i rima riniurun da agam nanggam muarutsan da nida nan wasi bida nan dzi kakaran ani yaba i Anutu maraampi gan igi nan nidzun. Da wamunti babampaf in.
1PE 5:13 Ampan mararam mpada mingꞌa Babilon, aru Anutu tagada sib mpruꞌan da agam ugu, irim gubuꞌ wasaꞌ gan da agam. Da dzi narunggangꞌ Markus ibinigi irim gubuꞌ wasaꞌ gan.
1PE 5:14 Watsutsuf rugianggam ntuaꞌ i santingꞌa bida agam maram yari i ruam nidzun angu da irim wangum da ruam. Nan nufan narut agam rib muarutsa Kristus.
